open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Agustín Antuña Suárez

**Agustín Antuña Suárez**  foi un deportista asturianu. Participó en seis Xuegos Olímpicos (Múnich 1972, Montreal 1976, Moscú 1980, Seúl 1988, Barcelona 1992 y Atenes 2004—, campeonatos del mundu y d'Europa. Foi miembru del Comité Olímpicu Español, miembru asesor de Barcelona'92, y de l'Academia Olímpica.

## Referencies

## Enllaces esternos
Sena

**Sena** pue referise a:

## Entidades alministratives
* Sena, una parroquia del conceyu d'Ibias.
** Sena, un llugar de la parroquia anterior.
* Sena, un conceyu de la provincia de Uesca (Aragón).
* Sena, un antiguu departamentu de Francia.
* Sena Marítimu, un departamentu de Francia.

## Xeografía
* El ríu Sena, qu'escurre dafechu per Francia y pasa per París.
Santesteba

**Santesteba** pue referise a:

* Santesteba (Eilao), una aldea del conceyu d'Eilao.
* Santesteba (Cecos), un llugar del conceyu d'Ibias.
Domingo Fernández Veiguela

**Domigno Fernandez Veiguela**  ye un químicu y sindicalista asturianu residente en Sevilla dende 1957.

## Biografía
Doctor en química na Universidá de Sevilla. En 1983 foi nomáu vicepresidente nacional de la Asociación de Profesores de Bachilleratu. En 1986 foi'l primer presidente provincial del CSIF en Sevilla (1986-1987). Más tarde foi presidente de CSIF y posteriormente de CSI-CSIF n'Andalucía ente 1987 y 1995. En 1995 foi escoyíu presidente nacional del CSI-CSIF.

## Referencies

## Enllaces esternos
Los Barrios

**Ḷḷuna d'Abaxo** (en castellán y oficialmente, *Los Barrios de Luna*) ye un conceyu na contorna de Ḷḷuna, provincia de Llión, amás d'un llugar del mesmu. Tien una población de 300 habitantes (INE 2023). Nel so términu asítiase el Banzáu de Los Barrios de Ḷḷuna.

## Llocalidaes
El conceyu ta conformáu poles siguientes llocalidaes:

* **Los Barrios de Ḷḷuna** (*Los Barrios de Luna*)
* Irede de Ḷḷuna (*Irede de Luna*)
* Maḷḷu de Ḷḷuna (*Mallo de Luna*)
* Mora de Ḷḷuna (*Mora de Luna*)
* Portieḷḷa de Ḷḷuna (*Portilla de Luna*)
* Sagüera de Ḷḷuna (*Saguera de Luna*)
* Vega de Mulas (*Vega de Caballeros*)

## Referencies

## Enllaces esternos
Benuza

**Benuza** ye un conceyu asitiáu na contorna de La Cabreira, provincia de Llión, amás d'un llugar del mesmu. Asítiase na parte de la contorna nomada como La Cabreira Baxa o La Ribeira y ta integráu alministrativamente nel Conseyu Comarcal d'El Bierzu. Tien una población de 455 habitantes (INE 2023).

## Llocalidaes
El conceyu ta conformáu poles siguientes llocalidaes:

* Benuza
* Silván
* Pombriegu
* Sigüeya
* Llomba
* Soutiellu
* Llamas
* Yebra
* Santalavilla

## Llingua
La fala de Benuza fae parte de la variante del idioma conocida como Cabreirés. La de Benuza ye una fala que ta na llende ente l'asturlleonés y el gallegu.
Islla Cunningham

La **Islla Cunningham** ye una islla na rexón de la mariña norte de la provincia canadiana de Columbia Británica. Al so oeste ta la islla Chatfield, al so sur la islla Denny, y al so este la islla continental. 

Foi nomada pol capitán Daniel Pender del *Beaver* alredor de 1866, n'honor a Thomas Cunningham, unu de los primeros colonos de la Columbia Británica. Les sos mariñes norte y este fueron cartografiaes per primer vegada por George Vancouver en 1793.

## Referencies

## Enllaces esternos

*https://mapcarta.com/24213670 mapcarta, Cunningham island.
Islles Cunningham

Les **Islles Cunningham** son un pequeñu grupu d'islles asitiaes al sur de les Islles Wessel nel Territoriu del Norte d'Australia. Tanto la Islla de Bumaga como la Islla de Warnawi tán nel grupu de les islles Cunningham y nel grupu de las islles Wessel. 

Les Islles Wessel tamién son un grupu d'islles pertenecientes al territoriu del Norte d'Australia. Alcuéntrense nuna llinia más o menos recta al nordeste de la islla Arnhem. 

La islla Marchinbar ye la más grande del grupu. Otres islles inclúin la islla Elcho, la Islla Rimbija, islla de Guluwuru, islla de Raragala, islla Stevens, islla Burgunngura, islla Djeergaree, islla de Drysdale, la islla Jirrgari, islla Graham, islla de Alger, islla de Abbott y la islla Howard. 

La islla Bumaga y la islla Warnawi, formen tamién parte del grupu de les Islles Wessel, que tamién formen parte de les islles Cunningham.

## Enllaces internos

## Enllaces esternos

*https://mapcarta.com/es/28703578 Mapcarta de les islles Cunningham.
Islla Bumaga

La **islla Bumaga** ye una islla del grupu de les Islles Wessel y del grupu de les Islles Cunningham. Atópase frente a la mariña del Territoriu del Norte d'Australia, tien un tamañu d'alredor de 370 hectárees, y una altitú media de 22 metros.

Los pueblos, aldegues o ciudaes cercanes a la islla Bumaga inclúin el pueblu de Galiwinku, el pueblu de Gunyangara y el pueblu de Gapuwiyak.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Bumaga island map,
Sidi Bennour

**Sidi Bennour** (en bereber : ⵙⵉⴷⵉ ⴱⵏⵏⵓⵕ, en árabe: *سيدي بنُّور*, "Sheikh Sufi") tamién llamada Doukkala y Tlat Sidi Bennour, ye una ciudá marroquí nel oeste del país que pertenez a la provincia de Sidi Bennour y tien 55.815 habitantes (censu de población) (2014). Ye la capital de la rexón de Doukkala-Abda. Sidi Bennour atópase a unos 67 km al sur d'El-Yadida, a 120 km al noroeste de Marrakech, a unos 100 km al este de Safi y a 210 km al suroeste de la capital marroquí Rabat.

## Demografía
Tien una población de 

## Referencies

## Enllaces esternos
Solinca Turbón

**Solinca Turbón**  ye una poeta y narradora asturiana. Ye Llicenciada en Psicoloxía y Máster en xestión integrada de la empresa.

## Actividá lliteraria
Tien dos poemarios espublizaos pola Editorial Trabe: *Lliteratura interna*, que foi premiu Nené Losada Rico en 2014 y *Reflexones d'un cuerpu opacu* que foi premiu Fernán Coronas en 2018. Amás d'estes publicaciones, tien collaborao con periódicos, porfolios o revistes como Reciella Malory, Formientu, La Nueva Paisana o Lliteratura ente otres. En toos estos medios tien tanto rellatos como poemes.                

En 2022 tuvo l'honor de formar parte de la delegación lliteraria asturiana nel Festival Intercélticu de Lorient na Bretaña francesa.                  

Miembru de la Tertulia Malory y del Sindicatu d'autores llangreanos (SAL)

## Obres espublizaes

### En solitariu
* Lliteratura interna (Premiu Nené Losada Rico 2014) Editorial Trabe 2016
* Reflexones d'un cuerpu opacu (Premiu Fernán Coronas 2018) Editorial Trabe 2020

### N'antoloxíes y obres colectives
* *Que nun se pierda nel aire* (Gobiernu del Principáu d'Asturies, 2016)
* *Escritores asturianes* (Gobiernu del Principáu d'Asturies, 2017)
* *Al horru II* (Patanegra Ediciones, 2020)
* *Surdiversu* (Cuatro Gotes, 2024)

## Premios
* Mención especial n'asturianu nel Manuel Nevado Madrid con *El que mata a los sueños* en 2013.
* Ganadora del Nené Losada Rico de Poesía con *Lliteratura interna* en 2014 (Trabe, 2016)
* Tercer premiu nel Concursu de rellatos breves improvisaos Entaína a escribir con *Convivencia* en 2016.
* Tercer premiu nel Concursu de rellatos breves improvisaos Entaína a escribir con *L'amor* en 2017.
* Ganadora del Fernán Coronas de Poesía con *Reflexones d'un cuerpu opacu* en 2018 (Trabe 2020)
* Segundu premiu nos Cuentos pola oficialidá del Asturianu de Bimenes con *Enguedeyos y mentires* en 2021.
* Segundu premiu nos Cuentos pola oficialidá del Asturianu de Bimenes con *Teresa* en 2022.
* Tercer premiu nel Concursu de microrrelatos de CCOO con *Movimientos* en 2023.
* Ganadora del Concursu de rellatos Luisa Rebollar *La Sariega* con *Oportunidá* en 2024.

## Referencies

## Enllaces esternos
Islla Manabeshima

ye una islla nel Mar Interior de Seto, parte del conceyu de Kasaoka, Prefectura de Okayama, Xapón. La islla tien una superficie de 1,49 km², ye una de les siete islles habitaes del grupu d'islles Kasaoka. La principal actividá comercial de la islla ye la pesca.

La islla algamó prominencia internacional por cuenta de la so situación como escenariu de películes y como tema d'una narrativa gráfica "Manabe Shima, Islla de Xapón" del ilustrador Florent Chavouet publicada per primer vegada en Francia en 2010.

## Xeografía
La islla ta a 31 quilómetros en barcu de la principal islla xaponesa de Honshū. La islla tien poques carreteres, pero frente a la despoblación rural y a los enclinos demográficos baxos, consiguió caltener la so escuela primaria y secundaria. La islla cunta con sableres y un clima templáu tol añu. Kasaoka ye'l puertu de ferry más cercanu.

En 2016, los llugares clave de la islla fueron documentaos en Google Street View con una cámara montada nuna mochila.

El mar interior esta de la mesma subdividíu en pequeños mares. D'oeste a este, son los siguientes:
* Mar de Suo (*Suo Nada*);
* Mar de Iyo (*Iyo Nada*);
* Mar de Akai (*Akai Nada*);
* Mar de Bingo (*Bingo Nada*);
* Mar de Harima (*Harima Nada*);
* badea d'Osaka (*[[Osaka|Ōsaka]] Wan*), al este de la islla d'Awaji.

## Cultura
Manabeshima foi l'escenariu de la película de 1984 *MacArthur's Children*, describiendo l'impactu de la Ocupación de Xapón polos Estaos Xuníos dende la perspectiva de los habitantes d'una pequeña comunidá insular. La película cuntó col debú cinematográficu del actor Ken Watanabe, Masako Natsume y Shima Iwashita.

En 2010, el dibuxante francés Florent Chavouet, publicó un llibru de viaxes tituláu *Ō Manabe Shima* dedicáu a la islla y a los sos habitantes.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Manabe shima, la islla de los gatos
Arroz con bugre

L'arroz con bugre ye un platu típicu de les localidaes costeres españoles, ellabórase de forma asemeyada a la paella de mariscu; puede cocinase secu o tamién caldosu. Suel sirvise, al igual que tolos arroces, acabante d'ellaborar.


Ficheru:Arroz_con_bogavante_en_paellera.jpg|miniaturadeimagen|220x220px|Paella d'Arroz con llocántaru, llistu pa sirvir.
Ficheru:Arroz_con_bogavante.jpg|miniaturadeimagen|220px|Arroz con llocántaru, tamién llamáu Bugre.
Ficheru:Arroz_caldoso_con_bogavante.jpg|miniaturadeimagen|220px|Arroz caldosu con bugre.


## Carauterístiques

L'arroz ideal para esti platu ye'l de la variedá "bomba" (Sacante si faise caldosu ), que rique una mayor cantidá d'agua, colo que'l granu enchese más y trescálense-y más los otros sabores. Al igual que la paella, cocinase nel recipiente tamién llamáu paella o paellera, o, si ye caldosu, en cazuela de folla o con un recipiente tratáu na so superficie onde non se pegue.

## Referencies

## Enllaces internos

*Arroz con bogavante, Receta Asturiana.
Rubén Albés

**Rubén Albés Yáñez**  ye un entrenador de fútbol español. Ye llicenciáu en Ciencies de la Actividá Física y del Deporte pola Universidá de Vigo (2007).

Na temporada 2024-2025 fichó como entrenador del Real Sporting de Xixón, de la Segunda División d'España, pero echáronlu a falta d'ocho xornaes depués de ganar un solu partíu de los últimos 17.

## Clubes

## Premios
*Troféu Miguel Muñoz en 2023.

## Referencies

## Enllaces esternos
Seleición masculina de fútbol d'Azerbaixán

La **seleición de [[fútbol]] d'[[Azerbaixán]]** ye l'equipu representativu de dichu país nes competiciones oficiales. La so organización ta al cargu de la Federación de Fútbol d'Azerbaixán, perteneciente a la UEFA y a la FIFA.

La nacional creóse en 1992: hasta aquel momentu, de fechu, el país formaba parte de la Unión Soviética. Nun participó entá na Eurocopa, nin tampoco llogró clasificase p'apostar la Copa Mundial.

## Referencies

## Enllaces esternos
Kamen Ariy

**Kamen Ariy** (Rusu: Камень Арий) ye un pequeñu castru de les Islles del Comandante nel Océanu Pacíficu Norte, al este de la Península de Kamchatka nel este de Rusia. Estes islles pertenecen al Krai de Kamchatka de la Federación Rusa. 

Tantu el grupu como la so islla más grande lleven el nome del comandante Vitus Bering, el navegante rusu, que morrió ellí en 1741, y que tamién lleva'l nome del mar y l'estrechu de Bering.

Kamen Ariy ta a unos 8 km al oeste de Tufted Puffin y consiste en dos roques. La roca del norte ye apuntada y algama un altor de 49,8 metros. La roca del sur ye muncho más plana y solo algama un altor de 2,1 m.

## Clima
El clima ye fríu, con un promediu de 10°C n'agostu y -4°C en febreru, con aprosimao 500 mm de precipitación al añu. La vida montesa carauterística inclúi llóndrigues marines, llobos marinos, frairucos y munches otres aves marines.

## Referencies

## Enllaces esternos
Fratercula cirrhata

***Fratercula cirrhata*** ye una especie d'ave caradriforme de la familia Alcidae. Ye una ave marina qu'habita les mariñes del Océanu Pacíficu rusu y norteamericanu, lo mesmo que de Xapón. Nun se reconocen subespecies.

## Galería d'imáxenes

Ficheru:Frailecillo_coletudo_(Fratercula_cirrhata),_Bahía_de_la_Resurección,_Seward,_Alaska,_Estados_Unidos,_2017-08-21,_DD_35.jpg
Ficheru:Frailecillo_coletudo_(Fratercula_cirrhata),_Bahía_de_la_Resurección,_Seward,_Alaska,_Estados_Unidos,_2017-08-21,_DD_37.jpg
Ficheru:Frailecillo_coletudo_(Fratercula_cirrhata),_Bahía_de_la_Resurección,_Seward,_Alaska,_Estados_Unidos,_2017-08-21,_DD_46.jpg

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sonidos y mapa de distribución de ''Fratercula cirrhata'' en Xeno-canto.
Callorhinus ursinus

***Callorhinus ursinus*** ye una especie de mamíferu pinnípedu de la familia de los otaríidos, la única del xéneru ***Callorhinus***. 

Habita nes mariñes ya islles de bona parte d'Alaska y Siberia (Islles Pribilof), anque tamién cría más al sur, n'agües canadienses hasta les islles de Baxa California.

Pasa casi tola so vida na mar, estableciéndose namás en tierra firme en dómina de reproducción. Los machos apuerten a hasta 5 vegaes más grandes que les femes. Los machos pueden algamar los 2,1 m y 270 kg de pesu, ente que les femes nun pasen de 1,5 m de llargor nin de 50 kg de pesu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Gotland

**Gotland** pue referise a:

* A la provincia de Gotland
** Al conceyu de Gotland, l'únicu conceyu de la provincia anterior.
* A la islla de Gotland, la islla más grande de Suecia.
Paco Cuervo

**Francisco Cuervo-Arango Caso de los Cobos** , más conocíu como **Paco Cuervo**, foi un intelectual, políticu y ex-xesuita asturianu.

## Biografía
Nacíu nuna familia bien tradicional y de dereches, nos últimos años del franquismu camudó a posiciones polítiques d'izquierdes, hasta'l puntu d'acabar siendo candidatu al senáu nes eleiciones xenerales de 1977 pol Partíu Comunista d'España, anque nun salió elixíu.

Foi sacerdote xesuita dende 1958 hasta 1973.

Foi unu de los primeros productores de ganadería ecolóxica d'España.

## Referencies

## Enllaces esternos
RCN Televisión

**RCN Televisión** ye una cadena de televisión de Colombia. La so primer emisión producióse en 1969.

## Referencies

## Enllaces esternos
José Antonio Menéndez Hevia

**José Antonio Menéndez Hevia**  ye un arquiteutu d'interiores, pintor y empresariu asturianu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Islla Ronde

La **Islla Ronde** ye una pequeña islla del sureste del mar Caribe que xeográficamente pertenez a les Antilles Menores y al archipiélagu de les islles Granadines, alministrativamente a la *Commonwealth* o Mancomunidá de Granada. Alcuéntrase al sur de la islla Carriacou y al norte de la islla principal llamada tamién Granada.

Ta prácticamente despoblada y tien unos 8,1 km² de superficie. Considérase una de les "islles privaes" del Caribe.

Cerca de les sos mariñes atópase el Kick-'Em-Jenny, un volcán submarín bien activu.

## Ver tamién
* Antilles

## Referencies

## Enllaces esternos

*San Vicente y las Granadinas
Petón Winslow (Islles Cook)

**Winslow Reef** ye un petón de coral somorguiáu nel sur de les Islles Cook, allugáu a 133 kilómetros al noroeste de la islla de Rarotonga. Ye un petón de plataforma poco fondu. Nun hubo espediciones importantes pa esplorar el petón conocíu como Winslow Reef, en les islles Cook.

Suel confundise col petón Winslow, nes Islles Fénix, na República de Kiribati.

## Bibliograría
* *World Atlas of Coral Reefs*, por Mark D. Spalding, Corinna Ravilious, Edmund P. Green, University Presses of California, setiembre 2001, , 

## Referencies

## Enllaces esternos

*Winslow reef, Cook islands
AsturCon, Convención de Fantasía Asturiana

**AsturCon, Convención de Fantasía Asturiana** ye un festival de lliteratura de xéneru fantásticu de caráuter autónomicu. Celébrase en Xixón dende l'añu 2022y nél participen abondos autores y editoriales asturianos ente los que s'alcuentren dalgunos de gran relevancia nacional, como Rodolfo Martínez o Pilar Sánchez Vicente. Ye un eventu dafechu billingüe castellano-asturianunel que se busca aprovechar el *boom* de la lliteratura fantástica asturiana, afondar nos hechos diferenciales de la fantasía creada n'Asturies (como pue ser l'usu de la mitoloxía propia)y tamién tratar temes d'actualidá nel mundu lliterariu y editorial.

Otru de los actos del eventu ye la entrega del Premiu Fontenebrosa a meyor novela asturiana. El gallardón foi nomáu asina n'honor a la obra más conocida de Vicente García Oliva, primer autor de fantasía infantil y moza n'asturianu, y el Premiu Cero entregóse-y honoríficamente a él. Na edición de 2023 entregóse a Franco Torre por *La liga de los teclistas barbudos*, y na de 2024 a Ana Pereira por *Bederre*.

Los organizadores del eventu son los autores Xon de la Campa, Adrián Carbayales y, hasta 2023, Dam Fernández. AsturCon tien participao n'otros eventos culturales como'l Festival Celsius 232 y el ciclu cinematográficu Peor... ¡Imposible!

## Referencies

## Enllaces esternos
Petón Winslow (Kiribati)

El **Petón Winslow** ye un petón de coral submarín perteneciente al grupu d'Islles Fénix, na República de Kiribati, alcuéntrase a 200 km nor-noroeste de la Islla McKean. Tien malpenes una fondura de 11 metros, 1,6 km de llargor d'este a oeste, y 0,8 km d'anchu. El fondu ta cubiertu de coral rosa y sable coloráu.

Frecuentemente confúndese col Petón Winslow de les Islles Cook. 

El Petón Winslow ye mentáu por Robert Louis Stevenson, quien en 1889 navegó pel área onde se creía que taba, pero nun pudo atopalu.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Status report for Kiribati's coral reefs .
2900 e.C.

**2900 e.C.** (MMCM e.C. en númberos romanos) ye un añu del sieglu XXIX e.C. nel mileniu III e.C.

## Fechos
Alredor d'esti añu y hasta'l **[[2730 e.C.]]**, aproximadamente, los reis de la Primer Dinastía d'Exiptu funden probablemente la ciudá de Menfis como capital del reinu unificáu. Esta decisión simbolizó'l treslláu del poder políticu y relixosu dende'l sur (l'Altu Exiptu) escontra una posición más central y accesible a tol entornu del ríu Nilu.

Nesa mesma dómina, los monarques de la dinastía ficieron construyir les sos tumbes reales na necrópolis d'Abidos, unu de los llugares más sagraos del país. Esti conxuntu funerariu convertiríase más tarde nun centru relixosu de primer orde, vinculáu al cultu del dios Osiris, y siguió siendo utilizáu y veneráu a lo llargo de sieglos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Islla Santa Luzia

**Santa Luzia** ye una islla del grupu de Barloventu del archipiélagu de Cabu Verde. Anguaño despoblada, allugó una pequeña comunidá de llabradores nel .

Alministrativamente pertenez al conceyu de São Vicente, con sede na vecina islla homónima y asitiada a 5 milles de la mesma. La islla de Santa Luzia y los castros axacentes (Branco y Raso) constitúin una reserva natural.

Curiosamente, delles islles de Cabu Verde tienen nomes de santos (la mayor parte correspondientes al día en que fueron afayaes), Santa Luzia ye la única que tien nome de santa.

El paisaxe ta constituyíu per montes serrapatosos al norte, y al sur tán les sableres y dunes de sable blanco.

## Fauna
La fauna marina de la islla ye bastante rica y diversificada. Ye unu de los llugares de friega de les tortúes, y son l'hábitat de munches especies de pexes y mariscos.

## Historia
El monte submarín formóse fai alredor de 122 millones d'años de l'antigua corteza oceánica mientres el cretaceo.

Mientres la Edá de Xelu, Santa Luzia xuntu con São Vicente y Santu Antão yeren una parte de la islla del Noroeste, que tenía unos 1.500 km². Del 5000 al 4000 aC la islla estremóse y formáronse la islla de Santa Luzia y los castros Ilhéu Branco y Raso dempués de que los niveles del mar xubieren na última edá de xelu.

La islla foi afayada en 1462 nel día de Santa Llucía. La islla nunca foi colonizada de manera sostenible, y darréu allugó una pequeña población que vivía de l'agricultura nel .

Los primeros colonos vinieron de São Nicolau, unu de los primeros asentamientos na rexón incluyida la islla de São Vicente, anque más tarde llegó a allugar una ermita. Los pastores usaron la islla como campera de los sos fatáu de caballos, pollinos y mules. 

Nel   construyóse una estación meteorolóxica Anguaño afaenaben pescadores de la islla vecina de São Vicente.

En 2003 Santa Luzia y los dos castros orientales de Ilhéu Branco y Raso fueron declaraos área protexida como Reserva Natural de Santa Luzia. Na isla hai flora y fauna en peligru d'estinción.

## Referencies

## Enllaces esternos
Práxedes Fernández García

**Práxedes Fernández García** , conocida como "la Santa de Mieres", foi una relixosa asturiana.

## Referencies

## Enllaces esternos
Atolón Kure

L**'atolón Kure** (, históricamente **Ocean Island**) forma parte de les islles de Sotaventu de Ḥawai. Ta asitiáu nel estremu oeste del archipiélagu, a 91 km al oeste de Midway.

## Xeografía
Kure ye l'atolón más septentrional del mundu. Ta cerca del que llamen Puntu Darwin, la llatitú onde la crecedera de los petones de coral ye igual a les fuerces que provoquen la so erosión. L'atolón tien una forma casi circular de 10 km de diámetru. L'altitú máxima ye de 6,1 metros. Namás hai dos castros significativos al sur del petón, *[[Green Island]]* y *[[Sand Island]]*, formando una superficie total de 0,86 km².

## Historia
L'atolón Kure lleva'l nome del capitán rusu Kure, que lo afayó en 1827, col barcu *Moller*. La historia de Kure ta llena de naufraxos y rescates. En 1837 naufragó'l capitán Brown col barcu inglés *Gledstanes*. Mientres cinco meses sobrevivieron nel castru Green. Colos restos del naufraxu construyeron una barca que llegó a Honolulu, onde'l cónsul británicu entamó'l rescate. 

En 1843 repitióse la mesma historia col balleneru d'Estaos Xuníos d'América *Parker*. En 1870 la espedición d'Estaos Xuníos del *USS Saginaw*, que fora al atolón Midway, decidió esplorar Kure por si atopaba dalgún náufragu. Estropióse'l motor y estampáronse contra los petones. Cinco voluntarios fixeron el viaxe en barca hasta Kauai, pero llegaron tán agotaos qu'entornaron na sablera y namás sobrevivió unu.

En 1886 el rei Kalakaua tomóla en posesión pol reinu de Ḥawai col nome de Moku Papapa. Construyeron un abellugu con provisiones para los posibles náufragos. Mientres la Segunda Guerra Mundial construyóse una base militar y una estación de tresmisión de radiu pa la navegación.

## Fauna
* *Fratercula cirrhata*
* *Ardenna pacifica'
* *Ptychoramphus aleuticus''

## Referencies

## Enllaces esternos

* mapcarta, map of atoll Kure and other island,
Tubérculu de Darwin

El **tubérculu de Darwin** o **tubérculu auricular** ye un apéndiz cartilaxinosu del cantu de la oreya (*hélix*) presente en munchos seres humanos, ye vestigiu de la punta de la oreya común en mamíferos. Trátase d'un *órganu fósil*, esto ye, un órganu que la so función orixinal perdióse cola evolución y apaez en fetos con 5 a 6 selmanes de xestación. El nome deriva de Charles Darwin.

## Referencies

## Enllaces esternos

*
Tormaleo

**Tormaleo** ye un llugar de la parroquia del mesmu nome, nel conceyu asturianu d'Ibias. Tien una población de .

## Referencies

## Enllaces esternos
Parque nacional Charles Darwin

El **Parque Nacional Charles Darwin** ye un parque nacional allugáu nel Territoriu del Norte (Australia ), a 4 km al sureste de Darwin.

Esti parque sirve de zona de protección para munches especies. Protexe parte de la zona costera de Puertu Darwin (13,02 km²), una de les zones costeres más significatives d'Australia. Tien tamién montes protexíos y 51 especies de manglares.
La rexón foi poblada por aboríxenes per miles d'años. Na actualidá el pueblu Larrakia caltién tradiciones rellacionaes con esta zona.

Nel parque puede repárase una gran cantidá de búnkers que daten de la Segunda Guerra Mundial. Unu d'ellos ye agora un centru para visitantes, onde se presenta información sobro la guerra. Hai gran cantidá de puntos d'observación nel parque con interesantes vistes escontra la ciudá de Darwin.

El parque cunta con estensos senderos fayadizos ya pa caminar polos parrotales, y tamién un senderu para bicicletes de monte que ta calteníu pol "Darwin off-Road Cyclists Club". Los eventos regulares llévense a cabu nel parque inclúin el festival de dances de la tierra.

## Referencies

## Enllaces esternos

*https://nt.gov.au/__data/assets/pdf_file/0006/484791/excursion-guide-charles-darwin-national-park.pdf Excursion guide of the Charles Darwin National Park, .
Viḷḷar de Murias

**Viḷḷar** (rexistrada nel INE como **Viḷḷar de Murias**) ye una casería de la parroquia de Murias, nel conceyu asturianu d'Ayer. Tien una población de .

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
El Bidural (Rozadas)

**El Bidural** ye una casería perteneciente a la parroquia d'Rozadas, del conceyu asturianu de Bual.

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
El Bidural

**El Bidural** pue referise a:

* El Bidural (Ponticella), una casería del conceyu de Villayón.
* El Bidural (Rozadas), una casería del conceyu de Bual.
Arbededo

**Arbededo** ye una casería de la parroquia de Serandías, nel conceyu asturianu de Bual.

## Referencies

## Enllaces esternos
Punta Sátira

La **Punta Sátira** alcuéntrase nel centru de la islla Soledá () nel archipiélagu de les islles Malvines. Alministrativamente ye un territoriu británicu d'ultramar. Como toles Malvines, ta reclamada por Arxentina como parte del departamentu Islles del Atlánticu Sur de la provincia de Tierra del Fueu, L'Antártida ya Islles del Atlánticu Sur.

Esta punta allúgase escontra'l fondu del senu Choiseul y sobro la so mariña septentrional. Amás atópase na entrada del puertu Darwin, al sur del regueru Trullo y al nordeste de la caleta Norton.

## Referencies

## Enllaces esternos
Islla Genovesa

La **islla Genovesa** (antes tamién conocida como *Tower*) ye una islla ecuatoriana allugada nel Océanu Pacíficu que forma parte del archipiélagu de les islles Galápagos.

La forma de la islla ye de ferradura y dispón d'una caldera volcánica, que la so paré derrumbose. La formación de la gran badea de Darwin ta arrodiada de cantiles. El llagu Arturo, llenu d'agua salao, atópase nel centru, y los sedimentos dientro d'esti llagu de cráter tienen de 6.000 años d'antigüedá. Anque nun se conocen erupciones históriques en Genovesa, hai fluxos de lava bien recién nos lladrales del volcán.

En badea Darwin hai la posibilidá de que cualesquier practique bucéu a lo llargo de la paré interna o que vaiga a la paré esterior, que ye menos protexía. Otra posibilidá ye la de bucéu dende l'esterior del volcán al traviés de la canal na caldera.

El so nome foi-y asignáu n'honor a la ciudá de Xénova (actual Italia), que se diz que foi'l llugar de nacencia de Cristóbal Colón. 

Tien una superficie de 14 km² y una altitú máxima de 76 metros. Esta islla ta constituyida polos restos d'un gran cráter somorguiáu. El so nomatu de "la islla de los páxaros" xustifícase pola presencia na badea Darwin de fragates y gaviotes de cola bifurcada, que son les úniques de la so especie que tienen vezos de caza nocherniegos. Tamién pueden reparase piqueros de pates coloraes, golondrines, gaviluetes de lava, páxaros tropicales, palombos, petreles y pinzones de Darwin. El sitiu denomináu "El Barranco" constitúi un pandu pa la observación d'aves, especialmente los piqueros amazcaraos y de pates coloraes. Tamién hai un gran monte de palu santu.

## Ver tamién
* Xeografía d'Ecuador

## Referencies

* Islla Genovesa, 
* Islla Genovesa, Galápagos, Ecuador

## Enllaces esternos

*Datos pal viaxeru,
Aarón Escandell

**Aarón Escandell Banacloche**  ye un .

## Estadístiques
 Actualizáu a fecha de .

## Referencies

## Enllaces esternos
Islles Flecha

Les **islles Flecha** son un conxuntu de trés islles que s'atopen na zona central de la islla Soledad del archipiélagu de les islles Malvines. Alministrativamente ye un territoriu británicu d'ultramar. Como toles Malvines, ta reclamada por Arxentina como parte del departamentu Islles del Atlánticu Sur de la provincia de Tierra del Fueu, L'Antártida ya Islles del Atlánticu Sur.
Estes pequeñes islles remanecen n'agües del senu Choiseul, na zona occidental del mesmu y na ruta que conduz a puertu Darwin. Amás atópense al nordeste de la llaguna Flecha y al sudeste de la punta Sátira.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Mapa detalle del extremo occidental del seno Choiseul y de la zona del istmo de Darwin, .
Islla Enderby (Galápagos)

La **Islla Enderby** ye'l nome que recibe un castru que pertenez al país suramericanu d'Ecuador, y que xeográficamente ta incluyíu nel parque nacional, provincia y archipiélagu de les Islles Galápagos. 

Tien una superficie de 19,3 hectárees (0,19 kilómetros cuadraos), alcuéntrase a 79,2 kilómetros del centru del archipiélagu, con una llinia costera qu'algama 1,68 kilómetros y la islla principal más cercana ye la de Floreana o Santa María.

## Fauna y flora d'Enderby
*[[Phoenicopterus ruber glyphorhynchus]]*, *[[Sula nebouxii]]*, *[[Sula granti]]*, *[[Pelecanus occidentalis urinator]]* y *[[Fregata magnificens]]*, *[[Triaenodon obesus]]*, tortúes marines, mantarrayes, delfines, *[[Tursiops truncatus]]* y común, *[[Zalophus wollebaeki]]*, estrelles de mar, oricios y una gran variedá de especies marines, y flora como Scalesias vellosa y Lecocarpus pinaffitidus, endémiques del llugar.

## Ver tamién
* Xeografía d'Ecuador

## Referencies

## Enllaces esternos

*Historia de Galápagos en quince documentos, darwinfoundation.org,
Robin Hood (película de 1973)

***Robin Hood*** ye una película d'animación producida por Walt Disney Productions, dirixida por Wolfgang Reitherman. La película ta basada na popular leyenda de «Robin Hood», usando animales antropomórficos en llugar de persones. Foi estrena en Estaos Xuníos el 8 de payares de 1973.

## Referencies

## Enllaces esternos
Baxa California Sur

**Baxa California Sur**, oficialmente ****, ye ún de los trenta y ún estaos que, xunto cola Ciudá de Méxicu, formen Méxicu. Divídese en cinco conceyos, y la so capital, y ciudá más poblada, ye La Paz.

Allúgase na faza meridional de la península de Baxa California, nel noroeste del país, y llenda: al norte con Baxa California, al este col golfu de California y al oeste col océanu Pacíficu. Tien una estensión de 73.909 km², el 3,9% del total del país, y una población (2020) de 798.447 habitantes, que faen d'elli el segundu estáu menos pobláu del país y el de menor densidá de población. La so escasa población fai qu'aporte namái un 0,9% del productu interior brutu del país, mayormente al traviés del comerciu. El so Índiz de Desarrollu Humanu, en 2019, foi de 0.804 (consideráu peraltu), el cuartu mayor del país tres del de la Ciudá de Méxicu, Baxa California y Nuevo León.

Al formase en 1824 la federación mexicana, el so territoriu integróse nella como parte del territoriu de Baxa California. Esti dixebróse en 1930, formándose equí'l territoriu sur de Baxa California. Esti territoriu algamó'l 8 d'ochobre de 1974 el so estatus d'estáu llibre y soberanu.

## División alministrativa
L'estáu de Baxa California Sur divídese en 5 conceyos. Los sos datos de población recuéyense nel cuadru que vien darréu:

## Referencies

## Enllaces esternos
Lida Salin

**Lida Salin**  foi una actriz finlandesa.

## Biografía
El so verdaderu nome yera Lida Irene Wallden, y nació n'Asikkala (Finlandia), siendo los sos padres l'empresariu Karl Wallden y la so esposa Gustava Mickelson.

Anque nos sos empiezos trabayó nuna imprenta, Salin empezó a actuar en 1905 nel Teatru de los Trabayadores de Sörnäinen de Ḥélsinki. Debutó nel cine en 1936, rodando 32 filmes hasta l'añu 1946.

Casó con Oskar Aleksander Salin, col que tuvo a los baillarinos Alf Salin, Iris Salin y Klaus Salin, y tamién del actor Holger Salin.

Finó en Ḥélsinki nel añu 1946.

## Filmografía

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
*
Islla Pinta

La **islla Pinta** (tamién conocida como la *isla Abingdon*, n'honor al Conde de Abingdon) ye una islla ecuatoriana que forma parte del archipiélagu de les islles Galápagos, allugáes nel océanu Pacíficu; ye la novena más grande, pola so superficie, del grupu d'islles.

Lleva'l nome d'una de les carabeles de Colón. Tien una superficie de 60 km² y una altitú máxima de 777 metros. Equí pueden reparase gaviluetes de cola encruciada, iguanes marines y llobos marinos. Un datu importante ye que ye la islla orixinaria de la famosa tortúa Solitariu Xurde (*[[Chelonoidis abingdonii]]*).

La islla Pinta ye tamién el llar de gaviluetes, iguanes marines, gavilanes, llobos marinos pelliteros y un númberu ampliu d'otres aves y mamíferos. Ye la islla más al norte de les islles Galápagos. Nel pasáu, na islla Pinta había una próspera población de tortúes y tamién alcuéntrase uno de los volcanes más activos.

## Ver tamién
* Xeografía d'Ecuador

## Referencies

## Enllaces esternos

*Vuelven les tortúes a la islla Pinta
Institutu Nacional d'Estadística y Xeografía

L' **Institutu Nacional d'Estadística y Xeografía**, conocíu pol acrónimu INEGI pol so nome antiguu n'español (******) ye ún de los órganos constitucionales autónomos de Méxicu. Foi creáu por decretu presidencial, del presidente Miguel de la Madrid, el 25 de xineru de 1983, y tien como función coordinar el sistema nacional d'estadística ya información xeográfica del país.

Ye la institución responsable d'ellaborar, cada diez años, el Censu Xeneral de Población y Vivienda. Ellabora tamién, cada cinco años, el censu económicu del país, y tamién los censos agrícola, ganaderu y forestal. Encárgase tamién del cálculu de la variación mensual del productu interior brutu, d'ellaborar les encuestes de confianza de los consumidores y, en xeneral, de tolos estudios y proyecciones estadístiques que sirven de referencia pal restu de les instituciones gubernamentales del país a la hora de tomar les sos decisiones (estadístiques d'empléu, de violencia doméstica, de comerciu, ...). 

La so presidenta, dende'l 1 de xineru de 2022, ye la economista ya historiadora Graciela Márquez Colín.

La so sede central allúgase na ciudá d'Aguascalientes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Niijima

**Niijima** (en xaponés: 新島) ye una islla volcánica nes islles Izu que ta alministrada pol Gobiernu Metropolitanu de Tokiu, Xapón, que alcuéntrase al sur de Tokiu y al este de la península d'Izu, prefectura de Shizuoka. La ciudá de Niijima (新島村 *Niijima-mura* ) alministra el gobiernu local de la islla Niijima.

Niijima tien una superficie de 23,87 km² y tien una población d'aprosimao 2.700 persones, atópase 163 km al sur de Tokiu. La islla ye la más grande en Niijima-mura, o villa Niijima, que tamién contién la más pequeña, vecina Shikinejima, y los castros Jinai-tō (地内島) 1 km al oeste y Hanshima 300 m al sudeste. Niijima-mura ye parte del Parque Nacional Fuji-Hakone-Izu. Hai dos comunidaes na islla de Niijima: Honson () nel centru de la islla y la más pequeña Wakagō () nel estremu norte de la islla.

El puntu más altu na islla ye'l monte Miyatsuka (432 m). Nel estremu sur de Niijima esisten unes instalaciones para el llanzamientu de cohetes de sondéu esperimental.

Niijima, al igual que gran parte del restu de Xapón, ye propensu a los terremotos. Acordies con el mapa Xeolóxicu d'EE.XX., l'área alredor de Niijima promedia de 10 a 20 seísmos, de magnitú 5 o mayor, cada añu. Como prueba d'esta aturbolinada historia xeolóxica, ta rexistráu que Niijima y Shikinejima fueron la mesma masa de tierra en fecha tan recién como el . En 1688 y nuevamente en 1704, dellos tsunamis forxaron les distintes islles qu'esisten na actualidá. Esta ye la razón pola que la islla denominase "nueva islla" en xaponés.

## Ver tamién
* Xeografía de Xapón
* Xeografía d'Asia

## Referencies

## Enllaces esternos

*islles Izu
Islles Izu

L****' ye un grupu d'islles volcániques que se distribúin al sureste de la península d'Izu en Honshū, Xapón. Formen parte de l'alministración de la prefeutura de Tokiu, estremándose en trés subprefeutures (hai delles islles ensin incorporar a nenguna subprefeutura). La mayor de les islles ye Ōshima o Izu Ōshima. Toles islles formen parte del Parque Nacional Fuji-Hakone-Izu.

## Islles principales
* Izu Ōshima 
* Toshima
* Niijima
* Shikinejima
* Kōzushima
* Miyakejima
* Mikurajima
* Hachijōjima
* islla d'Aogashima
* Roques Bayonnaise
* Sumisutō
* Tori-shima
* Sofugan

## Galería

Ficheru:ShikineFromKozuTyoJpDec04-1.jpg|Shikinejima.
Ficheru:Hachijojima_freesia_festival_2007-03-21.jpg|Hachijojima.
Ficheru:Hachijojima.JPG|Hachijō.
Ficheru:MiharaMountainTop.JPG|Mihara.
Ficheru:Hachijō-kojima.JPG|Hachijō-kojima. 


## Referencies

## Enllaces esternos

*Percorríos poles islles de Xapón
Islla Toshima

**Toshima** () ye una islla volcánica allugada nes islles Izu (伊豆諸島), que s'atopa al sur de Tokiu y al este de la península d'Izu, na prefectura de Shizuoka. Toshima forma parte del parque nacional Fuji-Hakone-Izu. Alministrativamente depende la villa de Toshima (利島村, Toshima-mura), como parte de Tokiu.

La islla tien 4,12 km², siendo una de les islles más pequeñes que tien habitantes nel archipiélafu de les islles Izu. Nella viven aprosimao 330 persones. El 80% de la islla ta cubierta per montes de camelies. Ente los meses de payares y marzu, la islla tíñese de colloráu poles flores de camelies. La islla tamién tien el lliriu Saku, el lliriu más grande del mundu.

La islla alcuéntrase ente Izu Ōshima, la islla más grande del conxuntu d'islles, y Niijima. Los ferris que saleen a Niijima faen una pequeña parada en Toshima.

La principal fonte d'ingresos na islla de Toshima ye la pesca. Tamién esisten pequeños centros turísticos y granxes. El llugar mas altu de la islla ye'l monte Miyatsuka.

## Referencies

## Enllaces esternos

*La islla de les Camelies,
Stanley

**Stanley** pue referise a:

## Llocalidaes

### Australia
* Stanley (Australia Meridional)
* Stanley (Tasmania)
* Stanley (Victoria)

### Estaos Xuníos
* Stanley (Idaho)
* Stanley (Indiana)
* Stanley (Iowa)
* Stanley (Kansas)
* Stanley (Kentucky)
* Stanley (Louisiana)
* Stanley (Minnesota)
* Stanley (New Mexico)
* Stanley (New York)
* Stanley (North Carolina)
* Stanley (North Dakota)
* Stanley (Oklahoma)
* Stanley (Virginia)
* Stanley (West Virginia)
* Stanley (Wisconsin)
* Stanley (Barron County, Wisconsin)
* Stanley County (South Dakota)
* Stanley Township (Lyon County, Minnesota)

### Reinu Xuníu
; Escocia
* Stanley (Perthshire)

; Inglaterra
* Stanley (Derbyshire)
* Stanley (County Durham)
* Stanley Crook
* Stanley (Nottinghamshire)
* Stanley (Staffordshire)
* Stanley (West Yorkshire)
* Stanley (Wiltshire)

; Islles Malvines
* Stanley, la capital de les islles Malvines.

## Tresporte
* Aeropuertu de Stanley
Miyakejima

ye una islla nel grupu de les islles Izu, al sureste de Honshū, Xapón, alministrada pol gobiernu Metropolitanu de la ciudá de Tokiu, tien una superficie de 55,50 km². La islla ta a 180 kilómetros al sur de Tokiu. Al 1 de xineru de 2006, la población de la islla yera de 2.884 persones. Al igual qu'otres islles nel grupu de les islles Izu, Miyake forma parte del Parque Nacional de Fuji-Hakone-Izu.

La islla ye conocida pola so constante actividá volcánica, producida pol so principal volcán, el monte Oyama, tuvo erupciones delles vegaes. Por lo mesmo, esiste un constante fluxu de gas sulfúrico nel aire, sobremanera pola erupción qu'asocedió'l 14 de xunetu de 2000, lo que fixo que para setiembre d'esi añu, la islla fuera evacuada dafechu. Tres más de 4 años d'actividá volcánica, los habitantes de la islla volvieron nel 2005. Toa esa actividá volcánica fai que los habitantes de la islla tuvieren mázcares de gas tol tiempu, pola so toxicidá del gas nel aire, sicasí, les mázcares yá nun son necesaries dende va años. Les alarmes disparen si hai un aumentu dramáticu nos niveles de gases tóxicos nel aire. Les emisiones de gases volcánicos d'esti volcán mídense por aciu un sistema analizador de gases multicomponente, que detecta la desgasificación preeruptiva de magmes ascendentes, ameyorando la predicción de l'actividá volcánica.

## Ver tamién
* Xeografía de Xapón
* Xeografía d'Asia

## Referencies

## Referencies
 
*Islla Miyake - Miyakejima
Islla d'Aogashima

ye una islla volcánica xaponesa, la más meridional y aisllada del archipiélagu Izu. Alcuéntrase nel mar de Filipines, al este del archipiélagu homónimu, nel estremu norte de Micronesia, a 358 kilómetros al sur de Tokiu y a 64 kilómetros al sur de Hachijō-jima. La so área ye de 8.75 km². Forma parte del Parque Nacional Fuji-Hakone-Izu. La so capital ye la villa d'Aogashima, la municipalidá más pequeña por númberu d'habitantes, del Xapón.

## Historia
Ye poco lo que se conoz sobro la historia de la islla. Méntase en rexistros del periodu Edo que se caltienen en Hachijō-jima. Nellos rexístrase la so actividá volcánica en 1652 y, darréu, dende 1670 hasta 1680. Nuevamente méntense terremotos en xunetu de 1780, siguíos pola erupción de vapor nos llagos de la caldera d'Ikenosawa. Un nuevu terremotu provocó la gran erupción de mayu de 1781, que los sos fluxos de llava d'abril de 1783 determinaron la evacuación de los más de trescientos habitantes de la islla, de los cualos pereció cerca de la metá.

Aogashima convirtióse nuna islla despoblada hasta 1835, fecha na cual Jirodayu Sasaki y otros evacuaos y los sos descendientes decidieron la torna a la islla. Naquel momentu la población yera d'unes 240 persones, qu'algamaron el so máximu en 1889, con 754. Sicasí, cuando los barcos con destín a Ogasawara empezaron a faer escala en Aogashima, empezó la emigración. En 1903, establecióse una llinia regular de tresportes a Aogashima, colo cual empezó un intercambiu col restu del Xapón y el desenvolvimientu de la islla. En 1940 foi reconocida como villa, con una población de 407 habitantes.

## Xeografía
Aogashima ye de formación cuaternaria y ta compuesta polos restos de cuatro calderes submarines. Mide 3,5 km de llongura con un anchu máximu de 2.5 km, arrodiada de cantiles bien serrapatosos, formaos por capes de depósitos volcánicos; la mariña sur álzase hasta una cresta afilada que forma un cantu d'una caldera llamada Ikenosawa (池之沢) con un diámetru de 1,5 km, esta caldera apodera la islla, col so puntu más altu, Otonbu (大凸部), cume de tola islla, a 423 m. s. n. m. Ye destacable que'l centru d'Ikenosawa ta ocupáu por un conu secundariu llamáu Maruyama (丸山).

Consideráu como un volcán activu de Clase C pola Axencia Meteorolóxica de Xapón, la última erupción d'Aogashima tuvo llugar mientres un periodu de cuatro años ente 1781 y 1785.

## Referencies

## Enllaces esternos
Pexedulce

Col términu **pexedulce** o **pexe dulce**, amás de con **aguadulce** o **bocadulce**, podemos referinos a dos escualos diferentes:

* *[[Heptranchias perlo]]*;
* *[[Hexanchus griseus]]*.
Sōfugan

, conocida tamién como  n'inglés («Esposa de Lot»), ye una islla despoblada y volcánica allugada a 650 km de les mariñes de Tokiu, y ye'l puntu más meridional de les islles Izu de Xapón. Alministrativamente pertenez a la metrópoli de Tokiu, pero nun se determinó a qué ciudá, villa o pueblu que te na so xurisdicción; provisionalmente ye alministráu dende la subprefectura de Hachijō. L'Axencia Meteorolóxica de Xapón clasificó tanto la islla como la so zona circundante como un volcán activu.

## Historia
Foi afayada pol marín inglés John Meares el 9 d'abril de 1788, quien se maravió cola so forma y nomóla *Lot's Wife* pola so forma asemeyada a la esposa de Lot, personaxe de la Biblia que se convirtiera nuna estatua de sal. Darréu en documentos oficiales xaponeses la islla toma'l nome de Sōfugan o Sōfuiwa.

## Xeografía
Alcuéntrase a 650 km al sur de la zona continental de Tokiu y a 76 km al sur de la islla Torishima. Tien una estensión de 84 × 56 m (0,01 km²), unu altor máximu de 99 m y ye una roca de color escuru consistente de basaltu y de forma pindia, polo que ye imposible asitiase na islla, nun siendo que se faiga por aciu una esguilada (foi esguilada en 1972 y 2003). Forma parte d'un volcán submarín que la so caldera allúgase a 2,6 km al sur de la islla y a 240 m de fondura.

Les agües circundantes son bastante clares polo que ye un llugar especial para la pesca y el bucéu.

## Referencies

## Enllaces esternos
 
* Sōfugan - *Japan Coast Guard volcano database* (en japonés)
Palaçuolo

**Palaçuolo** (oficialmente en ) ye una *[[freguesia]]* portuguesa del conceyu de Miranda do Douro, con 50,14 km² de superficie y 678 habitantes (2001). La so densidá de población ye de 13,5 hab/km².

Ta formada poles aldees de Palaçoulo y Prado Gaton.

## Economía
Esta *freguesia* ye conocida pola ellaboración de navayes y cubertería diversa pa la cocina. La so producción allega a les llendes con España.

## Referencies

## Enllaces esternos

*  (en portugués)
* Gobiernu civil a información alministrativa del Distritu de Bergancia (en portugués)
Sierra

Col términu **sierra** podemos referinos a:

* una socesión de montes enllazaos ente sí.
* una ferramienta pa cortar madera o otros materiales.
* ''Sarda sarda'', un pexe de la familia de los Scombridae.
* ''Katsuwonus pelamis'', un pexe de la familia de los Scombridae.
* Sierra, una aldea de la parroquia d'El Remediu, nel conceyu asturianu de Nava.

## Ver tamién

## Referencies
Sumisujima

, **Sumisutō** o **islla Smith** forma parte de les islles Izu y alministrativamente ye parte de Tokiu, Xapón. Alcuéntrase na zona meridional de les islles Izu, a 110 km al sur d'Aogashima, ente les Roques Bayonnaise y la islla de Torishima; y a 520 km al sur de la zona continental de Tokiu. Tien un área de 0,03 km² y nun tien población permanente, el so altor máximu ye de 136 m.

L'orixe d'esta islla ye volcánicu y columbróse una caldera volcánica a 10 km al norte de la islla. En 1991 y 1992 reportáronse cambeos sustanciales na forma de la islla.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Isla Smith na Axencia Meteorolóxica de Xapón (en xaponés)
Ard-Galen

Nel universu imaxinariu de J. R. R. Tolkien, **Ard-Galen** ye una descomunada y verde llanada asitiada al norte de Dorthonion Lothlann, al oeste de les Ered Wethrin al este de los Montes Azules. Ye, nel so estremu occidental nos Montes de la Solombra, u tien les sos fontes el ríu Sirion.

Zona en desputa ente Morgoth y los Noldor de Fingolfin y Maedhros. Nos entamos de la Tierra Media, Morgoth yera dueñu y siñor d'esi territoriu, pero cuando esti foi encadenáu y fechu prisioneru de los valar, la erma y fría llanada reverdeyó y foi zona de caballos xabaces. Munchos de los proxenitores d'esos caballos proveníen de Valinor y sirvieron con eficacia a les forcies de los elfos.

Nel 450 de la Primer Edá del Sol. Morgoth afaró la llanada con fueos del Thangorodrim na Batalla de la Llama Sópeta, polo que esa rexón quedó afarada dafechu y erma polo que se la llamó Anfauglith («povisa afogadizo»).

## Haudh-en-Ndengin
Haudh-en-Ndengin («Llomba de los Muertos»), tamién llamada Haudh-en-Nírnaeth («Llomba de les Llárimes»), foi llevantada colos calabres de tolos cayíos na «Batalla de les Llárimes Innumberables», con cuenta apavoriar a cualquier sobreviviente o prisioneru d'Angband. Cuerre que magar que d'ello ellí creció la yerba y dengún orcu atrevióse afurar esi sitiu  «onde les espaes soterraes de los eldar y los edain s'espeñicaben en ferruñu».

## Referencies

## Enllaces esternos
Melva

Col términu **melva** podemos referinos a:

* *[[Auxis thazard thazard (albacora)|Auxis thazard]]*, un pexe marín tamién nomáu albacora;
* *[[Sarda sarda]]*, un pexe marín tamién nomáu albacora, futbolista o sierra ~ xerra.