Joseph Pulitzer

**Joseph Pulitzer** (nacíu József Pulitzer —n'húngaru *Pulitzer József*—, tamién conocíu como Joe; Makó, Hungría, 10 d'abril de 1847–Charleston, Estaos Xuníos, 29 d'ochobre de 1911) foi un editor d'Estaos Xuníos d'orixe xudíu húngaru, conocíu pola so competencia con William Randolph Hearst qu'anició la llamada prensa mariella y polos premios periodísticos que lleven el so nome, los Premios Pulitzer. Amás puédese-y considerar un pioneru del «infotainment», esi amiestu d'información y entretenimientu na que los periódicos nun dexaron d'afondar dende entós.

## Biografía
Nacíu en Makó, Hungría, Pulitzer empecipió la carrera militar pero foi refugáu pol exércitu austriacu por cuenta del so fráxil salú y a la so mala visión. Emigró a los Estaos Xuníos en 1864 pa lluchar na Guerra Civil d'Estaos Xuníos. Tres la guerra marchó a vivir a Saint Louis (Missouri) onde en 1868 empezó a trabayar pa un periódicu de llingua alemana, el *Westliche Post*. Xunir al Partíu Republicanu y foi escoyíu en 1869 pa l'Asamblea del Estáu de Missouri. En 1872 Pulitzer mercó'l periódicu nel que trabayaba por 3000 dólares. Dempués, en 1872, mercó'l *St. Louis Dispatch* por 2700 dólares y fundió los dos diarios pa crear el *St. Louis Post-Dispatch*, que terminó siendo'l periódicu diariu de Saint Louis. Foi ende onde Pulitzer desenvolvió'l so papel como voceru del home corriente con esclusives y con un acercamientu a la noticia fuertemente populista.

En 1883 Pulitzer, yá millonariu, adquirió'l *[[New York World]]*, un periódicu que taba perdiendo dineru añu tres d'añu. Pulitzer dirixó l'atención del periódicu escontra hestories d'interés humanu, escándalos y sensacionalismu. En 1885 foi escoyíu pa la Cámara de Representantes de los Estaos Xuníos, pero arrenunció tres unos pocos meses de serviciu (al paecer por nun atopar na política un ámbitu qu'apinara los sos intereses de realización personal). En 1887, reclutó a la famosa periodista d'investigación Nellie Bly. En 1889 introdució una fueya dominical na edición dominical, y seis años dempués la primera historieta en color d'un periódicu: La depués inmensamente popular *[[The Yellow Kid]]* de Richard F. Outcault. So la direición de Pulitzer, el diariu aumentó la so circulación de 15&nbsp;000 a 600&nbsp;000 exemplares, convirtiéndolo nel primer periódicu del país n'espardimientu.

L'editor del periódicu rival *[[New York Sun]]* atacó a Pulitzer llamándo-y en 1890 «el xudíu qu'abandonó la so relixón». Tres l'ataque, que tenía por oxetu'l quitar los llectores xudíos, la yá fráxil salú de Pulitzer deterioróse rápido y tuvo qu'abandonar l'actividá periodística de forma direuta, anque siguió dirixendo viviegamente'l periódicu dende'l so retiru en Bar Harbor, Maine y dende la so casona de Nueva York.

En 1895, William Randolph Hearst adquirió'l periódicu rival *New York Journal*, al que condució a una guerra d'espardimientu. Esta competición con Hearst, en concretu en tou lo que se refirió a la cobertoria antes y dempués de la Guerra d'España y Estaos Xuníos, que nun foi más qu'una creación productu de buscar una hestoria más mariella, escandalosa, y falta de veracidá, al envís d'atraer más públicu.

La Guerra d'España y Estaos Xuníos ye recordada como'l productu de munches fontes fraudulentas y carentes de fechos concretos, y l'ambición y egoísmu de dos homes que crearon una guerra col solu oxetivu de vender periódicos. Hai de solliñar que Pulitzer omitió mentar que la batalla clave d'esa guerra foi engarrada por caballería afroamericana.

Tamién afectó a la naciente industria de les tires risibles al provocar un trajín d'autores como Richard Felton Outcault, George McManus o Rudolph Dirks ente los diarios d'unu y otru magnate, hasta'l puntu d'allegar a los tribunales pa caltener la propiedá de les sos series.

De resultes de la denuncia del pagu fraudulento de 40 millones de dólares per parte d'Estaos Xuníos a la compañía francesa de la Canal de Panamá en 1909, Pulitzer foi denunciáu por bilordiar a Theodore Roosevelt y a J. P. Morgan. Los xueces refugaron l'acusación, nuna victoria pa la llibertá de prensa. 

En 1892, Pulitzer ufiertó al presidente de la Universidá de Columbia, Seth Low, financiar la primer escuela de periodismu del mundu. La Universidá refugó primeramente'l dineru, evidentemente influyida pola polémica figura de Pulitzer. En 1902, el nuevu presidente de la Universidá, Nicholas Murray Butler, foi más receptivu escontra'l plan de la escuela y d'instaurar unos premios, pero nun sería hasta la muerte de Pulitzer qu'esti suañu fadría realidá. Pulitzer dexó a la Universidá 2 millones de dólares nel so testamentu, lo que dexó la creación en 1912 de la Columbia University Graduate School of Journalism (la escuela de periodismu), que sería una de les más prestixoses del mundu, anque yá nun fora la primera, por crease antes la de la Universidá de Missouri.

Joseph Pulitzer morrió a bordu del so yate nel puertu de Charleston, Carolina del Sur, en 1911. Ta soterráu nel campusantu *Woodlawn* del Bronx, en Nueva York. En 1917, fueron convocaos los primeres Premios Pulitzer acordies colos deseos de Pulitzer.

En 1989 Pulitzer foi asitiáu nel paséu de la fama de Saint Louis.

## Referencies

## Bibliografía
* GARCÍA, Santiago (2010). *La novela gráfica*, Bilbao, Astiberri Ediciones.
* 

## Enllaces esternos
* Completa páxina sobre la vida y el periodismu de Pulitzer 
* Biografía detallada
* Paséu de la fama de Saint Louis