Puebla de la Calzada

**Puebla de la Calzada** ye un conceyu español, perteneciente a la provincia de Badayoz (comunidá autónoma d'Estremadura).

## Situación
Asitiada na contorna de Tierra de Mérida - Vegues Baxes, nel centru d'Estremadura, tien un términu municipal de 14.2 km² siendo unu de los conceyos de mayor densidá poblacional de la contorna. La llocalidá tuvo íntimamente acomuñada al ríu Guadiana, que llinda'l términu municipal al sur. Llenda al norte cola Villa de Montijo, al este cola Villa de Torremayor y al oeste col conceyu de Valdelacalzada. Pertenez al Partíu xudicial de Montijo.

## Xeografía
El ríu Guadiana ye la columna vertebral de la contorna, en redol a él, xira la vida cotidiana de pueblos cargaos d'historia y otros de recién creación dedicaos a l'agricultura como principal mediu económicu. Nes sos riberes abonda una peculiar vexetación utilizada como hábitat por aves y llondres. La cigüeña ye l'ave por excelencia d'estes llatitúes, onde nun falten un bon númberu de grullas y otres aves migratories, al empar que gorriones, carboneros y mierlos, ente otros. Según una recién colonia de Martín Pescador que'l so hábitat atopar nel Merenderu Municipal.

Atopamos ante un enclave de calter predominantemente agrícola, con terrenes fértiles y cultivos de regadíu como tomate, maíz y frutales.

El relieve d'esta llocalidá ye bien llanu, propiu d'una cuenca sedimentaria formada por materiales cuaternarios (aluviales), con suelos de gran feracidad.

El clima ye del tipu mediterraneu subtropical, con una temperatura medio añal de 16ºC, que presenta grandes oscilaciones con iviernos nidios y branos bien calorosos. Les precipitaciones medies añales, magar nun son alzaes, amuesen una gran irregularidá interestacional ya interañal, onde s'entrepolen periodos de seques con otros d'abondoses agües.

El principal cursu d'agua que crucia'l términu municipal ye'l ríu Guadiana, que s'atopa al sur, y al norte'l Regueru Cabrillas que llindaba la crecedera urbana de la llocalidá de Puebla de la Calzada, escontra'l Norte, anguaño soterráu nun 80% al so pasu pola llocalidá. Trátase d'una zona por onde podría xunise a la llocalidá, bien próxima, de Montijo, que se ta desenvolviendo urbanísticamente hasta dicha zona. Anguaño ta esviáu'l regueru pa evitar el pasu de los caudales de la cuenca alta del regueru pola llocalidá de Puebla de la Calzada. L'esviadura produz agües enriba de la carretera EX328, escurriendo aproximao en paralelu a esta vía de comunicación hasta desaguar direutamente nel ríu Guadiana cerca del conocíu como “Ponte de los Sollutos”.

Nestes zones atopamos con una fauna carauterística, siendo frecuentes, les cigüeñes, les pegues, llagarteses, corpuspinos, mures y foín.

### Merenderu Municipal
El merenderu na actualidá cunta con una sienda alredor de la llamarga pa paséu y accesu de pescadores. Tamién tien un espaciu destináu p'aparcamientos y una zona con meses y bancos de mampostería. En 2016 realizóse un espaciu pal esfrute d'ociu y tiempu llibre. 

Esta zona verde convirtióse nun llugar d'alcuentru y ociu pa toos lo poblanchinos y vecinos que deseyen esfrutar d'un maraviyosu día cerca del ríu Guadiana, según numberosos aficionaos al carpfishing llegaos d'innumberables rincones del país.

En ciertes feches como ye'l día de San Isidro realicen xornada de multiactividad per parte del Conceyu, nes que pueden esfrutase de tirolina, cogorda enchible, embarcaciones, torre d'esguilada, paintball, paracaíes…

## Demografía
El conceyu, que tien una superficie de 14,25&nbsp;km², cuenta según el padrón municipal pa  del INE con  habitantes y una densidá de &nbsp;hab./km².

## Economía
Ye unu de los conceyos más prósperos de la zona, pos cunta con delles industries tresformadores de materies primes, ente les que cabo destacar el tresformadores del tomate y cooperatives hortofrutícolas, asina la so economía ta basada fundamentalmente na agricultura de regadíu (fundamentalmente maíz, tomate, frutales de temporada).

### Evolución de la delda viva
El conceutu de delda viva contempla namái les deldes con caxes y bancos relatives a creitos financieros, valores de renta fixa y préstamos o creitos tresferíos a terceros, escluyéndose, poro, la delda comercial.

La delda viva municipal per habitante en 2014 xubía a 0 €.

## Historia
Población surdida so la influencia de la calzada romana de Mérida a Lisboa, nel territoriu de Lusitania, pola esistencia diverses villes romanes na zona allegante al ríu Guadiana, d'ente les cualos destaca la villa romana de Torreáguila. De la vía romana, cróniques de finales del sieglu XVIII, entá la señalen intacta, refiriéndose a que taba "construyida de terremplén y rollos pequeños". 

El conceyu atopa los sos antecedentes más direutos como tal na L'Aldea del Rubio, fundada pola Orde de Santiago nel sieglu XIII sobre la mesma vera del Guadiana, xusto frente a Llobón. Nel sieglu XIV y por cuenta de que pola so proximidá al ríu sufría continuos hinchentes, el Maestre Lorenzo I Suárez de Figueroa, ordenó'l so treslláu a llugar más alloñáu de la corriente, refundándose la población nel puntu que güei ocupa, colos sos antiguos habitantes, más otros procedentes de dellos caseríos vecinos, como les Cases, Campumanes, etc. El nuevu enclave, que la so entidá nesa dómina yera d'alredor d'un millar de persones, quedó integráu con categoría d'aldega na xurisdicción santiaguista de Mérida, so la dependencia tantu de la encomienda de Llobón como de la Encomienda de Mérida, tamién llamada Cases Bones de Mérida, perteneciente a la provincia de Lleón de la Orde de Santiago.

En 1581 foi convertida en villa y adquirida por doña María Enríquez, condesa de Montijo, pasando a integrase nes posesiones d'ésti Señoríu. Por ello, mientres enforma tiempu, el pueblu ostentó'l nome de Puebla de Montijo. 

En 1644 la población foi amburada polos portugueses mientres la guerra de Guerra de Restauración portuguesa, nel intre de la Batalla de Montijo, na que los lusitanos resultaron vencedores del Marqués de Torrescusa.

A la cayida del Antiguu Réxime la llocalidá constituyir en conceyu constitucional na rexón d'Estremadura. Dende 1834 quedó integráu nel Partíu xudicial de Mérida. Nel censu de 1842 cuntaba con 510 llares y 1980 vecinos.

Hasta 1873 perteneció a la diócesis del Prioratu de San Marcos de Llión. A partir d'esa fecha pasó a la xurisdicción de la diócesis de Badayoz.Monumentos

L'arquiteutura de Puebla de la Calzada ta centrada fundamentalmente na so plaza central, presidida pola Casa Consistorial d'harmónica estructura, según el modelu tradicional, y arrodiada d'otres construcciones d'interés como'l Colexu de La nuesa Señora del Carmen y la ilesia parroquial de La Nuesa Señora de la Encarnación. 
 
De la ilesia parroquial católica de Nuesa Señora de la Encarnación, na Archidiócesis de Mérida-Badayoz podemos dicir que ye una obra reconstruyida nel sieglu XVIII sobre otra anterior, y güei bien modificada nel so aspeutu primitivu. La so fábrica ye de mampostería, pulcramente encalada con dellos componentes de piedra. Consta d'una sola nave, tamién impecablemente cuidada, con capiyes adosaes pel llau del Evanxeliu y pequeña torre a los pies, evidenciando en toles zones les restauraciones esperimentaes, y l'atención puesta nel so caltenimientu. Nel so interior sobresal la pila bautismal, realización gótica en mármol, decorada con motivos santiaguistas. Pieza singular, güei sumida, foi'l so retablu mayor, obra del sieglu XVI, realizada por Luis de Morales.

Tamién ye d'interés la ermita de la Inmaculada Concepción, antes de los Mártires, alzada nel sieglu XVIII y güei tamién bien tresformada, adosada al Colexu Salesianu construyíu nel segundu cuartu del sieglu XX.

Na arquiteutura civil llama l'atención el palaciu del Marqués de la Vega, singular edificación del sieglu XIX, d'arquiteutura eclecticista con reminiscencies coloniales, que la so gran presencia faise notar ente les construcciones que la arrodien, y güei dedicada a centru escolar; y el Colexu del Carmen, perteneciente a la Congregación Fíu de la Virxe, institución íntimamente coneutada cola llocalidá, amás d'en el terrén educativu nel social, y güei igualmente convertida en centru escolar. Xunto al Conceyu atopa una casa señorial de 1881 restaurada pal so usu como hotel, que s'atopa zarráu.

**Edá Media**
Según Juan Monzú, los oríxenes de Puebla cásique desconócense anque “queden envueltos nes solombres del tiempu”. Tamién, ye de destacar, que pasaron los romanos pela redoma de Puebla de la Calzada. En 1230, Alfonsu IX de Llión conquistó'l territoriu y, de magar, pasó a pertenecer a la Orde de Santiago. Pasó a llamase “L'Aldea del Rubio” y atopábase a les veres del ríu Guadiana. Esto foi mentáu nun documentu, nel añu 1276, d'Alfonsu X. Tamién foi mentáu pol Maestre Vasco Rodríguez de Cornago nel añu 1237 y tamién ta citáu nel llibru de Moreno de Vargas “Historia de la Ciudá de Mérida”. Va Ser nos últimos años del sieglu XIV cuando'l Maestre de Santiago D. Lorenzo Suárez repueble un nuevu asentamientu xunto a l'antigua Calzada Romana, que xunía Mérida con Lisboa. 
Según los llibros de Visites de la Orde de Santiago, en 1494, Puebla de la Calzada tenía una Ilesia llevantada “de la advocación de la nuesa Señora”, y ente los sos bienes destacaben una cruz de plata, una mota, una patena, un misal y un santoral, ente otros.

**Edá Moderna**
El 8 de mayu de 1580, Felipe II dixebrar de la Orde de Santiago y vender, dempués de que-y concediera'l términu de villazgo, “colos sos vasallos, términos, xurisdicción, escribaníes y demás de que fai méritu”. Mercar Doña María Enríquez, que yera una marquesa muyer del II Marqués de Villanueva del Fresno. Darréu, foi integrada nel Señoríu de Montijo que foi fundáu nel 1550. Pasó a ser un Condáu nel añu 1599.
Según Juan Monzú y falando de la Ilesia, atopamos un censu de 1705 qu'apaez reflexada como una ermita probe que nun tenía apenes renta. Hai noticies escases sobre la historia y la vida de Puebla de la Calzada mientres aquellos sieglos. Pero, son los llibros de visita de la Orde de Santiago los que faciliten dalguna información al respeutu. Mientres la Guerra de la Restauración portuguesa (1644), que dura hasta 1668, l'exércitu portugués priende fueu a la población y destrúi vides y bienes materiales, según tolos archivos eclesiásticu y cultural.
Yera una villa de señoríu que pertenecía al Condáu de Montijo y casi tolos cargos públicos yeren escoyíos nel mes d'avientu, propuestos pola Corporación que representaba a la villa y pol correspondiente Conde o Condesa titular de la Casa. Los cargos públicos yeren los siguientes: dos alcaldes ordinarios, dos rexidores, dos xuraos, un procurador, un mayordomu de propios, un alcalde d'hermandá, un alcalde de la cárcel y un escribán públicu.

**Edá Contemporánea**
Según Juan Monzú, Puebla de la Calzada tamién garrasti a los vaivenes del sieglu XIX. Amás, “ye protagonista secundaria de cambeos sociales, políticos, d'absolutismos y pronunciamientos, lliberales y non tantu, proclamaciones, destituciones, restauraciones y del principiu, de la puxanza y del frayo del constitucionalismo”. Atendiendo al texíu urbano, hai un importante desenvolvimientu de nueves cais qu'amplíen la población y aumenten la riqueza urbana. Amás, reparar caminos, retular les cais, numbérense les cases, espiértase l'interés pola educación gratuita. A partir d'esti mundu, empecípiase un desenvolvimientu a un control más intensu y meyor de los recursos y de la distribución. 
Mientres el sieglu XIX hai una fuerte presencia de l'alta burguesía, yá que exerció una influencia económico y social abondo importante. Esta burguesía, según Juan Monzú, amás de tener la riqueza local, tamién yera dueña de la riqueza comarcal, y hasta provincial. Esta burguesía foise faciendo cada vez más amplia y distribuyóse por tolos llugares de la zona. 
La presencia de la Guerra de la Independencia terminará per arruinar tolos sos recursos pero, tres la Constitución de 1812 y col trunfu de Riego en 1820, constituyir en Puebla de la Calzada'l primer Conceyu Constitucional. Según Juan Monzú y col reestablecimientu del absolutismu per parte de Fernandu VII, suspéndese'l constitucionalismo y en payares de 1823 ordenar a que vuelvan tolos conceyales qu'hasta entós formaren la corporación del Conceyu. 
Ye un fechu importante nesti periodu qu'en 1842 sían escolarizaos los primeros neños dende los seis a los once años y, por un alcuerdu del Conceyu, créase la primer plaza de maestru pa la Escuela Pública de neños que se formara.

**El sieglu XX**
Según Juan Monzú, el sieglu XX trai a Puebla de la Calzada los vientos del progresu y la industria. Llega la lluz llétrico en 1904 p'allumar les cais de Puebla de la Calzada. Hai un espertar de les distintes corrientes polítiques, del movimientu obreru y del asociacionismo. En Puebla de la Calzada va tener una especial significación la clase trabayador y obrero, formándose asina asociaciones sindicalistes y agrupaciones civiles o obreres. Hai de solliñar la presencia de muyeres en delles d'estes asociaciones. 
Mientres el primer terciu del sieglu XX empiecen a formase pequeñes industries del comerciu y de la prestación de servicios. Hai de solliñar la fábrica de texas de 1909. Nes eleiciones de 1931 fueron proclamaos los miembros de la monarquía pero, cuando fueron convocaes les siguientes eleiciones, ganaron los republicanos y los nuevos conceyales del Conceyu pertenecíen a l'Agrupación Socialista. Solo un conceyal monárquicu va formar parte d'esta Corporación.
El Conceyu partió les tierres ente los obreros del campu, de resultes de la llei de Reforma Agraria. Dempués del españíu de la Guerra Civil llegó un tiempu de faltes y de cartiyes de racionamientu. El serviciu de Suministru controlaba'l suministru d'alimentos. Según Juan Monzú: “El Plan de Tresformamientu y Colonización, el Plan Badayoz, y les sos proyeutaes reformes pal campu de la provincia y reformes nel procesu de fabricación, tresformamientu y comercialización de productos ameyorando'l sistema d'electrificación y riego, va camudar l'horizonte del campu de Puebla de la Calzada”. Por tanto, esto supón un importante saltu pa la riqueza de la población que, hasta la crisis de los años 90, hai una meyora nel comerciu, el tresporte, el financiamientu, l'asesoría y la prestación de servicios. 
Anguaño, y en pallabres de Juan Monzú, en plenu sieglu XXI sigue siendo l'agricultura la base de la economía de Puebla de la Calzada, anque hai un enraigonáu sector industrial y sector servicios, dedicáu al comerciu y al tresporte de productos agrícoles. Ye d'importancia destacar la importancia de la Cultura en Puebla de la Calzada, siendo bien conocíu'l so Certame Nacional de Teatru. Puebla de la Calzada convirtióse a lo llargo de los años nun esplendente focu cultural. 
http://www.puebladelacalzada.es/historia/

## Cultura

### Feries y fiestes
* Festividá de María Auxiliadora: el día 24 de mayu.
* San Pedro: el 29 de xunu.
* Fiesta del Emigrante: el día 15 d'agostu.
* Festividá de la Inmaculada Concepción: el día 8 d'avientu.

## Prestaciones y Servicios
Puebla de la Calzada cunta con Escuela Infantil municipal, una guardería infantil privada, un colexu públicu y dos colexos alcordaos, un Institutu d'Educación Secundaria, Casa de la Cultura – Universidá Popular, biblioteca, escuela de música, Nuevu Centru de Conocencia (NNCC), Centru de día y Casa de la Mocedá, Centru de la Sociedá Civil; según instalaciones deportives (pabellón municipal, campu de fútbol municipal, ximnasiu, pistes de tenis, pista de pádel, baloncestu…) piscina municipal y merenderu municipal.

Tamién dispón d'un Centru Integral Territorial, onde s'atopa'l Grupu d'Aición Local (AdecomLácara), una representación de la Cámara de Comerciu, Asociaciones d'Empresarios de la zona, una incubadora empresarial y distintu proyeutos de delles entidaes.

Tocantes a actividaes culturales, la celebración del Certame Nacional de Teatro Vegues Baxes, convocatories poétiques, recitales, conciertos… componen l'amplia ufierta cultural qu'esti conceyu ufierta a los sos ciudadanos, especialmente a la mocedá.

De la mesma, nun hai qu'escaecer que dende los años sesenta la Cabalgata de Reis tien un reconocíu prestíu, convocando a un nutríu vecinderu procedente de los pueblos de la contorna. Consolidáu atópase tamién l'Antroxu, con una gran participación de los vecinos de la llocalidá y tamién d'otros llugares de la contorna.

## Educación
* Centru d'Educación Infantil “Corazón de Jesús”. Allugáu na cai Albaicín e/n de Puebla de la Calzada, el centru C.E.I Corazón de Jesús dispón d'instalaciones pal primer ciclu d'educación infantil.
* C.E.I.P. Calzada Romana. Ye un centru públicu dependiente de la Conseyería d'Educación de la Xunta d'Estremadura.
* Colexu Salesianu María Inmaculada. Ye un centru alcordáu promovíu pola Congregación Salesiana dende l'añu 1953 en Puebla de la Calzada.
* Colexu Nuesa Sra. del Carmen, allugáu nel númberu 10 de la Plaza d'España, ye un centru alcordáu promovíu pola Congregación de les Fíes de la Virxe pa la Formación Cristiana dende 1969. Ufierta dende educación infantil hasta ESO, incluyendo seición billingüe n'inglés y francés como segundu idioma estranxeru.
* IES Enrique Diez Canedo. Ye un centru escolar que cunta con 20 años d'historia. Impartir nél les enseñances de: E.S.O., Formación Profesional Básica de Xardinería y Adornu Floral, Ciclu Formativu de Grau Mediu d'Actividaes Comerciales y Bachilleratu de les Modalidaes de Ciencies y Humanidaes y Ciencies Sociales.

## Medios de comunicación
;Prensa escrita El
conceyu cunta col so propiu periódicu llocal, Güei Puebla de la Calzada, formáu a partir d'una corresponsalía del diariu rexonal Güei Diariu d'Estremadura.

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* Casa de la Cultura
* www.puebladelacalzada.es
* http://www.puebladelacalzada.es/historia/