Oopart

***OOPArt*** ye'l acrónimu n'inglés de ***out of place artifact*** ('artefautu fuera de sitiu' n'asturianu).
Ye un términu acuñáu pol naturalista y criptozoólogu d'Estaos Xuníos Ivan T. Sanderson (1911-1973) pa denominar a un oxetu d'interés históricu, arqueolóxicu o paleontolóxicu que s'atopa nun contestu bien inusual o aparentemente imposible que podría desafiar la cronoloxía de la hestoria convencional. Esti términu nun ye d'usu científicu; polo tanto'l so usu llinda mayoritariamente con entusiastes de lo paranormal y otros investigadores non científicos (paracientíficos). 

## Interpretación popular

El términu foi llargamente usáu como prueba o refutación pa paradigmes arqueolóxicos y científicos oficiales. Nel campu de l'Arqueoloxía, criptozoólogos y defensores de la teoría de los antiguos astronautes cuestionaron la concepción tradicional de la evolución humana, coles mesmes, nel campu de la Xeoloxía, creacionistes de la Tierra nueva cuestionaron la estimación científica de la edá de la Tierra. Los **ooparts** tamién s'usaron polos aficionaos a la ufoloxía como base pa la teoría de que la humanidá sería fundada y/o alteriada por civilizaciones estraterrestres muncho más avanzaes o evolucionaes (creacionismu alieníxena), yá que dende'l so puntu de vista dalgunos de los pueblos antiguos tendríen, precisamente por esti motivu, conocencies científiques en determinaes árees siquier tan avanzaos como los actuales, asina como teunoloxía insólita pal so tiempu. Per otru llau, la considerancia de oopart depende en gran parte de les conocencies que s'apoderen d'un periodu históricu, por ello ye tan relativa como la veracidá de les teoríes de quien lo utilicen como argumentu. A última hora, los que avalen la veracidá de los ooparts considérenlos pruebes de que la ciencia convencional desprecia grandes árees de conocencia, yá seya voluntariamente o por inorancia.

## Interpretación científica
Magar ye ciertu que les carauterístiques aparentemente estraordinaries de dalgunos d'estos oxetos entá nun tienen una interpretación dende l'arqueoloxía, paleontoloxía o otres árees d'estudiu, o bien fueron catalogaos como ooparts para depués salir d'esta clasificación, polo xeneral la comunidá científica amuésase escéptico frente a les interpretaciones que califiquen a estos oxetos como "fuera de sitiu". Un gran númberu d'estes foron refutaes como productos de fenómenos como'l palimpsestu, la pareidolia, la falsificación o a cencielles la inorancia al respective de les cultures que producieron l'oxetu en cuestión.

## Validación
En raros casos compruébase que dalgún artefautu fuera creáu con teunoloxía que nun se pensaba qu'esistió na cultura que la construyó. Una pieza que camudó la comprensión convencional de la teunoloxía antigua ye'l mecanismu d'Anticitera, un tipu d'equipu mecánicu, que foi totalmente validáu como un oxetu real d'alredor de 150-100 años enantes de Cristu. Enantes del exame de rayos X, el so aspeutu paecíu a un reló (que data alredor de 1000 años primero que s'inventaren los relós) foi citáu como evidencia de visites estraterrestres por fontes marxinales.

Un exemplu parcialmente validáu ye'l penique de Maine, atopáu en Blue Hill (Estaos Xuníos). Ye una moneda viquinga del sieglu&nbsp;XI atopada nun køkkenmødding (acúmulu de conches y güesos) nativu americanu. Nel sitiu atópense más de 20&nbsp;000&nbsp;oxetos d'un periodu de 15&nbsp;años. L'únicu artefautu non nativu yera la moneda. Dalgunos argumenten que demuestra dalgunos asentamientos viquingos n'América que l'arqueoloxía desconoz; la principal creencia ye que foi lleváu al llugar gracies al comerciu nativu.

## Exemplos de ooparts

### Ooparts dafechu ficticios

### Ooparts desacreditados

### Oxetos antiguos malinterpretaos como ooparts

### Ooparts ensin determinar

### Ooparts parcialmente acreditaos

### Ooparts mayormente acreditaos

## Referencies