Idioma misquitu

El **misquito** ye una llingua misumalpa falada pol pueblu misquito nel norte de Nicaragua, particularmente na Rexón Autónoma de la Mariña Caribe Norte y nel este d'Hondures, nel departamentu de Gracias a Dios.

Con más de 180.000 falantes, miskito ye la llingua misumalpa más falada de Nicaragua y Hondures. La familia de llingües misumalpas ta compuesta del miskito, sumu, y matagalpa. Anque dellos aspeutos del árbol internu de la familia llingüística misumalpa son desconocíos, lo que si queda claro ye que'l miskito estrémase claramente del sumu y matagalpa, que paecen compartir un nodo común más baxu, y que nel pasáu miskito foi fuertemente influyíu por otres llingües misumalpas. Créese qu'antes del ascensu del miskito, yera'l sumu que foi dominante na zona. Na actualidá, la rellación invirtióse: munchos de los antiguos oradores sumu pasaron a falar miskito, que de la mesma influyó los distintos dialeutos del sumu. Dellos d'estos (tawahka, panamahka y tuahka) constitúin la subrama del sumu 'mayangna', ente que la llingua ulwa atopar n'otra subrama. La caña de misumalpa 'matagalpina' inclúi dos idiomes que se son estinguíes: Matagalpa y cacaopera. Nel pasáu cacaopera foi faláu en partes del este d'El Salvador.

Amás de munchos pallabres emprestaos d'otros idiomes misumalpas, el miskito tien un gran númberu de préstamos léxicos del inglés creole. A pesar de que l'español ye l'idioma oficial de Nicaragua y Hondures, la so influencia en miskito ye muncho más recién y polo tanto más superficial.

## Gramática del misquito

### Pronomes personales
Los pronomes personales en Miskito son los siguientes:
:Yo=yang
:Tu=man
:El/Ella= witin
:Nós (esclusivu)=yang nani
:Nós (inclusivu)= yawan
:Ellos= witin nani
:Como puede notase el plural de los pronomes facer al añader el pluralizador "nani" a los pronomes "yang", "man" y "witin".
Quedando de la siguiente manera: Yang nani, Man nani y Witin nani.

### Verbos
La mayoría de los verbos Miskitos terminen en "aia", que ye la terminación del verbu "kaia".
Asina "caminar" ye "plapaia"; "oyer" ye "walaia" y "andar" ye "taukaia".

Conxugación de verbos.
Los verbos "ser" o "tar". 
En miskito solo ye un verbu: "kaia"

El verbu "kaia" colos pronomes personales.
:Yo soi= Yang sna
:Tu yes= Man sma
:Él ye= Witin sa
:Nós somos/o tamos (esclusivu)= Yang nani sna
:Nós somos/o tamos (inclusivu)= Yawan sa
:Ellos son= Witin nani sa

El verbu "ver".
:Presente "Kaikaia"
:Yo veo= Yang kaikisna
:Tu ves= Man kaikisma
:Él o ella ve = Witin kaikisa
:Nós vemos (esclusivu)= Yang nani kaikisna
:Nós vemos (inclusivu)=Yawan kaikisa
:Ellos ven= Witin nani kaikisa

Pasáu perfectu de "kaikaia".
:Yo vi= Yang kaikri
:Tu visti= Man kaikram
:Él o ella vio= Witin kaikan
:Nós (esclusivu)= Yang nani kaikri
:Nós (inclusivu)=Yawan kaikan
:Ellos vieron= Witin nani kaikan

Futuru perfectu de "kaikaia"
:Yo voi ver= Yang kaikamna
:Tu vas ver= Man kaikma
:Él o ella va ver = Witin kaikbia
:Nós (esclusivu)= Yang nani kaikamna
:Nós (inclusivu)= Yawan kaikbia
:Ellos van ver= Witin nani kaikbia

## Vocabulariu
:Apahkaia= guardar, pupu
:Antin= cazar, andar de caza
:Ahtak=palma, árbol col que se constrúin techos típicos miskito
:Aihni= rápido, rápidu, de momentu
:Alwani= rayu
:Anansi=pan
:Anira= aú
:Amaia=quemar, insolarse
:Angkaia= quemar, prender fueu
:Aidrubaia=axuntase, rexuntase
:Apaia=poner güevos, faltar
:Aisi kaikaia= lleer,
:Alaih= onomatopeya de dolor

B. 
:Baikaia= partir, raxar, faer en dos
:Batakaia= baltar, botar d'un golpe con un oxetu
:Baibil=Biblia
:Bang=forma del verbu ser o tar en plural
:Bang bang= coneyu, llebre
:Butsung=esguil
:Batil= botellaj
:Bisiura= apocayá, nun hai muncho
:Bisi=fai ratito, apocayá tiempu
:Babilun=Babilonia

Quixi
:Daikaia= arrincar
:Dakaia= collechar
:Duhindaia= duende
:Dukya= que pertenez a... la cosa de... o la cosa
:Dabaia=zucar, saborguiar
Yul: perru Mini:
gatu Bus:
quitate 
Mai walalexna: gústame

## Ver tamién
* Llingües misumalpas
* Llingua ulwa
* Llingua matagalpa
* Llingua sumu
* Llingua cacaopera
* Hondures prehispánica
* Llingües d'Hondures

## Referencies
* 

## Referencies

## Enllaces esternos

* Llingua miskito en Proel.org
* Reporte en Ethnologue