Cisxéneru

***Cisxéneru*** (embrivíu *cis-* o *ci-*, pa simplificar) ye un neoloxismu y tecnicismu d'orixe alemán propiu del campu interdisciplinariu de los estudios de xéneru, términu que ye utilizáu pa faer referencia a aquellos individuos que la so identidá de xéneru coincide col sexu que-yos foi *[[asignación de sexu asignáu]]* nel momentu de la nacencia. Lo opuesto a *cisxéneru* ye denomináu tresxéneru.

El neoloxismu y tecnicismu *cisexualidad* foi introducíu en 1991 pol psiquiatra y sexólogu alemán Volkmar Sigusch pa establecer que, yá que hai transexuales, tien d'haber *cisexuales* y que'l camientu común de la evidente esistencia de coincidencia ente xéneru sexual ya identidá sexual nun ye tan evidente.

## Orixe
El psiquiatra y sexólogu alemán Volkmar Sigusch (1940) usó'l neoloxismu «zissexuell» (cisexual) nuna publicación revisada por pares. Nel so ensayu de 1998 *The neosexual revolution* [La revolución *neosexual*], cita como orixe del términu al so artículu de 1991, publicáu en dos partes, *Die transsexuellen und unser nosomorpher blick* [Los transexuales y la nuesa visión nosomórfica]. Amás utilizar nel títulu d'un artículu publicáu en 1995 *Transsexueller wunsch und zissexuelle abwehr* [Deséu transexual y defensa *cisexual*].

## Etimoloxía
El neoloxismu de forma *cisxéneru* provién del alemán *cisgender*. Ta compuestu pol prefixu d'orixe llatín  y pol vocablu xéneru.

El prefixu *cis-* significa: ‘del llau d'acá’, ‘de la parte d'acá’. Esti usu puede tráte-y na distinción cis-trans en química, puntualmente na isomería cis-trans; o nel criteriu de complementación xeográfica en Ciscaucasia que significaría, dende la perspeutiva rusa, ‘d'esti llau d'El Cáucasu’; tamién nel términu Galia Cisalpina ‘la Galia d'esti llau de los Alpes’ utilizáu na antigua Roma; y más apocayá pa la rexón de Cixordania ‘La rexón d'esti llau del ríu Xordán’ y Trexordania ‘La rexón más allá del ríu Xordán’, dambos dende la perspeutiva de la vera occidental del ríu Xordán. Ye antónimu al prefixu d'orixe llatín  ‘al traviés’, ‘más allá’, ‘d'un llau a otru’.

El vocablu «» provién del llatín *gěnus*, *generis*, venceyaos al raigañu indoeuropea *xen~ ‘dar a lluz’, ‘parir’, ‘niciar’, ‘producir’; *janas ‘xéneru humanu’. En griegu antiguu γυνἠ /gynē/ ‘fema’ de γἐνος /génos/ ‘xéneru’, ‘orixe’. En llatín significa ‘fonduxe’, ‘llinaxe’, ‘nacencia’, ‘clase’ o ‘tipu natural de daqué’ y tamién un xéneru gramatical. Nesti casu significa ‘clase’ o ‘tipu natural'. Puede tráte-y en: xeneral, conxénitu, unigénito, primoxénitu, conxénere, dexenerar, et cétera.

Nel contestu de los estudios de xéneru, *cisxéneru* describe la concordanza ente'l xéneru, esto postreru tal que ye entendíu na socioloxía; y el sexu asignáu al nacer.

## Usu

### Activismu social
Esisten dellos derivaos de los términos *cisxéneru* y *cisexual*, aniciaos dientro del ámbitu de los estudios de genéro, que fueron tomaos emprestaos por dellos activistes sociales anglofalantes de los Estaos Xuníos dientro del so llinguaxe corriente. Estes pallabres inclúin «cis male» (*cismasculino*) pa home asignáu al nacer», «cis female» (*cisfeminino*) pa fema asignada al nacer», análogamente «cis man» (*cishombre*) y «cis woman» (*cismujer*); y *cissexism* (*cisexismo*) y *sexual assumption* (*asunción sexual*). Amás, nun estudiu publicáu nel *[[Journal of the International AIDS Society]]* [Revista de la sociedá internacional del SIDA] de Canadá, utilizó'l términu *cisnormativity* (cisnormatividad) como símil a la *heteronormatividad* de los estudios sobre diversidá sexual. Un axetivu rellacionáu ye *géneronormativo* porque, como escribe'l doctor en filosofía n'estudios de xéneru y sexualidá, estudios sobre gais, lesbianes y tresxéneru, Eli R. Green; ye usáu *cisgendered* (*cisgenerado*), en llugar de les común «*gender normative*» (normativa de xéneru); pa referise a persones que nun s'identifiquen con una esperiencia diversa de xéneru, ensin imponer la esistencia d'una espresión normativa de xéneru. Ye por esto que *cisgender* ye preferible porque, a diferencia del términu *géneronormativo*, nun implica que les identidaes tresxéneru sían anormales.

La escritora, artista de *[[spoken word]]*, bisexual, tresxéneru activista y bióloga estadunidense Julia Serano; definió a los *cisexuales* como «*persones que nun son transexuales y que solo esperimentaron la sincronía ente los sos sexos físicos y mentes*», ente que cisxéneru ye un términu un pocu más estrechu p'aquellos que nun s'identifiquen como transexuales, que ye una categoría cultural más grande que la más clínica transexual. Pa l'australiana Jessica Cadwallader, doctora en filosofía n'estudios críticos y culturales; *cissexual* (cisexual) ye «una forma de llamar l'atención sobre la norma social non marcada, contra la cual identifícase una persona tresxéneru, na qu'ésta siente que la so identidá de xéneru coincide col so cuerpu y sexu.

Los términos *cisgender* (cisxéneru) y *cissexual* (cisexual) fueron utilizaos nun artículu de 2006 publicáu nel *Journal of lesbian studies* [Revista d'estudios lésbicos] y nel 2007 nel llibru *[[Whipping girl]]* [L'azotadora] de Serano, dempués de lo cual el términu ganó cierta popularidá ente los activistes y académicos de fala inglesa. Jillana Enteen escribió nel so llibru *Virtual english: queer internets and digital creolization* [Inglés virtual: *queers* d'internet y criollización dixital] publicáu nel 2009 que *cissexual* (cisexual) «*tien la intención d'amosar qu'hai supuestos enllastraos y codificados al suponer esta conformindad ensin fisuras*».

Serano tamién usa'l términu *cisexismo* y definir como «la creencia de que los xéneros identificaos como transexuales son inferiores o menos auténticos que los de los *cisexuales*». Nel 2010, el términu privilexu *cisxéneru* apaeció na lliteratura académica definíu como: «el conxuntu de ventayes non devengadas que tienen los individuos quien s'identifiquen col xéneru que se-yos asignó al nacer; diches ventayes débense namái porque tienen una identidá *cisxéneru*».

Nel gremiu académido psiquiátricu, l'usu del términu ye importante pa los estudios sobre tresxéneru dende 1990. D'otra parte, dalgunos creen que l'usu del términu *cisxéneru*, fora de los estudios especializaos, ye simple correición política.

En febreru de 2014, Facebook empezó a ufiertar opciones de xéneru personalizaes», lo que dexa a los usuarios identificase con unu o más términos rellacionaos col xéneru d'una llista de seleición la cual inclúi *cis*, *cis female*, *cis male*, *cis man*, *cis woman*, *cisgender*, *cisgender female*, *cisgender male*, *cisgender man*, *cisgender woman*; ente otres 46 opciones pa un total de 56.

## Crítiques

### Dende'l feminismu y estudios de xéneru

La feminista Krista Scott-Dixon, escribió nel 2009: «*prefiero'l términu “non trans” pa otres opciones como “cisexual” o “cisgenerado”*». Sostién esta opinión porque cree que'l términu «non-trans» [non tresxéneru] ye más claru pal permediu de la población y va ayudar a l'aceptación de les persones tresxéneru per parte de la sociedá.

L'académica d'estudios sobre muyeres y xéneru Mimi Marinucci, escribe que dalgunos consideren que'l binariu «cisxéneru-tresxéneru» ye tan peligrosu o contraproducente como'l binariu de xéneru «masculín-femenín», yá que arrexunta a les persona que s'identifiquen como lesbianes, gais o bisexuales (LGB) de forma arbitraria y simplaya cola clase *[[Heteronormatividad|héteronormativa]]* de persones como opuestes a les persones tresxéneru. Al tipificar a les persones LGB xunto a les persones heterosexuales, les persones «non tresxéneru» pueden tar faciendo una suxerencia problemática que suxer que los individuos LGB, a diferencia de los tresxéneru, «nun esperimenten desaxustes ente la so propia identidá de xéneru y espresión de xéneru y ente les mires culturales con al respective de la identidá y espresión de xéneru.

Glosswitch escribió na revista británica *New Statesman* que si un binariu esencial de xéneru nun esiste, entós la idea de que la identidá d'unu coincida col so xéneru enllarga la esistencia d'un arquetipu.

### Dende les organizaciones de intersexuales

Les persones intersexuales, nacen con carauterístiques sexuales físiques atípiques que pueden complicar la asignación sexual y derivar nun tratamientu médicu involuntariu o forzosu. Acordies con el proyeutu *[[Interact Advocates for Intersex Youth]]* [Defensa recíproca pola mocedá intersexual], el términu *cisxéneru* «*puede aportar a confusu*» en rellación coles persones con condiciones *intersexuales*.

Hida Viloria, activista intersexual de la Intersex Campaign for Equality conclúi que, les falles llingüístiques del términu *cisxéneru* manifiesten les dificultaes al emplegar un modelu de sexu y xéneru equivocadamente binariu pa describir a los seres humanos. Igualmente, l'empléu de la frase «sexu asignáu al nacer» niega la esistencia de la intersexualidá biolóxica y, poro, a les persones intersexuales. El términu *cisxéneru* tamién torna l'asuntu de la mutilación xenital realizada a los intersexuales. Viloria suxer l'usu del témino «non tresxéneru» pa les persones que la so identidá de xéneru coincide col so sexu y «tresxéneru» p'aquellos individuos nos que tal coincidencia nun se presenta; pos son más precises y nun asignen de manera coercitiva la identidá de xéneru y, amás, fadríase usu d'un marcu llingüísticu «tresxéneru afirmativu» y centráu no tresxéneru. Remata la so conclusión diciendo que la distinción ente persones qu'esperimenten privilexos de xéneru y ente quien non, suxer l'usu de los términos «xéneru normativu» y «variante de xéneru», pos tamién son precisos y nun asignen coercitivamente una identidá de xéneru, por casu: al usar el términu «xéneru normativu (variante)» les lesbianes machorra van poder ser descrites con precisión como «variante de xéneru» al esaminar los privilexos de xéneru y nun quedar refundíes como *cisxéneru* o tresxéneru.

La Intersex Human Rights Australia [Derechos humanos intersexuales Australia] argumenta que la mayoría de les persones intersexuales nun son tresxéneru, polo que'l términu ye problemáticu por cuenta de la esperiencia particular de los intersexuales quien esperimenten un tratamientu médicu involuntariu pa imponer carauterístiques sexuales arquetípicas».

El doctor Cary Gabriel Costello, intersexual y transexual masculín, profesor y defensor de los derechos de los tresxéneru y intersexuales; propunxo'l términu «ipso gender» (ipsogénero) en llugar de *cisxéneru* pa les persones intersexuales que tán acordies con el sexu asignáu médicamente.

## Ver tamién

## Referencies

## Bibliografía

### Llibros

#### Activismu social
*

*

#### Estudios de xéneru
* 

*

* 

*

*

* 

* 

#### Psicoloxía
* 

### Publicaciones científiques

#### Estudios de xéneru
* 

* 

* 

* 

* 

* 

### Estudios sobre la muyer
* 

### Psiquiatría
* 

*