Mustela frenata

.

La **papalba de cola llarga** o **papalba andina** (***Mustela frenata***) ye un mamíferu carnívoru de la familia Mustelidae. Ye'l mustélidu más llargamente distribuyíu nel Nuevu Mundu y caracterízase pol so cola llarga y peluda, de casi la metá de llargor que l'animal.

## Nomes comunes
Según el so allugamientu esta especie de papalba recibe los siguientes nomes:
* Furón, onzita, oncilla, papalba (Méxicu)
* Sabín (Maya)
* Chucuro (Colombia)
* Llobu cerval (Panamá)
* Chucurillo (Ecuador)
* Challwa (Perú)
* Papalba de cola llarga (del inglés *Long-tailed Weasel* n'América del Norte).

## Distribución
Distribuyir dende'l suroeste de Canadá y la mayor parte d'Estaos Xuníos hasta Méxicu, América Central y el noroeste de Suramérica. 

## Hábitat
Xeneralmente atópase en hábitats abiertos o semiabiertos usualmente cerca de cuerpos d'agua. Los terrenes favoritos son zones con maleces y montes abiertos, cantos de campos, riberes de praderíes, ciénaga y marismes. Viven en cueves abandonaes por otros mamíferos, cuévanos y resquiebros ente roques, montones de maleza, buecos de tueros, o nos espacios ente los raigaños d'árboles; un individuu puede usar múltiples xoriles. Toleren la cercanía de los humanos.

## Carauterístiques

Ye una papalba típica con un cuerpu llargo y espodao, piernes curties y una cola peluda casi tan llarga como'l restu del cuerpu del animal. Los machos adultos miden de 35 a 45 centímetros (incluyendo la cola), y pueden pesar hasta 500 gramos; les femes son usualmente un 15&nbsp;% más pequeñes. Tienen un color marrón claro, cola piel del banduyu amarellentada, pero na parte norte del so hábitat esta muda a color blancu puru en iviernu. La punta de la cola ye negra en toles estaciones.

## Comportamientu
Los territorios de los machos d'esta especie non se superponen, pero piénsase que pueden incluyir los territorios de delles femes). L'área del territoriu de los machos varia de 4 a 120&nbsp;hai y estos son bien agresiva ante invasiones. Les sos críes nacen dependientes pero a los 56 díes son capaces de prindar preses por sigo mesmes. Son capaces d'engatar árboles y tamién son bones nadadores, capacidá qu'utilicen pa movilizase fácilmente cuando habiten en terrenes pantanosos o en ciénegas.

## Reproducción
La dómina de crianza xeneralmente ye en xunetu y agostu siendo concebíu nel mes d'abril. El periodu de llatencia ta causáu pola implantación diferida de los embriones nel úteru. Los nuevos naciellos tienen los sos güeyos zarraos y tienen solamente dellos pelos llargos y blancos, pero'l desenvolvimientu postnatal ye rápidu. Les femes algamen el maduror sexual en 3 a 4 meses, los machos al añu d'edá. Los mozos crecen dafechu en selmanes. Dambos padres traen alimentu a les críes y curien d'ellos.

## Dieta
La papalba de cola llarga ye un carnívoru. Tien una tasa alta de metabolismu y rique comer cerca del 40% del so pesu corporal nun día. Como la mayoría de les papalbes, come principalmente aguarones, mures, coneyos, tuzas y esguiles llistaes. Son más actives na nueche pero delles vegaes son vistes mientres el día. Dacuando come páxaros ya inseutos. Esmagaya'l craniu de les sos preses colos sos caninos. Usa l'olfatu y l'oyíu p'alcontrar les sos preses. El so cuerpu delgáu déxa-y escorrer les sos preses dientro de les sos llurigues.

## Estáu de caltenimientu
Na Llista Colorada de la UICN de 2008 *Mustela frenata* ta catalogada como especie so esmolición menor (**LC** del inglés *Least Concern*). Incluyir nesta categoría por tener una distribución amplia y ser relativamente común nel so territoriu de distribución. Tolera un usu de la tierra moderáu ya inclusive puede beneficiase de la presencia humana. sicasí les sos poblaciones xeneralmente fluctúan y pueden sumir llocalmente en respuesta al cambéu na cantidá de les sos preses.

## Referencies

## Enllaces esternos