Pozu Fondón

El **Pozu Fondón** ye una emblemática esplotación minera yá zarrada asitiada xunto al ríu Nalón en Sama de Llangréu (Principáu d'Asturies), España. Anguaño acueye l'Archivu Históricu y Centru de Documentación d'Hunosa, y ye sede de la Brigada Central de Salvamentu Mineru.

## Historia

La esplotación de la hulla nesti rincón del conceyu de Llangréu, ente Sama (Llangréu) y La Felguera (Llangréu) entama cola apertura de la mina de monte de La Nalona en 1840. En 1905 la empresa Duro Felguera entama la escavación del pozu (na realidá son dos pozos), colos sos castilletes, convirtiéndose nel segundu pozu mineru escaváu n'Asturies. Tres la Guerra Civil Española amplíase y remodelase.

Durante la posguerra albergó una colonia penitenciaria na que vivíen presos que, trabayando nel pozu con un salariu muncho inferior al del restu de mineros, camudaben parte de les sos penes. La colonia, onde güei s'atopa l'Economatu d'Hunosa, foi zarrada a finales de 1958.

El pozu cesó la so actividá como unidá d'esplotación en 1995 al concentrase la mesma nel pozu Candín, dientro del Plan d'Empresa (1994-1997). Dempués, dellos edificios del esterior fueron adaptaos p'acoyer l'Archivu Históricu d'Hunosa. Amás, ye sede de la Brigada Central de Salvamentu Mineru. Dende 2022 tamién acueye una pequeña estación de xeotermia, que la so enerxía ye aprovechada en varios edificios del cascu urbanu de La Felguera.

La esplotación constaba de dos pozos verticales, denominaos Fondón I y II. El Fondón I yera'l pozu principal, con 483 m de fondura y 5 m de diámetru. Nel añu 1985 yera auxiliar d'entrada de ventilación y disponía d'una estación de trituranza na 6ª planta, a cota −99,52 m. El númberu 2 yera l'auxiliar y tenía 3,8 m de diámetru y 378 m de fondura. En 1985 yera regresu de ventilación. Yá nesi añu dengún de los pozos yera d'estraición, yá que se consideraba un cuartel de la unidá Candín. En consecuencia, el carbón arrancáu tresportábase hasta'l pozu Candín I, onde se facía la estraición.

El so campu d'esplotación —dempués incluyíu nel del pozu Candín II tres la so clausura— taba asitiáu na rama oeste del sinclinal de Sama, esplotando capes de los paquetes Generalas, San Antonio, María Luisa, Sotón y Entrerregueres.

## Edificios

Dientro del recintu mineru, cabe señalar la casa de máquines, de 1915 y ampliada en 1935. De los años 20 ye l'edificiu que acoyía la fragua. Les cases d'aséu y les oficines daten de la década de 1930, y el taller mecánicu y el polvorín, de los 40. Tamién se caltién un túnel de 1910 pel que circulaba un tren mineru que tresportaba'l carbón hasta'l llavaderu de Modesta. Los pabellones d'embarque (de Juan José Suárez Aller) son de mediaos del sieglu XX y acueyen mosaicos nos sos tímpanos con iconografía minera, firmaos por Luis Suco-Sánchez (caltiénense dos, yá que'l terceru resultó dañáu nuna esplosión nos años 180). Tamién se caltién restaurada la bocamina inicial. Namái se caltién ún de los dos castilletes que tenía.

Al ser construyíu por Duro Felguera, la arquitectura del pozu realizóse con lladriyu vistosu de color coloráu, imaxe corporativa de Duro. Esto apréciase nos edificios más antiguos, ente que los más recientes (pabellones d'embarque) sigan el movimientu modernu.

El pozu ta convertíu nun muséu, magar non ye un muséu al usu, y delles estancies son visitables dientro del programa de visites del Archivu Históricu d'Hunosa.

## Bibliografía
* *Hunosa: Un cambio necesario*. Colexu Oficial d'Ingenieros Técnicos y Facultativos de Mines d'Asturies-Galicia, 1985.
* 

## Referencies

## Enllaces esternos