Programa Sputnik

El **Programa Spútnik** integrar una serie de misiones espaciales executaes pola Xunión Soviética, a finales de los años 1950 y principios de los 60, pa demostrar la viabilidá de los satélites artificiales en órbita terrestre. El nome "Spútnik" ("Спутник") pertenez al rusu y el so significáu ye "satélite" o "compañeru de viaxe".

## Naves Spútnik

* El Sputnik 1 foi llanzáu'l 4 d'ochobre de 1957 dende'l cosmódromo de Baikonur-Tiuratam.

* El Sputnik 2 llanzóse un mes dempués, el 3 de payares de 1957, llevando a bordu al primer pasaxeru vivu, la pequeña perra Laika. Los planes de la misión nun incluyíen el regresu seguru de la nave espacial o'l so pasaxeru, de cuenta que Laika morrió debíu al sobrecalentamientu del vehículu, según foi reveláu en 2002.

* El primer intentu de llanzar el Sputnik 3, el 3 de febreru de 1958 foi fallíu, pero'l segundu'l 15 de mayu foi satisfactoriu y tresportó una gran serie de preseos pa investigación xeofísica. La so grabadora falló, faciendo imposible midir la radiación de los petrines de Van Allen.

* El Sputnik 4 (*Korabl-Sputnik-1*) llanzóse y punxo n'órbita dos años dempués, el 15 de mayu de 1960. Llevaba a bordu un maniquín humanoide o *[[Crash test dummy|dummy]]* pa esperimentar los futuros vuelos tripulaos del programa Vostok. El maniquín foi bautizáu como Ivan Ivanovich. 

* El Sputnik 5 (*Korabl-Sputnik-2*) foi llanzáu y puestu en órbita el 19 d'agostu de 1960 llevando a bordu a los perros Belka y Strelka, 40 mures, 2 aguarones y una variedá de plantes. La nave tornó a la Tierra a otru día y tolos animales fueron recuperaos sanos. Foi la primer prueba d'una nave Vostok ensin tripulación humana.

* El Sputnik 6 (*Korabl-Sputnik-3*) foi llanzáu'l 1 d'avientu de 1960 colos perros Pcholka (Пчёлка) y Mushka (Мушка) a bordu, amás d'otros animales, plantes ya inseutos. La cápsula nun pudo ser recuperada. 

* El Sputnik 7 (*Tyazheliy-Sputnik 4*), llanzáu'l 4 de febreru de 1961 nun cohete SL-6/A-2-y, foi la primer prueba soviética de mandar una sonda en direición a Venus, prologando al futuru programa Venera. La sonda reentró n'órbita terrestre.

* El Sputnik 8 (*Tyazheliy-Sputnik 5*) foi llanzáu'l 12 de febreru de 1961, tresportaba como carga a la sonda Venera 1.

* El Sputnik 9 (*Korabl-Sputnik-4*) foi llanzáu'l 9 de marzu de 1961, una prueba de les naves Vostok. Llevaba a bordu al perru Chernushka (Чернушка) y a un maniquín, según otros especímenes animales.

* El Sputnik 10 (*Korabl-Sputnik-5*) foi llanzáu'l 25 de marzu de 1961, llevó a un maniquín y un perru llamáu Zviózdochka ("estrellita"), según el sistema de televisión y aparatos científicos.

La mayoría de los Sputniks fueron puestos n'órbita pol vehículu de llanzamientu R-7, diseñáu orixinalmente pa llevar misiles balísticos.

De normal considérense Spútnik solo los trés primeros llanzamientos, dacuando inclusive'l cuartu. Casi tolos posteriores Spútnik (series *Korabl*, *Tyazheliy*, etc), fueron vuelos de prueba de naves Vostok o de distintes sondes interplanetaries (programes Venera, Zond, Marsnik, etc) ensin tripulación. La serie Cosmos asocedió a los Spútnik.

## Consecuencies

La sorpresa del llanzamientu del Sputnik 1, siguíu del fallu espectacular de los primeros llanzamientos del proyeutu d'Estaos Xuníos Vanguard, impactó a les autoridaes d'esi país, que respondió darréu col llanzamientu de dellos satélites incluyendo'l Explorer 1 (anque d'enforma menor carga), el proyeutu SCORE, Advanced Research Projects Agency y el Courier 1B. El Programa Sputnik tamién aceleró la creación de la NASA (National Aeronautics and Space Administration) y una mayor medría de la inversión per parte del gobiernu d'Estaos Xuníos na investigación y educación científica. Asina mesmu pensóse en desenvolver el Proyeutu A119, anque finalmente abandonóse.

## Ver tamién
* Serguéi Koroliov
* Laika, el primer ser vivu terrestre nel espaciu.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sputnik 1
* Sputnik 1  Actividá educativa: Naves Espaciales de la Tierra y la Lluna.