open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gran Premiu de Brasil de 2006

El **Gran Premiu de Brasil de 2006** ye la decimoctava y cabera carrera de la Temporada 2006 de Fórmula 1, tuvo llugar del 20 al 22 d'ochobre nel Autódromu José Carlos Pace. Esta foi la última carrera de Fórmula 1 disputada por Michael Schumacher. Asinamesmu, nesti Gran Premiu decidiéronse los Campeonatos de pilotos y constructores, con Fernando Alonso y Renault como vencedores.

La carrera se vio accidentada demientres la primer vuelta al chocar los dos coches de la escudería Williams F1, a resultes colisionó'l vehículu de Nico Rosberg escontra un llateral de la pista. El monoplaza accidentáu quedose en metá de la calzada, teniendo que ser neutralizada la carrera cola salida del Safety car.

Tres del reaniciu de la carrera, Michael Schumacher adelantó a Giancarlo Fisichella, pero demientres la maniobra'l so vehículu sufrió un espetonazu. Schumacher algamó aportar hasta boxes pa reemplazar el neumáticu dañáu, pero pa ello tuvo que cubrir gran parte del trazáu a mui baxa velocidá, viéndose relegáu a la cabera posición. Magar ello, finó 4ᵘ na clasificación final, si bien foi insuficiente tanto pal Campeonatu de pilotos como pal de constructores.

La carrera foi ganada por Felipe Massa, siguíu de Fernando Alonso y Jenson Button. La victoria del pilotu de Ferrari yera la primer victoria d'un pilotu brasilanu nel Gran Premiu de Brasil dende que lo fixera Ayrton Senna en 1993. Pedro Martínez de la Rosa finó en 8ᵘ llugar.

## Resultaos de clasificación

### Notes

* Michael Schumacher hubo retirase de la clasificación ensin llegar a completar nenguna vuelta completa, al sofrir el so monoplaza un problema cola alimentación.

## Resultaos de carrera

### Notes

* **Vuelta rápida**: Michael Schumacher 1:12.162 (70)
* **Líderes de vuelta**: Felipe Massa (1–24), Fernando Alonso (25), Felipe Massa (29–71)
* Al acabu de la carrera, Felipe Massa se aparose poco depués de la *"curva Senna"* y tomó una bandera brasilana d'un aficionáu. Esta aición ruempe lo afitáu nel artículu 154 de la regulación FIA, según la que *"Tres de recibir la señal d'acabu de carrera, tolos vehículos han regresar direutamente a la faza acondada ensin aparase, ensin adelantar (sacante seya necesariu), ensin recibir nengún oxetu y ensin nenguna asistencia (sacante de los comisarios si fuera necesariu)"*. Na práutica, esto significaría una penalización pal pilotu brasilanu, anque la regla nun s'aplicó.
Castiella (dixebra)

**Castiella** pue referise a:
* Castiella y Lleón, comunidá autónoma española.
* Castiella la Mancha, comunidá autónoma española.
* Reinu de Castiella, antiguu reinu de la Península Ibérica.
* Castiella, rexón histórica española. 

## Referencies
Gran Premiu de China de 2006

El **Gran Premiu de China de 2006** foi la decimosexta carrera de la Temporada 2006 de Fórmula 1, que tuvo llugar del 29 de setiembre al 1 d'ochobre nel Circuitu Internacional de Shanghai.

## Resultaos de clasificación

;Notes
 Felipe Massa y Takuma Sato foron penalizaos con 10 posiciones na parrilla de salida, por camudamientu de motor. Poro, Massa escomenzó dende'l puestu 20, y Sato dende'l 21.
Christijan Albers foi penalizáu polos comisarios por nun llevar el so vehículu a la báscula cuando foi requeríu, y poro, entamó dende'l puestu 22.

## Resultaos de Carrera

### Notes
* * Takuma Sato foi descalificáu por inorar les banderes azules. Christijan Albers sufrió una penalización de 25 segundos por inorar les banderes azules.
* Vuelta rápida: Fernando Alonso: 1:37,586

## Referencies

## Enllaces esternos
Blogue

Un **blogue** (del Inglés "Blog") o **bitácora** ye un sitiu web nel qu'ún o dellos autores espublicen testos lliterarios, artículos d'albidru, reflexones, dibuxos, semeyes o les coses más estremaes.

Nellos, los autores caltienen siempres la llibertá de decidir qué se publica y qué non, asina como llendar o torgar los comentarios de los visitantes nel blogue. El términu "blog" vien de les pallabres "web" y "log" (Log n'inglés ye diariu). El términu, na bloguesfera asturiana tórnase en "blogue", magar que munchos de los blogueros caltienen el términu inglés.
 

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sindicación de blogues en llingua asturiana
* Canalblogues  Un llistáu de munchos de los blogues qu'empleguen la llingua asturiana.
* Nireblog, sitiu pa crear Blogues n'Asturianu
Bloguesfera

**Blogosfera** ye la pallabra que denoma la totalidá de blogues y deriva de la pallabra inglesa *blogosphere*. Por mor de les conexones qu'hai ente los estremaos blogues al traviés d'enllaces, surde esta pallabra que-y ye propia al mundiu de los blogues.

Fálase d'avezu de la blogosfera asturiana, española, mundial… añadiéndo-y estremaos calificativos segúnel falante quiera facer referencia a un conxuntu mayor o menor. En tou casu, la pallabra blogosfera fai referencia a un conxuntu de blogues con unes mesmes carauterístiques. Ye dicir, la blogosfera, al revés que'l blogue, nun ye un sitiu "físicu" na rede, sinón un conceutu coleutivu pa se referir a ellos.

## Elementos d'una blogosfera
Una blogosfera ye, n'esencia, un conxuntu de blogues que presenten unes ciertes carauterístiques propies: una llingua, un tema, el simple fechu de ser blogues… Amás, y por mor de les necesidaes d'intercomunicación de les estremaes comunidaes de blogueros, surden delles iniciatives como'l direutoriu de blogues o la llista de blogues (*ranking*).

## Referencies

## Enllaces esternos
Direutoriu de blogues

Un **direutoriu de blogues** ye un llistáu de tolos blogues d'una comunidá específica (cultural, llingüística, temática...) que se lleva con estremaes intenciones, siendo les más comunes les de mantener una cohexón interna de la comunidá de blogues (o blogosfera) y d'organizar la información y les direiciones de los estremaos blogues.
Fotolog

Un **fotolog** ye un espaciu web mui paecíu al blogue y que básicamente funciona igual que'l blogue pero que ta carauterizáu, a diferencia d'aquel, por una predominancia de les semeyes penriba'l testu escritu.

Los fotolog suelen incluyir dende semeyes de los sos autores, hasta otres artístiques y que les más de les vueltes garren la semeya como pie d'un artículu o reflexón que polo xeneral suel ser más curtiu que les reflexones de los blogues.

## Referencies

## Enllaces esternos
Llibru de testu

Un **llibru de testu** ye un llibru que tien por función sirvir como material didáuticu nel deprendimientu d'un oficiu, arte, saber o ciencia concretu. Hailos d'estremaes clases y agrúpense en funcion de los temes que traten y los niveles (Asina, hai llibros de matemátiques pa 1u, 2u, 3u...etc).

El llibru de testu surdió cola imprenta y d'entós pa esta data vieno notando un espoxigue del so emplegu y de la so popularidá, sobremanera tres de la universalización del enseñu, que fizo de los llibros de testu una de les ferramientes más universalizaes del planeta.

## Referencies

## Enllaces esternos
Pastia

:*Si se refería al términu "Pastes" como alimentu [[dulce]], ver*: Mantegaes

Denómase **pastia** a una mena d'alimentos fechos con una mecedura de fariña de trigu, agua, sal y güevos, qu'entemecíos dan un productu que se cuez en agua ferviendo.

## Menes de pastia
La pastia pue ser fresco o seco, esistiendo tamién variedaes que se carautericen por ser rellenes.

### Pastes ensin rellenu
Dientro de la pastia ensin rellenu hai numberoses menes, dalgunes d'elles son:

**Pastes allargaes**:
* spaghetti, allargaos y con seición circular
* tallarines, asemeyaos a los spaghetti pero con seición reutangular o plana
* pappardelle, ye una banda plana d'hasta 2,5 cm d'anchor
* fettuccine, bandes allargaes y planes, de 6 mm d'anchor
* tagliatelle, asemeyáu a los fettuccini pero más enanchu.
* linguini, dase un aldéu a los fettuccini, pero de 3 mm d'anchu. Significa "*pequeñes llingües*"
* guedeyes d'anxel, allargaos de seición circular, pero esmelgaos
* bucatoni, spaghetti gruesu afuracáu pel centru
* bucatini, asemeyáu a los bucatoni pero menos gruesos

**Pastes curties:**
* macarrones o *macaroni*, con miente de tubu, curvu o reutu
* rigatoni, gran pastia tubular rayao, llixeramente curva de 3,5 cm de llargo
* penne, con aldéu de tubu curtiu, rayáu na so cara esterior
* ñoquis o *gnocchi*, pastia de puré de pataques y fariña d'aspeutu ovaláu
* fusilli, hélices, mena de paxarilla o torniellu d'Arquímedes
* rotini, asemeyaos a los fusilli pero más curtios

### Pastes rellenes
Tamién hai pastes en forma de raxa, usaes pa tresnar los canelones y lasañes, platos que s'acompanguen con carne picao, bexamel, verdures u otros rellenos y salses.

Úsense tamién discos de masa fino, d'ente 8 y 13 cm de diámetru, tayaos a mano o con máquines tayadores, o troqueladores, usaos pa facer empanes de desemeyaos rellenos.

Lo mesmo que nes pastes ensin rellenu, nes pastes con rellenu esisten numberoses menes, dalgunes de les cuales son:

* los raviolis o *ravioli*, d'aspeutu de paquetín cuadráu
* los tortelinis o *tortellini*, con forma de rollitu añudáu dientru del que s'afaya un trozu de carne, queso u otros ingredientes.
* los panzerotti
* los cappelletti
* los agnolotti ravioles col berbesu redondeáu

## Salses
*Boloñesa
*Al pesto
*Campesina
*Puttanesca
*Parisien
*Carbonara
*Scarparo

## Ver tamién
*Fidéu

## Referencies

## Enllaces esternos
Gran Premiu de Xapón de 2006

El **Gran Premiu de Xapón de 2006** foi la decimoséptima carrera de la Temporada 2006 de Fórmula 1. Celebróse del 6 al 8 d'ochobre nel Circuitu de Suzuka.

Tres de los resultaos calificatorios, y tando empataos a puntos Schumacher y Alonso na clasificación del mundial, Ferrari paecía tener too al so favor de cara al final de la temporada. Sicasí, el pilotu español llogró asestar un duru güelpe al alemán gracies al consiguir ganar el Gran Premiu y qu'esti últimu nun pudiera siquiera finar la carrera, al sofrir na vuelta 36 una frañidura de motor, la primera en cinco años.

## Resultaos de clasificación

## Resultaos de Carrera

### Notes

* **Vuelta rápida**: Fernando Alonso 1:32.676 (14)
* **Líderes de vuelta**: Felipe Massa (1-2); Michael Schumacher (3-36); Fernando Alonso (37-53)

## Referencies

## Enllaces esternos
Escuela

**Escuela** ye'l nome xenéricu de cualquier centru docente, centru d'enseñanza, centru educativu, colexu, institución educativa o centru d'inclusión; esto ye, toa institución qu'imparta educación o enseñanza.

Suel designar específicamente a los centros d'enseñanza primaria o a les escueles universitaries que, xunto coles facultaes, formen les universidaes.

## Etimoloxía
El términu «escuela» provién del griegu antiguu σχολή (*skholḗ*) por aciu del llatín *schola*. Curiosamente'l significáu orixinal en griegu yera tranquilidá, tiempu llibre, que depués derivó a aquello que se fai mientres el tiempu llibre y, más concretamente, aquello que merez la pena faese, d'onde acabó significando 'estudiu' (por oposición a los xuegos) yá nel griegu de Platón y Aristóteles. Nel periodu helenísticu pasó a designar a les escueles filosófiques, y de ende, por estensión, tomó'l significáu actual de «centru d'estudios».

## Ver tamién
* Educación
* Historia de la educación
* Historia de la función docente

## Referencies

## Enllaces esternos
*«Cultura escolar y cultura popular» artículu na revista del MEC (España)
Gran Premiu de Turquía de 2006

El **Gran Premiu de Turquía de 2006** foi la catorcena carrera de la Temporada 2006 de Fórmula 1. Tuvo llugar dende'l 25 d'agostu fasta'l 27 d'agostu nel Otódromu d'Estambul, n'Estambul.

## Práutiques del Vienres

## Resultaos clasificación

;Notas
*Ralf Schumacher y Christijan Albers sufrieron una penalización de 10 posiciones en la parrilla de salida debido a un cambio de motor, por lo que Ral Schumacher partió desde la posición 15ª, y Christijan Albers desde la 22ª.

## Resultados Carrera
 

### Notes

* Vuelta rápida: Michael Schumacher 1:28.005
* Líderes de vuelta: Felipe Massa 1-39 y 44-58, Michael Schumacher 40-43.

## Referencies

## Enllaces esternos
Gran Premiu d'Hungría de 2006

El **[[Gran Premiu d'Hungría]] de 2006** foi la decimotercera carrera de la Temporada 2006 de Fórmula 1. Tuvo llugar dende'l 4 d'agostu fasta'l 6 d'agostu n' Hungaroring, Budapest.

## Resultaos clasificación

;Notes
*  Button y Albers recibieron 10 places de penalización por cambéu de motor.
* ** Los comisarios del Gran Premiu decidieron que Scott Speed bloquiara a otru pilotu demientres la clasificación, y penalizaronlu anulando-y los tres tiempos más rápidos. El so tiempu de clasificación ye 1:23.005 en cuenta de 1:22.317, lo que lu coloca nuna posición más atrás.
*  Alonso y M. Schumacher recibieron una penalización de dos segundos añadíos en cada tanda de calificación, por conducción temerario y nun obedecer una bandera mariella (1 segundu + 1 segundu) nel casu del primero, y por nun obedecer una bandera bermeya (2 segundos) nel casu del segundu. Les tres incidencies ocurrieron demientres los entrenamientos.

## Resultaos Carrera

### Notes

* * Robert Kubica foi descalificáu depués de que'l so BMW Sauber pesara 2kgs menos de lo permitíu.http://www.formula1.com/race/news/4783/763.html
* Vuelta rápida: Felipe Massa: 1:23.516
* Líderes de vuelta: Kimi Räikkönen 1–17, Fernando Alonso 18–51, Jenson Button 52–70

## Referencies

## Enllaces esternos
Fred Morrison

**Fred Morrison**  ye un gaiteru escocés nacíu cerca de Glasgow, Bishopton, Renfrewshirees. Deprendió a tocar la gaita con so pá a la edá de nueve años, que-y lu introduxo nel estilu tradicional de les Islles Hébrides. 

Foi 7 vegaes Ganador del **Troféu Macallan** en Lorient (anguaño **Troféu Mac Crimmon**), y ta consideráu ún de los meyores gaiteros del mundu. El so abicañu bonal, tresfórmase n'impulsivu, y enforma improvisaor enriba l'escenariu. Collaboró a desendolcar un modelu d'un tipu de gaita escocesa, la Border pipes, que ye un entemezu ente la típica gaita escocesa (highland bagpipes) y la irlandesa (Uillean Pipe).

La so reconocencia como compositor quedó tamién afitada cola composición que fizo nel xigantescu "Celtic Connections festival" de Glasgow en xineru de 2005. El denomóla "Paracas", un ambiciosu viaxe musical al traviés de la cultura ya hestoria Gaélica, qu'incluyía tamién a dellos gaiteros, músicos y cantantes folk.

## Referencies

## Enllaces esternos
Una muestra ablucante de Fred Morrison sobro l'escenariu (videu). Blog d'Alberto Ablanedo.
Gran Premiu d'Italia de 2007

El **Gran Premiu d'Italia de 2007** ye la 13ª prueba de la **Temporada 2007 de Fórmula 1**. Celebróse ente'l 7 y el 9 de setiembre de 2007. Fernando Alonso algamó la **Pole** nes pruebes del sábadu, col enfotu puestu en ganar la carrera, como asina foi'l domingu, siguíu de Lewis Hamilton y Kimi Räikkönen, que salía dende'l 5ᵘ llugar na parriella darréu d'un accidente nes clasificaciones, nes que salió ilesu. Massa, tuvo de retirase por avería. Alonso acurtia d'esta miente, la so diferencia col líder en 3 puntos.

## Resultaos clasificatorios
### Clasificación

### Resultaos de carrera

## Referencies

## Enllaces esternos
Gran Premiu de Bélxica de 2007

El **Gran Premiu de Bélxica de 2007** ye la 14ª preba de la Temporada 2007 de Fórmula 1. Celebróse ente los díes 14 y el 16 de setiembre de 2007, nel circuitu d**'Spa-Francorchamps**, Spa, Bélxica.
El campeonatu de pilotos liderábalu (sábadu 15 de setiembre) el pilotu Lewis Hamilton, col so compañeru d'equipu, Fernando Alonso a 3 puntos. **Ferrari** (sábadu 15 de setiembre) lidera el campeonatu de Constructores siguíu de BMW Sauber, dempués de que McLaren fore penalizáu pola FIA cola perda ensembre de puntos, pola mor del casu d'espionaxe.

Kimi ganó la preba, siguíu de Massa, y terceru foi Fernando Alonso, que recorta nún puntu la diferencia col so compañeru d'equipu, Hamilton.

## Resultaos
### Clasificación

### Resultaos de carrera

## Referencies

## Enllaces esternos
Gran Premiu de Xapón de 2007

El **Gran Premiu de Xapón de 2007** foi la 15ª preba de la Temporada 2007 de Fórmula 1. Celebróse ente'l 28 y el 30 de setiembre de 2007. A esta prueba aportaba Hamilton con dos puntos de ventaxa sobro'l bicampeón Fernando Alonso. Na xornada de clasificación, Hamilton algamó la pole y Fernando Alonso salía na segunda posición de parriella, darrera d'esti salíen los Ferrari de Kimi Räikkönen y Felipe Massa.

L'entamu de la carrera fízose tres del 'Safety car' dempués de 19 vueltes pola mor d'un bastiáu descomanáu d'agua. Ello prevocó delles salíes de pista ya güelpes ente los coches. Ún d'ellos foi'l que-y dio Sebastian Vettel a Alonso, dexándolu ensin bona parte de la cadarma postrera-drecha del so coche (defleutor), fechu que fizo que l'asturianu sofriere dalgunes vueltes dempués una salida de pista y un espeutacular choque, que fizo necesaria la salida del 'SC'. La carrera terminó cola primera posición pa Hamilton, medrando a 12 la so ventaxa sobre l'asturianu. Kimi Räikkönen namái perdió dos puntos con respeutu a Hamilton, y amenorgó la diferencia respeutu a Alonso de once a tres puntos. L'otru pilotu de Ferrari, Felipe Massa, perdió matemáticamente toles posibilidaes de ganar el campeonatu de pilotos.

## Resultaos
### Clasificación

### Resultaos de carrera

## Referencies

## Enllaces esternos
Gran Premiu d'Italia de 2006

El **Gran Premiu d'Italia de 2006** foi la decimoquinta carrera de la Temporada 2006 de Fórmula 1. Tuvo llugar del 8 de setiembre al 10 de setiembre nel Autodromu Nazionale Monza.

Na rueda de prensa tres de la so celebración, Michael Schumacher anunció la so retirada al finar la temporada.
Asinamesmu, Ferrari
anunció los sos pilotos pa la Temporada 2007: Kimi Räikkönen y Felipe Massa.

## Resultaos de clasificación

;Notas:
* * Fernando Alonso foi retrasáu de la quinta a la décima posición, al penalizalu los comisarios cola perda de los sos tres meyores tiempos de la tercera parte de la clasificación, darréu de la torga que-y fizo a Felipe Massa. http://www.formula1.com/race/news/4923/765.html 

## Resultaos de Carrera

### Notes
* Vuelta rápida: Kimi Räikkönen: 1:22.559 (vuelta 13)

## Referencies

## Enllaces esternos
Gran Premiu d'Alemaña de 2006

El **[[Gran Premiu d'Alemaña]]** de la Temporada 2006 de Fórmula 1 disputóse ente'l 28 y el 30 de xunetu de 2006, nel Hockenheimring, siendo la decimosegunda carrera de la temporada.

## Resultaos clasificatorios

## Resultaos de la carrera

## Referencies

## Enllaces esternos
Gran Premiu de China de 2007

El **Gran Premiu de China de 2007** ye la 16ª preba de la Temporada 2007 de Fórmula 1. Celebróse ente'l 5 y el 7 d'ochobre de 2007.
La carrera entamóse con lluvia, que fizo abegosa la conducción. Ganó la mesma Kimi Räikkönen siguíu d'Alonso, que recorten puntos darréu del fallu de Hamilton, que quedo na gravilla a la entrada de boxes por problemes de neumaticos.

## Resultaos
### Clasificación

† Penalizáu con 5 plazes por estorbar a otru pilotu

### Resultaos de carrera

## Referencies

## Enllaces esternos
Productos de la lleche

Los **llacteos** o **productos llacteos** son el grupu d'alimentos qu'abarquia a la lleche y los sos derivaos. Les plantes que producen estos alimentos pertenecen a la industria lláctea. La lleche que más s'emplega ye la lleche de vaca, pero tamién se pue utilizar la lleche d'otros mamíferos como cabres, oveyes y en dalgunos países la de búfala, camella, yaks o yegües.

Carauterízense por aportar abonda cantidá de calciu, proteínes de alta calidá, vitamines A y D. El fechu de que'l calciu tea xuníu a la proteína caseína y el conteníu en vitamina D, fai qu'esti calciu seya más **biodisponible**.

## Llácteos más conocíos
La siguiente ye una llista de dalgunos de los llácteos más conocidos:

* Lleche, llueu d'habela homoxeneizao o pasteurizao, dellos niveles dempués de normalizar el nivel de grases.
*** Crema agrio
*** Crème fraiche
** Lleche cultivao
*** Xeláu o mantegáu
** Lleche en polvu
** Lleche condensao
** Lleche evaporao
** Lleche maternizao
** Xoa

* Mantega
** Bira de mantega
** Crema de mantega
* Quesu
* Yogurt
** Lassi
* Otros
** Kumis
** Kéfir
** Dulce de lleche
** Bira de lleche

## Referencies

## Enllaces esternos
Gran Premiu de Francia de 2006

El **[[Gran Premiu de Francia]]** de la Temporada 2006 de Fórmula 1 disputóse ente'l 14 y el 16 de xunetu de 2006, nel Circuitu de Nevers Magny-Cours, siendo la decimoprimer carrera de la temporada.

## Resultaos clasificatorios

## Resultaos de la carrera

### Notes

* Vuelta rápida: Michael Schumacher: 
* Líderes: 

## Referencies

## Enllaces esternos
Gran Premiu de los Estaos Xuníos de 2006

El **[[Gran Premiu de los Estaos Xuníos]]** de la Temporada 2006 de Fórmula 1 disputóse ente'l 30 de xunu y el 2 de xunetu de 2006, nel Circuitu d' Indianápolis, siendo la décima carrera de la temporada. El públicu volvio depués del Indygate y respeutu a la carrera foi la montonera na primer vuelta con baltu d'Heidfeld incluyíu y la superioridá de Ferrari nel oval.

## Resultaos clasificatorios

### Notes
* L'auto de Jarno Trulli taba iguándose cuando los demás coches foron unviaos al parque zarráu. Por mor d'ello, Trulli tuvo que salir dende la cai de boxes.

* Nico Rosberg foi penalizáu por inorar una señalización na sesión clasificatoria, na que se-y indicaba que debía ingresar al garax de la FIA pal pesax del so coche. Por mor d'esto, la FIA dio de baxa tolos tiempos de Rosberg, obligándo-y a partir dende la 22ª posición de la parrilla.

* Vitantonio Liuzzi foi retrasáu hasta la 21ª posición de la parrilla, debíu al cambéu de motor del so coche.

## Resultaos de la carrera

### Notes
* Los siete primeros abandonos de la carrera foron debíos a dos accidentes ocurríos na primer y na segunda curva.

* Vuelta rápida: Michael Schumacher: 1:12.719

## Referencies

## Enllaces esternos
Gran Premiu de Canadá de 2006

El **[[Gran Premiu de Canadá]]** de la Temporada 2006 de Fórmula 1 disputóse ente'l 23 y el 25 de xunu de 2006, nel Circuitu Gilles Villeneuve, siendo la novena carrera de la temporada.

## Resultaos clasificatorios

### Notes
David Coulthard foi retrasáu al 22du llugar de la parrilla por mor d'un cambéu de motor tres de la sesión clasificatoria.

## Resultaos de la carrera

### Notes

* Vuelta rápida: Kimi Räikkönen: 1:15.841
* Líderes: Fernando Alonso 1–22, 25–49, 53–70; Kimi Räikkönen 23–24, 50–52

## Referencies

## Enllaces esternos
Gran Premiu de Brasil de 2007

El **Gran Premiu de Brasil de 2007** ye la 17ª, y cabera prueba de la Temporada 2007 de Fórmula 1. Celebróse ente'l 19 y el 21 d'ochobre de 2007.

A esta carrera, aportaben 3 pilotos con posibilidaes d'algamar el títulu: **[[Fernando Alonso|Alonso]]**, **Kimi** y **Hamilton**. Alonso, ensin sofitu nengún por parte del equipu, que se posiciona al delláu del pilotu inglés, parte con desventaya darréu que'l so motor ye'l que llevare en China, mientres que'l líder estrena nueva evolución.

Na etapa clasificatoria, tien serios problemes que lu alluguen na 4ª posición na parriella. Na carrera, Alonso xuégase'l tou pol tou na primera curva adelantando a Hamilton. Ésti intenta recuperar la plaza pero salse de la pista dañando los sos hidráulicos, fechu que lu fai perder puestos (hasta'l 18ᵘ). 

**Ferrari**, con Massa (1ᵘ), y Raikönnen (2ᵘ), tiren y llogren descolingase del restu pilotos. Esti resultáu allugaba a Alonso como *virtual* campeón del mundu, pero na segunda parada en boxes de los pilotos Ferrari, Räikkönen adelanta a Massa, fechu que-y quita'l Campeonatu al asturianu, en favor del finlandés. 

Alonso entra 3ᵘ, na llinia de meta per delantre del so compañeru d'equipu que foi 7ᵘ; y empata a puntos nel subcampeonatu del Mundu. La falta de sofitu del equipu *McLaren* respeutu a Alonso, y les males rellaciones con *Ron Dennis*, pasen factura al equipu que queda ensin Campeonatu de Constructores y Pilotos. Kimi gana'l **Campeonatu de Pilotos** con un puntu de ventaya sobro l'asturianu.

## Resultaos
### Clasificación

## Resultaos de carrera
### Race

## Referencies

## Enllaces esternos
Pastel

Un **pastel** ye una pieza dulce fechu con fariña que se cuez al fornu y nel que davezu s'endolca, zucre y crema, y a vegaes fruta.

## Orixe
La pallabra (y l'alimentu) pue tener procedencia árabe, darréu qu'en Marruecos faise una *bstila* o pastela, que tien masa hoxaldrada, magar que de fechura distinto, yá que ta armada fueya a fueya y non per duana de dobleces.

## Referencies

## Enllaces esternos
Gran Premiu del Reinu Xuníu de 2006

El **[[Gran Premiu del Reinu Xuníu]]** de la Temporada 2006 de Fórmula 1 disputóse ente'l 9 y el 11 de xunu de 2006, nel Circuitu de Silverstone, siendo la octava carrera de la temporada.

La clasificación dominóla Fernando Alonso, saliendo dende la Pole. La Carrera tamién foi dominada por él que tuvo liderando tola carrera sacante cuando fizo la so segunda parada en boxes que lo cedió al so compañeru Giancarlo Fisichella. Al Final ganó Fernando Alonso, faciendo un triplete Pole, Victoria y Vuelta Rápida. Foi la primera de la so trayeutoria profesional.

## Resultaos clasificatorios

## Resultaos de la carrera

### Notes

# Vuelta rápida: Fernando Alonso 1:21.599 na vuelta 21.
# Líderes: Fernando Alonso 1-44, 46-60; Giancarlo Fisichella 45.

## Referencies

## Enllaces esternos
Guano Apes

**Guano Apes** foi un cuartetu de rock alternativu de Göttingen, Alemaña, formáu en 1994. La so amestadura enerxética de grunge ya metal convirtiólos nuna de les bandes mas grandes na escena de rock alemán. La so carrera empecipió tres de ganar un concursu llocal nomáu “Local Heroes”, patrocináu por *VIVA*, col so canciu “*Open Your Eyes*”, que llueu foi un gran ésitu en toa Europa. El grupu disolviose tres el so discu de Grandes Esitos *Planet of the Apes* en 2004.

## Miembros
* Sandra Nasic - vocalista
* Henning Rümenapp - guitarra
* Stefan Ude - bajo
* Dennis Poschwatta - batería

## Discografía

### Álbums
* *[[Proud Like a God]]* (1997)
* *[[Don't Give Me Names]]* (2000)
* *[[Walking on Thin Line]]* (2003)
* *[[Guano Apes - Live]]* (2003)
* *[[Planet of the Apes (album)|Planet of the Apes]]* (Best Of, 2004)

### Singles
* "Open Your Eyes" (1997)
* "Rain" (1998)
* "Lords Of The Boards" (1998)
* "Don't You Turn Your Back On Me " (1999)
* "Big In Japan" (2000)
* "No Speech" (2000)
* "Living In A Lie" (2000)
* "Dödel Up" (2001)
* "Kumba Yo!" (ft. Michael Mittermeier) (2001)
* "You Can't Stop Me" (2003)
* "Pretty In Scarlet" (2003)
* "Quietly" (2003)
* "Break The Line" (2004)

## Referencies

## Enllaces esternos
Chinu simplificáu

El **chinu simplificáu** (简体中文 / 簡體中文 *jiǎntǐ zhōngwén*) ye'l chinu escritu con carauteres simplificaos. Dende'l procesu de simplificación de los carauteres chinos lleváu a cau pol Gobiernu de la República Popular China na segunda metá del sieglu XX, esisten dos sistemes d'escritura estándar pal chinu. Metantu que na China continental úsase'l **chinu simplificáu**, el chinu tradicional entá s'usa en Taiwán, Ḥong Kong y Macáu.

Los carauteres simplificaos denómense polo xeneral *jiǎntǐzì* (简体字 / 簡體字), que quier dicir "carauteres de mena cenciella". Tamién se-yos denoma, magar que'l nome nun ye tan xeneralizáu, *jiǎnhuàzì* (简化字 / 簡化字), "carauteres simplificaos".

## Ver tamién
*Chinu tradicional
*Simplificación de los carauteres chinos
*La escritura china

## Referencies
Chinu tradicional

El **chinu tradicional** (繁體中文 / 繁体中文 *fántǐ zhōngwén*) ye'l chinu escritu con carauteres tradicionales. Dende'l procesu de simplificación de los carauteres chinos lleváu a cau pol Gobiernu de la República Popular China na segunda metá del sieglu XX, esisten dos sistemes d'escritura estándar pal chinu. Metantu que na China continental úsase'l **chinu simplificáu**, el chinu tradicional entá s'usa en Taiwán, Ḥong Kong y Macáu y tamién nos Estaos Xuníos y en dellos países d'América, Europa y l'Asia-Pacíficu u esisten comunidaes d'estraxeros descendientes de chinos.

Los caráuteres tradicionales denómense davezu *fántǐzì* (繁體字 / 繁体字), que lliteralmente quier dicir "carauteres de mena complexa". Especialmente en Taiwán, dalgunes persones consideren que los carauteres tradicionales nun son "complexos", sinón que son los carauteres correutos u ortodoxos, polo que prefieren el términu *zhèngtǐzì* (正體字, 正体字), que quier dicir "carauteres de mena correuta". El términu xeneral n'Occidente "carauteres tradicionales" ye muncho más acertáu, al nun tener les connotaciones negatives nin positives de los dos términos chinos.

## Ver tamién
* Chinu simplificáu
* Simplificación de los caráuteres chinos
* La escritura china

## Referencies

## Enllaces esternos
Wade-Giles

El sistema **Wade-Giles** ye un métodu de romanización (trescripción al alfabetu llatín) del chinu mandarín. El sistema foi ideáu pol británicu Thomas Francis Wade a mediaos del sieglu XIX, y foi modificáu pol tamién británicu Herbert Allen Giles, autor d'un influyente diccionariu chinu-inglés espublizáu en 1892 en China, y socesor de Wade na cátedra de llingua china na Universidá de Cambridge.

El métodu Wade-Giles foi'l más difundíu pa la trescripción de los nomes chinos n'Occidente demientres tol sieglu XX hasta los años 80, cuando se xeneralizó l'usu del sistema *[[pinyin|hanyu pinyin]]*, o cenciellamente *pinyin*, desendolcáu y promovíu pol Estáu chinu. En Francia esistió una versión modificada d'esti sistema. Nel mundu hispanofalante enxamás esistió un sistema propiu de tradución del chinu mandarín polo que l'usu del Wade-Giles yera práuticamente universal hasta la xeneralización recién del *pinyin*.

Exemplos de nomes trescritos en Wade-Giles son "Mao Tse-tung" o "Teng Hsiao-p'ing", que tienen por grafíes *pinyin* Mao Zedong y Deng Xiaoping.

## Referencies

## Enllaces esternos
Fundamentalismu relixosu

Denómase **fundamentalismu** a les distintes corrientes relixoses que promueven la interpretación lliteral d'un testu «fundamental» (como por exemplu el Corán o la Biblia) como autoridá máxima, ente la que nenguna otra autoridá pue invocase, y que tendría d'imponese sobro les lleis de les sociedaes democrátiques Nun sen ampliu, tamién s'asemeya coles corrientes anti-modernistes de desemeyaes relixones. A vegaes trafúlcase col *milenarismu* o el *mesianismu*, o asociase col fanatismu o estremismu, magar qu'esti caberu términu suel reservase p'actitúes específicamente polítiques. El términu *integrismu*, que ye'l que s'usa davezu n'asturianu pa referise a esti fenómenu, ta semánticamente muy averáu.

Les bases del **fundamentalismu** son:
* La oposición a la Ciencia.
* Oposición a Occidente.
* Activismu na política.

## Referencies

## Enllaces esternos
Monarquía

**Monarquía** ye una mena de gobiernu d'un estáu na que'l cargu supremu ye vitaliciu y comúnmente designáu según un orde hereditariu. Esti cargu denómase monarca en términos xenerales magar qu'esti pue cimblar según la cadarma xurídica del gobiernu o la rexón, como rei o reina, emperador o emperatriz, zar o káiser. En dalgunos casos elíxese por un grupu seleutu, y l'estáu rexíu pol monarca tamién recibe'l nome de monarquía, xunto col de **reinu**.

## Menes de Monarquía
* Monarquía Absoluta
* Monarquía Constitucional
* Monarquíes Híbrides.

## Monarquíes d'Europa
*Califas Omeyas de Córdoba (929-1031)
*Emires Almorávides (1062-1147)
*Emperadores d'Alemaña y Reis de Prusia (1870/1701-1918)
*Emperadores d'Austria, tamién Reis d'Hungría y Bohemia (1806-1918)
*Emperadores del Imperiu Llatín de Constantinopla (1204-1261)
*Emperadores Carolinxos del Sacru Imperiu y Reis Xermánicos (800-1806)
*Emperadores Romanos (27 e.C.-476)
*Emperadores Romanos d'Oriente (Bizantinos) (395-1453)
*Grandes Duques de Luxemburgu
*Grandes Duques de Toscana (812-1860)
*Reis Francos de Galia y de Francia (420-1870)
*Papas *(xefes d'Estáu de la Ciudá del Vaticanu) El Papáu dende'l reconocimientu "de les donaciones Constantines" y sigue siendo la única monarquía absoluta n'Europa darréu que tolos miembros de la xerarquia dében-y votu d'obediencia al papa y ye él quien crea comisiones y secretariaos ensin que medie un cuerpu que llexisle a tal efeutu.*
*Príncipes de Liechtenstein
*Príncipes de Mónaco
*Príncipes de Transilvania (1541-1711)
*Reis Antigónidos de Macedonia (283 e.C.-168 e.C.)
*Reis d'Aragón (809-1746)
*Reis d'Asturies (718-925)
*Reis de Bélxica
*Reis de Bohemia (1098-1918)
*Reis de Bulgaria (605-1946)
*Reis de Castiella (762-1700)
*Reis de Dinamarca
*Reis d'Escocia (842-1625)
*Reis d'España
*Reis de Galicia (914-1833)
*Reis de Grecia (1833-1974)
*Reis d'Hungría (1000-1918)
*Reis d'Italia (1861-1946)
*Reis de Lleón (910-1301)
*Reis de Mallorca (1262-1375)
*Reis de Nápoles y Sicilia (1071-1860)
*Reis de Navarra (810-1791)
*Reis de Noruega
*Reis de los Países Baxos
*Reis d'El Piamonte–Cerdeña (1720-1861)
*Reis de Polonia (1025-1795)
*Reis de Portugal (1093-1910)
*Reis del Reinu Xuníu
*Reis de Roma (753 e.C.-510 e.C.)
*Reis de Rumanía (1866-1947)
*Reis de Saxonia (1806-1918)
*Reis de Suecia
*Reis Suevos (409-585)
*Reis de València (1238-1700)
*Reis Vándalos (407-534)
*Reis Visigodos d'Hispania (369-720)
*Zares de Rusia (1546-1917)
*Sultanes Nazarinos de Granada (1238-1492)

## Referencies
Fascismu

**Fascismu** (del italianu *fascio*, faz, *fasces*, al empar del llatín *fasces*, pl. de *fascis*) ye una ideoloxía y un movimientu políticu totalitariu que surdió na Europa d'enteguerres (1918-1939) n'oposición a la democracia lliberal y al proyeutu d'estáu socialista, frente a los que se presentaba como una tercera vía.

Les razones d'esta postura encuéntrense en que la democracia lliberal representaba los valores de los vencedores de la Primer Guerra Mundial y per otru llau el movimientu obreru tenía como referente a la recién revolución bolxevique.

Empondera la idea de nación frente a la d'individuu o clase; desanicia la discrepancia política en beneficiu d'un partíu únicu y los llocalismos en pro del centralismu. Remana arteramente los medios de comunicación y el carisma de un líder nel que se concentra tol poder. Aprovezse de los sentimientos de medrana y frustración coleutiva pa exaltalos per aciu de la violencia, la represión política y la propaganda, y desplázalos escontra un enemigu común (real o imaxinariu, interior o esterior), que fai de chivu espiatoriu frente al qu'empobinar tola atomía de mena irreflexivo, llogrando la unidá (voluntaria o per duana de la fuercia) de la población. Ye espansionista y militarista.

## Ver tamién
* Populismu

## Referencies

## Enllaces esternos
Poder xudicial

El **Poder xudicial** ye aquél que, d'alcuerdu cola llexislación vixente, ye l'encargáu de l'aplicación de les normes xurídiques na resolución de conflictos. Por "Poder" nel sen de poder públicu, atalántase el conxuntu de muérganos del estáu que nel casu del Poder Xudicial son los muérganos xudiciales o xurisdiccionales: xulgaos y tribunales, qu'exercen la potestá xurisdiccional.

Según la teoría clásica de Montesquieu, la Separtación de Poderes garantiza la llibertá del ciudadanu. Montesquieu encaxinó la so teoría dempués d'un viaxe a Inglaterra au atalantó qu'un poder xudicial independiente pue ser un frenu eficaz del executivu. 

Baxo esta Separtación de Poderes, ñaz el nomáu Estáu de Derechu, nel que los poderes públicos tan igualmente somorguiaos al imperiu de la llei. El Poder xudicial tien de ser independiente pa poder somorguiar a los restantes poderes, n'especial l'executivu, cuando estos escontraríen l'ordenamientu xurídicu.

El poder executivu y el llexislativu son dos poderes qu'a vegaes tamién s'enfrenten. Esto fai necesariu un poder xudicial fuerte y respetáu como ún de los poderes fundamentales del estáu cuya independencia ye un valor a caltener, darréu que d'ella depende que'l sistema nun dexe de funcionar, y pa que la democracia nun dea pasu a la dictadura.

La cadarma del poder xudicial cimbla de país en país, asina como los gonces usaos nel so nomamientu. Xeneralmente esisten dellos niveles de tribunales o xulgaos, coles decisiones de los tribunales inferiores siendo apellables énte tribunales superiores. Davezu hai una Corte Suprema o Tribunal Supremu que tien la cabera pallabra. 

En dalgunos países esiste tamién un Tribunal o Corte Constitucional. Sicasí, la doctrina atalanta que nun forma parte del poder xudicial, sinón que ye una entidá nueva que se separta de la doctrina orixinal de Montesquieu. Nesti casu, el Tribunal Constitucional tien poderes llexislativos ñegativos, por cuantes pue derogar normes del rangu llegal contraries a la Constitución.

## Ver tamién
* Xurisdicción
* Xuez
* Tribunal de xusticia
* Policía xudicial
* Corte Suprema
* Tribunal Constitucional
* Separtación de Poderes

## Referencies

## Enllaces esternos
Poder llexislativu

El **poder llexislativu** ye una de les tres rames nes que tradicionalmente se dixebra el poder d'ún Estáu. La so función específica ye l'aprebación de les Lleis. Xeneralmente, ta a cargu d'un cuerpu deliberativu (congresu, parllamentu o asamblea nacional).

Charles de Secondat, Barón de Montesquieu propunxo nel so renomáu llibru "*El espíritu de les lleis*", que yera necesario que les funciones del Estáu se dixebraren ente distintos poderes (llexislativu, executivu y xudicial), pa que per aciu de delles regles, el poder remane'l poder, col envís d'evitar la tiranía.

Munches constituciones modernes, tienen un poder llexislativu bicameral, quier dicir, ensamáu por dos cámares, por exemplu el senáu y la cámara de diputaos. En munchos otros países, a la escontra, hai un sistema unicameral.

## Ver tamién
* Parllamentu
* Llexislatura
* Poder constituyente
* Separtación de poderes
* Poder executivu
* Poder xudicial

## Referencies

## Enllaces esternos
Executivu

El términu **executivu** pue referise a:

* el **[[poder executivu]]**, ún de los tres poderes tradicionales de la democracia;
* el **[[productor executivu]]**, la persona responsable del sofitu económicu d'una producción artística;
* el **[[sistema executivu]]**, un grupu de funciones del cerebru humanu involucraes nel procesu cognitivu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Poder executivu

El **poder executivu** ye una de les tres rames nes que tradicionalmente se dixebra'l poder d'ún Estáu (los otros dos son el poder xudicial y el poder llexislativu).

Dientro del poder executivu suel facese desemeyanza ente les figures de Xefe d'estáu, Gobiernu y Alministración. Nel casu d'executivos presidencialistes la figura de la Presidencia, inclúi les atribuciones de Xefe d'Estáu y de gobiernu y la so rellación colos ministros sofítase na delegación de funciones.

## Ver tamién
* Separtación de poderes
* Poder llexislativu
* Poder xudicial

## Referencies

## Enllaces esternos
Cuchiellu

El **cuchiellu** ye un tarecu de mesa común emplegáu pa cortar dellos materiales de testura blanda o semiblanda. Ta formáu por una delgada fueya, davezu metálica, finada en pica ya con un o dos llaos afilaos, ya por un mangu pol que se sostién. Tien emplegáose como ferramienta (como por exemplu tarecu de cocina) ya como arma dende la Edá de Piedra tal ya como amosaron les escavaciones realizaes n'Olduvai nes que puen vese exemplares d'una antigüedá de 2 millones y mediu d'años.

## Referencies

## Enllaces esternos
Imperialismu

L**'imperialismu** ye l'espardimientu d'una potencia en cuantes al so territoriu o cola so influyencia, col envís de dominar y remanar otros países pa ensamar una unidá. La dominación pue ser territorial, como pasaba col colonialismu, cultural o económica. 

La rellación colos países del **Imperiu** ye siempres asimétrica, darréu que los conquistaos tienen de refugar o desdexar progresivamente a les sos lleis, normes y costumes, p'adoutar el patrón dominante, baxo pena de guerra o sanción tácita.

Los imperialismos más conocíos son el persa, macedoniu, cartaginés, romanu, bizantín, mongol, chinu, xermánicu, español, portugués, napoleónicu o inglés victorianu. L'imperialismu contemporaneu de les potencies europees nes caberes décades del sieglu XIX foi analizáu por Lenin per aciu del analís dialéuticu marxista

## Ver tamién
* Colonialismu
* Descolonización

## Referencies

## Enllaces esternos
Feminismu

El **feminismu** ye un conxuntu de teoríes sociales y polítiques n'abierta crítica de rellaciones sociales históriques, pasaes y presentes, motivaes principalmente pola esperiencia femenina. En xeneral, los feminismos faen una crítica a la desigualdá social ente muyeres y homes, y proclamen la promoción de los derechos de les muyeres. Les teoríes feministes, custionen la rellación ente sexu, sexualidá y el poder social, políticu y económicu.

Pese a que munches persones líderes feministes foren muyeres, non toles muyeres son feministes y non toles persones feministes son muyeres. Dalgunes feministes consideren que los homes nun tendríen d'algamar posiciones dientru del movimientu, pero la mayoría aceuten el sofitu de los homes.

El feminismu como movimientu social foi vistu como un movimientu de les sociedaes occidentales nel sieglu XX. Nun s'alcuentra asociáu a nengún grupu, práutica o eventu históricu en particular. Créase a partir de la conciencia acerque de les desigualdaes causaes polos sexos y de la gueta de la xusticia social. Esisten delles menes de feminismu, como teoría, como práutica, como conciencia, como movimientu social internacional, nacional, y llocal.

En xeneral, los grandes llogros de los feminismos foren visibilizar a les muyeres como seres humanos.


Image:Annie Kenney and Christabel Pankhurst.jpg
Image: Louise Weiss.jpg
Image: Antisuffragists.jpg
Image:Photograph of American Women Replacing Men Fighting in Europe - NARA - 535769.tif
Image: 8marchrallydhaka (55).JPG
Image:Feminism symbol.svg


## Bibliografía
* Gloria Solé Romeo, *Historia del feminismu (sieglos XIX y XX),* 1995, ISBN 978-84-313-1358-6 

## Referencies

## Enllaces esternos

* Portal consagráu al Feminismu  
* Guía Chicas Verdes .
Separación de poderes

La **separación de poderes** (en llatín *Trias politica*) o tamién **división de poderes** ye una ordenación de les funciones del Estáu nes que la titularidá de caúna d'elles confíase a un órganu o organismu públicu estremáu. Xunto a la Constitución de los derechos fundamentales, la separtación de poderes ye'l principiu que calteriza l'Estáu Drechu modernu.

## Controles ya equilibrios
Pa prevenir qu'una de les rames del poder se torne en suprema, y pa encamenta-yos a trabayar xuntes, los sistemes de gobiernu qu'empleguen la separtación de poderes créyense típicamente con un sistema de "controles y equilibrios". Esti términu remanez del constitucionalismu anglosaxón "**checks and balances**", pero, lo mesmo que la separtación de poderes, ye xeneralmente atribuyíu a Montesquieu. *Checks and balances* refierse a delles regles de procedimientu que permiten a una de les rames llendar a otra, por exemplu, per aciu del vetu o torga que'l presidente de los Estaos Xuníos tien sobro la llexistación aprobada pol Congresu, o el poder del Congresu d'alteriar la composición y xurisdición de los tribunales federales.

## Ver tamién
* Poder llexislativu
** Parllamentu o Congresu
*** Cámara alta: Senáu
*** Cámara baxa: Cámara de Diputaos.
* Poder executivu
* Poder xudicial 
* Democracia
* Partitocracia
* Plutocracia

## Referencies

*  Vázquez, E., Aguilera, C., y Olmeda, C., «Checks and balances» en el “Diccionario Histórico y Artístico” en *La expansión de Gran Bretaña*, Sarpe, 1985. ISBN 84-7291-890-4
Pedru'l Grande

Pol nome de **Pedru'l Grande** conocemos a dos monarques europeos:

# Pedru III d'Aragón (1239 -1285)
# Pedru I de Rusia (1672-1725)

## Referencies

## Enllaces esternos
Pedru I de Rusia

**Pedru I Alekséyevich el Grande** (Пётр I Алексеевич en rusu), (9 de xunu de 1672-28 de xineru de 1725), fíu del zar Alexu Mijáilovich y de la so segunda esposa Natalia Narishkina y socesor del so hermanascu Fiódor III, foi ún de los más renomaos gobernantes na historia de Rusia, perteneciente a la Dinastía Románov. Gobernó Rusia dende'l 7 de mayu (27 d'abril Calendariu Xulianu) hasta la so muerte, y enantes de 1696 fízolo xunto col so feble ya amalecíu hermanu, Iván V de Rusia. Llevó a cau un procesu d*'occidentalización* y espardimientu que tresformó a la Rusia moscovita nún de los grandes poderes europeos.

Casóse con Eudoxa Feodorovna, cola que tuvo un fíu y, en segundes nupcies, cola so sirvienta, que tomaría el títulu de Catalina I al soceder a Pedru tres la so muerte asocedía en San Petersburgu'l 8 de febreru de 1725 pola mor d'una neumonía.

## Referencies

## Enllaces esternos
Llibertá

La pallabra **llibertá** (que remanez del llatín: *libertatem*) designa la facultá del ser humanu que-y le permite decidir llevar a cau o non una determinada aición. Ye tamién l'estáu que define al que nun ye esclavu, nin suxetu, nin impedíu al deseyu d'otros de mena coercitiva. N'otres pallabres, lo que dexa al home decidir si quier facer daqué o non, ye o que lu fai llibre, pero tamién responsable de los sos actos. Nel casu que nun se cumpla esto último, taríemos falando de **llibertinaxe**.

## Referencies

## Enllaces esternos
Rueda

La **rueda** ye un dispositivu de manera circular o discoidal. Ye una de les máquines elementales, o máquines cencielles.

## Mecánica
Les ruedes puen sofitase nuna exa, que cuando se xune a un tercer oxetu, como'l cuerpu d'un vehículu, tresmíten-y la enerxía llinial de manera mui eficaz. La rueda tien la ventaxa respeutu a otros mecanismos, como los *skis* d'un trinéu o otros mecanismos asemeyaos, de tener un momentu pequeñu, amenorgando el rozamientu cola superficie. Darréu d'esto, los vehículos puen avanzar más con menos fuercia.

## Historia
La rueda considérase ún de los inventos claves na Historia de la Humanidá, xunto col fueu. Inventóse de manera independiente por delles cultures. Munchos autores alluguen la primera apaición alrodiu del 4.000 e.C., nes antigües cultures mesopotámiques (Sumerios). Otres apaiciones independientes allúguense na China, nel añu 2.800 e.C.., y nes cultures azteques ya inca nel 1.500 e.C., magar qu'estes caberes, darréu de la falta d'animales de fexa, namái apaez como elementu ensamando xuguetes. Paez ser que la rueda nun yera conocía n'otres cultures como los pueblos sosah.arianos y n'Australia, hasta los contautos recién colos pueblos euroasiáticos.

Otres fontes afiten que nació n'Eslovenia au nel añu 2003 afayaren una rueda que tien ente 5.100 y 5.350 años.

Nun ye dable conocer alrodiu de qué idea surdió el primer desendolcu de la rueda, magar que ye dable teorizar que surdió de l'adicamientu direutu de la natura. Por exemplu, al mirar ententes cómo una piedra plana se desplazaba de manera abegosa comparada con otra más proporcionada, o les pelles de ñeve, o un tueru de lleña...

La rueda patentóse en 2001 pol abogáu australianu John Keogh, col nome de "Dispositivu d'aida pal tresporte circular". L'oxetu d'esta patente nun yera otru que'l d'amosar les imprecisiones ya ineficacies del sistema modernu de patentes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Gran Premiu de Mónacu de 2006

El **[[Gran Premiu de Mónacu]]** de la Temporada 2006 de Fórmula 1 disputóse ente'l 26 y el 28 de mayu de 2006, nel Circuitu de Mónacu, siendo la séptima carrera de la temporada.

## Resultaos clasificatorios

### Notes
:‡: Tres bloquiar a David Coulthard nuna vuelta rápida, Giancarlo Fisichella foi despoxáu de les sos trés vueltes más rápides na clasificación, polo que quedó per detrás de Montoya, Barrichello, Trulli, Coulthard y Rosberg. Por mor d'esto, partió dende la 9na posición na parrilla. http://formula1.com/race/news/4429/757.html
:†: Al final de la so última vuelta na etapa clasificatoria, Michael Schumacher aparó'l so auto na curva de La Rascasse, lo que remaneció en banderes marielles qu'afeutaron direutamente a los demás pilotos yá que nun podíen circular a máxima velocidá. Tres l'acabu de la tanda de clasificación, delles escuderíes presentaron protestes aduciendo que'l fechu fuera premeditáu por parte de Ferrari, pa torgar qu'a Schumacher-y arrebataren la primera posición que pertenia hasta esi intre. Si bien Schumacher aneció en que se debió a un error conductivu pola so parte, les autoridaes de la carrera determinaron que los sos tiempos clasificatorios nun seríen teníos en cuenta, polo que l'alemán habría salir dende la cabera posición na parrilla. Finalmente, Schumacher optó por salir dende la cai de boxes. http://formula1.com/race/news/4430/757.html 

## Resultaos de la carrera

### Notes

# Vuelta rápida: Michael Schumacher: 1:15.143
# Líderes: Fernando Alonso 1–23, 25–78 (77); Mark Webber 24 (1).
*Jarno Trulli frañó'l motor a 6 vueltes del final, pero se clasificó 17ᵘ al tener completada'l 90% de la carrera.

## Referencies

## Enllaces esternos