Atzeneta d'Albaida

**Atzeneta d'Albaida** ye una llocalidá y conceyu español asitiáu na parte centro-sur de la contorna del Valle de Albaida, na provincia de Valencia, Comunidá Valenciana.

## Toponimia
El topónimu deriva del árabe الزناتة (*az-Zanāta*) faciendo referencia a la tribu bereber de los zenates.

## Xeografía
Conceyu asitiáu nes estribaciones de la sierra de Benicadell. El territoriu ye quebráu y los sos montes tán cubiertes de pinos; les más destacaes son: *Alto del Padre Santu*, *La Serreta los Pinos* y la *Serreta La Cruz*. Ente los numberosos ribayos que cuerren pol términu merecen citase los de *Fosca*, de *les Higueruelas*, el *Fondu de Fontanares* y el que lleva'l nome del pueblu, al igual que la llamada *Acequia del Puertu*, que s'anicia na *Fonteta* d'igual denominación, que coles fontes del Arrieru, Ordinariu, del Plana de Roda y delles más, ufierten escelentes agües.

Dende Valencia, aportar a esta llocalidá al traviés de l'A-35 pa enllazar con CV-40.

## Conceyu hermaniáu
Atzeneta del Maestrat (Castellón)

## Llocalidaes estremeres
El términu municipal de Atzeneta de Albaida parte coles siguientes llocalidaes:

Albaida, Carrícola, y El Palomar na provincia de Valencia y Muro d'Alcoi na provincia d'Alicante.

## Historia
Anque nel términu municipal atopáronse xacimientos de la Edá del Bronce, ibéricos y romanos l'orixe del actual nucleu de población ye una alquería d'orixe árabe documentada nel Llibre del Repartiment de Valencia onde figura como: "Azenet" pallabra bereber que correspuende col nome d'una tribu de la zona de la Cabilia n'Arxelia conocida como "Zenete" o "Senhaja" siendo la primer vegada qu'apaez ye de suponer qu'esti foi'l so nome nos últimos tiempos del dominiu almohade. Dependería con otres alquerías de la zona'l calce altu del ríu Albaida (dalgunes yá sumíes que dieron nome a delles partíes del términu municipal como "Betilla") del "hisn" o distritu de Albaida que nesa dómina taba asitiáu no que güei se conoz como Castillo Viejo de Albaida nes puertes del puertu que conduz hasta la zona d'Alcoi en vegada del actual nucleu urbanu de Albaida que ye fundación cristiana. Foi conquistada poles tropes de Xaime I como'l restu de la zona por rindise'l "alcaid" en cuenta de caltener les rentes d'unos molinos de dómina árabe qu'entá se caltienen asitiaos na Acequia del Puertu ente Atzeneta del Maestrat y el Castillo Viejo de Albaida tal que figura nel Llibre del Repartiment. Estes tierres pasaron a la propiedá de Jaume de Milán, primer conde de Albaida, en 1477. Dende entós perteneció al marquesáu de Albaida, como foi denomináu dende 1604, hasta qu'en 1787 foi declarada baronía independiente. Ente 1707 y 1787 dependió del Correxidor de Xàtiva. Mientres 1812 y 1813 foi'l puntu más avanzáu al que llegaron les tropes franceses en direición escontra Alicante. Por esi motivu los franceses caltuvieron un importante destacamentu militar pa controlar la zona del Puertu de Albaida y los sos montes onde actuaben guerrilles. N'abril de 1812 enfrentar en combate contra civiles armaos de les cercaníes causando les tropes imperiales cerca de 150 muertos a los guerrilleros atacantes. Esti enfrentamientu ye conocíu como la "Batalla del Raboser" pol nome d'una partida nel términu de Bèlgida onde se replegaron los guerrilleros y onde fueron vencíos polos franceses. Una de les filades cristianes de les Fiestes de Moros y Cristianos de Atzeneta del Maestrat conmemora la batalla siendo conocida como *Rabosers* n'acordanza d'aquel fechu. El centenariu d'esta batalla foi conmemoráu con diversos actos.

## Alministración

## Demografía

## Economía
El terrén ye de secanu y produz principalmente, ceberes, algarrobos, olivares y almendrales, sacante una amenorgada güerta qu'arrodia'l pueblu, y d'onde se llogren verdures, naranxes y frutes. Los riegos provienen de la *Acequia del Puertu* y de una caudalosa fonte qu'esquita na mesma población.

Amás de los trabayos agrícoles esiste una actividá artesanal de tradición consistente na manipulación del espartu. La esistencia de canteres de piedra pa la construcción dio llugar al funcionamientu de talleres de cantería que trabayen esti material.

La fundición de campanes, empecipiada nel sieglu XVIII, dio sonadía al pueblu. El conceyu cunta con un polígonu industrial nel que diverses empreses que se dediquen a la fabricación d'edredones "nórdicos", ropa de llar, menaxe pa llimpieza del llar ya hixene personal.

## Monumentos y llugares d'interés
* **[[Ilesia de parroquial de San Xuan Bautista de Atzeneta d'Albaida|Ilesia de San Xuan Bautista]]**. Foi reedificada a principios del sieglu XVIII. Ye bien de relevancia llocal.
* **[[Calvariu y ermita del Santísimu Cristu de la Fe de Atzeneta d'Albaida|Ermita del Cristu de la Fe y del monte Calvariu]]**. Nes contornes ta'l calvariu, onde se venera al Santísimu Cristu de la Fe del Monte Calvariu. Ye bien de relevancia llocal.
* **Nevera de **'Dalt**.
* **Nevera de **'Baix**. (pozos de nieve)
* **Fonte de los 21 remexos** (Font dels 21 xorros)
* **Parque 9 d'ochobre**
* **Cruz del términu**
* **Fuentes pol términu** La de la Solana, Ariero, Anoueret, Pla Roda
* **Acequia Morisca**
* **La Ruta de l'Agua**(La ruta de l'Aigua)
* **La Ruta de Atzeneta del Maestrat Morisca**
* **Museu de les Artesanies: pedra-campanes-espart** asitiáu nel antiguu llavaderu

## Gastronomía

* **[[fabiola]]** (ye un postre típicu de la zona)
* **[[arroz con verdures]]**
* **[[arroz al fornu]]**

## Fiestes llocales
* **Fiestes de San Antonio Abá**. El fin de selmana más cercanu al día 17 de xineru celebrar a San Antonio Abá. El vienres ye la Plantà de la hogera y la cremà pela tarde. El Sábadu se realliza la bendición d'animales y de panes que depués se parten peles cases, la misa y procesión n'honor al santu. El domingu ye la pericana y fiesta de los borrachos
* **Mediu Añu Festero**. L'últimu sábadu del mes de marzu celebra'l mediu añu festero, onde les comparses mores y cristianes desfilen pela cai principal del pueblu.
* **Selmana Santa**. Procesión de palmes el Domingu de Ramos, veces de vela al monumentu'l xueves santu, hayuno de campanes y toques de matraca, procesión del santu sotierro'l vienres santu, y procesión del "Colomet" onde s'atopen el Cristu Resucitáu cola Virxe Milagrosa.
* **Fiestes patronales**.

## Persones destacaes
* ** [[Isidro Ballester]]** Arqueólogu qu'afayó'l Guerrero de Mogente.
* ** [[José Grollo]]** Fotógrafu 
* ** [[Cirilo Tormo]]**, sacerdote, párrocu de San Roque d'Alcoi.
* ** Ramon Garcia i Soler**, Compositor
* ** [[Joan Ignasi Pla]]** Políticu 
* ** [[Julio Tormo]]** Direutor de *Anem de Festa* en Mediterraneu TV.
* ** [[Ricardo Bellveser]]** Escritor, poeta, novelista, ensayista, críticu lliterariu, periodista, humanista y presentador de RTVV.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Web de Atzeneta del Maestrat
*