Yáʿfar as-Sadiq

**Yá‘far as Sádiq**, sestu Imam de la caña xiina del Islam. El so nome completu ye **Yá‘far Ibn Muhámmad Ibn ‘Ali Ibn Husséin Ibn ‘Ali**. Biznietu de Husséin, unu de los fíos de Fátima, fía del Profeta Muhámmad y d'Alí, cuartu califa de los llamaos "Rashidun" (bien empuestos).

## La vida

Yá‘far as-Sadiq nació hacia l'añu 700 y baxaba pola so madre d'Abu Bakr (primer califa, compañeru y suegru del Profeta) y una de les sos esposes, Fátima, que yera pariente alloñada pola so pertenencia al clan de los Hasánidas. Vivió en Medina una esistencia sele dedicada al estudiu del hadith y del fiqh. Morrió hacia l'añu 765 y la so muerte tuvo arrodiada de circunstancies estrañes, nun refugándose la idea de que fuera envelenáu por orde del califa Al-Mansur.

La tradición calificar como'l meyor home del so tiempu, faciendo gala d'un celu devocional, que lo estremó de toa actividá política. Bien tratáu en ciencies tanto exotéricas como esotériques y con unes premoniciones verdaderamente sorprendentes, foi él quien estendió la conocencia del fiqh imamita, según les conocencies reservaes a los empecipiaos. Tamién foi famosu na so dómina poles clases y disertaciones que brindaba. Los sos discípulos llegaron a la cantidá de 4.000.Foi'l fundador de la xurisprudencia shiita.

Yafar tuvo casáu con Fátima Ibn al-Husséin y della tuvo dos fíos: Ismaíl y Abdalah al-Aftah. Mientres vivió Fátima, Yá‘far foi monógamu. A la muerte de Fátima tuvo delles muyeres y concubinas y de les esclaves, Hamida ente otres, nacieron Musa al-Kazim, Muhámmad, Ishaqm al-Abbás y Alí.

Al paecer Yá‘far designara como socesor a Isma‘il, el so fíu primoxénitu, pero la conducta d'ésti fíxo-y reconsiderar la so decisión. Amás Isma‘il morrió poco primero que'l so padre, razón tamién aducida pa designar a Musa al-Kazim.

Yá‘far ye Sadiq ye'l fundador de la escuela xurídica (Madhab) Yafarita, la que siguen los xiinos duodecimanos, y que ye bien asemeyáu a la sunní Hanefita, yá que Abu Hanifa yera discípulu de Yá‘far.

Los chiitas creen qu'él foi Imam (Líder del chiita) 34 años. Él vivió en lideralgu de cinco de los líderes de Bani Omayeh, Hisham Ibn Abd Al-Malek, Valid Ibn Yazid, Yazid Ibn Valid, Ibrahim Ibn Valid y Marvan Ibn Muhammad, y dos líderes de Bani Abbas, Abu Abbas y Mansoor Davanighi.

Al paecer Yá‘far designara como socesor a Isma‘il, el so fíu primoxénitu, pero la conducta d'ésti fíxo-y reconsiderar la so decisión. Amás Isma‘il morrió poco primero que'l so padre, razón tamién aducida pa designar a Musa al-Kazim.

## Nomes y nomatos

El famosu del so nomatu ye Sadiq, que significa sinceru y veraz.

Y otros nomatos d'él son:

Fazil (el dueñu de superioridá).

Qaem (Fixu, afirmáu).

Kamil (La persona que ye completa).

Monji (Salvador).

Kalimah Al-Hagh (La pallabra derechu).

Lisan Al-Sidgh (sinceru en dichos).

Sabir (Paciencioso).

## La Universidá

La oportunidá política naquella dómina resultó la funda miento d'una universidá bien grande por Yá’afar Sadiq y formó munchos alumnos maraviyosos en distintes ciencies racionales y tradicionales como: Hisham Ibn Hakam , Muhammad Ibn moslim, Jabir Ibn Hayyan , Mufazzal Ibn Omar….

Por casu Hisham Ibn Hakam escribió trenta y un llibros.

Jabir ibn Hayyan escribió más de 200 llibros con distintos asuntos.

Y el llibru más famosu de Mufazzal llámase Tohid-y-Mufazzal y etc.

Per otra parte la so dómina foi'l tiempu de movimientu cultural y ciencia. Y él pudo faer actividaes distinta, y la mayoría de les narraciones del Chiita narráronse de Yá'afar Sadiq. Hai munchos dichos de Yá'afar Sadiq nes temes distintes. Y por eso la secta de chiita tamién ye famosu a la relixón Yá'afari.

Y los científicos del chiita de cutiu usen de los sos dichos.

Tamién foi famosu na so dómina poles clases y disertaciones que brindaba. Los sos discípulos llegaron a la cantidá de 4.000.Foi'l fundador de la xurisprudencia shiita.

Yá‘far Sadiq ye'l fundador de la escuela xurídica (Madhab) Yafarita, la que siguen los xiinos duodecimanos, y que ye bien asemeyáu a la sunní Hanefita, yá que Abu Hanifaera discípulu de Yá‘far.

Yá'afar Sadiq dempués de les clases diarios, foi aldericar a los ateos. Y coles mesmes él nestes xuntes falaba sobre tarrecer ciencies como; astronómicu, medicina, social, políticu y etc.

## Alumnos
Coles mesmes Ibn Oghdeh Zaydi, menta nel so llibru; Imam Sadiq tuvo cuatro mil alumnos. Munchos de los científicos d'esa dómina fueron de los alumnos de Yá'afar Sadiq. Y de ellos, son:

1)Aban Ibn Taghlab, 2)Ishagh Ibn Ammar Seyrafi Kufi, 3)Barid Ibn Muawiyah Ibn Al-Aajali, 4)Abu Hamzeh Somali, 5)Harir Ibn Abdolah Sajestani, 6)Zorarah Ib Obay Sheybani, 7)Saffvan Ibn Mehran Jamali Asadi, 8) Amran Ibn Abdollah Saad Ashaari Qomi, 9)Isa Ibn Abdolah Saad Ashaari Qomi, 10) Feiz Ibn Mokhtar Al-Kufi, 11)Muhammad Ibn Ali Ibn Nooman Kufi, 12)Muhammad Ibn Muslim Ibn Riyah, 13)Maaz Ibn Kasir, 14) Hisham Ibn Muhammad Ibn Al-Saeb, 15)Jaber Ibn Hayyan, 16) Malek Ibn Annas.

Sacante de los cuatro mil alumnos, munchos de los científicos sunitas fueron alumnos de Yá'afar Sadiq como, Yahya Ibn Said Ansari, Ibn jorayh, Malek Ibn Annas, Sofiyan Sury, Abo Hanifeh.

## Los dichos d'otres persona sobre Yá'afar Sadiq

Malik Ibn Anas, el líder de la secta Maliki dixo: ¡Xura a Dios! nun vi naide en ciencia, adoración y virtú como Yá'afar Sadiq.

Y tamién dixo: na mio vida nun vi más sabiu que Yá'afar Sadiq.
Abu Hanifah que foi unu de los alumnos destacaos de Muhammad Al-baqir y de Yá´afar As-Sadiq dixo: si nun fuera alumnu de Yá'afar Sadiq nun tuviera nada.

Y tamién dixo: si nun fuera Yá'afar Sadiq, la xente nun supiera nada de Hajj.

## La muerte
Yá'afar Sadiq morrió en Medina en 25 del mes de Shawwal, l'añu148 Hégira na edá de 63 años.

## Referencies