Saceruela

**Saceruela** ye un conceyu español de la provincia de Ciudá Real, na comunidá autónoma de Castiella-La Mancha. Ye'l puntu d'entamu del trazáu históricu del Camín de Guadalupe de Llevante.

## Toponimia
Saceruela tien dos nomes que s'atribúin al raigañu y orixe del mesmu: “Sacer” y “Sacerral”. Sacer, según el diccionariu, ye pallabra llatina que significa Sagráu.

El nome d'esta llocalidá vien de *sacer* (sagráu) *uela* (villa) del llatín. La Orde de Calatrava añadiólu 039;'de Calatrava*, polo que la xusticia en 1575 ante un interrogatoriu contestó esta villa llámase *Saceruela del Campo de Calatrava*.

== Símbolos ==
L'escudu municipal de Saceruela foi diseñáu pol académicu de la [[Real Academia de la Historia]] don Ramón Maldonado y Coca. Foi aprobáu pol Conseyu de Ministros n'abril de 1962.

Escudu cortáu. Primero, de plata, una Cruz de Calatrava de gules. Segundu, d'oru, una torga de sable. Faen referencia estes armes tantu a la so pertenencia a la Orde de Calatrava, nel primer cuartel, como al primer emblema que llevó'l conceyu. La torga, n'alcordanza del Maestre Don Pedro Girón, que la alzó a rangu de villa. 

La bandera ta gironada n'oru y sable cola Cruz de Calatrava nel centru. Foi apurrida al conceyu por [[Alicia de Borbón-Parma, duquesa de Calabria|Alicia de Borbon-Parma y Habsburgu-Lorena]], infanta d'España.

== Xeografía física==
Pertenez a la contorna d'[[Almadén]]. Llenda al norte col términu de [[Puebla de Don Rodrigo]], al sur colos términos d'[[Almadén]] y [[Almadenejos]], al este con [[Valdemanco del Esteras]] y al oeste con [[Luciana]] y [[Abenójar]].

== Demografía ==


== Historia ==
La población ye perantigua según [[Pascual Madoz]], anterior a los romanos, y na so redolada hai restos romanos, árabes y visigodos. 

En [[1183]] [[Alfonsu VIII de Castiella|Alfonsu VIII]] concedió derechos a la [[Orde de Calatrava]] pa encampizar les tierres de Saceruela. El fechu d'apaecer nes cróniques del *Llibru de la Montería*, d'[[Alfonsu XI de Castiella|Alfonsu XI]], detallaes les sierres de Saceruela como bien montuosas y llenes d'osos y llobos, pueden imaxinase los motivos del despoblamientu d'esta zona onde namái d'asitiaben escasos asentamientos, siendo al más destacable el de la Hontanilla, onde esistía unu de los caños d'agua más importante del pueblu. Esti dominiu de la naturaleza sobre l'home dio orixe al so nome “sacer” y vela”: villa sagrada. Cunten les Rellaciones Topográfiques ordenaes por [[Felipe II d'España|Felipe II]] en [[1575]] que Saceruela, y según los paisanos, yeren tierres que taben arrodiaes de frondosos montes onde abondaben los osos y los llobos: “… la lleña que s'hasta la traen de la sierra… y qu'hai muncha copia d'osos y llobos… que socede tán 21 vaques mancaes de llobos por ser tierra tan montosa…”

Falen en Saceruela d'un pobláu antiguu y desconocíu al que por nome lo llamen Esteres, y que se considera'l pobláu principal, anterior al actual. Los restos topaos de muralla de más d'un metro d'anchu, nuna talaya de poniente, indiquen que quiciabes fueron los restos de los que falen los paisanos. Restos estos conocíos por Los Corrales” cerca del tamién sabíu de “Los Castillejos”.

Villa dende [[1463]], Saceruela asítiase nel estremu sur-occidental de la provincia de Ciudá Real y significó siempres un encruz importante de caminos: Camín de Toledo, Camín de Sevilla, Camín de Portugal y de [https://web.archive.org/web/20120814024124/http://www.caminodeguadalupe.com/ Guadalupe]; atestiguáu tamién pola esistencia d'una ponte romana. Camín d'arrieros y pelegrinos. Ruta de les mayaes y paraísu de los monteros. Nos sieglos XIX y XX, estos caminos pasaron a ser víes secundaries, polo que la importancia de la población decayó.

Nel [[sieglu XVI]], en [[1570]], fundóse la *Orde del Sácer* por *Alonso Rodríguez de Camargo*, presbíteru de la [[Orde de Calatrava]] y Alcalde Mayor de [[Toledo]], que xunió dos cofradía esistentes na villa: una la de *Santa Ana* y la otra la de *La Veracruz*, al xuniles creó la *Archicofradia de la Orde del Sácer*, pa caltener hospitales nel camín real a [[Guadalupe (Cáceres)|Guadalupe]] y asistir a pelegrinos y precisaos.


Anguaño esta Orde sigue esistiendo, col mesmu nome y la mesma filosofía, y dedícase a cooperar n'obres destinaes al desenvolvimientu de los pueblos del tercer mundu. Añalmente tamién noma “Caballero” a una persona que fuera significativa n'asuntos humanitarios, relixosos o sociales. 

En 2011, la Orde del Sácer recibe'l  dau pola [http://www.caballerosdeguadalupe.com/ Real Asociación de Caballeros de Santa María de Guadalupe], xunto al Cardenal-Arzobispu Eméritu de Sevilla Monseñor [[Carlos Amigo Vallejo]] y el direutor, realizador y guionista [[Joaquín Araújo]].

La Orde del Sácer desfila'l día del [[Corpus Christi]], en xunu, peles cais de la villa. L'actual Gran Maestre ye Germán Díaz Pérez.

== Acontecimientos históricos ==
El pueblu de Saceruela, asitiáu nel [[Camín de Guadalupe de Llevante]], yera una zona de camín, y nél cobraba la xoda y el [[portalgu]] a los caminantes.

En [[1463]], [[Pedro Girón]], acompañáu por [[Enrique IV de Castiella|Enrique IV]], paraba en Saceruela al so pasu escontra [[Guadalupe (Cáceres)|Guadalupe]], y n'anguaño, el rei concediólu a Saceruela la independencia de [[Piedrabuena]] y dio-y los anexos de [[Valdemanco del Esteras]] y Gargantiel, que fueron de Saceruela hasta la [[Primer Guerra Carlista]], dempués de la cual el pueblu quedó totalmente destruyíu, habiendo amás quemáu tolos archivos, el Conceyu y la ilesia, fechos que s'atribúin al Capitán Gatuña” que se diz yera d'[[Abenójar]].

Dos años dempués del fin de les [[Guerres Carlistes]] la xente del pueblu volver a reconstruyir pero más arriba d'onde taba de primeres, qu'onde agora tán los güertos y la fonte o pilastra de la Hontanilla.

Por cuenta de la construcción que se produció, los únicos restos que queden d'edificaciones antigües son l'escudu de la [[Inquisición]], na casa que se supón de la mesma, y la fachada de la casa de los Montoya.

Mientres la [[Guerra de la Independencia Española|Guerra de la Independencia]], ésta tamién foi una zona de llucha.

Un enclave que pocos conocen, ye la esistencia d'un campu d'aviación que se construyó en tiempos de la [[Segunda República Española]], y del cual entá se caltién la torre de control, un hangar, delles oficines y siete bunkers, que son los que meyor estáu de caltenimientu caltienen.

Tocantes a acontecimientos, si non históricos, sí anecdóticos, cúntase que'l rei [[Alfonsu IX de Llión|Alfonsu IX]] rellata nun llibru la importancia de Saceruela na cacería, “ye privilexáu pola cantidá y calidá”.

Tamién [[Miguel de Cervantes|Cervantes]] na so universal obra [[Don Quixote de la Mancha]] narra'l pasaxe de la pastora Marcela, que se desenvuelve en Saceruela.

== Monumentos ==
* Ilesia de Santa María de les Cruces: construyida nel [[sieglu XIII]], d'estilu [[Arte románicu|románicu]], ye l'edificiu anguaño más emblemáticu del pueblu.
* Ponte romana: por ser bien antiguu o *ponte de los muertos'', pos ellí llavaben antaño les ropes de los difuntos, pero la so arquiteutura diznos que ye de la mesma dómina que'l castiellu.
* Ruines del Castiellu de Castilnegro: la so construcción ye anterior a la Reconquista.

## Fiestes
* La Candelaria: celébrase'l 2 de febreru.
* Romería de la Virxe de les Cruces: ye la patrona de Saceruela. La so imaxe col neñu en brazos representa'l perdón. La romería celebrar del 1 al 3 de mayu.
* Feria y Fiestes d'Agostu: del 10 al 13 d'agostu.
* El Cristu del Consuelu (Hábeas Christi): esta fiesta celebra'l 14 de setiembre.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina del conceyu de Saceruela 
* Información sobre Saceruela
* Camino de Guadalupe en Castiella-La Mancha