Phumzile Mlambo-Ngcuka

**Phumzile Mlambo-Ngcuka**, (Transkei, 3 de payares de 1955; pron.: *pumzíle lámbo núca*) ye una política sudafricana que foi Vicepresidenta de Sudáfrica dende 2005 hasta 2008. Foi la primer muyer n'ocupar el cargu y nesi momentu la muyer de más altu rangu na hestoria de Sudáfrica. 

El 10 de xunetu de 2013, Mlambo-Ngcuka foi nomada Direutora Executiva de la Entidá de les Naciones Xuníes pa la Igualdá de Xéneru y Empoderamiento de les Muyeres (ONX Muyeres) pol Secretariu Xeneral de les Naciones Xuníes, Ban Ki-moon.

## Educación
Llogró una llicenciatura en ciencies sociales y educación na Universidá Nacional de Lesothu (National University of Lesotho) en 1980, según un doctoráu de la Universidá de Ciudá del Cabu (University of Cape Townen) en 2003, sobre planificación y política educativa. En 2013 foi gallardoniada con un doctoráu de la Universidá de Warwick (University of Warwick) pol so trabayu nel usu de teunoloxíes móviles pa sofitar la formación del profesoráu nos países d'escasos recursos.

### Desenvolvimientu xuvenil
De 1981 a 1983 dio clases en KwaZulu-Natal, dempués de lo cual treslladóse a Xinebra pa trabayar cola Asociación Mundial Cristiana Femenina (YWCA), ente 1984 y 1989, como Direutora de Moces de la organización, onde s'abogó pola creación d'empléu pa los mozos dientro'l sistema de la ONX y la educación pal desenvolvimientu promovíu n'África, Asia y Oriente Mediu. Mientres esti tiempu tamién fundó y dirixó'l Programa Internacional de Muyeres Nueves. De 1987 a 1989 foi direutora de *TEAM*, una Organización non gubernamental (ONG) de desenvolvimientu en Ciudá del Cabu, y tamién s'arreyó con muyeres *[[Movimientu okupa|ocupes]]* ya ilesies africanes independientes pa promover l'autosuficiencia económica y la execución de programes de desenvolvimientu d'aptitúes. De 1990 a 1992 foi direutora de los Servicios Mundiales Universitarios (World University Services), un organismu de financiamientu, según participó na xestión de los fondos donaos a organizaciones de desenvolvimientu poles axencies gubernamentales de desenvolvimientu sueques y suices.

### Miembru del Parllamentu
En 1994, Mlambo-Ngcuka convertir nun miembru del Parllamentu, presidiendo'l Comité de Cartera de Servicios Públicos. Foi viceministra nel Ministeriu de Comerciu ya Industria dende 1996 hasta 1999, tiempu mientres el cual tamién foi miembru fundadora de la Corporación de Desenvolvimientu de la Comunidá Guguletu. Dende 1997 foi miembru del comité executivu nacional del Congresu Nacional Africanu (ANC), amás de ser el vicepresidente provincial de la ANC del Cabu Occidental.

Mlambo-Ngcuka foi Ministra de Minerales y Enerxía ente xunu de 1999 y xunu de 2005. Mientres esti tiempu foi una fuercia impulsora na política del gobiernu de crear la Nueva Orde de Derechos de Minería, que punxo fin a un periodu en que les grandes empreses mineres, que controlaben casi tolos minerales de les reserves de Sudáfrica, podíen caltener los derechos mineros concedíos en perpetuidad. La política de Mlambo-Ngucka de *"úsalo o piérdilo"* creó una situación na que los derechos de minería llegaron a tar disponibles a un segmentu muncho más ampliu de la población, incluyida muncha xente de color enantes desfavorecida. Desempeñóse como ministra interina d'Artes, Cultura, Ciencia y Teunoloxía de febreru a abril de 2004.

### Vice-Presidenta

El 22 de xunu de 2005, el presidente Thabo Mbeki nomar como vicepresidenta de Sudáfrica, dempués de relevar a Jacob Zuma del cargu la selmana anterior. El maríu de Mlambo-Ngcuka, Bulelani Ngcuka, foi xefe de la Direición Nacional del Ministeriu Públicu de Sudáfrica nel so momentu y encargáu de la llucha contra'l crime entamáu. Foi'l NDPP quien determinó que tendríen d'establecese cargos criminales contra Zuma. La posición caltenida por Zuma yera que los cargos nel so contra teníen motivaciones polítiques. Poco dempués del so nomamientu foi ullada polos partidarios de Zuma nun mitin en KwaZulu-Natal, un incidente que nun taba cubiertu pola cadena pública, la SABC, que llevó a acusaciones de parcialidá. N'agostu de 2005, comentó sobre'l lentu ritmu del programa de reforma agraria *Willing Buyer Willing Seller* (Dispuestu Vendedor Dispuestu Comprador) en Sudáfrica, y afirmó que Sudáfrica podría aprender alrodiu de la reforma agraria de Zimbabue. Esti comentariu provocó una condena pola oposición parllamentaria.

El presidente Mbeki dimitió en setiembre de 2008 dempués de que'l Comité Executivu Nacional, oponiéndose a la presunta participación de Mbeki nel enxuiciamientu de Jacob Zuma p'actividaes delictives, decidiera estrema-y. El 23 de setiembre, arriendes de esto, la mayor parte del gabinete de Sudáfrica arrenunció, Mlambo-Ngcuka ente ellos. Mlambo-Ngcuka xunir al partíu políticu COPE a finales de febreru de 2009.

### Discutinios
Mientres el so periodu como Ministra de Minerales y Enerxía, la empresa paraestatal PetroSa efectuó un pagu antemanáu de 15 millones de ZAR (aproximao 1,5 millones de dólares d'Estaos Xuníos) a una empresa privada Imvume, que de la mesma fixo una donación de 11 millones de ZAR al ANC antes de les eleiciones de 2004. Comprobóse que Imvume tenía estrechos venceyos col ANC. Estos eventos fueron moteyaos como l'escándalu *Oilgate* pelos medios de comunicación de Sudáfrica.

Anque nunca hubo nenguna evidencia de que Mlambo-Ngcuka tuviera arreyada de nenguna manera, los medios de comunicación abarruntaben qu'hubiera dalguna rellación. Col fin de llimpiar el so nome, Mlambo-Ngcuka pidió al Defensor del Pueblu de Sudáfrica una investigación sobre la tema. L'informe posterior lliberar por completu de cualquier responsabilidá. Por cuenta de que l'hermanu de Mlambo-Ngcuka, Bonga Mlambo, taba arreyáu con Imvume nun proyeutu hoteleru naquel momentu, foi presuntamente arreyáu nel negociu d'aceite de Imvume. Estes acusaciones tamién resultaron ser infundaes.

Mlambo-Ngcuka tamién s'enfrentó otru discutiniu en xineru de 2006 cuando se supo qu'ella se foi cola so familia y un amigu Thuthukile Mazibuko-Skweyiya, n'avientu de 2005, de vacaciones supuestamente pagaes polos impuestos de los contribuyentes por valor de 4 millones de ZAR a los Emiratos Árabes Xuníos. Esti escándalu foi moteyáu'l *Gravy Plane* pelos medios sudafricanos, y llegó nun momentu delicáu, una y bones el ANC taba preparándose pa lluchar nes eleiciones llocales. Una vegada más Mlambo-Ngcuka pidió al Defensor del Pueblu una investigación y una vegada más foi absuelta de toa culpa. El Defensor del Pueblu atopó que los servicios de seguridá sudafricanos habíen decidíu que, por cuenta de razones de seguridá, emplegárase un avión del gobiernu pal viaxe y que Mlambo-Ngcuka nun tuviera nengún papel en tomar d'esta decisión.

## Referencies

## Enllaces esternos