Brabante Septentrional

**Brabante Septentrional** (en neerlandés: *Noord-Brabant*) ye una de les dolce provincies que conformen el Reinu de los Países Baxos. Al igual que les demás provincies, ta gobernada por un comisionado o comisariu designáu pol monarca y una cámara llexislativa escoyida por aciu sufraxu universal. La capital ye Bolduque (*'s-Hertogenbosch*) y les ciudaes más grandes son Eindhoven y Tilburgu, dambes con una población d'alredor de 200.000 habitantes. Parte coles provincies de Zelanda, Holanda Meridional, Gelderland y Limburgu y les provincies belgues d'Amberes y Limburgu. 

Les principales ciudaes de Brabante Septentrional ( Eindhoven, Tilburgu, Breda, Bolduque y Helmond) formen un área d'influyencia policéntrica denomada *BrabantStad*, que cunta con una población envalorada de más de 1.500.000 habitantes y el 20% de la producción industrial de los Países Baxos. Eindhoven encabeza la candidatura de BrabantStad para Capital Europea de la Cultura l'añu 2018.

## Historia

Dende'l sieglu XVII, l'área que constitúi l'actual provincia de Brabante Septentrional yera en gran midida parte del Ducáu de Brabante, que la so parte meridional pertenez anguaño a Bélxica. Nos sieglos XIV y XV, esti ducáu esperimentó la so dómina más dorada, especialmente les ciudaes de Lovaina, Amberes (dambes nel Brabante Flamencu, en Bélxica), Breda y Bolduque.

Tres la firma del Tratáu d'Utrecht en 1579, Brabante convertir nun habitual campu de batalla ente la República de los Países Baxos (protestante) y España (católica). Pol Tratáu de Westfalia, el Brabante Septentrional pasa a formar parte de los Países Baxos como territoriu so llei federal, en contraste col autogobiernu del qu'esfrutaben les provincies fundadores de la república.

Los múltiples intentos d'introducir el protestantismu na rexón fueron infructuosos, ya inda güei esta provincia ye mayoritariamente católica. Mientres el sieglu XVIII, el Brabante Septentrional foi una zona d'amortiguamientu militar. En 1796 pasa a denominase "Brabante Bátavo" dientro de la República Bátava, estáu satélite de la Primer República Francesa.

En 1815, Bélxica y los actuales Países Baxos xunir nel Reinu Xuníu de los Países Baxos, y establezse la provincia de Brabante Septentrional pa estremalo del Brabante Valón (na actual Bélxica), que se dixebró de dichu Reino en 1830. La llende ente Países Baxos y Bélxica nun ye una llinia continua, especialmente nesta zona de Brabante, onde hai numberosos enclaves -ya inclusive enclaves dientro d'enclaves- a entrambos llaos de la frontera. Puede vese esta situación especialmente na llocalidá de Baarle-Nassau.

El territoriu qu'anguaño forma la provincia de Brabante Septentrional ye resultáu d'una espansión, pol qu'absorbió delles árees d'Holanda, Ravenstein (que perteneció al antiguu Ducáu de Kleve) y otres pequeñes entidaes autónomes.

Dende principios del sieglu XX y hasta finales de la década de 1960, hai na provincia un renacer de lo relixoso y espiritual, qu'afecta non solo a ilesies, sinón tamién a escueles o hospitales, que tán en manes de relixoses. Adulces esta situación sumió gradualmente, magar ye fácilmente apreciable na cultura, la educación, la política, la mentalidá y les costumes que Brabante Septentrional ye un área fondamente católica.

## Xeografía

### Xeografía física

El Brabante Septentrional ta asitiáu nel sur de los Países Baxos nun territoriu que, al igual que la mayor parte del país, ye eminentemente llanu, magar cuasi tol so territoriu atopa sobre'l nivel del mar, y por tanto nun hai tantes canales.

Primero'l ríu Mosa y dempués el Waal son la llende física de Brabante del Norte con Gelderland y Holanda Meridional, respeutivamente. El ríu Mosa enfusar nel área del Parque Nacional de Biesbosch, unu de los mayores de los Países Baxos y una de les últimes árees d'agua duce afeutaes pola marea nel continente européu, pa empezar un gran delta que remata nel Puertu de Rotterdam. La zona más occidental forma parte de la desaguada del Escaldia.

Nos valles fluviales el terrén ye magrizu; nel noroeste hai zones de turberas. D'antiguo esistíen grandes árees de pandoriales y sables moventibles, pero anguaño tán cultivaos o reforestados.

### Xeografía humana

La so población a setiembre de 2011 xubía a cuasi 2,5 millones d'habitantes. Siendo la so superficie de 5081,76 km² (de los cualos más de 165 km² son agua), la densidá de población ye llixeramente cimera a los 500 hab/km², superior a la media neerlandesa. Esta población ta articulada en redol a les principales ciudaes, teniendo'l restu de la provincia un calter rural.

Trés de los diez conceyos más poblaos de Países Baxos atopar nesta provincia: Eindhoven, Tilburg (dambos con más de 200.000 habitantes, en quintu y sestu llugar respeutivamente) y Breda. Bolduque tamién supera los 100.000 habitantes. Otres ciudaes percima de los 50.000 son Helmond, Roosendaal, Oss, Bergen op Zoom y Oosterhout. Esto fai que se considere a *BrabantStad* como un área metropolitana policéntrica, que supera los 1,5 millones d'habitantes.

El plan rexonal de 2002 designó cinco árees rexonales, destacando Eindhoven con más de 725.000 habitantes, siguida de Breda-Tilburg, que suman 530.000.

## Cultura
### Idioma y tradiciones

En Brabante Meridional fálase neerlandés con unes carauterístiques particulares d'entonación similares al neerlandés flamencu (faláu en Bélxica) y con una fuerte influyencia del dialeutu propiu, el brabantino. Esti dialeutu ye faláu n'árees rurales y en pequeñes ciudaes, y nun ye reconocíu como idioma, polo que nun s'atopa so nenguna figura de proteición.

El antroxu ye una tradición con muncho enraigono na provincia. El más conocíu ye'l Oeteldonk en Bolduque.

### Relixón

Dende principios del sieglu XX, y bien especialmente tres la Primer Guerra Mundial la vida pública tuvo bien influyida pola llamada "vida católica romana": educación, salú o ociu taben dirixíos pola Ilesia y grupos allegaos a ella. Adulces, esta situación foi camudando. Sicasí, la relixón católica ye la predominante, más nel este (diócesis de Bolduque) que nel oeste (diócesis de Breda).

En 2011, en Brabante Septentrional había un 51% de católicos, un 9% de protestantes y un 8,5% de musulmanes.

## Política

El Conseyu Provincial, encabezáu pol Comisariu de la Reina (anguaño Wim van de Donk, designáu direutamente pola Reina y el gabinete neerlandés), tien 55 asientos. Esti conseyu ye escoyíu direutamente polos norbrabantinos. La so composición, en 2011, ye la siguiente:
* VVD (lliberalismu conservador): 12 asientos (20,7% de los votos)
* CDA (democristianos): 10 (17,4%)
* PVV (lliberalismu clásicu): 8 (14,0%)
* SP (izquierdes, socialismu): 8 (13,8%)
* PvdA (socialdemocracia, llaborismu): 7 (13,4%)
* D66 (progresismu, social-lliberal): 5 (8,0%)
* GroenLinks (izquierda, ecoloxismu): 3 (5,9%)
* 50Plus (centrismu): 1 (3,3%)
* PvdD (ecoloxismu, derechos de los animales): 1 (1,8%)

## Conceyos

Brabante septentrional ta estremada anguaño en 64 *[[Conceyos de los Países Baxos|conceyos]]*. El númberu d'entidaes municipales amenorgóse considerablemente nos últimos años; d'antiguo cuasi toa entidá de población yera un conceyu, ente qu'anguaño xúnense n'entidaes más grandes:

* Aalburg
* Alphen-Chaam
* Asten
* Baarle-Nassau
* Bergeijk
* Bergen op Zoom
* Bernheze
* Best
* Bladel
* Boekel
* Bolduque
* Boxmeer
* Boxtel
* Breda
* Cranendonck
* Cuijk
* Deurne
* Dongen
* Drimmelen
* Eersel
* Eindhoven
* Etten-Leur

* Geertruidenberg
* Geldrop-Mierlo
* Gemert-Bakel
* Gilze en Rijen
* Goirle
* Grave
* Haaren
* Halderberge
* Heeze-Leende
* Helmond
* Heusden
* Hilvarenbeek
* Laarbeek
* Landerd
* Loon op Zand
* Meierijstad
* Mill en Sint Hubert
* Moerdijk
* Nuenen, Gerwen en Nederwetten
* Oirschot
* Oisterwijk

* Oosterhout
* Oss
* Reusel-De Mierden
* Roosendaal
* Rucphen
* Sint Anthonis
* Sint-Michielsgestel
* Someren
* Son en Breugel
* Steenbergen
* Tilburgu
* Uden
* Valkenswaard
* Veldhoven
* Vught
* Waalre
* Waalwijk
* Werkendam
* Woensdrecht
* Woudrichem
* Zundert

## Ver tamién

* Organización territorial de los Países Baxos

## Referencies

## Enllaces esternos