open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Conrad Moench

**Conrad Moench** (o **Konrad Mönch**) , foi un botánicu, farmacéuticu, y químicu alemán, profesor ordinariu de botánica na Universidá de Marburg dende 1786 hasta la so muerte.

## Biografía
Foi instructor nel campu de la farmacia. Y dende 1786 hasta la so muerte, profesor de Botánica y autor de dellos trabayos botánicos. En 1792 alzó en Marburgu, un llaboratoriu que sirvió como un centru d'educación ya investigación pa la química y farmacia.

Escribió '''''Methodus Plantas horti botanici et agri Marburgensis''''' en 1794, onde fai recuentu de les plantes que s'atopen nos campos y xardinos de Marburgu.

Nos sos primeros años, inda usaba l'entós nuevu sistema de Linneo, como por ex. na obra publicada en 1777 ***Enumeratio plantarum indigenarum Hassiae***. Pero más tarde, na so postrera gran ***Methodus*** de 1794 incorporó a Gleditsch, que desenvolviera un sistema acordies cola clasificación de los estambres. Nel títulu del llibru ye esplícitu Moenchs **"un describendi situ staminum"** (traducíu: acordies cola posición de los estambres). Asina Moench foi unu de los opositores del sistema sexual de Linneo pa les plantes. Más tarde, sicasí, el sistema de Linneo prevaleció.

En 1802, nomó la especie *Gillenia trifoliata* nun suplementu de la flora llocal de la ciudá de Marburgu, Alemaña. Tamién nomó'l xéneru de plantes de les Echinaceae a finales del sieglu XIX.

## Obra
* ''Supplementum Ad Methodum A Staminum Situ Describendi.'' Marburgu 1802

* *Arzneymittellehre der einfachen und zusammengesetzten gebräuchlichen Mittel.* Marburgu 1800

* *Einleitung zur Pflanzen-Kunde.* Marburg 1798 en llinia, escritura gótico

* *Methodus plantas horti botanici et agri Marburgensis.* Marburgu 1794

* *Systematische Lehre von denen gebräuchlichsten einfachen und zusammengesezten Arzney-Mitteln.* Marburgu 1792-95 en llinia

* ''Systematische Lehre von dem einfachen und gebräuchlichsten zusammengesetzen Arzney-Mitteln.'' Marburgu, 1789

* ''Verzeichniß ausländischer Bäume und Stauden des Lustschlosses Weissenstein bey Cassel.'' Fleischer, Frankfurt, Leipzig 1785

* *Bemerkungen über einige einfache und zusammengesetzte Arzneymittel.* Fleischer, Frankfurt 1781

* ''Enumeratio plantarum indigenarum Hassiae praesertim inferioris.'' Kassel, pp. [24] 268 + 6 pl. 1777

## Honores
### [[Eponimia]]
;Xéneru:
* (Caryophyllaceae) *[[Moenchia]]* Ehrh. ex Medik.
;Especies:

## Ver tamién
* naturalistes y epónimos

## Lliteratura
* Frans Antonie Stafleu. 1967. *Conrad Moench: a rebel against Linnaeus.* In: Taxon 16 (1): 46–48, JSTOR

* Frans Antonie Stafleu. 1971. *[[l.|Linnaeus]] and the Linneans*. In: Regnum Vegetabile 79

## Referencies

* 
* Johnson M. The Genus Clematis pp 89-90, 2001
* . Am. J. of Pharmacy **70** (10) ochobre 1898
* sitiu Echinaceae

## Enllaces esternos
Miloš Tichý

**Miloš Tichý**  ye un astrónomu checu y prolíficu descubridor d'asteroides, casáu con Jana Tichá. Trabaya xunto a la so esposa nel Observatoriu de Kleť, al sur de la República Checa.
Tamién ye'l descubridor del cometa periódicu 196P/Tichý.

## Asteroides afayaos
La llista incompleta de los asteroides descubiertos o codescubiertos (115) por Tichý ye la siguiente:

## Reconocencies
* El asteroide (3337) Miloš foi denomináu asina n'homenaxe so.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina oficial del Observatório de Kleť
Eugene Shoemaker

**Eugene Merle Shoemaker ** (tamién conocíu como Gene Shoemaker)  foi unu de los fundadores de les ciencies planetaries y el más conocíu de los codescubridores del cometa Shoemaker-Levy 9 xunto cola so esposa Carolyn Jean Spellmann y l'astrónomu David Levy.

## Biografía

Shoemaker nació en Los Angeles, California, fíu de Muriel May (de soltera Scott), maestra, y de George Estel Shoemaker, dedicáu a l'agricultura, los negocios, la enseñanza y a les imáxenes animaes. Los sos padres yeren de Nebraska.

Nel so doctoráu en ciencies físiques na Universidá de Princeton de 1960 (en volver# a entamar la so atayada carrera académica) el Dr. Shoemaker demostró que'l cráter Barringer en Arizona producir pol impautu d'un meteoritu. Shoemaker adelantró la idea de que los cambeos xeolóxicos súbitos pueden debese a los asteroides y que estos son fenómenos comunes en periodos de tiempu a escala xeolóxica. Primeramente creíase que tolos cráteres, inclusive los de la Lluna yeren el remanente de volcanes estinguíos.

Shoemaker pensó esto dempués d'inspeccionar los cráteres creaos poles pruebes de la bomba atómica en *[[Nevada Test Site]]* y *[[Yuca Flats]]*, onde detectó la formación d'un aniellu de material refundiáu pola esplosión. En dambos casos apaecía (coesita), ye dicir cuarzu sometíu a una intensa presión.

El Dr. Shoemaker abrió'l campu de l'astrogeología fundando'l Programa d'Investigación Astrogeológica del Serviciu Xeolóxicu de los Estaos Xuníos (USGS) en 1961. Foi'l so primer direutor. Taba claramente arreyáu nel programa Ranger, qu'amosó que la Lluna taba apinada de cráteres d'impautu de tolos tamaños. El Dr. Shoemaker tamién participaba nel entrenamientu de los astronautes estauxunidenses del programa Apollo. Foi designáu como'l primer científicu pa caminar pola Lluna, pero nun pudo al detectáse-y una enfermedá de la so glándula suprarrenal.

En 1969, en Caltech empezó una busca sistemática d'asteroides que crucien la órbita de la Tierra. Producióse'l descubrimientu de delles families de tales asteroides incluyíos los asteroides Apollo.

En 1992, Shoemaker recibió la Medaya Nacional de Ciencia de los Estaos Xuníos. En 1993, codescubrió'l cometa Shoemaker-Levy 9, que foi oxetu de la primer observación del impautu d'un cometa con un planeta.

El Dr. Shoemaker pereció nun accidente d'automóvil en Alice Springs, Australia en 1997. Dalgunes de les sos cenices fueron llevaes a la Lluna pola sonda espacial Llunar Prospector. Hasta la fecha ye la única persona que les sos cenices fueron espardíes na Lluna.

## Reconocencies
* Recibió cola so esposa la medaya James Craig Watson en 1998.
**El Patiu de Shoemaker* ye un área de piedra qu'asemeya la zona de Marte onde aterrizó la nave *[[Opportunity]]* y informalmente nomada asina nel so honor.
* El cráter llunar Shoemaker lleva esti nome na so memoria.
* El asteroide 2074 Shoemaker, lleva'l so nome nel so honor.

## Enllaces esternos
* *Impautu mortal*, videos del National Geographic.
* Páxina del USGS sobre Eugene Shoemaker, n'inglés.
* Páxina de la NASA sobre Eugene Shoemaker, n'inglés. 
* Información Xenealoxía.

## Referencies
Curtiumetraxe

Un **curtiumetraxe** o **curtiu metraxe** (coloquialmente un **curtiu**) ye una producción audiovisual cinematográfica que dura un máximu de 30 minutos y mínimu de 5. Los xéneros de los curtiumetraxes tomen los mesmos tipos que los de les producciones de mayor duración, pero por cuenta del so costu menor suélense usar pa tratar temes menos comerciales o nos que l'autor tien una total llibertá creativa. Munchos mozos creadores usen estos pa dar los sos primeros pasos na industria cinematográfica y bastante direutores de cine consagraos anguaño empezaron con sorprendentes curtiumetraxes que los impulsaron a la fama. Probablemente unu de los curtiumetraxes más famosos de la historia seya *[[Un perro andaluz]]*, escritu y empobináu por Luis Buñuel y Salvador Dalí.

Na actualidá, l'abaratamientu de les nueves teunoloxíes dixitales y el so acercamientu a la producción amateur, supunxo una revolución nel mundu del curtiumetraxe, nel que los mozos realizadores pueden empezar refugando los grandes gastos qu'hasta agora suponía la realización d'estes obres.

La realización de curtiumetraxes abonda de forma eminentemente autodidacta yá que nun ye un xéneru definíu nel qu'esistan cánones establecíos. Por esti motivu, el denomináu "curtiu" ye una plataforma d'impulsu de los nuevos estilos narrativos y visuales. La transgresión de les normes clásiques de la cinematografía tien cabida nestes obres.

Unu de los grandes problemes a los que s'enfrenten los direutores de curtiumetraxes ye l'ausencia d'un mercáu definíu pa estes obres. Son entá pocos los circuitos d'exhibición comercial de curtiumetraxes magar que, per otru llau y irónicamente, los concursos y Festivales d'esti xéneru abonden cada añu. Internet ta suponiendo cada vez más una plataforma d'espardimientu del curtiumetraxe. Ello ye que el curtiumetraxe convirtióse n'unu de los formatos que meyor afacer a Internet. Les sos carauterístiques (curtia duración y producción menos complexa) afaise meyor que nengún otru xéneru cinematográficu a les necesidaes de los espectadores. Magar la comercialización de curtios foi siempres más difícil que la de los llargumetraxes, agora esta situación camudó, mayormente, y “colgar” una obra d'esti tipu na rede dexa que los internautes puedan aportar a unes pieces audiovisuales antes apenes accesibles, colo qu'aumenta considerablemente la so visibilidá y a lo postrero, el so mercáu. Per otra parte, el desenvolvimientu vivíu pol curtiumetraxe cola apaición de les nueves teunoloxíes sirvió por que guionistes, direutores, actores y productores d'esti tipu d'obres asitiaren los sos curtios como un xéneru independiente del llargumetraxe y haber desvenceyáu de la idea de qu'estes obres son un pasu previu escontra les películes de llarga duración.

## Simplificando...
* **Curtiumetraxe** ---> Dura un máximu de 30 minutos.
* **[[Mediumetraxe]]** ---> Duración de 30 a 60 minutos.
* **[[Llargumetraxe]]** ---> Duración igual o superior a 60 minutos.

En cuanto al xéneru, cualesquier que'l so(s) realizador(ye) quiera(n).

## Ver tamién
* Cineminuto
* Clip de videu
* Metraxe
* Mediumetraxe
* Llargumetraxe

## Referencies
Premiu del Sindicatu d'Actores al meyor repartu

El **Premiu del Sindicatu d'Actores a la meyor interpretación del reparty d'una película** ye un premiu dau pol Sindicatu d'Actores de Cine pa premiar la meyor interpretación conxunta d'un repartu nuna película.

## Ganadores y nomaos

### 1990

### 2000

### 2010

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina oficial del Premiu de Sindicatu d'Actores ''(n'inglés)''
Universidá de Nueva York

La **Universidá de Nueva York**, (**NYU** poles iniciales del so nome n'inglés, *New York University*) ye una universidá privada allugada en Nueva York, Estaos Xuníos. Foi fundada en 1831 por Albert Gallatin y un grupu de neoyorquinos. La NYU convirtióse nuna de les mayores universidaes privaes de los Estaos Xuníos y del mundu, con una población estudiantil cimera a los 50.000 alumnos. La Universidá de Nueva York creció hasta entender anguaño les siguientes escueles y facultaes:

* College of Arts and Science (1831)
* School of Law 1835
* School of Medicine (1841)
* Graduate School of Arts and Science (1886)
* College of Dentistry (1865)
* Steinhardt School of Education (1890)
* Stern School of Business 1900
* Institute of Fine Arts (1922)
* School of Continuing and Professional Studies (1934)
* Institutu Courant de Ciencies Matemátiques (1935)
* Wagner Graduate School of Public Service (1938)
* Ehrenkranz School of Social Work (1960)
* Tisch School of the Arts 1965
* Gallatin School of Individualized Study (1972)
* College of Nursing (2005)
* Polytechnic Institute (2008)

Cuenta con 6 grandes centros en Manhattan y con instalaciones propies en Londres, París, Tel Aviv, Buenos Aires, Florencia, Praga, Madrid, Berlín, Accra y Shanghai. Tien un porcentaxe d'almisión del 34%.

## Historia
La Universidá de Nueva York fundóse'l 18 d'abril de 1731 por un grupu de destacaos neoyorquinos.

## Información académica
Considerar de forma bastante amplia que NYU atopar ente los meyores y más prestixoses universidaes d'investigación d'Estaos Xuníos. La sociedá educativa Kaplan oldear al grupu d'universidaes de la Ivy League debíu al prestíu de les sos facultaes, la calidá de la enseñanza y la captación de nuevos estudiantes que práuticamente ye equivalente al d'eses 8 universidaes.

NYU cunta con 36 ganadores de Premiu Nobel, 9 ganadores de la Medaya Nacional de Ciencies, 12 Premios Pulitzer, 30+ ganadores de los Premios de l'Academia (más que nenguna otra universidá del mundu), dellos Premios Emmy, Premios Grammy y Premios Tony y munchos becarios de les fundaciones MacArthur y Guggenheim ente los sos pasaos y presentes Llista de Profesores y Alumnos de la Universidá de Nueva York.

## Deportes

## Vida cultural
Washington Square foi unu de los centros de la vida cultural en Nueva York dende'l sieglu XIX. Artistes de la Hudson River School, la primer escuela del país de pintores destacaos establecióse en redol a Washington Square naquella dómina. Samuel F.B. Morse y Daniel Huntington yeren los inquilinos del Antiguu Edificiu de la Universidá (la universidá ufiertaba n'alquiler estudio y apartamentos residenciales nel edificiu "académicu"). Edgar Allan Poe, Mark Twain, Herman Melville y Walt Whitman contribuyeron al ambiente artístico, interactuando de forma notable cola vida cultural y académica de la universidá.

## Referencies
Vieyu Mundu

El **Vieyu Mundu** consiste naquelles partes de la Tierra conocida polos europeos antes de los viaxes de Cristóbal Colón: Europa, Asia, y África y les islles circundantes. El términu ye l'opuestu a Nuevu Mundu, que da a entender a América.

Anque l'interior d'Asia y África nun fueren esploraos polos europeos d'entós, saber de la so esistencia, hasta Xapón y Sudáfrica. D'esta manera ellos tamién son consideraos Vieyu Mundu. Australia (Oceanía) y L'Antártida nun son nin Viejo nin Nuevu Mundu, una y bones los términos son anteriores al so descubrimientu polos europeos.

N'acepción biolóxica, los organismos del Vieyu Mundu son aquellos que s'atopen en Eurasia y África, y los organismos del Nuevu Mundu son aquellos atopaos n'América. 

La distinción ente Vieyu y Nuevu Mundu tamién s'aplica a los vinos, na que s'identifica col primeru a les rexones tradicionales que cultiven vinu y a los vinos producíos ellí. Los vinos del Vieyu Mundu producir a partir de vides bien cuidaes y con estándares de producción elevaos. Aplícase-yos denominaciones d'orixe según el país (como Porto, Xampán o Rioja). Les téuniques de cultivu del Nuevu Mundu fueron introducíes polos inmigrantes a fines del sieglu XIX y principios del sieglu XX. Utilicen marques emblemátiques pa cada país como'l Tannat n'Uruguái.

## Ver tamién
* Nuevu Mundu

## Referencies
Superespecie

Ernst Mayr asignó'l términu **superespecie** a un grupu de siquier dos especies más o menos distintives que tán esencialmente en alopatría. Non tolos Complexu crípticu d'especies complexos crípticos d'especies son superespecies, y viceversa, pero munchos ser. Les superespecies consistentes en dos especies hermanes denominar «par d'especies». Una especie que forma parte d'una superespecie denominar «alospecie».

Dellos exemplos seríen *[[Phylloscopus collybita]]*, un grupu de páxaros mosquiteros, *[[Camponotus cylindricus]]*, formigues malayes, o les mosques *[[Drosophila paulistorum]]*, que consta de seis semiespecies alopátridas, anque hai zones d'asolape (simpátridas).

## Ver tamién
* Complexu crípticu d'especies
* Especiación parapátrica
* Especiación simpátrica

## Referencies

*
Variety

***Variety*** ye un selmanariu d'Estaos Xuníos dedicáu al mundu del entretenimientu, creáu en Nueva York en 1905 por Sime Silverman. Cola importancia alcanzada pola industria del cine, ***Daily Variety***, la edición diaria de *Variety* con base en Hollywood, foi fundada pol mesmu Silverman en 1933. Dambes publicaciones siguieron vendiéndose dende entós.

La revista ye de propiedá de Reed Business Information, una división de Reed Elsevier, y cuenta con tres ediciones impreses y un sitiu web. El so redactor xefe ye Peter Bart, quien primeramente trabayó en Paramount Pictures y *[[The New York Times]]*. La circulación ye d'unos 31.600 exemplares de la edición diaria, y unos 30.000 de la selmanal.

## Historia
*Variety* foi publicáu dende 1905, cuando foi llanzáu por Sime Silverman como un periódicu selmanal coles sos oficines centrales en Nueva York, que cubría los espectáculos de vodevil. En 1933, Silverman creó *Daily Variety*, un diariu con base en Hollywood.

Silverman foi l'editor de les publicaciones *Variety* hasta qu'escoyó a Abel Green como'l so reemplazante en 1931. Sicasí, siguió como editor hasta la so muerte en 1933, poco tiempu dempués de llanzar *Daily Variety*. El so fíu Sidne (1901-1950), lo sucedíó como direutor de dambes publicaciones. Sidne y la so esposa, l'actriz de teatru Marie Saxon (1905-1942), finaron de tuberculosis. El so únicu fíu, Syd, nacíu en 1932, foi l'herederu de lo que la empresa Variety Inc. yera nesa dómina. El guardián Harold Erichs supervisó a *Variety* hasta 1956. De magar, Syd, yá graduáu de la Universidá de Princeton, tomó'l control de la compañía hasta 1987, cuando la vendió por USD $64 millones a Cahners Publishing (agora conocida como Reed Elsevier).

## Ediciones

*Variety* ye un tabloide ilustráu, publicáu selmanalmente. Ye distribuyíu internacionalmente con una gran cobertoria de películes, televisión, teatru, música y teunoloxía, escritu pa executivos del entretenimientu. *Daily Variety* ye'l nome del diariu publicáu en Los Angeles, California dedicáu a la industria de Hollywood y Broadway. *Daily Variety Gotham*, llanzada en 1998, ye la versión neoyorquina del diariu. Enfocar a la industria del entretenimientu de la Mariña Este de los Estaos Xuníos y ye impresa en Los Angeles mientres les tardes por que pueda ser apurrida en Nueva York cada mañana. *Variety.com* ye la versión d'Internet de *Variety*. Foi unu de los primeros diarios on-line que cobró por aportar a él cuando foi llanzáu en 1998.

## Cultura
Por enforma tiempu, los escritores y columnistes de *Variety* usaron una xíriga llamada *«slanguage»* o *«varietyese»*, que fai referencia especialmente a la industria cinematográfica. Estes fueron llargamente adoptaes y asonsañaes por otros escritores. Términos como *«[[sitcom]]», «[[Atraición sexual|sex appeal]]», «[[payola]]»* ya inclusive *«[[striptease]]»* son atribuyíos a la influencia de la revista.
## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu web oficial (n'inglés).
Nuevu Mundu

El **Nuevu Mundu** ye unu de los nomes históricos con que se denominó al continente americanu dende finales del sieglu XV de resultes del descubrimientu d'América en 1492 per parte de los españoles. El axetivu *nuevu* emplegar pa estremalo del "Vieyu Mundu", esto ye, los continentes yá conocíos polos europeos: Europa, Asia y África. Por esa razón xustificábase l'usu d'un términu inéditu pa designar al continente recién descubiertu y atopáu.

En principiu, Cristóbal Colón (quien la mayoría cree en que l'afayó), creyó que llegara al continente asiáticu, llamáu Indies por Marco Polo. Esi tracamundiu fizo que los europeos denominaren Indies Occidentales a les islles recién descubiertes, n'oposición a les Indies yá conocíes que dende entós empezaron a llamase Indies Orientales. Por esa mesma equivocación a los nativos americanos denominóse-yos indios. Sicasí, yá nel so tercer viaxe (1498-1500) el mesmu Colón alvirtió que se trataba d'un nuevu territoriu, desconocíu hasta entós. D'esta forma, dende l'añu 1507 les cartografíes empezaron a amosar a América como un nuevu continente a partir de los trabayos d'Amerigo Vespucci, Juan de la Cosa y Martin Waldseemüller.

Esta designación nun tien d'interpretar se como sinónimu de *mundu modernu* o *mundu contemporaneu*, una y bones estos dos últimos conceutos suelen referise a periodos históricos concretos, y non a una masa de tierra o continente específicos. Pal posterior descubrimientu d'Australia utilízase'l términu *novísimo mundu*.

## Usu actual
Anguaño l'usu del términu Nuevu Mundu ta circunscrito principalmente a los siguientes ámbitos:
*Nun contestu históricu al referise al descubrimientu d'América polos europeos.
*En bioloxía pa describir grupos d'especies que namái s'atopen n'América frente a los que se topen nel Vieyu Mundu.
*Na producción de vinos:
** Pa describir cualquier vinu producíu fora de les árees tradicionales que cultiven vinu n'Europa y el norte d'Áfriquesobremanera los del norte y sur d'América, Sudáfrica y Australia.
**Pa describir un estilu de vinu popularizáu por productores del Nuevu Mundu. Estereotípicamente producíos nel sureste d'Australia y California (EE. XX.), y descripto pola variedá d'uves más que la viña, estos vinos son maduros, de color más escuru, con más cuerpu, nidios, más frutados y con más alcohol que los productos tradicionales europeos. El términu utilizar pa describir un vinu con una o toes estes carauterístiques producíes en cualquier rexón vitivinícola. A la inversa, un vinu producíu nel Nuevu Mundu podría ser consideráu del estilu del Vieyu Mundu.

## Ver tamién
* Vieyu mundu
* Virxe de Guadalupe (Estremadura, España)

## Bibliografía
* 
* Uslar Pietri, Arturo: Nuevu Mundu Mundu Nuevu, Biblioteca Ayacucho, Venezuela, 1998. P. 116 y ss. ISBN 980-276-321-7.
* Pohl, Frederick: *Américo Vespucio, pilotu mayor*. Buenos Aires, Llibrería Hachette, 1947.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Historia del Nuevu Mundu
Roseta

En botánica, una **roseta** ye una disposición circular de fueyes nes que toes s'atopen al mesmu altor. Munches plantes perennes aparentemente caducifolies caltienen una roseta basal, esto ye, allugada a ras de suelu, mientres l'iviernu.

Les formaciones en roseta son típiques de numberoses families botániques, y especialmente comunes nes asteráceas y les brasicáceas. Dalgunes crasulácees tienen una distintiva forma de roseta de fueyes ensundioses.
Olià

**Olià** ye un pequeñu pueblu asitiáu a 1080 m d'altor que pertenez al conceyu de Bellver de Cerdanya (Cerdanya).

## Demografía
L'añu 2018, Olià tenía 14 habitantes fixos, de los cualos 8 son homes y 6 son muyeres.

## Fiestes
**Olià**, Nas y Santa Eugènia de Nerellà celebren la so fiesta mayor conxuntamente el tercer domingu d'ochobre. 

### Ilesia de Santa Eugènia de Nerellà
Como Olià nun tien ilesia, la xente del pueblu depende de la Ilesia de Santa Eugènia, tamién del so campusantu. 

## Referencies
Dana Gould

**Dana Jonathan Gould**  ye un cómicu y actor d'Estaos Xuníos.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitiu web oficial
*
Gran Houston

L**'Área Metropolitana de Houston** o **Gran Houston** (n'inglés *Greater Houston*), definida oficialmente como **Área Estadística Metropolitana de Houston–Sugar Land–Baytown MSA** pola Oficina del Censu de los Estaos Xuníos; ye un Área Estadística Metropolitana centrada na ciudá Houston, abarca parte sureste del estáu de Texas, cerca del golfu de Méxicu, n'Estaos Xuníos.

Con una población de 7.155.058 habitantes según el censu de 2013, ye la sesta área metropolitana más poblada de los Estaos Xuníos y unu de los mayores centros económicos y culturales del centru-este del país.

## Composición

### Condaos
Los 10 condaos del área metropolitana y la so población según los resultaos del censu 2013:
* Harris &ndash; 4.516.887
* Fort Bend &ndash; 670.768
* Montgomery &ndash; 604.493
* Brazoria &ndash; 440.594
* Galveston &ndash; 335.596
* Liberty &ndash; 115.500
* Waller &ndash; 78.896
* Chambers &ndash; 50.000
* Austin &ndash; 34.697
* San Jacinto &ndash; 56.695
* Total Área Estadística Metropolitana &ndash; 6.904.126

### Área Estadística Metropolitana Combinada
El **Área Estadística Metropolitana Combinada de Houston–Baytown–Huntsville CSA** ta formada pel área metropolitana de Houston xunto con:
* El **Área Estadística Metropolitana de Houston–Sugar Land–Baytown µSA**, asitiada nel condáu de Matagorda &ndash; 70.800 habitantes (2013)
* El **Área Estadística Micropolitana de Huntsville µSA**, asitiada nel condáu de Walker &ndash; 101.900 habitantes (2013);
totalizando 7.218.000 habitantes (2013) nun área de 32.310 km².

## Principales ciudaes del área metropolitana
Hai cinco ciudaes identificaes como principales pola Oficina Censal de los Estaos Xuníos:
* Houston &ndash; 3.456.199 habitantes (2013)
* Sugar Land &ndash; 115.594 habitantes (2013)
* Baytown &ndash; 106.695 habitantes (2013)
* Galveston &ndash; 104.900 habitantes (2013)
* Conroe &ndash; 100.881 habitantes (2013)

## Referencies
Valle de Delaware

El **Valle de Delaware**, **Área metropolitana de Filadelfia** y oficialmente como **Área Estadística Metropolitana de Filadelfia-Camden-Wilmington** pola Oficina d'Alministración y Presupuestu, ye un Área Estadística Metropolitana centrada na ciudá de Filadelfia, nel estáu norteamericanu de Pennsylvania. L'área metropolitana tenía una población nel Censu de 2010 de 5.965.343 habitantes, convirtiéndola na 5º área metropolitana más poblada de los Estaos Xuníos. L'área de metropolitana del Valle de Delaware entiende los condaos de New Castle en Delaware; Cecil en Maryland; Burlington, Camden, Gloucester y Salem en Nueva Jersey; Bucks, Chester, Delaware, Montgomery, Filadelfia en Pennsylvania, siendo Filadelfia la ciudá más poblada.

## Demografía
Según el censu de 2010, había 5.965.343 persones morando nel área metropolitana. La densidá de población yera de 403,66 hab./km². De los 5.965.343 habitantes del área metropolitana, 4.068.351 yeren blancos, 1.241.780 yeren afroamericanu, 16.340 yeren amerindios, 295.766 yeren asiáticu, 2.216 yeren isleños del Pacíficu, 202.007 yeren d'otres races y 138.883 pertenecíen a dos o más races. Del total de la población 468.168 yeren hispanos o llatinos de cualquier raza.

## Principales ciudaes del área metropolitana
Les siguientes ciudaes de les árees estadístiques metropolitanes (MSAs) tán incluyíes nes árees estadístiques combinaes (CSA). Les principales ciudaes nes MSA son les siguientes:
Área Estadística Metropolitana de Filadelfia-Camden-Wilmington (MSA)
*Camden (Nueva Jersey)
*Filadelfia (Pennsylvania)
*Wilmington (Delaware)
Área Estadística Metropolitana de Reading (MSA)
*Reading (Pennsylvania)
Área Estadística Metropolitana de Vineland-Millville-Bridgeton (MSA)
*Bridgeton (Nueva Jersey)
*Millville (Nueva Jersey)
*Vineland (Nueva Jersey)

## Ver tamién
* Árees metropolitanes d'Estaos Xuníos

## Referencies

## Enllaces esternos

*Páxina oficial
Área de la Badea de Tampa

L**'área de la Badea de Tampa**, y oficialmente como **Área Estadística Metropolitana de Tampa-St. Petersburg-Clearwater** pola Oficina d'Alministración y Presupuestu, ye un Área Estadística Metropolitana centrada na ciudá de Tampa, nel estáu americanu de Florida. L'área metropolitana tenía una población nel Censu 4.956,1273 habitantes, convirtiéndola na 19º área metropolitana más poblada de los Estaos Xuníos, y en xineru de 2017 superaba llixeramente los 5 millones. L'área de la Badea de Tampa entiende los condaos d'Hernando, Hillsborough, Pasco y Pinellas, siendo Tampa la ciudá más poblada.

## Demografía
Según el censu de 2010, había 3.2 millones persones morando nel área metropolitana. La densidá de población yera de 420,68 hab./km². De los 5 millones habitantes del área metropolitana, 1.193.411 yeren blancos, 929.334 yeren afroamericanu, 9.930 yeren amerindios, 80.879 yeren asiáticu, 2.079 yeren isleños del Pacíficu, 94.965 yeren d'otres races y 72.645 pertenecíen a dos o más races. Del total de la población 1.952.208 yeren hispanos o llatinos de cualquier raza.

## Principales ciudaes del área metropolitana
### Principales ciudaes
*Clearwater
*St. Petersburg
*Tampa

### Ente 50,000 y 100,000 habitantes
*Brandon (non incorporada)
*Llargu
*Palm Harbor (non incorporada)
*Spring Hill (non incorporada)
*Town 'n' Country (non incorporada)

### Ente 10,000 y 50,000 habitantes
*Bayonet Point (non incorporada)
*Bloomingdale (non incorporada)
*Citrus Park (non incorporada)
*Dunedin
*Egypt Lake-Leto (non incorporada)
*East Lake (non incorporada)
*Elfers (non incorporada)
*Greater Carrollwood (non incorporada)
*Gulfport
*Holiday
*Hudson (non incorporada)
*Jasmine Estates (non incorporada)
*Keystone (non incorporada)
*Lake Magdalene (non incorporada)
*Land O' Lakes (non incorporada)
*Lealman (non incorporada)
*Lutz (non incorporada)
*New Port Richey
*Greater Northdale (non incorporada)
*Oldsmar
*Palm River-Clair Mel (non incorporada)
*Pinellas Park
*Plant City
*Riverview (non incorporada)
*Safety Harbor
*Seminole
*Greater Sun Center (non incorporada)
*Tarpon Springs
*Temple Terrace
*University (non incorporada)
*Westchase (non incorporada)
*Zephyrhills

## Ver tamién
* Árees metropolitanes d'Estaos Xuníos

## Referencies

## Enllaces esternos
Área metropolitana de Baltimore

L**'área metropolitana de Baltimore** ye un Área Estadística Metropolitana (MSA) de Maryland definida pola Oficina de Xerencia y Presupuestu de los Estaos Xuníos (OMB). La so población según el censu de 2010 ye de 2,710,489 habitantes, convirtiéndola na 20º área metropolitana más poblada de los Estaos Xuníos.

## Composición
La zona ta compuesta polos siguiente condaos: xunto cola so población según los resultaos del censu 2010:

* Ciudá de Baltimore– 620.961 habitantes
* Condáu d'Anne Arundel– 537.656 habitantes
* Condáu de Baltimore– 805.029 habitantes
* Condáu de Carroll– 167.134 habitantes
* Condáu de Harford– 244.826 habitantes
* Condáu de Howard– 287.085 habitantes
* Condáu de Queen Anne– 47.798 habitantes

## Ciudaes principales
L'área metropolitana inclúi les siguientes ciudaes principales:
* Baltimore (Maryland)
* Towson (Maryland)
Tamién inclúi otres comunidaes (non necesariamente incorporaes como ciudaes o pueblos):
* Aberdeen (Maryland)
* Annapolis (Maryland)
* Bel Air (Maryland)
* Catonsville (Maryland)
* Columbia (Maryland)
* Dundalk (Maryland)
* Ellicott City (Maryland)
* Glen Burnie (Maryland) 
* Havre de Grace (Maryland)
* Joppatowne (Maryland)
* Owings Mills (Maryland)
* Westminster (Maryland)
Amás del so área metropolitana téunica, Baltimore recibe, tamién, un importante númberu de trabayadores procedentes de ciudaes como York, Pennsylvania o'l área metropolitana de Washington.

## Área Estadística Metropolitana Combinada
El **[[Washington-Baltimore-Norte de Virginia, DC-MD-VA-WV CSA|Área Estadística Metropolitana Combinada de Washington-Baltimore-Northern Virginia, DC-MD-VA-WV CSA]]** ta formada pel área metropolitana de Baltimore xunto con:
* l'Área Estadística Metropolitana de Washington–Arlington–Alexandria, DC–VA–MD–WV MSA; 
* l'Área Estadística Metropolitana de Hagerstown-Martinsburg, MD-WV MSA;
* l'Área Estadística Metropolitana de Winchester, VA-WV MSA;
* l'Área Estadística Micropolitana de Lexington Park, MD µSA; y *
l'Área Estadística Micropolitana de Culpeper, VA µSA;
totalizando 8.842.111 habitantes nun área de 30.830,7 km².

## Ver tamién
* Árees metropolitanes d'Estaos Xuníos
* Árees micropolitanas d'Estaos Xuníos
* Árees Estadístiques Combinaes d'Estaos Xuníos

## Referencies
Área metropolitana de Portland

L**'Área Metropolitana de Portland** o **Gran Portland** (n'inglés *Greater Portland*), definida oficialmente como **Área Estadística Metropolitana de Portland-Vancouver-Hillsboro, OR-WA** pola Oficina del Censu de los Estaos Xuníos; ye un Área Estadística Metropolitana (MSA) centrada na ciudá Portland, toma parte de los estaos d'Oregón y Washington, Estaos Xuníos. La so población según el censu de 2010 ye de 2.226.009 d'habitantes.

## Composición

L'área metropolitana ta compuesta por cinco condaos del estáu d'Oregón:
*Clackamas 
*Columbia 
*Multnomah 
*Washington 
*Yamhill; 
y por dos condaos del estáu de Washington:
*Clark 
*Skamania

## Ciudaes y comunidaes del área metropolitana
Les principales ciudaes del área metropolitana son Portland, Beaverton, Gresham, Hillsboro en Oregón, y Vancouver en Washington. Otres ciudaes y pueblos que lu integren son Damascus, Fairview, Forest Grove, Gladstone, King City, Lake Oswego, Milwaukie, Oregon City, Sherwood, Tigard, Troutdale, Tualatin, West Linn, Wilsonville y Wood Village Oregón, y Battle Ground, Cames, y Washougal en Washington.

Otres comunidaes ensin incorporar d'Oregón son parte del área: Aloha, Beavercreek, Cedar Mill, Clackamas, Garden Home, Raleigh Hills y West Slope.

## Referencies
Metro Detroit

L**'área metropolitana de Detroit**, **Metro Detroit** y oficialmente como **Área Estadística Metropolitana de Detroit-Warren-Livonia** pola Oficina d'Alministración y Presupuestu, ye un Área Estadística Metropolitana centrada na ciudá de Detroit, nel estáu norteamericanu de Michigan. L'área metropolitana tenía una población nel Censu de 2010 de 4.296.250 habitantes, convirtiéndola na 12º área metropolitana más poblada de los Estaos Xuníos. L'área metropolitana de Detroit entiende los condaos de Lapeer, Livingston, Macomb, Oakland, St. Clair, Wayne, siendo Detroit la ciudá más poblada.

## Demografía
Según el censu de 2010, había 4.296.250 persones morando nel área metropolitana. La densidá de población yera de 423,94 hab./km². De los 4.296.250 habitantes del área metropolitana, 3.011.239 yeren blancos, 980.451 yeren afroamericanu, 14.852 yeren amerindios, 141.316 yeren asiáticu, 951 yeren isleños del Pacíficu, 52.809 yeren d'otres races y 94,632 pertenecíen a dos o más races. Del total de la población 168.065 yeren hispanos o llatinos de cualquier raza.

## Principales ciudaes del área metropolitana
**Ciudaes más poblaes **
:Canton • Clinton • Dearborn • Farmington Hills • Livonia • Sterling Heights • Troy • Warren • Westland

**Otres ciudaes satélites del CSA **
:Adrian&nbsp;• Ann Arbor&nbsp;• Brighton&nbsp;• Flint&nbsp;• Howell&nbsp;• Jackson&nbsp;• Lapeer&nbsp;• Monroe &nbsp;• Port Huron • Toledo • Windsor

## Ver tamién
* Árees metropolitanes d'Estaos Xuníos

## Referencies

## Enllaces esternos

* Southeast Michigan Council of Governments
* Clarke Historical Library, Central Michigan University, Bibliography on Michigan (arranged by counties and regions)
* Michigan Geology -- Clarke Historical Library, Central Michigan University.
* Michigan's Official Economic Development and Travel Site.
* Map of Michigan Lighthouse en formatu PDF.
Área metropolitana de Minneapolis-Saint Paul

**Minneapolis-Saint Paul**, oficialmente **Área Estadística Metropolitana de Minneapolis-St. Paul-Bloomington, MN-WI, MSA** según la denominación utilizada pola Oficina del Censu de los Estaos Xuníos; ye'l área metropolitana más grande del estáu de Minnesota, Estaos Xuníos, y ta compuesta por 186 ciudaes y conceyos.Construyida a lo llargo de los ríos Mississippi, Minnesota y St. Croix, l'área metropolitana ye de cutiu llamada **[[ciudaes ximielgues]]** o **Twin Cities** polos sos dos grandes ciudaes, Minneapolis y Saint Paul, siendo la postrera la capital estatal.

Cuenta con una población de 3.279.833 habitantes según el censu de 2010, y con una superficie de 16.483 km².

## Composición
Ta integrada por 11 condaos allugaos en Minnesota, xunto cola so población según los resultaos del censu 2010:
*Anoka – 330.844 habitantes
*Carver – 91.042 habitantes
*Chisago – 53.887 habitantes
*Dakota – 398.552 habitantes
*Hennepin – 1.152.425 habitantes
*Isanti – 37.816 habitantes
*Ramsey – 508.640 habitantes
*Scott – 129.928 habitantes
*Sherburne – 88.499 habitantes
*Washington – 238.136 habitantes
*Wright – 124.700 habitantes;
más otros 2 condaos allugaos en Wisconsin:
*Pierce – 41.019 habitantes
*St. Croix – 84.345 habitantes

## Área Estadística Metropolitana Combinada
El **Área Estadística Metropolitana Combinada de Minneapolis-St. Paul-St. Cloud, MN-WI, CSA** ta formada pel área metropolitana de Minneapolis-St. Paul xunto colos condaos de:
*Goodhue – 46.183 habitantes
*McLeod – 36.651 habitantes
*Rice – 64.142 habitantes
*Stearns – 150.642 habitantes (que de la mesma ye parte tamién del área metropolitana de St. Cloud);
totalizando 3.577.451 habitantes (2010) nun área de 24.751 km².

## Ver tamién
*Minneapolis (Minnesota)
* Saint Paul (Minnesota)

## Referencies

## Enllaces esternos

* Flyby video courtesy NASA/Goddard Scientific Visualization Studio
* Fact sheet about Minneapolis-St. Paul Metropolitan Area Comparison 
* History of the National Weather Service in Minneapolis-St. Paul (Minnesota)
* Twin Cities Daily Photograph — One photograph a day of the Twin Cities Metro Area
* GIS-based Demographic Guide to Twin Cities Region
Gran Cleveland

L**'área metropolitana de Cleveland**, **Gran Cleveland** o **Área Estadística Metropolitana de Cleveland-Elyria-Mentor, OH MSA**, como la denomina oficialmente la Oficina d'Alministración y Presupuestu, ye un Área Estadística Metropolitana centrada na ciudá de Cleveland, nel estáu norteamericanu d'Ohio. Tien una población de 2.077.240 habitantes según el Censu de 2010, convirtiéndola na 28º área metropolitana más poblada de los Estaos Xuníos.

## Composición
Los 5 condaos del estáu d'Ohio que componen l'área metropolitana, xunto cola so población según los resultaos del censu 2010:
* Cuyahoga &ndash; 1.280.122 habitantes
* Geauga &ndash; 93.389 habitantes
* Lake &ndash; 230.041 habitantes
* Lorain &ndash; 301.356 habitantes
* Medina &ndash; 172.332 habitantes;

## Área Estadística Metropolitana Combinada
L'área metropolitana de Cleveland ye parte del **Área Estadística Metropolitana Combinada de Cleveland-Akron-Elyria, OH CSA** xunto con:
* El **Área Estadística Metropolitana de Akron, OH MSA**, que toma los condaos de Portage y Summit ; y 
* El **Área Estadística Micropolitana de Ashtabula, OH µSA**, que toma'l condáu d'Ashtabula; 
totalizando 2.881.937 habitantes nun área de 16.250 km².

## Principales comunidaes del área metropolitana
**Ciudaes principales o nucleu**
*Cleveland
*Elyria
*Mentor

## Ver tamién
* Árees metropolitanes d'Estaos Xuníos

## Referencies
Marlborough House

**Marlborough House** ye una casona de Westminster, en Londres (Reinu Xuníu). Foi construyida para Sarah Churchill, duquesa de Marlborough, una amiga íntima de la reina Ana d'Inglaterra. Foi diseñada por Christopher Wren y el so fíu, y la obra remató en 1711.

Anguaño ye la sede del Secretariáu Xeneral de la Mancomunidá de Naciones (*Commonwealth of Nations*, n'inglés).

## Referencies

## Enllaces esternos

* Secretariáu Xeneral de la Commonwealth (n'inglés)
* Imáxenes de la Marlborough House en Flickr
Comisión de Derechu Internacional

La **Comisión de Derechu Internacional** (**CDI**) ye un organismu creáu pola Asamblea Xeneral de les Naciones Xuníes en 1947 coles mires de codificar y promocionar el Derechu internacional. El so trabayu foi fundamental na adopción de diversos trataos o otros preseos internacionales, como la Convención de Viena sobre'l Derechu de los Trataos o la Corte Penal Internacional, sobre la qu'emitió una primer propuesta yá en 1949.

La Comisión de Derechu Internacional prepara proyeutos rellacionaos col Derechu internacional que pueden ser incorporaos a les convenciones y abiertos pa la so ratificación polos Estaos. Dalgunes d'eses convenciones formen la base de les normes que rixen les rellaciones ente los Estaos; ente elles, la convención sobre rellaciones diplomátiques o la convención sobre los usos de los cursos d'agua internacional.

## Referencies

## Enllaces esternos
Convención de Viena sobre'l Derechu de los Trataos

La **Convención de Viena sobre'l Derechu de los Trataos** foi suscrita en Viena (Austria) el 23 de mayu de 1969 y entró en vixencia 27 de xineru de 1980.

Foi ellaborada por una conferencia internacional axuntada en Viena, sobre la base d'un proyeutu preparáu, mientres más de quince años de trabayu, pola Comisión de Derechu internacional de les Naciones Xuníes. El so oxetivu foi codificar el derechu internacional consuetudinario de los tratáus y, amás, desenvolvelo progresivamente, tamién *[[ius cogens]]*.

L'artículu segundu de dicha Convención define al tratáu como una cita|alcuerdo internacional celebráu por escritu ente Estaos y rexíu pol derechu internacional, yá conste nun preséu únicu o en dos o más preseos conexos y sía'l que quier la so denominación particular.}} 

Por tanto, les sos disposiciones son aplicables namái a tratáus por escritu ente Estaos; queden escluyíos de la definición antes descrita, aquellos que nun consten por escritu y los alcuerdos ente un Estáu y otros suxetos de derechu internacional (como les organizaciones internacionales) o ente esos otros suxetos de derechu internacional. Sicasí, la mesma Convención precisa que'l fechu que nun s'aplique en tales casos, nun afecta'l valor xurídicu de tales alcuerdos, l'aplicación a los mesmos de cualesquier de les normes enunciaes nella a que tuvieren sometíos en virtú del derechu internacional independientemente de la Convención y l'aplicación de la Convención a les rellaciones de los Estaos ente sigo en virtú d'alcuerdos internacionales nos que fueren coles mesmes partes otros suxetos de derechu internacional.

La Convención, en cuanto tal nun tener efeutu retroactivu, pos namái s'aplica a los trataos celebraos dempués de la so entrada a valir y non a los celebraos con anterioridá (ensin perxuiciu de l'aplicación de cualesquier normes enunciaes nella a les que tean sometíos los tratáus en virtú del derechu internacional independientemente de la Convención). 
Cuando les Naciones Xuníes roblaron la Convención de Viena previeron que yera importante faer valir los derechos que contién, polo qu'en dellos artículos difusos (ye dicir que nun hai un capítulu que los contenga n'orde), establecen les aiciones, los recursos ante xuez o árbitru.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Convención de Viena sobre Derechu de los Trataos en derechos.org 
* Convención de Viena sobre Derechu de los Trataos (en PDF)
*
Reinos de la Mancomunidá de Naciones

Dellos países de la Mancomunidá de Naciones, llamaos **reinos de la Mancomunidá** (*Commonwealth realms*, n'inglés), son monarquíes constitucionales col monarca del Reinu Xuníu como'l so propiu xefe d'Estáu simbólicu. Pero esto nun significa que los gobiernos d'estes naciones tean xuníos. Anque'l xefe d'Estáu ye compartíu, los países y los sos gobiernos tán totalmente separaos y son "independientes". En cada nación (a esceición del Reinu Xuníu), el monarca ye representáu por un gobernador xeneral. Un ciudadanu que tien un historial distinguíu de serviciu públicu a la nación ye nomáu al puestu pol primer ministru del país y el nomamientu formal ye fechu pol monarca. 

El poder políticu verdaderu en cada país ye lleváu a cabu dafechu pol primer ministru, pero'l gobernador xeneral y el monarca realicen munches actividaes simbóliques, formales, culturales, y ceremoniales y promueven la cultura y la identidá de cada país. El gobernador xeneral firma toles lleis nacionales tamién, pero fai esto solamente col conseyu de los miembros del Gobiernu escoyíu.

L'actual monarca del Reinu Xuníu y de estes otres naciones ye Carlos III. En dellos *reinos de la Mancomunidá*, el monarca tien un estandarte real oficial que s'usa cuando ta nel país. Amás, en dellos reinos usen imáxenes de la monarquía con frecuencia en monedes, sellos postales, y la pallabra *real* (*royal*) utilícense nos títulos de delles instituciones del gobiernu. En Fixi, el monarca británicu siguió siendo'l *primeru ente los xefes tradicionales* del Gran Conseyu de Xefes hasta la disolución d'este en 2012.

Otros estaos miembros de la Commonwealth yeren *reinos de la Mancomunidá* nel pasáu pero agora son repúbliques. Dellos exemplos son: Sudáfrica, India o Malta. El casu más recién ye Barbados, que foi reinu de la Mancomunidá del 30 de payares de 1966 hasta'l 30 de payares de 2021. En dellos países, como Australia o Xamaica hai movimientos republicanos significativos. Pero n'otros, como Canadá, Nueva Zelanda o Les Bahames, la mayoría de la población sofita o tien indiferencia pasiva en favor de la monarquía.

## Reinos de la Mancomunidá de Naciones
Son cualquiera de los quince estaos soberanos de la Mancomunidá de Naciones o Commonwealth que por separáu reconocen al rei Carlos III como'l so monarca. En cada reinu él ye'l monarca y xefe del Estáu y ye tituláu en consecuencia. Por casu, en Belize ye conocida como "Carlos III, pola gracia de Dios, rei de Belice...", o, a cencielles, el rei de Belize. Poro, los reinos de Mancomunidá de Naciones son una xunión personal l'unu col otru, soberanu y Estáu. El so representante en cada país, sacante'l Reinu Xuníu, ye'l gobernador xeneral.

Los quince países que son reinos de la Mancomunidá son:

**América**
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
**Europa**
* 
**Oceanía**
* 
* 
* 
* 
* 

## Ver tamién
* Mancomunidá de Naciones
* Monarquía federal

## Referencies

* V. Bogdanor, *The Monarchy and the Constitution* (Oxford, 1995)
* P. McIntyre, "The Strange Death of Dominion Status", *Journal of Imperial and Commonwealth History* 27:2 (1999) 193-212
Gobernador xeneral

El títulu de **gobernador xeneral** utilizar en dellos países pa señalar a un representante d'un xefe d'Estáu, con atribuciones que difieren d'alcuerdu al estáu.

## N'Estaos miembros de la [[Mancomunidá de Naciones]]
Los quince países de la Mancomunidá que tienen anguaño un gobernador xeneral son:

*: Rodney Williams (dende'l 14 d'agostu de 2014)
* (Vease gobernador xeneral d'Australia): Peter Cosgrove (dende'l 28 de marzu de 2014)
*: Marguerite Pindling (dende'l 8 de xunetu de 2014)
*: Colville Young (dende'l 17 de payares de 1993)
* (Vease gobernador xeneral de Canadá): Julie Payette (dende'l 2 d'ochobre de 2017)
*: Cécile La Grenade (dende'l 7 de mayu de 2013)
*: Patrick Allen (dende'l 26 de febreru de 2009)
* (Vease gobernador xeneral de Nueva Zelanda): Patsy Reddy (dende'l 28 de setiembre de 2016)
*: Bob Dadae (dende'l 28 de febreru de 2017)
*: Tapley Seaton (dende'l 20 de mayu de 2015)
*: Pearlette Louisy (dende'l 17 de setiembre de 1997)
*: Frederick Ballantyne (dende'l 2 de setiembre de 2002)
*: Frank Kabui (dende'l 7 de xunetu de 2009)
*: Iakoba Italeli (dende'l 16 d'abril de 2010)
*: Nun esiste esti cargu, pero les funciones de gobernador xeneral recái en:
**Ministru principal (Irlanda del Norte, Escocia y Gales)
**Territoriu británicu d'ultramar recái en cada rexón nel correspondiente gobernador. 
**En cada rexón que pertenez a Reinu Xuníu, en casu de nun tener autonomía con ministru principal o gobernador, según el casu, estes funciones van recayer nel primer ministru del Reinu Xuníu.

Otros países que son o fueron de la Mancomunidá y qu'anguaño son repúbliques tuvieron la figura de gobernador xeneral:

*Irlanda, hasta 1949.
*India, hasta 1950 (Vease gobernador xeneral de la India).
*Paquistán, hasta 1956 (Vease gobernador xeneral de la India).
*Ghana, hasta 1960.
*Sudáfrica, hasta 1961.
*Tanzania, hasta 1962.
*Nixeria, hasta 1963.
*Kenia, hasta 1964.
*Malaui, hasta 1966.
*Gambia, hasta 1970.
*Guyana, hasta 1970.
*Rodesia (Zimbabue), hasta 1970.
*Sierra Lleona, hasta 1971.
*Sri Lanka, hasta 1972.
*Malta, hasta 1974.
*Trinidá y Tobagu, hasta 1978.
*Fixi, hasta 1987.
*Mauriciu, hasta 1992.
*Barbados, hasta 2021.

## N'otros países
El términu usar pa referise al xefe de gobiernu de Corea mientres la ocupación xaponesa.

Na zona de Jammu y Caxmir, en pleitu ente India y Paquistán, esiste'l cargu de gobernador xeneral de Jammu y Caxmir.

## Referencies

## Enllaces esternos
Secretaría Xeneral de la Francofonía

La **Secretaría Xeneral de la Francofonía** tien la responsabilidá de dirixir la Organización internacional de la Francofonía. La función foi creada en 1997 na VII Cume de la francofonía a Ḥanói.

## Eleición
La persona qu'ocupa la secretaría xeneral ye escoyida pa un mandatu de cuatro años polos xefes d'Estáu y de gobiernu de los países miembros de la organización. El so mandatu puede ser anováu ensin llende.

## Funciones
La secretaría xeneral asegura asegura un venceyu direutu ente les instancies y el dispositivu operativu de la Francofonía. Ye responsable de la secretaría de les sesiones de les instancies de la Francofonía, preside'l Conseyu permanente de la Francofonía (CPF) qu'axunta, y tien un escañu por derechu na Conferencia ministerial de la Francofonía (CMF). 

La persona qu'ocupa la secretaría xeneral conduz l'acción política de la Francofonía, de la cual ye vocera y representante oficial al nivel internacional. No que se refier a la cooperación, ye responsable de la dinamizar la cooperación multilatéral francófona y preside nesti sentíu'l Conseyu de cooperación que reagrupa l'Alministrador del OIF y los responsables de l'Asamblea parllamentaria de la Francofonía (APF) y de los operadores especializaos (AUF, TV5, AIMF, Universidá Senghor). Ta representáu nes distintes instancies de los operadores.

La persona qu'ocupa la secretaría xeneral propón la repartida del Fondu multillateral únicu y ordena el so afectación.

## Históricu de quien ocuparon la Secretaría Xeneral

## Referencies

## Enllaces esternos
* Website oficial
Multillateralismu

**Multilateralismo** ye un términu usáu en rellaciones internacionales pa referise a l'actividá conxunta de dellos países sobre una cuestión determinada.

Exemplos d'instituciones multillaterales per sé son la Comunidá d'Estaos Llatinoamericanos y del Caribe (CELAC), la Organización de les Naciones Xuníes, el Fondu Monetariu Internacional, el Bancu Mundial y la Organización Mundial de Comerciu.

## Enllaz esterior

* El nuevu multilateralismo

## Referencies

## Enllaces esternos