Partíu Socialdemócrata (Portugal)

El **Partíu Socialdemócrata** (**PSD**) (*Partido Social Democrata* en portugués) ye un partíu políticu de centru d'ideoloxía lliberal fundáu en 1974 por Francisco Sá Carneiro, Francisco Pinto Balsemão y Joaquim Magalhães Mota sol nome de **Partíu Popular Democráticu (PPD)**.

## Historia

### Orixe
Ñaz en 1974 pol abogáu Francisco Sá Carneiro, qu'en 1980 convertiríase mientres 11 meses en primer ministru de Portugal; pol empresariu Francisco Pinto Balsemão y pol tamién abogáu, Joaquim Magalhães Mota. El primer nome foi "Partido Popular Democrata".

Anicialmente tuvo 3 corrientes de pensamientu: una d'ideoloxía católicu-social; otra d'ideoloxía socio-lliberal que defende la modernización del Estado Novo y otra d'ideoloxía teunocrático-social que defendió la modernización económica. Llegalizóse'l 6 de xineru de 1975 y camuda al nome actual en 1976 a "Partido Social Democrata". 

Presentóse a les eleiciones a l'Asamblea Constituyente de 1975 y quedó en segundu llugar, algamando 81 escaños (26,8% de los votos). Estes eleiciones foron les primeres llibres en 50 años, y foron ganaes pol Partíu Socialista (PS) de Mário Soares. Equí va constituise'l parllamentu que va redactar la nueva Constitución de la república dempués de la dictadura del Estado Novo.

En 1976 foron celebraes les eleiciones a l'Asamblea de la República y el ganador foi'l PS, col sofitu del 34,98% de los votantes; el PSD quedó en segundu llugar, teniendo una perda de 8 diputaos pero quedando per delantre del CDS qu'algamó'l sofitu del 15,98% del eleutoráu. Finalmente en 1979 el PSD gana les eleiciones en coalición con Alianza Nacional y el CDS, llegando asina al gobiernu portugués por primer vegada. Esti fechu tornaría a pasar en 1980, pero'l gobiernu va quedar paráu pola muerte de Francisco Sá Carneiro y del so ministru de defensa, Adelino Amaro da Costa nun accidente aereu.
### Gobiernu (1985-1995)
El PSD gana les eleiciones de 1985 y tornaría al gobiernu con Aníbal Cavaco Silva hasta 1995, cuando'l PS d'António Guterres gana les eleiciones d'esi añu.

### Anguaño
El PSD nun volvería al gobiernu portugués hasta 2002, cuando José Manuel Durão Barroso ye proclamáu vencedor d'estos comicios col sofitu del 40,21% de los votantes. Esti dexa'l gobiernu en 2004 p'asumir la presidencia de la Comisión Europea, el so socesor ye Pedro Santana Lopes. En 2005 el PSD pierde'l gobiernu y les eleiciones énte'l PS de José Sócrates Carvalho y nun volverá al gobiernu hasta 2011, cuando Pedro Passos Coelho ye ganador de les eleiciones y vende al PS de José Sócrates Carvalho. En 2015 António Costa del PS ye proclamáu primer ministru tres la so victoria eleutoral. Nes eleiciones de 2019 el PSD queda per detrás del PS d'António Costa (36,34% de los votos), algamando namái que'l 27,26% de los votos. 

## Ideoloxía
El Partíu Socialdemócrata ye un partíu aconfesional, o seya, tien calter llaicu. El llaicismu ye una doctrina política y social que defende y promueve la dixebra ente Estado ya ilesia y de les comunidaes relixoses, asina como la neutralidá del Estáu en materia relixoso. Asina'l PSD s'opón al ateísmu d'Estáu y a la teocracia. Sicasí, reconoz la matriz esencialmente humanista cristianu de los ciudadanos portugueses, frecuentemente mediada pola Ilesia Católica Romana. 

El PSD defende'l rexime republicanu como forma de gobiernu: forma de gobiernu nel cuál un representante, normalmente llamáu presidente, ye escoyíu polos ciudadanos pa ser el xefe del país. La forma d'eleición ye normalmente realizada por votu llibre y secretu, n'intervalos regulares, variando conforme'l país. Ente la facción socialdemócrata del PSD, el catolicismu romanu ye mayoritariu, a pesar de la socialdemocracia, nel Centru d'Europa continental y de la Europa Nórdica ta ligada, principalmente, a los cristianos protestantes, principalmente sobre la forma de socialismu cristianu o semeyante.

El PSD entamó por ser un partíu que se situaba nel centroizquierda de la socialdemocracia, nunca teniendo una posición de lliberalismu reformista de centrodrecha que-y dio Aníbal Cavaco Silva y tamién Sá Carneiro, mientres el tiempu de l'Alianza Democrática, nun tiempu de reactivar la Economia portuguesa. Esparcir el pensamientu de cooperación nel mundu del trabayu, defender la democracia política, económica, social y cultural inspirada nos valores del Estáu de Drechu, lluchar pola garantía de los Drechos Humanos civiles y políticos de los ciudadanos, defender la democracia, la llibertá y la independencia sindical son dalgunos de los oxetivos del partíu.

## Llista de presidentes
* Francisco Sá Carneiro (1974–1975)
* Emídio Guerreiro (1975)
* Francisco Sá Carneiro (1976–1977)
* António Sousa Franco (1978)
* José Menéres Pimentel (1978–1979)
* Francisco Sá Carneiro (1979–1980)
* Francisco Pinto Balsemão (1981–1983)
* Nuno Rodrigues dos Santos (1983–1984)
* Carlos Alberto da Mota Pinto (1984–1985)
* Rui Machete (1985)
* Aníbal Cavaco Silva (1985–1995)
* Fernando Nogueira (1995–1996)
* Marcelo Rebelo de Sousa (1996–1999)
* José Manuel Durão Barroso (1999–2004)
* Pedro Santana Lopes (2004–2005)
* Luís Marques Mendes (2005–2007)
* Luís Filipe Menezes (2007–2008)
* Manuela Ferreira Leite (2008–2010)
* Pedro Passos Coelho (2010–2018)
* Rui Rio (2018–)

## Primeros Ministros
* Francisco Sá Carneiro (1979–1980)
* Francisco Pinto Balsemão (1981–1983)
* Aníbal Cavaco Silva (1985–1995)
* José Manuel Durão Barroso (2002–2004)
* Pedro Santana Lopes (2004–2005)
* Pedro Passos Coelho (2011–2015)

## Resultaos eleutorales
### Eleiciones xenerales

### Eleiciones presidenciales

### Eleiciones europees

## Ver tamién
* Partíu Socialdemócrata d'Austria
* Partíu Socialdemócrata d'Alemaña
* CHEGA!
* Partíu Socialista Obreru Español

## Referencies

## Enllaces esternos