Andrea M. Ghez

**Andrea Mia Ghez**  ye una astrónoma d'Estaos Xuníos y profesora nel Departamentu de Física y Astronomía en UCLA. Recibió un BS en física del Institutu Teunolóxicu de Massachusetts en 1987 y el so doctoráu nel Institutu de Teunoloxía de California en 1992. 
Nel 2004, la revista *Discover* incluyó a Ghez nel top 20 de los científicos nos Estaos Xuníos que demostraron un altu grau de comprensión nos sos respeutivos campos. En 2020 recibió'l Premiu Nobel de Física.

La so investigación actual implica l'usu de téuniques d'alta resolución espacial n'imáxenes, como la óptica adaptativa y los Telescopios Keck, pa estudiar les rexones de la formación estelar y el furacu negru supermasivu nel centru de la Vía Láctea conocíu como Sagitario A*.
Usa la cinemática de les estrelles cerca del centru de la galaxa como una prueba pa investigar esta rexón. L'altu resolución de los telescopios Keck dan-y una meyora significativa nel primer gran estudiu de les galaxes centrales cinemátiques pol grupu Reinhard Genzel.

Nel 2004, Gheze foi escoyida pola Academia Nacional de Ciencies d'Estaos Xuníos. Apaeció nuna llista notable de presentaciones en medios de comunicación. Los documentales fueron entamaos por The Learning Channel, BBC, y The History Channel; nel 2006 hubo una presentación en *Nova*.

## Actividaes y familia

Crecida en Chicago, Ghez primero quería ser baillarina. Los allunizaxes inspirar en ser la primera astronauta y la so madre sofitar. El so únicu modelu de rol femenín foi la so profesora de química na escuela. Empezó'l colexu pola especialización en matemátiques, pero camudó a la física.

Ghez ta casada con Tom LaTourrette, xeólogu y científicu d'investigación na corporación RAND. Tienen dos fíos, Evan, nacíu nel 2001 y Miles nacíu en 2005. Ghez ye una nadadora apasionada nel Club de Natación Masters, actividá que practica pa tomar un descansu de la ciencia.

## Furacos negros nel centru galácticu

Usando l'altu resolución nel infrarroxu del telescopiu Keck, Ghez y los sos colegues fueron capaces de reparar el centru escuru de la nuesa galaxa. Afayaron qu'hai munches estrelles orbitando elípticamente el furacu negru central. Dende 1995, l'oxetu SO-2 fixo cuasi una órbita elíptica completa. Delles décades más van ser necesaries pa completar les órbites de dalguna d'estes estrelles. N'ochobre de 2012 una segunda estrella n'órbita alredor del centru galácticu, SO-102, foi identificada pol so equipu de la UCLA.

## Premios

* Premiu Annie J. Cannon n'Astronomía (1994)
* Premiu Packard Packard (1996)
* Premiu Newton Lacy Pierce n'Astronomía de l'American Astronomical Society (1998)
* Premiu Sackler (2004)
* Premiu Oru per Academia Escelente (2004)
* Beca MacArthur (2008)
* Premiu Crafoord (2012)

## Publicaciones

* *The Multiplicity of T Tauri Stars in the Taurus-Auriga & Ophiuchus-Scorpius Star Forming Regions: A 2.2 micron Imaging Survey*, 1993, AJ, 106, 2005
* *High Spatial Resolution Imaging of Pre-Main Sequence Binary Stars: Resolving the Relationship Between Disks and Close Companions*, 1997, ApJ, 490, 353
* *High Proper Motions in the Vicinity of Sgr A*: Unambiguous Evidence for a Massive Central Black Hole*, 1998, ApJ, 509 678
* *The Accelerations of Stars Orbiting the Milky Way's Central Black Hole*, 2000, Nature, 407, 349 
* *The First Measurement of Spectral Lines in a Short-Period Star Bound to the Galaxy's Central Black Hole: A Paradox of Youth*, 2003, ApJLetters, 586, 126

## Referencies