Fundimientu del RMS Titanic

El **fundimientu del RMS ''Titanic*** foi una catástrofe marítima asocedida na nueche del 14 al 15 d'abril de 1912, cuando'l [[tresatlánticu]] británicu [[RMS Titanic|*Titanic*]] —de la naviera [[White Star Line]]—, que realizaba'l so viaxe inaugural ente [[Southampton]] y [[Nueva York]], topetó contra un [[iceber]] nel [[océanu Atlánticu]] frente a les mariñes de [[Isla de Terranova|Terranova]]. El choque producir nel llau d'[[estribor]] a les 23:40 del 14 d'abril, lo que provocó'l fundimientu del buque en menos de tres hores, a les 02:20 del 15 d'abril. Finaron 1513 persones per afogamientu o hipotermia, lo que convirtió a esti naufraxu nel más fatal de la dómina y nuna de les mayores traxedies marítimes en tiempu de paz. Numberoses personalidaes morrieron mientres el naufraxu, ente les que s'atopaben los millonarios [[Benjamin Guggenheim]] y [[John Jacob Astor IV]].

El *Titanic* foi construyíu so la iniciativa de [[J. Bruce Ismay]] en 1907, y diseñáu polos inxenieros navales [[Thomas Andrews]] y [[Alexander Carlisle]] nos estelleros de [[Harland and Wolff]] en [[Belfast]]. La so construcción empecipiar en 1909 y terminóse en 1912. Nel momentu de la so terminación, el *Titanic* yera'l mayor y más luxosu barcu enxamás construyíu. La so construcción afacer a la d'un buque cuasi idénticu, el . El *Titanic* taba provistu de dieciséis compartimientos estancos que sirvíen pa la proteición del buque de les averíes importantes. Los medios de comunicación dáben-y una imaxe de buque fiable anque, contrariamente a la lleenda distribuyida dempués del fundimientu, nunca s'había consideráu insumergible.

El [[naufraxu]] supunxo una conmoción nel mundu enteru, sobremanera en Nueva York y n'[[Inglaterra]]. Tres el fundimientu, delles comisiones d'investigación fueron llevaes a cabu y les sos conclusiones utilizar p'ameyorar la [[Conveniu Internacional pa la Seguridá de la Vida Humana nel Mar|seguridá marítima]], especialmente al traviés de nuevos [[Derechu del mar|reglamentos]]. Dellos factores combinar pa esplicar tanto'l fundimientu como l'eleváu númberu de pasaxeros que nun pudieron sobrevivir. El buque nun disponía de suficientes [[Botes salvavides del RMS Titanic|botes salvavides]], y la [[tripulación]] nunca fuera entrenada pa enfrentase a estos casos. Como resultancia, la evacuación de los pasaxeros tuvo mal entamada. El comportamientu del capitán [[Edward Smith]] tamién foi criticáu, sobremanera porque caltuviera'l barcu a una velocidá demasiáu alta, daes les condiciones de navegación. Les circunstancies [[meteoroloxía|meteorolóxiques]] y [[clima|climátiques]] tamién xugaron un papel determinante.

== Antes del fundimientu ==
=== Travesía ===

El *Titanic* zarpó de [[Southampton]] el miércoles 10 d'abril de 1912 al mediudía; llegó a [[Cherburgo-Octeville|Cherburgo]] en [[Francia]] a les 18:30 y a [[Cobh|Queenstown]], n'[[Irlanda]], el 11 d'abril de 1912 a les 11:30. Los irlandeses qu'embarcaron yeren mayoritariamente pasaxeros de tercer clase, inmigrantes a los [[Estaos Xuníos]]. Nesi momentu había alredor de 2227 persones a bordu del *Titanic*, anque ye imposible determinar el númberu exactu por cuenta de cancelaciones d'última hora y la presencia de pasaxeros clandestinos.

[[Thomas Andrews]] foi'l primer pasaxeru en xubir a bordu de la embarcación en Southampton. [[J. Bruce Ismay]], presidente de la [[White Star Line]], embarcó un pocu más tarde. Munchos pasaxeros famosos tomaron la so plaza nesti puertu, ente ellos [[Isidor Straus]], propietariu de los grandes almacenes [[Macy's]] en Nueva York. En [[Cherburgo-Octeville|Cherburgo]], embarcaron otros pasaxeros importantes, como [[John Jacob Astor IV]] (bisnietu de [[John Jacob Astor]]), un empresariu de los más ricos ente los pasaxeros, [[Margaret Brown]], una activista de los derechos humanos, y [[Benjamin Guggenheim]], un magnate de la industria del cobre que viaxaba col so amante.

=== Informes sobre iceberes ===


El 14 d'abril, cuando'l *Titanic* yá percorriera 1451 [[milla|milles]] (2335&nbsp;km), l'informe del barcu|RMS|Caronia|1904|2}}, alredor de les 09:00, señaló dellos iceberes en 42°N, 49°W y 51°W. Pela tarde, tres buques, el *Baltic*, el barcu|SS|Amerika|1905|2}} y el barcu|SS|Noordam|1902|2}} informaron sobre iceberes nel mesmu llugar. Esa mesma tarde, un quintu buque, el barcu|SS|Californian}}, unvió'l mesmu mensaxe, pero la tripulación nun la tuvo en cuenta y el *Titanic* siguió saleando a la mesma velocidá. A les 19:30, el buque recibió trés nuevos mensaxes del *Californian* señalando grandes iceberes. A les 21:40, cuando la temperatura yera solu d'unos pocos graos, el *Mesaba* tamién unvió un avisu d'iceberes, pero esti postreru nun s'apurrió al [[ponte de mandu]]. A les 22:00, los dos vigías en serviciu fueron sustituyíos por [[Frederick Fleet]] y [[Reginald Lee]]; la temperatura esterior yera de cero grado, y la de l'agua algamar una media hora más tarde. A les 22:55, cuando'l *Californian* taba atrapáu nel xelu a 20 milles al norte del *Titanic*, el so operador de radio, [[Cyril Evans]], unvió un mensaxe a tolos buques de les cercaníes. Nel *Titanic* foi interceptáu pol operador de radio [[Jack Phillips]], que lu respondió:
 Media hora más tarde, l'operador de radio del *Californian* nun s'alcontró nel so puestu.

== Naufraxu ==
=== Colisión ===

A les 23:40, en 41°46'N y 50°14'W, el *Titanic* avanzaba a 22,5 nuedos (41,7&nbsp;km/h). El vigía [[Frederick Fleet]] vio un iceber delantre a menos de 500 metros y con una elevación d'unos 30 metros sobre'l nivel de l'agua, fixo sonar la campana tres veces y telefonió darréu al [[ponte de mandu]]. El sestu oficial, [[James Paul Moody]], recibió la llamada y unvió darréu'l mensaxe al primer oficial de guardia [[William McMaster Murdoch]], este fixo virar el buque escontra [[babor]] (a la izquierda), y polo tanto dio la orde de xirar el timón a [[estribor]] (derecha): «Hard a'starboard». Esisten delles discrepancies en redol a lo qu'asocedió de siguío. Murdoch bien probablemente fixo tamién detener les máquines. El xefe controlador Frederick Barrett declararía darréu qu'a él se -y tresmitieron órdenes pol [[telégrafu (náutica)|telégrafu]] indicando «Stop». El personal de la sala de máquines tamién foi unánime nesti sentíu, confirmando la parada.

Alredor de 37 segundos dempués, la nave xiró, anque topetó contra l'iceber a estribor. El choque fizo que se soltaren los remaches y abrióse una vía d'agua nel cascu per debaxo de la [[llinia de flotación]]. Les puertes estanques cerráronse darréu por orde de Murdoch pa evitar l'aumentu de los hinchentes. A pesar d'ello, l'agua empezó a anubrir los primeros cinco compartimientos del *Titanic*. El *Titanic* solo podía llexar con cuatro de los sos compartimientos llenos d'agua. Per otra parte, los mamparos nun cubrir toa l'altor de la embarcación. Asina, una vegada que los primeros compartimientos taben dafechu anubiertos, l'agua desaguaba nel siguiente. La [[proa]] del *Titanic* empezó a fundise (el barcu tomó un ángulu negativu). A les 23:50, el nivel del mar aumentara 4 metros na proa y los primeros cinco compartimientos estancos taben empezando a anubrise según la sala de calderes.



El choque col iceber notar el [[Edward Smith|capitán Smith]] cuando taba nel so camarote. Foi darréu a la ponte ya informóse del choque por Murdoch. Depués ordenó parar les máquines y unvió al cuartu oficial [[Joseph Boxhall]] a investigar. L'oficial fixo una inspeición rápida, nun remarcó nada y aseló al capitán, que pidió, sicasí, una inspeición más detallada a un carpinteru qu'afayó una vía d'agua.

El capitán llamó entós a [[Thomas Andrews]], l'inxenieru que diseñara'l buque, y los dos homes fueron a faer una inspeición; afayaron que la sala de clasificación de corréu taba anubierta. Andrews entendió entós que cinco compartimientos yá taben anubiertos, y que esto condergaba a la nave al so inevitable fundimientu. De siguío, establecióse un pronósticu: el barcu fundir nuna hora o dos a lo sumo. A les 00:05, la pista de [[squash]], allugada a 10 metros percima de la [[quilla (náutica)|quilla]], taba so l'agua. A les 00:20, l'agua yá invadía los camarotes de la tripulación na parte delantera de la cubierta Y.

=== Señales de socorru ===

A les 00:10, el cuartu oficial Boxhall consideró la posición del buque a 41°46'N, 50°14'W. A les 00:15, cuando yá nun había esperances, la primer llamada de socorro vía radio foi la señal [[CQD]] (Copy Quality Distress) sobre la [[llonxitú d'onda]] de 600 metros. A les 00:45, la primera bengala de socorru foi llanzada, y la señal CQD convertir en [[SOS]]. El barcu|RMS|Carpathia}}, un tresatlánticu que s'atopaba a una distancia de 58 milles (93&nbsp;[[Quilómetru|km]]), recibió la señal de socorru y púnxose en marcha a tou vapor pa intentar socorrer al *Titanic*. Sicasí, el *Carpathia* yera lentu, yá que polo xeneral el so navegación yera a 14 nuedos (anque esa nueche batió'l so récor y llegó a los 17,5 nuedos, pero esta entá yera una velocidá muncho más lenta que la d'otros buques), y la presencia de xelu retrasólo entá más.

Dellos buques, aparentemente, percibieron o escucharon estes señales. Ello ye que un oficial de guardia a bordu del Barcu|SS|Californian}} vio les bengalas blanques del *Titanic*, pero nun entendió'l so sentíu d'urxencia. L'operador de radio d'esi buque dir a la cama, poco antes del momentu en que'l mensaxe de socorru del *Titanic* foi unviáu. Ente los buques que recibieron el SOS, taba'l barcu|RMS|Olympic}} —barcu ximielgu del *Titanic*—, pero atopar a más de 500 milles (926&nbsp;km) y yéra-y imposible llegar a tiempu. Tamién el *Mount Temple* escuchar, pero atopar a 49 milles (78&nbsp;km), ente que el *Frankfurt* taba a 153 milles (246&nbsp;km), y los buques *Birma*, *Baltic* y *Virginian* taben, respeutivamente, a 100, 243 y 178 milles. Siguieron llanzándose bengalas a intervalos regulares hasta la 1:40. Lo mesmo asocedió coles llamaes de SOS, que s'unviaron hasta les 2:17.

=== Evacuación de los pasaxeros ===
==== Organización ====

A les 00:05, el capitán Smith fixo axuntar a la [[tripulación]] y ordenó quitar les lones de los [[Botes salvavides del RMS Titanic|botes salvavides]]. Mentanto, na primer clase, solo unos pocos pasaxeros diérense cuenta de que'l buque detuviera los sos motores. Los camareros pasaron entós polos camarotes pa convidar a los pasaxeros a que coyeren ropa d'abrigu, apurrióse-yos un [[chalecu salvavides]] y pidióse-yos que fueren a la cubierta de botes del barcu. P'aselar a los pasaxeros, la tripulación asegurólos que tratar d'un exerciciu de simulacro. Solo unos pocos pasaxeros dirixir a la cubierta del barcu pa montar nun bote. La mayoría nun s'esmolió y permaneció mientres llargu tiempu nel interior del *Titanic*. La evacuación de los pasaxeros nos botes entamar de la siguiente manera: el primer oficial [[William McMaster Murdoch]] foi responsable de tolos botes que s'atopaben nel llau d'estribor —esto ye, tolos botes con un númberu impar, amás de los plegables A y C—, y el segundu oficial, [[Charles Lightoller]], fíxose responsable de tolos botes asitiaos a babor (tolos botes con un númberu par y amás los plegables B y D).

Pa garantizar que la evacuación fuera ordenada, foi vital caltener la [[enerxía llétrica]] del buque mientres el mayor tiempu posible. Sicasí, l'agua frío que s'introducía na nave podría faer esplotar les calderes debíu al cambéu de temperatura. Los caldereros movilizar pa sacupar el [[vapor d'agua]] conteníu nes calderes. El vapor se purgó peles chimenees, y creó un ruíu ensordador na cubierta, lo que fadió a los operadores de radio pa emitir la señal de socorru. Los oficiales encargaos de la preparación de los botes viéronse forzaos a glayar o comunicase por señes. El ruíu foi menguando gradualmente, hasta sumir a les 00:40.

==== Entamu lentu de la evacuación ====

A les 00:25, ordenós'[[Muyeres y neños primeru|embarcar primero a les muyeres y los neños]] en botar salvavides. Coles mesmes, la [[Orquesta del Titanic|orquesta]] empezó a tocar na parte delantera de la cubierta de botes a les órdenes del capitán Smith, quien quería asina evitar la llerza. A pesar d'esto, la evacuación fíxose bien lenta, una y bones la mayoría de los pasaxeros refugaben l'embarque nos botes, por non creer na realidá del fundimientu. La primer clase tuvo obviamente una ventaya pa consiguir un asientu nos botes.

El *Titanic* disponía de venti botes salvavides pa un total de 1178 persones contra les 2227 qu'había nel buque. Los botes de los númberos 1 y 2 podíen contener a 40 persones, y los numberaos del 3 al 16 teníen una capacidá pa 65 persones. El buque tamién cuntaba con 4 botes plegables identificaos poles lletres A, B, C y D que podíen allugar a 47 persones.


A les 00:40, el bote númberu 7 foi'l primeru que se baxó hasta'l mar por estribor con 28 persones de les 65 places de que disponía. Esti bote tenía a munchos pasaxeros de sexu masculín, porque Murdoch dexó embarcar a los homes pa compensar el baxu númberu de pasaxeros dispuestos a xubise a un bote. A les 0:43, el bote númberu 5 facer a la mar con 35 ocupantes a bordu. D'ente'l pasaxe, los homes fueron convidaos a montar, pero a pesar d'ello'l bote solo diba mediu llenu. A les 00:55, el bote númberu 3 partió con 32 persones, y dempués, el bote númberu 1 foi baxáu a la 1:05 con solu 12 persones a bordu frente a les 40 places disponibles. Nel llau de babor, el procesu yera más lentu. A la 01:00, el bote númberu 8 foi'l primeru baxáu a babor con 28 persones a bordu; ente elles taben l'aristócrata inglesa [[Noël Leslie, condesa de Rothes]] (1878-1956) y la sobreviviente española María Josefa Pérez de Soto y Vallina (1889-1972). A la 01:10, el bote nᵘ 6 foi baxáu por babor con solu 24 persones, nel cual atopábase Arthur Peuchen, únicu pasaxeru masculín del bote. [[Margaret Brown]] tamién ocupó una plaza nesti bote.

<center>
</center>

==== Aceleración de la salida de los botes ====

A partir de la 01:15 l'agua empezó a invadir la [[proa]] del barcu y los pasaxeros, qu'hasta entós permanecieren incrédulos, empezaron a encetar la realidá del fundimientu, lo cual aceleró la evacuación a partir d'esa hora. Amás, los pasaxeros de la tercer clase empezaron a llegar en gran númberu a la cubierta de botes del *Titanic*. Ente la 01:20 y la 01:30, botar númberu&nbsp;16,&nbsp;14 y&nbsp;12 fueron arriados a babor nesti orde con aproximao 40 persones en cada unu. A bordu de la embarcación númberu 14, el quintu oficial [[Harold Lowe]] disparó tres tiros al aire pa disuadir a los pasaxeros, que cada vez taben con más llerza, tratando de xubir a bordu a encomalo. N'estribor, los cuatro botes siguientes fueron arriados ente la 01:30 y la 01:40: botar númberu&nbsp;9 y&nbsp;11 partieron con 42 y 55 persones, ente que los botes númberu 13 y 15 salieron con 64 y 65 ocupantes a bordu. Los botes 13 y 15 fueron los dos únicos que s'enllenaron a plena capacidá; el bote 15 taba ocupáu principalmente por homes. Cuando'l bote númberu 13 algamó l'agua, derivó debaxo del bote númberu 15, que nesi momentu yera baxáu escontra'l mar (como quedó recoyíu na ilustración histórica qu'apaez a la derecha). El bote 13 llogró llibrase por pocu d'un accidente.

La diferencia de carga ente los botes de cada llau esplicar pol fechu de qu'a dellos homes dexábense-yos places nos botes asitiaos a estribor, ente que nos botes de babor, taben puramente prohibíes pa los homes. Asina, los botes de babor con solo les muyeres y los neños nun s'enllenaron lo suficiente. A la 01:45, el bote númberu&nbsp;2 foi baxáu al mar con solu 18 persones frente a les 40 places potenciales; cinco minutos dempués, botar númberu 10 y 4 facer a la mar con 34 y 30 persones a bordu, respeutivamente. El bote 4 empezara a cargase xusto de primeres de la evacuación, pero quedóse cerca d'una hora paráu na cubierta A, porque non podíen abrir les ventanes de felicidá cubierta. Dempués de tocar l'agua, esta embarcación dirixir escontra la parte trasera del buque y los sos ocupantes lliberaron a seis tripulantes varones de l'agua. A les 02:00, el bote plegable C foi'l postreru correutamente baxáu a la mar nel llau d'estribor, con 40 persones a bordu de 47 posibles. El presidente de la [[White Star Line]] y armador del *Titanic*, [[J. Bruce Ismay]], tomó plaza a bordu de dichu bote xustu antes de la so baxada al mar. Finalmente, a les 02:05 el bote plegable D foi'l postreru puestu con ésitu nel mar con 24 persones a bordu. Mientres el descensu, dos homes saltaron al bote salvavides dende la cubierta A, y de siguío, unos minutos dempués, otru home saltó a l'agua y xunióse a la embarcación a nadu, atopándose cola so esposa que taba a bordu.

==== Últimos momentos ====

A partir de les 02:05, solo quedaben dos botes plegables que s'atopaben nel techu de los camarotes d'oficiales. Col fin de baxalos, dellos oficiales intentaron faer que los botes esmucieren sobre [[Remu (preséu)|remos]] pa faelos cayer sobre la cubierta del barcu. La maniobra foi un ésitu pal bote plegable A d'estribor, y los marineros afitaron el bote a los pescantes, pero'l bote plegable B asitiáu a babor entornóse pámpana abaxo, cutiéndose contra la cubierta del barcu. A les 02:10, el capitán Smith relevó de la so función a los operadores de radio, [[Jack Phillips]] y [[Harold Bride]]. El capitán volvió a la ponte, y alredor de les 02:15 l'agua entraba na parte delantera de la cubierta de botes y na ponte de mandu. El bote B partió entornáu al debalu, ente que'l bote A taba inda xuníu a los pescantes, pero los marineros llograron soltalo primero que se fundiera. Los botes alloñar del buque y la xente trataba d'algamar a nadu. Una trentena de persones, la mayoría miembros de la tripulación, llegaron al cascu del bote B (vease la semeya a la derecha), incluyíu'l segundu oficial Charles Lightoller y el coronel [[Archibald Gracie IV|Archibald Gracie]]. Otra ventena de persones algamaron el bote A, y dalgunes morrieron de fríu mientres la nueche. Ello ye que esti bote atopábase llenu d'agua hasta les [[Bancada (náutica)|bancaes]].

A les 02:17 hai constancia de que [[Thomas Andrews]] atopábase solo na sala de fumadores de primer clase, y a esa mesma hora los músicos de la orquesta dexaron de tocar xusto primero que se cayera la chimenea que teníen delantre d'ellos. Poco dempués, la gran vidrera rompióse, provocando la destrucción de la [[Gran Escalera del Titanic|Gran Escalera]] y dando accesu a l'agua a toles partes de la zona delantera non anubiertes inda. A les 02:18, les lluces del *Titanic* ceguñaron per última vegada y dempués apagar. Un momentu dempués, el buque partir en dos cerca de la tercer chimenea. A midida que la proa fundíase rápido, la popa llexaba y díbase enllenando d'agua adulces hasta fundise totalmente a les 02:20, 2 hores y 40 minutos dempués del choque. La temperatura de l'agua yera entós de –1 o –2 °C.

Los berros d'agonía llanzaos polos náufragos podíen ser escuchaos polos venti botes asitiaos na redoma, y en delles de les embarcaciones establecieron alderiques sobre la necesidá de tornar al llugar del fundimientu. El quintu oficial [[Harold Lowe]], responsable del bote númberu 14, axuntó alredor d'él a otros cuatro botes y distribuyó los pasaxeros pa balerar el suyu. A les 03:00, llegaron al llugar del naufraxu col bote númberu 14, cuarenta minutos dempués del fundimientu. Sicasí, el tiempu mediu de sobrevivencia na agua cola temperatura esistente yera d'aproximao unos 20 minutos. El bote recoyó de l'agua a cuatro homes, unu de los cualos morrió a bordu.

=== Salvamentu ===

Más tarde, a les 03:30, los sobrevivientes de botar salvavides vieron les lluces del Barcu|RMS|Carpathia}}, según les bengalas azules llanzaes por esti barcu. Unos cuarenta minutos más tarde, el primer bote —el númberu 2— foi rescatáu pol buque d'asistencia. Mientres esi tiempu, la situación de los botes plegables A y B yera precaria. Los sobrevivientes a bordu del segundu, atopábense de pies sobre'l cascu del bote, teniendo de caltenese nesa posición pa evitar un entorno, y finalmente embarcáronse en botar númberu 12 y 4 que fueron al rescate. Los ocupantes del bote A fueron rescataos pol bote númberu 14, que tornaba del llugar del fundimientu y polo tanto diba cuasi vacíu. A les 05:30, el Barcu|SS|Californian}}, avisáu pol *Frankfurt,* llegó al llugar del desastre. El bote númberu 12, sobrecargado, foi'l postreru rescatáu a les 08:30. El segundu oficial, [[Charles Lightoller]], foi la última persona en xubir a bordu del *Carpathia*. De siguío, el *Carpathia* punxo camín de Nueva York a les 08:50, y J. Bruce Ismay telegrafió la noticia del naufraxu del *Titanic* a la White Star Line.

<gallery mode=packed>
Ficheru:Titanicboat6.gif|El bote númberu 6 enfocáu dende'l *Carpathia*.
Ficheru:Boat1ofTitanic.png|El bote númberu 1 llega al *Carpathia*, yera'l menos cargáu de toos.
Ficheru:TITANIC life boats on way to CARPATHIA.png|Dos botes dirixir escontra'l *Carpathia* (na derecha'l bote númberu 14 y a la izquierda el bote D).
Ficheru:Titanic-lifeboat.gif|Sobrevivientes nel bote de salvamentu plegable D.
Ficheru:UnknowBoatofTitanic.gif|Un bote del *Titanic*, del qu'entá esiste dalguna dulda sobre la so identidá.
Ficheru:Titanicboat 12.jpg|El bote númberu 12 a la so llegada al *Carpathia*.
Ficheru:This uncaptioned photograph is presumed to be a TITANIC lifeboat being hoisted to drain it of water. - NARA - 278331.tif|El bote númberu 12 ye izado al *Carpathia*.
Ficheru:CarpathiaDeck.gif|Les muyeres instalar na cubierta del *Carpathia*.
Ficheru:Carpathia New York.jpg|El *Carpathia* llegando a [[Nueva York]] colos rescataos, el 18 d'abril de 1912.
Ficheru:Titanic life boats recovered.jpg|Los trelce botes recuperaos pol *Carpathia* en [[Nueva York]].
</gallery>

=== Alderiques avera del desenvolvimientu de los sucesos ===

Tres el naufraxu, los testimonios sobre dellos puntos del fundimientu son abondo discrepantes. La mayoría de les declaraciones afirmaron que'l *Titanic* nunca se partió y fundióse nuna sola pieza. Solo unos pocos sobrevivientes dixeron que'l buque partiérase en dos, ente ellos John Thayer, que s'atopaba nel cascu del bote B, y que taba cercanu al *Titanic*. Sicasí, Archibald Gracie y Charles Lightoller, que taben nel mesmu bote, afirmaron lo contrario. La mayoría de los [[medios de comunicación]] y [[enciclopedia|enciclopedies]] consideraron nel so momentu que'l *Titanic* fundiérase ensin partise, versión que se caltuvo hasta'l descubrimientu de los restos el 1 de setiembre de 1985. Por casu, na película *A Night to Remember* de 1958 representóse'l fundimientu del barcu ensin llegar a partise en dos. El comité d'investigación d'Estaos Xuníos que se formó sobre'l fundimientu nun llegó a resolver la cuestión. El *Titanic* probablemente partióse sol nivel de l'agua, o xusto na so superficie.

La mayoría de los testimonios indicaron que l'últimu cantar interpretáu pola orquesta foi *Nearer, My God, to Thee* («Más cerca de ti, Dios mio»). Sicasí, otres afirmaciones, ente elles la del radio operador [[Harold Bride]], dixeron lo contrario. Bride esplicó que l'últimu cantar foi *Autumn*, qu'en realidá se refier a *Songe d'Automne* («Suañu de Seronda»), un [[valse]] popular de la dómina que formaba parte del repertoriu de les orquestes de la White Star Line, pero les películes y noveles inspiraes nel naufraxu cuasi siempres suelen amosar *Nearer, My God, to Thee* como l'últimu cantar interpretáu, probablemente porque reflexa meyor el contestu tráxicu.

Otru alderique surdió cola [[escora]] del buque. El contramaestre [[Robert Hichens (marín)|Robert Hichens]] —quien taba al cargu de la [[rueda del timón]]— dixo que'l [[clinómetro]] indicaba una escora de 5 graos a estribor, a los diez minutos dempués del choque. Otres declaraciones indicaron que la embarcación empezó a escorarse a estribor nel principiu del naufraxu. Sicasí, otros testimonios, incluyíos los de Lightoller y Gracie, afirmaron que se escoró a babor. A estribor ye lóxicu, porque ye'l llau pol que'l *Titanic* topetó contra l'iceber. Sicasí, una escora a babor solo podría esplicase pol fechu de los compartimientos estancos tresversales. A la fin, la comisión d'Estaos Xuníos consideró que'l barcu habíase escorado a estribor, y de siguío, por babor.

=== Balance de cifres ===

El fundimientu del *Titanic* representó alredor de 1500 muertes, cifres que bazcuyen ente 1491 y 1.513 finaos. Poro, cúntense ente 705 y 712 sobrevivientes. Los miembros de la [[tripulación]] fueron los más afeutaos yá que el 76&nbsp;% d'ellos finaron, igualmente'l 75&nbsp;% de la tercer clase atopó la muerte; esto debe a dellos factores: primero, los camarotes de tercer clase atopábense lloñe de la cubierta onde taben botar salvavides, y yeren los que teníen mayor dificultá p'aportar a ellos. Amás, la tercer clase taba compuesta, na so mayoría, por [[inmigrante|inmigrantes]] y munchos d'ellos nun falaben inglés, y polo tanto tuvieron más dificultaes pa empobinase pol buque. Munchos pasaxeros de tercer clase atopar coles puertes zarraes pola tripulación al entamu del fundimientu, como midida de seguridá. De la segunda clase fueron víctimes del [[naufraxu]] el 59&nbsp;% de los pasaxeros. La gran mayoría de les muyeres fueron rescataes, ente que los homes de segunda clase fueron entá más afeutaos que los de tercer clase. Tocantes a los pasaxeros de primer clase, el 60&nbsp;% atopar ente los sobrevivientes. Cuasi toles muyeres sobrevivieron, y un terciu de los homes, representando una cifra bien cimera a toles demás clases. Esti postreru fechu deber a que'l primera oficial [[William McMaster Murdoch]] aceptó a munchos homes nos primeros botes de salvamentu. Amás nesi momentu, los pasaxeros que s'atopaben na cubierta del barcu yeren solamente los de primer clase.

En términos más xenerales, la principal diferencia asitiar ente homes y muyeres. Solo'l 25&nbsp;% de les muyeres morrieron mientres el fundimientu frente al 82&nbsp;% de los pasaxeros varones. Sicasí, más de la metá de los rescataos yeren homes. Ente los neños hubo más víctimes qu'ente les muyeres, 53 de los 109 neños a bordu morrieron. Los neños de segunda clase sobrevivieron toos, y la muerte d'un neñu de la primer clase foi debida a la negativa de los padres a embarcase nun bote. Sicasí, la gran mayoría de los neños en tercer clase fueron víctimes del naufraxu. Delles families fueron dafechu destruyíes, incluyendo la más numberosa embarcada a bordu, compuesta por 11 miembros: l'inglés John George Sage, la so esposa y les sos 9 fíos d'ente 4 y 20 años.

<center>

</center>

Les cifres anteriores fueron establecíes pola comisión británica d'investigación cola ayuda de les pruebes que foi axuntando. Los ocho músicos de la orquesta cuntar ente los pasaxeros de segunda clase, yá que nun yeren parte de la tripulación. Los neños considérense los que tienen menos de 12 años.

Estes cifres son solo averaes por cuenta d'errores y el tracamundiu que se foi dando n'informes. La comisión del Senáu d'Estaos Xuníos tamién llogró unes resultaos llixeramente distintes. Amás, había pasaxeros qu'encetaron el buque de manera illegal, y otros qu'atayaren l'embarque nel últimu minutu. El sexu de los pasaxeros dacuando foi determináu pol nome de la persona onde los errores pueden, verdaderamente, dase.

=== Reacciones de los medios de comunicación ===

La noticia del choque del *Titanic* con un iceber llegó per primer vegada a Nueva York el 15 d'abril a la 01:20, una hora antes del final del fundimientu, a la redaición del *The New York Times*. Sicasí, na mañana del fundimientu del *Titanic*, nengún periódicu yera consciente de la gravedá de los acontecimientos. El *New York Evening Sun* titulaba: «Tolos pasaxeros del Titanic rescataos dempués del choque (…) arremolcáu a [[Halifax (Nueva Escocia)|Halifax]]». El diariu esplica que los pasaxeros del barcu fueron treslladaos al *Carpathia* y al *Parisian*, y que la tripulación permaneció nel *Titanic* mientres yera arremolcáu a Halifax, [[Nueva Escocia]]. El 16 d'abril, en [[Londres]], el *Daily Mail* titulaba: «Titanic fundíu, pero nun hai perdes de vides humanes». En Nueva York, nes oficines de la White Star Line aselaben a los familiares de los pasaxeros, reafitando que l'accidente nun fuera grave. Sicasí, estos informes yeren falsos, debíu al fechu de que la noticia del naufraxu tresmitiérase d'un barcu a otru, y polo tanto hubiera tracamundiu.

Mientres el 15 d'abril, en Nueva York los rumores cada vez más insistentes afirmaben que'l *Titanic* fundiérase. La confirmación llegó pela tarde, alredor de les 18:00, a les oficines de la White Star Line, gracies a un mensaxe del *Olympic*, l'hermanu ximielgu del *Titanic*. Depués, un pocu más tarde, la White Star Line confirmó oficialmente'l fundimientu. A les 21:00, los neoyorquinos enterar de que'l *Carpathia* recoyera solo 700 sobrevivientes, lo qu'indicaba que podía haber hasta 1500 muertes. A la mañana siguiente, el *The New York Times* informó del accidente y publicó una llista inicial de los sobrevivientes, tresmitida al traviés del *Olympic*. La noticia tamién anunció que'l *Carpathia* llegaba a Nueva York colos sobrevivientes el 18 d'abril. Sicasí, nel Reinu Xuníu la noticia del naufraxu nun apaecería nos periódicos hasta'l 17 d'abril. El 18 d'abril, mientres el desembarcu de los sobrevivientes del *Titanic* a les 22:00, más de 40&nbsp;000 persones tuvieron presentes y los periodistes cubrieron l'eventu llargamente, recoyendo sobre'l llugar numberosos testimonios. Por casu, el *The New York Times* arrendó un pisu enteru d'un hotel pa instalar una ventena de periodistes, que taben direutamente en comunicación col periódicu poles [[teléfonu|llinies telefóniques]] instalaes especialmente pa la ocasión.

<center>
<gallery widths="190" heights="210">
Image:Evening sun 15 04.jpg|El *The Evening Sun* de fecha 15 d'abril de 1912.
Image:Titanic-NYT.jpg|El *New York Times* de fecha 16 d'abril de 1912.
</gallery></center>

== Busca de cuerpos ==

La [[White Star Line]] arrendó cuatro barcos por qu'esploraren la zona del desastre y recuperaren los cuerpos: el *Mackay-Bennett*, el *Minia*, el *Montmagny* y el *Algerine*. Ente abril y xunu de 1912, los cuatro barcos recuperaron un total de 328 cuerpos, de los cualos 119 fueron devueltos al mar por tar gravemente descompuestos pa ser identificaos. Los relós que s'atoparon marcaben ente les 02:00 y les 02:20. De les víctimes recuperaes hubo 150 que nun fueron reclamaes polos sos familiares y atópense soterraes en tres cementerio de Halifax: el Fairview Lawn, el Monte de les Olivares y el Barón de Hirsch.

Ente los cadabres recuperaos pol *Mackay-Bennett* atopábase un neñu d'alredor de dos años d'edá, que foi l'únicu neñu recuperáu. Nun foi reclamáu nin pudo ser identificáu. Foi la tripulación del *Mackay-Bennett* quien tuvo encargada del so sepultura nel campusantu Fairview Lawn de Halifax (ver semeya de la derecha). Dempués, munches families envaloraron que'l neñu soterráu yera familiar so, y queríen que la llosa camudárase. Sicasí, ante l'ausencia d'una prueba verídica, la placa permaneció de manera anónima. La [[exhumación]] y l'[[Analís clínicu|analís]] d'[[ADN]] realizaos nos años 2001 y 2002 terminaron en conclusiones distintes. Finalmente, en 2007, el neñu desconocíu foi oficialmente identificáu como [[Sidney Leslie Goodwin]], un neñu d'un añu y mediu, pasaxeru de tercer clase.

== Monumentos ==
=== Estaos Xuníos ===

En [[Nueva York]], el [[Titanic Memorial (Nueva York)|*Titanic* Memorial Lighthouse]] foi alzáu na parte cimera de la rectoría de los marinos en South Street, en 1913. Esti [[faru]] blancu de 16 metros treslladar en 1968 delantre del Muséu Marítimu de South Street. En [[Washington D. C.|Washington]] atópase'l [[Women's Titanic Memorial|Women's *Titanic* Memorial]], una estatua de seis metros que representa a un home colos brazos estendíos y atópase en Fort McNair. Foi inaugurada'l 26 de mayu de 1931 nel parque Rock Creek por Helen Herron Taft, vilba del presidente d'Estaos Xuníos [[William Howard Taft]], en presencia del entós presidente [[Herbert Clark Hoover]]. Sobre la base de la estatua pueden lleese dos inscripciones: «A los homes valientes que perecieron nel naufraxu del *Titanic*, el 15 d'abril de 1912. Ellos dieron les sos vides pa salvar a les muyeres y los neños. Alzáu poles muyeres d'América» y «A los mozos y vieyos, ricos y probes, los inorantes y eruditos, a toos aquellos que noblemente dieron les sos vides pa salvar a les muyeres y neños».

=== Inglaterra ===


En [[Southampton]], nel East Park, un monumentu dedicáu a los 35 mecánicos del *Titanic* sumíos nel naufraxu foi inauguráu'l 22 d'abril de 1914 por *sir* Archibald Denny, presidente del Institut of Marine Engineers, ante un ensame de más de 100&nbsp;000 persones. So la estatua de bronce, atópase una inscripción de los 35 nomes de los mecánicos. Nuna oficina de correos allugada na interseición de High Street y de East Street, una placa de bronce fundíu a partir de la pala d'una [[Héliz (dispositivu)|héliz]] de repuestu del *Titanic* foi puesta n'honor de los emplegaos de correos del buque. El *Titanic* Musicians Memorial foi dedicáu a los miembros de la [[Orquesta del Titanic|orquesta del *Titanic*]], ya inauguráu el 19 d'abril de 1913, na biblioteca de la ciudá. A los mayordomos y camareros del *Titanic*, dedicóse-yos una fonte de piedra que foi inaugurada en [[Southampton]] el 27 de xunetu de 1915.

En [[Lichfield]], una gran estatua de bronce representa al capitán [[Edward Smith]], que foi inaugurada pola so fía, Helen Melville Smith, el 29 de xunetu de 1914. En Colne ([[Lancashire]]), nel parque de la ciudá, alzóse un bustu de la semeya de [[Wallace Hartley]] sobre una base de mármol, en memoria del direutor de la orquesta del *Titanic*.

=== Irlanda del Norte ===

La estatua del [[Monumentu conmemorativo del Titanic en Belfast|*Titanic* Memorial]] de Belfast, que s'inauguró'l 26 de xunu de 1920, foi alzada por una suscripción na que participó la población de [[Belfast]], los emplegaos de [[Harland and Wolff]], la White Star Line y la familia de [[Thomas Andrews]]. En principiu atopar na plaza Donegall, y más tarde treslladóse a los xardinos del Conceyu. Lleva'l nome de los 22 miembros de la tripulación del *Titanic* orixinarios del [[Ulster]] y víctimes del fundimientu.

El Thomas Andrews Memorial Hall ye un edificiu dedicáu a la memoria del inxenieru naval diseñador del *Titanic* y direutor de los estelleros Harland and Wolff, y asítiase nel llugar de nacencia del inxenieru en Comber. Foi construyíu en 1914 ya inauguráu en febreru de 1915.

== Postreros sobrevivientes ==

* [[Eva Miriam Hart]] (31 de xineru de 1905-14 de febreru de 1996), pasaxera de segunda clase. [[Inglaterra]].
* [[Edith Brown|Edith Eileen Brown]] (27 d'ochobre de 1896-20 de xineru de 1997), pasaxera de segunda clase. [[Sudáfrica]].
* Louise Laroche (2 de xunetu de 1910-28 de xineru de 1998), pasaxera de segunda clase. [[Francia]].
* Eleanor Ileen Johnson (23 d'agostu de 1910-7 de marzu de 1998), pasaxera de tercer clase. [[Estaos Xuníos]].
* [[Michel Navratil|Michel Marcel Navratil]] (12 de xunu de 1908-30 de xineru de 2001), pasaxeru de segunda clase. Francia.
* [[Winnifred Quick]] (23 de xineru de 1904-6 de xunetu de 2002), pasaxera de segunda clase. Inglaterra.
* [[Lillian Gertrud Asplund]] (21 d'ochobre de 1906-6 de mayu de 2006), pasaxera de tercer clase. Estaos Xuníos.
* [[Barbara West]] (24 de mayu de 1911-16 d'ochobre de 2007), pasaxera de segunda clase. Inglaterra.
* [[Millvina Dean]] (2 de febreru de 1912-31 de mayu de 2009), pasaxera de tercer clase. Inglaterra.
Millvina Dean foi, hasta la so muerte'l domingu 31 de mayu de 2009, la postrera sobreviviente de la traxedia. Nel momentu del naufraxu, ella yera un ñácaru de pocu más de dos meses y la pasaxera más nueva del barcu, asina que yera demasiáu pequeña pa recordar los acontecimientos. Barbara West morrió'l 16 d'ochobre de 2007 a la edá de 96 años, tamién yera bien nuevu cuando asocedió'l naufraxu. [[Lillian Gertrud Asplund|Lillian Asplund]] foi la postrera sobreviviente con alcordances, que morrió en 2006. Michel Marcel Navratil foi l'últimu home sobreviviente y tamién el postreru francés, morrió en 2001. Amás, Bertha Watt y Ellen Natalia Shine, les sobrevivientes oncena y docena morrieron solamente con un día de diferencia'l 4 y el 5 de marzu de 1993, respeutivamente, con 93 y 101 años.

== Les causes del fundimientu ==



=== Causes naturales ===

El 14 d'abril, mientres la nueche del choque, munches condiciones axuntar p'aumentar el riesgu del [[naufraxu]]. El [[meteorología|tiempo]] taba n'aselu: había daqué de vientu y pocu aguaxe. La presencia de vientu formaría espluma alredor del iceber, y facer más visible pa los vigías. Per otra parte, nun había Lluna, lo que faía la nueche más escura. A pesar de toles alvertencies d'iceberes, el capitán Smith decidió nun amenorgar la velocidá; el barcu saleaba a 22,5 nuedos (41,7&nbsp;km/h), y amás el capitán tomara una ruta más al sur (siempres según la [[White Star Line]]) pa evitar l'iceber. Pero esi añu, l'iviernu foi más nidiu, y los iceberes atopábense más al sur que n'otros años.

=== Causes humanes ===
==== Comisión d'Estaos Xuníos ====

Poco dempués del fundimientu del *Titanic*, el [[Gobiernu de los Estaos Xuníos|gobierno de EE.&nbsp;UU.]] creó una comisión d'investigación destinada a identificar les causes y la responsabilidá pol desastre. Empezó'l 19 d'abril de 1912 y remató el 25 de mayu. El senador de [[Michigan]], [[William Alden Smith]], presidir. El comité taba especialmente interesáu nel fechu de que los vigías nun teníen [[prismáticos]], una y bones ellos mesmos afirmaron que si los tuvieron podríen acolumbrar l'iceber a tiempu. Ello ye que l'iceber foi vistu a aproximao 500 metros de distancia, y faltáron-y cerca de 800 metros a la nave pa detenese colos motores paraos o puestos en tras toa, polo que los prismáticos dexaren ver l'iceber a una distancia bien cimera. Los vigías pensaben que s'escaecieren los prismáticos en [[Southampton]], pero anguaño sábese que [[David Blair]], l'oficial que tenía la llave p'aportar a los ximielgos destinaos a los vigías, tuvo que dexar el so puestu a un compañeru en Southampton y abandonó el barcu cola llave nel bolsu. Sicasí, munchos oficiales del *Titanic* teníen prismáticos, pero nengunos fuéron-yos emprestaos a los vigías. El comité llamó a [[J. Bruce Ismay]] a testificar, y anque se-y acusó d'exercer presión sobre'l capitán p'acelerar la velocidá del *Titanic*, nun s'atoparon pruebes de la so responsabilidá.

==== Comisión Mersey ====

Poco dempués de la creación de la comisión d'Estaos Xuníos, una comisión similar establecer n'[[Inglaterra]]. Foi creada pola [[Board of Trade]] británica'l 2 de mayu de 1912, realizando les sos indagaciones mientres dos meses, hasta'l 3 de xunetu de 1912. Los alderiques presidir el xuez [[Lord Mersey]], nuna sala habilitada con esi envís en [[Londres]], cerca del [[palaciu de Buckingham]]. Mientres 63 díes, el comité celebró trenta y seis reunión abiertes al públicu, y entrevistóse a 97 testigos. La comisión identificó trés causes principales: la velocidá de la nave, que la vixilancia nun taba debidamente asegurada, y la falta d'organización nel momentu de la evacuación de los pasaxeros. Sicasí, a diferencia de la comisión d'Estaos Xuníos, la comisión Mersey nun reprochó a J. Bruce Ismay, y nun dio como direuta la culpa a [[Edward Smith]].

=== Evacuación de los pasaxeros ===

Otres causes espliquen el gran númberu de víctimes. A pesar de que los botes salvavides del *Titanic* teníen una capacidá pa 1178 persones, solo hubo 705 sobrevivientes, polo tanto hubo una diferencia de 473 persones. Mientres la investigación, el segundu oficial del *Titanic*, [[Charles Lightoller]], quien foi responsable de la metá de los botes, declaró que nun tenía conocencia de les pruebes realizaes sobre los botes. L'oficial nun enllenara na so totalidá nengunu de los diez botes de los que yera responsable. Y, de los venti botes de la nave, solu cuatro fueron cargaos a más del 70&nbsp;% de la so capacidá. Los primeros botes arriados al mar taben cuasi vacíos porque los pasaxeros negar a xubir a bordu d'ellos. Estos nun creíen na realidá del fundimientu, y teníen mieu de ser refundiaos al mar cuando'l *Titanic* nun daba entá señales de fundise y nun había, amás, nengún signu de llerza. La tripulación fixo creer a los pasaxeros que se trataba d'un simple simulacro, y la orquesta tuvo tocando música allegre pa evitar la llerza. Munchos pasaxeros, poro, prefirieron quedase nel interior del buque, yá que nun había razón pa tener mieu. La carga de los botes empezó a les 00:25, y los pasaxeros fueron conscientes del fundimientu alredor de la 01:15, cuando'l buque empezó a fundise significativamente pola proa. Esto significa que la evacuación foi lenta mientres 50 minutos.

=== Causes que surdieron dempués de les investigaciones oficiales ===


==== Maniobra de fuximientu ====

La nueche del choque, cuando [[Frederick Fleet]] sollertó sobre la presencia d'un [[iceber]] xusto delantre del *Titanic*, el primer oficial [[William McMaster Murdoch]] ordenó virar el buque a [[babor]] y parar les máquines o poneles en tras toa (anque esto postreru ye pocu probable). Sicasí, anguaño afírmase que l'oficial nun tomó la meyor decisión. El fechu de menguar el réxime de los motores fixo baxar la velocidá del buque y fizo que xirara más amodo. Coles hélices paraes, o funcionando en sentíu inversu, el [[Timón (dispositivu)|timón]] fíxose menos eficaz. Tamién cabo mentar que la héliz central del buque non podía remanase a la inversa, y calteníase inmóvil al dar marcha tras. El *Titanic* tendría más posibilidaes d'evitar l'iceber calteniendo les máquines en avante toa.

Otru elementu que suel considerase ye'l tamañu del timón. Ello ye que un timón más grande dexaría un xiru más rápidu. Según los reglamentos de la dómina, el tamañu del timón tenía de ser de 1,5&nbsp;% a 5&nbsp;% de la superficie del cascu per debaxo del nivel de l'agua. El timón del *Titanic* atopar na parte baxa d'esti rangu, col 1,9&nbsp;%.

Tamién s'especula que si'l *Titanic* nun xirara y topetara contra l'iceber de frente, pudiera caltenese a flote, porque s'anubriría un solu compartimientu estancu. Sicasí, el choque fuera bastante violentu porque'l buque nun tendría tiempu abondu pa detenese antes de topetar contra l'iceber. Anque un ciertu númberu de pasaxeros resultaríen mancaos, el *Titanic* podría caltenese a flote, y los pasaxeros podríen ser treslladaos a otros buques.

==== Descubrimientu de los restos del naufraxu ====


A lo llargo del sieglu XX, realizáronse numberosos proyeutos d'espediciones p'atopar el buque fundíu, anque ensin ésitu. Los restos fueron atopaos, finalmente, el 1 de setiembre de 1985 a la 01:05 por una espedición franco-americana dirixida por Jean-Louis Michel del IFREMER y el Dr. [[Robert Ballard]] de la [[Institución Oceanográfica de Woods Hole]].

El pecio atopar a una fondura de 3821&nbsp;m, a 41° 43' 55" N 49° 56' 45" W, a 650 quilómetros al sureste de [[Isla de Terranova|Terranova]]. El descubrimientu foi significativu, yá qu'en primer llugar dexar n'evidencia que los restos del buque taben estremaos en dos partes al atopalos d'esa manera. Hasta agora, los informes yeren que'l buque naufragara ensin rompese. Ello ye que la mayoría de los testimonios afirmaren que'l buque fundiérase nuna sola pieza. Dende'l fundimientu del *Titanic* y hasta 1996, el camientu del fundimientu yera que l'iceber fixera una fisura de 90 metros de llongura nel cascu. El descubrimientu de los restos del buque, el 1 de setiembre de 1985, y los exámenes del cascu fechos por [[Robert Ballard]] en 1996 col [[sonar]], punxeron en dulda esta hipótesis. Ello ye que afayóse que les plaques taben deformadas y disllocaes, pero ensin estazar. En realidá, l'iceber nun fixera un furacu nel cascu, pero'l choque fixo saltar los remaches y abriera una vía d'agua. Esti descubrimientu amosó, asina, una falla na construcción del *Titanic*: los remaches resultaron ser demasiáu fráxiles.

Un estudiu más recién realizáu por dos investigadores d'Estaos Xuníos, basáu n'analises científicos de pieces tomaes de los restos y na revisión de los archivos de [[Harland and Wolff]] calteníos en [[Belfast]], punxo en dulda una vegada más la calidá de los remaches utilizaos p'afitar les plaques d'aceru del cascu na proa. Ello ye que estos son de fierro, non d'aceru como na parte central, por cuenta de la incapacidá de los provisores de siguir los ritmos y les cantidaes riquíes pol fabricante. La menor resistencia de los remaches de fierro esplica que munches plaques desconectar en contautu col iceber. Los autores del estudiu suponen que los remaches d'aceru, más resistentes, podríen haber, si ensin salvar el barcu, siquier llográu un abondu marxe extra pa dexar la llegada d'auxiliu a tiempu.

== Consecuencies del naufraxu ==
=== Consecuencies nes midíes de seguridá ===
==== Mensaxe de socorru ====

Una de les principales coses qu'interesaben a la comisión d'Estaos Xuníos sobre'l naufraxu yera la non intervención del Barcu|SS|Californian}}. La comisión dixo que'l *Californian* atopar a menos de 31 quilómetros y la nave podía haber llegáu al rescate del *Titanic*. Dos razones espliquen la non reacción del *Californian*: l'operador de radio taba dormíu y nun pudo escuchar los mensaxes de socorru unviaos pol *Titanic*, y amás, les bengalas blanques llanzaes dende'l *Titanic* fueron mal interpretaes polos marinos del *Californian* que pensaron que les bengalas de socorru teníen que ser coloraes. El comité emitió entós un encamientu: que la telegrafía per radio tenía de tar asegurada mientres les 24 hores, inclusive en buques más pequeños. Esto yera imposible nel *Californian*, yá que solo tenía a bordu un operador de radio y nun podía garantizar la radio 24 hores a diferencia del *Titanic*, onde los dos operadores de radio se turnaban. En cuanto a los color de les bengalas de socorru, tendría de siguir siendo blancu, porque yeren más visibles na nueche.

==== Botes salvavides ====


La [[White Star Line]], compañía marítima propietaria del *Titanic*, taba acordies cola normativa británica establecida pola Board of Trade sobre'l númberu de botes salvavides a bordu, ya inclusive foi más allá d'eses normes. Los direutivos de la White Star Line usaron esti argumentu pa defendese de les acusaciones de neglixencia en rellación coles midíes de seguridá a bordu del *Titanic*. El númberu mínimu de botes salvavides nun taba basáu nel númberu de pasaxeros, sinón nel tonelaxe del buque, el *Titanic* podría disponer de solu dieciséis botes salvavides y sicasí tenía venti. Estos reglamentos, que databen de 1894, yá nun taben afechos pal tamañu de los buques de la dómina. N'efeutu, la normativa británica esixía que la capacidá total de los botes fora de siquier pa 962 persones en tolos buques de más de 10&nbsp;000 tonelaes, ente que'l tonelaxe del *Titanic* yera de 46&nbsp;328&nbsp;tonelaes.



La comisión d'Estaos Xuníos y la comisión Mersey esixeron que tolos buques dispunxeren d'abondos botes de salvamentu pa tolos ocupantes. El comité Mersey tamién señaló que la maniobra de botar salvavides nun foi correutamente entamada, y encamentó una meyor formación de los marineros. Anguaño, los buques de pasaxeros modernos tienen de tener equipos de salvamentu con una capacidá que seya un 25&nbsp;% superior al númberu de persones autorizaes a embarcar.

==== Iceberes ====

Tres el fundimientu del *Titanic*, foi creada'l 20 de xineru de 1914 la [[Patrulla Internacional del Xelu]], que s'atopa so l'autoridá de la [[Guardia Costera de los Estaos Xuníos]]. Esta patrulla controla'l desplazamientu d'iceberes nel Atlánticu Noroeste. Los iceberes son alcontraos, garantizando asina la seguridá de los buques que saleen nesta zona. Esta patrulla contribuyó a garantizar la seguridá en toa esta rexón; asina, dende 1912 y el fundimientu del *Titanic*, cualquier catástrofe marítima implicada con un iceber nun tuvo nengún fallecimientu.

=== Consecuencies nel diseñu de barco ===
==== Modificaciones nel *Olympic* ====


El 24 d'abril de 1912, la tripulación del *Olympic* negar a partir de [[Southampton]], y los maquinistes declarar en [[fuelga]]. Este tenía de ser el primer viaxe del *Olympic* dende'l fundimientu del *Titanic*, qu'asocediera nueve díes antes. Como'l *Olympic* yera'l buque ximielgu del *Titanic*, los dos barcos yeren práuticamente iguales, y por tanto disponíen de los mesmos puntos débiles na so seguridá. Los güelguistes reclamaben mayor cantidá de botes salvavides. Amás, les reserves de los pasaxeros cayeren drásticamente, lo cual emburrió a la [[White Star Line]] a tresformar al *Olympic*. Trés grandes tresformamientos realizar na nave. Añadiéronse 48 botes salvavides, cuntando dende entós con 68 botes en total. De siguío, cinco de los dieciséis compartimientos estancos ameyoráronse siendo puestos a nivel de la cubierta B, ente qu'enantes taben na cubierta Y, poro, con una diferencia de trés cubiertes consiguióse que'l barcu pudiera soportar averíes muncho más graves. A lo último, l'altor del doble fondu amontóse, faciendo'l cascu de la nave más resistente. El barcu tuvo inmovilizáu mientres seis meses, mientres el trabayu nun foi concluyíu. Estos tresformamientos, en parte, dexaron que'l barcu fundiera un [[submarín]] alemán en 1918. Dempués de la guerra, el *Olympic* consiguió una amplia popularidá ente'l públicu.

==== Encamientos de la comisión Mersey ====

El 30 de xunetu de 1912, el comité del Reinu Xuníu sobre'l naufraxu fixo'l so informe final y estableció 24 encamientos, incluyendo les cinco primeres que correspondíen al diseñu de los buques. La primera d'elles riquía que los compartimientos estancos fueren elevaos, o que los buques tuvieren forníos con doble casco xusto hasta la llinia de flotación. Los dos encamientos siguientes envaloraben que siquier una cubierta percima de la llinia de flotación tenía de ser estanca, y que les abertures ente los mamparos tamién teníen de selo. A lo último, los dos últimos encamientos apurríen más poder a la Board of Trade sobre los constructores pa imponer esos cambeos.

Los siete encamientos siguientes taben rellacionaes con botar salvavides. El númberu de botes salvavides con que tendríen de tar forníos tolos buques determinar pol númberu de persones autorizaes a bordu, y non en términos de tonelaxe. Amás de botes salvavides tendríen de tar forníos con determinaos equipos, incluyíos los suministros, los medios de señalización (faros o bengalas), etc. Amás, en cada buque, ciertos botes tendríen de tar forníos con medios de propulsión mecánica. Les empreses que nun cumplieren con estes normes podríen enfrentase a sanciones. Los cinco encamientos siguientes taben empuestes a ameyorar el manexu de los botes y enllenalos. Agora, la tripulación tenía de tar capacitada nel manexu y el arriado de botes a l'agua, amás de los que yá fueron capacitaos (esto ye, los marineros). El comité aportunó na inclusión de qu'en cada buque, los miembros de la tripulación efectuaren exercicios d'enllenáu de botes, y de la so puesta nel mar. Estos exercicios tendríen de tar escritos nel [[cuadiernu de bitácora]] de los oficiales, pa que los inspeutores pudieren revisar.

Finalmente, los siete encamientos últimos yeren más xenerales. A los vigías teníen de faése-yos pruebes a la so visión. La [[Telegrafía|telegrafía ensin filos]] (TSH) tendría de tar presente en cada buque, y operable mientres les 24 hores. Estos encamientos fueron darréu publicaes nos documentos parllamentarios británicos.

== Películes, telefilmes y documentales ==

El fundimientu del *Titanic* amosóse nuna serie de películes y telefilmes. La primera foi *Saved from the Titanic*, una película d'Estaos Xuníos d'[[Etienne Arnaud]] protagonizada por [[Dorothy Gibson]], una sobreviviente del naufraxu. Llanzada en 1912, nun queda nengún rastru dempués de la quema sufierta nos estudios onde s'almacenara en 1914. Nel mesmu añu salió *In Nacht und Eis*, una película muda alemana d'Acorique Misu, la cual amosaba una hestoria bastante alloñada de la realidá. Nel añu 1915 tamién se realizó la producción *Titanic*, un filme mudu italianu de Pier Angelo Mazzolotti con [[Mario Bonnard]], Giovanni Casaleggio y Luigi Duse.

En 1943, [[Joseph Goebbels]] ordenó la filmación de *Titanic*, como una superproducción destinada pa propaganda nazi, dirixida por [[Herbert Selpin]] y [[Werner Klingler]], con [[Sybille Schmitz]] y [[Hans Nielsen]] ente otros. La película foi filmada nel *Cap Arcona* —un tresatlánticu alemán que foi bombardiáu en 1945 por aviones aliaos na badea de [[Lübeck]], que'l so fundimientu provocó más de 4000 víctimes mortales—. Ta marcada pol encarcelamientu y la muerte del so primer direutor, Herbert Selpin.

En 1953 producióse *Titanic*, una película d'Estaos Xuníos de [[Jean Negulesco]], con [[Barbara Stanwyck]] y [[Robert Wagner]]. Nel añu 1958 tuvo llugar la llegada a les pantalles de la película británica *A Night to Remember*, de [[Roy Ward Baker]], con [[Kenneth More]] y [[Ronald Allen]]. Afecha del llibru del historiador [[Walter Lord]], foi realizada cola ayuda de dellos sobrevivientes del naufraxu, por casu, el cuartu oficial [[Joseph Boxhall]], polo que ye una de les películes más próximes a la realidá.

En 1979 realizóse *S.O.S. Titanic*, un telefilme anglo-americanu de [[William Hale]], con [[David Janssen]], [[Cloris Leachman]] y [[Susan Saint James]]. La película ta inspirada nel llibru *The Loss of S.S. Titanic* del sobreviviente Lawrence Beesley, quien foi interpretáu por [[David Warner]] nel filme (actor que tamién desempeñó un papel na película *Titanic* de 1997). Al añu siguiente salió *Rescaten el Titanic*, película d'Estaos Xuníos de Jerry Jameson, una adautación de la novela de [[Clive Cussler]], con [[Jason Robards]] y [[Richard Jordan (actor)|Richard Jordan]].

En 1996 producióse *Titanic*, un telefilme d'Estaos Xuníos de [[Robert Lieberman]] con [[George C. Scott]], [[Peter Gallagher]] y [[Catherine Zeta-Jones]]. Pero ensin dulda, la película más famosa ye *Titanic* de [[James Cameron]], estrenada en 1997. Protagonizada por [[Leonardo DiCaprio]], [[Kate Winslet]] y [[Billy Zane]], la película ganó once Premios Óscar incluyendo meyor película y recaldó 1&nbsp;845&nbsp;034&nbsp;188 dólares de taquilla en tol mundu, lo que la convirtió na película más taquillera de la historia hasta l'añu 2009, cuando foi movida por *Avatar*, otru filme de James Cameron. A pesar de ser superada, hasta la fecha caltiénse estable como la segunda película con mayores ingresos en taquilla, y nel so reestrenu en 3D en 2012 con motivu del centenariu del fundimientu amontó la so recaldación a los más de 2100 millones de dólares. La película alicó l'interés pol *Titanic*, dando llugar a l'apaición de numberosos llibros, esposiciones, y la creación de munches páxines web. El direutor James Cameron tamién dirixó en 2003 el documental *Misterios del Titanic*, tocante al desastre y a los restos del buque.

== Otros naufraxos con más víctimes ==


Magar que el fundimientu del *Titanic* ye'l naufraxu más famosu de tolos tiempos y na so dómina foi'l mayor desastre marítimu en tiempu de paz, con 1491 a 1513 muertes, dende entós foi llargamente superáu. El 29 de mayu de 1914, dos años dempués del naufraxu del *Titanic*, el , de la [[Canadian Pacific Railway]], fundir con un saldu de 1012 persones finaes. Fuera encetáu por un buque de carga noruegu, ente que dambos buques atopábense dientro d'un bancu de borrina, cerca de [[Rimouski]], [[Quebec]]. Esti naufraxu nun batió'l récor del *Titanic*, pero la mayoría de les víctimes mortales fueron pasaxeros (840 contra 818 del *Titanic*). Sicasí, el sucesu quedó en gran parte amazcaráu pol entamu de la [[Primer Guerra Mundial]].

Una traxedia mayor que la del fundimientu del *Titanic* producir por primer vegada'l 17 de xunu de 1940 mientres la [[Segunda Guerra Mundial]], cuando'l tresatlánticu británicu  foi fundíu por un avión alemán [[Junkers Ju 88]], morriendo 4000&nbsp;persones. Años más tarde, mientres la mesma guerra, el 29 de xunu de 1944 el barcu xaponés *Toyama Maru* foi fundíu pol [[submarín]] d'Estaos Xuníos USS *Sturgeon*, causando unes 5400 muertes; y el 30 de xineru de 1945, el submarín soviéticu *S-13* fundió'l tresatlánticu alemán *Wilhelm Gustloff*, provocando la muerte de 9343 persones, siendo este'l mayor naufraxu de la hestoria. Asina, el fundimientu del *Titanic* foi largamente superáu polos naufraxos debíos a la Segunda Guerra Mundial.

El primer naufraxu en superar el fundimientu del *Titanic* en tiempu de paz produció'l 20 d'avientu de 1987: foi'l del , un *ferry* que se fundió dempués de topetar contra un [[petroleru]] en [[Provincia de Romblón|Tables]] ([[Filipines]]) provocando más de 4.300 víctimes mortales.

== Ver tamién ==
* [[Mitos y lleendes avera del RMS Titanic]]
* *Encyclopedia Titanica*
* [[Sociedá Histórica del Titanic]]

== Notes ==


== Referencies ==


== Bibliografía ==
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

== Enllaces esternos ==


* [http://www.titanic.com/ Sitiu oficial sobre'l *Titanic*]  , *Titanic.com*.
* [http://www.encyclopedia-titanica.org/ Biografía de los pasaxeros y miembros de la tripulación del *Titanic*] , *Encyclopedia Titanica*.
* [http://pagesperso-orange.fr/titanic/page65.htm#composition Detalle de cada bote salvavides], *Le Site du Titanic''.
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*