The Bronx

**The Bronx** o **Bronx** ye un condáu del estáu de Nueva York y unu de los cinco distritos metropolitanos (*[[borough (Nueva York)|borough]]*) de la ciudá de Nueva York. El Condao y distritu tienen les mesmes llendes xeográficos. Bronx ta dixebráu de la islla de Manhattan pol ríu Harlem. Ye'l distritu asitiáu más al norte y ye l'únicu de los cinco que nun ta nuna islla, sinón en tierra firme. En 2014, la so población yera de 1.438.159 habitantes.

## Historia
La primer colonia d'europeos nel llugar establecióse cuando la Compañía Holandesa de les Indies Occidentales mercó la zona en 1639. Esi mesmu añu, l'inmigrante suecu Jonas Bronck, en que'l so honor bautizar la colonia, construyó la primer granxa. 

Hasta la década de 1890, nun foi más qu'una zona de granxes y pequeñes colonies, pero la llegada de los tranvíes y el metro eleváu aceleró'l yá rápida crecedera de la zona, que pasó a ser un condáu de la ciudá. 

Orixinariamente, yera una zona con numberosos edificios d'apartamentos. Desenvuelve una mínima actividá industrial, comparada cola que se realiza nel conxuntu de la ciudá, principalmente na seición meridional, onde esisten establecimientos de sectores como l'alimenticiu y el de la confección de ropa, ente otros. Los almacenes, instalaciones navieres y comerciales atopar na vera nororiental.

Delles zones de Bronx, sobremanera les del sureste, algamaron un altu nivel de deterioru. Tou lo contrario de lo qu'asocede en Riverdale, asitiáu xunto al ríu Hudson, que presenta un paisaxe de viviendes unifamiliares con xardinos. Les llinies de metro y les carreteres elevaes faen posible la comunicación rápida con cualesquier parte de Nueva York. A Manhattan puede llegase per carretera al traviés de les diez pontes que crucien el ríu Harlem.

## Atraiciones
Les atraiciones de The Bronx inclúin l'Estadiu "Yankee", llar de los New York Yankees, el Zoolóxicu de The Bronx, el Xardín Botánicu de Nueva York. Inclúi tamién dos de los parques más grandes de Nueva York, el “Pelham Bay”, el “Van Cortlandt Park” y el “1520 Sedgwick Avenue” edificiu nomáu como nacencia del hip hop.

The Bronx ye'l llugar de nacencia del rap, del graffiti y tou lo que tien que ver sobre la cultura hip hop.

Nel so campusantu atopen les tumbes de Duke Ellington, Miles Davis o Herman Melville, ente otros personaxes históricos. Na entrada, puede solicitase un mapa con diches sepultures señalaes.

## Gobierno
El territoriu qu'anguaño forma'l condáu de The Bronx pertenecía al Condáu de Westchester.

En 1874, la parte occidental de lo que ye l'actual condáu de The Bronx foi tresferíu al condáu de Nueva York y en 1895 tresfirióse'l restu oriental. En 1914, aquelles partes tresferíes dixebrar del condáu de Nueva York y formaron l'actual condáu de The Bronx.

Al igual que los demás condaos de la ciudá de Nueva York, en The Bronx nun hai gobiernu condal, pero sí esisten les cortes de condáu y otres autoridaes como'l fiscal. Cada distritu metropolitanu en Nueva York escueye un Presidente pero nos fechos esti cargu nun tien enforma poder. (Ver **[[Nueva York]]**.)

La oficina del Presidente de Distritu (*Borough President*) foi creada col afitamientu de los cinco condaos, pa permediar la balanza d'éstos, respectu del gobiernu municipal central. Cada presidente de distritu tenía un rol importante, que se derivaba del fechu de tener un votu nel *New York City Board of Estimate*, el cuerpu responsable de crear y aprobar los presupuestos municipales y realizar les propuestes pa la ordenación del territoriu. En 1989, la Corte Suprema de los Estaos Xuníos declaró qu'esta Xunta yera inconstitucional, por dase'l fechu de que Brooklyn, el condáu más pobláu del conceyu, nun tenía más voto sobre'l terrén que Staten Island, el condáu menos pobláu de la ciudá, lo que se consideró una violación de la Clausa de Proteición Igual de la Decimocuarta Enmienda de la Constitución de los Estaos Xuníos, emitida en 1964, so la premisa de *un home, un votu*.

Les competencies del *Board of Estimate* fueron tresferíes a la Xunta de Conceyales (*City Council*, con 51 miembros, encargáu del poder llexislativu na ciudá), aumentando asina'l poder centralizáu nel conceyu neoyorquín. 

Dende 1990, el Presidente de Distritu actúa como defensor de los intereses del condáu ante les axencies de l'alcaldía, les conceyalíes municipales, el gobiernu estatal de Nueva York y les corporaciones. El presidente del Distritu de The Bronx ye Rubén Díaz Jr., el docenu d'ellos, desque'l Bronx pertenez a la ciudá de Nueva York.

El Fiscal del Distritu de Bronx (conocíu como *District Attorney* o a cencielles *D.A.*, nel orixinal inglés) ye Robert T. Johnson y ocupa el cargu dende'l 1 de xineru de 1989, lo que lo fai'l fiscal de distritu qu'exerció'l cargu mientres más tiempu na historia de The Bronx.

Tamién tien 12 distritos alministrativos, cada unu d'ellos sirvíu por una Xunta de Comunidá local (*Community Board*). Estes Xuntes son los cuerpos representativos que recueyen les quexes ciudadanes y sirven como defensores de los residentes del so área, ante'l Conceyu.

Anecdóticamente, el nome oficial del *borough* ye *The Bronx*, ente que'l nome del condáu ye *Bronx County* (ensin artículu).

## Xeografía

The Bronx nun tien otres subdivisiones, ta allugáu nos 40°42'15" latitud norte y los 73°55'5" longitud oeste.

La comuña tien un área de 148,7 km². 108,9 km² formaos per tierra y 39,9 km² d'agua que constitúi un 26,82% del total.

Munches de les cais de The Bronx tán numberaes, pero a diferencia de la numberación en Brooklyn y Queens, el so sistema de numberación ye una continuación del sistema de Manhattan, por cuenta de que orixinalmente pertenecía al condáu de Nueva York, polo cual la numberación empieza na cai 132 este.

## Demografía
Escontra 1840, empezaron a llegar al Bronx inmigrantes alemanes y irlandeses pa trabayar nes obres del ferrocarril; llueu otros inmigrantes tomaron el relevu, como los irlandeses, italianos, polacos y griegos. Dempués de la II Guerra Mundial la población de The Bronx amontar cola llegada de numberoses families de clase media y de munches persones procedentes de Puertu Ricu y República Dominicana, arriendes d'ello, varió la composición de la población. Na actualidá ye'l distritu más populosu y cola mayor diversidá étnica de tol país.

La so población actual ye de 1.397.287 persones, de los cualos https://web.archive.org/web/20090905072114/http://factfinder.census.gov/servlet/STTable?_bm=y&-geo_id=05000US36005&-qr_name=ACS_2006_EST_G00_S0501&-ds_name=ACS_2006_EST_G00_&-redoLog=false:

* El 52.0% son llatinos o hispanos.
* El 32.4% son d'etnia negra. 
* El 11.1% son caucásicos(europeos o descendientes d'europeos). 
* El 3.5% son d'orixe asiáticu. 
* El restu conformar persones d'otres etnies. 

La población d'orixe llatín / hispanu ye la de más rápida crecedera, por cuenta de la inmigración llegal ya illegal proveniente d'América llatina y el Caribe.

## Educación
El Departamentu d'Educación de la Ciudá de Nueva York xestiona escueles públiques.

La Biblioteca Pública de Nueva York xestiona biblioteques públiques.

Delles universidaes y colexos allugar en The Bronx:
* Universidá de Fordham (Fordham University)
* Escuela de Medicina Albert Einstein (Albert Einstein College of Medicine)
* Manhattan College
* Lehman College
* Monroe College
* College of Mount Saint Vincent
* Bronx Community College 
* Hostos Community College
* State University of New York Maritime College

## Llingua
Según el censu del añu 2000 nel Bronx hai falantes de 77 llingües distintes. Les mayoritaries son l'inglés, con un 47,3% de falantes, y l'español, con un 42,7%, nun llegando'l restu de falantes d'otres llingües al 2%.

## Deporte
Los New York Yankees de les Grandes Lligues de Béisbol xueguen nel Yankee Stadium dende 1923. Ellí tamién xugaron numberosos equipos profesionales de fútbol americano en diversos periodossobremanera los New York Giants dende 1956 hasta 1973. Amás, los New York Cosmos xugaron ellí en 1971 y 1976.

## Música
*Billy Joel cantante de Soft Rock
*Willie Colón cantante de Salsa
*Jennifer Lopez cantante de Pop llatín

## Referencies

## Enllaces esternos