open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bailian Quan

El **Bailian Quan** o **Bailian Chuan** (Boxéu del Llotu Blancu) yera un estilu de Kung Fu o boxéu chinu que Doshin So, el fundador del Shorinji Kempo, dicía qu'aprendiera col so primer maestru chinu, Chen Liang.

Realmente nun se conoz práuticamente nada del Llotu Blancu como estilu de Kung Fu o wushu. L’estudiosu del Shorinji Kempo Rogelio Casero creye que Doshin So nun deprendió Bailian Quan en cuantes estilu constituyíu, sinón que quixo denominar d'esta miente a les enseñances del so maestru Chen Liang pola mor de la cercanía d'esti a una sociedá secreta llamada precisamente “Sociedá del Llotu Blancu” . 

Especúlase con que’l Boxéu del Llotu Blancu fuera un estilu secretu prauticáu nel sen de dicha Sociedá, escurque influyíu enforma polos sistemes de Shaolin darréu que los partidarios del Llotu Blancu aconceyábense de cutiu nel Monesteriu Shaolin, onde cabildraben contra la dinastía manchú Qing. Dalgunos estudiosos como Donn F. Draeger dicen que los siguidores d'esta sociedá prauticaben dellos estilos de boxéu chinu, y non unu solamente, y qu'amás del entrenamientu a mano vacía entrenábense con armes, notablemente col *chiang* o llanza de fueya reuta. Otros son p'asegurar que’l del Llotu Blancu yera un estilu mui rápidu y potente, de distancia media-curtia, y con un claru predominiu del usu de les manes.

Sicasí esti sistema nun paez que se divulgara muncho, quiciabes debío a un posible calter coxuntural (porque posiblemente fuera un sistema concebíu pa entrenar a combatientes en guerra), o pue que debío a la so escura rellación con una sociedá secreta. L’enquiz ta en qu'anguaño nun se sabe un vierbu d'él como tal estilu.

Per otra parte, dao que’l maestru Chen Liang fuera cabezaleru de la Sociedá de la Llanza Encarnada (*Hong Qiang Hui*), qu'impartía ente los siguidores un cursu d'artes marciales que duraba 128 díes, ye posible que lo qu'enseñaba Chen Liang (y que Doshin So denominó “Bailian Quan”) consistiera na preparación que se daba nesi cursu. De mou que pue que’l Bailian Quan nun fuera más qu'un conxuntu de téuniques y aplicaciones que s’enseñaben pa dar a los miembros d'aquella secta una mínima preparación marcial.

Per otra parte Doshin So allugaba l'orixe de les téuniques del Llotu Blancu nel Templu Shaolin, y venceyábales direutamente a la tradición de Bodhidharma. La mesma tesis defenden pal so estilu los maestros de Lohan Quan (Boxéu de los Arhat), qu'ente otres coses poseye 108 téuniques d'inmediata aplicación práutica en pareya. Nesti sen el Llotu Blancu lo mesmo yera una derivación del Lohan Quan onde solo s’estudiaben eses téuniques o una versión d'elles col envís de tresmitir aína della habilidá marcial.

## Referencies

## Enllaces esternos

* http://www.shorinjikempo-cartagena.org/Estilosrog1.htm INVESTIGACIÓN SOBRE LOS ESTILOS CHINOS QUE APRENDIÓ SO DOSHIN. 1ª PARTE, por Rogelio Casero Abellán
Yuuki So

**Yuuki So**  ye fía de Doshin So, que fuera’l fundador del Shorinji Kempo, y de Harada Emiko.

Yuuki So ye de magar morrió’l so padre la cabezalera (*Shike*) d'esti arte marcial xaponés (masque nun enseña anguaño) y actual presidenta (*Sosai*) del Grupu Shorinji Kempo, que, formáu por cinco organizaciones o estayes corporatives, defende y alministra los intereses del Shorinji Kempo per dayures y n’estremaos ámbitos d'actuación. Na organización relixosa Kongo Zen Sohonzan Shorinji, Yuuki So recibe’l títulu de *Kancho* (Abá)

## Referencies

## Enllaces esternos
*shorinjikempo.or.jp Yuuki So
Rompimientos (artes marciales)

Los **rompimientos**, nes artes marciales, refiérense a un tipu de téuniques o habilidaes consistentes en romper oxetos sólidos (como teyes, pieces de madera, lladriyos, bloques de xelu o bloques de cementu) con un envís de demostración, competición o entrenamientu. Davezu empléguense como “armes” una mano o un pie (que tienen distintes superficies de contautu posibles), pero tamién pueden usase los deos de les manes o de los pies, la cabeza, el coldu, un nudiellu, o una rodiya.

Los rompimientos prautíquense sobre too nel kárate, nel taekwondo, nel pencak silat y nes artes marciales vietnamites, pero non tolos estilos o escueles-y dan la mesma importancia a este tipu de téuniques, y en munchos nun esiste siquiera.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Récors de rompimientu
*United States Breaking Association
*Rompimientos nel kárate
Kamikaze

**Kamikaze** (神風, llit. “vientu de los dioses”) ye un términu xaponés que foi utilizáu orixinalmente por traductores norteamericanos pa referise en concreto, d'una forma non mui afechisca (los xaponeses pronuncien *Shinpū* dambos kanji 神風 cuando van xuntos), a los ataques aéreos suicides d'una unidá especial de l'Armada Imperial Xaponesa contra los buques de la flota aliada a finales de la Segunda Guerra Mundial. Estos ataques formaben parte d'una táctica que tenía’l propósitu d'acuartar l'avance de los aliaos nel Pacíficu torgando asina qu'aportaren a les costes xaponeses. Con esti fin, aviones cargaos con bombes de 250 kg y pilotaos por voluntarios yeren llanzaos arrémente contra los sos oxetivos col envís de fundilos o averialos de manera que nun fueren pa tornar a la batalla.

El términu *kamikaze* tien sicasí un raigañu bien antiguu, guañando nel sieglu XIII pa convertise en mitu de la historia y la mentalidá xaponesa. En dos ocasiones (la primera en 1274 y la segunda en 1281), una flota mongola baxo’l mandu de Kublai Khan  presentóse nes costes xaponeses col envís d'invadir el país. Daquella los xaponeses nun taben en condiciones de combatir contra un exércitu muncho más preparáu y oponese a una invasión escomanada, pero afortunadamente pa ellos un tifón afaró la flota invasora nel 1281. Precisamente esi tifón foi llamáu *Vientu de los Dioses* y consideráu como una señal de que Xapón yera l'elixíu de los dioses y de que, polo tanto, éstos habíen encargase de la so seguridá  y sobrevivencia.

En cuantes a la unidá especial d'ataque “kamikaze” na Segunda Guerra Mundial, anque esistieron delles unidaes suicides en tierra, mar y aire, esta de los “kamikaze” foi la más representativa y la que más buelga dexó pa la historia, con mui bien d'archivos y documentación sobre'l tema.

Asina y too en xaponés nun s’emplega como queda dicho la pallabra *kamikaze*, sinón el más complexu términu *Shinpū tokubetsu kōgeki tai* (神風特別攻撃隊, "Unidá Especial d'Ataque Shinpū") o más davezu la so abreviatura *tokkōtai* (特攻隊). Sicasí l'usu del términu “kamikaze” esperdigóse col tiempu per fuera del Xapón y aplícase anguaño pa estremaos tipos d'ataques suicides al marxe del métodu emplegáu (usu d'esplosivos, coche bomba, etc.) o la nacionalidá del atacante (como nel casu de los atentaos del 11 de setiembre de 2001 en Madrid).
 
La unidá especial “kamikaze” foi disuelta tres la rindición incondicional de Xapón que daba fin a la Segunda Guerra Mundial.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Imáxenes Kamikaze  – Percuerre estremaes representaciones y perceiciones occidentales y xaponeses sobre los pilotos kamikaze.
*Dayofthekamikaze.com 
*www.tokkotai.or.jp 
*WW2DB: Doctrina Kamikaze
Congo

Col nome de **Congo** o **Kongo** podemos referimos a:

* El ríu Congo, na zona central del continente africanu.
* La El Congu, país centroafricanu al oeste del ríu avandichu, con capital en Brazzaville.
* La República Democrática d'El Congu, país centroafricanu al este del ríu avandichu, con capital en Kinxasa, que tuvo por nome ***Zaire*** ente los años 1971 y 1999.
* La **llingua congo** o **[[kikongo]]**, llingua bantú falada nos países anteriores y n'Angola.
* El Reinu del Congo, esistente ente los sieglos XIV y XIX.

## Referencies
Jet Li

**Jet Li**, nome artísticu de **Li Lian Jie**, , ye un actor chinu especializáu en filmes d'artes marciales y espertu en kung fu, disciplina que prautica dende los ocho años.

## Biografía

El padre de Jet Li morrió cuando él tenía dos años, y la madre mandólu a una academia de Wushu a los ocho.

Ente 1974 y 1979 ganó en cinco ocasiones el títulu de campeón de China d'artes marciales. Los sos ésitos llevaron a les autoridaes de la República Popular China a declaralu "Tesoru Nacional." En resultes convidáronlu a formar parte de delles visites oficiales chines al estranxeru.

En 1982 emprincipió nel cine como protagonista de la triloxía sobre'l Templu Shaolin, que foi darréu un acontecimientu nacional en China. Artista marcial esceicional, téunicamente perafechiscu, perfeicionista y disciplináu, foi bien de veces comparáu a Bruce Lee. Algamó sonadía esterior cuando en 1991 empezó a trabayar con Tsui Hark na famosa serie cinematográfica "Ello foi una vegada en China".

Casóse dos veces, y ye padre de cuatro fíos.

## Carrera nes artes marciales

Como deportista y artista marcial, Jet Li dedicóse al Wushu, especializándose nes modalidaes de formes. Entamó la so carrera nes artes marciales como integrante del Equipu de Wushu de Pekín, un grupu de deportistes organizaos pa facer demostraciones nos Campeonatos Nacionales de China. Como miembru d'esti equipu recibió entrenamientu intensivu y algamó 15 medayes d'oru y una medaya de plata nos campeonatos chinos de wushu:

* 1974 – Competición Atlética Nacional Xuvenil: medaya d'oru pola forma con sable, medaya d'oru pola forma a mano vacía opcional, medaya d'oru del tornéu.
* 1975 – Terceros Campeonatos Chinos de Wushu: medaya d'oru pola forma de boxéu llargu (changquan), medaya de plata pola forma con llanza.
* 1977 – Competición Nacional de Wushu: medaya d'oru pola forma de boxéu llargu, medaya d'oru pola forma con sable.
* 1978 – Competición Nacional de Wushu: medaya d'oru pola forma de boxéu llargu, medaya d'oru pola forma a mano vacía opcional, medaya d'oru pola forma con sable, medaya d'oru del tornéu.
* 1979 – Cuartos Campeonatos Chinos de Wushu: medaya d'oru pola forma de boxéu llargu, medaya d'oru pola forma a mano vacía opcional, medaya d'oru pola forma con sable, medaya d'oru pola forma de combate, medaya d'oru del tornéu.

Toles sos medayes d'oru pola forma a mano vacía opcional foron conquistaes con una forma denominada *fanzi yingzhuaquan* (Garra d'Águila Fanziquan)

## Filmografía

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina oficial de Jet Li  
* Jet Li Fanpage
* Jet Li's Foundation: The One Foundation Project
Tachi

El **tachi** (太刀) ye una espada xaponesa. Delles fontes dicen que ye más curváu y dalgo más llargu que la katana. Pero Gilbertson, Oscar Ratti, y Adele Westbrook, pela so parte, afirmen qu'una espada recibe’l nome de tachi cuando cuelga del *[[obi]]* (cintu o faxa) col cortu p'abaxo, y que la mesma espada ye katana cuando lleva’l cortu p'arriba y va sometida pela faxa. L’estilu d'espada "tachi" abandonóse col tiempu en favor de la katana.

Los *[[daito]]* (espaes llargues) anteriores a la katana teníen de media unos 78 cm. de llargor de cortu, más que la media de la katana, d'unos 70 cm. Contrariamente a la forma tradicional de llevar la katana, el tachi llevábase colgando del cintu col filu cortante p'abaxo, y usábase davezu na caballería. Los tachi que se diferencien del llargor mediu lleven delantre los prefixos *ko-*, pa los "curtios", y *ō-* pa los "grandes" o "llargos ". Por exemplu los tachi curtios, más cercanos al tamañu d'un *[[wakizashi]]*, llamábense *[[kodachi]]*. El tachi más llargu qu'esiste (consideráu un *[[ōdachi]]*), del sieglu XV, tien más de 3,7 metros de llargor total (2,2 m. de cortu), pero créyese que ye ceremonial. Nel añu 1600 munchos antiguos tachi foron acurtiaos pa convertilos en katanes. La mayoría de los fueyes de tachi que queden güei son *o-suriage* (que tienen la espiga orixinal cortada en dalgún puntu), polo que ye raro ver un tachi *ubu* (cola espiga orixinal ensin alteriar) orixinal firmáu.

## Usu

El tachi usóse principalmente a caballu, onde podíen desenvainalu amañosamente pa cutir a los soldaos d'infantería enemigos. Inda yera un arma efeutiva en tierra, pero más difícil d'usar. Por eso foi desarrollándose la *[[uchigatana]]* (antepasáu de la katana).

El tachi foi’l predecesor de la katana como arma blanca de guerra de los *[[Samurái|bushi]]* (clas guerrera) del Xapón feudal, y al evolucionar a un diseñu más tardíu, entrambos estremábense de cutiu namái que por cómo los llevaben y pola manera d'axustar les fueyes.

Nes invasiones mongoles de Xapón demostróse qu'había dellos puntos débiles nel tachi qu'habíen llevar al desendolcu de la katana.

Más tarde na hestoria del Xapón feudal, nos periodos Sengoku y Edo, dellos guerreros d'altu rangu pertenecientes a lo que yá yera la clas dominante, llevaben la so espada al estilu tachi (cortu p'abaxo), en vez de cola “saya” (vaina) ciñida col cintu col cortu p'arriba.

Cola xuba del militarismu de la era Showa enantes y na Segunda Guerra Mundial, l'exércitu y l'armada imperial xaponeses llevaron tachis llamaos Shin guntō y Kai guntō.

## Referencies

## Enllaces esternos
Concursu d'Asturianaes de la Comarca de la Sidra

La **Mancomunidá de la Comarca de la Sidra** entamó nel añu 2010 el I Concursu d'Asturianaes. Esta primer edición contó cola presencia de Rosa María Quero, *[[La Pastorina]]*; Maximino Solís Lada, *[[L'Ayeranu]]*; y Fernando Ruíz Fernández como miembros de xuráu.

El cuadru d'honor del primer concursu foi l'encabezáu por Jorge Tuya, como campeón; Celestino Rozada, nel segundu puestu y Marisa Valle Roso, nel tercer llugar.

## Referencies

## Enllaces esternos
Pendueles (parroquia)

**Pendueles** ye una parroquia del conceyu asturianu de Llanes. Asitiada na fastera costera del conceyu, nel so estremu nororiental, tien una estensión de . Llenda al norte col mar Cantábricu, al sur coles parroquies llanisques de Tresgrandas y Carranzo, al oeste cola de Vidiago y al este col conceyu de Ribedeva. Tien una población de , que se reparten ente los llugares de Buelna, Pendueles y Santiuste.

El pueblu de Pendueles, cabecera de la parroquia, divídese en varios barrios, por un llau ta Raos, Berines, La Laguna, Trey y Las Cocheras. El centru neurálxicu y social del pueblu ye la zona de la bolera aprovechá pol veranu tantu pa les fiestes patronales como pa que xueguen los guajes mas qu'a los bolos al pote-pote aunque paez qu'esti xuegu se ta perdiendo na ultima xeneración. Xunto cola bolera la parada l'autobus ye l'otru nucleu de Pendueles, nella ademas de los viaxeros que ten de pasu podemos topar colos mas sabios del llugar debatiendo de temes trascendentales pal desarrollu del pueblu y del pais.

El pueblo de Pendueles tien tres fiestes las principales son las de la Sacramental el 18 d'agostu, la nuechi enantes plantase la hoguera que ye un palu d'ocalitu de treintaitantos metros d'altu que los mas duros del llugar llevanten con unes cuerdes. Les otres dos fiestes son San Acisclo patron del pueblu n'honor del que se fai un amagüestu a mediaos de Noviembre y San Antoniu en Xunu, que ye'l santu los guajes.

La parroquia de Pendueles ye famosa poles sos playes, entamando desde la fastera oriental topamonos col complexu xeologicu de Cobixeru formáu poles playes de La Silluca, la propia Cobixeru y la llaguna fangosa El Molin, si seguimos palantre topamos cola sablera Buelna una cala piquiñina con un picon. Mas hacia LLanes esta la sablera de Castiellu que ye de piedres y cantos rodaos pero cuya carauteristica principal ye que ta formada en rededor d'unos picones, esta playina tien varies zones inportantes: entamando pela derecha topamos el pozu los perros, la piedrona y los picones. Por ultimu la parroquia fina na sablera de Bretones o el Puertu que llega hasta la boca del riu Nobales.

## Llocalidaes

### Sitios
* Santiuste

## Referencies

## Enllaces esternos
Po (Llanes)

**Po** ye una parroquia del conceyu asturianu de Llanes. Asitiada na zona central del conceyu, tien una estensión de  y llenda: al norte col mar Cantábricu; al sur coles parroquies de Parres y Porrúa; al este cola de Llanes; y al oeste cola de Celoriu. La so población, que se concentra nel llugar homónimu, ye de .

La situación del pueblu, próximu a la zona de mayor crecimientu de la capital del conceyu, fai qu'aquella vaiga averándose a esti: yá tán xuníos por una cera, y ye probable que, nos años vinientes, los praos qu'entá los separten seyan utilizaos pa nueves edificaciones qu'acaben integrando al llugar de Po nel nucleu urbanu de Llanes.

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Pría

**Pría** ye una parroquia del conceyu asturianu de Llanes. Ocupa'l so estremu noroccidental, na llende col conceyu de Ribeseya. El ríu Aguadamía la separta de les tierres rioseyanes, y llenda tamién al norte col mar Cantábricu y al sur y l'oeste cola parroquia llanisca de Nueva. Tien una estensión de  y una población de , que se reparten ente los llugares de Belmonte, Garaña, Llames, La Pesa, Piñeres, Silviella y Villanueva.

La ilesia parroquial de San Pedro, construyida nel sieglu XIX, ta nun altu ente La Pesa y Belmonte.

## Llocalidaes

### Sitios
* L'Oteru
* Madriñanes
* Pría

## Ver tamién
* Quesu de Pría

## Referencies

## Enllaces esternos
Posada (parroquia de Llanes)

**Posada** ye una parroquia de la fastera centru-occidental del conceyu asturianu de Llanes. Llenda al norte con un pequeñu tramu del mar Cantábricu a la vera derecha de la Boca'l ríu Beón; al sur y suroeste cola parroquia de Caldueñu; al suroeste cola de Vibañu; al este cola de Barru; y al oeste coles de Naves y Rales. La so estensión ye de  de terrenu mayormente llanu anque nel so estremu meridional, n'El Monte Llabres, algámense los 715 m d'altor. Abarca los llugares de Bricia, Lledíes, Piedra, Quintana y Turancias, y la villa homónima, que ye, colos sos 1294 habitantes, el segundu nucleu más grande del conceyu. La población total de la parroquia ye de .

## Llocalidaes

### Sitios

## Ver tamién

* Cuetu de la Llera

## Referencies

## Enllaces esternos
Purón

**Purón** ye una parroquia del conceyu asturianu de Llanes. Asitiada na zona central del conceyu, tien una estensión de . Los más d'ellos son pindios, porque pertenecen yá a la sierra del Cuera, pero al noreste de la parroquia hai un valle nel que s'asitia l'únicu nucleu habitáu del conceyu, Purón. Tien , que tán coneutaos col restu del mundu pela carretera LLN-5, que muerre nel pueblu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Rales (parroquia de Llanes)

**Rales** ye una parroquia de la zona centru-occidental del conceyu asturianu de Llanes. El so territoriu, de , pertenecía al monesteriu de Celoriu, y nun se convirtió nuna parroquia independiente, consagrada a Santa María Madalena, hasta 1891. Abarca namái'l nucleu de población homónimu, asitiáu xunta'l ríu Beón, que parte'l pueblu pela metá, y a la solombra d'El Picu'l Castiellu, que da al conxuntu, de la que lo ves dende la carretera AS-15, un aspectu singular. Nelli viven .

Na parroquia alcúentrase la cueva de Samoreli, una cueva afayada nel sieglu XIX que tien restos de pintures rupestres y que ta declarada bien d'interés cultural.

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Ḥélsinki

**Ḥélsinki** o *Helsinki* (en finlandés   /ˈhe̞l.siŋ.k̟i/, en suecu   y en lapón *Helsset*) ye la capital y la ciudá más grande de Finlandia. Ta asitiada na mariña sur del país, a la vera del Golfu de Finlandia. Helsinki ensama parte de la provincia de Finlandia Meridional y de la rexón d'Uusimaa, de la que ye la capital. Les sos coordenaes son 60° 10' N, 24° 56' E. Ta a 50 km al norte de Tallín (Estonia), 400 km al este d'Estocolmu (Suecia) y 390 km al oeste de San Petersburgu (Rusia), trés ciudaes coles que Ḥélsinki tien fuertes vínculos históricos.

La ciudá tien una población de 642.045, con 1.231.595 habitantes nel so área urbana o *taajama*, definida en Finlandia como un área habitada de al menos 200 persones y con una distancia ente edificios menor de 200 m. El so área metropolitana, la más septentrional del mundu con más d'un millón d'habitantes, conformenla la propia Ḥélsinki, Espoo, Vantaa y Kauniainen, xunto colos sos arrabales, axunta a más de 1,4 millones d'habitantes, que faen d'ella la tercera mayor, tres d'Estocolmu y Oslu, d'Escandinavia.

Ḥélsinki ye'l centru políticu, educativu, financieru, cultural y d'investigación más importante de Finlandia. Foi Capital Mundial del Diseñu en 2012, y sede de los Xuegos Olímpicos de 1952. La ciudá tien ún de los estándares de vida más altos del mundu, y ocupa regularmente los primeros puestos nos ránkings de ciudaes con meyor calidá de vida.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ríu Beón

El ríu Beón ye un ríu de la fastera oriental d'Asturies. Ñace na parroquia cabraliega de Santolaya y, dempués de formar un escobiu pel que se comuniquen Llanes y los conceyos del interior (Onís, Cabrales), entra nel conceyu llaniscu. Percuerre delles de les parroquies de la so zona central pa dir morrer a la playa de San Antolín, na parroquia de Naves.

El ríu ñaz cerca de la vega cabraliega de Tresbrandi, na falda septentrional d'El Picu'l Cantu, y baxa hacia l'oeste per tierres de L'Escobal, na parroquia cabraliega de Puertas. Nesa zona llámenlu ríu Muñumbreru y ríu Cerezu, como los caseríos que va atopando nel so camín hacia'l mar. Pasáu El Cerezu cambia de direición, y fluye hacia'l norte formando, al so pasu, l'escobiu del ríu Las Cabras, que ye'l nome que se-y da a esti ríu nel tramu que va dende La Robellada (Onís) hasta Meré (Llanes). L'escobiu, fondu y pindiu, aprovéchase pa comunicar, cola carretera AS-115, les tierres interiores de Llanes colos conceyos más interiores. En llegando al pueblu de Meré acaba la garganta y el ríu, a pasu más seliquino, va siguir camín del mar bañando les vegues de Meré (aú lu llamen ríu de Meré) y Torrevega (aú lu llamen ríu de Vega). Ente esos dos pueblos recibe, pela mandrecha, les agües d'un regatu, conocíu como ríu Caldueñu, que baxa del pueblu de Caldueñin.

Nel so últimu tramu al ríu yá-y llamen ríu Beón, y con esi nome pasa per La Puentenueva (ú recibe, pela manzorga, les agües del ríu Riensena), Vibañu y Rales. Nesi trayeutu va recoyendo l'agua de dellos regatos que-y aporten el so caudal definitivu. Con elli percuerre L'Agüera de Turancias y pasa a la vera del caseríu de Samartín p'acabar desembocando al mar Cantábricu na playa de San Antolín.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ciudá de Méxicu

**Ciudá de Méxicu** (embrivíu como **CDMX** y enantes de 2016 nomada **Distritu Federal** o **D.F.**) ye la capital de Méxicu (Estaos Xuníos Mexicanos) y sede de los poderes federales de la Xunión de la que constitúi una de les sos 32 entidaes federatives.

Ciudá de Méxicu ye'l centru políticu y económicu del país y ye, al mesmu tiempu, la segunda metrópolis más grande del mundiu, sólo dempués de Tokiu, (Xapón). Ciudá de Méxicu da-y una quinta parte del PIB nacional de Méxicu.

Enllena una décima parte del Valle de Méxicu nel centru-sur del país, nun territoriu que formó parte de la cuenca lacustre del llagu de Texcoco. Méxicu D.F. ye la ciudá más rica y poblada del país, con , y asítiase nel segundu llugar como entidá federativa, dempués del estáu de Méxicu.

Nel so xorrecimientu demográficu, Ciudá de Méxicu foi inxertando a numberosos poblaos que s'atopaben nes cercaníes. A mediaos del sieglu XX, la so área metropolitana ta fuera de les llendes del Distritu Federal, y estiéndese sobre 40 conceyos del estáu de Méxicu y un conceyu del estáu d'Hidalgo, según la última definición oficial de 2003 los gobiernos llocales, estatales y federal sobre la Zona Metropolitana de la Ciudá de Méxicu (ZMCM).

La ZMCM taba habitada nel 2005 por 19.331.365 persones, cuasi'l 20 per cientu de la población total del país. D'alcuerdu coles proyeiciones del Conseyu Nacional de Población (Conapo), pal 1 de xunetu del 2007 creyíase una población de 8.193.899 habitantes pa la ciudá, y de 19.704.125 habitantes pa tola la Zona Metropolitana.

L'Área Metropolitana de la Ciudá de Méxicu asítiase nel octavu llugar de les ciudaes más riques del mundiu al tener un PIB de 315.000 millones de dólares que se duplicará pal 2020, asitiándola nel séptimu llugar sólo dempués de Tokiu, Nueva York, Chicago, Los Angeles, Londres y París.

## Galería de semeyes

Mexico City-12-Platz der drei Kulturen-1980-gje.jpg
Mexico City-Tenayuca-06-Schlange-1980-gje.jpg|Tenayuca
Mexico City-Guadeloupe 04-alt-1980-gje.jpg|Guadeloupe
Mexico City-Guadeloupe-10-Pilger-1980-gje.jpg|Guadeloupe
Mexico City-Platz der Schreiber-06-Setzer-1980-gje.jpg
Mexico City-Plaza de Toros-14-Auszug des Stiers-1980-gje.jpg|Plaza de Toros
Mexico City-Xochimilco-02-1980-gje.jpg|Xochimilco
Mexico City-Markt-30-Obstverkaeuferin-1980-gje.jpg


## Ver tamién
*Persones de Ciudá de Méxicu

## Referencies

## Enllaces esternos
Espirríu

Un **esperríu** o **estorníu** ye un estímulu reflexu d'espulsion convulsiva d'aire de los pulmones al traviés de la ñariz y la boca. De normal ye provocáu por partícules estrañes que provoquen la irritación de la mucosa nasal.

De fecho, l'esperríu ye un mecanismu de defensa del aparatu respiratoriu.
Otres menes que tien de defendese ye con:
* L'Esbocexu
* la espectoracion
* el sollutu
* la tose

## Cultura
Cuando daquién esperria ye costume dici-y "¡Santinos! o "Xesús".
﻿
## Referencies

## Enllaces esternos
São Paulo (ciudá)

**São Paulo** ye la mayor ciudá de Brasil. Ye la capital del estáu de São Paulo, Tien una población de  y forma un área metropolitana de 20 millones de persones, faciendo d'ella la quinta mayor del mundu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Sollutu

El **sollutu**, **relluezu**, **hipu** o **hipíu** ye la contraición espasmódica del diafragma, que repítese delles veces per minutu. N'humanos, la introducción de sópitu d'aire nos pulmones causa el zarru de la epiglotis, creando'l soníu "hip".
En medicina, conozse como "movimientu diafragmáticu síncronu" o "singultus", del llatín "singult-" "l'actu d'atrapar la respiración de daquién al sollar". El sollutu ye una aición involuntaria, esto ye, trátase d'un actu reflexu.

## Remedios
Un ataque de sollutu, polo xeneral, resuélvese sólu ensin necesitar de intervención dala, anque esisten munchos remedios caseros que tienen como oxetivu acurtiar la duración de so. Sicasí, delles vegaes necesítase tratamientu médicu en casos de sollutu crónicu.

## Curaxes
Un home norteamericanu, nomáu Charles Osborne, careció de sollutu demientres 68 años, dende 1922 hasta 1990, y entró nel Llibru Guiness de los Records como l'home col ataque de sollutu mas llargu..

En 2007, una adolescente de Florida, Estaos Xuníos, sollutó unes 50 veces nún minutu durante mas de cinco selmanes.
Dempués de que'l sollutu tornare, el so neurólogu suxirió-y que podía tener el síndrome de Tourette, y que'l so sollutu podía ser un "tic" causáu por esta malura.

## Referencies

* "Fish Out of Water", Neil Shubin, *Natural History*, númberu de febreru de 2008, páxines 26–31.

## Enllaces esternos
* BBC News: Por que sollutamos?
San Roque l'Acebal

**San Roque l'Acebal** ye una parroquia del conceyu asturianu de Llanes. Asitiada na zona central del conceyu, ta arrodiada poles parroquies de Cue (al norte), Purón (al sur), Andrín (al este) y Llanes (al oeste). El so territoriu, de forma trapezoidal y orografía llana, tien una estensión de . Abarca namái'l nucleu homónimu, con una población de .

## Referencies

## Enllaces esternos
Vibañu (parroquia)

**Vibañu** ye un llugar y una parroquia del conceyu asturianu de Llanes. Asitiada na zona central de la fastera occidental del conceyu, abarca, nos sos  d'estensión, dellos pueblinos que s'asitien mayormente a la vera del ríu Beón: La Llende, La Puentenueva, Rusecu, Torrevega y Vibañu. Nellos viven .

El llugar de Vibañu alcuéntrase a unos 13 km de Llanes, y tien una población de 190 habitantes.

La parroquia alcanzó la so mayor sonadía a primeros del sieglu XIX. Foi, a lo primero d'elli, el llugar nel que tenía el so cuartel xeneral el guerrilleru Xosé Balmori, que lluchó escontra l'invasor francés; y dempués, nel trieniu lliberal (1820-1823), foi la capital d'un conceyu independiente qu'abarcaba tol valle d'Ardisana.

## Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Vidiago (parroquia)

**Vidiago** ye una parroquia del conceyu asturianu de Llanes. Asitiada na faza costera de la zona oriental del conceyu, tien una estensión de  de terrenu llanu que llenden: al norte col mar Cantábricu; al sur col conceyu de Cabrales; al este coles parroquies de Pendueles, Carranzo y La Borbolla; y al oeste coles d'Andrín y Purón. La so población, de , repártese ente los llugares de Puertas, Riegu y Vidiago.

## Llocalidaes

### Sitios
* Las Bárcenas

## Ver tamién
* Quesu de Vidiago

## Referencies

## Enllaces esternos
Ryu (escuela)

**Ryu** (流, ryū: lliteralmente "corriente", inclusive "corriente principal"), o **Ryuha** (流派, ryūha, que vien ser "escuela que sigue la corriente principal"), ye un términu xaponés que se refier a una escuela de pensamientu en cualesquier disciplina. Alcuéntrase normalmente n’escueles de les artes marciales xaponeses, pero tamién nes más variaes disciplines; por casu la Nihonkoryu y la Sogetsuryu n’ikebana, o la Kanteiryu en shodo (caligrafía), etc.

Ryu y ryuha son práuticamente sinónimos en xaponés. Quiciabes *ha* (orixinalmente "afluente") sería una división más pequeña que *ryu* (orixinalmente "masa d'agua").

Ryu aveza tamién tornase a "estilu" (*estilu* d'un arte marcial, *estilu* de caligrafía, *estilu* del arte de cocinar, etc.)

## Ryu nes artes marciales

Les artes marciales xaponeses avecen clasificase y codificase en ryuha. Polo xeneral un estilu en concreto tien el so propiu currículum, graos y sistema de llicencies. Estos pueden basase nos de la rama principal o nuna combinación de fontes que formen los antepasaos del sistema. 

El nome d'un estilu pue tener un significáu especial o debese simplemente a la so llocalización orixinal. Por exemplu Toyama-ryu llámase asina pola Academia Militar de Toyama, en Xapón. Pero por exemplu Goju-ryu significa “estilu duru-suave”, lo qu'indica les carauterístiques y elementos que formen la “firma” del estilu. Dalgunes veces esto mézclase o tracamúndiase col nome del dojo orixinal, como nel casu del Shotokan-ryu (Kárate Shotokan). 

Los prauticantes d'altu nivel d'un estilu establecíu pueden dixebrase y formar los sos propios estilos derivaos basaos na so propia esperiencia o interpretación. Dalgunes veces esto afálalo l'estilu madre, pero otres representa una xebradura ideolóxica ente los miembros veteranos del estilu. Pue ocurrir tamién que se faiga simplemente por razones de “marketing” o por adautar un sistema a los tiempos modernos.

Nun esiste un sistema de llicencies o graos común a tolos ryuha. Una persona d'altu grau o “cinturón negru” nun estilu non necesariamente cuadra col conceutu de nivel altu que tienen n’otru estilu o grupu d'estilos. Hai munchos ryuha en Xapón que lleven esistiendo cientos d'años, igual que munchos otros foron creaos en tiempos modernos. El conceutu d'organizar un sistema codificáu obviamente nun ye de propiedá xaponesa o asiática, pero munchos estilos internacionales o estranxeros pueden adoptar la nomenclatura y sistematización de los koryu bujutsu ryuha col envís d'añader un aire de misticismu o llexitimación al so sistema, o cenciellamente como métodu d'amosar los sos raigaños y abolengu.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Artículu sobre Koryu - North American Bugei Society 
*What is a 'Ryu'?, artículu de Wayne Muromoto 
*http://www.ryuha.info Llistáu d'estilos de Kárate
Tresgrandas

**Tresgrandas** ye una parroquia del conceyu asturianu de Llanes. Ta allugada nel so estremu oriental y tien una estensión de . Llenda: al norte cola parroquia de Pendueles; al sur cola de La Borbolla y el conceyu de Ribedeva, col que llenda tamién al oeste; y al este cola de Carranzo. La so población, de , ta concentrada nel llugar homónimu, l'únicu habitáu d'esti territoriu, que perteneció al valle de Pendueles hasta que se dixebró, como parroquia independiente consagrada a San Xuan Bautista, a finales del sieglu XVII.

## Referencies

## Enllaces esternos
Uzbecu

Col términu **uzbecu** podemos referinos a:

*Idioma uzbecu, una llingua túrquica falada sobre too n'Uzbequistán y Afganistán.
*Etnia uzbeca, una etnia d'Asia.
*Uzbecu, el xentiliciu d'Uzbequistán 

## Referencies
Raúl Santamarta

**[[Raúl Santamarta]]**  ye un ex-ciclista profesional asturianu.

Formóse na cantera del equipu ciclista *Ciudad de Oviedo* onde tuvo ente los años 1998 y 2004, pasando l'añu siguiente a fichar pol equipu aficionáu *Seguros Bilbao*, pasando a profesional de la mano del *Burgos Monumental*, nel añu 2008.

## Palmarés
Como profesional nun algamó nenguna victoria.

## Equipos
* Burgos (2008-2010)
** *Burgos Monumental* (2008)
** *Burgos Monumental-Castilla y León* (2009)
** *Burgos 2016-Castilla y León* (2010)

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* Ficha de Raúl Santamarta ''cqranking.com''
Batalla de Guadalete

La **Batalla de Guadalete** ye'l nome col que se conoz una batalla que, según la historiografía tradicionalmente almitida, basada en cróniques árabes de los sieglos X y XI, tuvo llugar n'España ente'l 19 y el 26 de xunetu de 711 cerca del ríu Guadalete (en Bética, España) y que les sos consecuencies fueron decisives pal futuru de la Península Ibérica. Nella'l rei godu Rodrigo foi derrotáu y probablemente perdió la vida a manes de les fuercies musulmanes comandaes por Tariq Ibn Ziyad. La derrota foi tan completa que supunxo'l final del estáu visigodu n'Hispania.

## Referencies
Iaijutsu

**Iaijutsu** (居合術) ye un términu xaponés que pue traducise aproximao como "arte de la presencia mental y la respuesta inmediata", y que s’usa pa nomar l'arte marcial tradicional xaponés, o Koryu Budo, de desenvainar la espada y cortar darréu, entendíu como téunica especial de combate de los samuráis y non como vía de desarrollu personal, qu'en xeneral ye l'oxetivu principal del Iaido, masque tampoco nun ta ausente l'aspeutu filosóficu nel Iaijutsu. Hai quien piensa que, nun sen estrictu, l'Iaijutsu consiste solamente na parte del combate u la espada sal de la vaina, y que cualesquier téunica que siga tien que se clasificar téunicamente como *[[kenjutsu]]*.

Otros nomes polos que se tien conocío l'Iaido son *Battojutsu* (抜刀術), *Saya-no-uchi* (鞘ノ内), *Nuki* (抜き, 居合) o *Yore* (乱曲).

## Historia

Nun se conoz con exautitú cuándo entamó a usase’l términu "iaijutsu", o cuándo la téunica de desenvainar la katana entamó a prauticase como un arte martial *per se*. Suel atribuyise a Hayashizaki Jinsuke Shigenobu (c.1546-c.1621), fundador de la escuela Musō Shinden-ryū, la invención del iaijutsu, pero esto contradizse con otres atribuciones a Iizasa Chōisai Ienao (c.1387-c.1488), qu'atalantó un sistema de desenvainar la espada y fundó la escuela Tenshin Shōden Katori Shintō-ryū un sieglu enantes. Sicasí tovía se-y da munchu creitu a Hayashizaki como esponente del iaijutsu, darréu que les sos enseñances influyeron na fundación de más de 200 escueles de manexu de la espada.

## Práutica

L’Iaijutsu foi creáu pal propósitu marcial específicu de defendese a unu mesmu non nel campu batalla, sinón na vida cotidiana. Poro una carauterística central del Iaijutsu ye desenvainar la espada dende delles postures sedentes tradicionales de Xapón, como *[[seiza]]*, *iai-goshi*, y *tate-hiza*. Tamién s’estudien téuniques dende una posición de pie (*tachi-ai*). Amás, como se centraba na defensa en situaciones cotidianes, asumíase que los combatientes llevaben la katana dispuesta col filu p'arriba y sometida per una faxa que ciñía la cintura, y que nun llevaben armadura. Estos supuestos significaben un enfoque del combate bien diferente que cuando los combatientes llevaben armadura y lluchaben nel campu batalla.

L’entrenamientu consiste en conxuntos de kates, téuniques o movimientos qu'aprienden al prauticante a reaicionar amañosamente énte determinaes situaciones. Los kates divídense en cuatro partes básiques: desenvainar (*nukitsuke*), cortar (*kiritsuke*), sascudir el sangre imaxinario de la fueya (*chiburi*) y envainar (*noto*). 

Amas de los kates, prauticaos normalmente con espaes ensin filu llamaes iaito, dellos estilos prautiquen tamién téuniques executaes coles espaes yá desenvainaes, o *kumitachi*. Otros estilos prautiquen tamién *tameshigiri* o *suemonogiri*, que ye la prueba de corte de rollos de paya de llargores equivalentes a delles partes del cuerpu humanu.

## Ver tamién

*Battojutsu
*Iaido
*Kendo
*Kenjutsu

## Referencies
Sojutsu

El **Sojutsu** (槍術, sōjutsu: "arte de la llanza") ye l'arte marcial xaponés de llucha cola llanza tradicional de Xapón (槍, yari). El términu "yarijutsu", que se ve escrito dacuando, ye otra llectura de los mesmos kanjis, muncho menos correuta que la de "sojutsu".

## Aniciu
La llanza xuega un importante papel na temprana mitoloxía xaponesa, onde se diz que les mesmes islles del Xapón foron creaes por otres tantes gotes d'agua salao que chiscó la pica d'una llanza. Pero en cuantes al tipu d'arma que conocemos, los primeros modelos de llanza aportaren del continente asiáticu. Eses primeres versiones nun-yos abultaron mui amañoses a los xaponeses, que col tiempu, cuando la teunoloxía lo permitió, habíen rediseñales.

## Usu y popularidá
El yari foi un arma popular en tol periodu feudal del Xapón, siendo más barata de producir y riquiendo menos práutica qu'otres armes de guerra contemporánees, amás de permitir les formaciones d'orde zarráu de les tropes ashigaru (soldaos de lleva, de clas non guerrera), xunto coles armes de fueu cuando éstes foron adoptaes en Xapón. El cumal de la popularidá del Sojutsu algamóse nel sieglu XIII acabante producise les invasiones de los mongoles, que tamién usaben llanceros en gran númberu.

Finalmente los xaponeses camudaron les piques de les llances pa que presentaren un bon númberu de variaciones, permitiendo asina l'usu de la llanza tanto a pie como a caballu, tanto pa emplegala como arma de corte como pal so principal usu como arma d'espetu.

## Práutica moderna
Normalmente'l Sojutsu nun ye más qu'una parte del currículum de les escueles tradicionales (*[[koryu]]*). La Tenshin Shōden Katori Shintō-ryū, entá mui activa, reivindica ser la primer escuela n'incluyir el Sojutsu nel currículum. Otra escuela perconocida de Sojutsu ye la Hōzōin-ryū. Anque anguaño hai bien poques escueles que tovía enseñen Sojutsu, llegó a haber allá una vezona unes 450.

## Referencies
Fariñas

**José García Tejón**  (1918 - 1990), más conocíu como **Fariñas**, foi un gaiteru asturianu del conceyu de Cangas del Narcea.

Naz José García Tejón el día de Santisón, el 28 de xineru de 1918, na casa familiar del llugar de Xenra, nes afueres de la Villa de Cangas, nel sen d'una familia de molineros. La tradición molinera de los Fariñas en Cangas entama del so güelu, natural del pueblu d'Eirias, nel conceyu d'Eilao, que llegó a Cangas a fines del sieglu XIX y mercó la casa vieya y el molín del formal de Xenra.

La neñez pásala José echando una mano a los pas nos llabores del molín y de les tierres. A los 5 o 6 años coye soltura tocando la xipla, daqué de lo que se da cuenta Aquilino, *el Tratante*, que-y dexa la so gaita unos meses, mentantu los pas-y merquen una.

Con 10 años acompaña a dos nomaos gaiteros de la zona, Dionisio de la Riela, y Casina de Courias. D'ellos recueye les sos ensiñances mas carauterístiques: de Dionisio l'academicismu de la gaita, y de Casina, l'estilu propiu de los grandes gaiteros de la comarca canguesa.

Cásase con Emilia Fuertes Fernández, natural de Pixán, el día 28 de Xineru, día de Santisón.

En 1968 fúndase na villa canguesa'l grupu folclóricu el **"Son d'Arriba"**, grupu del que diba ser miembru Fariñas dende la so creación hasta la so muerte, el 12 d'ochobre de 1990.

Fariñas foi un maestru n'interpretar lo que se conoz como'l *picáu ligáu*. Algamaba col so toque y el so dinamismu una forma única de representación y un soniquete más propiu d'otros instrumentos. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Tensón

La **tensón** ye una cantiga de xéneru xocosu, que constitúi un xéneru menor de la llírica occitana fecha en forma d'alderique abiertu ente dos y a vegaes más poetes. Ye tamién un subxéneru de la llírica medieval galaico-portuguesa no que aparecen les crítiques mútues ente xuglares y trovadores.

## Referencies

## Enllaces esternos
Likud

El **Likud** (n'hebréu *הליכוד* halikud; *la consolidación* en llingua asturiana) ye un partíu de dreicha d'Israel.

## Historia
Los raigaños del Likud provienen del movimientu nacionalista Betar, fundáu por Zeev Jabotinsky, que yera la principal oposición al socialista Mapai.

El Likud formar de la unión del *Free Center* (partíu lliberal), *La'am* y *Gahal* en preparación de les eleiciones de 1973. Más tarde fundióse col partíu de dereches Herut pa formar la derecha israelina.
Rápido convirtióse y sigue siendo ''el partíu conservador n'Israel.

La primer persona escoyida primer ministru del Likud foi Menájem Beguin (escoyíu en 1977). Un antiguu líder del grupu paramilitar Irgún, contribuyó a empecipiar el procesu de les negociaciones de paz con Exiptu, que cuayó los alcuerdos de paz de Camp David, qu'aniciaron el tratáu de paz exipciu-israelina de 1979. El segundu primer ministru electu foi Yitzhak Shamir n'ochobre de 1983, que primero asocedió a Begin cuando esti dimitió del cargu. El terceru foi Benjamín Netanyahu, escoyíu en mayu de 1996. El cuartu ye Ariel Sharón, escoyíu n'ochobre de 2000. Sharon foi ministru de defensa mientres la Operación Paz pa Galilea (1982). Tol so mandatu tuvo marcáu pola Intifada de los Mártires d'Al-Aqsa. Sharon foi reelixíu en xineru de 2003 y siguió nel cargu como primer ministru hasta xineru del 2006 (añu en que sufrió una enfermedá que-y torgó siguir nel cargu).

Sicasí, el 21 de payares de 2005, Sharon abandonó'l Likud por cuenta de les presiones que taba sufriendo por parte de l'ala más derechiega, encabezada por Netanyahu. Los ministros y los diputaos de Sharon más moderaos siguiéron-y al so nuevu partíu, Kadima.

## Referencies

## Enllaces esternos
Candelaria (Santa Cruz de Tenerife)

**Candelaria** ye un conceyu de Tenerife (Canaries, España). Anguaño ye un santuariu dedicáu a la Virxe de la Candelaria la patrona de Canaries.

## Ver tamién
*Virxe de la Candelaria

## Referencies

## Enllaces esternos
Boia chi molla

**Boia chi molla**, que n'italianu significa lliteralmente "verdugu (asesín) el qu'abandona (la llucha)", ye un eslogan fascista. La frase tien el sentíu averáu de "traidor el que venza".

Posiblemente usáu yá en tiempos de la República Partenopea (1799) y na "Unificación d'Italia" (1848), mientres la Primer Guerra Mundial foi'l lema de los *Arditi* ("valientes"), unidá d'asaltu del exércitu italianu. Dellos oficiales de dichu cuerpu d'élite participaron en 1919 na fundación de los Fasci di combattimento. A partir d'esi momentu, la frase pasó a formar parte del mancomún del réxime fascista, tantu asina que anguaño llega a pensase de forma errónea que foi acuñada pol mesmu Benito Mussolini. En 1943 el lema foi utilizáu pol exércitu de la República Social Italiana, que siguía combatiendo al pie de l'Alemaña nazi nel territoriu de la Italia ocupada.

La espresión volvió ponese de moda mientres los *Fatti di Reggio*, una serie de revueltes que tuvieron llugar ente xunetu de 1970 y febreru de 1971 en protesta pola decisión de treslladar la capital de la Calabria de Catanzaro a Reggio. Ciccio Franco, voceru de la CISNAL (*Confederazione Italiana Sindacati Nazionali dei Lavoratori*), un sindicatu cercanu al Movimientu Social Italianu (MSI), adoptó'l *boia chi molla* como eslogan de la revuelta, hasta'l puntu de que los sucesos son recordaos n'ocasiones como "revuelta del *boia chi molla*".

A finales de los años 80 y principios de los años 90, la organización estudiantil del MSI, el *Fronte Universitariu d'Azione Nazionale*, compunxo un estribillu que contenía la frase: "*Contro il sistema / La gioventù si scaglia / Boia chi molla / È il grido di battaglia*" ("Contra'l sistema / la mocedá refúndiase. / "*Boia chi molla*" / ye'l berru de batalla").

Anguaño siguen usando la frase militantes fascistes y grupos de *[[ultres (deporte)|tifosi]]* d'estrema derecha de dellos equipos de fútbol italianos.
Boia chi molla tuvo una gran influyencia na música nacionalista italina del sieglu XX: Grupos como 270 o Malnatt dedicáron-yos un cantar, o lo citaron nes sos lletres.

## Referencies
Virxe de la Candelaria

La **Virxe de la Candelaria**, conocida popularmente como la *Morenita*, ye una semeya de la Virxe María y patrona de Canaries que s'alcuentra nuna basilica en Candelaria, Tenerife (Canaries, España).

Ye una llabra policromada cubierta de ropaxe y mantu. La Virxe amarra'l Neñu Xesús na so man drecha y na esquierda amarra una candela.
Zanshin

**Zanshin** (残心) ye un términu usáu nes artes marciales xaponeses a respeutive d'un estáu de conciencia, o vixilancia serena. La traducción lliteral de *zanshin* ye "mente que permanez".

En delles artes marciales, *zanshin* refierse nun sen más llasu a la postura corporal que se caltién acabante executar una téunica.

## Zanshin nes artes

Nel *[[Kyudo]]*, *zanshin* refierse a la postura corporal dempués de dexar salir la flecha. Téntase de que la postura reflexe’l significáu cimeru de *zanshin*, ello ye l'aspeutu mental calteníu enantes de l'aición, n’aición y dempués de l'aición..

Nel *[[Kárate]]*, *zanshin* ye l'estáu de conciencia total. Significa tar sollerte del arrodiu y de los enemigos d'ún al tiempu que se ta preparáu pa reaicionar.

Nel contestu del *[[Kendo]]*, *zanshin* ye l'estáu d'espíritu que permanez, la vixilancia mental y la preparación física pa facer frente a la situación (un ataque contrariu por exemplu) que ye preciso caltener cuando se vuelve al *[[kamae]]* dempués del ataque. Ye ún de los elementos esenciales que definen un bon ataque.

Na práutica del *[[Aikido]]*, el métodu normal de prauticar *zanshin* ye centrase nel *uke*, o contrariu, qu'acaba ser proyeutáu, al tiempu que s’adopta *[[kamae]]* y se caltién la vixilancia por si hai más ataques o atacantes. Nel entrenamientu del estilu *Iwama*, el zanshin prautícase como vixilancia xeneral de la redolada d'ún, de la qu'uke sólo ye una pequeña parte.

En pallabres del maestru Zen Anzan Hoshin:

::"Zanshin" significa “mente que permanez” pero tamién “mente ensin restu.” Ello ye la mente de l'aición completa. Ye’l momentu del Kyudo (arquería Zen) cuando se llibera la flecha. Na práutica “oryoki” y de beber l'agua d'enxagüe ye l'“om makurasai sowaka”. Nel “shodo”,  ye acabar el trazu del pincel y alloñar la mano y el pincel del papel moviéndolos suavemente. Al dar un pasu, ye’l pesu banciando suavemente al tiempu que se da’l siguiente pasu. Al alendar a fondu, ye esti aliendu. Al echar dafechu l'aire, ye esti aliendu. Na vida, ye esta vida que se vive. Zanshin significa completar dafechu, en sin dexar buelga. Significa cada cosa, ensembre, como ye. Cuando cuerpu, respiración, fala y mente tán dixebraos y esperdigaos en conceutu y estratexa, denguna aición verdadera pue revelase. Sólo esiste la dulda o tentar d'esforciase pa superar la dulda. Esta ye la mente de la esperanza y el mieu, que surde cuando se ta tratando de vivir en dalgún otru momentu en vez de vivir l'agora. Se ta comparando, planiando o tentando de caltener una ilusión de control metanes una realidá que ta dafechu más allá del control.”

## Notes

## Ver tamién

*Fudoshin
*Mushin
*Shoshin
Michelangelo Antonioni

**Michelangelo Antonioni**  foi un direutor de cine d'Italia.

Rodó catorce llargometraxes dende *Cronaca di un amore*, de 1950; hasta *Identificazione di una donna*, de 1982.

Recibió premios nos festivales de Berlín, Cannes y Venecia.

De la so filmografía destacó la triloxía de la soledá y la incomunicación, coles películes *L'avventura*, *La notte* y *L'eclisse*; la mítica *Blow up*, que foi la so primer película rodada n'inglés; y *The passenger*, la so última gran película, con un final téunicamente memorable, y que foi rodada en parte en Barcelona y Andalucía.

## Referencies

## Enllaces esternos