Llagu Winnipeg

El **llagu Winnipeg** ye un gran llagu d'América del Norte, asitiáu na provincia canadiense de Manitoba, a unos 55&nbsp;km al norte de la ciudá de Winnipeg. Con una superficie de 24.400&nbsp;km² ye'l mayor llagu del sur de Canadá, y la cuenca fluvial pertenez a la zona menos desenvuelta humanamente, calteniendo gran pureza les sos agües y un importante valor ecolóxicu y turísticu.

## Hidrografía

Ye'l quintu mayor llagu d'agua duce de Canadá, superando inclusive a los llagos Ontario y Erie en tamañu, magar nun ye de gran fondura (máximu 18,6&nbsp;m); ye l'oncenu mayor llagu d'agua duce del mundu. La so zona este ye una zona de montes boreales y ríos y ye candidata a ser nun futuru Reserva de la Biosfera. Ye un llagu allargáu, de 416&nbsp;km en distancia norte-sur, con sableres arenoses, grandes cantiles, y en numberoses zones esisten cueves. Hai delles islles nel llagu, la mayoría ensin desenvolver y vírxenes. El so potencial ecoturístico ye enorme, y ye de gran valor ecolóxicu.

La so cuenca hidrográfica ye de 984.200&nbsp;km², y cubre gran parte d'Alberta, Saskatchewan, Manitoba, noroeste d'Ontario, Minnesota, y Dakota del Norte. 

El llagu Winnipeg desagua escontra'l norte nel ríu Nelson con una media de 2.066&nbsp;m³/s, y forma parte de la cuenca fluvial de la badea de Hudson, una de les mayores del mundu. Esta cuenca hidrográfica formó parte históricamente de la conocida como "Tierra de Rupert" cuando la Compañía de la Badea de Hudson poner en marcha a finales del Sieglu XVII.

Los llagos Winnipeg, Manitoba, y Winnipegosis atópase na base de lo que yera'l prehistóricu llagu Agassiz. L'área ente los llagos Winnipeg, Winnipegosis y Manitoba ye conocida como la rexón *Interlake*, o Interlagos, y la rexón al completu ye conocida como *les Tierres Baxes de Manitoba*.

Por causa de la so forma alagada y estrecha, el llagu amuesa una variedá d'interesantes efeutos nos vientos y les foles, como foles d'hasta un metro en orellar sur, procesu llamáu *marea de vientos*. Asocede cuando soplen vientos predominantes del norte, qu'exercen una "presión" sobre la superficie del llagu, y moviéndose les agües superficiales escontra'l sur. Conjuntamente fórmense nubes que causen erosión nes veres del llagu ya hinchentes. 

Crecíes de más de 1 metru sobre'l nivel normal del llagu fueron rexistraes a lo llargo de munches de les sableres recreatives del llagu Winnipeg, y les correspondientes foles col so efeutu d'elevación causaron daños considerables, hinchentes y erosión na mariña. Les crecíes más grandes asoceden na seronda, cuando los vientos del norte son más fuertes. Si'l vientu párase de sópitu, l'agua sale disparada escontra'l norte, entós ximiélgase d'un llau pa otru causando un procesu llamáu *seiching*.

### Afluentes

Los sos principales afluentes (ríos y llagos) son los siguientes:
* ríu Saskatchewan, de 547 km. Tien na so cuenca a dos grandes ríos, el Saskatchewan Sur -Bow (1.392 km) y el Saskatchewan Norte (1287 km);
* ríu Coloráu del Norte, de 877 km, que tien como afluente al ríu Assiniboine (1.070 km); 
* ríu Winnipeg, de 235 km, que desagua el llagu de los Montes, el ríu Rainy y el llagu Rainy;
* llagu Manitoba, que desagua el llagu Winnipegosis;
* ríu Bloodvein;
* ríu Poplar;
* ríu Manigatogan.

## Historia

Créese que'l primer européu que vio'l llagu foi Henry Kelsey in 1690. Adoptó pal llagu'l so nome en idioma cree: *wīnipēk* (ᐐᓂᐯᐠ), que significa "agües enllamorgaes". Más tarde, la colonia del Ríu Coloráu del Norte tomó'l nome del llagu y pasó a llamase Winnipeg, la capital de Manitoba.

## Veres
Esisten delles comunidaes a veres del llagu, como son Grand Beach o Riverton. Na punta sur del llagu hai bones sableres, afeches pal turismu.

El llagu Winnipeg ye una importante zona de pesca, y la zona sur ye un importante área turística.

## Referencies

## Enllaces esternos
* The Canadian Encyclopedia (some facts & figures in this article) (n'inglés)
* The Atlas of Canada (some facts & figures) (n'inglés)
* Lake Winnipeg Research Consortium - a detailed site dedicated to the lake (n'inglés)