open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anglicismu

Los **anglicismos** son estructures provinientes del inglés y en menor midida de la so familia que s'empleguen nuna llingua estremada a la de so. Suélense dar n'acepciones referíes a deportes, o a conceutos téunicos. La llingua inglesa tien un gran númberu de teunicismos, que (por economía llingüística, por falta d'inxeniu pa inventar una nueva pallabra, por moda o otres razones) gárrense como empréstamos.

**Exemplos**:

* *Cárter*
* *Córner*: Saque d'esquina
* *[[Fonemática]]*: Fonoloxía
* *Míster*: Entrenador

## Referencies

## Enllaces esternos
Heinrich Böll

**Heinrich Theodor Böll**  foi ún de los escritores alemanes más importantes del sieglu XX. Premiu Nobel de Lliteratura 1972.

Böll ñació en Colonia, nel sén d'una familia católica lliberal y pacifista, educáu nun colexu católicu, foi quien a evitar la entrada nes Mocedaes Hitlerianes nos años 1930. Trabayó como ayudante de llibreru y en 1939 matriculóse en filoloxía xermánica na Universidá de Colonia, pero l'entamu de la Segunda Guerra Mundial impidió-y que siguiere colos sos estudios al ser llamáu a files de la Wehrmacht, participó n'aiciones militares en Francia, Rumanía, Hungría y la Xunión Soviética, mancáu cuatro vegaes enantes de ser capturáu polos americanos n'abril de 1945 y unviáu a un campu d'internamientu.

Publicó la so primer novela, *Der Zug war pünktlich*, en 1949. Böll forma parte del Grupu 47, nel qe tamién tán Günter Grass o Ingeborg Bachmann. Les sos obres más conocíes son *Billard um halb zehn* y *Ansichten eines Clowns*. Les sos primeres noveles traten de les consecuencies de la guerra y de los sos efeutos materiales y sicolóxicos pal alemán corriente, tornáu a más de 30 llingües, ye ún de los dos autores alemanes más lleíos del mundiu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Apollo 17

L**'Apollo XVII** foi unviáu'l 7 d'avientu de 1972 por un cohete Saturnu V, dende la plataforma 39 A del complexu de Cabu Kennedy, na Florida (EEXX). Conocióse oficialmente como AS-512 y foi l'encargáu de llevar los caberos astronautes a la lluna.

La tripulación del Apollo XVII taba compuesta pol comandante Eugene A. Cernan, el pilotu del módulu llunar y xeólogu Dr. Harrison H. Schmitt, llamáu *Jack*, y el pilotu del módulu de mandu Ronald E. Evans.

Los nomes de les naves, privilexu del comandante, foi *Challenger* pal módulu llunar y *America* pal módulu de mandu.

El comandante Gene Cernan foi'l caberu ser humanu que pisó la superficie la Lluna nos Montes Taurus, xunta Cráter Littrow. El 19 d'avientu aterrizaron n'agües del Océanu Pacíficu, poniendo-y fin a la misión.

## Referencies

## Enllaces esternos
Bandera d'Eritrea

La **bandera nacional d'[[Eritrea]]** foi adoptada'l 5 d'avientu de 1995. El so diseñu ta basáu na qu'usaba'l Frente Popular pa la Lliberación d'Eritrea demientres la so llucha pola independencia. Distínguese d'ella en qu'en vez d'una estrella, el triángulu colloráu agospia una corona vexetal de catorce fueyes a cada llau qu'arrodia una rama d'olivar, que yera'l símbolu que llevaba la bandera que tuvo'l país demientres que tuvo federáu con Etiopía. 

La bandera ta dominada por un triángulu isósceles colloráu que tien el so llau menor a la vera l'asta, y que se complementa con otros dos triángulos rectángulos, verde'l d'arriba y azul el d'embaxo. El verde representa la fertilidá de les tierres agrícoles del país, l'azul el color de la mar y el colloráu la sangre vertío na llucha pola independencia.

## Banderes históriques


Flag_of_Eritrea_(1952-1961).svg| Bandera de 1952 a 1961.
Flag of Ethiopia (1897–1974).svg| Bandera del imperiu etíope, al que perteneció Eritrea, demientres el reináu de Haile Selassie.
Flag of the EPLF.svg| Bandera del FPLE.
Flag of Eritrea (1993-1995).svg| Bandera de 1993 a 1995 (d'igual diseñu, pero con proporción 2:3).



## Ver tamién
* Escudu d'Eritrea

## Referencies

## Enllaces esternos
Placebo

**Placebo** ye un grupu de rock alternativu que surde nel añu 1994 na ciudá de Londres, Inglaterra. El grupu ta formáu por: Brian Molko (vocalista, guitarrista ya cabezaleru), Stefan Olsdal (baxista) ya Steve Forrest (batería).

## Discografía
**[[Placebo (discu)|Placebo]]* (1996)
**[[Without You I'm Nothing (discu de Placebo)|Without You I'm Nothing]]* (1998)
**[[Black Market Music (discu)|Black Market Music]]* (2000)
**[[Sleeping with Ghosts]]* (2003)
**[[Meds]]* (2006)
**[[Battle for the Sun]]* (2009)
**[[Loud Like Love]]* (2013)
**[[Never Let Me Go (discu de Placebo)|Never Let Me Go]]* (2022)

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Lambda

**Lambda** ye'l nome de la decimoprimer lletra del alfabetu griegu (λάμβδα); equival a la /l/. Minúscula λ, mayúscula Λ. Suel trescribise como como *l*. Provién de la lletra del alfabetu feniciu *lāmed*. Como signu numbéricu representaba'l trenta. En mayúscula val tamién pa designar el décimu primer cantu de la Illíada d'Homeru y en minúscula'l décimu primero de la Odisea.

La lletra λ emplégase como símbolu pa:
* En física, la llonxitú d'onda;
* En bioloxía, el virus Lambda phage;
* En craneometría, el llugar de xunión de les sutures saxital y lambdoidea;
* En cálculu Lambda y por estensión nalgunos llinguaxes de programación, pa definir funcions anónimamente; 
** El llinguax Unlambda constrúyese dafechamente con lambdes, que nun se pue almacenar;

## Referencies
Pedro Salinas

**Pedro Salinas y Serrano**  foi un poeta español, miembru de la Xeneración del 27.

## Biografía
Doctor en drechu y en lletres, ente 1914 y 1917 foi llector d'español en La Sorbona, en tornando pa España enseña nes universidaes de Sevilla y Murcia. En 1922 cola pa dar clases n'Oxford y dende 1923 tará nos Estaos Xuníos, d'u tornará en 1926 y pa collaborar col Centru d'Estudios Históricos que fundare Ramón Menéndez Pidal; en 1932 asoleya la revista lliteraria *Índice Literario* y en 1933 funda la Universidá Internacional de Santander. Tres la Guerra Civil española tien que s'exiliar y trabaya en numberoses universidaes de los Estaos Xuníos y Puertu Ricu.
La obra poético de Salinas suel dixebrase en tres etapes. La inicial, la de la plenitú y la del exiliu:
*La **etapa inicial** (1923-1932) ta marcada pola influyencia de la poesía puro de Juan Ramón Jiménez y carauterízase pola idea de depuración y perfeición poético y el protagonismu de los temes amorosos. Ente les obres destaquen *Presagios* (1923), *Seguro azar* (1929) y *Fábula y signo* (1931).
*La **etapa de plenitú** abarca hasta 1939 y fórmenla la triloxía amorosa *La voz a ti debida* (1933), *Razón de amor *(1936) y *Largo lamento* (1939).
*La **etapa de l'exiliu** ta formada por *El contemplado* (1946), estensu poema nel que dialoga col mar de San Xuan; *Todo más claro y otros poemas* (1949) y la so obra póstuma *Confianza* (1955), afirmación gozosa de la realidá vivío.
Ente la so obra narrativa destaca *La bomba increyible* (1950), novela sobro los horrores de la bomba atómica, y *El desnudo impecable y otras narraciones* (1951).

## Referencies

## Enllaces esternos
Resurdimientu

**Resurdimientu** (*Rexurdimento* en gallegu) ye'l nome col que se conoz al sieglu XIX (o a la segundá metá del mesmu) na hestoria de Galicia y espresa una trayeutoria de recobramientu non sólu lliterariu, sinón tamién cultural, políticu ya históricu. La espublización en 1863 de Cantares Gallegos, obra escrita dafechamente en gallegu por Rosalía de Castro, entama'l Resurdimientu Plenu, y les obres anteriores a esta data acostumen a clasificase como pertenecientes a los precursores. A Rosalía hai que-y añader a Eduardo Pondal, Valentín Lamas Carvajal y tamién Manuel Curros Enríquez como los principales escritores en gallegu d'esta dómina.

Na primera metá del sieglu XIX, Galicia foi escenariu d'una serie d'acontecimientos qu'entamaron una nueva situación políticu-cultural que preparó'l camín del llamáu Resurdimientu. Esta dómina ye conocida como la de los precursores.

Dellos acontecimientos históricos importantes valieron pa espertar la concencia nacionaliega de dellos gallegos (non llamada asina naquella dómina). Una d'estes foi la invasión francesa, que dio llugar a la circulación de testos d'axitación escritos en gallegu. La consciencia d'una Galicia estremada del restu d'España foi aumentando adulces. Esta identidá manifiéstase en publicaciones nes cais o escritores y políticos que valorizaben aquello que víen como propio n'oposición a lo foriato, consideráu como amenaza.

Cola espublización en 1853 del primer llibru escritu en llingua gallega del sieglu XIX, *[[A gaita galega]]*, diose un pasu perimportante nel sentíu de la normalización lliteraria de la llingua gallega. El so autor foi Xoán Manoel Pintos, que xunto con Francisco Añón, Manuel Murguía y otros, pertenez al grupu de los precursores, qu'anticiparía'l Rexurdimientu.

El Rexurdimientu propiamente dichu namái aportaría cola espublización de *[[Cantares Galegos]]* de Rosalía de Castro en 1863, obra que marcó la madurez d'esti «renacimientu» de la cultura gallega. Otros escritores destacaos foron Curros Henríquez (*[[Aires da miña terra]]', [[1880]]) y Eduardo Pondal (*Queixumes dos pinos'', 1886), que dieren al gallegu la plenitú lliteraria que perdiere dende dellos sieglos atrás.

## Ver tamién
*  Descripción del Resurdimientu
Airbus A319

L**'Airbus A319** ye un avión de pasaxeros d'Airbus, el consorciu européu de fabricación d'aeronaves.
 
Ye un modelu acurtiáu deriváu del A320 con cambeos mínimos. Por mor de que tien los mesmos depósitos de combustible pero menos pasaxeros, (124 en configuración de 2 clases), el so alcance vese aumentáu hasta los 7.200 km, el mayor de la so clas. Lo mesmo que l'A320, tien mandos de control fly-by-wire.

## Referencies

## Enllaces esternos
Airbus A320

L**'Airbus A320** ye un avión civil de pasaxeros Airbus, d'un solu pasiellu y de curtiu a mediu alcance. Foi'l primer modelu d'avión con mandos electrónicos fly-by-wire, de tala forma que'l pilotu controlaba les partes móviles del avión al traviés del emplegu d'impulsos electrónicos en cuenta de palanques y sistemes hidráulicos.

D'esti modelu derivaron darréu les versiones curties A318 y A319 y la versión allongada A321.

## Historia
Dempués del éxitu del A300, Airbus entamó a desendolcar un modelu nuevu destináu a reemplazar l'avión más popular nel mundiu nel momentu, el Boeing 727. L'Airbus nuevu habría de tener les mesmes dimensiones y ufiertar un avión más económicu d'operar que permitiere varies configuraciones de pasaxeros. La teunoloxía dixital del A320 superaba con muncho a la teunoloxía analóxico del 727 y tamién taba penriba de les series 300, 400 y 500 del Boeing 737. L'A320 foi escoyíu por munches aereollinies como'l sustitutu de les sos flotes de 727 y de les primeres variantes del 737.

## Referencies

## Enllaces esternos
José Blanco López

**José Blanco López**  ye un políticu gallegu.

Ingresó nel PSdeG en 1978, foi secretariu xeneral de les Mocedaes Socialistes de Galicia y presidente del Conseyu de la Mocedá de Galicia, senaor (1989-1996), conceyal de Palas de Rei (1991-1999), diputáu nel Congresu los Diputaos dende 1996, y dende esi añu ye secretariu d'organización del PSOE.

## Referencies

## Enllaces esternos
Baranof

**Baranof** o **Baranov** (**Shee** en tlingit) ye una islla del archipiélagu Alexander n'Alaska. La islla tien 160 km de llargu y 48 d'anchu. Sitka ye la principal población.

## Historia
El primer asentamientu européu na islla entamáronlu los rusos en 1741, y ente 1804 y 1867 Baranof foi'lcentru de l'actividá ruso n'América del Norte y onde tenía la so sede la Compañía Ruso-Americana y el nome de la islla vien del primer gobernador de la compañía, Alexander Baranov.

## Referencies

## Enllaces esternos
La Tierra Gallega (1894)

**La Tierra Gallega** foi un selmanariu de L'Habana que fundaron un grupu de galleguistes de Cuba (Manuel Lugrís Freire, Constantino Horta, Vicente Fraiz Andón ente otros) col oxetivu de cede-ylo a Manuel Curros Enríquez pa que lo dirixere. El primer númberu salió'l 8 d'abril de 1894, caltuvo un calter rexonalista gallegu, reivindicando l'autonomía pa Galicia y calteniendo una posición d'españolismu autonomista na política cubana. El númberu caberu, el 197, salió'l 9 de payares de 1896, dempués de que'l gobernador de l'Habana y capitán xeneral, Valeriano Weyler, suspendiéralu tres d'atacar al so ministru español de marina.

## Referencies

## Enllaces esternos
Lapurdi

**Lapurdi** (oficialmente en , , gascón: *Labord*) ye'l nome de la zona más occidental del País Vascu francés, nel departamentu francés de los Pirineos Atlánticos (en francés *Pyrénées-Atlantiques*). Ye una de les siete provincies tradicionales del País Vascu (Euskal Herria), nel territoriu conocíu como Iparralde. Sitúase nel Golfu de Vizcaya y pertenez a Francia. Llenda al sur con Guipúzcoa y Navarra, al este cola Baxa Navarra, al oeste col mar Cantábricu y al norte col departamentu francés de Llandes. Tien aproximadamente unos 200.000 habitantes, un 25% d'ellos falen vascu. La so capital ye Bayona, siendo otres ciudaes importantes Biarritz y Hendaia.

## Referencies

## Enllaces esternos
Conseyu Interprovincial d'Asturies y Llión

El **Conseyu Interprovincial d'Asturias y Lleón** foi una entidá alministrativa creada'l 23 d'avientu de 1936 na dómina de la Segunda República Española, como socesora del Comité de Guerra de Xixón. El 24 d'agostu de 1937 tresfórmase nel Conseyu Soberanu d'Asturies y Lleón al traviés d'un decretu escritu na villa de Xixón.

## Referencies

## Enllaces esternos
Comité de Guerra de Xixón

El **Comité de Guerra de Xixón** foi una institución política de predominiu anarquista de la ciudá de Xixón mientres l'entamu de la Guerra Civil Española y nel contestu de la Revolución Española de 1936.

Desenvueltu en xunu de 1936 y presidíu por Segundo Blanco, de la CNT, el comité cuntaba con comisiones de guerra, tresportes, suministru y salobridá. En Sama de Llangréu, surdiera de la mesma el Comité Popular de Sama de Llangréu de preponderancia socialista. Finalmente, gracies a la presión del Gobiernu ambos comités fundiéronse, esi mesmu añu, n'otru alcontráu en Xixón el 23 d'avientu (el Conseyu Interprovincial d'Asturies y Lleón), presido pol socialista Belarmino Tomás.

## Ver tamién
*Comité Popular de Sama de Llangréu
*Conseyu Interprovincial d'Asturies y Lleón
*Conseyu Soberanu d'Asturies y Lleón

## Referencies

## Enllaces esternos
Uníos Hermanos Proletarios

**Uníos Hermanos Proletarios** (**UHP**), ye una conseña simbolizada na alianza obrera soscrita pola Federación Socialista Asturiana, la Unión Xeneral de Trabayadores (UXT) y la Confederación Rexonal del Trabayu d'Asturies, Lleón y Palencia de la CNT, en febreru de 1934.

La conseña foi idea d'Amador Fernández, destacáu dirixente socialista. A esta alianza sumáronse al poco les dos organizaciones trotskistes esistentes: el Bloque Obreru y Campesinu y la Izquierda Comunista de Manuel Grossi. En setiembre'l PCE pidió l' ingresu n'Alianza que n'ochobre entamaría la Revolución asturiana.

La conseña adoptáronla los revolucionarios na Revolución d'Ochobre de 1934, buscando representar la unidá de aición del proletariáu asturianu y les sos diverses tendencies.

Más tarde'l lema sería una proclama avezada del nomáu bandu republicanu y los sos defensores na Guerra Civil.

## Referencies

## Enllaces esternos
Aitutaki

**Aitutaki** ye una de les Islles Cook n'Oceanía, tien una población de 1.800 persones. Airutanga ye la principal llocalidá de la islla.

## Xeografía
Aitutaki ye un atolón, asitiáu a 18°50' S y 159° 45 W. La so altitú máxima ye'l oteru conocíu como Maungapu a 90 m.

## Historia
Los polinesios asentáronse na islla p'hacia'l 900. El primer contautu colos europeos foi la llegada de la Bounty el 11 d'abril de 1789, pocos díes enantes d'amotinase la so tripulación.

## Referencies

## Enllaces esternos
Comité Popular de Sama de Llangréu

El **Comité Popular de Sama de Llangréu** foi una institución política de mayoría socialista y con presencia de comunistes y republicanos, de la llocalidá de Sama, en Llangréu, mientres l'entamu la Guerra Civil.

El Comité foi presidíu por Ramón González Peña y posteriormente por Amador Fernández (Amadorín). Más alantre fusionaríase col Comité de Guerra de Xixón nel Conseyu Interprovincial d' Asturies y Lleón con sé en Xixón y presidíu pol socialista Belarmino Tomás. Esti Conseyu convertiráse nel Conseyu Soberanu d'Asturies y Lleón.

## Ver tamién
*Comité de Guerra de Xixón
*Conseyu Interprovincial d'Asturies y Lleón
*Conseyu Soberanu d'Asturies y Lleón

## Referencies

## Enllaces esternos
Beatu de Lliébana

**Beatu de Lliébana**, (¿?-798) foi un monxu nacíu en Lliébana, nel Reinu d'Asturies, anguaño en Cantabria. La so vida pue indagase siguiendo'l rastru al traviés de testimonios indireutos.

El monxu Beato vivió nel monesteriu de Santu Toribiu de Lliébana, y ellí foi onde escribió los Comentarios al Apocalipsis de San Xuan, nel añu 776. Diez años dempués, nel 786, redacta la versión definitiva. Nesta versión pretende facer frente a la crisis pola que pasaba la Ilesia n'aquellos años ya intenta amosar que ta en posesión de la *traditio* sobre la llegada y predicación del Apóstol Santiagu. Pa ello básase en ciertos escritos del llibru Breviariu de los Apóstoles.

Estos *Comentarios* contienen tamién ún de los más antiguos mapamundis del mundu cristianu.

Del llibru orixinal de los comentarios qu'escribió ficiéronse nun entamu dos copies y dempués foron surdiendo munches más yá que sería un "betseler" de la dómina y esparderíase per tol Cristianismu. A estes copies llámaselos beatoshttp://www.romanicozamorano.com/zamora/tabara/s_salvador_tabara.htm .

Tamién dende esti monesteriu asturianu, Beato participó na llucha contra Elipando, obispu de Toledo, que defendía la teoría del adopcionismu. A esta llucha xunióse tamién Eterio, obispu d'Osma.

Beato retiraríase bien llueu al monesteriu de Valcabado, asitiáu na actual (Palencia). Foi abá d'esti monesteriu, y ellí morrió.

Celébrase la so festividá'l día 19 de febreru.

## Contestu históricu: El Reinu d'Asturies a finales del sieglu VIII

## La querella adopcionista

## Los ''Comentarios al Apocalipsis''

## Los ''Beatos'': Sus carauterístiques pictográficas

## El ''Mapa Mundi'' de Beatu de Lliébana

## Ver tamién

* Mapamundis antiguos.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Más información.
NGC 3273

**NGC 3273** ye una galaxa na constelación d'Antlia. Tien una magnitú aparente de 12.5, una ascensión recta de 10h 30m 29s y una declinación -35° 36' 40"

## Referencies

## Enllaces esternos
Abadía de Bec

L**'abadía de Bec** () ye una fundación bieita de 1039 fecha pol monxu Herluin. L'abadía alcuéntrase en Le Bec-Hellouin, nel departamentu d'Eure (Normandía, Francia), nun valle ente les ciudaes de Rouen y Le Havre.

Na Edá Media de Bec dependía del prioratu de St Neots y otres fundaciones ingleses, y dos de los arzobispos de Canterbury foron monxos procedientes de Bec y l'abadía foi ún de los dos centros inteleutuales europeos del sieglu XI con Anselmo de Canterbury.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ente

L**'ente** (*ens*, en llatín) ye una pallabra central na mayor parte la historia la filosofía. Etimolóxicamente *ens* vieabra central na meirande parte da historia da filosofía. Etimoloxicamente *ens* vien del griegu "on" (participiu presente del verbu *einai*, ser). En consecuencia, nel so sentíu más xeneral úsase pa designar un ser cualsiquier, esto ye, una cosa que ta "siendo" qu'esiste.

Na filosofía griega la discusión filosófica sobro l'ente xiraba alrodiu de si taba o non sometíu a un cambéu. Nesti sen, puédese afirmar que tol pensamientu griegu alliméntase de la tensión ente Física (ciencia o cambiu) y Metafísica (ciencia de lo inmutable).

Durante'l periodu escolásticu diferénciase ente l*'ente increáu* (Dios) y los *entes creaos* (les coses del mundiu). Otra dixebra ye ente *ente real* (ens reale) ya *ente de razón* (ens rationis): el primeru son les coses qu'esisten realmente (animales, plantes, seres inertes), demientres que'l segundu namái esiste nel pensamientu (por exemplu, un dragón, una cuélebre, etc.).

Yá nel sieglu XX, Martin Heidegger somete a una fonda revisión les concepciones tradicionales d'ente estableciendo una nueva dixebra: *Dasein* (ente humanu), *Zuhandenheit* (cutensilios) y *Vorhandenheit* (coses presentes a la vista).

## Ver tamién
Ontoloxía

## Referencies

## Enllaces esternos
Sampi

**Sampi** ye'l nome d'una antigua lletra del alfabetu griegu que nun pertenez al alfabetu clásicu. Como signu numbéricu representa'l novecientos.

## Ver tamién
* Alfabetu griegu

## Referencies

## Enllaces esternos
Mapa Mundi de Beatu de Lliébana

El *Mapa Mundi* de Beatu de Lliébana ye una de les principales obres cartográfiques de la Alta Edá Media: Foi ellaboráu pol monxu del mesmu nome, basándose nes descripciones aportaes por San Isidoru de Sevilla, Ptolomeo y les Sagraes Escritures. Anque'l manuscritu orixinal ta perdíu, aínda consérvense delles copies con abonda fidelidá respeuto al orixinal.

 Nel mapa reproduzse nel prólogu del segundu llibru de los *Comentarios al Apocalipsis* de Beatu de Lliébana. La función principal del mapa no ye la de representar cartográficamente el mundu sinón la de sirvir de ilustración a la diáspora primixenia de los apóstoles.

Según les descripciones del Xénesis que Beato tomaba por bas, la tierra yera plana y sobre ella elevábase la bóveda celeste na que se movíen el Sol, la Lluna y toda una serie de lluminaries menores como los planetes y les estrelles.

Nesti *Mapa Mundi*, l'orbe represéntase como un discu rodiáu poles agües del Océanu. La tierra divídese'n tres continentes: Asia (semicírculu superior), África (cuadrante inferior derechu) y Europa (cuadrante inferior izquierdu), que correspuenden respeutivamente a los descendientes de los tres fíos de Noé: Sem, Cam y Jafet. Les mases continentales son xebraes por corrientes d'agua o mares interiores como'l Mar Mediterraneu (Europa-África), el Ríu Nilu (África-Asia) y el Bósforu y el Mar Exeu (Europa-Asia). Nel centru del mundu asitiase Xerusalén, la ciudá sagrada del xudaísmu y la cristiandá, onde Abraham tuvo a piques de sacrificar al so fíu Isaac y onde foi la Pasión y Resurrección de Cristo. La concepción de Xerusalén como *umbilicum mundi* yera abondo usual na espiritualidá cristiana medieval: NaDivina Comedia, Dante entama'l so viaxe a los infiernos dende'l subsuelu d'esta ciudá.

Nel estremu oriental d'Asia afáyase'l **Xardín del Edén**, territoriu paradisiacu onde non fai fríu nin calor y onde medren árboles y maderes de toa triba. Nel so centru ta l'Árbol de la Vida y xunto a élli una fonte d'onde manen los cuatro ríos del Paraísu: Tigris, Éufrates, Pisón y Guijón. La entrada'l Paraísu ta protexida por un querubín que blande una espada de fueu. Na costa meridional del continente asiáticu alcuéntrase la **India**, territoriu pergrande atravesáu por tres ríos de nome Indo, Ganges y Hipane. Ellí tan los Montes del Oru, con accesu torgáu a los humanos por grifos y dragones. Frente a la costa India asitia les islles de *Taprobane* (Ceilán), *Chrysa* y *Argyre*, y *Tyle*.

*Tres apóstoles, Asia, Roma y Santiago
*Descripción de los continentes

## Referencies

## Enllaces esternos
Aguano

L**'aguano** ye una llingua estinta que falóse nel Perú. En 1959 quedaben 40 families del grupu étnicu, que yá nun falaben aguano sinón quechúa, nel conceyu de Santa Cruz de Huallaga, nel cursu baxu del ríu Huallaga y nel cursu altu del ríu Samiria, tributarios del ríu Marañón.

## Referencies

## Enllaces esternos
Gama

**Gama** (***gamma***) ye'l nome de la tercer lletra del alfabetu griegu (γάμμα); equival a /g/, soníu oclusivu gutural sonoru; cuando va siguíu de kappa, gama o khi lleese /ŋ/ (n velar). Suel trescribise como *g* énte *a*, *o* y *u*, y como *x*, énte *e* ya *i*. El so nome provién del de la tercera lletra del alfabetu feniciu *gīmel*. Como signu numbéricu representaba'l tres. En mayúscula val tamién pa designar el tercer cantu de la *[[Ilíada]]* d'Homeru y en minúscula'l terceru de la *[[Odisea]]*.

## Referencies
Delta

La **delta** ye la cuarta lletra del alfabetu griegu (δέλτα); equival al /d/, soníu oclusivu dental sonoru. Minúscula δ, mayúscula Δ. Suel trescribise como *d*. El so nome provién del de la cuarta lletra del alfabetu feniciu *dālet*. Como signu numbéricu representaba'l cuatro. En mayúscula val tamién pa desginar el cuartu cantu de la *[[Illíada]]* d'Homeru y en minúscula'l cuartu de la *[[Odisea]]*.

## Referencies
Épsilon

**Épsilon** ye'l nome de la quinta lletra del alfabetu griegu (ἔ ψιλόν); equival a /e/, vocal breve. Minúscula ε, mayúscula Ε. Suel trescribise como *e*. El so nome provién de la quinta lletra del alfabetu feniciu *hē*, au representaba'l soníu /h/, laringal fricativa sorda, inesistente nel griegu. Foi, pues, reemplegada pa la notación d'una vocal, soníos pa los que los fenicios nun teníen lletra. Como signu numbéricu representaba'l cinco. En mayúscula sirve tamién pa desginar el quintu cantu de la *[[Ilíada]]* d'Homeru y en mayúscula'l quintu de la *[[Odisea]]*.

## Variantes epigráfiques
Nes fontes epigráfiques arcaiques apaecen las siguientes variantes:


Greek Epsilon normal.svg
Greek Epsilon 09.svg
Greek Epsilon 15.svg
Greek Epsilon 06.svg
Greek Epsilon 18.svg
Greek Epsilon 05.svg
Greek Epsilon 17.svg
Greek Epsilon 04.svg
Greek Epsilon 10.svg
Greek Epsilon oblique.svg
Greek Epsilon 19.svg
Greek Epsilon archaic.svg
Greek Epsilon left.svg
Greek Epsilon 20.svg
Greek Epsilon 11.svg
Greek Epsilon 13.svg
Greek Epsilon X-shaped.svg
Greek Epsilon 02.svg
Greek Epsilon 01.svg


## Referencies
Digamma

**Digamma** ye'l nome de l'antigua sesta lletra del alfabetu griegu clásicu; equivalía a la /w/. Minúscula Ϝ. En desapaeciendo'l soníu /w/ del dialeutu xónicu esborriaron tamién la lletra, pese a esto, inda caltién el so valor como númberu, representando'l seis.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ikurriña

La **ikurriña** (o *ikurrina*, que n'euskera pronúnciase igual que l'anterior) ye la bandera oficial del País Vascu dende l'aprobación del estatutu d'autonomía en 1979 y tamién ye la que los nacionalistes vascos adopten pa Euskal Herria. 

Foi creada en 1894 polos hermanos Luis y Sabino Arana (el fundador del Partido Nacionalista Vasco), y nun entamu correspondía, dientro de la serie de banderes que diseñaron, a la qu'identificaba'l territoriu de Vizcaya. Posteriormente paso a representar a toa Euskal Herria, o como nel so momentu se denomaba, *Euzkadi* (les siete provincies, ello ye Álava, Guipúzcoa, Vizcaya, Navarra, Baxa Navarra, Sola y Labort). Cola constitución de la comunidá autonoma del País Vascu, o Euskadi, adoptóse como bandera oficial de la mesma.

## Referencies

## Enllaces esternos
Zeta

**Zeta** ye'l nome de la sesta lletra del alfabetu griegu (ζῆτα); equival a /ds/. Minúscula ζ, mayúscula Ζ. Suel trescribise como *z*. Provién de la lletra del alfabetu feniciu *zayin*, que nesa llingua tenía'l valor de /z/, ese sonora; Como signu numbéricu representaba'l siete. En mayúscula sirve tamién pa designar el sestu cantu de la *[[Ilíada]]* d'Homeru y en minúscula'l sestu de la *[[Odisea]]*.

## Referencies
Beta

**Beta** ye'l nome de la lletra del alfabetu griegu (βῆτα); equival a /b/, soníu oclusivu llabial sonoru. Suel trescribise como *b*. El so nome provién del de la segunda lletra del alfabetu feniciu *bēt*. Como signu numbéricu representaba'l dos. En mayúscula val tamién pa designar al segundu cantu de la *[[Ilíada]]* d'Homeru y en minúscula el segundu de la *[[Odisea]]*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Theta

**Theta** ye'l nome de la octava lletra del alfabetu griegu (θῆτα). Na pronunciación erasmista equival a /θ/, el primer soníu de *zapatu* n'asturianu; na pronunciación orixinal correspondíase cola oclusiva dental sorda aspirada /th/, que darréu evolucionó a la fricativa /θ/. Minúscula θ, mayúscula Θ. Suel trescribise como *t*. Provién de la lletra del alfabetu feniciu *ţēt*, que representaba una alveolar sorda enfática; al nun esistir en griegu un soníu tal, aprovechóse'l signu pa la representación de l'aspirada dental. Como signu numbéricu representaba'l nueve. En mayúscula sirve tamién pa designar l'octavu cantu de la *[[Ilíada]]* d'Homeru y en minúscula l'octavu de la *[[Odisea]]*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Batalla de Bailén

La **batalla de Bailén** asocedió'l 9 de xunetu de 1808. Foi una batalla clave na Guerra de la Independencia española a la escontra'l dominiu de la Francia napoleónica. Les tropes franceses de Dupont foron derrotaes poles españoles del xeneral Castaños. Ye la primera victoria española de la guerra de la independencia, que fizo que hasta Xosé I fuyese de Madrid.

## Ver tamién
* Grandes batalles

## Referencies

## Enllaces esternos
* Guía documental del Bicentenario de la Batalla de Bailén.
Hans Christian Ørsted

**Hans Christian Ørsted**  foi un físicu y químicu danés. El so descubrimientu del campu magnéticu nes proximidaes d'una corriente llétrica (1820) ye l'orixe del electromagnetismu. Construyó un piezómetru pa estudiar la compresibilidá de los llíquidos y de los sólidos (1822).

## Referencies

## Enllaces esternos
Darahna

**Darahna** foi una ciudá de la Tierra Alta Hitita.

Foi incluyía ente les ciudaes cedíes a Hattusilis pol so hermanu Muwatallis II, coles que formóse'l reinu vasallu de Hakpis.

## Referencies

## Enllaces esternos
Arcabuz

L**'arcabuz** ye un arma de fueu emplegada ente los XV y XVII. Formábenla un cañón de fierru montáu sobro un maderu d'alredor d'un metru de llonxitú, asemeyáu al fusil, y de calibres variaos. Cargábase pela boca y pa disparar había que prender la pólvora al traviés d'una mecha o con una chispa d'un pedernal. L'alcance del disparu nun superaba los 25 m, llegando a los 50 nes caberes versiones y tenía una cadencia de disparu de 2 ó 3 per minutu.
L'arcabuz demostró la so eficacia durante la Batalla de Pavía (1525), la victoria sobro la caballería francés polos arcabuceros llevó a que munchos exércitos adoptasen l'arma en sustitución de la ballesta.
A la fin del sieglu XVI el mosquete sustitúi l'arcabuz na mayoría de los exércitos, pero en Xapón caltúvose hasta la fin del shogunatu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Betaucourt

**Betaucourt** ye una comuña francesa del departamentu d'Altu Saona, na rexón de Borgoña-Francu Condáu. Llenda con .

Tien una población de  y una superficie de  km².

El principal monumentu de la comuña ye la ilesia, fecha en 1935 sobro una ilesia anterior y restaurada en 1998. Del antiguu castiellu de Betancurt namái queden les ruines.

## Evolución de la población

 
ImageSize = width:250 height:200 
PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:20 
TimeAxis = orientation:horizontal 
AlignBars = justify 
Colors = 
 id:gray1 value:gray(0.9) 
 
DateFormat = yyyy 
Period = from:1960 till:2010 
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960
 
PlotData = 
 bar:300 color:gray1 width:1 
 from:start till:end 
 bar:200 color:gray1 
 from:start till:end 
 bar:100 color:gray1 
 from:start till:end 
 bar:0 color:gray1 
 
 
LineData = 
 layer:front 
 points:(48,134)(84,136) color:blue width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 201 1968: 205
 points:(84,136)(100,121) color:blue width:2 #1975: 179
 points:(100,121)(128,125) color:blue width:2 #1982: 186
 points:(128,125)(160,121) color:blue width:2 #1990: 178
 points:(160,121)(196,117) color:blue width:2 #1999: 172
 


## Referencies

## Enllaces esternos
Alamosa East (Colorado)

**Alamosa East** ye un llugar del condáu d'Alamosa, Colorado, Estaos Xuníos. Tien una estensión de 9.3 km² y cuenta con 1.528 habitantes (2000). La mayoría la población ye hispano (54.38%) inda que la llingua más falada ye l'inglés (62.2%), seguida del castellán (34.6%) y del tagalu (1.5%)

## Referencies

## Enllaces esternos
Aburrición

L**'aburrición** ye un estáu de desinterés o de falda d'enerxía propiu de lo shumanos como reaición a estímulos que se perciben como monótonos o repetitivos o pola falta de coses interesantes pa ver, oyer o facer cuando nun se desea tar ensin facer nada. Cuando ye un estáu mui frecuente l'aburrición pue ser tamién un síntoma de depresión.

## Referencies
Machismu

El **machismu** ye'l conxuntu d'actitúes y comportamientos que rebaxen la dignidá de les muyeres marxinándoles frente a los homes, pol simple fechu de ser muyeres: ye dicir, namái debío al so sexu y ensin denguna xustificación científica.

Trátase d'una forma de sexismu (discriminación por razón de sexu) na que s'infravaloren les facultaes d'una persona del sexu femenín.

## Ver tamién
* Xéneru

## Referencies

## Enllaces esternos
Afeutividá

En sicoloxía l**'afeutividá** ye la susceptibilidá que'l ser humanu espirimenta énte determinaes alteraciones que se producen nel mundu esterior o nel so propiu mundu y que s'espresen al traviés del comportamientu emocional, los sentimientos y les pasiones. Les carencies na afeutividá puen afeutar gravemente a la conducta del individuu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Acrofobia

**Acrofobia** ye un temor irracional al vértigu nes altures, como fobia que ye, xenera fuertes niveles d'ansiedá y pue provocar un ataque de mieu nos individuos afeutaos, y en casos estremos el suicidiu, lo que provoca una conducta d'evitación.

## Referencies

## Enllaces esternos
Terapia de xuegu

La **terapia de xuegu** ye una terapia espresiva qu'emplega'l xuegu pa diagnoticar y tratar problemes sicolóxicos, especialmente emplegada nos neños yá que pa ellos el xuegu ye una forma de comunicación. El terapeuta observa como'l suxetu xuega con xuguetes pa determinar la causa de los sos trestornos emocionales, confliutos o traumes. L'oríxe de la terapia ta na escuela humanista, emplegáu por Melanie Klein nos años trenta y actualizáu pol trabayu de Carl Rogers y Virginia Axline.
Conceyu d'Estudiantes Nacionalistes

El **Conceyu d'Estudiantes Nacionalistes (CEN)** foi una organización estudiantil universitaria asturiana de calter nacionalista. El CEN foi formáu en 1986 y caltuvo dellos años actividá y representación institucional. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Acteón

**Acteón** foi un personax de la mitoloxía griega. Fíu d'Aristeo y Autónoe, yera un cazador de Beocia. Cuando Artemisa diba bañase nuna viesca cerca la ciudá d'Orcomeno, Acteón vióla por casualidá, aparóse y quedó fascináu pola so guapura. Atemisa, al decatase, convirtiólu nun ciervu y unvió a los sos propios perros pa que lu comieren.

## Referencies

## Enllaces esternos
Sabino Arana

**Sabino Arana Goiri** , *Arana ta Goiri'taŕ Sabin*, según el sistema onomásticu qu'él desendolcó, foi un políticu español, consideráu padre del nacionalismu vascu y fundador del Partido Nacionalista Vasco.

Nació'l 26 de xineru de 1865 n' Abando (anguaño parte del municipiu de Bilbao), Vizcaya, y morrió en Sukarrieta, Vizcaya, el 25 de payares de 1903.

Procedente d'una familia carlista de l'anteiglesia d' Abando, Sabino entamó la so educación en Bayonne, Francia, onde s'exiliaren en 1873 poles idees carlistes de so pá.

Depués pasó pel colexu xesuita n'Orduña y completó la so formación estudiando filoloxía vasca durante una llarga convalecencia. Interrumpió los sos estudios de Derechu na Universidá de Barcelona al morrer so madre, en 1888. Dende entós, aislláu en so casa d'Albia, dedicóse a la investigación histórica y filolóxica.

## Referencies

## Enllaces esternos
Disfemismu

El **disfemismu** ye una figura retórica, opuesta al eufemismu, que pue atopase nos actos concretos de la fala y consiste en designar daqué per aciu d'una pallabra o espresión peyorativa. Procédese sustituyendo los términos adecuaos socialmente por espresiones pseudosinónimes garraes de rexistros poco procedentes, pero que garren nel contestu una connotación afectiva o positiva. 

El disfemismu pue representar en dellos casos un esfuerciu pa lliberase de la disposición respetuosa qu'en xeneral, predomina na sociedá actual. Tamién pue usase con intenciones humorístiques.

## Exemplos de disfemismu:

*"Palmala" en cuenta de "morrer" (o l'eufemismu "acabar")
*"Maricón" en cuenta de "homosexual"
*"Mierdán" en cuenta de "rapaz"

## Ver tamién
*Eufemismu
Miguel de Cervantes (buque)

El **Miguel de Cervantes** yera un cruceru llixeru de la Armada española que foi botáu en Ferrol en 1930 y retiráu en 1964, que llevó'l nome del escritor español.

El barcu tenía 172,62 metros d'eslora, 16,61 m de babor a estribor y 5,03 d'altor. Armáu con estremaes clases de cañones y con capacidá pa una tripulación de 566 mariñeiros, el *Miguel de Cervantes* yera mui asemeyáu a los buques del so tiempu, l*'[[Almirante Cervera (buque)|Almirante Cervera]]* y el *[[Galicia (buque)|Galicia]]*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Yul Brynner

**Yul Brynner**  foi un actor d'Estaos Xuníos d'América ñacíu en Vladivostok (Rusia) de ma rusa y pa suizo-mongol.

Entamó la so carrera artística en París, con pequeños papeles en clubs. En 1941 entama una xira teatral pelos Estaos Xuníos, debutando en Hollywood en 1949. El so papel más conocíu foi'l de rei Mongkut de Siam nes versiones teatral y cinematográfica de * The King and I* (El rei y yo), pol que ganó un Óscar.

## Filmografía
* *[[Port of New York]]* (1949)
* *[[The King and I]]* (1956)
* *[[The Ten Commandments]]* (1956)
* *[[Anastasia, film)|Anastasia]]* (1956)
* *[[The Brothers Karamazov]]* (1958)
* *[[The Buccaneer]]* (1958)
* *[[The Journey]]* (1959)
* *[[The Sound and the Fury]]* (1959)
* *[[Solomon and Sheba]]* (1959)
* *[[Once More, with Feeling]]* (1960)
* *[[The Testament of Orpheus]]* (1960)
* *[[Surprise Package]]* (1960)
* *[[The Magnificent Seven]]* (1960)
* *[[Goodbye Again]]* (1961)
* *[[Escape from Zahrain]]* (1962)
* *[[Taras Bulba]]* (1962)
* *[[Kings of the Sun]]* (1963)
* *[[Flight from Ashiya]]* (1964)
* *[[Invitation to a Gunfighter]]* (1964)
* *[[Morituri]]* (1965)
* *[[Cast a Giant Shadow]]* (1966)
* *[[The Poppy Is Also a Flower]]* (1966)
* *[[Return of the Seven]]* (1966)
* *[[Triple Cross]]* (1967)
* *[[The Double Man]]* (1967)
* *[[The Long Duel]]* (1967)
* *[[Villa Rides]]* (1968)
* *[[The Battle of Neretva]]* (1968)
* *[[The File of the Golden Goose]]* (1969)
* *[[The Madwoman of Chaillot]]* (1969)
* *[[The Magic Christian]]* (1969) (Cameo)
* *[[Adios Sabata]]* (1971)
* *[[The Light at the Edge of the World]]* (1971)
* *[[Romance of a Horsethief]]* (1971)
* *[[Catlow]]* (1971)
* *[[Fuzz]]* (1972)
* *[[The Serpent]]* (1973)
* *[[Westworld]]* (1973)
* *[[The Ultimate Warrior]]* (1975)
* *[[Death Rage]]* (1976)
* *[[Futureworld]]* (1976)

## Referencies

## Enllaces esternos
Jörmungandr

Na mitoloxía nórdica un **jörmungandr** ye una gran serpiente fía del dios Loki y la xiganta Angur. Yera hermana del llobu Fenrir y de la diosa Hela. Los Æsir pescanciaron que Jörmungandr sería muipeligrosa pa la humanidá asina que foi arroxada a les augues qu'arrodien Midgar. La serpiente creció tanto que yera quién a rodiar laTierra y garrar la so propia cola (ver Uróboros). Durante'l Ragnarök morrerá a manes de Thor, non ensin enantes envelenar al dios del tronu que morrerá dempués.

## Referencies

## Enllaces esternos
Aldo Duscher

**Aldo Pedro Duscher**  ye un xugador de fútbol arxentín con pasaporte austriacu qu'anguañu xuega nel Sevilla Fútbol Club.

Debutó profesionalmente en 1996 nos Newell's Old Boys. En 1998 treslladóse a Europa pa xugar col Sporting de Lisboa, col que ganó la SuperLliga en 2000. Dempués contratólu'l Deportivo, onde tenía contratu fasta'l 2007. Pa la temporada 2008-09 firmó col Sevilla FC. 

Cola Seleición Nacional de Fútbol d'Arxentina xugó 4 partíos.

## Clubes

## Referencies

## Enllaces esternos
Universidá de Harvard

La **Universidá de Harvard** o **Harvard University** ye una universidá privada, la más antigua de los Estaos Xuníos d'América, asitiada en Cambridge (Massachusetts). Fundóla la colonia de la bahía Massachusetts el 8 de setiembre de 1636. Conocida al entamu como **New College**, pasó a se denomar **Harvard College** el 13 de marzu de 1639 por John Harvard, que donaría los sos llibros y la mayoría del so capital a la institución, que conviértese n'universidá en 1780.

Ye la universidá con mayor presupuestu del mundu y una de les más seleutives. Cuenta con 2.300 profesores, 6.650 estudiantes de primer ciclu y 13.000 de segundu distribuyíos en nueve facultaes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Afrancesáu

**Afrancesáu** () ye'l nome col que se conoz n'España y en Portugal a los partidarios de la Revolución Francesa, del lliberalismu y de les idees de la Ilustración que sofitaron la ocupación francesa de la Península Ibérica demientres el Primer Imperiu Francés.

N'España'l términu apaeciere yá demientres el reináu de Carlos III d'España magar que tenía un calter neutru y namái designaba les modes franceses, adquirió un significáu peyorativu col reináu de Xosé I, hermanu de Napoleón qu'intentó reformar les estructures del estáu. Cuando cayó'l réxime bonapartista n'España gran parte los afrancesaos colaron a l'exiliu a Francia, ente 4.000 y 12.000. Demientres l'amnistía de 1820 munchos tornaron pero en finando'l trieniu lliberal habríen de cruciar la llende una vegada más.

## Referencies

## Enllaces esternos
Llingua amahai

L**'amahai** ye una llingua malayo-polinesia que fálase n'Indonesia. El so códigu ISO/DIS 639-3 ye **amq**.

L'amahai compónse de cuatro dialeutos que falábense tradicionalmente en cuatro llocalidaes estremaes al suroeste de la islla de Seram, cerca de Maschi, nes llocalidaes d'Amahai, Makariki, Rutah y Soahuku, la llingua carez d'un nome común pal conxuntu de los cuatro dialeutos y nos Países Baxos conozse como **Koako**. Anguaño la llingua ta nun procesu d'estinción. En 1987 rexistráronse 50 falantes nel so territoriu tradicional. Tamién hai falantes nos Países Baxos. 

## Referencies

## Enllaces esternos
*L'amahai n'Ethnologue
*Vocabulariu básicu del dialeutu de Rutah
*Información sobro la llingua na Universidá de Monash
Taranto

**Taranto ** ye una ciudá del sur d'Italia na rexón de Puglia. Estiéndese per un área de 217 km², con una población de 202.033 (2001) habitantes y una densidá de población de 973 hab/km².

## Referencies

## Enllaces esternos
Josep Fèlix Escudero

**Josep Fèlix Escudero Pitarch** (Adzeneta, 1946), escritor valencianu en castellanu y catalán.
Entamó a escribir poesía en castellán y la so primera obra foi *Historias a la luz de una ventana ocre*. En 1977 espubliza'l so primer poemariu en catalán, *Paraula de Miquel* col que gana'l Premiu Vicent Andrés Estellés. En 1983 espubliza *Libertad Provisional* y en 1984 *Disursos de salvació*. En 1985 sal a la lluz *Burriana a la luz* y en 2001 *Presagi del Tacte*. Tornáu al castellán *Anxos en tempos de chuvia* de Miguel Vázquez Freire.

## Referencies

## Enllaces esternos
Atón

**Atón** ye un dios exipcianu representáu pol discu solar oxetu del primer cultu monoteísta conocíu, nel Imperiu Nuevu, nel conocíu como revolución o periodu amárnicu instauráu por Akhenatón (Amenofis IV). Tres de la muerte d'esti faraón volvióse al cultu de los dioses tradicionales demientres el gobiernu del mozu Tutankhamón, famosu pol alcuentru de la so tumba por parte d'Howard Carter.

## Referencies

## Enllaces esternos
Abrazu

Un **abrazu** consiste n'envolver colos brazos dos o más persones. Ye una demostración d'afeutu y cariñu y proporciona sentimientos de placer. En dalgunes cultures l'abrazu, o cualesquier otru tipu de contautu corporal en público ta mal visto fuera del ámbitu familiar.

## Referencies
Dave Krusen

**Dave Krusen** ye un batería de rock d'Estaos Xuníos conocíu pol so trabayu na grabación del primer álbum de Pearl Jam: *Ten*. Tamién foi'l segundu batería de Candlebox, xuntándose a la banda en 1997 dempués de la salida de Scott Mercado. Recientemente formó una banda en Seattle llamada Novatone.

## Referencies

## Enllaces esternos
SS General von Steuben

El **SS General von Steuben** (llamáu hasta 1938 *München*, pola ciudá de Múnic), yera un barcu de pasaxeros de lluxu reconvertíu en buque de tresporte acorazáu durante la Segunda Guerra Mundial.

Cuando la guerra llegaba al so fin, l'Exércitu Roxu entraba en Prusia Oriental y 5200 refuxaos alemanes y soldaos firíos xubieron al Steuben en Pillau, na bahía de Danzig (agora Gdańsk, Polonia) con destún p'hacia Swinemünde. A medianueche del día que zarpó, el 10 de febreru de 1945, con 2000 soldaos firíos, 320 enfermeres, 30 doutores y más de 1000 refuxaos. Fundiéronlu dos torpedos llanzaos dende'l submarín soviéticu S-13. Namái hebo 659 sobrevivientes: 4500 persones morrieron.

## Referencies

## Enllaces esternos
Frente Popular Galega

La **Frente Popular Galega** (n'asturianu **Frente Popular Gallegu**, ya que *Frente*, ye femenina en gallego) ye una organización política gallega, comunista ya independentista.

Cuando en 1986 la Unión do Povo Galego aceuta la participación del BNG nel Parllamentu Gallegu, 13 miembros del so Comité Central, lideraos por Mariano Abalo, ex-secretariu xeneral, y Xan Carballo dexen el partíu, constituyendo el **Coleutivu Comunista 22 de marzu**, que'l 25 de xunetu de 1986 trssforma en Partíu Comunista de Lliberación Nacional. La III Asamblea Nacional del BNG espulsa'l PCLN por pidir el voto pa la organizaión vasca Herri Batasuna nes eleiciones europees. En 1987 el PCLN y Galiza Ceive-OLN formen la FPG.

En xunu de 1989 sufrió una escisión de los sectores que sofitaben les aiciones arames del Exército Gerrilheiro do Povo Galego Ceive que constituyeron l'Assembleia do Povo Unido.

Nes eleiciones al Parllamentu gallegu de 2001 algamó 3.176 votos (0,30%), nes eleiciones xenerales de 2004 tuvo 2.257 votos (0,12%) y 1 conceyal por Cangas nes eleiciones municipales de 2003. Nes eleiciones autonómiques de 2005 algamó 2.982 votos (0,20%)

La organización xuvenil del partíu ye Adiante.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Web oficial del FPG
Exército Guerrilheiro do Povo Galego Ceive

L' **Exército Guerrilheiro do Povo Galego Ceive** (**EGPGC**), n'asturianu "Exércitu Gerrilleru del Pueblu Gallegu Llibre", foi un grupu terrorista gallegu col oxetivu de la independencia de Galicia y la tresformación de la sociedá cara al socialismu.

Entamó en 1986 y tuvo formáu nun entamu por militantes de Galiza Ceive-OLN y dalgún miembru de la UPG. Fizo un total de 90 aiciones armaes, la cabera'l 13 de setiembre de 1991.

En 1989 asesinen a un guardia civil nel conceyu d'Irixoa y ente 1989 y 1990 foi desarticulada pola Policía y la Guardia Civil, desapareciendo dafechu en 1993.

La so espresión política foi Galiza Ceive-OLN, primero integrada nel Frente Popular Galega y llueu dando orixe a l'Assembleia do Povo Unido.
Unión do Povo Galego

La **Unión do Povo Galego** ("Xunión del Pueblu Gallegu" n'asturianu) ye un partíu políticu nacionalista gallegu y comunista.

Foi fundáu en 1964 teniendo como aspiración la independencia de Galicia y la so tresformación nun Estáu socialista. Impulsó la creación de frentes nacionalistes como l'Asemblea Nacional-Popular Galega y el Bloque Nacionalista Galego. Dende 1982 ye ún de los partíos integrantes d'esta coalición y el que más pesu políticu tien. El voceru del BNG nel Congresu de los Diputaos, Francisco Rodríguez, ye miembru de la UPG, lo mesmo qu'Anxo Quintana candidatu del BNG nes últimes eleiciones y vicepresindente de la Xunta de Galicia.

Espubliza la revista *[[Terra e Tempo]]* y el so Presidente ye Bautista Goyel Álvarez Domínguez. 

Celebró'l so XI Congresu Nacional en xineru de 2005 en Santiago de Compostela.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina oficial de la UPG
Arancón

**Arancón** ye un conceyu de la provincia de Soria, na comunidá autónoma de Castiella y Lleón (España). En 2005 tenía 108 habitantes y el so términu municipal ocupa 77,61 km². Ta asitiáu a 18 km de Soria. Ta formáu poles llocalidaes d'Arancón, Omeñaca, Tozalmoro, Cortos, Calderuelay Nieva de Calderuela.

## Alministración

## Variación demográfica

## Fiestes
* 15 y 16 d'agostu, San Roque
* 24 d'agostu, San Bartolomé

## Referencies

## Enllaces esternos