Monte Arará

El **monte Arará** (n'armeniu, Արարատ; en turcu, *Ağrı Dağı*) ye'l picu más altu de Turquía, con 5165 msnm, alcontráu na parte oriental del país, mui cerca de la frontera con Irán y Armenia.  Tratar d'un volcán inactivu que la so #visu #atopar cubierta de nieves perpetues. El monte tien dos picos, llamaos en turcu *Büyük Ağrı* (Ağrı el grande) y *Küçük Ağrı* (Ağrı el pequeñu) respeutivamente, según el so altor; n'armeniu, sicasí,  denominar tamién monte Masis, al mayor, y Sis, al menor. Ye'l principal símbolu d'identificación d'Armenia. Según l'etimólogu turcu-armeniu Sevan Ninşanyan, el so nome turcu, Ağrı Dağı, vien d'una antigua aldega, *Ağori*, a 2300 m. sobre'l monte que sumió nun ádene nel añu 1840. Otres teoríes comunes falen d'Ağır Dağ (monte pesáu) y *Yğri Dağ* (monte chueca o monte curvu). La primer persona que lo xubió foi l'alemán Friedrich von Parrot el 27 de setiembre de 1829 y la primer persona en realizar una xubida d'iviernu hasta'l visu foi Bozkurt Ergör, l'entós presidente de la Federación turca d'alpinismu'l 21 de febreru de 1970.

## Situación xeográfica
Ta alcontráu nel estremu este de Turquía, a 16 km al oeste de la frontera d'Irán y a 32 km al sur de la frontera con Armenia. Esta monte considérase una de les más singulares de la Tierra pola so amplia base y la predominancia de la so figura nel paisaxe. 

Un conu más pequeñu (3.896 msnm), el monte Sis,  alzase al sureste del picu principal. Un pandu de llava  estender ente los dos pináculos.

## Actividá volcánica
Téunicamente, el Arará ye un estratovolcán, formáu a partir de fluxos de llava y eyecciones de materiales piroclásticos.

La última actividá volcánica rexistrada nel monte foi un terremotu importante en xunetu de 1840 centráu alredor del Escobiu d'Agora, una llarga torca de direición #noreste que cai unos 1.825 m dende'l cume del monte.

## Acontecimientos nel llugar

### Arca de Noé

La tradición cristiana interpreta del Llibru de la Xénesis qu'esti monte ye'l llugar nel que se posó l'Arca de Noé dempués del Diluviu Universal descritu nesti llibru sagráu.

En 1829 el Dr. Frederich Parrot, un profesor alemán de filosofía natural, visitó'l monesteriu de San Jacobo nel pueblu d'Agora asitiáu nel mesmu monte Arará escribiendo nel so llibru que los monxos llograren la madera necesario pa la construcción del monesteriu de los restos de l'Arca de Noé. Once años dempués, en 1840, el monesteriu y tolos sos monxos sumieron tres la última erupción del Arará. 

Nos últimos cincuenta años apaecieron unes polémiques fotografíes nes que, según  dellos investigadores,  apreciar nes estribaciones d'esti monte restos de madera qu'ellos creen que podríen pertenecer a l'Arca. Sicasí, les pruebes presentaes nun se consideraron científicamente concluyentes. En 1950, l'alpinista francés Fernand Navarra atopó unos restos de madera que darréu analizó por aciu el métodu de Carbonu-14, atopando que dichos restos teníen una antigüedá de más de 7,000 años. Sicasí, amás de los cachos de madera, nun había nenguna otra prueba científica que demostrara que s'usara na construcción d'una Arca. De la mesma, na parte más elevada del Monte Arará, escontra la zona Este de Turquía, postúlase qu'esisten unes imáxenes qu'atribúin a una gran “anomalía” y que bien podría ser l'Arca de Noé, según investigaciones que Porcher Taylor vieno realizando con imáxenes satelitales dende 1995. El tamañu de la formación según estes imáxenes, 309 metros, equivaldría a los 300 por 50 coldos que midía l'Arca de Noé, como lo esplica'l llibru de la Xénesis. Sicasí, esto tampoco foi acotáu arqueológicamente, nin les imáxenes fueron concluyentes. 
Asina, realmente hasta'l momentu nun esiste nenguna prueba fehaciente que demuestre la esistencia real de l'Arca, y que sía aceptada pola Arqueoloxía.

### Los Diez Mil Mártires del Monte Arará
Nesti monte tamién tien el so orixe la lleenda de «Los Diez Mil Mártires del Monte Arará». Cunta la lleenda que se trataba de soldaos romanos que se convirtieron al cristianismu y, por ello, fueron crucificaos en dicha monte per orde del emperador.

Los mártires son conmemoraos pola Ilesia Católica pero non pola Ilesia Ortodoxa o la Ilesia Apostólica Armenia, polo que se piensa que la hestoria nun tien una base histórica firme.

L'acontecimientu ye la tema de la pintura, «Los Diez Mil Mártires del Monte Arará» de Vittore Carpaccio.

## Simbolismu

El Arará pertenez territorialmente a Turquía, sicasí, ye parte de l'Armenia Histórica y ye'l símbolu nacional d'Armenia. El monte apaez nel centru del Escudu d'armes d'Armenia. El monte ye claramente visible dende la mayor parte de la República d'Armenia, incluyida la so capital Yereván, y ye representada de cutiu por artistes armenios en pintures, grabaos d'obsidiana y #demás oxetos.

## Nes artes

El monte Arará apaez como escenariu y unu de los principales protagonistes de la novela épica del afamáu escritor turcu Yáşar Kemal, "La Lleenda del Monte Ağrı". La novela inspiró una película y una obra d'opera, dambes col mesmu nome.

## Referencies

## Enllaces esternos