Huertahernando

**Huertahernando** ye un conceyu español de la provincia de Guadalaxara, na comunidá autónoma de Castiella-La Mancha. Tien una superficie de 51,32 km² con una población de 60 habitantes y una densidá de 1,09 hab/km².

## Situación xeográfica
El pueblu, asitiáu sobre un eleváu cuetu, ta arrodiáu de montes poblaos por encines, pinos, sabines, boxes y enebros. Nel términu sema avena, cebada, trigu y cardu. Los plantíos de les güertes son pa usu propiu; los paisanos llamar *fuelgues* si s'atopa na ribera del ríu. El términu municipal ta incluyíu nel Parque Natural del Alto Tajo. El ríu Tajo trescurre pel sur marcando la llende con Huertapelayo (pedanía de Zaorejas). Pol NUN escurre'l ríu Ablanquejo, afluente del Tajo.

Tien como pueblos estremeros Ribarredonda al norte, La Buenafuente del Sistal al este, Huertapelayo al sur y Canales del Ducáu al oeste.


Ficheru:Huertahernando Boj en Esplegarejos ni.jpg|Boxe en Esplegarejos.
Ficheru:Huertahernando sembrado trigo ni.JPG|Semáu de trigu.
Ficheru:Huertahernando huerta patatas ni.JPG|Güerta al pie del pueblu.
Ficheru:Huertahernando al fondo Huertapelayo ni.JPG|Los montes montiegos con Huertapelayo al fondu.


## Demografía
En  la población del conceyu xubía a  habitantes.




## Historia
Mientres la Reconquista foi llugar estratéxicu y tomó parte nes escaramuzas tanto de musulmanes como de cristianos, igual que los pueblos d'alredor.

A empiezos del sieglu XIX Huertahernando adquirió protagonismu cuando la Xunta de Gobiernu de la provincia de Guadalaxara tuvo una xunta nesti llugar amás d'entamase la división del Encerriscáu que tenía gran actividá per estes tierres. En xineru de 1811, dempués de fracasar n'otros pueblos de la provincia, atopándolos vacíos, el xeneral francés Hugo dirixir a Huertahernando onde s'atopó con una fuerte oposición de les partíes volantes del Encerriscáu que s'atopaben ellí a la espera de nueves órdenes, polo que tuvo qu'entamar la retirada. Como represalia, Huertahernando foi escaláu y amburáu poles tropes franceses en conflictu colos españoles en marzu d'esi mesmu añu. Años más tarde, en 1840, el pueblu foi escaláu de nuevu poles tropes carlistes comisionadas pol gobernador Beteta.

## Monumentos y llugares d'interés
Los trés monumentos d'interés qu'inda se caltienen son: la ilesia parroquial de la Purísima Concepción, la fonte pública con bebederu mandada construyir por Carlos III pa suministru de los vecinos y animales domésticos y la ermita de San Roque, asitiada a la entrada del pueblu que ta en ruines y nun procesu avanzáu de deterioru. Hai tamién un edificiu cuadráu, en ruines, con gruesos murios de mampostería de piedra que foi en tiempos alloñaos una pequeña fortaleza y que ye conocíu na vecindá como *casa curato*.

L'urbanismu nun se vio bien alteriáu tocantes a distribución d'edificios y trazáu de cais. Queden cases d'arquiteutura rural tradicional, en piedra de sillarejo, unes rehabilitaes y otres abandonaes. Queden dellos payares de pies y otros munchos arruinaos. Les parideres (típica construcción de la zona pa guardar animales nel campu, construyíes de piedra y con techu de texas) fueron abandonaes na so mayoría y fueron cayendo y arruinándose.

Ficheru:Huertahernando fuente Carlos III ni.JPG|Fonte mandada construyir por Carlos III.
Ficheru:Huertahernando paridera ruinosa ni.JPG|Paridera en procesu de deterioru.
Ficheru:Huertahernando Casa Tia Luisa ni.JPG|Casa de la *Tío Luisa*, arquiteutura rural tradicional.


### Ilesia de la Purísima Concepción
La ilesia parroquial ye d'una sola nave de planta de cruz llatina, con contrafuertes al esterior y bóvedes d'arcu apuntáu nel interior. Tien coru altu a los pies. Consta d'una espadaña posterior de porte barrocu, asitiada al oeste, con dos cuerpos y trés baldíos pa campanes. El ábside ye cuadráu al esterior. El campusantu municipal ta adosáu al oeste del edificiu. Nel altar mayor topar en llugar preferente la imaxe de la titular, la Purísima Concepción. Entrar a la ilesia al traviés d'un pequeñu pórticu.

Ficheru:Huertahernando vista iglesia ni.JPG|Vista de la ilesia dende'l norte. Destácase la espadaña.
Ficheru:Huertahernando Parroquia coro ni.JPG|El coru altu a los pies de la ilesia. A la izquierda puede trate l'órganu antiguu.
Ficheru:Huertahernando Parroquia presbiterio ni.JPG|Interior de la ilesia. Apréciense les bóvedes apuntaes y al fondu'l retablu cola imaxe titular.
Ficheru:Huertahernando Parroquia portico ni.JPG|Pórticu d'entrada a la ilesia.


## Personaxes pernomaos

* Bernardo de Agén, eclesiásticu d'Aquitania y líder militar en Reconquistar de Sigüenza xunto a Alfonsu VI. En 1124, siendo obispu de Sigüenza tomó a los moros el castiellu d'esta ciudá y tuvieron qu'abelugase en Algora y Torremocha del Campo. L'obispu escorriólos y morrió engardiendo nel términu de Huertahernando, nun llugar cerca del Tajo que se llama *Vau de les Estaques*.
* Francisco Isidoro Gutiérrez Vigil, obispu d'Astorga de 1791-1805. Nació nesta llocalidá y tien una placa conmemorativa nel llugar onde tuvo la casa de los sos mayores, na cai que lleva'l so mesmu nome, cerca de la ilesia.

## Fiestes patronales
Les fiestes populares son el 29 de setiembre.

## Ver tamién
* Monesteriu de Santa María de Buenafuente del Sistal
* Torca de Alcorón
* Zaorejas

## Referencies

## Notes


## Bibliografía
* 

## Bibliografía adicional
* 
* 

## Enllaces esternos