Gertrude Duby Blom

**Gertrude Duby Blom**, conocida como “Trudy” (nome de soltera: **Gertrude Elizabeth Loertscher**), foi una periodista, fotógrafa, trabayadora social y etnógrafa suiza, nacida en Berna en 1901 y finada en 1993, en San Cristóbal de Les Cases, Chiapas, Méxicu, quien trabayó mientres más de cincuenta años na selva lacandona documentando la vida de los indíxenes y la depredación d'esa rexón selvática del sureste de Méxicu.

Xunir a los 23 años al Partíu Llaborista inglés mientres la so residencia nel Reinu Xuníu onde anició faciendo reportaxes pa periódicos suizos. P'aprender italianu, viaxó a Florencia onde se comprometió na llucha social y participó en movimientos antifascistes. Foi arrestada y encarcelada xunto con otros socialistes, y más tarde deportada a la frontera suiza. De regresu al so país d'orixe casóse col so paisanu Kurt Duby, que'l so apellíu llevaría hasta la muerte a pesar de divorciase d'él pocu tiempu dempués del so matrimoniu.

Viaxó a Alemaña onde se casó per segunda ocasión con un ciudadanu alemán, namái pa fines de llograr la so inmigración nel país. Más tarde siguió la so xera de periodista y xunióse al Partíu Socialista de los Trabayadores. A partir de 1933 foi escorrida polos nazis, lo que-y fixo volver a Suiza y dempués, yá en 1940, vía Francia, emigrar a Méxicu xunto a otros refuxaos, socialistes, comunistes y xudíos.

Nesti país onde moró de manera definitiva y del qu'adoptó la nacionalidá, conoció a un arqueólogu de Dinamarca d'apellíu Blom, inmigrante como ella, a quien-y mercó un aparatu fotográficu col qu'aprendió los secretos del oficiu que se volvería central na so actividá profesional.

## La so vida en Méxicu
Establecida la so rellación col arqueólogu danés Frans Blom, en 1943 viaxaron xuntos a Chiapas pa establecese con cuenta de faer investigaciones y documentar alrodiu de la selva lacandona y los sos indíxenes. Fixeron la so residencia en San Cristóbal onde fundaron una casa-hotel-muséu a la que llamaron Na Bolom (La casa del xaguar, en maya tzotzil), y dende la qu'espunxeron al mundu la realidá de la etnia lacandona y la grave depredación a la que taba siendo suxeta esa rexón selvática. A la muerte del arqueólogu danés, en 1963, “Trudy” siguió coles xeres d'investigación, de fotografía y etnográfica, hasta'l fin de los sos díes en 1993.

En Na Bolom diose agospéu a los lacandones que diben a la ciudá y nel cortil estableció un muséu, güei institucionalizáu, que cunta con una coleición de más de 40&nbsp;000 fotografíes de les comunidaes indíxenes del estáu de Chiapas según sales amosando arte relixoso, instrumentos, testiles y artesaníes principalmente de los lacandones pero tamién d'otres etnies rexonales como los tzotziles y los tzeltales. Hai tamién un viveru que contién una serie d'especies vexetales en riesgu d'estinción que foi puntu de partida pa campañes de salvamentu y rescate de delles d'eses especies.

## Ver tamién
* Na Bolom
* Selva lacandona
* Gustavo Armendáriz
* Pueblu tzotzil
* Pueblu tzeltal

## Bibliografía sobre ella
* *Cares y rastros d'una lleendaː Gertrude Duby Blom* (2015), de Kyra Núñez.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Molinos-Por-Na-Bolom Ruta de los Molinos.
*