open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Landgraviato de Hesse

El **landgraviato de Hesse** foi un Estáu dientro del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu. Esistió como entidá única dende 1264 hasta 1567, cuando Felipe I estremó'l territoriu ente los sos cuatro fíos.

## Allugamientu

El so territoriu históricu allugar nel norte y centru del modernu Estáu de Hesse, no qu'anguaño ye Alemaña. Tuvo como capital mientres curtiu tiempu a Marburgu y Gudensberg, pero dende 1277 la so capital sería la ciudá de Kassel. Antes de 1500, el landgraviato estendiera les sos llendes hasta los ríos Rin y Neckar. Foi gobernáu mientres tola so hestoria pola Casa de Hesse.

## Historia
A entamos de la Edá Media, Hesse formaba parte del Landgraviato de Turinxa. Tres la muerte ensin fíos de Lluis IV de Turinxa y la Guerra de Socesión Turinxa, Hesse foi heredáu pol fíu menor del duque Enrique II de Brabante. Enrique I de Hesse, *el Neñu*, convirtióse asina nel primer landgrave de Hesse en 1246, independizando esta parte del restu de Turinxa, que foi heredáu pola Casa de Wettin.

El landgraviato foi confirmáu en 1292 pol rei Adolfo d'Alemaña.

Mientres el gobiernu del landgrave Felipe I, *el Magnánimo*, Hesse algamó relevancia al abrazar la causa protestante y ser unu de los poderosos Estaos pioneros defensores de la reforma, xunto a Saxonia y Wurtemberg.

### Divisiones
Como munchos Estaos del Imperiu, Hesse estremar ente cañes de la mesma dinastía en delles ocasiones; sicasí, estes primeres divisiones nun tuvieron continuidá. La primer división tuvo llugar a la muerte del primer landgrave en 1308, cuando los sos dos fíos heredaron el Baxu Hesse (sol gobiernu d'Otón, con capital en Kassel) y l'Altu Hesse (gobernáu por Juan, con capital en Marburgu). Cuando Juan morrió en 1311, el landgraviato se reunificó sol so hermanu Otón.

El landgraviato estremóse definitivamente a la muerte de Felipe'l Magnánimo en 1567. Felipe partió Hesse ente los sos cuatro fíos homes del so primer matrimoniu; d'esa división surdieron cuatro landgraviatos:
* Landgraviato de Hesse-Kassel
* Landgraviato de Hesse-Marburgu
* Landgraviato de Hesse-Rheinfels
* Landgraviato de Hesse-Darmstadt

De toos ellos, namái Hesse-Kassel y Hesse-Darmstadt sobreviviríen hasta los sieglos XIX y XX, respeutivamente. Al nun constituyir un Estáu unificáu, la influencia de Hesse dientro del Imperiu decayó significativamente.

## Llinia familiar de los Hesse

 
 
 

## Fuentes
*genroy.fr 
*thepeerage.com

## Referencies

## Enllaces esternos
Hesse-Nassau

La **Provincia de Hesse-Nassau** () foi una provincia del reinu de Prusia ente 1868-1918, y dende entós una provincia del Estáu Llibre de Prusia hasta 1944.

Hesse-Nassau foi creáu de resultes de la guerra austro-prusiana de 1866 por aciu la combinación de los Estaos primeramente independientes de Hesse-Kassel (o Hesse-Cassel), el Ducáu de Nassau, la Ciudá Llibre de Frankfurt, árees ganaes al reinu de Baviera y zones ganaes al Gran Ducáu de Hesse (Hesse-Darmstadt; incluyendo partes del anterior Landgraviato de Hesse-Homburg). Estes rexones fueron combinaes pa formar la provincia de Hesse-Nassau en 1868 cola so capital en Kassel y redividida en dos rexones alministratives: Kassel y Wiesbaden.

El 1 d'abril de 1929, el Estáu Llibre de Waldeck convertir en parte de Hesse-Nassau dempués d'un referendu popular y pasó a formar parte de la rexón alministrativa de Kassel.

En 1935, el gobiernu Nazi abolió (de facto) tolos estaos, asina que la provincia permaneció con poco significáu. En 1944, Hesse-Nassau foi estremada nes provincies de Kurhessen (capital en Kassel) y Nassau (capital en Wiesbaden). En 1945, dempués del final de la II Guerra Mundial, estos dos provincies fueron fundíes y combinaes col vecín Hesse-Darmstadt pa formar la parte septentrional y occidental del nuevu estáu federáu de Hesse. Partes de Nassau fueron incluyíes nel estáu federáu de Renania Palatináu.

## Insinia
La bandera de Hesse-Nassau ye idéntica a la de los Países Baxos. La Casa real holandesa tien el so orixe nel Ducáu de Nassau.

L'escudu d'armes ta partíu en trés partes, caúna d'elles amosando l'escudu d'armes de les tres entidaes que formaron Hesse-Nassau:
* lleón coronáu, de plata, con franxes de gules (coloraes), en campu d'azur (azul) (Electoráu de Hesse)
* lleón coronáu, doráu, tamién en campu d'azur (azul) (Ducáu de Nassau)
* águila de plata, unglado d'oru, en campu de gules (colloráu) (Ciudá Llibre de Frankfurt del Main)

## Ver tamién
* Provincies de Prusia

## Referencies

## Enllaces esternos
*Provincia de Hesse-Nassau (alemán)
Ciudá Llibre de Frankfurt

La **Ciudá Llibre de Frankfurt** (n'alemán: *Freie Stadt Frankfurt*) foi dende 1815 hasta 1866 una de les cuatro Ciudaes-Estáu de la Confederación xermánica. Yera sede del *[[Bundestag]]* y un centru financieru d'ámbitu européu. Nel *[[Frankfurter Wachensturm]]* (un fallíu intentu revolucionariu) en 1833, intentaron unos insurxentes poner en marcha una revolución alemana. En 1848 y 1849 convocar na Paulskirche el Parllamentu de Frankfurt.

Na guerra austro-prusiana, el día 16 de xunetu de 1866 foi ocupada por tropes prusianes. El 3 d'ochobre de 1866 foi anexonada al reinu de Prusia y la Ciudá Llibre de Frankfurt foi incluyida na provincia de Hesse-Nassau.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Entwicklung des Frankfurter Stadtgebiets 1815–1866
Provincia de Kurhessen

La **Provincia de Kurhessen**  foi una provincia de Prusia dientro de l'Alemaña Nazi ente 1944 y 1945.

Anque tolos estaos alemanes de la República de Weimar, incluyendo Prusia, fueren *de facto* disueltos en 1933, el gobiernu nazi formalmente eslleió la prusiana Provincia de Hesse-Nassau en dos provincies el 1 d'abril de 1944: Kurhessen y la Provincia de Nassau. 

El nome *Kurhessen* provién del anterior Electoráu de Hesse-Kassel (o Hesse-Cassel; 1803-1866) que, tres la Guerra austro-prusiana, Prusia se anexonó pa formar parte de la Provincia de Hesse-Nassau.

Tres el final de la II Guerra Mundial, Kurhessen cayó so alministración americana. La provincia foi eslleida poles fuercies d'ocupación estauxunidenses el 19 de setiembre de 1946 y pasó a formar parte de la zona d'alministración de Gran Hesse. Xustu sobre un añu dempués, Gran Hesse convertir nel modernu estáu de Hesse.

## Referencies

## Enllaces esternos
Reinu de Westfalia

El **Reinu de Westfalia** foi un Estáu monárquicu de 1807 a 1813, con capital en Kassel, nel actual territoriu d'Alemaña. Anque formalmente yera un estáu independiente, en realidá yera vasallu de Francia. El so nome vien de la rexón de Westfalia, pos tomaba territoriu d'esa zona. El so primer y únicu monarca foi Jérôme Bonaparte, hermanu de Napoleón Bonaparte.

## Historia

El reinu foi creáu'l 18 d'agostu de 1807 por decretu de Napoleón, a partir de territorios cedíos por Prusia a Francia; ente éstos atopaben l'Electoráu de Hannover, (esto ye, el Ducáu de Brunswick-Luneburgu) y el Electoráu de Hesse. Incluyía tamién los territorios arrincaos del reinu de Prusia como'l principáu de Halberstadt y los territorios del ducáu de Magdeburgu asitiaos al oeste del ríu Elba, cola mesma ciudá de Magdeburgu convertida en fortaleza militar fronteriza col reinu de Prusia y el distritu del Saale y la ciudá d'Halle. 

El rei Jerónimo instaló la so corte nel palaciu de Wilhelmshöhe de Kassel, que'l so nome foi camudáu a Napoleonshöhe. El nuevu estáu nun tardó enforma n'integrase na nueva Confederación del Rin. El reinu foi dotáu d'una constitución, qu'incluyía l'abolición de los siervos, los derechos de llibre mercáu y el Códigu Napoleónicu. Establecióse'l sistema métricu decimal y prohibióse la llibertá d'espresión.

El reinu de Westfalia funcionó tamién como suministru de tropes pal exércitu napoleónicu. Un gran númberu de tropes de Westfalia perecieron mientres la campaña rusa de 1812. Dempués de la derrota francesa na batalla de Leipzig en 1813, el reinu foi oficialmente disueltu y el so territoriu foi reintegrado a los estaos que-y dieren orixe.

## Escudu d'armes

L'escudu d'armes reflexa los territorios incorporaos. Nel primer cuartel amuésase'l caballu de plata de Westfalia; el segundu'l lleón de Hesse sobre los condaos de Dietz, Nidda, Ziegenhain y Katzenelnbogen; el terceru yera de nuevu diseñu pa territorios ensin especificar en redol a Magdeburgu; y el cuartu combinaba Brunswick, Diepholz, Lüneburg y Lauterburg. Alredor del escudu la Orde de la Corona de Westfalia y la Gran Águila francesa (*Grand Aigle*) de la Lexón d'Honor. Enriba tópase la estrella de Napoleón. Típicu de la heráldica napoleónica son los cetros cruzaos.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Lleis del reinu de Westfalia (constitución y otres más)
Estáu Popular de Hesse

L**'Estáu Popular de Hesse** (n'alemán: *Volksstaat Hessen*) foi un estáu perteneciente a la República de Weimar (Alemaña), y la so esistencia ocupa de 1918 hasta 1945. La so capital yera Darmstadt y el so territoriu entendía 7.692 km².

Dempués de la Primer Guerra Mundial, el Gran Ducáu de Hesse convertir en república y el so nome foi camudáu a *Estáu Popular*, n'oposición al so pasáu monárquicu. L'estáu incluyía les provincies d'Oberhessen (capital Giessen), Starkenburg (capital Darmstadt) y Rheinhessen (capital Mainz).

Per mediu del Tratáu de Versalles, 40 % del so territoriu sería ocupáu pol exércitu francés hasta'l 30 de xunu de 1930.

Dempués de la Segunda Guerra Mundial, Oberhessen y Starkenburg formaron parte de la zona d'ocupación norteamericana, ente que Rhein-Hessen, nel llau oeste del ríu Rin foi parte de la zona d'ocupación francesa. El 19 de setiembre de 1945, l'alministración militar d'Estaos Xuníos creó'l nuevu estáu de Gran Hesse, qu'incluyía la so zona d'ocupación nel Estáu Popular, según la provincia de Hesse-Nassau y la ciudá de Frankfurt del Main. El 1 d'avientu de 1946 l'estáu de Gran-Hesse foi nomáu a cencielles Hesse, y como tal permanez hasta l'actualidá.

La parte de Rhein-Hessen, ocupada polos franceses, integrar nel estáu de Renania-Palatináu.

## Ver tamién
* Organización territorial de la República de Weimar

## Referencies

## Enllaces esternos
* Visión xeneral del Volksstaat Hessen (n'alemán)
Provincia de Nassau

La **Provincia de Nassau**  foi una provincia del Estáu Llibre de Prusia dende 1944-1945.

Anque tolos estaos alemanes (incluyendo Prusia) fueren *de facto* disueltos dende 1933, el gobiernu nazi formalmente eslleió la provincia prusiana de Hesse-Nassau en dos provincies el 1 d'abril de 1944, Kurhessen y la provincia de Nassau.

El nome provién del anterior Ducáu de Nassau (1806-1866), que Prusia amestó dempués de la Guerra austro-prusiana pa formar parte de la provincia de Hesse-Nassau.

Dempués del final de la II Guerra Mundial, la provincia de Nassau cayó so alministración americana. La provincia de Nassau foi eslleida poles fuercies d'ocupación estauxunidenses el 19 de setiembre de 1945, formando parte de la zona alministrativa de Gran Hesse. Xustu sobre un añu dempués, Gran Hesse convertir nel modernu estáu alemán de Hesse. Pequeñes partes de la provincia de Nassau pasaron a formar parte del estáu federáu de Renania Palatináu

## Referencies

## Enllaces esternos
Nassau-Usingen

**Nassau-Usingen** foi un condáu del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu nel Círculu Altu Renano que se convirtió en principáu en 1688.

L'orixe del condáu topar nel condáu medieval de Weilnau que foi adquiríu polos condes de Nassau-Weilburg en 1602. El condáu foi estremáu en 1629 nes llinies de Nassau-Weilburg, Nassau-Idstein y Nassau-Saarbrücken que foi estremáu solo 30 años más tarde en 1659.

Los condaos emerxentes fueron Nassau-Saarbrücken, Nassau-Ottweiler y Nassau-Usingen. A principios del sieglu XVIII 3 de les llinies de Nassau quedaron estinguíes y Nassau-Usingen convertir nel so socesor (en 1721 Nassau-Idstein, en 1723 Nassau-Ottweiler y en 1728 Nassau-Saarbrücken). En 1735 Nassau-Usingen foi estremáu de nuevu en Nassau-Usingen y Nassau-Saarbrücken. En 1797 Nassau-Usingen heredó Nassau-Saarbrücken per segunda vegada.

El 17 de xunetu de 1806 los condaos de Nassau-Usingen y Nassau-Weilburg xunir a la Confederación del Rin. So la presión de Napoleón dambos condaos fundir pa crear el Ducáu de Nassau el 30 d'agostu de 1806 sol gobiernu conxuntu del Príncipe Federico Augusto de Nassau-Usingen y el so primu más nuevu, el Príncipe Federico Guillermo de Nassau-Weilburg. En tantu de Federico Augusto nun tenía herederos consintió en que Federico Guillermo se convertiría nel únicu gobernante tres la so muerte. Sicasí Federico Guillermo morrió sópitamente al cayer d'unes escaleres nel Castiellu de Weilburg el 9 de xineru de 1816 y foi'l so fíu Guillermo quien se convertiría en duque únicu d'un Nassau unificáu.

## Llista de gobernantes

## Ver tamién
* Casa de Nassau
* Ducáu de Nassau 
* Casa de Nassau-Weilburg

## Referencies
* Winfried Schüler: *Das Herzogtum Nassau 1806–1866. Deutsche Geschichte im Kleinformat.* (= *Veröffentlichungen der Historischen Kommission für Nassau.* Bd.&nbsp;75). Historische Kommission für Nassau, Wiesbaden 2006, ISBN 3-930221-16-0.
* Pierre Even: *Walrad Fürst zu Nassau-Usingen (1635–1702). Reichspatriot zwischen Türkenkriegen und niederländischer Selbstbehauptung.* In: *[[Nassauische Annalen]].* Bd.&nbsp;114, 2003, páxs. 179-209.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Fürstentum Nassau-Usingen (n'alemán)
* Les divisiones de la Casa de Nassau
Círculu d'Alta Renania

El **Círculu d'Alta Renania** (n'alemán: *Oberrheinischer Reichskreis*) foi un Círculu Imperial del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu establecíu nel añu 1500 nel territoriu del antiguu Ducáu de Lorena y partes de la Franconia renana, incluyendo la rexón de l'Alsacia suaba y el Burgundiu ducáu de Saboya.

Gran parte de los estaos del círculu al Este del ríu Rin fueron anexonaos por Francia mientres el reináu de Lluis XIV nel sieglu XVII, formalizando l'anexón colos Trataos de Nijmegen de 1678-1679.

## Composición
El círculu taba formáu polos siguiente estaos:

## Referencies

## Enllaces esternos
Provincies Xuníes de los Países Baxos

**Provincies Xuníes** o **República de los Siete Países Baxos Xuníos** foi un Estáu formáu poles siete provincies del norte de los Países Baxos (Frisia, Groningen, Gelderland, Holanda, Overijssel, Utrecht y Zelanda), arrexuntaes dende la Unión d'Utrecht (1579) hasta la ocupación francesa (1795).

## Historia
L'orixe de les Provincies Xuníes anició nos problemes políticos y relixosos so la dominación de los Habsburgu. L'enfrentamientu ente católicos y calvinistes produció l'establecimientu de la Unión d'Arras y la Xunión d'Utrecht (1579), que dio orixe a les Provincies Xuníes. 

En 1581, los representantes de la Unión depunxeron a Felipe II d'España y nomaron a Francisco d'Anjou (muertu en 1584). Johan van Oldenbarnevelt foi una pieza clave na creación de la República, en 1588.

La cohesión de les provincies foi posible gracies a la hexemonía de la burguesía y el lideralgu n'Holanda. Les Provincies Xuníes llograron ayuda militar d'Inglaterra, que xunto a Francia reconoceríen a la República en 1596. En virtú de la Tregua de los Dolce Años (1609-1621) con Felipe III, la Corona d'España reconoció de manera implícita la esistencia de les Provincies Xuníes, y en 1648 la so independencia al términu de la guerra de los Ochenta Años col Tratáu de Münster.

### Hexemonía nel sieglu XVII

L'alianza con Francia mientres la guerra de los Trenta Años llogró pa les provincies l'estatus d'Estáu independiente nel Tratáu de Westfalia (1648). 

Nesta dómina'l so poder creció hasta convertise nuna de les potencies marín y económicu del sieglu XVII, considerada *"dómina dorada"* nos Países Baxos, cuando establecieron colonies y puestos mercantiles alredor de tol mundu. En 1784, Federico II el Grande, rei de Prusia, entamó una Lliga de príncipes alemanes pa salvaguardar el *statu quo* nes Provincies Xuníes frente a les ambiciones de Baviera.

### Cayente

Entamó una confrontación contra Inglaterra pola supremacía naval y tres l'agresión per parte de Lluis XIV, y peracabóse el cayente del so poder. En 1795, dempués d'una invasión francesa, les Provincies Xuníes fueron sustituyíes pola República Bátava.

## Ver tamién
* Guerra de los Ochenta Años
* Países Baxos Españoles

## Referencies

## Enllaces esternos
Casa de Nassau-Weilburg

La **Casa de Nassau-Weilburg** gobernó una parte de Nassau, que yera un estáu na actual Alemaña qu'esistió ente 1344 y 1806.

## Oríxenes
El 17 de xunetu de 1806 los condaos de Nassau-Usingen y Nassau-Weilburg xunir a la Confederación del Rin. So presión de Napoleón los dos condaos fundir pa convertise nel ducáu de Nassau el 30 d'agostu de 1806 sol gobiernu conxuntu del Príncipe Federico Augusto de Nassau-Usingen y el so primu menor Federico Guillermo de Nassau-Weilburg. Como Federico Augusto nun tenía herederos aceptó que Federico Guillermo se convirtiera nel únicu gobernante dempués de la so muerte. Sicasí, Federico Guillermo morrió d'una cayida de les escaleres nel Castiellu de Weilburg el 9 de xineru de 1816 y foi'l so fíu Guillermo quien se convirtió en duque d'un Nassau unificáu.

Los soberanos d'esta casa d'equí p'arriba gobernaron el ducáu de Nassau hasta 1866, y dende 1890 gobernaron la nación de Luxemburgu. La Casa de Nassau-Weiburg escastar en llinia masculina cola muerte de la Gran Duquesa Carlota de Luxemburgu en 1985. Sicasí, el nome permanez col nome oficial de la gobernante Casa de Luxemburgu que permanez Nassau-Weilburg. Dende la muerte de la Gran Duquesa Carlota, los miembros d'esta casa reinante son coagnados miembros de la Casa de Nassau-Weilburg y agnados miembros de la Casa de Borbón-Parma.

## Relixón
Los Grandes Duques de Luxemburgu Guillermu IV y Adolfo yeren protestantes; la relixón de la Casa de Nassau, camudó dempués del matrimoniu de Guillermo con María Ana de Portugal, que yera católica.


File:Weilburg Luftbild 058.jpg|Weilburg
Weilburg Schloss Gesamtansicht.jpg|Castiellu de Weilburg 
Schloss Biebrich fg01.JPG|Palaciu de Biebrich
Luxembourg Grand Ducal Palace 01.jpg|Palaciu Gran Ducal de Luxemburgu 
Residenz der Grossherzoeglichen Familie.jpg|Castiellu de Berg, Luxemburgu  
## Soberanos de la Casa de Nassau-Weilburg

### Nassau
#### Condes de Nassau-Weilburg
* 1344-71: Xuan I
* 1371-1429: Felipe I 
* 1429-42: Felipe II y Xuan II
* 1442-92: Felipe II 
* 1492-1523: Lluis I
* 1523-59: Felipe III 
* 1559–93: Alberto
* 1559-1602: Felipe IV
* 1593-1625: Lluis II
* 1625-29: Guillermo Luis, Xuan IV y Ernesto Casimiro
* 1629-55: Ernesto Casimiro
* 1655-75: Federico
* 1675-88: Juan Ernesto

#### Condes principescos de Nassau-Weilburg
* 1688-1719: Juan Ernesto
* 1719-53: Carlos Augusto
* 1753-88: Carlos Cristian
* 1788-1816: Federico Guillermo
* 1816: Guillermo

#### Duques de Nassau
* 1816-39: Guillermo
* 1839-66: Adolfo

### Gran Duque de Luxemburgu

* 1890-1905: Adolfo
* 1905-12: Guillermu IV
* 1912-19: María Adelaida
* 1919-64: Carlota

## Casa de Borbón-Parma-Nassau-Weilburg
* 1964-2000: Juan
* 2000-*presente*: Enrique

## Referencies

## Enllaces esternos
Trataos de Nimega

El **Tratáu de Nijmegen** roblóse'l 20 d'agostu de 1678 en Nijmegen (actuales Países Baxos) ente les Provincies Xuníes de los Países Baxos y el Reinu de Francia y punxo fin a la guerra con Holanda.

La invasión d'Holanda por Lluis XIV provocara la formación d'una gran coalición encabezada por Guillermu III d'Orange (estatúder de les Provincies Xuníes dende 1672) y sofitada por España, l'Imperiu, Brandeburgu, el Palatináu y Lorena (1673), que s'amosó incapaz de caltener l'emburrie de les armes franceses hasta qu'Inglaterra viose obligada, pola opinión pública inglesa, a abandonar a Francia nos sos planes d'espansión. Asina, Inglaterra roblaba una paz por separáu coles Provincies Xuníes. 

Dáu'l cese de sofitu a Francia per Inglaterra, la coalición contra Lluis XIV pudo combatilo eficientemente hasta obligalo a empecipiar negociaciones de paz. En virtú de les mesmes, robláronse los Trataos de Nijmegen nos que Lluis XIV devolvió a España Courtrai, Oudenaarde, Gante, Charleroi y el ducáu de Limburgu; España dexó a Francia'l Francu Condáu y diverses places de los Países Baxos españoles (Cassel, Bailleul, Ypres, Wervik, Warneton, Cambrai, Bouchain, Condé-sur-l'Escaut, Bavay y Valenciennes); Holanda recuperó Maastricht y llogró ventayes financieres y comerciales; l'Imperiu venció Breisach y Friburgu en cuenta de Philipsburg.

La representación española nes conversaciones tuvo integrada por Pablo Spínola Doria, conseyeru d'Estáu y embaxador n'Alemaña; Pedro Ronquillo Briceño, conseyeru de Castiella ya Indies y embaxador n'Inglaterra; Juan Bautista Christien, conseyeru de Flandes; y Gaspar de Teves y Tello, conseyeru de Guerra.

Esta paz perxudicó especialmente a los intereses españoles y a la causa del mediohermanu y primer ministru de Carlos II, Juan José d'Austria.

## Referencies

## Enllaces esternos
Círculu Imperial

:*Pa otros usos de círculu, vease [[Círculu (dixebra)]]*

**Circunscripción imperial** o **Círculu imperial** (, plural *Reichskreise*) ye caúna les divisiones en que s'entamó'l Sacru Imperiu Romanu Xermánicu tres la so reforma na Dieta de Worms de 1495, nun intentu de recuperar la rellumanza qu'esfrutara na Edá Media siguiendo les indicaciones de Bartoldo de Mainz. 

Foi estremáu en seis rexones llamaes **Circunscripciones**, caúna de les cuales englobaba dellos estaos y constituyía una unidá alministrativa, tributaria y defensiva. La categoría de **Estáu de Circunscripción Imperial** daba voz y votu na Dieta de la Circunscripción. La Dieta de Augsburgu de 1500 estableció seis circunscripciones o círculos: 
* Circunscripción de Baviera
* Circunscripción de Suabia
* Circunscripción d'Alta Renania
* Circunscripción de Baxa Renania-Westfalia
* Circunscripción de Franconia
* Circunscripción de Saxonia (a partir de 1512, denomada Circunscripción de Baxa Saxonia)

En 1512, nes Dietes de Tréveris y Colonia, presidíes pol emperador Maximiliano I d'Habsburgu, confirmada pola Dieta de Nüremberg de 1522, el númberu de circunscripciones foi ampliáu a diez añader les siguientes a les yá citaes:
* Circunscripción d'Austria
* Circunscripción de Borgoña
* Circunscripción eleutoral del Rin
* Circunscripción d'Alta Saxonia

Esistíen territorios que nun pertenecíen a nenguna de les circunscripciones imperiales, como la Confederación Helvética (escluyida dende la paz de Basilea de 1499), les repúbliques de la Italia septentrional (independientes del Imperiu nesi tiempu), el Reinu de Bohemia (lo qu'inclúi amás a Moravia, Silesia y Lusacia) y otros pequeños territorios, como'l condáu de Montbeliard o'l señoríu d'Esmalcalda.

Estes innovaciones, como la reforma de la Dieta, la formación d'una Comisión d'ella, el Tribunal Cimeru del Imperiu y otres entamaes por Maximiliano I, resultaron maneres pola falta de continuidá na so aplicación, como tantos proyeutos salíos de les idees d'esi emperador.

## Referencies

## Enllaces esternos
Dieta d'Augsburgu

La **Dieta de Augsburgu** ye'l nome col que se conocen les xuntes de la Dieta Imperial o Reichstag del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu na ciudá alemana d'Augsburgu.

Hubo munches sesiones, dende l'añu 952 hasta 1582; pero les más importantes fueron les que se celebraron nos años centrales del sieglu XVI, el periodu culminante de la Reforma protestante y les guerres relixoses ente católicos y protestantes.

Tres la Dieta de Worms de 1521, onde l'emperador Carlos V pretendiera acabar con Lutero por aciu l'edictu de Worms, hubo otres xuntes de la Dieta en Núremberg y Speyer (onde la *[[Protesta de Speyer|Protesta]]* de los luteranos dio orixe a la denominación "protestante").

Cola sesión de Augsburgu de 1530 intentábase aselar les crecientes tensiones ente católicos y protestantes, que presentaron al emperador la *Confessio Augustana* ("Confesión de Augsburgu", 25 de xunu de 1530), un documentu central pal luteranismu. Un equipu de teólogos católicos realizó una refutación denomada *[[Confutatio Pontificia]]* (3 d'agostu de 1530), que foi respondida por Melanchton cola Apoloxía de la Confesión de Augsburgu (abril-setiembre de 1531).

## Dieta de Augsburgu de 1547-1548
Tres la so victoria na batalla de Mühlberg sobre la lliga de Esmalcalda, convocóse la sesión 1547/48, denomada *geharnischter Reichstag* ("Dieta enérxica o encorazada"), por realizase so la presión de los exércitos imperiales apostaos pela redolada. Ellí proclamóse'l Interim de Augsburgu, un decretu imperial que pretendía solucionar el problema relixosu con delles concesiones a los protestantes, pero faciendo prevalecer los criterios de Carlos V, inclusive contra la opinión del Papa.

## Dieta de 1555
El *Interim*, nel so intentu de dar prioridá al catolicismu, foi refugáu por munchos príncipes luteranos, que reactivaron la guerra en 1552 ("Guerra de los Príncipes"). Nesta ocasión la guerra foi-yos favorable, llogrando la reconocencia de les sos pretensiones na Paz de Passau (1552) y na nueva sesión de la Dieta que tuvo llugar en Augsburgu en 1555, y que se sustanció na denomada Paz de Augsburgu. El tratáu reconocía tanto "la vieya relixón" como "la *Confessio Augustana*", estableciendo'l principiu *[[Cuius regio, eius religio]]* ("a tal rei, tal relixón"), que daba a cada príncipe'l poder de decidir (ente esos dos, con esclusión de cualesquier otra, como la calvinista) la relixón de los sos súbditos, con delles esceiciones (*[[Declaratio Ferdinandei]]* y *[[Reservatum ecclesiasticum]]*). Delles cuestiones quedaron inda pendientes hasta la Guerra de los Trenta Años (1618-1648).

## Dieta de 1566
La sesión de 1566 de la Dieta de Augsburgu dio validez a los decretos del Conceyu de Trento pa los Estaos católicos d'Alemaña.

## Referencies
Condáu d'Artois

El **condáu d'Artois** (, ) foi una provincia histórica del Reinu de Francia, ocupada polos duques de Borgoña dende 1384 hasta 1477/82, y un estáu del Sacru Imperiu Romanu dende 1493 hasta 1659.

Anguaño'l territoriu del condáu d'Artois atopar nel norte de Francia, na frontera con Bélxica. El so territoriu tien una superficie d'alredor de 4000 km² y una población d'alredor d'un millón. Les sos principales ciudaes son Arras (Atrecht), Calais (Kales), Boulogne-sur-Mer (Bonen), Saint-Omer (Sint-Omaars), Lens y Béthune. Forma l'interior del departamentu francés de Pas-de-Calais.

Orixinalmente un condáu feudal en sí, Artois foi anexonáu pol condáu de Flandes. Llegó a Francia en 1180 como dote d'una princesa flamenca, Isabel d'Hainaut y nuevamente convirtióse nun condáu separáu en 1237 para Roberto I d'Artois, un nietu d'Isabel. Al traviés del heriedu, Artois quedó sol dominiu de los duques de Borgoña en 1384. A la muerte del cuartu duque, Carlos el Temerariu, Artois foi heredáu polos Habsburgu y pasó a la llinia española de la dinastía. Dempués de les revueltes relixoses de 1566 nos Países Baxos, Artois entró de volao na revuelta holandesa en 1576, participando na pacificación de Gante hasta que se formó la Unión d'Arras en 1579.

Dempués de la Unión, Artois y Hainaut () llegaron a un alcuerdu por separáu con Felipe II. Artois permaneció colos Países Baxos Borgoñonos hasta que foi conquistáu polos franceses mientres la Guerra de los Trenta Años. L'anexón foi reconocida mientres el Tratáu de los Pirineos en 1659, y convirtióse nuna provincia francesa. Artois yá fuera en gran parte de fala francesa, pero foi parte de los Países Baxos meridionales hasta l'anexón francesa.

Artois esperimentó un rápidu desenvolvimientu industrial mientres la segunda metá del sieglu XIX, impulsáu polos sos ricos recursos de carbón. Mientres la Primer Guerra Mundial, la llinia de frente ente la Entente opuesta y los exércitos aliaos en Francia travesó la provincia, lo que provocó un enorme dañu físicu. Dende la segunda metá del sieglu XX, Artois sufrió xunto coles árees cercanes por cuenta del cayente de la industria del carbón.

## Llocalización
Artois ocupa l'interior del departamentu de Pas-de-Calais, que la so parte occidental constitúi l'antiguu Boulonnais. Artois correspuende aproximao a los arrondissements d'Arras, Béthune, Saint Omer y Lens, y la parte oriental del arrondissement de Montreuil.

Ocupa l'estremu occidental de la cuenca carbónonífera que s'estiende escontra l'este al traviés del departamentu Nord ' vecín y al traviés del centru de Bélxica.

## Condes d'Artois
El **conde d'Artois** (, ) fueron los gobernantes del condáu d'Artois dende'l sieglu IX hasta la incorporación como *pays d'état* a la Corona francesa pol Tratáu de los Pirineos en 1659.

## Referencies

## Enllaces esternos
Casa de Nassau

**Casa de Nassau**. Familia nobiliaria d'Alemaña, descendiente de los condes de Laurenburg, aniciada escontra 1100. Esi añu dichos nobles construyeron el castiellu de Nassau y depués adquirieron posesiones na marxe derecha del Rin. Dende 1255 estremar en dos llinies: la de *Walram* y la de *Otón*. A la primera perteneció Adolfo de Nassau (1250-1298), fíu de Walram y Rei de Romanos, y la so descendencia, ente la que s'atopa l'actual familia reinante de Luxemburgu. A la llinia d'Otón perteneció Guillermo d'Orange (1533-1584), fundador de la caña *Orange-Nassau* (Casa d'Orange-Nassau), escastada con Guillermu III d'Inglaterra (1650-1702). De la caña *Nassau-Dietz* destáquense Guillermu IV d'Orange-Nasau (1711-1751) y Guillermu I de los Países Baxos (1772-1843).

## Ver tamién
* Príncipe d'Orange

## Referencies

## Enllaces esternos
Países Baxos Austriacos

:*Vease l'artículu principal d'esti periodu; [[Países Baxos de los Habsburgu]].

Denominar *'Países Baxos Austriacos*' al conxuntu de territorios cedíos por [[España]] a [[Austria]] tres el [[Tratáu d'Utrecht]] en [[1714]] hasta l'anexón d'estos per Francia en [[1795]].

== Historia ==
A la muerte del rei d'España [[Carlos II d'España|Carlos II]], el rei de Francia [[Lluis XIV de Francia|Lluis XIV]] proclamó al so nietu como [[Felipe V d'España|Felipe V]], acordies con el testamentu del rei difuntu; pero la so política espansiva provocó la medrana n'Europa y anicióse la [[Guerra de Socesión española]], na que gran parte de los Países Baxos fueron conquistaos poles fuercies de la *Gran Alianza de L'Haya'' a partir de la batalla de Ramillies. 

Yá que l'eleutor de Baviera Maximiliano II perdiera los sos territorios bávaros tres la batalla de Höchstädt (1704), y el subsiguiente Tratáu de Ilbersheim, el rei Lluis XIV convenció al so nietu Felipe V por que cediera los Países Baxos al eleutor quitáu de Baviera, lo que fixo'l 22 de xunu de 1711 y volvió confirmar el 2 de xineru de 1712.

Tres la Guerra de Socesión, nos trataos d'Utrecht y Rastadt-Baden, el rei de Francia perdió Tournai, Furnes, Ypres, Menin y recuperó Lille, Aire, Béthune, Orchies y Saint Venant, ente que l'eleutor de Baviera recuperaba'l so eleutoráu y los Países Baxos volvíen a la soberanía de los archiduques d'Austria, esto ye, se reintegraban de nuevu a la Casa d'Habsburgu, y los territorios pasaron a denominase Países Baxos austriacos.

Mientres el periodu austriacu llevar a cabu un llabor centralizador, que derivó na implantación del francés como llingua alministrativa, y tamién una puxanza industrial y nes artes y ciencies. 

Sicasí, la política centralizadora del emperador Xosé II en contra de los antiguos privilexos llevó a la rebelión xeneral en 1788, la Revolución brabanzona, que —como dos sieglos antes— declaráronse independientes y formaron los Estaos Xuníos de Bélxica (11 de xineru de 1790), nuna declaración roblada por Brabante, Gelderland, Flandes, Flandes Occidental, Hainaut, Namur, Tournai, Tournaisis y Mechelen, pero non Luxemburgu. A fines de 1790, el poder imperial restaurólo l'emperador Leopoldu II.

En 1792, mientres les Guerres Revolucionaries Franceses, l'exércitu revolucionariu francés venció al austriacu na batalla de Jemappes y conquistó los territorios de los Países Baxos meridionales, pero la victoria austriaca en Neerwinden en 1793 punxo en retirada al exércitu francés.

Finalmente los franceses llograron en 1794 la victoria na batalla de Fleurus y los austriacos retirar de nuevu de los Países Baxos.

El 1 d'ochobre de 1795, la Convención Nacional anexonó los Países Baxos y el Obispáu de Liexa. Y la perda de territorios foi reconocida per Austria nel Tratáu de Campo Formio, el 17 d'ochobre de 1797.

## Ver tamién
*Países Baxos de los Habsburgu
*Historia de los Países Baxos
*Historia de Bélxica
*Países Baxos
*Bélxica

## Referencies

*Heinrich Benedikt. Als Belgien österreichisch war. Herold, Vienna, 1965.
Condáu de Flandes

El **Condáu de Flandes** foi una entidá feudal fundada a finales del sieglu IX como dependencia del reinu de Francia Occidentalis sobre la base de les posesiones del primer conde titular, Balduino I de Flandes Brazu de Fierro, que tomaben entós los territorios de la redolada de Bruxes, Gante y Bergues. 

## Historia
Los sos socesores consolidaron la entidá y ampliaron progresivamente el so territoriu, n'incorporando'l condáu d'Hainaut, ganando en poder ya influencia dientro de los países flamencos del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu, algamando'l so apoxéu económicu escontra mediaos del sieglu XII. Sicasí, l'heriedu de la condesa Margarita II de Flandes estremar tres una guerra ente los sos descendientes, y mientres Hainaut foi reclamáu pal condáu d'Holanda, Flandes sería más tarde incorporáu pola fuercia a les posesiones de la corona de Francia. 

A finales del sieglu XV, como resultáu de distintes aliances de familia, el condáu de Flandes foi tresmitíu a la casa de Borgoña y baxu Felipe III de Borgoña, volvió axuntase col condáu d'Hainaut. Estes posesiones fueron tresmitíes a la casa d'Habsburgu y ente'l 1519 y el 1700, los distintos reis d'España fueron tamién titulares del condáu de Flandes. D'esta manera, sol poder español el condáu de Flandes foi unu de los territorios que conformaron les Diecisiete Provincies. La posterior Guerra de los Ochenta Años marcaría l'empiezu d'una dómina de probeza y decadencia pal condáu. En 1580 el condáu de Flandes xunir a la Unión d'Utrecht, anque nun se va integrar na posterior República de les Provincies Xuníes.

Tres la Guerra de Socesión española, el condáu ye ocupáu militarmente poles tropes britániques y tresmitíu nominalmente a la casa de los Habsburgu d'Austria que lo caltuvieron como títulu nominal honoríficu hasta 1919.

En 1795 la rexón foi conquistada polos revolucionarios franceses. Sicasí, tres el Congresu de Viena en 1815, pasa a formar parte del Reinu Xuníu de los Países Baxos.

Tres la constitución del reinu de Bélxica en 1830, el territoriu del condáu resultó estazáu dende entós na provincia belga homónima, el Flandes francés col departamentu de Nord, y parte de la provincia de Zelanda, al sur de los Países Baxos.

## Condes de Flandes

## Ver tamién
* Países Baxos Borgoñonos
* Diecisiete Provincies

## Referencies

## Enllaces esternos
Condáu d'Hainaut

El **Condáu d'Hainaut** (en francés: *Comté de Hainaut*, en neerlandés: *Graafschap Henegouwen*) yera una rexón histórica nos Países Baxos. Trátase de lo que güei ye la provincia belga d'Hainaut y la parte sur del departamentu francés Nord. Na dómina romana, Hainaut taba asitiáu nes provincies romanes de Galia Bélxica y Germania Inferior y habitada por tribus celtes, hasta que los pueblos xermánicos sustituyeron y punxeron fin a la dominación romana imperial. Les sos ciudaes más importantes fueron Mons (*Bergen*), Cambrai (*Kamerijk*) y Charleroi. Anguaño, l'históricu condáu d'Hainaut ye territorialmente estremáu ente Bélxica y Francia.

## Historia
El condáu d'Hainaut, asitiáu nel oeste del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu, cerca de la frontera col Reinu de Francia, surdió de la refeudalización de trés condaos en 1071: 

* El condáu de Mons 
* La parte sur del Landgraviato de Brabante 
* El marquesáu otoniano de Valenciennes 

La unificación de la provincia d'Hainaut, como feudu imperial llevar a cabu en 1071, cuando Richilda, condesa d'Hainaut, Mons y trató de vender los sos feudos a Enrique IV del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu dempués de ser ganáu na Batalla de Kassel. Enrique IV ordenó al obispu de Liexa la compra de los feudos, y depués la devolución como un condáu unificáu a la condesa Richilda y so intermediación feudal al duque de la Baxa Lotaringia. Los Condes d'Hainaut tuvieron delles conexones históriques colos condes de Flandes y Holanda, colos que teníen venceyos familiares bien fuertes. 

A lo llargo de la so historia, el condáu d'Hainaut formó una unión personal con otros estaos, por casu: 

* Hainaut y Flandes: 1067-71 y 1191-1246 
* Hainaut y Holanda: 1299-1436 
* Hainaut y Baviera-Straubing: 1356-1429 

En 8 d'ochobre de 1436, cola temprana muerte de Jacqueline de Baviera (probablemente de tuberculosis) en Teilingen Castle, cerca de L'Haya (onde ta soterrada), les sos propiedaes fueron adquiríes por Felipe III de Valois, duque de Borgoña. Dempués de la boda de María I de Valois, duquesa de Borgoña al emperador Maximiliano I d'Habsburgu, les tierres convertir nuna parte de los Países Baxos de los Habsburgu.

## Ver tamién
* Conde d'Hainaut

## Referencies

## Enllaces esternos
Mons

**Mons** () ye una ciudá, y un conceyu, de la provincia belga d'Hainaut, de la cual ye capital. Asitiada cerca de la frontera con Francia, atopar al este del distritu de Borinage, antiguu centru mineru del país.

El cuartel xeneral de la OTAN allugar en Mons dende 1967.

## Historia

La ciudá foi escenariu d'un asediu per parte de les tropes españoles mandaes por Fernando Álvarez de Toledo, tercer duque d'Alba, en 1572 mientres la guerra de los Ochenta Años. A pesar de los refuerzos mandaos a la ciudá polos hugonotes franceses dende'l sur y por Guillermo d'Orange dende'l norte, la ciudá cayó en manes del duque d'Alba'l 23 de setiembre.

Mons tamién foi escenariu d'otra batalla de primeres de la Primer Guerra Mundial, la primera qu'enfrentó al exércitu británicu contra l'alemán. Los británicos fueron obligaos a retirase y Mons recién foi lliberada nos últimos díes de la guerra pol exércitu canadianu, más de cuatro años dempués.

## Educación

## Deportes

## Personaxes célebres
* Michaelina Wautier
* Jacques du Broeuq
* François-Joseph Fétis
* Orlando di Lasso
* Émile Motte
* Jan Provost
* Paul Émile de Puydt
* Charles Plisnier

## Referencies

## Enllaces esternos

* Oficina de Turismu de Bélxica: Bruxeles y Valonia n'España
Ducáu de Luxemburgu

El **Ducáu de Luxemburgu** (luxemburgués: *Lëtzebuerg*, alemán: *Luxemburg*) yera un estáu del Sacru Imperiu Romanu, la patria ancestral de la Casa de Luxemburgu. La Casa de Luxemburgu, agora en realidá'l duque de Limburgu, convertir nuna de les fuercies polítiques más importantes nel sieglu XIV, andando a la tema cola Casa d'Habsburgu pola supremacía d'Europa Central. Ellos seríen los herederos de la dinastía Premislidas nel Reinu de Bohemia, asocediéron-yos nel Reinu d'Hungría, y contribuyeron con cuatro emperadores del Sacru Imperiu Romanu, hasta que la so propia llinia masculina escastóse y la Casa d'Habsburgu sí consiguieron les pieces, como les dos Cámares alcordaren en realidá nel Tratáu de Brünn en 1364.

En 1411, Segismundo de Luxemburgu perdió'l ducáu en favor de la so sobrina Isabel de Görlitz porque él dexó de pagar un préstamu. Isabel dempués vendió'l ducáu al duque de Borgoña, Felipe'l Bonu de la Casa de Valois-Borgoña, quien lu pagó en 1444. Los duques de Borgoña adquiriera primeramente un númberu d'otres posesiones nos Países Baxos, incluyendo Flandes, Artois, Hainaut, Brabante, Zelanda, Holanda, y Namur; Luxemburgu y estes otres posesiones de Borgoña nos Países Baxos denominar colectivamente mientres esti periodu (1384-1482) como los Países Baxos borgoñonos. La llinia masculina de los duques de Borgoña escastar en 1477 cuando'l fíu de Felipe Carlos el Temerariu morrió na batalla de Nancy, dexando a la so única fía María de Borgoña como la so heredera. Dempués de la so muerte, María casóse col archiduque Maximiliano I de la Casa d'Habsburgu, quien más tarde se convirtió n'emperador del Sacru Imperiu; a partir d'entós los Países Baxos borgoñonos cayó sol dominiu de la Casa d'Habsburgu, empezando d'esta miente el periodu de los Países Baxos de los Habsburgu (1482-1581).

## Referencies
Casa de Luxemburgu

*Pa la Casa reinante en Luxemburgu, vease: [[Gran duque de Luxemburgu]]*

La **Casa de Luxemburgu** foi una familia noble que reinó mientres la Edá Media y tuvo venceyada col Sacru Imperiu Romanu Xermánicu. Los sos miembros más destacaos fueron:

* **[[Enrique V de Luxemburgu|Enrique V]]**, llamáu *el Rubio* (1216-1281), conde de Arlon, Luxemburgu, Namur y Laroche.
* **[[Enrique VI de Luxemburgu|Enrique VI]]** (1250-1288), muertu na batalla de Worringen.
* **[[Enrique VII del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu|Enrique VII]]** (1275-1313), emperador del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu.
* **[[Xuan I de Bohemio|Xuan I]]** (1296-1346), fíu del anterior. Rei de Bohemia.
* **[[Carlos IV de Luxemburgu|Carlos IV]]** (1316-1378), fíu del anterior. Emperador del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu, Rei de Bohemia.
* **[[Wenceslao de Luxemburgu|Wenceslao IV]]** (1361-1419), fíu del anterior. Rei de Bohemia, rei de Romanos.
* **[[Sexismundu de Luxemburgu|Sexismundu I]]** (1368-1437), hermanu del anterior. Emperador del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu, rei de Bohemia y Hungría.
* **[[Sabela de Luxemburgu]]**, fía del anterior. Emperatriz consorte y reina d'Hungría y Bohemia, esposa d'Alberto V d'Austria.

## Referencies

## Enllaces esternos
Reinu de la Baxa Borgoña

**Reinu de la Baxa Borgoña**, **reinu de Provenza**, **reinu d'Arelat** o **reinu de la Borgoña Cisjurana** son denominaciones historiográfiques pa un reinu formáu por Bosón, conde d'Arlés, nel territoriu suroriental de l'actual Francia mientres la descomposición del Imperiu carolinxu, nel añu 879, a la muerte del rei Luis el Tatexu.

Les sos llendes yeren el mar Mediterraneu al sur, Septimania al suroeste, Aquitania al oeste, el Reinu de l'Alta Borgoña al norte y el reinu d'Italia al este.

En consiguiendo la neutralidá de Francia Oriental nel Tratáu de Ribemont, los dos fíos de Luis el Tatexu, Lluis III y Carlomán (que s'estremaren Francia Occidental), atacaron a Bosón, y en 882 el so territoriu integrar nel reinu de Carlomán. A la muerte d'ésti, en 884, pasó al so fíu Carlos el Gordu, que morrió en 888. En 890, tres la revuelta d'Arnulfo de Carintia, Lluis III el Ciegu, fíu de Bosón, foi coronáu rei de la Baxa Borgoña.

Luis el Ciegu foi llamáu a Italia por Adalberto II de Toscana, que deseyaba evitar el control que Berengario de Friuli taba llogrando na península. Luis ganó a Berengario y foi coronáu Emperador xermánicu pol papa Benitu IV. Berengario ganó a Luis al añu siguiente, espulsándolo d'Italia y faciéndolo prometer nun volver. Sicasí, volvió intentalo en 905, Luis, siendo de nuevu derrotáu. Nesa ocasión, como castigu pol rompimientu de la so promesa, foi cegáu. Los títulos de rei d'Italia y Emperador pasaron a ser ostentaos por Berengario.

Incapacitado pa exercer los sos deberes como rei, Luis nomó como'l so rexente a Hugo d'Arlés, conde de Provenza. Mientres una nueva guerra civil italiana, Hugo foi escoyíu rei d'Italia en 924, y pasó los dos años siguientes intentando espulsar de la península al so rival Rodolfo II (rei de l'Alta Borgoña). Luis el Ciegu morrió en 928 y Hugo asocedió-y nel tronu. Nun consiguió afitar el so poder por aciu un matrimoniu con Marozia (la efectiva gobernante de Roma). Los siguientes cinco años Hugo tuvo que combatir contra les invasiones maxares y les incursiones de pirates andalusíes. En 933, Hugo robló la paz con Rodolfo de l'Alta Borgoña, en cuenta de concede-y el reinu de la Baxa Borgoña. Dambes Borgoñas fundir nel llamáu reinu d'Arlés.

## Referencies

## Ver tamién
*Gobernantes de Provenza
Condáu de Saboya

El **Condáu de Saboya** (en llatín: *Comitatus Sabaudiae*; en francés: *Comté de Savoie*; n'italianu: *Contea di Savoia*) foi un estáu integrante del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu qu'esistió ente los años 1003 y 1416, momentu nel que'l so títulu nobiliariu foi xubíu a Ducáu con Humberto I de Saboya.

## Situación xeográfica
El territoriu del Condáu de Saboya estender nos valles alpinos ente Italia y Francia, ocupando les zones cercanes a la ciudá de Chambéry nos actuales territorios de Saboya y Alta Saboya, según los territorios italianos d'El Piamonte del Valle d'Aosta de Niza, y dalgunos cantones de Suiza.

## Historia
### Creación del condáu
El condáu foi creáu en 1003 por Humberto I de Saboya, p'ampliar los sos dominios sobre los territorios del norte de la península Itálica y caltenelo nos valles alpinos. Sicasí, tres la disgregación total del Reinu de Borgoña nel añu 1032, l'emperador Conrado II del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu concede plenos poderes a *Humberto I de Saboya*, iniciador de la dinastía condal y da-y permisu utilizar l'águila imperial alemana na so escudu d'armes. La ciudá de Chambéry, la más importante de la dómina naquella zona, ye convertida na capital fixa.

El matrimoniu d'Adelaida de Susa, marquesa de Turín, con Otto de Saboya porta la unión de los territorios de Saboya a los del Valle del Susa y del Marquesáu de Turín, territoriu que s'estendía por El Piamonte.

La participación d'Amadeo III de Saboya na Segunda Cruzada, na cual muerre, dexa a la Casa de Saboya incorporar al escudu d'armes la cruz de los cruzaos. Tomás I foi nomáu vicariu imperial nel añu 1225 per parte de Federico II del Sacru Imperiu Románo Xermánicu, restaurando los dominios de la casa a El Piamonte y ampliando les sos posesiones a los Alpes.

En 1285, cola muerte de Felipe I de Saboya, el condáu vese escaláu polos conflictos dinásticos familiares, siendo asocedíu pol so sobrín Amadeo V de Saboya. Magar ésti caltién el títulu condal y el control de les rutes comerciales al traviés de los Alpes, entra en llucha col so hermanu pequeñu Luis, que ocupa la zona nororiental del país del Vaud, y tamién col so pariente Felipe qu'ocupa bona parte d'El Piamonte. Aimone de Saboya consigue faese de nuevu col territoriu d'El Piamonte, y el fíu d'ésti. Amadeo VI adquier los territorios de Biella, Cuneo, Santhia y el país de Vaud. En 1388 Amadeo VII consigue xunir a los dominios de los Saboya del Condáu de Niza *a pactu que nun la apurrieren nunca nin a los provensales nin a los franceses*.

### Creación del Ducáu

En 1416 l'emperador Segismundo I del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu alza'l títulu d'Amadeo VIII de Saboya de conde a duque, estableciendo entós la nueva denominación de Ducáu de Saboya.

## Ver tamién
* Conde de Saboya
* Saboya y Alta Saboya
* Ducáu de Saboya
Territoriu de Belfort

El **Territoriu de Belfort** () ye un departamentu francés asitiáu nel este del país, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Como foi l'últimu territoriu francés continental en ser constituyíu departamentu, recibió'l númberu 90. Llenda con . La so capital ye Belfort y tien una población de .

## Historia
Tres la guerra franco-prusiana, los prusianos obligaron a los franceses a que, pol tratáu de Frankfurt, venciéren-yos el territoriu, ente otros, del Altu Rin, la mayoría del cual sometióse al tratáu, sacante una pequeña parte asitiada al suroeste: el territoriu cercanu a la ciudá de Belfort. Amás de pola resistencia qu'opunxeron a los "invasores" del este, el fechu de que los sos habitantes conocieren meyor el francés que l'alemán supunxo que'l territoriu nun s'anexonara y quedara en manes franceses (*L'option française*), la opción francesa. Tres dellos años con un estatus especial, el Territoriu de Belfort convertir nel noventenu (90) departamentu francés en 1922.

## Demografía

La principal ciudá ye Belfort, que, según el censu de 1999, tenía 50.417 habitantes nel conceyu, y 81.524 na aglomeración, que enche les llendes departamentales.

## Referencies

## Referencies

## Enllaces esternos

*Historia, demografía y otros datos d'interés del Territoriu de Belfort
Gran Ballon

El **Grand Ballon** (n'alsacianu: *Grosser Belchen*) ye la culminación de la cordal de los Vosgos, asitiáu a 25 km al noroeste de Mulhouse.

Dalgunos inda llamen *bola Guebwiller*, el nome del pueblu más cercanu, asitiáu a 8 km al este en llinia recta. Alzar a 1.424 metros sobre'l nivel del mar.

El camín pasa pola famosa cume dende l'este, cruciando un pasu a una altitú de 1.325 metros.

## Referencies

## Enllaces esternos