Alexandre Pétion

**Alexandre Pétion**  foi un militar y políticu haitianu. Foi presidente d'Haití ente 1806 y 1818.

## Biografía
Nació en Puertu Príncipe, fíu d'una muyer negra (la dama Úrsula) y del colonu francés Pascal Sabés. En 1788 foi unviáu a Francia pa estudiar na Academia militar de París. Adoptó'l seudónimu de *Pétion* n'honor de **Pétion de Villeneuve**, que foi miembru de la Convención y de la Sociedá de los amigos de los negros. De vuelta a la so islla natal, participó ente 1798 y 1799 na campaña d'espulsión de los británicos y de los españoles. 

Tomó partíu por André Rigaud, líder de los negros llibertos, con François Dominique Toussaint-Louverture mientres la **Guerra de los Cuchiellos** qu'empezó en xunu de 1799. Dende payares la faición mulata atopóse acorrexada nel estratéxicamente importante puertu de Jacmel, na mariña meridional. Pétion encabezó la defensa, y Jean Jacques Dessalines dirixó l'asaltu. La cayida de Jacmel en marzu de 1800 punxo fin a la revuelta y Pétion, xunto con otros dirixentes de color, se exilió a Francia.

En febreru de 1802, Pétion volvió a Haiti con Rigaud y una armada de 12.000 franceses a les órdenes de Charles-Victor-Emmanuel Leclerc, cuñáu de Napoleón Bonaparte. Dempués de la traición de Toussaint llevada a cabu contra Francia, Pétion incorporar a les fuercies nacionalista n'ochobre de 1802, arriendes de la conferencia secreta d'Arcahaie, y dio'l so sofitu a Dessalines. El xeneral Clairveaux foi'l sofitu principal de Pétion nesos momentos. La fuercia espedicionario francesa foi ganada'l 17 d'ochobre de 1803 y Haití convertir nuna República independiente'l 1 de xineru de 1804. El 2 de setiembre de 1804, los xefes del exércitu designaron a Dessalines como «Gobernador Xeneral Vitaliciu» quien el 6 d'ochobre de 1804 proclamóse emperador.

Pétion convertir nel ideólogu del asesinatu de Dessalines n'ochobre de 1806 y, darréu, reivindicó la democracia lliberal en contra de les intenciones de Henri Christophe. Christophe, escoyíu presidente, rompió col Senáu controláu por Pétion y Haití estremar en dos Estaos. El Senáu, nun reconoció a Christophe como presidente y escoyó como tal a Pétion. El 27 de xineru de 1807 el Senáu desaposió de tolos sos cargos a Christophe, alegando qu'ésti nun xurara la presidencia de la República y dio en escoyer como primer presidente de la república a Pétion. Depués, una guerra risible desenvolver hasta 1810, periodu nel cual Christophe controló'l norte, feudu tradicional de les faiciones negres radicales, en cuantes que Pétion facer nel sur.

Conociendo l'aspiración de los llabradores (antiguos esclavos) por convertise en propietarios, Pétion decidió partir los plantíos ente los antiguos colonos y el pueblu. Esta aición foi oxetu de gran aceptación popular, y el pueblu bautizar como *Pá Bon-Kè*, o "Pá bon corazón". Sicasí la economía haitiana, basada na esportación del azucre y del café, cayó na autarquía y pasó a ser una agricultura de mera subsistencia.

Depués de vencer a los exércitos colonialistes d'Inglaterra, España y Francia, en 1815 el líder haitianu dio asilu a Manuel Dorrego y empecipió contactos con Simón Bolívar, que s'atopaba abellugáu en Xamaica, ablayáu y en cantu del suicidiu. Pétion ufiertó-y al futuru llibertador armes, barcos y soldaos pa retomar la llucha pola independencia americana. Plantegó-y y asina-y lo fixo roblar- qu'en cuenta de ésti sofito los revolucionarios suramericanos teníen de decretar l'abolición de la esclavitú n'América. Bolívar asumió'l compromisu y partió al continente con soldaos escoyíos pol mesmu Pétion. 

Yá trunfante, y antes de la Entrevista de Guayaquil col Llibertador José de San Martín, Bolivar dixo:
 

Alexandre foi fundador del **Llicéu Pétion** en Puertu Príncipe. Anque nun principiu foi partidariu de la democracia constitucional, atopó engarroses les llimitaciones que-y impunxo'l senáu. En 1816 proclamóse presidente vitaliciu y ellaboró pa la república haitiana una constitución modelu, estableciendo les bases pa la reconocencia y la independencia d'Haití. Pero en 1818, les constantes combalechadures contra él y contra el gobiernu lleváronlu a eslleir el senáu y gobernar como dictador. 

Pétion morrió de fiebre mariello en 1818 y asocedió-y el so protexíu Jean Pierre Boyer.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Obres de Pétion nel Internet Archive