Odisha

**Odisha** (n'oriya: ଓଡିଶା), enantes llamáu **Orissa**, ye unu de los ventinueve estaos que, xunto colos siete territorios de la Unión, formen la República de la India. La so capital ye la ciudá de Bhubaneshvara.

Ta allugáu al este del país, llindando al norte con Jharkhand, al nordeste con Bengala Occidental, al este col golfu de Bengala, al sur con Andhra Pradesh y Telangana, y al oeste con Chhattisgarh. Con 135 191 km² ye'l novenu estáu más estensu —por detrás de Rayastán, Madhya Pradesh, Maharastra, Uttar Pradesh, Jammu y Caxmir, Gujarat, Karnataka y Andhra Pradesh—. 

Ye'l nome modernu de l'antigua nación de Kalinga, que foi invadida por Ashoka en 261&nbsp;e.&nbsp;C. L'estáu modernu de Odisha establecióse'l 1 d'abril de 1936 nel palaciu de Kanika, Cuttack, como una provincia de la India.

Odisha ye'l novenu estáu más grande per superficie de la India y l'oncenu por población. El oriya ye l'idioma oficial y falar un 93,33% de la población. Odisha carez intensos monzones. La dómina más intensa asocedió n'ochobre de 1999, que causó graves daños y unos 10.000 muertos.

## Xeografía
La capital, Bhuvaneswar, ye conocida polos sos numberosos templos, polo que la conoz como la "Ciudá de los templos". La ciudá de Puri, considerada sagrada polos hinduistes, ta asitiada cerca de la mariña de la badea de Bengala.

El cordal de los Gaths Orientales ocupa l'oeste y el norte del estáu, ente que la zona de la mariña ta compuesta de tierres fértiles. L'estáu travesar el ríu Mahanadi que desagua na badea de Bengala. Nestes tierres cultivar de forma intensiva'l arroz.

El llagu Chilka ye'l mayor llagu costeru de tola India. Nesti llagu atopa una importante reserva d'aves, compuesta por más de 150 especies, tanto migratories como residentes. El llagu ta consideráu una reserva nacional.

## Reseña histórica
D'antiguo esti territoriu yera conocíu col nome de Kalinga y ye mentáu nos antiguos testos y poemes indios, mientres la so conquista per parte de les dinastíes del norte (Ashoka) pola especial crueldá d'esta guerra.

La dinastía que dio fama mundial al territoriu ye la de los Ganga orientales, que reinó ente 1076 y 1438 construyendo los famosos templos de Bhubaneshwar, Puri y Konarak.

Tres una llarga resistencia a los musulmanes, Orissa foi invadida polos afganistanos (1568) y entró a formar parte del Imperiu mogol. Dempués de la cayida de los mogoles, la rexón quedó estremada ente los nawabs de Bengala y los marathas.

En 1803 foi conquistada polos británicos. La zona de la mariña, que pertenecía a les rexones de Orissa y de Bihar, terminó convirtiéndose en 1936 na nueva provincia de Orissa. Ente 1948 y 1949 la población de la zona doblóse gracies a la inclusión na provincia de 24&nbsp;antiguos estaos principescos. En 1950 Orissa convertir nun estáu de la India.

Nel branu de 2008 españaron revueltes graves contra los cristianos de Orissa, llegando a haber dellos muertos —más de 500 según fontes cristianes— y obligando a los fieles d'esta relixón a establecese en campamentos de refuxaos.

## Llugares d'interés
Bhubaneshwara tuvo más de 1000 templos hinduistes de los que caltienen unos 300. Puri destacar pol templu de Jagannath construyíu por Anantavaram nel sieglu XII con una torre de 65&nbsp;metros d'altu llamada polos marinos *la pagoda blanca*.

El templu vishnuista Ananta Vasudeva Mandir (en Bhuvaneshwara), inauguráu en 1278.

Konarak o'l templu del dios del Sol (Sūria) ye unu de los conxuntos arquiteutónicos más notables de la India. Ta consideráu como Patrimoniu de la Humanidá pola Unesco, contién cientos d'escultures de dioses, animales, baillarinos, músicos etc. Cuando'l rei Narasimhadeva construyir nel sieglu XII, tenía una torre de 70 metros que, col tiempu y por cuenta del so enorme pesu, terminó derrumbar.

## Ver tamién
* Accidente ferroviariu de Orissa de 2009

## Referencies

## Enllaces esternos