Bautista Saavedra Mallea

**Bautista Saavedra Mallea** , conocíu tamién como “el cholo Saavedra”, foi un destacáu xurista, profesor universitariu, sociólogu, periodista políticu y diplomáticu bolivianu. Presidió la Xunta de Gobiernu de 1920-1921 y foi'l ventenu novenu presidente de Bolivia dende'l 28 de xineru de 1921 hasta'l 3 de setiembre de 1925.

## Biografía
Bautista Saavedra nació'l 30 d'agostu de 1870 na llocalidá de Sorata del departamentu de La Paz, Bolivia. Fixo los sos estudios primariu y secundariu nel so pueblu natal. Siguió colos sos estudios cimeros entrando a la carrera de derechu; graduóse como abogáu a los 26 años d'edá, na ciudá de La Paz l'añu 1896. Saavedra dedicóse tamién a la docencia, como caderalgu de Derechu Penal na Universidá de La Paz. Especializóse tamién en socioloxía y incursionó na diplomacia, lo que-y dexó investigar nos archivos de Sevilla sobre'l pasáu colonial bolivianu.

Afiliar al Partíu Constitucional d'Aniceto Arce, pero foi virando escontra posiciones lliberales, lo que-y valió pa ser nomáu Ministru d'Instrucción del gobiernu d'Eliodoro Villazón. Rematada esta función, foi socesivamente escoyíu diputáu nacional y senador cuando inda militaba nel lliberalismu.

### Xunta de Gobiernu (1920-1921)

Al pie de otros políticos fundó en 1915 el Partíu Republicanu, dixebrándose definitivamente de los lliberales, siendo'l xestor del golpe del 13 de xunetu de 1920, que baltó al presidente constitucional José Gutiérrez Guerra ya instaló una Xunta de Gobiernu de transición, de la que foi miembru, xunto con José María Escalier y José Manuel Ramírez, destacaos políticos republicanos.

Esta Xunta convocó eleiciones pa una Asamblea Constituyente, que la so llabor sería reformar la Constitución. La nueva Asamblea, na que los partidarios de Saavedra yeren mayoría, empezó a sesionar el 19 d'avientu de 1920. Escalier y Ramírez oponer a la política de Saavedra y abandonaron la Xunta de Gobiernu, presentando les sos candidatures pa la presidencia. La eleición del Presidente de Bolivia realizar na Asamblea, el 26 de xineru de 1921. La oposición retirar del hemiciclu, pos consideraba que la votación taba iguada. Saavedra resultó escoyíu con 47 votos a favor y unu en contra. Tenía daquella cincuenta años d'edá.
 
Esta eleición anició división nel Partíu Republicanu, ente republicanos xenuinos y socialistes. 

Saavedra cierra la triloxía de los grandes personaxes del ciclu oligárquicu bolivianu; la so fuerte personalidá y vocación de poder dexáron-y vencer na batalla pol lideralgu republicanu, anque a un altu costu políticu.

## Presidencia de Bolivia (1921-1925)
Bautista Saavedra llegó al gobiernu cuando tenía 51 años d'edá. Empecipió les sos funciones como presidente de Bolivia el 28 de xineru de 1921. 

Mientres el so gobiernu estableció la xornada llaboral de les 8 hores; se reglamentó el derechu a la fuelga y el trabayu de muyeres y neños, dictóse la llei seca que consistía na producción y venta d'alcohol; creóse la Federación Obrera del Trabayu antecedente de lo que güei se conoz como COB pa representar a mineros, trabayadores de la industria, ferroviarios y maestros. Gobernó metanes la presión y con mano dura, vivió una aguda depresión económica que lo llevó a tomar el creitu Stiffel Nicolaus, bien criticáu, concluyó dellos tramos del ferrocarril, construyó caminos p'automóviles y desenvolvió la infraestructura urbana de La Paz. Tuvo al frente una aportunante oposición polo qu'entamó la milicia armada col nome de Guardia Republicana la cual yera la so seguridá personal. 

Nel aspeutu internacional, caltuvo bones rellaciones col Perú, superando asina'l conato de movilización de tropes de dambes repúbliques asocedíu en marzu de 1920, arriendes de una demanda que l'anterior gobiernu de Gutiérrez Guerra fixera ante la Lliga de Naciones, de solicitar la entrega d'Arica (puertu peruanu entós so alministración temporal de Chile), como compensación a la perda de la so mariña. Pela so parte, a Chile sollertó-y que'l partíu republicanu llegara al poder en Bolivia, pos unu de los sos planteamientos yera la recuperación de la Mariña boliviana. Ante la esixencia del gobiernu chilenu de que definiera la so política internacional, Saavedra respondió que, ensin vencer a la reclamación de la mariña, la Cancillería boliviana intentar per vía del revisionismu xurídicu”. Presentó entós una nueva demanda ante la Lliga de Naciones, que nun espolletó.
 
Al cumplise'l so mandatu constitucional, convocó a eleiciones; pero éstes resultaron anulaes por razones polítiques, razón pola cual el 3 de setiembre de 1925 apurrió'l mandu de la nación al Presidente del Congresu Nacional, Felipe Segundo Guzmán, que s'encargó de convocar a nuevos comicios, nos que resultó electu'l políticu republicanu Hernando Siles Reyes. Ésti robló un documentu de compromisu col ex mandatariu, aceptando'l so tutela y almitiendo como vicepresidente al so hermanu, Abdón Saavedra.

### Pospresidencia
Bautista Saavedra coló a Europa como Ministru Plenipotenciario en Suiza, Bélxica y Holanda. Cuando s'enteró de que'l presidente Siles Reyes rompió'l so alcuerdu al desterrar al so hermanu Abdón, decidió volver a Bolivia, pero nun se-y dexó ingresar, polo que tuvo de volver al exiliu.

En 1931 dexóse-y volver a Bolivia y reincorporóse al partíu republicanu xenuinu de Daniel Salamanca Urey. Participó viviegamente nos problemes del Chaco mientres la guerra col Paraguái. Al producise'l golpe militar de 1936 per parte del coronel David Toro al presidente Jose Luis Tejada Sorzano, Saavedra tuvo que partir nuevamente al exiliu, esta vegada a Chile, onde terminó los sos díes.

Bautista Saavedra finó'l 1 de mayu de 1939 na ciudá de Santiago de Chile a los 68 años d'edá.

## Contribución a la socioloxía boliviana
Bautista Saavedra tien el privilexu, como pocos, de ser unu de los primeros introductores del positivismu al estudiu de la socioloxía en Bolivia, como miembru de la Sociedá Xeográfica de La Paz y profesor universitariu.

Una vegada que remató los sos estudios de Derechu, ingresó a la Sociedá Xeográfica, espaciu que-y dexó afondar y llevar alantre los sos estudios sobre la realidá social boliviana. En 1903 publica *Oríxenes del Derechu Penal y la so hestoria*, el primer llibru qu'espón doctrinalmente los principios del positivismu spenceriano nel so país. 

Frutu de les sos investigaciones na Sociedá Xeográfica, publica darréu *El Ayllu*, estudiu etnolóxicu que lo repica como una de les más altes autoridaes de la socioloxía en Bolivia. Nel llibru imponse la visión negativa d'indiu y la institución del *[[ayllu]]*. Saavedra pregúntase ¿cómo'l *ayllu* foi una gran institución na dómina precolombina? y ¿cómo ye que constitúi una rémora anguaño?. El llibru foi precursor d'un gran alderique sobre la decadencia del indiu y el so papel na sociedá boliviana, alderique nel que participaron los sos contemporáneos Alcides Arguedas, Franz Tamayo y Manuel Rigoberto Paredes.

Nos últimos años del lliberalismu, Saavedra publica *La Democracia na nuesa Hestoria* (1919), llibru francamente nihilista, qu'espresa un pesimismu fondu sobre'l futuru de la sociedá boliviana y cualquier progresu del spencerismo. Desahucia a les races esistentes en Bolivia, el blancu, el mestizu y l'indiu, y albidra que'l porvenir del país atopar na posibilidá d'una nueva raza que lo redima.

## Referencies

;Bibliografía 
* Basadre Grohmann, Jorge: *Historia de la República de Perú (1822 - 1933)*, Tomu 14. Editada pola Empresa Editora El Comercio S. A. Lima, 2005. ISBN 9972-205-75-2 (V.14)
* Mesa, J.: *Historia de Bolivia*. (La Paz: 1999).
* Vázquez Machicado, H.: *Manual d'Historia de Bolivia*. (La Paz: 1958).

## Enllaces esternos