Xapón

**Xapón**, en xaponés 日本/Nihon o Nippon, oficialmente 日本国 *Nihon-koku* o *Nippon-koku*, 'Estáu de Xapón'; que significa lliteralmente: *el país del orixe del sol*, ye un país insular del este d'Asia. Ta allugáu ente l'océanu Pacíficu y el mar del Xapón, al este de China, Rusia y la península de Corea.

Xapón ta formáu por cuatro islles principales: Honshū, Hokkaidō, Kyūshū y Shikoku, que formen el 97% de la superficie total del país, y por otres 6.848 islles menores axacentes.

Tien una población de , la décima más numberosa del mundu. L'área metropolitana de Tokiu, qu'inclúi a la ciudá capital de Tokiu y les prefeutures de la so contorna, ye l'área urbana más grande del mundu en términos de población, allugando a más de 38 millones de persones.

Les islles de Xapón tuvieron habitaes dende'l periodu Paleolíticu Superior. Les primeres menciones escrites asocedieron de manera curtia en llibros d'historia de China del sieglu I.
La influencia del mundu esterior siguío de llargos periodos d'aislamientu caracterizó la historia de Xapón. Desque s'adoptó una constitución en 1947, la forma de gobiernu de Xapón foi la d'una monarquía constitucional, con un emperador y un parllamentu escoyíu, conocíu como la Dieta.

Conocíu como «La tierra del sol naciente», ye una de les mayores potencies económiques del mundu.
Ye miembru de la Organización de les Naciones Xuníes, G8, G4 y APEC. Tamién ye'l sestu país esportador y l'octavu importador.

## Etimoloxía
El nome Xapón (*Nippon/Nihon* 日本, significa lliteralmente: 'l'orixe del sol'), tien un orixe chinu: pinyin rì běn, Wade-Giles jih pen, l'oriente, el llugar dende onde sal el sol. El calter 日 ye la evolución d'un círculu con un puntu central que representa al sol, y 本 simboliza'l raigañu d'un árbol y tamién tien el significáu d'orixe. La espresión «país del sol naciente» fai referencia a esta etimoloxía del nome en xaponés.

El nome en xaponés, *Nippon*, ye utilizáu en sellos y n'eventos deportivos internacionales, mentanto que *Nihon* ye utilizáu más comúnmente dientro de Xapón. L'adaptación occidental y asturiana, *Xapón*, remanez del nome chinu. La pallabra utilizada nel chinu mandarín pa denomar al país foi rexistrada por Marco Polo como *Cipangu*, probablemente la so treslliteración de *rìběnguó* (Wade-Giles *jih pen kuo*). Nel malayu la pallabra china tresformóse en *Japang* y foi más llueu adoptada polos mercaderes portugueses nel sieglu XVI. Estos, foron los primeros en llevar el nome a Europa.

## Historia

Según la lleenda descrita nel *[[Kojiki]]* y nel *[[Nihonshoki]]*, Xapón foi fundáu nel sieglu VII e.C. pol Emperador Jinmu. Mientres los sieglos V y VI, el sistema caligráficu chinu y el budismu fueron introducíos xunto con otres costumes chines al traviés de la península coreana o direutamente dende China. Los emperadores fueron gobernantes oficiales, pero'l verdaderu poder permanecía xeneralmente en manes de poderoses cortes nobles, rexentes o shogunes (gobernadores militares).

Mientres el sieglu XVI, mercaderes de Portugal, de los Países Baxos, d'Inglaterra y d'España llegaron a Xapón y fundaron misiones cristianes.

En 1549, llegó a Xapón pa predicar el cristianismu'l misioneru español xesuita San Franciscu Xavier en desembarcando en Kagoshima, Kyushu, aprovechando les rutes comerciales portugueses.

A empiezos del sieglu XVII, el shogunatu empezó a refugar les misiones cristianes, considerándoles precursores d'una conquista militar por fuercies europees y, como midida de proteición, ordenó'l zarru de Xapón a toa rellación col mundu esterior sacante contautos acutaos con mercaderes chinos y neerlandeses na ciudá de Nagasaki. Esti aislamientu enllargóse mientres 251 años, hasta l'añu 1854, en que'l comodoru norteamericanu Matthew Perry forzó l'abertura del Xapón a Occidente sol Tratáu de Kanagawa.

## Xeografía

## Economía

## Referencies

## Enllaces esternos