Monte Elbrús

El **monte Elbrús** (; en karachái-bálkaro, Минги тау) ye'l picu más eleváu d'Europa, con una altitú de 5642 m. Ta asitiáu na parte occidental del Cordal del Cáucasu —que, xunto colos montes Urales marquen la frontera tradicionalmente aceptada ente Europa y Asia—, en Kabardia-Balkaria (Rusia), cerca de la frontera de Xeorxa. El primeru en xubir al visu de menor altitú de los dos que tien l'Elbrús foi Killar Kashírov, un guía karachái, el 10 de xunetu de 1829 (calendariu xulianu).

Al ser una frontera artificial, considérase que la parte norte del Cáucasu ye europea y la parte sur, asiática.

## Llocalización
L'Elbrús ta asitiáu 20 km al norte de la divisoria principal del Gran Cáucasu y 65 km al suroeste de la ciudá rusa de Kislovodsk. La so capa de xelu permanente alimenta 22 glaciares, de los que nacen los ríos Baksán, Kubán y Malka, ente otros.

## Historia

Na antigüedá conocíase'l monte como **Strobilus**, nome llatín del estróbilo o conu de los pinos, un préstamu direutu del griegu antiguu *strobilos* que significa «un oxetu retorcigañáu» (un términu botánicu establecíu dende hai enforma que describe la forma del visu del volcán). Según la mitoloxía, Zeus encadenara ellí a Prometeo, el titán que robara'l fueu de los dioses y dar al home antiguu; probablemente una referencia a l'actividá histórica del volcán.

El primeru n'algamar el visu de menor altitú de los dos que tien l'Elbrús foi Killar Kashírov, un guía karachái de la espedición científica del Exércitu Imperial Rusu al mandu del xeneral Emmanuel, que lo llogró'l 10 de xunetu de 1829 (calendariu xulianu). Los segundos en xubir a esti cume fueron los ingleses Douglas Freshfield, Adolphus Moore y C. C. Tucker, en 1868. Al cume cimeru (unos 40 m más alta) xubió per primer vegada una espedición británica encabezada por Florence Crauford Grove y qu'incluyía a Frederick Gardner, Horace Walker y l'alpinista suizu Peter Knubel, en 1874. 

Mientres los primeros años de la Xunión Soviética, el alpinismu convertir nun deporte de mases bien popular, y hubo un considerable tráficu de persones pel monte. Nel iviernu de 1936, un grupu bien grande de miembros del komsomol, inespertos, intentaron xubir el monte, y acabaron careciendo munches muertes al esnidiar nel xelu y cayese. 

La Wehrmacht alemana ocupó de volao l'área aledaña mientres la Segunda Guerra Mundial con 10.000 soldaos d'una división de *[[Gebirgsjäger]]* (reximientos de monte), dende agostu de 1942 hasta xineru de 1943. Una hestoria posiblemente apócrifa narra qu'un pilotu soviéticu recibió una medaya por bombardiar la principal cabaña nel monte, *Priyut* 11 (en rusu, *Приют одиннадцати|Приют одиннадцати*, «Abellugu de los 11»), mientres taba ocupada. Más tarde foi propuestu pa una medaya non por da-y a la cabaña sinón, en llugar d'ello, al suministru de combustible alemán, dexando la cabaña de pies pa futures xeneraciones. Cuando-y llegaron a Adolf Hitler noticies de que'l xeneral que mandaba la división alemana unviara un destacamentu d'escaladores a xubir al visu del Elbrús y llantar nella la bandera cola esvástica, dizse que se enfureció, tachando al llogru de «trucu» y amenaciando con un conseyu de guerra al xeneral.

 

Mientres la esistencia de la Xunión Soviética fomentáronse les esguilaes al Elbrús, y en 1956 una ascensión en masa de cuatrocientos escaladores marcó'l cuatrocientos aniversariu de l'anexón de Kabardia-Balkaria, la república autónoma na cual tópase'l Elbrús. L'Elbrús atópase representáu na bandera de dicha república.

De 1959 a 1976, construyóse un sistema de teleféricos qu'en delles etapes lleva a los visitantes hasta una altitú de 3.800 m. Hai una amplia variedá de rutes pa xubir al monte, pero la ruta normal, que ta llibre de resquiebros glaciares, sigue más o menos recta pola aguada onde s'asitia la estación final del teleféricu. Mientres el branu, puede dase que 100 persones intenten aportar al cume nun día utilizando esta ruta. Los ascensos pel hibiernu son escasos, y de normal entamar namái escaladores bien esperimentaos. L'Elbrús ye tristemente célebre pol so brutal tiempu ivernizu, y los intentos nel cume son pocos y desamoraos ente ellos. La xubida nun ye téunicamente difícil, pero sí ye esixente dende'l puntu de vista físicu pola altitú y los vientos fuertes frecuentes. El númberu mediu de muertes añales bazcuya ente 15 y 30, debíu primero de too a los munchos intentos desorganizados y ruinamente forníos de llegar al visu del monte.

El monte Elbrús nun tien de confundir se colos montes Elburz n'Irán, que tamién deriven el so nome del llexendariu monte Harā Bərəzaitī na mitoloxía persa.

Tradicionalmente pensábase que'l míticu Mont Blanc yera'l más altu d'Europa; sicasí, l'Elbrús supéralu considerablemente. Entá nel presente sigue siendo motivu de disputa pola so posición na llende d'Europa, n'El Cáucasu.

En 1997 un Land Rover Defender foi conducíu hasta'l cume, entrando nel Llibru Guinness de los récores.

## Formación
Los montes d'El Cáucasu son la resultancia d'una choque teutónicu ente la placa arábiga que se mueve escontra'l norte y la placa euroasiática. Formen una continuación del Himalaya. La rexón entera sufre con relativa frecuencia fuertes terremotos como resultáu d'esta actividá.

## Enllaces esternos

* Oxetivu Elbrús 2007
* Galería de Semeyes
* [ Información na páx. del Observatoriu de la NASA]

## Referencies