Escopeta

Una **escopeta** (términu d'orixe italianu: *schioppetto*) ye un arma de fueu, d'ánima llisa o rayada, de mano, y que se sostién contra'l costazu, diseñada pa descargar dellos proyeutiles (pequeñes esferes, municiones conocíes como perdigones) en cada disparu. 

Trátase d'un tipu d'arma llixera utilizada sobremanera en caza menorsobremanera p'aves, coneyu, llebre, y en competiciones de tiru al platu y al pichón. Les escopetes utilizaes na caza mayor o destinaes a usos de policía o propósitos militares empleguen cartuchos con un solu proyeutil de punta cónica (cartuchu Brenneke) o con perdigones de mayor tamañu. 

Les escopetes, en combate, al disparar proyeutiles múltiples, esto ye, una "nube" de perdigones al empar con cada disparu, dexen atinar con facilidá a curtia distancia, anque seya con parte de los perdigones, siendo un impautu de llenu demoledor. El poder de detención d'un disparu a curtia distancia ye enorme. Al dir "abrir" la nube de perdigones puede atinase a más d'un blancu al empar, si tán xuntos, a dos a unos 15 m y a 3 a unos 35 m. La dispersión de los perdigones, y la rápida perda de velocidá, faen que'l disparu pierda eficacia rápido a más de 50 m.

## Calibre

A diferencia d'otres armes, el calibre de la munición d'una escopeta de normal nun se mide en milímetros o centésimes/milésimes de pulgada. Úsase un sistema de pesos, de tala forma que el númberu reflexa la cantidá d'esferes iguales que pueden llograse con una llibra de plomu, y que'l so diámetru coincide col interior del cañón. Como ye lóxicu, a menor númberu, más grande ye'l calibre. Por casu, un calibre 20 significa que d'una llibra de plomu pueden faese 20 esferes, ente que d'un calibre 10 solo puedes sacar 10, polo que'l 10 ye'l doble de grande que'l 20. Naturalmente, el tamañu de los perdigones que se carguen nel cartuchu nada tienen que ver col calibre. El calibre más común pa caza y combate ye'l 12, siendo'l 20 y el 10 otros bastante usaos.
Tamién esisten otros calibres, pero son minoritarios. Anque al pasu del tiempu poner de moda'l calibre 16, utilizáu en caza menor.

## Historia
Hasta la primer metá del sieglu XIX utilizábase'l términu **escopeta** pa referise a les armes pa caza de páxaros o aves. 

El disparu d'una carga de perdigones na caza menor yá se mentaba nes lleis ingleses en 1549, pero esti tipu d'armes nun algamar la so espansión hasta los alboreceres del sieglu XVII. Hasta'l final del sieglu XVIII, la mayoría de les escopetes teníen un únicu cañón. Delles meyores na ignición dexaron amenorgar el llargor y el pesu d'estes armes, lo que fizo posible la fabricación d'armes de dos cañones (unu al llau del otru), y popularizó la caza d'aves en vuelu. 

Nel sieglu XIX usábase'l trabuco español, que yera una arma de fueu cola boca acampanada y de gran calibre, d'usu civil, que se fixo famosu por ser acomuñáu primero colos guerrilleros de la Guerra d'Independencia y darréu al bandolerismo.

De resultes de les meyores na fabricación de too tipu d'armes hasta la metá del sieglu XIX, les escopetes sufrieron delles meyores. Nesti periodu perfeccionó'l cañón agolletado, que fai que la boca del cañón seya más estrecha, de forma que los perdigones caltiénense más xuntos en distancies llargues. Más palantre amenorgóse'l llargor del cañón hasta les magnitúes habituales de los nuesos díes, de 50 a 80 cm. 

En 1880 apaecieron les escopetes de repetición d'un solu cañón, pero popularizar con lentitú. Sicasí, güei constitúin la mayoría de les escopetes comercializaes. Amás de les escopetes tradicionales d'un cañón o de dos cañones (yustapuestos o superpuestos), que nun camudaron nel sieglu XX, esisten tamién les escopetes semiautomátiques y d'Aición de bombéu corredera.

## Ver tamién
* Perdigón (munición)
* Escopeta de dos cañones
* Escopeta recortada
* Aición de bombéu
* Escopeta de corredera
* Escopeta semiautomática
* Escopeteru

## Referencies

## Enllaces esternos
* Cómo recargar cartuchos d'escopeta sistema Lefaucheaux (n'inglés)