open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ertra, Ertra, Ertra

**Ertra, Ertra, Ertra** (ኤርትራ ኤርትራ ኤርትራ en tigrinya; *Eritrea, Eritrea, Eritrea* n'asturianu) ye l'himnu nacional d'Eritrea. Foi adoutáu en 1993, depués que'l país algamara la independencia. El cantar foi escritu por Solomon Tsehaye Beraki, y compuestu por Isaac Abraham Meharezghi y Aron Tekle Tesfatsion.

## Referencies

## Enllaces esternos
Koste Seselwa

**Koste Seselwa** ye l'himnu nacional de Seixeles. L'himnu ta nos trés idiomes oficiales del país: criollu seixelés, inglés y francés.

## Lletra en criollu seychellense

:Sesel ou menm nou sel patri.
:Kot nou viv dan larmoni.
:Lazwa, lanmour ek lape.
:Nou remersye Bondye.

:Preserv labote nou pei.
:Larises nou losean.
:En leritaz byen presye.
:Pour boner nous enfant.

:Reste touzour dan linite.
:Fer monte nou paviyon.
:Ansanm pou tou leternite.
:Koste Seselwa.


## Lletra en francés

:Unissons-nous Seychellois
:Seychelles, notre seule patrie
:Où nous vivons en harmonie
:La joie, l'amour et la paix
:Nous remercions le Bon Dieu!

:Préservons la beauté de notre pays
:La richesse de notre océan
:Un héritage très précieux
:Pour le bonheur de nos enfants

:Restons toujours unis
:Élevons notre drapeau
:Ensemble pour l'éternité
:Unissons-nous Seychellois !


## Lletra n'asturianu
:Seychelles ye la nuesa única madre patria,
:Onde vivimos n'harmonía,
:Felicidá, amor y paz.
:Damos gracies a Dios.

:Cuida la guapura del nuesu país,
:Les riqueces de los océanos,
:Una preciada heriede,
:Pa gayola de los nuesos fíos.

:Vivamos pa siempre n'unidá,
:Icemos la nuesa bandera
:Xuntos pa la eternidá,
:permanezamos los seychelleses.

## Referencies

## Enllaces esternos
Lesotho Fatse La Bontata Rona

**Lesotho Fatse La Bontata Rona** ye l'himnu nacional de Lesothu. La lletra foi escrita por François Coillard, un misioneru francés. La música foi compuesta por Ferdinand-Samuel Laur. Ye l'himnu nacional de Lesotho dende 1967.

## Lletra orixinal

:**LESŌTHŌ FATŠE LA BO NTAT'A RŌNA**

:Lesōthō fatše la bo ntat'a rōna;
:Ha ra mafatše le letle ke lona;
:Ke moo re hlahileng,
:ke moo re hōlileng,
:Rea lerata,

:Mōlimō ak'u bōlōke Lesōthō;
:U felise lintoa le matšoenyeho;
:Oho fatše lena;
:La bo ntata rōna;
:Le be le khotso. 

*N'asturianu:*

:Lesotho, tierra de nuesos pas,
:Ente tolos países yes el más guapu.
:Asoleyástenos,
:criástenos--
:Yes queríu por nós

:Dios, protexi a Lesotho,
:Protéxilu de los conflictos, protéxilu de les tribulaciones--
:Oh Lesotho, tierra mía,
:Tierra de nuesos pas,
:Conoz la paz.

## Referencies

## Enllaces esternos
All Hail, Liberia, Hail!

"**All Hail, Liberia, Hail!**" ye l'himnu nacional de Liberia. La lletra foi compuesta n'inglés pol tercer presidente del país, Daniel Bashiel Warner (1815-1880) , y la música por Olmstead Luca (1826-1869). Ye l'himnu oficial del país dende 1847.
## Lletra orixinal

*All hail, Liberia, hail! (All hail!)*
*All hail, Liberia, hail! (All hail!)*
*This glorious land of liberty*
*Shall long be ours.*
*Though new her name,*
*Great be her fame,*
*And mighty be her powers,*
*And mighty be her powers.*
*In joy and gladness*
*With our hearts united,*
*We'll shout the freedom*
*Of a race benighted,*
*Long live Liberia, happy land!*
*A home of glorious liberty,*
*By God's command!*
*A home of glorious liberty,*
*By God's command!*



*All hail, Liberia, hail! (All hail!)*
*All hail, Liberia, hail! (All hail!)*
*In union strong success is sure.*
*We cannot fail!*
*With God above*
*Our rights to prove,*
*We will o'er all prevail,*
*We will o'er all prevail!*
*With heart and hand our country's cause defending,*
*We'll meet the foe with valour unpretending.*
*Long live Liberia, happy land!*
*A home of glorious liberty,*
*By God's command!*
*A home of glorious liberty,*
*By God's command!*



## Referencies

## Enllaces esternos
Agamar

**Agamar** ye un planeta del universu de Star Wars.

***Sistema**: Mirgoshir (Borde Esterior)
***Tipu**: terrestre
***Tarrén**: viesques de Binkas, mares, llagos y ríos
***Atmósfera**: alendable
***Gravedá**: estándar
***Tribes**: humanos
***Llingua**: básicu

## Referencies

## Enllaces esternos
Glaya un país

***Glaya un país*** ye'l quintu discu del grupu asturianu de rock Dixebra, grabáu nos Estudios ODDS de Xixón y masterizáu nos Katarain d'Azcárate a entamos de 2000 y editáu esi mesmu añu pola compañía discográfica del grupu, Discos L'Aguañaz.
La producción corrió a cargu del músicu vascu Kaki Arkarazo.

*Glaya un país* ye consideráu por munchos siguidores de la banda como'l meyor discu de Dixebra. Supón una importante evolución estilística y téunica con respeutu al anterior trabayu, *Dieron en duru*, del cualu lo separten unos trés años.

La guitarra meyora'l so soníu y toma nuevos ritmos. Sicasí, la mayor meyora instrumental produzse na gaita, yá que'l grupu sostitúi de magar esti discu la gaita tradicional asturiana pola nueva gaita *MIDI* inventada y popularizada por José Ángel Hevia. Esto permite algamar una precisión munchu mayor y amás esplorar nueves sonoridaes, coles bayuroses posibilidaes que da l'instrumentu lletrónicu y multitímbricu.

Amás, el gran númberu de collaboraciones de diversos instrumentistes coles que cunta la banda na grabación del discu aporta una gran variedá de matices a los temes. Ye esti l'álbum de Dixebra con mayor diversidá instrumental, yá que'l soníu del grupu vese encontáu por una parte con soníos propios del folk (más qu'en cualaquier otru de los sos trabayos) y por otra con una seición de vientos qu'entama adquirir importancia, como siguirá faciendo en posteriores discos.

Davezu, l'álbum presenta una importante medra de variedá musical nes pieces y de llimpieza y contundencia nel soníu, aspeutu ésti nel que yá l'anterior discu tenía grandes avances.

L'ensame de Dixebra pa esti trabayu foi: Xune (voz), Primi (guitarra), Javi (baxu), Isra (batería) y Fernando (gaita); ye dicir, la mesma que grabara *Dieron en duru* cola esceición de Fredi nes percusiones.

Nel aspeutu de collaboraciones, esti ye'l discu con más y más conocíos nomes. Ente les voces, Anabel Santiago interpreta una tonada qu'abre'l discu, Fermin Muguruza canta en *Wilma Loulé* y Xosé Ambás (N'arba) fai lo propiu en *La danza*, tema onde tamién toca la gaita. Amás, Maxi (Fe de Ratas) y Mapi Quintana aporten coros.

Nel separtáu instrumental, acumulense les collaboraciones de Rubén Bada y Martín Fernandez-Peña (dambos per entós en Xéliba), el primeru con bouzouki y violín y el segundu col cordión diatónicu; Merce Santos (La Bandina) cola zanfonía y la caxa escocesa, Paco Martínez con programaciones y arreglos de vientu; y una seición de vientos qu'apaez en dellos temes, con David Colado y Toño Gómez al trombón, Agus Lara a la trompeta y Eladio Sánchez al saxo. Estos dos últimos realizaríen la xira d'esi añu con Dixebra, pa incorporase definitivamente a la banda en 2001.

## Cancioneru

# *Mañana fría*
# *Baila'l mileniu*
# *Amnesia*
# *Vaqueira*
# *L'idiota*
# *Hestories repetíes*
# *La danza*
# *Puta vida*
# *Búscate a ti mesmu*
# *Wilma Loulé*
# *La partida*

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina del discu na web oficial de Dixebra 
* Páxina del discu en Musicbrainz
Allahu Akbar

**Allahu Akbar** (n'árabe الله أكبر}, *[[Dios]] ye grande*) ye l'himnu nacional de Libia. Nun principiu yera una canción de marcha que cantaben los soldaos, y que se fizo popular n'Exiptu y Siria demientres la guerra del Sinaí de 1956. El presidente libiu, Muammar al-Gaddafi, convirtióla nel himnu del so país el 1 de setiembre de 1969, amosando con ello los sos deseos y esperances de que s'algamara la xuntura de tolos pueblos árabes.

La versión asturiana ta tornada de la qu'apaez, n'inglés, na wikipedia nesi idioma.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Himnu Nacional de Libia
Ry Tanindraza nay malala ô

**Ry Tanindraza nay malala ô** (*Oh Nuesa Amada Patria* n'asturianu) ye l'himnu nacional de Madagascar

## Lletra orixinal en malgaxe

: **I**

: Ry Tanindrazanay malala o!
: Ry Madagasikara soa
: Ny Fitiavanay anao tsy miala,
: Fa ho anao doria tokoa

: Fiverenena

: Tahionao ry Zanahary
: Ity Nosin-dRazanay ity
: Hiadana sy ho finaritra
: He! Sambatra tokoa izahay.

: **II**

: Ry Tanindrazanay malala o!
: Irinay mba hanompoana anao
: Ny tena sy fo fanahy anananay,
: 'Zay sarobidy sy mendrika tokoa

: Fiverenena

: Tahionao ry Zanahary
: Ity Nosin-dRazanay ity
: Hiadana sy ho finaritra
: He! Sambatra tokoa izahay.

: **III**

: Ry Tanindrazanay malala o!
: Irinay mba hitahiana anao,
: Ka ilay Nahary izao tontolo izao 
: No fototra ijoroan'ny satanao.

: Fiverenena

: Tahionao ry Zanahary
: Ity Nosin-dRazanay ity
: Hiadana sy ho finaritra
: He! Sambatra tokoa izahay.

## Referencies

## Enllaces esternos
Bandera de Malaui

L'actual **bandera de [[Malaui]]** foi adoptada'l 28 de mayu de 2012, y ye la que tuvo'l país dende la so independencia en 1964. El 19 de xunetu de 2010 desapaeció de la bandera'l sol naciente, que foi sustituyíu por un sol completu de color blancu que ta en mediu la bandera como símbolu del progresu económicu del país. Amás, la banda prieta y la colorada camudaron de posición, de forma que'l sol quedaba, como na anterior y actual bandera, enriba la franxa prieta.

La bandera ta formada por trés bandes horizontales, d'igual anchor, de color negru, coloráu y verde. Superpuesta a la banda prieta, nel centru, hai un sol naciente coloráu. La banda prieta simbolizaba la xente africano, la colorada'l sangre de los mártires que morrieron pa qu'África algamara la llibertá, y la verde'l paisaxe del país; el sol naciente representaba l'alborecer d'un tiempu de llibertá y esperanza pal continente.

## Galería

File:Flag of the President of Malawi.svg|Banderal del Presidente de Malaui
File:Flag of the Governor-General of Malawi (1964-1966).svg|Bandera del Gobernador Xeneral (1964-1966)
File:Flag of the Governor of Nyasaland (1914–1925).svg|Bandera del Gobernador de Nyasalandia (1914-1964)
File:Flag of the Governor-General of Rhodesia and Nyasaland (1953–1963).svg|Bandera del Gobernador Xeneral de la Federación de Rodesia y Nyasalandia (1953-1963)
File:Flag of British Central Africa Protectorate.svg|Bandera Protectoráu Británicu d'África Central (1893–1914)
File:Flag of Nyasaland (1914–1919).svg|Bandera de Nyasalandia (1914–1919)
File:Flag of Nyasaland (1919–1925).svg|Bandera de Nyasalandia (1919–1964)
File:Flag of the Federation of Rhodesia and Nyasaland (1953–1963).svg|Bandera de la Federación de Rodesia y Nyasalandia (1953–1963)
File:Flag of Malawi.svg|Bandera de Malaui (1964–2010)
File:Flag of Malawi (2010–2012).svg|*Bingu's Flag*: bandera oficial ente 2010 y 2012
File:Flag of Malawi.svg|Bandera actual de Malaui


## Ver tamién
* Escudu de Malaui

## Referencies

## Enllaces esternos
Escudu de Malaui

L**'escudu de Malaui** ta basáu na heraldica d'armes de Nyasaland. Consta d'un lleón y un lleopardu, y un onde se llee "Unity and Freedom" (Unidá y Llibertá).

## Referencies

## Enllaces esternos
Mlungu dalitsani Malawi

**Mlungu dalitsani Malawi** ye l'himnu nacional de Malaui. Foi compuestu por Michael-Fredrick Paul Sauka, quien escribió les lletres. Foi adoptáu en 1964 arriendes d'un concursu.

**Mulungu dalitsa malawi** Tornáu como: "Dios bendiga Malawi"
## Lletra orixinal en [[chichewa]]

*Mulungu dalitsa Malawi,

*Mumsunge m'mtendere.*

*Gonjetsani adani onse,*

*Njala, nthenda, nsanje.*

*Lunzitsani mitima yathu,*

*Kuti tisaope.*

*Mdalitse Mtsogo leri nafe,*

*Ndi Mayi Malawi.*
*Malawi ndziko lokongola,*

*La chonde ndi ufulu,*

*Nyanja ndi mphepo ya m'mapiri,*

*Ndithudi tadala.*

*Zigwa, mapiri, nthaka, dzinthu,*

*N'mphatso zaulere.*

*Nkhalango, madambo abwino.*

*Ngwokoma Malawi.*
*O Ufulu tigwirizane,*

*Kukweza Malawi.*

*Ndi chikondi, khama, kumvera,*

*Timutumikire.*

*Pa nkhondo nkana pa mtendere,*

*Cholinga n'chimodzi.*

*Mai, bambo, tidzipereke,*

*Pokweza Malawi.*

== Lletra n'[[asturianu]] ==

*Oh Dios, Bendiz, la nuesa tierra Malaui*

*Que siga siendo una tierra de paz.*

*derrota a tou enemigu:*

*Fame, Malura, Envidia.*

*Xuntemos los nuesos corazones nún,*

*asina taremos llibres de llercia.*

*Bendicíi toos al nuesu cabezaleru,*

*Y a la Madre Malaui*
*La nuesa propia Malaui,* 

*esta tierra tan guapa,*

*Fértil, valiente y llibre.*

*colos sos llagos, el so refrescante aire montesín,*

*que grandemente bendicíos somos.*

*Colines y valles, suelu tan ricu y únicu,*

*danos una llibre xenerosidá,*

*Madera y viesca, llanures tan amplies y belles,*

*Too - Fermosa Malaui.*
*Llibertá siempre, xunámonos toos*

*pa construyir Malaui*

*Col nuesu amor, el nuesu celu y llealtá,*

*dándo-y a ella lo meyor*

*En tiempu de guerra o en tiempu de paz,*

*un envís y un finxu:*

*Homes y muyeres sirviendo ensin egoísmu*

*a la construcción de Malaui''

## Referencies

## Enllaces esternos
Bandera de Malí

La **bandera nacional de [[Malí]]** foi adoptada'l 1 de marzu de 1961.

## Ver tamién
* Escudu de Malí

## Referencies

## Enllaces esternos
Hymne Chérifien

**Anachid el watani** ye l'himnu nacional de Marruecos. Escritu por Ali Squalli Houssaini (nacíu en 1932 y que tamién ye'l compositor del himnu d'Omán) la música corrió a cargu de Léo Morgan. Foi proclamáu himnu nacional l'añu de la independencia del país (1956).

## Lletra n'[[árabe]]

## Referencies

## Enllaces esternos

* Himnu Nacional de Marruecos
Motherland

**Motherland** ye l'himnu nacional de Mauriciu. La música foi compuesta por Philippe Gentil M.B.E., y la lletra ye de Jean Georges Prosper. L'himnu, percurtiu, describe la belleza y delicadeza del paisaxe de les islles que formen esi estáu, y fala tamién de les cualidaes de la so xente, que define como amantes de la paz, la xusticia y la llibertá.


:*Glory to thee,*
:*Motherland, oh motherland of mine,*
:*Sweet is thy beauty,*
:*Sweet is thy fragrance,*
:*around thee we gather*,
:*as one people,*
:*as one nation,*
:*In peace, justice and liberty,*
:*Beloved country may God bless you,*
:*for ever and ever.*


## Referencies

## Enllaces esternos
Himnu Nacional de Mauritania

L**'himnu nacional de [[Mauritania]]** toma la lletra d'un poema del sieglu XIX escritu por **Baba Ould Cheikh**. La melodía foi compuesta por **Tolia Nikiprowetzky**, y foi adoutáu depués de la independencia nel 1960. Lo difícil que ye de cantar fai que, delles veces, se fale d'él, erróneamente, como un himnu que nun tien lletra.

## Lletra orixinal n'[[árabe]]

***Árabe***

كن للاله ناصرا وأنكر المناكرا
وكن مع الحق الذي يرضاك منك دائرا
ولا تعد نافعا سواه أو ضائرا
واسلك سبيل المصطفى ومت عليه سائرا
وكن لقوم احدثوا في أمره مهاجرا
قد موهوا بشبه واعتذروا معاذرا
وزعموا مزاعما وسودوا دفاترا
واحتنكوا أهل الفلا واحتنكوا الحواضرا
وأورثت أكابر بدعتها أصاغرا
وإن دعا مجادل في أمرهم إلى مرا
فلا تمار فيهم إلا مراء ظاهرا

## Referencies

## Enllaces esternos
* Archivu MIDI
Namibia, Land of the Brave

"**Namibia, Land of the Brave**" ye l'himnu nacional de Namibia.

## Lletres

### Lletra n'[[inglés]]

### Lletra n'[[alemán]]

## Referencies

## Enllaces esternos
Nuedu (unidá)

El **nuedu**, abreviáu *kn* o *kt*, ye una midida de velocidá utilizada tanto pa navegación marítima como aérea. Equival a una milla náutica per hora. Tamién s'usa en meteoroloxía pa midir la velocidá del vientu.

1 **nuedu** = 1 milla náutica/ hora = 1,852 km/h. 

Esta definicion sofítase nel alcuerdu internacional sobro la llonxitú de la milla náutica, adoptáu por Estaos Xuníos (qu'usaba una llonxitú de 1852,249 m), el Reinu Xuníu (qu'usaba una llonxitú de 1853,184 m) ente otros países.

## Conversiones
Ye aproximao igual a:

* 101,268591 pies por minutu
* 1,687810 pies por segundu
* 0,514444 metros per segundu (m·s−1) 
* 1,150779 milla (estatutaria) por hora (mph)
* 1,852 quilómetros por hora

## Referencies

## Enllaces esternos
* Conversión del nuedu n'otres unidaes
Newton (unidá)

En física, un **newton** (N) ye la unidá de fuercia nel Sistema Internacional d'Unidaes, nomada asina en reconocencia a Isaac Newton pol so trabayu na mecánica clásica. Defínese como la fuercia necesaria pa dar una aceleración de 1 m/s² a un oxetu con masa de 1 kg. Ye una unidá derivada del SI que se compón de les unidaes básiques **kg** × **m** × **s<sup>-2</sup>** .

:1\, \mathrm{N}=1\, \frac{\mathrm{kg} \cdot \mathrm{m}}{\mathrm{s}^{2}}

Como'l pesu ye la fuercia qu'exerz la gravedá na superficie de la Tierra, el newton ye tamién una unidá de pesu. Una masa d'un quilogramu tien un pesu d'unos 9,81 N. Un newton ye aproximadamente'l pesu d'una mazana pequeña, fechu chocante si se fai alcordanza de la historia del descubrimientu de la gravedá de Newton.

## Ver tamién
* Isaac Newton
* Sistema internacional d'unidaes

## Referencies

## Enllaces esternos
Escudu de Malí

L**'escudu d'armes de la República de [[Malí]]** tien forma circular. Sobre un fondu celeste vese:   

*Nel centru, la mezquita de Djenné, en color blancu.

*Sobre la mezquita, la utre llexendaria n'esnalu eslizante, en color blancu.

*Baxo esto, un sol saliente, en color mariellu doráu.

*Frente al sol, dos arcos opuestos curvaos, coles sos fleches, en color blancu.

*Nel marcu del círculu, los escritos "République du Mali" na parte superior y, na parte inferior, el lema "*Un Peuple, Un But, Une Foi*" (*Un Pueblu, Una Meta, Una Fé*) en lletres mayúscules prietes.

## Ver tamién
*Bandera de Malí

## Referencies

## Enllaces esternos
Pour l'Afrique et pour toi, Mali

**Pour l'Afrique et pour toi Mali** ye l'himnu nacional de Malí.

## Testu orixinal en [[francés]]

## Referencies

## Enllaces esternos
La Nigérienne

***La Nigérienne*** ye l'himnu nacional de Níxer. Foi adoutáu en Níxer como himnu nacional en 1961.

## Lletra orixinal

## Referencies

## Enllaces esternos
Arise O Compatriots, Nigeria's Call Obey

L'actual himnu nacional de Nixeria, **Oh compatriotes, irguíos y siguíi la llamada de Nixeria** (*Arise, O compatriots, Nigeria's call obey*, n'inglés) yelo dende 1978, añu nel que sustituyó al anterior, *Nigeria We hail thee*. El testu fízose con una combinación de pallabres y frases sacaes de cinco de les meyores propuestes que se presentaron a un concursu que s'organizó nel país pa facer un himnu nuevu. La música púxola la Nigerian Police Band, dirixida por Benedict Elise Odiase.
### '''Lletra n'[[inglés]]'''
:Arise, O compatriots, Nigeria's call obey
:To serve our fatherland
:With love and strength and faith
:The labour of our heroes past
:Shall never be in vain
:To serve with heart and might
:One nation bound in freedom, peace and
:unity.

:Oh God of creation, direct our noble cause
:Guide our leaders right
:Help our youth the truth to know
:In love and honesty to grow
:And living just and true
:Great lofty heights attain
:To build a nation where peace and justice
:shall reign.

### '''Lletra n'[[asturianu]]'''
:Oh compatriotes, irguíos y siguíi la llamada de Nixeria
:Pa sirvir a la nuesa patria
:Con amor, fuercia y fe.
:El trabayu de los nuesos héroes
:Enxamás nun será en balde.
:Si servimos col corazón, será
:una nación comprometida cola llibertá, la paz y 
:la unidá.

:Oh Dios de creación, dirixi la nuesa noble causa,
:Guía de forma certera a los nuesos cabezaleros;
:Aída a la nuesa mocedá na verdá pa saber,
:Nel amor y la honradez pa medrar,
:Y pa vivir de forma xusta y sincera.
:Grandes y sublimes altores algama
:Pa construyir una nación onde la paz y la xusticia
:reinarán.

## Referencies

## Enllaces esternos
La Renaissance

**La Renaissance** ye l'himnu nacional de la República Centroafricana adoutada depués de la independencia en 1960. La lletra foi escrita pol entós primer ministru Barthélémy Boganda. La música ye d'Herbert Pepper, autor tamién del himnu nacional de Senegal, Pincez Tous vos Koras, Frappez les Balafons. 

Tamién esiste una versión en sangu nomada "E Zingo".

## Versión francesa

Ô Centrafrique, ô berceau des Bantous! 
Reprends ton droit au respect, à la vie!
Longtemps soumis, longtemps brimé par tous,
Mais de ce jour brisant la tyrannie.
Dans le travail, l'ordre et la dignité,
Tu reconquiers ton droit, ton unité,
Et pour franchir cette étape nouvelle,
De nos ancêtres la voix nous appelle.


ESTRIBILLO:
Au travail dans l'ordre et la dignité,
Dans le respect du droit dans l'unité,
Brisant la misère et la tyrannie,
Brandissant l'étendard de la Patrie.


## Versión sangu

Bêafrîka, mbeso tî âBantu
Kîri mo gbû gîgî tî mo-mvenî
Mo bâa pâsi na gbe tî âzo kûê
Me fadësô, mo ke na kürü gô

Mo sö benda, mo bûngbi kûê ôko
Na kusâra ngâ na nëngö-terê
Tî tö ndâ tî finî dutï tî ë sô
E mä gbegô tî_âkötarä tî ë


ESTRIBILLU:
E gbû kua nzönî na nëngö-terê
E kpë ndiä nzönî na mängö-terê
E kinda wasïöbê, ë tomba pâsi
E yâa bandêra tî ködrö tî ë! 


## Referencies

## Enllaces esternos
* MIDI file 
* Society for Renaissance Studies
Bandera de la República Democrática d'El Congu

La **bandera de la [[República Democrática d'El Congu]]** foi adoptada'l 18 de febreru de 2006 conxuntamente con una nueva constitución. La nueva bandera, mui asemeyada a la de 1963, ye azul con una franxa diagonal encarnada de bordes mariellos y una estrella tamién mariella nel requexu superior izquierdu. El bermeyu representa'l sangre de los mártires del país, el mariellu, la riqueza y la estrella, un futuru radiante pal país. L'azul del fondu significa paz. 

## Banderes históriques

Flag of the Congo Free State.svg| Bandera del Estáu Llibre d'El Congu (1877-1908) y del Congu Belxicanu (1908-1960)
Flag_of_Congo_Kinshasa_1960.svg| Bandera de la Independencia (1960-1963)
Flag_of_Congo_Kinshasa_1963.svg| Bandera del Congu-Kinshasa (1963-1971)
Flag_of_Zaire.svg| Bandera de Zaire (1971-1997)
Flag of Congo Kinshasa 1997.svg| Bandera del Congu-Kinshasa (1997-2006)


## Ver tamién
* Escudu de la República Democrática d'El Congu

## Referencies

## Enllaces esternos
Escudu de la República Democrática d'El Congu

L'actual **escudu de la [[República Democrática d'El Congu]]** foi adoptáu'l 18 de febreru de 2006 pol presidente Joseph Kabila.

## Escudos históricos

Archivu:DR_Congo_CoA.svg|Escudu emplegáu ente 1999 y 2003.
Archivu:Coat of arms of the Democratic Republic of the Congo (2003-2006).svg|Escudu emplegáu ente 2003 y 2006.
Archivu:Coat of arms of Katanga.svg|Propuesta d'escudu (2004).


## Ver tamién
* Bandera de la República Democrática d'El Congu

## Referencies

## Enllaces esternos
Escudu de Sudáfrica

L'actual **escudu de [[Sudáfrica]]** sostitúi dende'l 27 d'abril de 2000 al que foi aprobáu'l 17 de setiembre de 1910. El remocique nel escudu sudafricanu respuende al deseu de simbolizar nél los cambeos democráticos y un nuevu sentíu de patriotismu.

L'escudu ta compuestu por un conxuntu d'elementos organizaos en dos círculos colocaos ún sobre otru. La contorna de tol escudu nel so conxuntu integra los círculos inferior y superior como símbolu d'infinitú. Na parte inferior apaez el lema nacional: *"Ike e: /xarra //ke"* que significa nel idioma khoisan "*Pueblos diversos, xuníos*". La forma del escudu queda definida polos caniles d'elefante pa zarrase na parte superior con una representación del horizonte, n'onde apaez asitiáu'l sol naciente, conformando la figura del güevu cósmicu que representa'l renacimientu espiritual de la nación sudafricana. Nesti espaciu superior, sal el páxaru serpentariu que simboliza la proteición del país. Nel interior del escudu apaecen dos figures humanes que se tomaron del arte rupestre khoisan. Dambes figures alcuentrense de frente en posición de saludu y señal d'unidá.

Na parte superior del escudu apaecen cruzaes una llanza y un knobkierie o maza primitiva.

## Referencies

## Enllaces esternos
Himnu nacional de Sudáfrica

L**'[[Himnu nacional]] de [[Sudáfrica]]** foi creáu en 1994. Remanez de la fusión del antiguu himnu nacional "Die Stem" (creáu por Cornelis Jacobus Langenhoven y Martin de Viliers) y el cantar bantú "Nkosi Sikeleli Afrika" creada nel sieglu XIX por Enoch Mankanyi Nsotonga.

## Lletra y traducción

## Referencies

## Enllaces esternos
Mungu ibariki Afrika

**"Mungu ibariki Afrika"** (trad. "Dios bendiga a África") ye l'himnu nacional de Tanzania.

## Lletra orixinal en [[suaḥili]]

## Referencies

## Enllaces esternos
Rwanda Nziza

***Rwanda Nziza*** ("Fermosa Ruanda" en Kinyarwanda) ye l'himnu nacional de Ruanda dende'l 1 de xineru, 2002. Esti reemplaza a Rwanda Rwacu, que yera l'himnu nacional dende 1962.

### Lletra orixinal

:Rwanda nziza Gihugu cyacu
:Wuje imisozi, ibiyaga n'ibirunga
:Ngobyi iduhetse gahorane ishya.
:Reka tukurate tukuvuge ibigwi
:Wowe utubumbiye hamwe twese
:Abanyarwanda uko watubyaye
:Berwa, sugira, singizwa iteka.

:Horana Imana, murage mwiza
:Ibyo tugukesha ntibishyikirwa;
:Umuco dusangiye uraturanga
:Ururimi rwacu rukaduhuza
:Ubwenge, umutima,amaboko yacu
:Nibigukungahaze bikwiye 
:Nuko utere imbere ubutitsa.

:Abakurambere b'intwari
:Bitanze batizigama
:Baraguhanga uvamo ubukombe
:Utsinda ubukoroni na mpatisbihugu
:Byayogoje Afurika yose
:None uraganje mu bwigenge
:Tubukomeyeho uko turi twese.

:Komeza imihigo Rwanda dukunda
:Duhagurukiye kukwitangira
:Ngo amahoro asabe mu bagutuye
:Wishyire wizane muri byose
:Urangwe n'ishyaka, utere imbere
:Uhamye umubano n'amahanga yose
:Maze ijabo ryawe riguhe ijambo. 

## Referencies

## Enllaces esternos
* Lyrics of Rwanda Nziza (Wikisources)
* MIDI File
Independência total

**Independência total** ye l'himnu nacional de Santu Tomé y Príncipe.

### Lletra orixinal


Independência total 
Glorioso canto do povo 
Independência total 
Hino sagrado combate 
Dinamismo 
Na luta nacional 
Juramento eterno 
No país soberano 
De São Tomé e Príncipe 
Guerrilheiro da guerra sem armas na mão 
Chama viva na alma do povo 
Congregando os filhos das ilhas 
Em redor da Pátria Imortal 
Independência total, total e completa 
Construindo no progresso e na paz 
A Nação mais ditosa da terra 
Com os braços heróicos do povo 
Independência total 
Glorioso canto do povo 
Independência total 
Hino sagrado combate 
Trabalhando, lutando e vencendo 
Caminhamos a passos gigantes 
Na cruzada dos povos africanos 
Hasteando a bandeira nacional 
Voz do povo, presente, presente em conjunto 
Vibra rijo no coro da esperança 
Ser herói na hora do perigo 
Ser herói no ressurgir do país 
Independência total 
Glorioso canto do povo 
Independência total 
Hino sagrado combate 
Dinamismo 
Na luta nacional 
Juramento eterno 
No país soberano 
De São Tomé e Príncipe 


## Referencies

## Enllaces esternos
Pincez tous vos koras, frappez les balafons

**Pincez tous vos koras, frappez les balafons** ye l'himnu nacional de Senegal. Foi escritu por Léopold Sédar Senghor y la música ye d'Herbert Pepper.

## Lletra orixinal en [[francés]]
:Pincez tous vos koras, frappez les balafons. 
:Le lion a rugi. 
:Le dompteur de la brousse 
:D'un bond s'est élancé, 
:Dissipant les ténèbres. 
:Soleil sur nos terreurs, soleil sur notre espoir. 
:Debout, frères, voici l'Afrique rassemblée 

:*Coru* : 
:Fibres de mon cœur vert.
:Épaule contre épaule, mes plus que frères,
:O Sénégalais, debout !
:Unissons la mer et les sources, unissons la steppe et la forêt !
:Salut Afrique mère, salut Afrique mère.

:Sénégal toi le fils de l'écume du lion,
:Toi surgi de la nuit au galop des chevaux,
:Rend-nous, oh ! rends-nous l'honneur de nos ancêtres,
:Splendides comme ébène et forts comme le muscle
:Nous disons droits - l'épée n'a pas une bavure.

:*(Coru)*

:Sénégal, nous faisons nôtre ton grand dessein :
:Rassembler les poussins à l'abri des milans
:Pour en faire, de l'est à l'ouest, du nord au sud,
:Dressé, un même peuple, un peuple sans couture
:Mais un peuple tourné vers tous les vents du monde.

:*(Coru)*

:Sénégal, comme toi, comme tous nos héros,
:Nous serons durs sans haine et des deux bras ouverts.
:L'épée, nous la mettrons dans la paix du fourreau,
:Car le travail sera notre arme et la parole.
:Le Bantou est un frère, et l'Arabe et le Blanc. 

:*(Coru)*

:Mais que si l'ennemi incendie nos frontières
:Nous serons tous dressés et les armes au poing :
:Un peuple dans sa foi défiant tous les malheurs,
:Les jeunes et les vieux, les hommes et les femmes.
:La mort, oui! Nous disons la mort, mais pas la honte.

## Referencies

## Enllaces esternos
Debout Congolais

***Debout Congolais*** (*Llevantáivos, Congoleses*) ye l'himnu nacional de la República Democrática d'El Congu. Foi adoptáu como talu en 1960, añu de la independencia del país. Nonobstante, cuando ésti pasó a llamase Zaire, en 1971, la canción *La Zaïroise* convirtióse nel himnu hasta que, en 1997, Laurent Kabila llegó al poder. Dende esi añu hasta anguaño *Debout Congolaise* ye, otra vuelta, l'himnu del país. La lletra ye de Joseph Lutumba y la música de Simon-Pierre Boka di Mpasi Londi.

## Lletra orixinal
:**Coru**

:Debout Congolais,
:Unis par le sort,
:Unis dans l'effort pour l'indépendance,
:Dressons nos fronts longtemps courbés
:Et pour de bon prenons le plus bel élan, dans la paix,
:O peuple ardent, par le labeur, nous bâtirons un pays plus beau qu'avant, dans la paix.

:*Versu*
:Citoyens, entonnez l'hymne sacré de votre solidarité,
:Fièrement, saluez l'emblème d'or de votre souveraineté, Congo.

:*Refrán*
:Don béni, (Congo) des aïeux (Congo),
:O pays (Congo) bien aimé (Congo),
:Nous peuplerons ton sol et nous assurerons ta grandeur.
:(Trente juin) O doux soleil (trente juin) de trente juin,
:(Jour sacré) Sois le témoin (jour sacré) de l'immortel serment de liberté
:Que nous léguons à notre postérité pour toujours.

## Referencies

## Enllaces esternos
Bandera de Sudáfrica

El diseñu actual de la **Bandera Nacional de [[Sudáfrica]]** foi adoptáu'l 27 d'abril de 1994, depués de la fin del apartheid, pa reemplazar l'anterior bandera nacional, que yera vista por munchos como símbolu del antiguu réxime más que del país, amás de l'albidru xeneral de que'l cambéu yera necesariu por mor de les sos connotaciones racistes. 

Hebo un concursu públicu de diseños pa la nueva bandera; sicasí, nengún de los diseños aportaos mereció l'aprobación de la comisión encargada del diseñu de la nueva bandera. Al averase la toma de posesión de Nelson Mandela como nuevu mandatariu, adoptóse temporalmente un diseñu propuestu por Frederick G. Brownell que foi amosáu al públicu namái siete díes enantes del eventu. L'acoyida foi tan bona qu'esa bandera temporal foi oficialmente adoptada como bandera nacional na Constitución de Sudáfrica. Dada la bayura polancos que tuvo Sudáfrica na so historia, ye estraordinariu'l consensu que s'algamó p'afitar la nueva bandera nacional.

La bandera ta formada por dos bandes horizontales d'igual anchor en bermeyu (arriba) y azul separtaes por una banda verde central que se xebra en forma de *Y* horizontal. Los brazos d'esta *Y* finen nes esquines de la manzorga. La *Y* arrodia un triángulu prietu del que la *Y* ta separtada por estreches bandes marielles; les zones bermeya y azul tán separtaes de la banda verde y los sos brazos por dos estreches bandes blanques. La bandera de Sudáfrica yera la única bandera nacional de seis colores nel mundu, carauterística qu'agora comparte cola bandera de Sudán del Sur.

## Referencies

## Enllaces esternos
High We Exalt Thee, Realm of the Free

**High we exalt thee, realm of the free**, ye l'himnu nacional de Sierra Lleona. L'himnu foi escritu por Clifford Nelson Pyle y adautáu musicalmente por John Joseph Akar, y foi tomáu como himnu nacional llueu de la independencia'l 27 d'abril de 1961.

## Lletra orixinal n'[[inglés]]


:*High we exalt thee, realm of the free;*
:*Great is the love we have for thee;*
:*Firmly united ever we stand,*
:*Singing thy praise, O native land.*
:*We raise up our hearts and our voices on high,*
:*The hills and the valleys re-echo our cry;*
:*Blessing and peace be ever thine own,*
:*Land that we love, our Sierra Leone.*

:*One with a faith that wisdom inspires,*
:*One with a zeal that never tires;*
:*Ever we seek to honour thy name,*
:*Ours is the labour, thine the fame.*
:*We pray that no harm on thy children may fall,*
:*That blessing and peace may descend on us all;*
:*So may we serve thee ever alone,*
:*Land that we love, our Sierra Leone.*

:*Knowledge and truth our forefathers spread,*
:*Mighty the nations whom they led;*
:*Mighty they made thee, so too may we*
:*Show forth the good that is ever in thee.*
:*We pledge our devotion, our strength and our might,*
:*Thy cause to defend and to stand for thy right;*
:*All that we have be ever thine own,*
:*Land that we love, our Sierra Leone.*


## Referencies

## Enllaces esternos
Somaliyaay toosoo

L'himnu nacional de Somalia, **Somaliyaay toosoo** ("Espierta Somalia"), foi compuestu por Ali Mire Awale en xunetu de 1947. Reemplazó al antiguu himnu somalín ensin lletra en 2001.

## Lletra
:*Soomaaliyeey toosoo*
:*Toosoo isku tiirsada ee*
:*Hadba kiina taag daranee*
:*Taageera waligiinee.* 

:Ummadyahay mar kale toosoo
:Calankiina wada tiirshoo,
:Danta guud ku taagsada oo
:Isu wada tanaasula eey.

:*Somaliyaay toosoo*
:*Toosoo isku tiirsada ee*
:*Hadba kiina taag daranee*
:*Taageera waligiinee.* 

:Tawaabkoo qudhaa bixiyoo
:Gobannimada taam ka dhigee,
:Rabbi toobad weyddiistoo
:Talo saarta Weynaha eey.

:*Somaliyaay toosoo*
:*Toosoo isku tiirsada ee*
:*Hadba kiina taag daranee*
:*Taageera waligiinee.* 

:Qabiilkaad ku tookhdaan baa
:Qawmiyaddaada kaa tira oo,
:Tajo li'ida qoys-qoyskaa
:Idin bada tabaalaha eey.

:*Somaliyaay toosoo*
:*Toosoo isku tiirsada ee*
:*Hadba kiina taag daranee*
:*Taageera waligiinee.* 

:Inuu Naar ku taro mooyee
:Dagaal ehel ma taabaggalee,
:Shacabkaa in loo turo oo
:La tabantaabsho kaa mudaneey!

:*Somaliyaay toosoo*
:*Toosoo isku tiirsada ee*
:*Hadba kiina taag daranee*
:*Taageera waligiinee.* 

:Curaddadaada taargo'ayaa
:Tiiraanyo qaran weeyee,
:Walaalkiis kan tooganayow
:Adays jaray tagoogaha eey.

:*Somaliyaay toosoo*
:*Toosoo isku tiirsada ee*
:*Hadba kiina taag daranee*
:*Taageera waligiinee.* 

:Quruun teeda hanan weydaa
:Tiqo kuma leh dunideenee,
:Adduunyada ka tamin qaadtoo
:Assaagiina tiigsada eey.

## Referencies

## Enllaces esternos
Nahnu Jund Allah Jund Al-watan

**Nahnu Jund Allah Jund Al-watan** ye l'himnu nacional de Sudán.

## Lletra orixinal n'[[árabe]]

**نحن جند الله جند الوطن

ان دعى داعى الفداء لم نخن

نتحدى الموت عند المحن

نشترى المجد بأغلى ثمن

هذه الأرض لنا فليعيش سوداننا

عالما بين الأمم

يا بنى السودان هذا رمزكـم

يحمل العبء و يحمي أرضكم
**

:Nahnu Djundullah Djundulwatan.
:In Da A Da Il Fida Lam Nakhun.
:Natahaddal Maut Endalmihan.
:Nashta Ril Madjd Bi Aghlathaman.
:Hathihil Ard Lana! Falyaish Sudanuna,
:Alaman Bayn Al Umam.
:Ya Benissudan, Hatharamzukum;
:Yahmil uleba, Wa Yahmi Ardakum.

## Referencies

## Enllaces esternos
Nkulunkulu Mnikati wetibusiso temaSwati

***Nkulunkulu Mnikati wetibusiso temaSwati*** (n'asturianu: *Señor el nuesu Dios, bendicidor de los suazis*) ye l'himnu nacional de Suazilandia.

## En siSiwati

Nkulunkulu Mnikati wetibusiso temaSwati;

Siyatibonga tonkhe tinhlanhla,

Sibonga iNgwenyama yetfu,

Live netintsaba nemifula. 

Busisa tiphatsimandla takaNgwane

Nguwe wedvwa Somandla wetfu;

Sinike kuhlakanipha lokungenabucili

Simise usicinise, Simakadze.

## N'inglés

O Lord our God, bestower of the blessings of the Swazi;

We give Thee thanks for all our good fortune;

We offer thanks and praise for our King

And for our fair land, its hills and rivers.
 
Thy blessings be on all rulers of our Country;

Might and power are Thine alone;

We pray Thee to grant us wisdom without deceit or malice.

Establish and fortify us, Lord Eternal.

## N'asturianu

Señor el nuesu Dios, otorgador de les bendiciones de los suazis;

Te damos les gracies por toa nuesa bona fortuna;

Estimamos y emponderamos pol nuesu rei

y pela nuesa tierra formosa, les sos llombes y los ríos.
 
Les tos bendiciones tean en toles regles del nuesu país;

La fuercia y la potencia son pensaos solamente;

Te rogamos concédasnos la sabiduría ensin engañu o maldá.

Estableznos y fortifícanos, Señor Eternu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Salut à toi, pays de nos aïeux

**Salut à toi, pays de nos aïeux** ('Saludámoste, país de nuesos antepasaos', en francés) ye l'himnu nacional de Togu. Tanto la lletra como la música foron compuestes por Alex Casimir-Dosseh; ésti yera l'himnu nacional tres la independencia de 1960 a 1979. De 1979 a 1992 foi sustituyíu por un himnu estremáu. Foi adoptáu de nuevu dende 1992 n'adelantre.

## Lletra orixinal
:Salut à toi pays de nos aïeux,
:Toi que les rendait forts,
:Paisibles et joyeux,
:Cultivant vertu, vaillance,
:Pour la prospérité
:Que viennent les tyrans,
:Ton cœur soupire vers la liberté,
:Togo debout, luttons sans défaillance,
:Vainquons ou mourrons, mais dans la dignité,
:Grand Dieu, toi seul nous a exaltés,
:Du Togo pour la prospérité,
:Togolais viens, bâtissons la cité.

:Dans l'unité nous voulons te servir,
:C’est bien là de nos cœurs, le plus ardent désir,
:Clamons fort notre devise,
:Que rien ne peut ternir.
:Seúl artisan de ton bonheur, ainsi que de ton avenir,
:brisons partout les chaînes de la traîtrise,
:Et nous te jurons toujours fidélité,
:Et aimer servir, se dépasser,
:Faire encore de toi sans nous lasser,
:Togo chéri, l'or de l'humanité.

:Salut, salut à l'Univers entier
:Unissons nos efforts sur l'immense chantier
:D'où naîtra toute nouvelle
:La Grande Humanité
:Partout au lieu de la misère, apportons la félicité.
:Chassons du monde la haine rebelle
:Finis l'esclavage et la Captivité
:A l'étoile de la liberté,
:Renouons la solidarité
:Des Nations dans la fraternité

## Torna
:Salú, país de nuesos antepasaos,
:tu que-yos facíes fuertes, 
:pacíficos y gayoleros,
:semando virtú, bravura
:pa la prosperidá.
:Si los tiranos vienen
:el to corazón sospira pola llibertá.
:Togu, arriba, lluchemos ensin amoriu,
:Venzamos o morramos, pero con dignidá.
:Gran Dios, namái tu mos encumasti
:Togu pa la prosperidá.
:Togolés, ven, construyamos la ciudá.

:Queremos servite xuníos
:esi ye'l nueso más ardiente deseu de corazón.
:Clamemos fuerte la nuesa divisa
:que nada pue manciellar.
:Únicu autor de la to dicha, asina como del to porvenir.
:Frañamos per dayuri les cadenes de la traición.
:Y xuramoste siempre fidelidá
:y amar, servir, dir más alló,
:facer de ti ensin afastianos
:Togu queríu, l'oru de la humanidá.

:Salú, salú al Universu enteru,
:xunamos los nuesos esfuercios na inmensa cantera
:de la que ñacerá dafechu nueva
:la Gran Humanidá.
:Per toes partes en cuenta de miseria, aportemos felicidá.
:Espulsemos del mundu l'odiu insurxente,
:finemos cola esclavitú y la cautividá,
:anovemos la solidariedá 
:de les naciones, na fraternidá.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Salut à toi, pays de nos aïeux  (en francés)
Bandera de Xibuti

La **bandera de [[Xibuti]]** ta formada por dos franxes horizontales d'igual anchor, siendo azul la superior y verde la inferior, con un triángulu isósceles de color blancu nel llau del asta con una estrella bermeya de cinco puntes nel so centru. Los colores puen ser interpretaos como la tierra (verde), el cielu y la mar (azul), y la paz (blanco) cola estrella bermeya representando la xunidá.

Esta bandera foi izada per primer vez el día de la independencia de Djibouti, el 27 de xunu de 1977.

## Ver tamién
* Escudu de Xibuti

## Referencies

## Enllaces esternos
Escudu de Xibuti

L**'escudu de [[Xibuti]]** foi adouptáu tres producise la declaración d'independencia del país el 25 de xunu de 1977. 

Na parte central d'esti escudu apaez representada una llanza colocada verticalmente, tres d'un escudu tradicional. Baxo l'escudu dos brazos, asitiaos a los llaos de la llanza, porten entrambos machetes. Los dos brazos simbolicen a los dos grupos étnicos de Djibouti: los Afar y el clan de los Issa. 

Na parte superior del escudu figura una estrella bermeya de cinco puntes y na so parte esterior apaecen representaes esquemáticamente dos rames de lloréu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Himnu de Xibuti

***Djibouti*** ye l'himnu nacional de la República de Xibuti dende qu'esi país s'independizara de Francia en 1977. La lletra, en somalín, ye d'Aden Elmi y la música d'Abdi Robleh.

## Treslliteración [[inglés|inglesa]] dende'l somalín
:*Arise with strength; For we have raised our flag,*
:*The flag which has cost us dear*
:*With extremes of thirst and pain.*

:*Our flag, whose colours are the everlasting green of the earth,*
:*The blue of the sky, and white, the colour of peace;*
:*And in the centre the red star of blood.*
:*Oh flag of ours, what a glorious sight!*

## Lletra orixinal en somalín
:*Hinjinne u sara kaca*
:*Calankaan harraad iyo*
:*Haydaar u mudateen.*
:*Hir cagaarku qariyayiyo*
:*Habkay samadu tahayoo*
:*Xiddig dhi igleh hoorshoo*
:*Caddaan lagu hadheeyaay.*
:*Mxaa haybad kugu yaal!*

## Referencies

## Enllaces esternos
Aceleración

L**'aceleración**ye la magnitú física que midi la tasa de variación de la velocidá respeutu del tiempu. Les unidaes pa espresar l'aceleración sedrán unidaes de velocidá dixebraes poles unidaes de tiempu: llonxitú/tiempu² (en unidaes del sistema internacional úsase xeneralmente [m/s²]). Nun hai de trafulcar la celeridá cola aceleración, darréu que son conceutos desemeyaos, acelerar nun ye dir más apriesa, sinón que ye camudar de velocidá a un ritmu dau. 

## Aceleración media ya instantánea

Defínese l**'aceleración media** como la rellación ente la variación o cambéu de velocidá d'un móvil y el tiempu emplegáu en talu cambéu de velocidá:

: a= \frac{v-v_0}{t-t_0} = \frac{\Delta v}{\Delta t}

Au *a* ye l'aceleración, y *v* la velocidá final nel intre *t*,  v_0  la velocidá d'aniciu nel intre *t*0.

L**'aceleración instantánea**, que pa trayeutories curvas tómase como un veutor, ye la derivada de la velocidá (instantánea) respeutu del tiempu nun intre dau (en dos instantes cercanos pero desemeyaos, el valor pue camudar muncho):

:\mathbf{a}=\frac{d\mathbf{v}}{dt}

Darréu que la velocidá instantánea **v** ye al empar la derivada del vector de posición **r** respeutu al tiempu, tiense que l'aceleración vectorial ye la derivada segunda respeutu de la variable temporal:

:\mathbf{a} = \frac{d^2 \mathbf{r}}{dt^2}

D'igual mena pue definise la velocidá instantánea a partir de l'aceleración como:

:v=\int_0^n \left({\mathrm{d}v \over \mathrm{d}t}\right)\,\mathrm{d}t 

O tamién, la velocidá pue atalantase entenderse como la integral de l'aceleración respeutu el tiempu, hai de decatase que la integración pue ser definida o indefinía: 

:v=\int_0^n a\,\mathrm{d}t,

## Unidaes
Suel emplegase les unidaes de tiempu: llonxitú/tiempu² (n'unidaes del sistema internacional úsase davezu [m/s²]. Arriendes ye mui común nos ámbitos aeronáuticos emplegar *[[Intensidá de la gravedá|g]]*, un *g* (más específicamente, *g*n o *g* 0) ye l'aceleración estándar de cayía llibre de los cuerpos que tienen un valor de 9.80665 m/s², causáu pol campu gravitatoriu de la Tierra al nivel del mar a una llatitú de 45.5°.

## Referencies

## Ver tamién
* Cinemática
* Velocidá
Bandera de Zambia

La **bandera nacional de Zambia** foi adoptada'l 24 d'ochobre de 1964 y foi remocicada levemente en 1996.

## Significaos
El color bermeyu na bandera simboliza la llucha pola llibertá, el prietu simboliza les persones de Zambia, y el naranxa los recursos naturales y riqueza mineral. L'aigla representa l'habilidá de les persones p'alzase penriba de los problemes de la nación.

## Ver tamién
* Escudu de Zambia

## Referencies

## Enllaces esternos
Escudu de Zambia

L**'escudu d'armes de Zambia** foi aprobáu'l 24 d'ochobre de 1964 cuando la República de Zambia algamó la so independencia. Ye una modificación de les antigües armes de la Colonia Británica de Rhodesia del Norte, creaes en 1927.

## Ver tamién
* Bandera de Zambia

## Referencies

## Enllaces esternos
Oh Uganda, Land of Beauty

**Oh Uganda, Land of Beauty** ye l'himnu nacional d'Uganda. Adoutáu en 1962 cola lletra y música de George Wilberforce Kakoma.

### Lletra

:Oh Uganda! may God uphold thee, 
:We lay our future in thy hand,
:United free for liberty
:Together we'll always stand.
:
:Oh Uganda! the land of freedom,
:Our love and labour we give,
:And with neighbours all,
:At our country's call
:In peace and friendship we'll live.
:
:Oh Uganda! the land that feeds us, by sun and fertile soil grown,
:For our own dear land,
:We shall always stand,
:The Pearl of Africa's crown.

## Referencies

## Enllaces esternos
Himat Al Hima

**Humat Al-Hima** (*Defensores de la patria*) ye l'himnu nacional de Tunicia dende payares de 1987. La so lletra foi escrita por Mustafa Sadiq Al-Rafi'i y Aboul-Qacem Echebbi, y la música por Mohammed Abdelwahab.

## Lletra
{| cellpadding="6"; align="left"

|- 
!Lletra en árabe
!Treslliteración n'alfabetu romanu
|-
| align="right" | 
:حماة الحمى يا حماة الحمى 
:هلموا هلموا لمجد الزمــن 
:لقد صرخت في عروقنا الدماء 
:نموت نموت و يحيا الوطن 
:لتدو السماوات برعدها 
:لترم الصواعق نيرانها 
:إلى عز تونس إلى مجدها 
:رجال البلاد و شبانها 
:فلا عاش في تونس من خانها 
:ولا عاش من ليس من جندها 
:نموت و نحيا على عهدها 
:حياة الكرام و موت العظام 

:ورثنا السواعد بين الأمم 
:صخورا صخورا كهذا البناء 
:سواعد يهتز فوقها العلم 
:نباهي به و يباهي بنا 
:و فيها كفا للعلى والهمم 
:و فيها ضمان لنيل المنى 
:و فيها لأعداء تونس نقم 
:و فيها لمن سالمونا السلام 

:إذا الشعب يوما أراد الحياة 
:فلا بدّ أن يستجيب القدر 
:ولا بد لليل أن ينجلي 
:ولا بد للقيد أن ينكســر
||

::**Ħumāt el-ħimá yā ħumāt el-ħimá**
::**Halummū halummū li-majdi iz-zaman**
::**Laqad ṣarakhat fī ‘urūqinā ed-dimā**
::**Namūtu namūtu wa-yaħyā el-waṭan**
:Li-tadwi is-samāwātu bi-ra‘dihā
:Li-tarmi iṣ-ṣawā‘iqu nīrānahā
:Ilá ‘izzi Tūnis ilá majdihā
:Rijāl el-bilādi wa-shubbānahā
:Fa-lā ‘āsha fī Tūnis man khānahā
:Wa-lā ‘āsha man laysa min jundihā
:Namūtu wa-naħyā ‘alá ‘ahdihā
:Ħayāt al-kirāmi wa-mawt el-‘iẓām
::*Chorus*
:Wa-rithnā es-sawā‘ida bayn el-’umam
:Ṣukhūran ṣukhūran ka-hadhā el-binā’
:Sawā‘idu yahtazzu fawqahā el-‘alam
:Nubāhī bihi wa-yubāhī binā
:Wa-fīhā kafā lil-‘ulá wa-el-himam
:Wa-fīhā ḍamānun li-nayli il-muná
:Wa-fīhā li-’a‘dā’i Tūnis niqam
:Wa-fīhā li-man sālamūnā es-salām
::*Chorus*
:Idhā ash-sha‘bu yawman arāda el-ħayāh
:Fa-lā budda an yastajīb el-qadar
:Wa-lā budda lil-layli an yanjalī
:Wa-lā budda lil-qaydi an yankasir
||
 


## Referencies

## Enllaces esternos
Stand and Sing of Zambia, Proud and Free

**"Stand and Sing of Zambia, Proud and Free"** o **"Lumbanyeni Zambia"** ye l'himnu nacional de Zambia. La música ta tomada del himnu *[[Nkosi Sikelel' iAfrika]]* (Dios salve África), que foi compuestu pol sudafricanu Enoch Sontonga en 1897. *Nkosi Sikelel' iAfrika* forma'l primer versu del himnu de la República Surafricana.

## Lletra n'[[inglés]]

Stand and sing of Zambia, proud and free,
Land of work and joy in unity,
Victors in the struggle for the right,
We have won freedom's fight.
All one, strong and free.

Africa is our own motherland,
Fashion'd with and blessed by God's good hand,
Let us all her people join as one,
Brothers under the sun.
All one, strong and free.

One land and one nation is our cry,
Dignity and peace 'neath Zambia's sky,
Like our noble eagle in its flight,
Zambia, praise to thee.
All one, strong and free.

COROS
*(Sung After Third Verse Only)*

Praise be to God.
Praise be, praise be, praise be,
Bless our great nation, 
Zambia, Zambia, Zambia.
Free men we stand
Under the flag of our land.
Zambia, praise to thee!
All one, strong and free.
## Lletra en [[bemba]]

Lumbanyeni Zambia, no kwanga,
Ne cilumba twange tuumfwane,
Mpalume sha bulwi twa cine,
Twaliilubula.
Twikatane bonse.

Bonse tuli bana ba Africa,
Uwasenaminwa na Lesa,
Nomba bonse twendele pamo,
Twaliilubula.
Twikatane bonse.

Fwe lukuta lwa Zambia lonse,
Twikatane tubyo mutende,
Pamo nga lubambe mu mulu,
Lumbanyeni Zambia.
Twikatane bonse.

CORU
*(Sung After Third Verse Only)*

Lumbanyeni,
Lesa, Lesa, wesu,
Apale calo,
Zambia, Zambia, Zambia.
Fwe bantungwa
Mu luunga lwa calo.
Lumbanyeni Zambia.
Twikatane bonse.

## External links
* Audio del himnu nacional de Zambia
* Archivu MIDI

## Referencies

## Enllaces esternos
Bandera de Zimbabue

La **bandera nacional de [[Zimbabue]]** foi adoptada'l 18 d'abril de 1980. Nella el páxaru de Zimbabue, símbolu del país, apaez representáu como una estatua porque atopose una cola so forma nes ruines del Gran Zimbabue. Esi páxaru simboliza na bandera la historia del país, mentantu que la estrella colorada simboliza la llucha revolucionaria y el triángulu blancu la paz. Pela so banda, les bandes de colores simbolicen: 

* Verde: l'agricultura y les zones rurales del país.
* Mariellu: la bayura en minerales de Zimbabue.
* Colorado: el sangre derramao na llucha pola lliberación nacional.
* Negru: el patrimoniu de les etnies africanes que viven nel país.

## Banderes históriques


Flag of Rhodesia (1964–1968).svg|Bandera de Rhodesia del Sur, de 1964 a 1968.
Flag of Rhodesia (1968–1979).svg|Bandera de Rhodesia de 1968 a 1979.
Flag of Zimbabwe Rhodesia.svg|Bandera de Zimbabwe-Rhodesia, de 1979 a 1980.



## Referencies

## Enllaces esternos