Aldeire

**Aldeire** ye una llocalidá y conceyu español perteneciente a la provincia de Granada, na comunidá autónoma d'Andalucía. Ta asitiáu na parte meridional de la contorna de Guadix. Llenda colos conceyos de Valle del Zalabí (por un exclave del so términu municipal), La Calahorra, Ferreira, Nevada, Válor, Lanteira y Alquife. Otres llocalidaes cercanes son Dólar, Jérez del Marquesado, Albuñán y Cogollos de Guadix. Atopar nun valle que formen dos ladera o llombes en plena cara norte de Sierra Nevada. Ye la población del Marquesáu del Zenete que más s'enfusa nel monte.

## Historia
Numberoses muertes confirmen qu'esta zona tuvo poblada dende tiempos prehistóricos. Los xacimientos de cobre atopábense cuasi a flor de tierra y esto fizo que la Cultura del Argar asitiar nestes tierres. Anque son numberoses les referencies al pasáu feniciu, romanu y visigodu, l'orixe del actual Aldeire data del periodu árabe.

Al contrariu de munchos pueblos d'esta contorna, la procedencia del topónimu *Aldeire* ta bien clara: procede del términu árabe "*al-Dar*" (*«la casa»*) y puede aludir a dalgún monesteriu mozárabe que nesti llugar caltener de la presión islámica al abellugu de Sierra Nevada. La so proximidá al Puertu de La Ragua foi ensin dulda decisiva pa la construcción na so redoma de la fortaleza medieval conocida como Castiellu de la Caba.

En 1489 incorporar a la Corona de Castiella y en 1490 pasa a formar parte del señoríu del Gran Cardenal d'España, formando'l Marquesáu del Zenete xunto con siete pueblos más. Mientres la sulevación morisca, de 1568 a 1571, esti pueblu foi unu de los que más resistencia opunxo a les tropes cristianes y, poro, foi unu de los más duramente reprimíos.

## Xeografía
La so términu municipal tien una estensión de 70,07 km², y consta d'un exclave al norte del nucleu principal, denomináu "Cortijo Ramos" -arrodiáu per Valle del Zalabí y La Calahorra–, per onde pasa l'A-92.

La sierra de Aldeire ye un conxuntu montascosu nel que caben destacar pol so altor:
* Morrón del Llobu, Collada del Llobu o Cuetu de San Juan: 2.784 m.
* Morrón del Mediudía o Cuerda de Fonte Fría: 2.600 m.
* Morrón del Hornillo o Collada de Hornillos: 2.368 m.

Por Aldeire flúin los ríos de Benabre y Benéjar, qu'acaben xuniéndose. Estos ríos rieguen la mayor parte de les tierres del pueblu. A lo llargo del calce d'estos dos ríos atopen delles fontes d'agua melecinal riques en fierro y azufre, utilizaes dende tiempos remotos. Hasta finales del sieglu XX aprovechábense los saltos naturales del ríu pa la producción de lletricidá cola que s'abastecía'l pueblu.

El ríu Benéjar estrema al pueblu en dos partes, siendo una d'éstes el barriu de Triana que queda xuníu al restu del pueblu por un estrechu ponte construyíu alredor de los años 30. Ye tamién esti ríu'l que suministra'l agua potable, tanto a Aldeire como al cercanu pueblu de La Calahorra.

### Allugamientu



## Demografía
Según l'Institutu Nacional d'Estadística d'España, nel añu  Aldeire cuntaba con  habitantes censaos.

## Evolución de la población

## Política
Los resultaos en Aldeire de les postreres eleiciones municipales, celebraes en mayu de 2015, son:

## Cultura

### Monumentos

* El Castiellu de la Caba, asitiáu sobre una plataforma predresa que controla la xubida escontra'l Puertu de La Ragua, ye una importante obra de dómina califal, realizada probablemente nel sieglu XI. Sicasí, la cerámica atopada na cortil y la so redoma ye mayoritariamente nazarí, de los sieglos XIII y XIV. Caltener de la so antigua cortil varios paños de muralla con torres adosaes, una d'elles semicircular. Queden restos d'otra torre más pequeña que pudo ser la puerta d'entrada a la fortaleza.
* La Ilesia de Santa María de l'Anunciación, construyida en 1501 sobre la cortil de l'antigua mezquita musulmana, incorpora influyencies renacentistas al estilu mudéxar. Consta d'una nave central con artesonado, na que destaca'l coru y l'órganu. Nel esterior presenta una alta torre de cinco cuerpos, realizada en lladriyu y piedra y coronada por una elegante cúpula.

### Fiestes
Los primeros festexos del añu en celebrase son los dedicaos a San Marcos, el 25 d'abril. Nesta fecha ellaboren una gran cantidá de rosques que son bendicíes y partíes pol pueblu. El 30 de mayu celébrase la festividá de la patrona de la villa, la Virxe del Rosariu. A mediaos d'agostu y n'honor a San Roque tienen llugar otres fiestes, nes cualos remémbrase l'autu sacramental de los Moros y Cristianos, que se desendolca na plaza del pueblu, pa ello instálase'l castiellu y la glorieta campamentu. Esta fiesta llevar a cabu n'honor a la Virxe y recuérdanos la historia musulmana y cristiana de la guerra de Granada. Tamién se celebra la festividá de San Francisco, el 4 d'ochobre.

## Referencies

## Enllaces esternos