open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fueru de Lleón

**El fueru de Lleón** ye'l primer fueru dau na Península Ibérica, la so datación foi siempres problemática, pero anguaño caltiénse que se promulgó un 30 de xunetu de 1017.

## La datación
Hasta escomienzos del sieglu XX considerábase 1020 como la data de creación darréu que Claudio Sánchez Albornoz lu estudia y deduz que la data correuta ye la del 1020, asina que Ramón Menéndez Pidal será quien caltenga que ye anterior y que l'añu de redaición ye 1017, y en 1992 Gonzalo Martínez Díaz concluirá que'l fueru se promulga un 30 de xunetu de 1017, basándose na copia de Braga anterior a la d'Uviéu, emplegada por Sánchez Albornoz.

## Difusión
Amás de les copies de Braga y Uviéu queda presencia d'esti fueru yá que munches de les sos disposiciones fueron copiaes nos fueros lleoneses posteriores como los de Rabanal del Camín, Villafranca del Bierzu o Puebla de Senabria.

Asina mesmo, el fueru de Benavente ye una copia del de Lleón y al empar aquelli foi la base de las fueros de les villas cantábriques y asturianes.

## Conteníu
# Abelluga a texedores, toneleros y siervos.
# Fomenta'l desendolcu de la ciudá con indulxencies por delles faltes, como a los homicidas de fuxire+ de la xusticia si tienen familia na urbe.
# Esímese a los habitantes del pagu de las  o de la .
# Fixa les llendes de l'actual comarca de L'Alfoz, y llígala a les decisiones de la ciudá en llexislación, guerra ya impuestos, malque esímelos del portalgu na entrada.

Regula la vida interna de la ciudá, entama la paz del mercáu, y la creación d'un conceyu embrionariu, anque esti primixeniu conceyu ta mui discutíu por quien caltién que nun tenía calter políticu sinón xudicial y quien sí, según estos Lleón sería la primer urbe medieval europea. Esta opinión postrera será la que prevaleza ente los historiadores darréu qu'apaecerán figures propies únicamente del conceyu políticu como'l merín o el sayón.

## Reconocencia
Nun sería sinón dica'l sieglu XVI qu'emprincipie l'interés pola importancia d'esti testu llegal na historia europea, son los primeros historiadores renacentistas los qu'entamen el so estudiu. Y, nos sieglos posteriores, los eruditos hispánicos emplegarán la copia del *Liber Testamentorun* uvieín pa les crítiques del testu.

Por embargu, quiciabes porque hasta'l sieglu XX nun se concedió a Portugal el papel que-y correspondía na historia lleonesa, en 1922 Claudio Sánchez Albornoz atopó nel Archivu Distrital de Braga una copia anterior que sería la que tornaría a sacar a la lluz la importancia d'esti testu. Anguaño consideráu por deles cátedres la primera representación de los drechos fundamentales de los ciudadanos na historia europea.

## Referencies

## Enllaces esternos
Conservadorismu compasivu

El **conservadorismu compasivu** ye una filosofía política inventada por Marvin Olasky, que la escribió nel so llibru *"Conservadorismu compasivu: Qué ye, qué fai y cómo pue tresformar Estados Uníos"*, y por Myron Magnet del Manhattan Institute. Olasky foi consideráu'l *padrín del conservadorismu compasivu*. La frase foi popularizada por George W. Bush al adotarla como ún de los sos eslóganes clave na campaña presidencial de 2000 contra Al Gore.

## Referencies

## Enllaces esternos
Skull & Bones

**Skull and Bones** (*Calavera y güesos*) tamién denomada “Xermandía de la Muerte” o, darréu, “La Orden”, ye una organización iniciática fundada en 1833 na Universidá de Yale.
Compónse por alumnos y ex alumnos de la citada universidá. Sábese poco d'esta sociedá yá que los sos principales integrantes caltuvieron en secretu la so participación y la finalidá d'esta organización.

Numberosos artículos espublizaos especulen que la fin cabera d'esta sociedá secreta ye la hexemonía de los Estaos Xuníos, y atribúin-y los símbolos esotéricos del dólar ("New World Order" y la pirámide con un güeyu nel centru). Lo mesmo pasa cola otra sociedá secreta denomada "Illuminati", pa ello dizse que buscan influyir na política basandose nel principiu maquiavélicu de "la fin xustifica los medios"; anque otros rellacionenlo namás cola hexemonía d'una élite de los homes más ricos d'esi país.
 
Miembros actuales de esta sociedad son: George Herbert Walker Bush, George W. Bush, qu'almitió la so afiliación nel so llibru “A charge to keep”: “Yo ingresé a Skull y Bones, una sociedá secreta, como ye secreta nun pueo decir namás al respeuto”. El senador John Kerry, del Partíu Demócrata, contricante últimu nes eleiciones presidenciales tamién almitió ser miembru de “La Orden” nel programa periodísticu d'Estaos Xuníos "Meet the Press", nel añu 2004ok.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Los miembros
Adosinda

**Adosinda**  foi una reina consorte d'Asturies pol so matrimoniu col rei Silu d'Asturies. 

Yera fía d'Alfonso I el Católicu, rei d'Asturies y de la reina Ermesinda, nieta de Pelayo y de Pedro de Cantabria, tamien yera hermana de Fruela I y hermanastra del rei Mauregato d'Asturies.

## Biografía
Foi fía d'Alfonso I el Católicu, rei d'Asturies, y de la reina Ermesinda. Por parte paterna yera nieta del duque Pedro de Cantabria y por parte materna yeren los sos güelos, el rei don Pelayo, primer monarca asturianu, y la so esposa, la reina Gaudiosa. Foi hermana del rei Fruela I d'Asturies. Tres l'asesinatu d'esti postreru, Adosinda, tarreciendo pola vida del so sobrín Alfonso, fíu del so difuntu hermanu, unviòlu al monesteriu de Santuyano de Samos, en Lugo, con cuenta de da-y proteición y formación cultural.

Tres l'asesinatu del so hermanu permaneció na corte asturiana so la proteición del rei Aurelio. Ye nesta dómina cuando conoció a Silu, un ricohombre de la zona de Pravia. Escoyólu como maríu, fechu inusual na dómina y, tres la muerte del rei Aurelio d'Asturies, asocedida nel añu 774, el so maríu, Silu, pasó a ser rei d'Asturies, convirtiéndose d'esa manera Adosinda en reina consorte d'Asturies. El so maríu reinó n'Asturies dende 774 hasta 783. Baxo'l so reináu la corte de la monarquía asturiana treslladóse dende Cangues d'Onís a Pravia.

Al morrer el so maríu nel añu 783 ensin dexar descendencia, Adosinda intervieno na elección del so socesor, que pasó a ser el so sobrín Alfonso, fíu del so hermanu, el rei Fruela I. Sicasí, el rei Mauregato, mediohermanu de la reina Adosinda, espulsó del tronu a Alfonso II el Castu y apoderóse d'él, obligando con ello al depuestu rei a abellugase n'Álava.

Debíu al sofitu que-y dio al so sobrín, la posición d'Adosinda na corte fíxose insegura y foi obligada a ingresar nel monesteriu de San Juan de Santianes de Pravia, onde profesó como relixosa'l 26 de payares de 785 o del 783 según el cronista Ambrosio de Morales, en presencia del abá Fidel y de Beatu y Eterio, siendo éstos dos últimos conocíos pol discutiniu que caltuvieron con Elipando de Toledo, arzobispu de Toledo.

Desconozse la so fecha de fallecimientu. Dellos autores señalen que moró nel monesteriu de San Juan de Santianes de Pravia hasta la so fin.

## Sepultura
Dempués de morrer, el cadabre de la reina Adosinda recibió sepultura na ilesia de San Xuan de Santianes de Pravia, na que fuera soterráu'l so maríu, el rei Silu d'Asturies, quien ordenara alzar dichu templu. Na ilesia de San Xuan de Santianes de Pravia entá se caltién la tumba na que se supón que xacen los restos del rei y los de la so esposa, la reina Adosinda.

Nel mesmu templu fuera soterráu'l rei Mauregato d'Asturies, fíu illexítimu del rei Alfonso I el Católicu, y mediohermanu de la reina Adosinda.



## Referencies

## Bibliografía
* 

* 

* 

* 

## Enllaces esternos

* «Adosinda, la valiente y bella nieta de Don Pelayo», por Juan Antonio Cebrián, nel diariu *[[El Mundo (España)|El Mundo]]* (URL accedida'l 9 de payares de 2007)
Taganrog

**Taganrog** (en rusu Таганрог) ye una ciudá rusa fundada por Pedru I en 1698 na oriella'l mar d'Azov, a unes 45 milles de Rostov del Don. La so xubida y desendolque tan abondo xuníos cola historia l'imperiu rusu, penriba too col so llargu esfuerciu pa domeñar los mares meridionales.

Anguaño Taganrog ye un centru perimportante na investigación cultural ya industrial en Rusia. Tien una rede estensa d'educación: facultaes d'inxeniería, de radiu, maxisteriu, institutos téunicos, escueles secundaries, etc.

Taganrog ye la ciudá nativa d'Anton Chekhov y de Faina Ranevskaya; ye una ciudá a la que tan xuníos tamién abondos nomes na cultura rusa, como Alexander Púxkin, Alexandru I de Rusia, Giuseppe Garibaldi o Pyotr Tchaikovsky.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu web oficial de Taganrog (n'inglés)
Arquiteutura von Neumann

La **arquiteutura [[John von Neumann|von Neumann]]** ye un modelu de diseñu pa Ordenadores nel que les instrucciones de los programes y tamién los datos tán calteníos na mesma cadarma d'atroxu. La unidá de procesamientu ta separtada del disposititivu d'atroxu, cosa que tamién ta implícita nesta arquiteutura.

Anque pueda paecer innecesario pensar nestos detalles por evidentes, los primeros ordenadores teníen los programes fixos, cableaos; poro, la idea de que'l programa tuviere almacenáu de la mesma manera que los datos ye perimportante, porque ye lo que permite que l'ordenador se pueda emplegar pa munches xeres estremaes y abre'l pasu a la esistencia del software y la programación. Si anguaño paeznos nidio que los ordenadores trabayen asina, ye porque práuticamente toos ellos implementen l'arquiteutura von Neumann.

## Referencies

## Enllaces esternos
Llista de presidentes de Surinam

El **Presidente de Surinam** (*President van de Republiek Suriname* n'holandés) ye, según la Constitución de 1987, el xefe d'estáu, de gobiernu y de les fuercies militares de Surinam. Al presidente y al vicepresidente los elixen la Asamblea Nacional pa un mandatu de 5 años. El candidatu tien que ser surinamés (residente del país durante al menos 6 años) y tener más de 30 años. Durante'l so mandatu tien que dexar cualquier actividá política o económica. 

El presidente tien abondos poderes. Elixe ministros y embaxadores, declara guerres y estaos 
d'emerxencia, firma trataos internacionales, etc.

El actual presidente ye Ronald Venetiaan, un matemáticu miembru de les comunidaes afrosurinamesa y católica romanda. Ta afiliáu al Partíu Nacional de Surinam (NPS), de centru.



## Presidentes de Surinam desde 1975

## Referencies

## Enllaces esternos
* Kabinet van de President van de Republiek Suriname 
* Constitution of the Republic of Suriname, 1987
San Román (parroquia d'Amieva)

**San Román** ye una parroquia del conceyu asturianu d'Amieva.

Nos sos  d'estensión viven un total de , repartíos ente La Yana y San Román. 

El llugar de San Román ta a unos 640 metros d'altitú media, na Sierra d'Amieva. Nél viven 8 persones y alcuéntrase a 5 quilómetros de Sames, la capital del conceyu.

La so principal fiesta celébrase'l 9 d'agostu n'honor de San Román.

A los sos habitantes conócese-yos como *los de la vicaría*

## Xeografía

### Llocalidaes

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
San Román

Col nome de **San Román** podemos referinos a:

*San Román, una parroquia del conceyu asturianu d'Amieva.
*San Román, un llugar de la parroquia del mesmu nome, nel conceyu asturianu d'Amieva.
*San Román, una parroquia del conceyu asturianu de Candamu.
*San Román, una un llugar de la parroquia de San Román, nel conceyu asturianu de Candamu.
*San Román, una parroquia nel conceyu asturianu de Piloña.
*San Román, un llugar de la parroquia de San Román, nel conceyu asturianu de Piloña.
*San Román, una parroquia del conceyu asturianu de Sariegu.
**San Román, un llugar de la parroquia anterior.
*San Román, na parroquia d'As Figueiras, nel conceyu asturianu de Castropol.

## Referencies
Mian

**Mian** ye una parroquia del conceyu asturianu d'Amieva.

Llenda al norte col conceyu de Parres, pel este col de Cangues d'Onís, pel sur coles parroquies de Samartín, San Román y Sebarga y pel oeste con esta última de nuevu. 

Nos sos  d'estensión habiten un total de , repartíes ente les poblaciones de Buxil, Carbes, Corigos, Les Estazaes, La Fresneda, Los Grazos, Ḥumoriu, La Llandera, La Llomba, Matagüés, Miyares, Parcia, Pervís, El Pontigu, Precendi, El Puente Dobra, Sames, Santiyán, Teyacrespa, La Vega Pervís, Les Vegues y Vis. 

Nel so territoriu'l ríu Ponga y el Dobra descarguen les sos agües nel Sella.

## Xeografía
### Llocalidaes

### Sitios

## Ver tamién
*Ilesia de Santa María de Mian

## Referencies

## Enllaces esternos
Sebarga

**Sebarga** ye una parroquia del conceyu asturianu d'Amieva.

Llenda coles parroquies de Mian y Samartín y colos conceyos de Parres y Ponga. Peles sos tierres discurre'l ríu Ponga, que forma ellí la Vega de Sebarga.

Nos sos  km² d'estensión viven un total de , repartíos ente les poblaciones d'Arnañu, Berducéu, El Camperón, Cirieñu, Enu, La Mollera, Pen, Les Polvoroses, Santolaya, Santoveña, Siña, La Vega Sebarga, Villanueva y Villaverde.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios
*L'Argañosa
*Caxigui
*El Colláu la Puente
*La Llaviada

## Referencies

## Enllaces esternos
Horariu de branu

L**'horariu de branu** (tamién llamáu **DST** - *daylight saving time* - o **Horariu d'aforru de lluz diurna**) ye'l tiempu llocal qu'un país sigue nun determináu periodu del añu y que, polo normal, consiste n'adelantar una hora l'horariu habitual. 

Esti sistema ta pensáu p*'aforrar* lluz diurna, ye dicir, nun dormir mentanto haya lluz solar. El tiempu oficial adelántase na primavera y el branu, de forma que les hores actives de trabayu y enseñu acomódense meyor a les hores de lluz. 

La cantidá de tiempu que s'atrasa la hora ye estremada según el país, pero davezu suel ser una hora. Les feches tamién varien, anque nel Hemisferiu Norte suel entrar a les 2:00 del últimu domingu de marzu o'l primeru d'abril p'acabar a les 2:00 del últimu domingu d'ochobre.

## Referencies

## Enllaces esternos
Radio Sele

**Radio Sele** ye una emisora de radio d'Asturies qu'emite n'asturianu dende Uviéu. Ye la única qu'emite nesta llingua dafechu y pue sintonizase nel 106.1 de la FM y pue sentise en direutu pel internet dende la so páxina web. 

Vien emitiendo dende febreru de 1986 dende Uviéu. En 1999 diéron-y llicencia comercial baxo'l gobiernu autonómicu presidío por Sergio Marqués colo que pudo ampliar la so cobertura, anque un par d'años dempués, tres de que Vicente Álvarez Areces algamara la presidencia asturiana, quitó-yosla acordies con un recursu empobináu por otra empresa asturiana. Anguaño, la frecuencia concedía nun principio a Radio Sele ye emplegada pola cadena Punto Radio. Dende entós, la asociación que xestiona Radio Sele ta desenvolviendo delles aiciones xudiciales pa recuperala, con una sentencia favoratible yá asoleyada. 

Anguaño emítense en direutu una ventena programes, aunque hai una programación musical hasta completar les 24 hores del día. La so emisora cubre un área del centru Asturies con una audiencia potencial de 800.000 persones. 

En setiembre de 2006, y énte l'iniciu d'emisiones de la canal pública autonómica RPA, Radio Sele tuvo que cambiar la so frecuencia d'emisión del 106.5 habitual hasta entós, pol 106.1, ya que la nueva emisora, qu'ocupa el 106.4 del dial con enforma más potencia d'emisión, tapecía la so señal.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina oficial de Radio Sele
Estañu

L**'estañu** ye un elementu químicu de númberu atómicu 50 y símbolu **Sn** asitiáu nel grupu 14 de la tabla periódica de los elementos. Ye un metal plateáu, maleable, nun s'oxida fácilmente col aire y ye resistente a la corrosión. Alcuéntrase en munches aleaciones y úsase pa recubrir otros metales protexéndolos de la corrosión. L'estañu obtiense principalmente a partir del mineral casiterita n'onde se presenta como óxidu.

La so aleación col plombu (50% plombu y 50% estañu) forma la soldadura, utilizada pa soldar conductores lletrónicos, pola so baxa temperatura de fusión, que la fai perafayadiza pa esa aplicación yá que facilita la so fundición y mengua les probabilidaes de daños nos circuitos y pieces lletróniques.

## Referencies

## Enllaces esternos
*  ATSDR - ToxFAQs™
Llista de prefixos radiofónicos

El **prefixu radiofónicu** ye un prefixu usao pola IARU (International Amateur Radio Union) pa nomar los distintos países y territorios, y a los radioaficionaos que tresmiten dende ellos. Siguel les normes daes pola ITU (International Telecomunications Union), la axencia de les Naciones Xuníes que coordina l'espaciu radioeléctricu mundial que usun toles estaciones emisores.

## Referencies

## Enllaces esternos
Peñón d'Alhucemas

El **Peñón d'Alhucemas** ye un islote español asitiáu a 300 metros de la costa de Marruecos y a 5 quilómetros de la ciudá d'Alhucemas, antigua Villa San Xurxo. Pertenez a la ciudá de Melilla. Xunto a él, hai dos islles más de soberanía española, el islote de Tierra y el islote de Mar. En 1560 el sultán Muley Abdalá el Galib Billah cedióles al Rei Felipe II pa la so llucha escontra l'Imperiu Otomanu. 

Tien unos 170 metros de llargu por 86 d'anchu y tien una altitú de 15 metros. 

Ta habitáu permanentemente por militares del Cuerpu de Regulares de Melilla. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Paramaribu

**Paramaribu** ye la capital de Surinam. La ciudá, que tien , alcuéntrase xunto al ríu Surinam, a unos 15 km de la costa del Océanu Atlánticu. Dende Paramaribu espórtase bauxita, caña d'azúcar, arroz, cacáu, café, ron, y maderes tropicales. 

Gran Bretaña colonizó la zona en 1630 y 20 años dempués la ciudá convirtióse na capital de la colonia inglesa. Hasta 1815 en que quedó baxo poder de los Países Baxos definitivamente el territoriu fue escenariu de continues batalles ente estos últimos y los ingleses.

La mayor parte de los habitantes son d'orixe hindú, indíxena, africanu y holandés.

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Verdadera Ilesia de Xesús

La **Verdadera Ilesia de Xesús** ye una relixón cristiana fundada oficialmente l'añu 1917 por Paul Wei, na ciudá de Beixín, China. Ta considerada como una derivación china de la Ilesia pentecostalista, que tien abonda presencia n'Asia, Norteamérica, Europa Occidental, América llatina y África. Cunta con 1,5 millones de feligreses en tol mundiu.
 
## Diez Doctrines
# **L'Espíritu Santu**; "La receición del Espíritu Santu, manifestada falando n'estremaes llingües, ye la garantía de la herencia nel reinu del cielu." 
# **El Bautismu**: "El bautismu n'agua ye'l sagramentu p'allimpiar los pecaos, pa la rexeneración. El bautismu ha ser n'agua corriente natural, como la d'un ríu, la mar, o la d'un manantial."
# **La Llavadura de Pies**: "El sagramentu del llaváu de pies permite a ún tener una parte col Xesús. Tamién sirve como alcordanza constante de qu'ún ha tener amor, santidá, humildanza, perdón y serviciu."
# **La Santa Comunión**: "La santa comunión ye'l sagramentu pa remembrar la muerte de Xesucristu. Permíte participar de la carne y del sangre de Cristu y tar en comunión con elli pa poder tener vida eterna y resucitar nel caberu día."
# **El Sábadu**: El día de reposu, el séptimu día la selmana (sabadu) ye un día santu, bendicíu y santificau por Dios, ha ser vistu baxo la gracia'l Señor, pa la comemoranza de la creación y la salvación provista por Dios, cola esperanza de descansu eternu na vida por venir.
# **[[Xesucristu]]**: "Xesucristu, el verbu fechu carne, morrió na cruz pa redimir a los pecadores, resucitó al tercer día y ascendió al cielu. Él ye l'únicu salvador de la humanidá, el creador de los cielos y de la tierra, y l'únicu dios verdaderu" 
# **La [[Biblia]]**: "La santa Biblia, formada pol vieyu y el nuevu testamentu, ye inspirada por Dios, la única verdá escrita, y l'estándar pa la vida cristiana."
# **La Salvación**: "La salvación ye dada pola gracia de Dios a través de la fe. Los creyentes han enfotase nel Espíritu Santu, pa perseguir la santidá, pa honrar a Dios, y p'amar a la humanidá."
# **La Ilesia**: La Ilesia establecida por Xesucristu, al traviés del Espíritu Santu demientres la domina de la "lluvia cabera" ye la llesia verdadera refecha del tiempu apostólicu. 
# **La Segunda Venida**: "La Segunda Venida del Señor tendrá llugar nel caberu día, cuandu amiye del cielu pa xulgar al mundiu. Los xustos recibirán vida eterna, pero los impíos albardarán condergación eterna".

## Referencies

## Enllaces esternos
Unidá de masa atómica

La **unidá de masa atómica**, tamién conocida como **uma**, o **Dalton** (pol químicu John Dalton), ye la unidá más pequeña que s'emplega pa espresar les mases atómiques y moleculares.

Ye equivalente a una doceava parte de la masa del nucleu del isótopu más abundante del carbonu: el 12C. Ye más o menos igual a la masa d'un protón. Delles vegaes alcuéntrase como *amu*, del inglés *Atomic Mass Unit*. 

Les mases atómiques de los elementos químicos daes nesta unidá suelen ser calculaes cola media de les mases de los distintos isótopos de cada elementu, polo que'l númberu de nucleones que tien un elementu nun suel coincidir col de la masa atómica. 

: 1 uma = 1,66053886 x 10-27 kg
: 1 g = 6,0221415 x 1023 uma

Por exemplu, la masa atómica del siliciu ye de 28,1 uma.

Equival a la masa atómica espresada en g/mol (*gramos por mol*), ye dicir, la masa de N<sub>A<sub> átomos o molécules d'una sustancia espresada en gramos. El N<sub>A<sub> ye'l llamáu Númberu d'Avogadro, equivalente a: *[[Númberu d'Avogadro|N<sub>A<sub>]]* = (6,0221415 ± 0,0000010) × 1023 mol−1.

## Referencies

## Enllaces esternos
Interaición home-máquina

La **interacción home-máquina** (n'inglés *Human-computer interaction*, o HCI) ye'l estudiu de cómo interactúen les persones (los usuarios) y los ordenadores. Ye una estaya de la informática, pero ta rellacioná con delles otres disciplines. Cinca'l so nome, hai que decir que "interacción home-máquina" ye ún de los tradicionales, pero empléguense otros como comunicación persona-máquina, interacción persona-ordenador, etc.

Lo que se estudia na interacción home-máquina ye cómo se pue algamar una meyor interacción ente l'usuariu d'una máquina (de cutio un ordenador) y esa máquina. Esto pue referise al hardware o al software. Lo que se quier ye desendolcar programas y ferramientes pensaes pa un usu más fácil por parte de les persones, de manera que trabayen más a gusto y con mayor productividá o saquen más partíu de la teunoloxía.

Pa algamar esi oxetivu hai que plantegase coses como qué información se pon na pantalla d'un ordenador y cómo aparez, qué tecles o botones tien que pulsar l'usuariu pa facer les sos xeres o cómo tien que manexar el ratón... Too esto pensando en coses como que seya más fácil de deprender l'usu del programa o dispositivu, o que seya más rápido de facer lo que se quier facer.

## Referencies

## Enllaces esternos
* AIPO (n'español), la asociación española sobre la interacción persona-ordenador.
* HCI-RG (n'inglés), un grupu de investigación sobre IHM na Universidá d'Uviéu.
* ACM SIGCHI (n'inglés), el grupu d'interés de l'ACM sobre interacción home-máquina.
Lluis Antón González

**Lluis Antón González**  ye un escritor, actor y direutor de teatru asturianu.

## Biografía
Miembru del grupu de teatru "Telón de Fondo" dende l'añu 1983. Dende entós participó como actor, direutor y adaptador en dellos montaxes del grupu, ente los que destaquen «*La confesión*», «*Mayestrix escontra Cuasimodo*», «*Hestoria del zoo*», «*Squash*», «*Una hora ensin televisión*», «*L'ensalmador*», «*Antón, el cantu'l cisne*»... Como actor de cine trabayó en delles películes documentales y series de televisión producies n'Asturies.

Nel añu 2018 ye autor de los textos del llibru *Una maleta enllena recortes* que fai un repasu a la historia del grupu "Telón de Fondo".

En 2022 espublizó'l so primer llibru, *Antón, el cantu'l cisne*, inspirada na obra d'Anton Chekhov

## Activismu
Militante asturianista dende l'entamu del surdimientu, foi creador y direutor de la revista de comics *[[El Llapiceru]]*, editada por Conceyu Bable-Xixón. Ye miembru del Partíu Asturianista.

## Referencies

## Enllaces esternos
Baíña (parroquia)

**Baíña** ye una parroquia del conceyu asturianu de Mieres. Asitiada nel estremu noroccidental del conceyu, tien una estensión de  y llenda al norte colos conceyos de La Ribera y Uviéu, al sur cola parroquia de Lloreo; al este cola de La Rebollá y al oeste colos conceyos de La Ribera y Morcín. 

La so población ye de , repartíos ente'l llugar homónimu y los de La Barraca, Los Barreros, El Barrial, L'Ortigal, Cardeo Baxo, Cardeo Riba, La Casuca, La Escalabá, La Gatera, El Molín, La Muela, El Navalín, El Padrún, Peñule, El Puente, Pumardongo, La Teyera, Trespalacio, El Tunelón y Valmurián.

## Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Númberu atómicu

El **númberu atómicu** ye'l númberu de protones del nucleu d'un átomu. Suel representase cola lletra *Z*. Orixinariamente yera'l númberu del allugamientu d'un elementu na tabla periódica.

Como nos átomos n'estáu neutru'l númberu de protones ye igual al d'electrones, el númberu atómicu tamién nos diz el nivel d'enllenáu de los orbitales electrónicos. Poro, del númberu atómicu podemos sacar abondes propiedaes de los elementos químicos.

El númberu atómicu ta estrechamente rellacionáu col númberu de masa atómica, que ye'l númberu de protones y neutrones nel nucleu d'un átomu. El númberu de masa atómica xeneralmente ponse tres del nome del elementu (p.e. Carbonu-14).

## Ver tamién
* Llistáu d'elementos por númberu atómicu
* Propiedaes periódiques

## Referencies

## Enllaces esternos
Llista de conceyos de Málaga

Llista de los 103 conceyos de la provincia de Málaga:

## Lista de municipios


 Variación positiva respectu al añu anterior.
 Variación negativa  respectu al añu anterior.
a El conceyu de Villanueva de la Concepción dixebróse d'Antequera en marzu de 2009, sicasí esti nun apaez na llista de conceyos del INE, polo que ye probable que'l datu de población d'Antequera incluya entá al del nuevu conceyu.
b Datos de 2008.


## Fonte
* Institutu Nacional d'Estadística Español

## Ver tamién
* Rexón de Granada

## Referencies

## Enllaces esternos
Palermo

**Palermo** o **Palermu** ye un la capital de la islla italiana de Sicilia, na parte sur del país. Tien una población de , cifra que xube a 1.064.000 nel so área metropolitana. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Bandera d'Avilés

La bandera d'Avilés (Asturies) lleva los colores azul y blancu de la ciudá col escudu nel centru. Ye la qu'anguaño preside tolos actos oficiales nel conceyu. 

Hai delles versiones respeutu al orixe de la los colores:

Una d'elles (ensin preba dala al respeutive); diz que ta ta venceyáu al del club de fúbol Stadium Avilesino (anguaño Real Avilés). L'equipu llocal, fundáu en 1903, adoptó como colores del club a entamos de los años 20 los blanquiazules, ello foi por mor de qu'un avilesín, Eusebio Fernández Muñíz, que foi direutivu del club barcelonín R.C.D. Español (anguaño Espanyol), xestionó la merca de la ropa cola mesma firma que vistía al club catalán. D'esa mena, el club de fútbol llocal adoptó l'azul y blancu de la bandera del catalán.

Pero pola prensa d'entamos del sieglu XX méncionase que l'equipu llocal de fútbol remanaba equipaciones azules, por ser los colores de la matrícula marítima d'Avilés.

Tradicionalmente los confiteros d'Avilés coronaben el tradicional mantecáu de les Fiestes de El Bollo, en Pascua, con una banderina de papel blanquiazul. Foi na década de 1950 cuando entamó a escolingáse del balcón de la Casa Conceyu. 

Al mesmu tiempu, el pendón remaneció nel salón d'acoyíes de la Casa Conceyu. Los actos más solemnes n'Aviles foron siempres presidíos pol pendón, de color carmín col escudu la ciudá nel centru, y qu'entá preside el gran salón del Ayuntamientu.  Na primer metá del sieglu XX, el pendón colgábase del balcón central de la Casa Conceyu nes fiestes y dellos actos oficiales.

## Ver tamién
* Escudu d'Avilés
* Banderes d'Asturies

## Referencies

## Enllaces esternos
Escudu d'Avilés

Nel **escudu d'[[Avilés]]** (Asturies) vese una nave con una cruz sobre'l mástil y una sierra na proa que ruempe una cadena.

La tradición diz que'l so orixe ta na participación del marineru avilesín Rui-Perez na conquista de Sevilla pol rei Fernandu III en 1248. Diba al mandu d'un barcu que tenía na proa una sierra cola que frañó la ponte que xuntaba les Torres del Oru y que nun-yos dexaba pasar pel ríu Guadalquivir.

## Ver tamién
*Escudos d'Asturies

## Referencies

## Enllaces esternos
Década de 1950

La **década del 1950** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1950 y el 31 d'avientu de 1959.

## Fechos
* 1950 a 1953 - Se produz la Guerra de Corea en resultancia de la Guerra Fría.

### Descolonización
* 1951 - El 24 d'avientu, Libia independízase d'Italia.
* 1957 - El 6 de marzu Ghana algama la independendia.

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XIX - Sieglu XX - Sieglu XXI)

## Referencies

## Enllaces esternos
2007

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
* Créase la Reserva de la Biosfera del río Eo, Oscos y Tierres de Burón.

* El Gaélicu conviértese en llingua oficial de trabayu de la Xunión Europea.
* Eslovenia adouta l'Euru como la so moneda oficial, dexando d'usar el tolar.
* Enanchamientu de la Xunión Europea cola incorporación de Bulgaria y Rumanía.
*18 de setiembre - La UNESCO declara la Reserva de la Biosfera Ríu Eo, Ozcos y Tierres de Burón.

## Nacencies

## Muertes
* 15 de mayu - Elizabeth Schön, escritora venezolana.
* 27 de xunetu - Manuel Calvo Pumpido, empresariu español.
* 27 de setiembre - Maximino Rodríguez Viejo, *Monroe, el Llocu del Rulu*, (Mieres, 1935), artista de circu, morrió na so llocalidá natal.
* 16 d'ochobre - Agustín Argüelles, cantante de tonada.
* 10 de payares - Norman Mailer, escritor de los Estaos Xuníos (º 1923)
* 22 de payares - Maurice Béjart, baillarín y coreógrafu francés
* 23 d'avientu - Oscar Peterson, músicu de jazz canadianu
* 23 d'avientu - José Blanco Alonso, Pepe Blanco, Gaiteru Mayor de Xixón

## [[Premios Príncipe d'Asturies]]
* Artes - Bob Dylan
* Ciencies Sociales - Ralf Dahrendorf
* Comunicación y Humanidaes - Science y Nature
* Concordia - Yad Vashem
* Cooperación Internacional - Al Gore
* Deportes - Michael Schumacher
* Investigación Científica y Teúnica - Peter Lawrence y Ginés Morata
* Lletres - Amos Oz

## Referencies

## Enllaces esternos
2006

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
* Créase la Reserva de la biosfera d'Os Ancares Lucenses y Montes de Cervantes, Navia y Becerreá.
* Créase la Reserva de la biosfera de los Ancares Lleoneses.
* Créase la Reserva de la Biosfera de les Sierres de Béjar y Francia.

* 1 de xineru - Entra en vigor n'España la prohibición de fumar en llugares públicos.
* 15 de xineru - Michelle Bachelet gana les eleiciones en Chile, convirtiéndose na primer muyer qu'ocupa'l cargu de Presidenta de la República.
* 19 de xineru - La NASA llanza la sonda espacial New Horizons, cola misión d'esplorar Plutón.
* 22 de xineru
** Evo Morales asume la presidencia de Bolivia.
** Aníbal Cavaco Silva ye elixíu Presidente de la República en Portugal.
* 29 de xineru - Tarja Halonen gana les eleiciones en Finlandia.
* 31 de xineru - La espublización d'unes caricatures sobre'l profeta Mahoma nel diariu danés *Jyllands-Posten* provoca reaiciones violentes d'estremistes musulmanes.
* 25 de febreru - Muerren 65 mineros nuna mina de carbón en Coahuila (Méxicu).
* 22 de marzu - La organización terrorista ETA anuncia un altu'l fueu permanente.
* 10 d'abril - Romano Prodi, líder de la izquierda, gana les eleiciones n'Italia.
* 21 de mayu - El 55,4 % de los votantes nel referendum pronúnciase pola independencia de Montenegru.
* 12 de xunetu - España nel Oriente Mediu la crisis libaneso-israelina.
* 19 de setiembre - Golpe d'Estáu en Tailandia.

## Nacencies
* 6 de setiembre - Principe Hisahito, fíu de los Principes Akishino y Kiko y terceru na llinia de socesión al tronu de Xapón.

## Muertes
* 21 de xineru - Prístina: Ibrahim Rugova, escritor y políticu Kosovar (° 2 d'avientu de 1944).
* 17 de febreru - Hackensack (New Jersey): Ray Barretto, músicu de los Estaos Xuníos de *latin jazz* (° 29 d'abril de 1929).
* 11 de marzu - L'Haya - Slobodan Milošević, políticu serbiu, presidente de la república ente 1989 y 2000, acusáu de crímenes escontra la humanidá (º 20 d'agostu de 1941).
* 16 de marzu - José Noriega, cantante de tonada asturiana (º 24 de xunetu de 1920).
* 24 de marzu - Eloy de la Iglesia, cineasta español (º 1 de xineru de 1944).
* 14 de setiembre - José Antonio Nieves Conde, direutor de cine y periodista español.
* 25 de setiembre - José Antonio García Suárez, *[[El Gaiteru de Veriña]]*, gaiteru.
* 7 d'ochobre - Anna Politkóvskaya, periodista rusa.
* 10 d'avientu - Augusto Pinochet, militar y dictador chilenu (° 25 de payares de 1915).
* 25 d'avientu - James Brown, cantante de funk y soul americanu (º 3 de mayu de 1933).

## [[Premios Príncipe d'Asturies]]
* Artes - Pedro Almodóvar
* Ciencies Sociales - Mary Robinson
* Comunicación y Humanidaes - National Geographic Society
* Concordia - Unicef
* Cooperación Internacional - Bill Gates y Melinda French Gates
* Deportes - Seleición española de baloncestu
* Investigación Científica y Téunica - Juan Ignacio Cirac
* Lletres - Paul Auster

## Referencies

## Enllaces esternos
Chad

El **Chad** (n'árabe تشاد‎‎, *Tshād*; y en francés *Tchad*), oficialmente **República del Chad** (n'árabe: جمهورية تشاد‎‎, *Jumhūrīyat Tshād*; en francés *République du Tchad*), ye un país del África central. Llenda al norte con Libia, con Sudán al este, cola República Centroafricana al sur, con Camerún y Nixeria al suroeste, y con Níxer al oeste. Ye'l quintu país más estensu d'África.

Nel so territoriu estrémense, dende'l puntu de vista xeográficu, una zona desértica del norte, un cinturón sahelianu, áridu, nel centru, y una rexón de sabana tropical, más fértil, al sur. El llagu Chad, del que'l país toma'l so nome, ye la mayor zona húmeda d'El Chad, y la segunda mayor d'África. La principal ciudá del país ye la so capital, Xamena.

Les llingües oficiales del país son l'árabe y el francés. El país, nel que conviven más de 200 grupos étnicos y llingüísticos diferentes, tien una mayoría de población islámica (55%) y un 40% de población cristiana.

Les tierres qu'anguaño formen El Chad tienen sío zona d'asentamientu humanu dende'l VII Mileniu e.C. A finales del I Mileniu e.C. asocediéronse, na fastera saheliana del país, una serie d'estaos ya imperios, toos col envís de controlar les rutes de comerciu tressaharianu que pasaben pela rexón. Francia conquistó esti territoriu en 1920, ya incorporolu al África Ecuatorial Francesa. En 1960 el país algamó la so independencia embaxo'l liderazgu de François Tombalbaye. El resentimientu hacia les sos polítiques nel norte musulmán del país acabó dexenerando nuna llarga guerra civil en 1965. En 1979 los rebeldes conquistaron la capital, acabando asina cola hexemonía del sur cristianu del país. Por embargu, los comandantes rebeldes engarráronse ente ellos hasta que Hissène Habré consiguió imponese al restu. En 1990 ún de los sos xenerales, Idriss Déby, derrocolu y convirtióse en xefe del estáu. De magar 2003 la crisis de Darfur, en Sudán, ye un factor de desestabilización del país, una y bones hai cientos de miles de refuxaos sudaneses viviendo en y alredor de campamentos del este d'El Chad. 

Nel país hai dellos partíos políticos activos, magar que'l poder sigue nes manes del presidente Déby y el so Movimientu Patrióticu de Salvación. El país sigue sofriendo una gran violencia política, con intentos recurrentes de golpe d'estáu. Chad ye ún de los países más probes y corruptos del mundu, nel que los más de los sos habitantes malvive na probeza como agricultores y ganaderos. De magar 2003 el petroleu convirtióse nel principal productu esportáu por El Chad, sustituyendo nesti papel a la industria del algodón.

## Organización territorial

## Economía

## Referencies
Suevos

Los **suevos** (*suebi* o *suevi* en llatín ) yeren un pueblu xermánciu orixinariu de la rexón del Mar Bálticu, que los romanos llamaben *Mare Suebicum*.

Los suevos cruzaron el ríu Elba a principios del sieglu I ad-C. y a empobináronse al suroeste, llegando cerca de Galia. Tres de la victoria de Xulio César sobre'l so rei Ariovistu, instaláronse al este del Rhin, na rexón conocida dende entós como Suabia (*Schwaben*). Nesta dómina, delles tribus dixebráronse del restu de los suevos, recibiendo'l nome d'alamanes.

Nel añu 406 colos alanos y los vándalos, invadieron la Galia y , dos años más tarde, Hispania. En 411, nel repartu del territoriu conquistáu por éstos pueblos, a los suevos toco-yos l'antigua provincia romana de Gallaecia, onde fundaron un reinu con capital en Braccara Augusta (Braga).

La monarquía sueva nel noroeste de la península ibérica duró cerca de dos sieglos y terminó cola derrota del so últimu rei, Audeca, a manes del visigodu Leovixildu. 

## Llista de reis suevos en Gallaecia
* 410-438 - Hermericu. 
* 438-448 - Requila 
* 448-456 - Requiariu. 
* 456-457 - División del reinu : Frantán / Aguiulfu
* 457-459 - Maldrás
* 459-463 - Nueva división : Frumariu / Remismundo
* 463-469 - Remismundo. 
* 469-550 - Teodomundu¿?.
* 550-559 - Carriaricu 
* 559-570 - Teodomiro
* 570-583 - Miro 
* 583-584 - Euricu 
* 584-585 - Audeca

## Referencies

## Enllaces esternos
Suabia

**Suabia** () ye una rexón histórica d'Alemaña, allugada ente l'oeste de Baviera y Baden-Württemberg, englobando tamién parte de la Suiza y l'Alsacia actuales .

Nesta rexón fálase un dialeutu alemán del grupu altu-alemán conocíu col nome de suevu (*schwâbisch*).

Anguaño, **Suabia** ye'l nome d'una de les siete rexones alministratives de Baviera.

## Referencies

## Enllaces esternos
La Madalena de Corros

**La Madalena de Corros** ye una parroquia del conceyu asturianu d'Avilés. 

Nos sos 2,5 km² habiten un total de  repartíes ente les poblaciones de L'Altamira, L'Arabuya, El Barrial, El Bretón, La Carrionina, Castañeda, L'Aceba, Ciruyeda, La Grandiella, La Peña, Piqueros, La Tabla.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
San Cristoba (Avilés)

**San Cristoba** ye una parroquia del conceyu asturianu d'Avilés. 

Nos sos  d'estensión habiten un total de , repartíes ente les poblaciones de La Talaya, La Calle d'Atrás, En Ca Bastián, La Cabianca, El Caleyo, El Caliero, El Campo, El Campo'l Conde, La Cuesta, El Cueto, La Folleca, Ca'l Conde, La Garita, Gaxín, Los Llaos, El Montán, La Quintana Dionisio, En Ca'l Rei, La Sablera, Solaiglesia, Valdreo y Valgranda

Pela parroquia crucia un ramal del Camín de Santiago.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
San Xuan de Nieva

**San Xuan de Nieva** ye una parroquia del conceyu asturianu d'Avilés.

Ye la parroquia más pequeña d'Asturies, pues tien namái  d'estensión, y una población de . 

La so única población ye San Xuan. Esti pueblu pertenez a dos conceyos: les cases más averaes a la ría son d'Avilés, y les más prósimes a la carretera pertenecen a Gozón. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Miranda (parroquia)

**Miranda** ye un llugar y una parroquia del conceyu asturianu d'Avilés. 

Nos sos  d'estensión viven un total de , repartíes ente les poblaciones de L'Alfaraz, Bao, Los Calvos, La Cruz d'Illes, La Cruz de la Foguera, Heros, La Lleda, **Miranda**, L'Anduvisa, El Pozo la Granda, Santana, Santo Domingo, Bidoleo y Villanueva. 

Nel llugar de Miranda habiten 153 persones. Alcuéntrase a 3,9 km de la capital del conceyu y a unos 110 metros sobre'l nivel del mar.

## Historia
Nel so orixe, Miranda foi un llugar de caldereros, artesanía que se desenvolvió acomuñada a l'alfarería, que dexó interesantes muestres de cerámica negra, aspeutu que Xovellanos, nos sos Diarios, dexó asina descritu:

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Vecinos pernomaos
De la llista de respetables vecinos d'esta parroquia, pueden mentase equí:

* El pintor de la corte de Carlos II d'España, Juan Carreño de Miranda.
* L'escritor y dramaturgu Alejandro Casona que vivió y aprendió a escribir en Miranda (como recuerda una placa nes antigües escueles).
* L'empresariu José Menéndez Menéndez, conocíu como "rei de la Patagonia", qu'abrió comerciu pa pioneros en Punta Arenas y engrandeció aquella ciudá cola construcción de 42 edificios, almacenes y un teatru, ambiciosu terrateniente que contribuyó al estermín del pueblu selknam n'isla Grande de Tierra del Fueu, tantu na parte arxentina como na chilena.

## Referencies

## Enllaces esternos
Valliniello

**Valliniello** ye una parroquia del conceyu asturianu d'Avilés. 

Nos sos  d'estensión viven un total de , repartíes ente les poblaciones de La Cabián, El Campo la Iglesia, Campovega, Les Canteres, Los Carbayeos, El Cueto, La Escucha, L'Estrellín, La Granda, Los Guardaos, Llantao, Piedramenuda, La Quintana Pedro, El Refurao, El Retumés, San Sebastián, Tabiella, Tetuán, Tuñes, Vallines y Villanueva.

Gracies a un pidimientu vecinal esta parroquia dixebróse del conceyu de Gozón en 1924 pa xuntase al d'Avilés. 

La ilesia parroquial alcuéntrase en Campovega.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Ropa

La **ropa** ye'l conxuntu de prendes polo xeneral testiles o animales coles que les persones protéxense de los efeutos del clima o por cuestiones culturales. Na so acepción más amplia inclúise l'usu de guantes pa les manes, calzáu pa los pies (zapatos, escarpinos, botes, madreñes...), y gorros, sombreros o pañoletes pa la cabeza. Les prendes, el material col que se confeccionen y la so apariencia camudó enforma col pasu'l tiempu y ye bien diferente pente les distintes cultures y zones xeográfiques.

## Referencies

## Enllaces esternos
Cristóbal Colón

**Cristóbal Colón**  foi un marineru que, al serviciu de la Corona de Castiella Reinu de Castiella, alcontró una ruta segura -dende occidente- a América hasta entós desconocida o non documentada'l 12 d'ochobre de 1492. 

La historia más espardida del viaxe ye la de que Cristóbal Colón taba convencíu d'algamar les costes del llonxanu oriente (les Indies) viaxando a la escontra, pal oeste, y que yera posible facer el viaxe pela mar con posibilidaes d'ésitu. Daquella namás que se conocía esi camín arrodiando África, y esa yera una vía embaxo'l control de Portugal, que nun dexaba pasar a naves que nun foren propies. La forma redonda de la Tierra yera bien conocida na dómina, anque polo visto la teoría de Colón al rodiu de que pudiera facese'l viaxe basábase en cálculos fallíos al rodiu'l tamañu del planeta, qu'indicaben que yera más pequeña de lo qu'en realidá ye.

Otres teoríes dicen que Colón tuviere conocencia d'un continente nuevu por lleendes escuchaes en países nórdicos, escomencipiando la tarea de topalu pa la so conquista. 
 
Lo que ye seguru ye que Colón amás de topar el nuevu continente, tornó a Europa y llueu a América hasta cuatro vegaes, faciendo una serie de viaxes periódicos con seguridá dende Europa hasta América, ensin saber nunca que los viaxes taben faciéndose a un continente nuevu, y non a unu vieyu. Anque se conoz que los Viquingos llegaren a América al rodiu del sieglu XI, ye de magar los viaxes de Colón y otros esploradores que lu socedieren cuando s'establecieron venceyes permanentes, reclamando pa sí les potencies imperiales europees el territoriu americanu. Amás entamóse l'intercambiu ente dambos continentes de productos como la pataca, el tomate, el maíz y d'animales como los caballos.

Nel so primer viaxe topó la islla de San Salvador (o Guanahani como yera nomada polos nativos) depués de dos meses de travesía, visitando depués Cuba y La Española. Volvió a España siete meses depués de cuando marchara. Nel so viaxe cabero namás que tardó un mes y cuatro díes en dar coles costes d'América.

Los llogros de Cristóbal Colón nesa dómina compárense a los viaxes a la Lluna fechos nel sieglu XX.

## Referencies

## Enllaces esternos
Plátanu

El **plátanu** o **platán** ye una planta del xéneru *Musa*.

El frutu ye allargáu y carnosu, cubiertu por un pulgu de color mariellu o verdosu, y recuéyese d'una planta de tueru herbaceu que medra hasta l'altor de 2 o 3 metros.

El platanu muerre en cuantes que se collecha'l frutu, qu'apaez en grandes piños y se reproduz per aciu d'esquexes xunto al raigañu.

Los plátanos colléchense en cásique 130 países en tol mundu. Nel 2002, la producción foi de más de 68 millones de tonelaes. Los mayores productores foron entós Ecuador, Costa Rica, Colombia y Filipines, qu'esportaron al rodiu d'un millón de tonelaes caún. Amás d'ellos, otros grandes productores de plátanu son Hondures, Brasil, Estaos Xuníos y África, continente u ye un alimentu básico, poro, la esportación d'esti frutu ye acotada magar qu'ellí se recueye la metá de la producción mundial.

## Referencies
Manuel Fernández de Castro y Menéndez Hevia

**Manuel Fernández de Castro y Menéndez Hevia** , foi un relixosu y escritor n'asturianu, autor, ente otres xeres, de la torna al asturianu del Evanxeliu de Matéu, espublizáu en Londres en 1861, edición entamada por Luis Luciano Bonaparte. Yera conocíu popularmente col nomatu del *Obispu D. Manolín*.

Fernández de Castro y Menéndez Hevia recibió le sagraes órdenes en 1869 y foi caderalgu de Llatín nel Seminariu Conciliar d'Uviéu. Doctoróse en Teoloxía y foi rector penitenciariu de la Catedral uvieína y fundador del Catecismu d'Uviéu, al que llamó *Santa Obra del Catecismu*. Pa estos neños del Catecismu escribía D. Manolín poesíes en llingua asturiana. El 30 d'avientu de 1889 foi designáu obispu de Mondoñedo, y la so ordenación como tal tuvo llugar el 13 d'abril de 1890. Nesa villa entamó'l seminariu de la diócesis y el catecismu.
Al tiempu, desenvolvió llabor de periodista nel diariu carlista La Unidad xunto a bien de los cabezaleros del Partíu Carlista d'Asturies, y de traducción, cola torna del llatín de dellos textos relixosos.

Amás, escribió sobre temes de Teoloxía Moral en delles revistes eclesiástiques españoles y asoleyó dos cartafueyos sobre catequesis. N'asturianu espublizó abondos poemes colos qu'algamó cierta popularidá.
El so llabor algamó la mayor reconocencia cola torna al asturianu del *Evanxeliu de San Matéu*, torna que fizo dende la versión castellana de Torres Félix Amat.

Igualmente foi l'encargáu de tornar a la llingua asturiana la bulda del Papa Píu IX, *Ineffabilis Deus*, de 1854, na que se define'l misteriu de la Inmaculada Conceición de María.

Daquella primer edición del Evanxeliu editáronse 200 exemplares, de los que namás anguaño se conserven trés, ún na Biblioteca Nacional de Madrid. Los otros dos tán en manes privaes.

La torna de la bulda ta nel Vaticanu, au s'unvió nun códiz regalu del Estáu español y que contién la *Ineffabilis Deus* nes sos versiones n'asturianu, vascu, gallegu, catalán y valencianu.

## Ver tamién
*Coleutivu Manuel Fernández de Castro

## Referencies

## Enllaces esternos
Mac OS

**Mac OS**, ye l'abreviatura de **Mac**intosh **O**perating **S**ystem (Sistema Operativu de Macintosh), ye'l nome del primer sistema operativu d'Apple pa los ordenadores Macintosh. El Mac OS orixinal foi'l primer sistema operativu con una interfaz gráfica d'usuariu en tener ésitu. L'equipu de Macintosh taba formáu por Bill Atkinson, Jef Raskin y Andy Hertzfeld.

Hai dellos puntos de vista al rodiu del desarrollu de Macintosh y onde ñacieron les idees posteriores. Mientres el venceyu ente'l proyeutu Macintosh y el proyeutu Alto en Xerox PARC recueyese nos documentos históricos, les contribuciones tempranes del Sketchpad d'Ivan Sutherland y el On-Line System de Doug Engelbart son igual d'importantes.

Apple quitó-y importancia, a sabiendes, a la existencia del sistema operativu nos primeros años de Macintosh pa facer que la máquina yera más prestosa pal usuariu y a distanciala d'otros sistemes como MS-DOS, que yeren un desafíu téunicu. Apple quería que Macintosh vierase como un sistema que trabayara namás prendelu.

## Ver tamién
* Apple Macintosh
* Mac OS 8
* Mac OS 9
* macOS (enantes «Mac OS X»)

## Referencies

## Enllaces esternos
Plátanu (dixebra)

**Plátanu** pue ser:

* Plátanu, el frutu del plataneru (*[[Musa paradisiaca]]*).
* El nome común del *[[Platanus x hispanica]]*, variedá d'árbol tamién nomáu *plátanu de sombra*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Lanny Barbie

**Lanny Barbie**  ye una modelu y actriz porno canadiana dende los 18 años. Ganóse una gran fama y reputación al traviés d'Internet. Foi *Moza [[Penthouse]]* nel mes de xunetu de 2003.

## Datos físicos
* Altor: 168 cm
* Pesu: 50 kg
* Midíes: 36C-25-35 (95D-61-86)
* Pechos operaos: sí
* Color de güeyos: verdes
* Color de pelo: castañu
* Tatuaxes: cadril y bíceps drechu
* Piercings: Capuchón del clítoris, embeligu

## Cites
*"I like boys and girls for sex. The most important thing is that they can keep up with me!"*

## Referencies

## Enllaces esternos

*Web oficial (ALVERTENCIA: Conteníu namás p'adultos)