Cistus ladanifer

La  ye una especie fanerógama que pertenez a la familia Cistaceae.
## Hábitat
Ye nativa de la conca del Mediterraneu sobremanera n'España y Portugal onde crez, xunto coles encines en terrenes graníticos y cascayales con clima templao y seco.

## Carauterístiques
Ye un arbustu d'hasta 2,5 m d'altor. Les fueyes son allongaes y estreches y tán abondo calistraes
d'una sustancia pegañoso, el *[[Aceite de llada|llada]]*, aceite pergoliosu, que-yos da un aspeutu brillosu y xúntase fácil a les manes y ropa, tienen 5-10 cm de llargor y son opuestes y llanceolaes de color verde buxu. Les sos flores son bien grandes (10 cm) y con cinco pétalos blancos. La corola tien cinco pétalos y el mota solu trés sépalos. El frutu ye una cápsula globosa con diez celdes nel so interior. Atopóse que tienen asociaciones micorrices con *[[Boletus edulis]]*, *[[Boletus rhodoxanthus]]*, y *[[Laccaria laccata]]*.
## Historia
Dioscórides diz sobre la llada "Ye un matu que crez a la manera del cisto sicasí produz mas llonga y negres les fueyes, sobre les que se recueye della grasa y unctosa mafa, a la prima vera. Untáu con vinu, mengua la feúra de les cicatrizes. Instiláu con agua y miel, o con azeyte rosáu, sana'l dolor de oido". Andrés Laguna añadi "Esta especie de cisto qu'equí describe Dioscórides de la que cuéyese'l liquor de les botiques llamáu ladano, y laudano, ye aquella planta bien pegañosa, qu'en castilla tien por nome xara. Escribe Pliniu'l Vieyu que se coyer de la hedra ciertu liquor, del cual suel hazerse el ladano. Sicasí aqueste error, como tengo yá declaráu, vien de la semeyanza de los vocablos, porque cisto signifícanos xara y cisso per otra parte hedra, de suerte que tomó l'unu pol otru"

## Propiedaes
Anque yá nun s'usa, el ládano tomar en xarabes pa la tos. Tamién foi usáu como antisépticu en casu de leucorrea y na preparación de linimentos, pomadas y emplastos pal tratamientu de dolores reumáticos.
;Toxicidá:
Les partes aérees de **' contienen l'[[aceite esencial]] [[eucaliptol]], que la so ingestión puede suponer un riesgu pa la salú.
==Usos==
Ye una bien popular [[planta ornamental]], que crez con una xamasca arumosa y flores llamatives. Les sos fueyes producen una fragante [[oleorresina]] conocida como ládano, usáu n'arumes, especialmente como un fijador.

Esta planta ganó'l premiu [[Award of Garden Merit]] de la [[Royal Horticultural Society]].
== Taxonomía ==
''Cistus ladanifer'' describióse por [[Carlos Linneo]] y espublizóse en ''[[Species Plantarum]]'' 1: 523. 1753.
;[[Citoloxía]]:
Númberu de [[cromosoma|cromosomes]] de ''Cistus ladanifer'' (Fam. Cistaceae) y taxones infraespecíficos: 2n=18
;[[Etimoloxía]]:
***Cistus***: nome xenéricu que remanez del [[griegu antiguu|griegu]] ''kisthós'' [[llatín|llatinizáu]] ''cisthos'' = nome dau a diverses especies del xéneru ''Cistus'' L. Dellos autores pretenden rellacionala, pola forma de los sos frutos, cola pallabra griega ''kístē'' = "caxa, cesta".

***ladanifer**': [[epítetu]] [[llatín]] que significa "con ládano". Pos d'esta especie estrayi l'aceite de ládano.
;[[Sinonimia (bioloxía)|Sinonimia]]:
* *Cistus grandiflorus* Pourr. ex Willk. & Lange
* *Cistus mariae* [[Sennen]]
* *Cistus palhinhae* [[Ingram]] 
* *Ladanium officinarum* [[Spach]]
* *Cistus ladaniferus f. immaculatus* Dans. 
* *Cistus ladanosma* Hoffmanns.
* *Cistus viscosus'' Stokes

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les cistacees

## Referencies

## Bibliografía
# Hickman, J. C. 1993. The Jepson Manual: Higher Plants of California 1–1400. University of California Press, Berkeley.
## Enllaces esternos

*Jepson Manual Treatment
*Gum Rockrose page from Portugal
*USDA Plants Profile
*Photo gallery