Valdeolmillos

**Valdeolmillos** ye un conceyu y llocalidá española de la contorna d'El Cerrato na provincia de Palencia, comunidá autónoma de Castiella y Llión. Atopar a 11&nbsp;km de la capital de provincia, Palencia. En  cuntaba con una población de  habitantes.

## Xeografía
* Altitú: 771 metros.
* Llatitú: 42ᵘ 01' 59" N
* Llargor: 004ᵘ 24' 00" O 
* Rutes turístiques:Cerrato Palentín
* Actividaes Principales:Agricultura.

 

 

 

 

 

## Toponimia ya historia
La etimoloxía de Valdeolmillos provién del sustantivu llatín *Vallis-is* más *ulmus*, ‘llamera’, col diminutivu ‘-illos’ polo que vendría significar «el llugar de les pequeñes llameres».

Na documentación del sieglu XIV esistía'l llugar denomináu como Quintaniella de Valde Olmillos, llugar que se despoblaría nel sieglu XVI, allugáu ente Villamediana y Valdeolmillos y que disponía d'una ilesia que taba dedicada a San Millán. Nesa mesma dómina tamién se citaba a Valdeolmillos cola ilesia de San Xuan que bien pudiera habese construyíu nel sieglu XI nun estilu románicu, del que se guarden restos.

Nesi sieglu XIV Valdeolmillos yera llugar de behetría de Juan Rodríguez de Sandoval, exerciendo como señores naturales los Lara, Vizcaya y Torquemada.

Yá a mediaos del sieglu XVIII yera villa de señoríu perteneciente al Marqués de Revilla, tenía alcalde ordinariu y 74 vecinos.

La ermita de la Virxe de la Llamera, adosada al edificiu del conceyu, construyir nel sieglu XVI con fonte al llau d'esa dómina.

El conceyu tradicionalmente agrícola, con cultivos predominantes de cebera de secanu, cola salvedá de la esistencia mientres un tiempu de les mines de yelsu.
Conserva Valdeolmillos entá galeríes escavaes nes fasteres del términu que s'utilizaben como cueves pa la esplotación de xampiñón. Cerca del Picu de Solapeña afíxose una d'estes yelseres n'otru tiempu como vivienda rupestre y al empar de muséu etnográficu.

## Personalidaes Pernomaes
* Ángel Sancho Campu:sacerdote castellanu, miembru del equipu fundacional de Les Edaes del Home y venceyáu a la proteición y caltenimientu del legáu histórico y artístico de la Ilesia n'España. Responsable de la comisión pal Patrimoniu Cultural de la Conferencia Episcopal, lo mesmo que de la comisión mista Obispos-Xunta de Castiella y Lleón ye tamién Académicu de la Institución Tello Téllez de Meneses, de Palencia. Nel añu 2013 foi gallardoniáu con Premiu Castiella y Lleón de Restauración y Caltenimientu del Patrimoniu.

## Situación
Trátase d'un nucleu asitiáu nun estragal terciariu sobre'l valle del regueru Mayor. Nuna zona de transición ente los campos ondulaos (con teso y llixos) y les fasteres de pandorial al este y al norte. Nes proximidaes el regueru Mayor recueye les agües de los regueros Valrredondo y Rioyo, dende'l norte.

;Accesos
El valle ye aprovecháu tamién por una pequeña encruciyada de carreteres de tercer nivel: escontra l'oeste les que se dirixen a Villalobón y Fuentes de Valdepero, escontra'l norte a Amusco, al sur escontra l'autovía N-620, y al este escontra Villamediana (estrecha y en bien mala traza, a empiezos de la segunda década del sieglu XXI, a pesar de la cercanía ente dambos nucleos). Una carretera bordia'l pueblu pel oeste a manera de pequeña circunvalación pela fastera opuesta del valle.

## Evolución demográfica
A mediaos del sieglu XIX, Valdeolmillos cuntaba con 505 habitantes, al empecipiase'l sieglu XX con 431, en 1930 con 415, en 1960 con 301, en 1991 con 88 y en 2006 con 74.

## Patrimoniu

### Ilesia de San Xuan Bautista
La Ilesia de San Xuan Bautista foi declarada monumentu históricu-artísticu con calter nacional por Real decretu aprobáu nel Conseyu de Ministros del día 2 d'abril de 1982, a propuesta de la ministra de Cultura. Dichu reconocencia convertir nel de Bien d'Interés Cultural, lo que fortalez la proteición a que ta sometida esta pequeña muestra del románicu.

El templu destácase sobre la llocalidá de la que ye parroquia apoderándola dende los altores d'una elevación, colo que la so espadaña en piedra de dos altures ye visible dende dellos quilómetros a la redonda na zona de los pandoriales, onde se forma la frontera imaxinaria ente les contornes de Tierra de Campos sur y el Cerrato norte.

El templu dedicáu al Bautista llevantar nel centru de la llocalidá cerrateña, sobre una pequeña elevación enmarcada por enormes murios de piedra. Ye d'estilu románicu del sieglu XII, con pequeñes reformes y aditamentos posteriores, d'una sola nave con columnes adosaes y un ábside semicircular, de tambor, y presbiteriu. Destaquen de la ilesia de San Xuan la so portada de cuatro arquivoltes, los sos canecillos, dellos decoraos, y los capiteles del arcu trunfal.

Nel interior, la nave cubrir con una bóveda de mediu cañón apuntáu, tando presidida por un arcu trunfal de mediu puntu. Coru alto decoráu con boles na balaustrada de finales del sieglu XV. Na nave del Evanxeliu, dos retablos barrocos, unu, el mayor, del primer terciu del sieglu XVIII y l'otru del segundu terciu con una escultura de crucifixu de mediaos del sieglu XVI. El retablu mayor con escultures de San Xosé, Cristu resucitáu y San Gregorio Magno. Na sacristía, cajonería del sieglu XVIII con relieves de San Xuan Bautista y bien bona cruz parroquial de plata de los primeros años del sieglu XVI.

### Ermita de la Virxe de la Llamera
La ermita data del sieglu XVIII onde se venera la imaxe de la Virxe de la Llamera, que la so fiesta celebrar el 8 de setiembre. Atribúyense-y dellos milagros, tales como'l sanamientu d'un enfermu grave, la rápida desapaición de los inseutos qu'atacaron los viñeos y el remediu de la persistente seca pa los sos campos.

Nun cuadru pintáu, qu'esiste na ermita, puede vese a un enfermu na cama y un sacerdote alministrándo-y la Unción de los enfermos Santa Unción. N'otra llámina ver a un sacerdote celebrando la misa ante la imaxe d'ésta virxe. Na parte inferior hai una inscripción que diz: «Tando Juan Gutiérrez fíu d'Alejandro y Ana Iglesias, residentes de Quintanilla de Abajo, en dichu pueblo hubo una corrida de novillos el 8 de setiembre de 1861. Dicho Juan cayer del so tabláu de 12 pies d'altu quedando mortalmente mancáu, a instancies de los médicos foi-y alministráu la Santa Unción; más viendo los sos padres que nun ameyoraba, mandaron dicir una misa ante la Virxe de la Llamera, al sestu día del so carecimientu, repunxo la salú completa ensin que-y quedara mancadura nenguna», ufiertando los sos padres a la virxe esi cuadru.

## Fiestes
El 9 de Mayu, San Gregorio, celébrase la tradicional romeria al monte Amolazo.

En San Xuan empecipia la fiesta'l 23 cola foguera, la chocolatata, y el baille.
El 24 el Conceyu convida al pueblu a un refrescu.
Na tarde los neños y mayores participen en xuegos y concursos, cerrándose la xornada con una verbena

La **quema del pipote**, fiesta que tenía llugar el 7 de setiembre, la viéspora de la Virxe de la Llamera, cuando dempués del rosariu quemábase una cuba de vinu asitiada enriba d'un maderu. Yá nel sieglu XXI nun se quemar el pipote, sinón que se faía una foguera como símbolu del costume.

## Referencies

## Enllaces esternos