open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Llinguaxe de programación declarativu

Un **llinguaxe de programación declarativu** ye un llinguaxe de programación nel que, a diferencia de lo que aporta n'otros llinguaxes de programación, como los llinguaxes imperativos, nun se diz pasu por pasu lo que l'ordenador tien que facer (como nun algoritmu), sinón que sólo se diz como ye'l problema o qué se ta buscando, y l'ordenador fai'l restu'l trabayu. Pue dicise que nun llinguaxe declarativu dizse-y al ordenador qué tien que facer, pero non cómo tien que algamar la solución.

De cutio, un llinguaxe declarativu va arreyáu a un motor: otru programa que, interpretando el programa escritu en llinguaxe declarativu, ye'l qu'en realidá fai'l trabayu (y ye'l que s'ocupa del *cómo*).

Dalgunos exemplos de llinguaxes declarativos son el SQL, les espresiones regulares, Prolog o Haskell.

## Referencies

## Enllaces esternos
Llinguaxe de programación imperativu

Un **llinguaxe de programación imperativu** ye un llinguaxe de programación nel que, a la manera d'un algoritmu, se diz pasu por pasu al ordenador lo que tien que facer pa iguar dalgún problema (ta centráu nel *cómo* facer les coses). La computación descríbese en términos d'un estáu del programa y de les instrucciones que camuden esi estáu. 

Ye asemeyáu al emplegu imperativu del llinguaxe natural, dando órdenes que daquién tien que cumplir; nesti casu les órdenes cúmpleles l'ordenador.

Les estructures básiques de control nun llinguaxe imperativu son:

* ***Secuencia***. Les instrucciones van una tres otra, y execútense nesi orde.
* ***Esbilla***. Escuéyese ente dos o más caminos d'execución, según dalguna condición.
* ***Iteración o llazu***. Un grupu d'instrucciones execútase delles veces, según dalguna condición.

El conocíu como *Teorema de la programación estructurada* diz que cualesquier problema computable pue resolvese namái que con eses tres estructures de control.

Otres tribes de llinguaxes nun se basen na idea de dicí-y al ordenador lo que tien que facer pasu a pasu, como se describe equí. 

L'exemplu más claru ye'l de la programación declarativa, que munches veces cítase como antónimu de la programación imperativa. Esos otros son llinguaxes más afayadizos pa dalgunos problemes concretos; sicasí, los llinguaxes de programación que más s'empleguen anguaño son los imperativos, ente otres coses porque cásique tolos ordenadores tán fechos pa funcionar internamente de manera imperativa.

## Referencies

## Enllaces esternos
Códigu abiertu

La espresión **códigu abiertu** úsase pa nomar lo que dalgunos ven como una *filosofía* y otros cenciellamente como una práutica. Fai referencia a dexar llibre accesu a les fontes d'un productu, y emplégase muncho na estaya del software. El software de códigu abiertu ye software pal que se espubliza'l códigu fonte.

Cuandu ún tien el códigu fonte d'un programa d'ordenador, en xeneral ye posible xenerar esi programa coles ferramientes afayadices. Cuando se espubliza'l códigu fonte, na práutica ta permitiéndose que cualaquier persona xenere esi programa y lu emplegue. Poro, muncha xente camienta que falar de códigu abiertu ye lo mesmo que falar de software llibre o de software de baldre; pero nun son lo mesmo.

Pue pasar que un programa seya de códigu abiertu, pero la so llicencia nun permita'l so emplegu en dalgunes o en toles circunstancies. Tamién pue haber software de baldre que, por embargu, nun seya de códigu abiertu. Sí ye frecuente que'l software llibre seya de códigu abiertu.

Anque hai dellos usos anteriores, pue dicise que'l nome "códigu abiertu" entamó a emplegase de manera xeneral y organizada nos caberos años de la década de 1990.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Definción de código abiertu (n'inglés)
* Definción de código abiertu  (n'español)
* Crítica de la FSF al términu códigu abiertu (open source) (n'español)
Códigu fonte

El **códigu fonte** (de cutio nomáu cenciellamente **códigu** o **fonte**) ye'l testu orixinal d'un programa d'ordenador, escritu en dalgún llinguaxe de programación.

El códigu fonte caltién les instruiciones pa qu'un ordenador faiga daqué, pero eses instruiciones tienen una forma qu'una persona pue escribir y caltriar. Guárdense en dellos ficheros de testu, que puen lleese, imprimise, etc.

Lo normal ye que'l ordenador nun caltrie'l códigu fonte direutamente; pa qu'emplegue eses instruiciones na práutica, fai falta enantes procesar el códigu fonte coles ferramientes afayadices (normalmente, otru programa nomáu compilador o intérprete).

## Referencies

## Enllaces esternos
Baḥréin

**Baḥréin** o **Bahréin**, oficialmente **Reinu de Baḥréin** (*Mamlakat al-Bahrain*), ye un país del mediu Oriente y ún de los países más pequeños de la rexón. Ta integráu por 5 islles, de les que la mayor ye Baḥréin, arriendes hai ente 25 y 28 isllotes menores. Ta allugáu nel Golfu Pérsicu y tien fronteres marítimes con Qatar pel este y l'oeste, y con Arabia Saudita pel oeste y el noreste, xuníos pela calzada del Rei Fahd.

El nome de Mamlakat al-Bahrain quier decir lliteralmente "reinu de los dos mares".

El so sistema de gobiernu ye la monarquía parllamentaria, col rei como Xefe del Estáu y un primer ministru como Xefe de Gobiernu.

## Historia

Baḥréin foi pobláu dende tiempos prehistóricos, la so estratéxica posición nel gulfu pérsicu ficieron que fuese controlada polos asirios primeru, y llueu polos babilonios, perses, griegos y finalmente polos árabes, que convertiríen a la so población al Islam. Baḥréin yera conocida en tiempos antiguos como Dilman, Tylos (nome dau polos Griegos) Awal o Mishmahig, nome que tuviera cuando yera gobernada polos Perses.

La islla foi nos sos entamos abellugu de los musulmanes gármates, hasta que foi ocupada polos portugueses en 1507. Ente 1602 y 1783 tuvo ocupada polos perses qu'echaren a los portugueses, si más la gobernación yera ocasional, con dómines d'independencia nominal. En 1783 dixébrase de la influyencia persa finalmente y pasa a tar gobernada pola dinastía al Khalifa cona forma oficial de Xecatu. En 1861 los perses intentaren reanexionarla, polo que la dinastía pidió ayuda al Imperiu Británicu, convirtiéndose dende entos nun proteuturáu británicu. Esti tratáu foi reratificau nos años 1880, 1892 y 1913, magar que Persia siguió reclamándola hasta 1970.

En 1932 descubrieron petroleu nel reinu, lo que propiciara un gran desargau del país. En 1950 entamaron a xurdir movimientos nacionaliegos que llevaríen a la independencia nel añu 1968 ya la integración na federación d'Emiratos Árabes, magar que tres años dempués dixebrárase d'esti, mantuviéndose la dinastía al Khalifa que tomaría el títulu d'Emir. Esti mesmu añu roblose un tratáu d'amistá colos británicos y la retirada de les sos tropes, polo que munchos consideren esti añu el de la so independencia dafechu. N'avientu del mesmu añu roblose otru tratáu colos Estaos Xuníos pol que la marina americana obtuvo el permisu pa se instalar na base naval d'al-Jufayr.

## Xeografía

## Economía

## Referencies

## Enllaces esternos
Llingua Abinomn

L**'abinomn** ye una llingua aisllada falada n'Irian Jaya (Indonesia).

## Distribución xeográfica
Fálase en dos aldees, conocíes como Baso I y Baso II, allugaes nes veres del ríu Baso, afluente del ríu Idenburg, na rexón de Lakes Plain, Irian Jaya.

## Falantes
Falen la llingua cerca de 300 persones (1999).

## Referencies

## Enllaces esternos
Ethnologue
Tresona

**Tresona** ye una parroquia del conceyu asturianu de Corvera. Ocupa la faza más septentrional del territoriu del conceyu, y tien una estensión de . La so población ye de .

La so actividá económica ye eminentemente industrial (ArcelorMittal, Fertiberia) y comercial (centru y galeríes comerciales), anque hai delles esplotaciones ganaderes. L'embalse de Tresona ye un referente deportivu n'Asturies pola presencia del Centru d'Altu Rendimientu, qu'aconceya a deportistes d'elite internacionales de piragüismu y remu principalmente.

## Llocalidaes

### Sitios
* Les Cases del Gozón
* El Pobladín

## Comunicaciones

## Referencies

## Enllaces esternos

*Colexu públicu d'Educación Infantil de Gudín 
*Club de tiru de precisión Ensidesa/Trasona
Llingua Akolet

L**'akolet** ye una llingua malayu-polinesia que se fala en Papúa Nueva Guinea.
ISO/DIS 639-3: akt

## Distribución xeográfica
Fálase nas llocalidades de Pililo, Kambun y Sauren na costa suroeste de la provincia de Nueva Bretaña Oriental.

## Falantes
1500 (2002)

## Referencies

## Enllaces esternos
*L'akolet n'Ethnologue
Llingua Akán

L**'akán** ye una llingua del grupu nixerocongoleñu, o un conxuntu de dialeutos rellacionaos ente sí, del grupu kwa que se fala en Ghana.

ISO/DIS 639-3: aka

## Falantes
8.300.000
*2.800.000 asante, 1.900.000 fante y 555.000 akuapem

## Distribución xeográfica
El fante fálase na costa al oeste d'Accra, l'akuapem al norte d'Accra y l'asante fálase nel oeste de Ghana.

## Dialeutos
Los dialeutos lliterarios del akán son:
*Asante
*Fante
*Akuapem
Dialeutos non lliterarios
*Agona 
*Ahafo
*Akyem Bosome 
*Asen 
*Dankyira 
*Kwawu 

## Referencies

## Enllaces esternos
*L'akán n'Ethnologue
San

Los **san**, tamién llamaos **khwe**, **basarwa** o **bosquimanos**, son una etnia que vive nes fasteres averaes al desiertu de Kalahari, principalmente en Namibia y Botsuana. Tán emparentaos colos khoikhois, colos que formen el grupu khoisan.

Les llingües de los sans, falaes por alredor de 100.000 persones, caracterícense como les otres llingües de la familia khoisan, pola presencia de los chasquíos.

Los sans nun tienen una pallabra pa indicar el so pueblu en nenguna de les sos llingües. El términu *san* vien de la llingua khoikhoi y significa "forasteru" o "primitivu". Los holandeses llamáronlos *Bosjesmannen* ("xente de la viesca"). Toos estos términos, a los qu'hai qu'amestar el de *basarwa* usáu en Botswana, son consideraos peyorativos y tienden a sustituyise anguaño pola denominación xenérica *khoisan*.

Los sans estrémense de los pueblos vecinos, khoikhois y bantús por ser d'estatura pequeña, tener la piel claro y arrugao y güeyos en forma d'almendra. Esti aspectu físicu llevó a munchos etnólogos a suponer que yeren orixinarios d'Asia. Anque esta hipótesis ta anguaño abandonada, nun se conoz el so orixe.

Esti pueblu nómada, que vivía de la caza y de coyer fruta, ocupaba antiguamente les llanaes de Tanzania, Etiopía, Uganda y Sudán del Sur. La llegada sucesiva de los bantús y de los khoikhois nos sieglos XII y XIV fizo menguar la población y desplazólos a les tierres menos hospitalaries. La colonización europea, acabó por reducilos a la miseria. 

Anguaño los sans viven nuna de les tierres más dures del planeta, el desiertu de Kalahari. Anque la mayoría tán sedentarizaos, hasta polo menos los años 50 habíalos que siguíen llevando la mesma vida nómada a la gueta de caza y plantes que nel Neolíticu. 

El gobiernu de Botswana trata de desplazalos de los sos territorios tradicionales, oficialmente pa que se puedan beneficiar de los progresos de la civilización, anque dalgunos denuncien que se trata en realidá de favorecer el turismu o la prospección diamantera de la compañía De Beers.

La mayor parte de los sans actuales nun tien tierres propies, pero dalgunos d'ellos traten d'alcontrar nueves formes de vida, deprendiendo a cultivar la tierra y curiando rebaños pequeños de cabres. Al mesmu tiempu entamen a crease asociaciones en defensa de los sos derechos como la** Cooperativa de Granxeros Nyae Nyae** en Namibia o **Primeros Pueblos del Kalahari** en Botswana.

## Referencies

## Enllaces esternos
Compilador

Un **compilador** ye un programa d'ordenador que traduz un conxuntu d'instrucciones escrites nun llinguaxe de programación (el códigu fonte) nun conxuntu d'instrucciones n'otru llinguaxe diferente (el códigu oxetu)

De cutio fálase de compilador cuando'l códigu fonte ta escritu nun llinguaxe d'altu nivel (qu'una persona pue caltriar), y el códigu oxetu ye códigu especialmente pensáu pa que lu emplegue la máquina (l'ordenador) que va executar les instrucciones (por exemplu, ye típicu que'l códigu oxetu quede nun ficheru COM o EXE que pue executase direutamente).

Hai programes que traducen instrucciones d'un llinguaxe d'altu nivel a otru, pero entós ye más correutu nomar a esos programes *traductores* y non compiladores. Tamién hai programes que traducen d'un llinguaxe de baxu nivel a ún d'altu nivel; llámense descompiladores (esti procesu nun se pue facer siempre).

Na práutica, un compilador pue vese como una ferramienta qu'empleguen los programadores pa xenerar un programa; ellos escriben nun llinguaxe d'altu nivel, y col compilador xeneren el programa executable que-y dan al veceru, y qu'ésti pue emplegar na xera que correspuenda.

## Referencies

## Enllaces esternos
John von Neumann

**John von Neumann (János Lajos Margittai Neumann)**  foi un matemáticu, nacíu n'Hungría, que fizo delles importantes contribuciones en física cuántica, análisis funcional, teoría de conxuntos, informática, economía y otres munches estayes.

El so nome orixinal yera János Lajos Margittai Neumann, y nació en Budapest (el mayor de tres hermanos). El so pá yera abogáu. Ya de nuéu víase que tenía capacidades estraordinaries de memoria y de cálculu. So pá mercó un títulu nobiliariu en 1913, y d'ehí la marca de nobleza d'Austria nel so apellidu, "von". Camudóse'l nome por "John" cuando foi a vivir a los Estaos Xuníos, nos años 1930.

Doctoróse en matemátiques na Universidá de Budapest a los 23 años. Estudió química en Suiza, y ente 1926 y 1930 foi profesor priváu en Berlín.

Invitáronlu na Universidá de Princeton en 1930, y foi ún de los cuatro primeros miembros del *Institute for Advanced Study* (Institutu d'Estudios Avanzaos). Ehí trabayó dende 1933 hasta que morrió.

En 1937 nacionalizóse ciudadanu de los Estaos Xuníos, y en 1938 diéron-y el Böcher Memorial Prize pol so trabayu n'análisis.

Von Neumann foi entamador en teoría de xuegos, trabayó nel Proyeutu Manhattan, y fizo trabayos perimportantes en mecánica cuántica, pero ye conocíu de manera especial pol so trabayu n'informática. L'arquiteutura von Neumann ye la de práuticamente tolos ordenadores non paralelos de anguaño, y ta venceyada al funcionamientu de los llinguaxes imperativos.

## Selected works
* 1923. *On the introduction of transfinite numbers*, 346–54.
* 1925. *An axiomatization of set theory*, 393–413.
* 1932. *Mathematical Foundations of Quantum Mechanics*, Beyer, R. T., trans., Princeton Univ. Press.
* 1944. *Theory of Games and Economic Behavior*, with Morgenstern, O., Princeton Univ. Press, online at archive.org. 
* 1945. *First Draft of a Report on the EDVAC* TheFirstDraft.pdf 
* 1963. *Collected Works of John von Neumann*, Taub, A. H., ed., Pergamon Press. ISBN 0-08-009566-6
* 1966. *Theory of Self-Reproducing Automata*, University of Illinois Press. 

## Referencies

## Enllaces esternos
El Bodón

**El Bodón** ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Salamanca, na comunidá autónoma de Castiella y Lleón. Intégrase dientro de la contorna de Ciudad Rodrigo y la subcomarca del Campu de Carbayeda. Pertenez al partíu xudicial de Ciudad Rodrigo.

El so términu municipal ta formáu poles llocalidaes de Aldealba de Hortaces, El Bodón, Melimbrazos, Pascualarina, Tejadillo, Valquemada y Collada de Malvarín, esti postreru despobláu. Ocupa una superficie total de 60,74&nbsp;km² y según los datos demográficos recoyíos nel padrón municipal ellaboráu pol INE nel añu , cuenta con una población de  habitantes.

## Demografía

### Nucleos de población
El conceyu estremar en dellos nucleos de población, que teníen la siguiente población en 2015 según l'INE.

## Historia

Los oríxenes d'El Bodón remontar a la repoblación llevada a cabu na Edá Media polos reis de Lleón, quedando integráu na xurisdicción de Ciudad Rodrigo, denominándose entós la llocalidá a cencielles como Bodón. Cola creación de les actuales provincies en 1833, El Bodón quedó encuadráu na provincia de Salamanca, dientro de la Rexón Lleonesa.

### Combate d'El Bodón

El Bodón foi'l llugar de la batalla asocedida'l 25 de setiembre de 1811, ente les tropes franceses y les aliaes al mandu de Wellington, compuesta por tropes ingleses, portugueses y españoles. Mientres l'acción la caballería francesa tomó 2 pieces d'artillería portugués, pero'l 5º reximientu d'infantería inglés nun fechu carente de lóxica, cargu contra la caballería francesa y recuperó les pieces. A otru día los exércitos atópase na posición de Guinaldo o Fuenteguinaldo, tornando wellington la llucha y retirándose a Portugal.

## Ver tamién
* Provincia de Salamanca
* Contorna de Ciudad Rodrigo
* Campu de Carbayeda

## Referencies

## Enllaces esternos

* Conceyu d'El Bodón
Brincones

**Brincones** ye un conceyu y un pueblu de la provincia de Salamanca. Tien un área 14,94 km² con una población de . Ta a unos 45 km de la capital de la provincia, a unos 765 metros sobre'l nivel del mar. 

El so códigu postal ye 37217.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Diputación de Salamanca: Índiz de conceyos  (en castellanu)
Lars Norén

**Lars Norén** , foi un poeta y dramaturgu suecu.

El primer llibru de Norén, espublizáu na so mocedá, foi un poemariu: *Syrener, snö* ("Sirenes, ñeve", 1963). Magar que llueu s'adicara más al teatru y algamara fama nesti campu, nel entamu'l so percorrer lliterariu espublizó munchos llibros de poemes y de muncha calidá, como *Dagbok* ("Diariu", 1976), *Order* ("Pallabres", 1978) o *Hjärta i hjärta* ("Coral en coral", 1980). 

Ente les sos pieces teatrales más conocíes puen camentase *7:3*, *Kaos är granne med gud* ("El caos ye vecín de Dios") o *Natten är dagens mor* ("La nueche ye ma del día"). Nestes obres, enforma realistes, ye perimportante el caráuter autobiográficu y la so escuridá.

## Premios
Norén recibió'l premiu lliterariu d'Aftonbladet en 1971. En 2003, ganó'l Premiu Nórdicu de l'Academia Sueca, conocíu como'l "pequeñu Nobel".

## Obres

## Referencies

## Enllaces esternos
La Bouza

**La Bouza** ye un conceyu de la provincia de Salamanca. Tien un área 14,53 km² con una población de 68 habitantes (2004) y una densidá de población de 4,68 hab/km². Alcuéntrase a 142 km de Salamanca, la capital de la provincia, a unos 600 metros sobre'l nivel del mar. 

El so códigu postal ye 37487.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Diputación de Salamanca: Índiz de conceyos  (en castellanu)
Códigu postal

Un **códigu postal** (**C.P.**) ye una serie de lletres o cifres que, añadíes a la direición postal, sirven pa ordenar meyor el corréu.

La República Federal d'Alemaña fue'l primer país del mundu n'usar un sistema de códigos postales, a principios de los años 1960. Un par d'años más tarde los Estaos Xuníos siguieron l'exemplu.

## N'[[España]]
Los códigos postales consten de 5 cifres, de les que les 2 primeres faen referencia a la provincia por orden alfabéticu. Los tres siguientes númberos indiquen la zona postal. Para facer más fácil el cambiu al códigu postal cuando s'entamó a usar ficieron que nes capitales de provincia el primer númberu de la zona postal fuera un cero y los dos siguientes los mesmos que los de l'antigua zona postal (nes ciudaes que la tuvieran, como Madrid, Barcelona y València).

## Referencies

## Enllaces esternos

*Páxina de Correos pa consultar los códigos postales.
La Zarza de Pumareda

La **Zarza de Pumareda** ye un conceyu español allugáu na fastera de La Ramaxería, na provincia de Salamanca, de l'antigua Rexón de Lleón, güei la comunidá autónoma de Castiella y Lleón. Asitiáu na ecorexón de les arribes, forma parte del Parque Natural d'Arribes del Dueru. Ye un pueblu de 170 habitantes. Tien llendes con Aldeadávila, Masueco, Cabeza del Caballo, El Milano, Cerezal y Mieza. 

El so códigu postal ye 37257.

## Referencies

## Enllaces esternos
Tipu de datu

N'Informática, un **tipu de datu** (munches veces dizse cenciellamente *tipu*) ye un nome pa un conxuntu valores ya operaciones que puén facese nellos. Los llinguaxes de programación de cutio empleguen polo menos ún tipu de datos (de cutio dellos más). 

Cuandu nun programa se tien una información caltenía nun conxuntu de bits, al da-y a esi grupu de bits un tipu ta dándose-y un significáu a esos bits. Al hardware da-y lo mesmo cuál seya esi significáu, pero los programas manexen esa información según el tipu.

Ente los tipos de datos pregueros tan: númberu enteru, real (tamién nomáu númberu en coma flotante) o carácter (lletra). Los mesmos bits na memoria del ordenador puen significar coses estremaes según el tipu de datos que tengan; por exemplu, los bits 1000001 representen el númberu 65 si ye un númberu enteru, pero sería la lletra A si ye un carácter en códigu ASCII.

## Referencies

## Enllaces esternos
ASCII

**ASCII** (American Standard Code for Information Interchange, Códigu Estándar Americanu pal Intercambiu d'Información) ye un códigu de caráuteres basáu nel alfabetu llatín que s'emplega n'inglés.

Ye un códigu de 7 bits; eso quier dicir que cada lletra represéntase con 7 bits (cueye nun solu byte). Con esos 7 bits puen representase 128 valores. L'alfabetu n'inglés tien 26 lletres, colo que'l códigu ASCII pue representar les 26 lletres en mayúscules y en minúscules, los númberos, y dellos signos de puntuación usaos nos ordenadores. Los caráuteres imprentables del códigu ASCII son los que vienen darréu:

El primeru d'ellos, por exemplu, ye l'espaciu en blanco, qu'equival al valor numbéricu 32.

Amás de lletres imprentables, represéntense dellos caráuteres de control: lletres especiales que o nun se ven (como'l carácter de fin de párrafu) o que nun s'empleguen nos testos, sinón pa usos internos nos ordenadores (por exemplu, un carácter que indica al ordenador que dea un xiblíu). Estos caráuteres especiales tienen valores numbéricos pembaxo'l 32.

Al tar basáu nel alfabetu inglés, el códigu ASCII estándar nun permite escribir lletres comu la ñ o con acentos. Sicasí, puen representase col ASCII Enantáu (que nun ye estándar). Con un byte (8 bits) puen representase 256 valores. Gracies a que n'ASCII sólo se usen 7 bits y de cutio los ordenadores manexen polo menos 8 na so memoria, "sobren" 128 valores, que'l estándar nun define. Nesos 128 valores métense otros caráuteres, comu la *ñ* o les lletres con acentu. El problema ye qu'eses lletres "extra" nun son estándar, y un testu que les emplegue pue vese bien nun ordenador y mal n'otru.

L'ASCII ye ún de los códigos más usaos nel mundu dende hai años (creóse en 1963), anque nun da soporte a munches llingües que nun empleguen l'alfabetu llatín. Anguaño hai códigos muncho más completos y potentes, comu Unicode (que tien más de 100.000 lletres frente a les 128 del ASCII o les 256 del ASCII enantáu).

## Referencies

## Enllaces esternos
Códigu de caráuteres

Un **códigu de caracteres** ye un códigu qu'enllacia un conxuntu de caracteres con otra forma de representación d'esos caracteres (de cutio númberos), col envís de permitir que s'atroxen o tresmitan nun ordenador o rede, yá qu'estos aparatos nun pueden manexar direutamente lletres, pero sí númberos.

A cada lletra o carácter del conxuntu, entós, correspuénde-y un númberu, y esta correspondencia ye la que ta definida nel códigu de caracteres. El códigu Morse ye un códigu de caracteres (forxáu pa usos non informáticos), pero n'informática'l códigu más conocíu pue que seya'l ASCII. Nesi códigu, el númberu 100, por exemplu, representa la "d", y el 65 la "A".

Hai otros munchos códigos, como'l EBCDIC, l'Unicode, l'ISO-8859-1...

## Referencies

## Enllaces esternos
Llingües de la familia khoisan

Col nome de **familia khoisan** conozse a un grupu de llingües falaes nel sur d'África, principalmente en Namibia y Botsuana, pero tamién n'Angola, Tanzania y norte de la República Sudafricana. Munches d'elles tán anguaño desaniciaes y otres siguen ensin tener representación escrita.

Los falantes de les llingües de la familia khoisan pertenecen a les etnies san y khoi. 

Les llingües de la familia khoisan caracterícense pola presencia d'unes consonantes específiques, conocíes como clics, que se producen chasquiando la llingua y representaes gráficamente con signos como **!** o **//**

Les llingües d'esta familia suelen clasificase en tres grupos: khoisan del norte, khoisan del sur y khoisan central. A estos trés grupos convién amestar dos llingües falaes en Kenia y Tanzania, el hadza y el sandavés, separtaes del restu de la familia.

***khoisan central**
**Hain//um
**kwadi 
**Nama 
**Tshu-khwe
***khoisan del norte**
**'akhoe
**=/kx'au//'ein
**!kung 
**ju/'hoan
**Maligo
**!O!ung
** llingua de los san de Vasekela
***Khoisan del sur**
**!Kwi
**Hua
*Hadza
*Sandavés
Bit

Un **bit** (acurtiáu **b**) ye la unidá más pequeña d'información que s'emplega n'informática y teoría de la información. Un solu bit val uno o cero, verdadero o falso, enceso o apagao. Vien a ser l'equivalente a contestar "sí" o "non" a una pregunta (la respuesta más cenciella posible).

:apagada  o encesa 

El primeru n'emplegar la pallabra bit foi Claude E. Shannon nun artículu de 1948. Bit ye una abreviatura de **b**inary dig**it**, y diz que la forxó John W. Tukey.

Un bit ye una unidá afayadiza pa emplegar nos ordenadores, porque pue representase con circuitos eleutrónicos. Por embargu, los bits de cutio agrúpense n'otres unidaes mayores, como'l byte.

## Referencies

## Enllaces esternos
Dacia Logan

**Renault/Dacia Logan** ye una berlina compacta de baxu preciu diseñáu pola firma francesa d'automóviles Renault pa la su filial rumana Dacia cola denominación inicial de X90. La producción entamó en Rumanía nel 2004 y comercialízase dende entós embaxu la marca rumana Dacia, n'Europa y Norte d'África, y Renault, n'América.

N'orixe, el coche asoleyóse como modelu concebío pa países emerxentes, de baxu costu de mantenimientu, gran capacidá y con una mecánica enforma prebada n'anteriores modelos de Renault (Mégane y Clio). Poro, el Logan entamó a vendese n'Europa occidental (España, Francia y Alemaña) en xunu de 2005. Dende la su apaición, el Logan pasó a ensamblase tamién en Marruecos, Rusia y Colombia.

El Logan ye'l resultáu del proyeutu X90 anunciáu por Renault tres la integración de la filial Dacia. Anuncióse entós comu "el coche de los 5000 euros" pol oxetivu de preciu de venta fixáu pol fabricante francés. El preciu final na su presentación en 2004, per embargu, anduviera alrodiu los 6.000 euros na su versión básica y algamara los 10.000 nes sos presentaciones más completes.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina oficial de Dacia
* Páxina oficial de Dacia Logan España  (en castellanu)
* The largest community of new and used Dacia Logan car owners in Austria, Germany und Switzerland
* Dacia logan photos  en
Lleonor de Borbón y Ortiz

**Lleonor de Borbón y Ortiz**  ye la Princesa d'Asturies. Ye la fía mayor de los reis d'España Felipe VI y Letizia Ortiz. Ocupa'l primer puestu na llinia de socesión de la Corona española.

Tien los títulos históricos de Princesa d'Asturies, Princesa de Girona, Princesa de Viana, Duquesa de Montblanc, Condesa de Cervera y Señora de Balaguer, con orixe nel 1388, 1351, 1424, 1387, 1351 y 1413, respeutivamente. Tien tratamientu d'Alteza Real.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Comunicáu de prensa de la Casa Real anunciando'l nacimientu (en castellanu)
Hadza

L**'hadza**, tamién conocíu como *hatsa*, ye una llingua falada por alredor de 1000 persones en Tanzania.

Dellos llingüistes consideren que se trata d'una llingua aisllada. Sicasí, pocos estudiosos siguen anguaño la clasificación del llingüista d'Estaos Xuníos Greenberg que la incluyó en 1976, col sandavés, ente les llingües khoisan. La principal razón d'esti agrupamientu, pese a les grandes diferencies que tien colos otros idiomes d'esta familia y a tar separtada d'ellos por cientos de quilómetros, foi la presencia de clics.

## Referencies

## Enllaces esternos
* L'hazda en Ethnologue
* Videu sobro la vida de los hadza (n'italianu) puede sentise la pronunciación orixinal de delles pallabres y nomes propios de boca de miembros d'esta etnia. https://web.archive.org/web/20101124003206/http://video.google.it/videoplay?docid=-423741174290993696&ei=IYydSJvJMZOi2ALd7KDBCg&q=Gli+ultimi+primitivi&hl=it
Sandavés

El **sandavés**, tamién conocíu como *sandawe*, ye una llingua tonal falada na rexón de Dodona (Tanzania) por alredor de 40 000 persones. El llingüista d'Estaos Xuníos Greenberg clasificóla en 1976 na familia khoisan pola mor de la presencia de clics.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Archivu fonéticu de la UCLA Phonetics con una llista de pallabres y soníus en sandavés
*Páxina del Ethnologue
Kwadi

El **Kwadi** ye una llingua, desaniciada dende 1981, que se falaba n'Angola y formaba parte de la llingües de la familia khoisan.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Informa nel Ethnologue del Kwadi (n'inglés)
Byte

Un **byte** ye una secuencia de 8 bits. Emplégase comu unidá d'almacenamientu nos ordenadores, cualesquier que seya'l tipu de datos de la información que se tea guardando nellos.

El númberu de valores estremaos que se pueden guardar nun byte puede calculase faciendo usu del sistema binariu. Cada bit d'un byte puede asemeyase a un díxitu binariu, que val 0 ó 1; nel sistema binariu, con 8 díxitos pueden representase los númberos del 0 (00000000) al 255 (11111111). Poro, nun byte pueden representase 256 valores.

Puede decise que'l byte ye la unidá básica d'almacenamientu d'usu práuticu; el bit ye una unidá más pequeña, pero en xeneral les máquines nun manexen bits sueltos, sinón bytes como mínimo. Otres unidaes más grandes costrúyense, de cutio, comu múltiplos del byte.

Cinca eses unidaes, hai dalgunos problemes d'ambigüedá. De cutio, por razones téuniques, los informáticos empleguen múltiplos de potencies de 2. La unidá siguiente al byte suele ser el kilobyte, que equivaldría a 1.024 bytes (2&sup10; 10). La siguiente sería el megabyte (220 bytes). Y el gigabyte seríen 230 bytes. Ansina, vamos multiplicando por 1.024.

Por embargu, el Sistema Internacional de Pesos y Medíes define los prefixos kilo, mega, giga, etc. comu potencies de 10 (multiplicando en cada casu por 1.000, non por 1.024). Nesi sistema, pa facer referencia a los múltiplos en potencies de dos habría que usar los prefixos kibi-, mebi-, gibi-... y non kilo-, mega-, giga-...

Na práutica, ta muy poco estendíu l'emplegu de los prefixos binarios del Sistema Internacional, polo que al falar de kilo- o megabyte hai ambigüedá y pue tracamundiase'l significáu real de lo que se diz.

## Referencies

## Enllaces esternos
Felipe VI d'España

**Felipe Xuan Pablo Alfonso de Todos los Santos de Borbón y Grecia** , conocíu simplemente como **Felipe VI d'España**, ye l'actual rei d'España. 

Ye'l tercer fíu de los reis Xuan Carlos I y Sofía de Grecia, per detrás de les sos hermanes Elena de Borbón y Cristina de Borbón. Dempués de l'abdicación de so padre en 2014, y al ser l'únicu descendiente masculín d'esi monarca, convirtióse en rei.

Recibiera formación militar na Academia Xeneral Militar de Zaragoza, la Escuela Naval Militar de Marín y l'Academia Xeneral del Aire de San Javier. Amás, cursó estudios de Derechu na Universidá Autónoma de Madrid y ye Máster en Rellaciones Internacionales de la Edmund Walsh School of Foreign Service de la Universidá de Georgetown.

Nos Xuegos Olímpicos de Barcelona en 1992 foi l'abanderáu de la seleición olímpica española, y algamó entós diploma olímpicu na estaya de vela.

En payares de 2003, asoleyó'l so compromisu matrimonial cola periodista asturiana Letizia Ortiz. El casoriu celebróse'l 22 de mayu de 2004 na catedral de Santa María la Real de la Almudena de Madrid. El 31 d'ochobre de 2005, ñació la so fía Leonor de Borbón, primera na llinia socesoria de la corona española. El 29 d'abril de 2007, ñació la so fía segunda, Sofía de Borbón, segunda na llinia socesoria de la corona española.

## Biografía

### Ñacimientu
**Felipe Xuan Pablo Alfonso de Todos los Santos de Borbón y Grecia** ñaz en Madrid, el 30 de xineru de 1968, na clínica de *La nuesa Señora de Loreto*.

### Bautismu
8 de febreru de 1968 foi bautizáu nel Palaciu de la Zarzuela por monseñor Casimiro Morcillo, arzobispu de Madrid.

Los sos padrinos foron el conde de Barcelona Xuan de Borbón y la reina viuda d'Alfonso XIII, Victoria Eugenia d'España, que tornaba per primer vegada a España dende'l so exiliu'l 14 d'abril de 1931. Asistió tamién al bautizu'l xeneral Francisco Franco, nel so papel de xefe del Estáu, según otres personalidaes públiques.

Los nomes recibíos foron los siguientes:

**Felipe**, n'honor del so antepasáu'l rei Felipe V, el primer Borbón que reinó n'España.

**Xuan**, n'honor del so güelu paternu Xuan de Borbón, conde de Barcelona.

**Pablo**, n'honor del so güelu maternu'l rei Pablo I de los helenos.

**Alfonso**, n'honor de bisagüelu el rei Alfonso XIII d'España.

De Tolos Santos, como continuidá de la tradición borbónica.

## Llogros

## Príncipe d'[[Asturies]]

## Rei d'[[España]]

## Referencies

## Enllaces esternos
* Biografía oficial de Felipe de Borbón
* Fundación Príncipe de Asturias
* Árbol xenealóxicu de Felipe de Borbón
Ficheru informáticu

N'informática, un **ficheru** (tamién nomáu **archivu**) ye una secuencia finita de bytes atroxaos na memoria secundaria d'un ordenador. El ficheru caltién información que de dalguna manera tien una entidá llóxica.

El ficheru tará nun sistema de ficheros, que tendrá delles carauterístiques particulares, pero munchos dellos tienen éstes en concreto:

* El ficheru tien un nome. Pue facese referencia al ficheru pol nome.
* Los ficheros puen tar dientro carpetes o subdireutorios. Dientro una carpeta pue haber otres carpetes y/o ficheros.
* Frecuentemente, les últimes lletres del nome, separtaes del restu por un puntu, formen lo que se llama la estensión. Esta estensión da idea de cómo interpretar la información contenida nel ficheru. Por exemplu, en dalgunos sistemes operativos, si'l nome'l ficheru acaba per `.txt`, lo más probable ye que cada byte del ficheru represente una lletra en códigu ASCII. Otros sistemas operativos nun empleguen pa nada la estensión, y el significáu del conteníu d'un ficheru sábese por otros medios.
* Los ficheros tienen otres carauterístiques, como'l so tamañu, si pue camudase'l so conteníu o non, etc.

Al atroxar información nun ficheru, esta consérvase permanentemente (hasta que se camude). Lo normal ye que los ficheros los manexen programes iguaos pa facelo.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Información sobre nomes d'archivu 
* File extension library: dotwhat.net
Clic

En fonética, conozse col nome de **clic** a un soníu que se produz cola llingua y los llabios ensin intervención del fluxu pulmonar.

Los clics son utilizaos por munches llingües, ente otres l'asturianu, como interxeiciones. Ye'l casu por exemplu de les que s'usen p'amosar fastidiu ( [/], escrita dacuando *tss*), o pa llamar a los perros y los gochos ( [ǂ] trescrita como *cs cs* ) .

Les llingües de la familia khoisan y delles otres influyíes por elles, como'l xhosa, el zulú, el sotho y el dahalo tienen la particularidá de ser les úniques qu'usen los clics como fonema consonánticu. La presencia de los clics nestes llingües nun ta tovía esplicada, anque delles hipótesis apunten la posibilidá de qu'apaecieren nun estadiu primitivu del desarrollu del llinguaxe humanu y que se perdieren na mayoría de les llingües según diben evolucionando. Otres hipótesis en cambiu consideren que son un fenómenu de recién, apaecíu pola evolución fonética normal.

**Principales clics**
* **bilabial** [ʘ] (ruíu d'un besu)
* **dental** [ǀ] (ruíu de fastidiu)
* **alveolar** [ǃ] (ruíu de descorchar una botella)
* **palato-alveolar** [ǂ] (pa llamar a los perros y los gochos) 
* **alveolo-llateral** [ǁ] (pa llamar a les caballeríes)

## Referencies

## Enllaces esternos
Suaḥili

El **suaḥili** (*kiswahili* nel propiu idioma) ye una llingua aglutinante que pertenez al grupu bantú. El suahili ye faláu por alredor de 40 millones de persones de la fastera sur-oriental del continente africanu. Ye llingua oficial en Kenia, llingua nacional en Tanzania y República Democrática d'El Congu, y úsase como llingua vehicular n'Uganda, Ruanda, Burundi, Mozambique, Malaui, Zambia y les islles Comores.

El suaḥili tien una tradición escrita que remonta al sieglu XIII. Nun principiu escribíase col alfabetu árabe pero, dende los caberos años del sieglu XIX, úsase l'alfabetu llatín. La primer obra lliteraria conocida en suaḥili ye un poema épicu del sieglu XVIII tituláu *Utendi wa Tambuka* ("Historia de Tambuka").

## Referencies

## Enllaces esternos

* Kamusi Project  Internet Living Swahili Dictionary
Edsger Dijkstra

**Edsger Wybe Dijkstra**  foi un informáticu neerlandés. En 1972 diéron-y el premiu Alan Turing poles contribuciones fundamentales que fizo na estaya de los llinguaxes de programación.

Dijkstra estudió física teórica na Universidá de Leiden. Trabayó pa Burroughs Corporation, la Universidá Teunolóxica d'Eindhoven y la Universidá de Texas n'Austin. Retiróse nel añu 2000.

Ente les mayores contribuciones de Dijkstra a la informática tán l'algoritmu del camín más curtiu (nomáu Algoritmu de Dijkstra) o'l semáforu, una ferramienta pa sincronizar programes.

Otra de les contribuciones más remembraes de Dijkstra foi l'artículu *Go To Statement Considered Harmful*, espublizáu en 1968, nel que criticaba l'emplegu de la orde goto en programes d'ordenador. Esti artículu considérase perimportante nel desendolcu de la programación estructurada, ún de los primeros pasos hasta la inxeniería del software. Tamién trabayó n'otros proyeutos importantes, como'l primer compilador pal llinguaxe ALGOL 60. Dempués trabayó na estaya de la verificación formal de programes. 

Amás d'investigador científicu, Dijkstra foi un home con gran pruyíu pola enseñanza, qu'exerció n'universidaes como la de Eindhoven o la d'Austin (Estaos Xuníos); dizse que yera un escelente profesor.

Dijkstra morrió de cáncer en 2002. Munchos de los sos escritos caberos (fechos con pluma) escaniáronse dempués y alcuéntrense n'internet.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Go To Statement Considered Harmful  (n'inglés)
Inxeniería del software

La **inxeniería del software** ye la disciplina d'inxeniería que se ocupa del desendolcu y mantenimientu de aplicaciones informátiques. Ente les sos xeres tan la xestión de proyeutos, el análisis y diseñu de programas d'ordenador, el estudiu del dominiu d'aplicación de que se trate, y munches otres coses.

Frecuentemente créese que facer aplicaciones informátiques ye cenciellamente l'equivalente de programar. En realidá, la programación pue ser una de les xeres menos importantes nun proyeutu; cuandu falamos d'un sistema informáticu nel que'l software ye namái qu'una parte, y sicasí esi software tien millones de línies de códigu fonte, y esi sistema tien que funcionar cumpliendo condiciones muy estrictes de rendimientu, o una organización entera enfótase nél pal so funcionamientu, el problema nun ye tanto escribir los programas en sí mesmos como xestionar tola complexidá del desendolcu y el mantenimientu. Anguaño, los sistemas informáticos nun son obres d'artesanía que un aficionáu pue facer; va munchos años que los sistemas informáticos tan ente los artefautos más complicaos manexaos pola humanidá. Un sistema de ciertu tamañu o importancia nun pue facese sin aplicar téuniques d'inxeniería.

Según l'IEEE, nel so estándar 610.12, la inxeniería del software ye:

# La aplicación de un enfoque sistemáticu, disciplináu y medible al desendolcu, esplotación y mantenimientu del software, ye dicir, la aplicación de la inxeniería al software. 
# El estudiu de los enfoques nomaos nel puntu anterior.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Guide to the SWEBOK . Guía al Cuerpu de Conocimientos sobre Inxeniería del Software (*Software Engineering Body Of Knowledge*) (n'inglés)
* Software Engineering Institute. Institutu d'Inxeniería del Software na Universidá Carnegie Mellon (n'inglés).
* International Software and Productivity Engineering Institute (INTSPEI)
Donald Knuth

**Donald Ervin Knuth**  ye un informáticu perconocíu y profesor eméritu na Universidá de Stanford.

Un de los trabayos meyor conocíos de Knuth ye la coleición de llibros "L'arte de la programación d'ordenadores" (*The Art of Computer Programming* o TAOCP), una de les obres más respetaes na informática. Ye un trabayu señeru nel desendolcu del análisis d'algoritmos, y fizo delles contribuciones básiques a delles estayes de la informática. Nun ordre más práuticu, tamién ye l'autor de T<sub>E</sub>X, un programa de edición y composición de documentos, y de METAFONT, un sistema de diseñu de fontes (tipos de lletra). Tamién ye ún de los pioneros de la *literate programming*.

## Educación y trabayu académicu
Nacíu en Milwaukee, titulóse en matemátiques en 1960, y doctoróse tamién en matemátiques en 1963 nel California Institute of Technology (Institutu de Teunoloxía de California), onde entamó a trabayar de profesor y tamién a escribir *The Art of Computer Programming*. En principiu, pensaba que esta serie diba tener 7 volúmenes. Espublizó'l primeru en 1968. Esi mesmu añu marchó a trabayar pa la Universidá de Stanford. 

En 1971, Knuth foi'l primeru en recibir el premiu Grace Murray Hopper de l'ACM. Ganó dellos otros premios, ente ellos el Premiu A. M. Turing, la Medaya Nacional de la Cencia, la Medaya John von Neumann y el Premiu Kyoto. Dempués de sacar el tercer volumen de la so serie TAOCP en 1976, abultó-y tan frustrante la situación de les ferramientes de composición de llibros que púnxose a trabayar nos sistemas T<sub>E</sub>X y METAFONT. 

En 1992 retiróse de la docencia y la investigación en Stanford pa terminar *The Art of Computer Programming*. Ta trabayando (2004) nel cuartu volume, y mentantu lu termina, da leiciones informales delles veces ca añu en Stanford, que llama *Computer Musings* (Meditaciones sobre informática).

## Curiosidaes
Amás de les sos contribuciones científiques, pa encuadrar a Knuth ye necesario conocer delles de les sos escentricidaes, porque ye una persona con gran sentíu del humor (orientáu, de cutio, a la informática).

* Paga 2,56 dólares a quien atope errates nos sos llibros y programas (porque diz que 256 céntimos son un dólar hexadecimal).
* Los númberos de versión del so programa T<sub>E</sub>X nun son enteros correllativos, sinón que son aproximaciones al númberu π (tienen la forma 3, 3.1, 3.14...) Esto fai que'l númberu seya ca vez mayor, pero non lu asusta, porque ta tan enfotáu en que el programa ta estable y ensin fallos que nun van salir munches versiones más.
* Dixo una vegada nun escritu: *"Curiáu colos fallos nel programa d'equí enriba; namái demostré que yera correutu, nun lu probé".
* Tolos apéndices na so serie de llibros *Computers and Typesetting'' tienen un títulu qu'entama cola mesma lletra que identifica l'apéndiz.

## Referencies

## Enllaces esternos
* La páxina de Knuth en Stanford  (n'inglés)
* Biografía llarga de Knuth (n'inglés)
* Videos de presentaciones nas que sal Donald Knuth  (n'inglés)
Estructura de datos

Una **estructura de datos** ye una mena d'organizar l'atroxu de datos na memoria d'un ordenador, pa que esos datos puedan emplegase eficientemente.

Qué ye o non "eficiente" depende de pa qué se vayan a emplegar. Dalgunes vegaes, al escoyer l'algoritmu que vaya a trabayar colos datos ya ta claro qué estructura de datos hai qu' usar; otres ye al revés, y al escoyer les estructures queden determinaos los algoritmos. En xeneral lo que se quier ye que l' algoritmu necesite el menos tiempu posible pa facer la so xera, o bien que los datos ocupen el menos sitiu posible na memoria del ordenador. Lo meyor sería siempres que se dieren les dos coses: gastar cuanta menos memoria meyor, y cuanto menos tiempu meyor. Pero de cutio nun se pue facer un algoritmu óptimu pa les dos coses al tiempu; si se gasta menos memoria, tardará más, y viceversa. Por eso, al facer un programa ye perimportante escoyer y diseñar les estructures de datos que va usar. Esa decisión pue facer, por exemplu, que'l mesmu programa tarde (pa facer una xera determinada) segundos o díes, namái con camudar les sos estructures de datos.

Nun principiu, los protagonistas de los programas yeren los algoritmos, el fluxu d'execución. Pero bien ceo salieron llinguaxes de programación nos que los protagonistes yeren les estructures de datos, y qu' ufiertaben una sintaxis afayadiza pa describiles y manexales. Primero foron llinguaxes modulares, y dempués llinguaxes empobinaos a oxetos, comu C++ o Java.

Hai munches estructures de datos, con carauterístiques estremaes. Nes lliniales los datos formen una secuencia; son exemplos les llistes, piles o coles. Nes estructures non lliniales cada datu pue tener más de un predecesor o socesor; eso pasa nos árboles o nos grafos. Un de los autores más conocíos na estaya de les estructures de datos y los algoritmos ye Niklaus Wirth, premiu A. M. Turing en 1984.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Dictionary of Algorithms and Data Structures (n'inglés)
* Algorithms + Data Structures = Programs  (n'inglés), describe el llibru más conocíu de Niklaus Wirth sobre esti tema.
Samartín (Amieva)

**Samartín** ye una parroquia del conceyu asturianu d'Amieva.

Nos sos  d'estensión viven un total de , repartíes ente les poblaciones d'Argolibiu, Campurriondi, Los Caneyones, Carmeneru, Ceneya, La Cetreda, Cien, La Ḥuente'l Sapu, Gorguyones, La Mata, El Molín de la Llastra, Palombierga, El Puente Vega, Rañes, La Teyera y La Vega.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Li Po

**Li Po** o **Li Bai** (chinu: 李白, pinyin: Lǐ Bái, Wade-Giles: **Li Pai**; ) foi un poeta chinu consideráu'l meyor poeta románticu de la dinastía Tang. El calter 白, pronunciáu *bái* en mandarín modernu, pronunciábase enantes *bó*, motivu pol que'l so nome se trescribía como **Li Po**, representación según el sistema Wade-Giles d'esta pronunciación anticuada.

Conocíu como'l **poeta inmortal**, alcuéntrase ente los más respetaos poetes de la historia de la lliteratura china. Milenta poemes suyos consérvense anguaño. El mundu occidental introduxo los trabayos de Li Bai a traviés de tornes llibres de versiones en xaponés, feches por Ezra Pound. De Li Bai destáquense la so imaxinación escéntrica y les imáxenes taoístes vertíes na so poesía, al tiempu que la so afición a la bebida. Al igual que Du Fu, Li Bai pasara gran parte de la so vida viaxando, y gozara d'una bona situación económica. Dizse que s’afogó nel ríu Yangtsé, al cayer de la chalana cuando, tando baxo los efeutos del alcohol, trataba d'abrazar la lluna.

## Biografía
Li Bai foi'l fíu d'un mercader ricu. Suel atribuyise como'l so llugar de nacimientu Suiye, n'Asia Central, (cerca del actual Tokmak en Kirguistán). A los cinco años, la so familia coló pa Jiangyou, cerca de la moderna Chengdu na provincia de Sichuan. Foi influyíu pol confucionismu y el taoísmu, pero finalmente la so herencia de familia nun-y permitió grandes oportunidaes dientro l'aristocrática dinastía Tang. Magar que quixera convertise n'oficial, nun llegó a presentase al esame del serviciu civil chinu. Poro, a los 25 años, entamó a viaxar per China, desarrollando una personalidá xabaz y llibre. Esta imaxe esteló tanto a aristócrates como a xente común y Li Bai foi a la fin presentáu al emperador Xuan Zong en 742.

Algamó un cargu na Academia Hanlin, que formaba a intelectuales espertos pa la corte imperial. Li Bai foi amás cuasique dos años poeta oficial del emperador, pero a la fin despidiéronlu por una indiscreción que nun s'asoleyó. Poro, vagó per China'l restu la so vida. 
Conoció a Du Fu na seronda de 744 y volvió atopalu l'añu siguiente. Foron les dos ocasiones que s'alcontraron, pero la so amistá siguió siendo mui importante pa Du Fu (caltiénense una docena de los sos poemes al rodiu de Li Bai). 
Cuando la rebelión d'An Lushan axuntóse a un llevantamientu escontra l'emperador, anque nun se conoz de xuru si foi un allistamientu voluntariu. El fracasu la rebelión finó col so segundu exiliu en Yelang. Foi absueltu enantes de que'l tiempu del esterramientu finara.

Li Bai morrió en Dangtu, anguaño Anhui. Dellos espertos creen que la so muerte foi'l resultáu d'un envenenamientu con mercuriu dempués d'un llargu historial de consumu de ferviatos taoístes pa la llonxevidá. Otros creen simplemente que morrió d'intoxicación etílica.

## Referencies

## Enllaces esternos