Xeografía de Togu

**[[Togu]]** ye una pequeña nación subsaḥariana negra qu'abarca una llarga y estrecha franxa de tierra nel África Occidental. 

Les coordenaes xeográfiques medies de Togu son 8° 00' de latitud norte y 1° 10' de llargor esti. Llenda con tres países: Benín, al este, con 644 quilómetros de frontera; Burkina Fasu al norte, con 126 km de frontera, y Ghana, con 877 km de frontera . Escontra'l sur, Togu tien 56 km de mariña a lo llargo del golfu de Benín, un sector del Golfu de Guinea nel Océanu Atlánticu.

Togu tien un llargor de 579 quilómetros de norte a sur (dende la so llende con Burkina Fasu hasta la so mariña nel golfu de Benín) y mide namái 160 km d'oeste a este nel so puntu más anchu. En total, Togu tien una superficie de 56.785 km², de los cualos 54.385 km² ye tierra y 2.400 km² ye agua. 

Na mariña (la zona más poblada de Togu), háyase la capital del país, Lomé, que tien la peculiaridá de ser una de les poques capitales de nación asitiaes en zona fronteriza, nesti casu xunto a la frontera de Ghana. Según avánzase escontra l'interior el territoriu gana n'altor, de forma que nel centru del país atopa una ampliu pandu.

## Xeomorfoloxía

Na xeomorfoloxía del territoriu estremen trés rexones diverses: la llanura mariniega, nel S, con 56 km de mariñes baxes y arenoses, onde abonden les formaciones lagunares; l'altiplanu central, constituyíu polo xeneral por relieves ondulaos de poco altor, magar na seición centro-N llevántase una dorsal montascosa d'orientación SO-NE formada por estribaciones del cordal de Atakora, onde los relieves algamen los 1.000 m d'altitú (monte Agou, 1.020 m, altor máximu); finalmente, la llanura aluvial del N, na so mayor parte formada pola cuenca del ríu Oti, tributariu del Volta.

El clima ye del tipu ecuatorial, templáu y húmedu, con temperatures siempres cimeres a los 20 °C y variaciones estacionales mínimes. Les agües, regulaes pol monzón del SO, son abondosos en tol territoriu, magar nel pandu central son menos bayuroses. El mantu vexetal ta constituyíu por cocoteros na franxa costera, bosque galería a lo llargo de los cursos fluviales, monte tropical nes aguaes montascoses, y sabana o estepa nel altiplanu central.

La rede hidrográfica ta compuesta principalmente pel ríu Monu y los sos afluentes que rieguen la seición central del país y la enllanada meridional, pa desaguar depués nel golfu de Guinea; nel N destaca'l ríu Oti, perteneciente a la cuenca del Volta. El 60 % de la población concentrar na llanura mariniega, onde s'atopa la capital, Lomé, única ciudá del país. Otros centros de menor importancia son Sokodé, Palimé, Mangu y Atakpamé.

## Xeografía humana
Trenta grupo étnicos pertenecientes al grupu racial sudanés componen la población, el 80 % de la cual habita nes zones rurales dientro de poblaos tradicionales, onde practiquen una agricultura de subsistencia.

## Xeografía económica
Togu ye un país con una economía subdesendolcada, que se basa nel rudimentariu sector agropecuariu centráu principalmente na llanura meridional (40 % del territoriu). Los cultivos de subsistencia apurren ñame, miyu, batates, mandioca, maíz, sorgu, arroz, llegumes, frutes y hortolices; los cultivos de plantíu destinaos a la esportación producen café, cacáu, algodón, cacagüeses, palma pa la producción d'aceite y cocu pa la producción de copra.

La ganadería, de poca importancia, centrar na cría de ganáu vacuno, caprino, ovín y porcín, según volátiles. La pesca, practicada nel Atlánticu y n'agües interiores, ye de poca importancia. La esplotación del sosuelu básase principalmente nos fosfatos, estrayíos na rexón del llagu Togu; esplótense tamién, anque en menor midida, xacimientos de piedra caliar, mineral de fierro y bauxita.

L'amenorgáu sector industrial, allugáu en Lomé, cuenta con pequeñes empreses dedicaes a la ellaboración de productos agrícoles (aceite de palma, tapioca) y manufactures (zapatos, testiles d'algodón); hai tamién una fábrica de cementu, una refinería de petroleu, y plantes mecániques y siderúrxiques. Togu importa principalmente productos alimenticios, bienes d'equipu, manufactures y materies primes, y esporta fosfatos, cacáu y café. El principal veceru y provisor ye Francia, siguida de los Países Baxos, Alemaña y Gran Bretaña. La llindada rede de tresportes interior cuenta con una vía ferrial construyida na dómina colonial, xunida al sistema ferroviariu de Benín, y con unos 7.000 km de carreteres, insuficientes pa les comunicaciones internes.

En Lomé atópense'l puertu principal del país y l'aeropuertu internacional. Togu ye miembru de la ONX, la OUA, la OCAM, el Conseyu de la Entente, y la Comunidá Económica d'Estaos d'África Occidental, y ta acomuñáu a la CE dientro de la Convención de Lomé

## Clima
El clima ye xeneralmente tropical con temperatures medies que bazcuyen ente 27.5° C na mariña, a unos 30° C nes rexones más septentrionales, con un clima secu con carauterístiques d'una sabana tropical.

Escontra'l sur hai dos estaciones de lluvies (la primera ente abril y xunetu, y la segunda ente (setiembre y payares), a pesar de que la precipitación media ye bien elevada. 

El clima ye tropical y húmedu mientres siete meses, ente que los vientos secos del desiertu de los harmattan soplen al sur de payares a marzu, colo qu'un tiempu más frescu.

## Ver tamién
* Artículos rellacionaos con Togu

## Referencies

## Enllaces esternos