Antitrinitarismu

**Antitrinitarismo** ye una forma de cristianismu que refuga'l dogma cristianu de la trinidá —la enseñanza de que Dios ye trés hipóstasis o persones distintes que son coeternas, coiguales, y indivisiblemente xuníes nun solu ser, y esencia (del griegu *[[Sustancia (Aristóteles)|ousia]]*)—. Ciertos grupos relixosos que surdieron mientres la Reforma Protestante, históricamente fueron conocíos como **antitrinitarios**.

D'alcuerdu a les ilesies que consideraron como definitives les decisiones de los conceyos ecuménicos, el trinitarismo foi establecíu como fundamentu y como doctrina cristiana nos conceyos ecuménicos del sieglu IV, el del Primer Conceyu de Nicea (325), que declaró la divinidá completa del Fíu, y el Primer Conceyu de Constantinopla (381), que declaró la divinidá del Espíritu Santu.

En términos de númberu de adeptos, les denominaciones antitrinitarias entienden una pequeña minoría del cristianismu modernu. Con muncho, los trés denominaciones cristianes non trinitaries más grandes son: Ilesia de Xesucristu de los Santos de los Últimos Díes, Los Testigos de Xehová y La Ilesia nin Cristu, anque hai otros grupos minoritarios incluyendo los cristadelfianos, ciencia cristiana, l'Asociación de los Estudiantes de la Biblia L'Alba, Living Church of God, El pentecostalismo unicitario, los Miembros de la Ilesia de Dios internacional, los Unitarian Universalist Christian Fellowship, la The Way International, La Ilesia de Dios Internacional y la Ilesia de Dios Xunida, Una Asociación Internacional. Son corrientes antitrinitarias el arrianismu, el modalismo, el monarquianismo, el patripasianismo, el servetismo, el socinianismo, y el unitarismu (denominación que puede englobar por estensión a les anteriores), la Unicidad, ente otres.

Les confesiones relixoses antitrinitarias nun son consideraes como cristianes pol Conseyu Mundial d'Ilesies, ámbitu de diálogu ente protestantes y ortodoxos y al que la Ilesia Católica allega como observadora, pos el credo mínimu que formuló inclúi la creencia en Xesús como *Señor y Salvador*.

Los puntos de vista de los antitrinitarios difieren llargamente con al respective de la naturaleza de Dios, Xesús y l'Espíritu Santu. Delles corrientes filosófiques antitrinitarias, como'l adopcionismo, el monarquianismo, y el subordinacionismo esistieron antes del establecimientu de la doctrina de la Trinidá en 325, 381, y 431, nos conseyos de Nicea, Constantinopla, y Éfesu. El nontrinitarianismo foi más tarde anováu polos cátaros nos sieglos XI al XIII, nel movimientu unitariu mientres la Reforma Protestante, na Yera de la Ilustración del sieglu XVIII, y en dellos grupos que surdieron mientres el Segundu Gran Espertar del sieglu XIX.

La doctrina cristiana de la Trinidá tampoco ta presente nes relixones abrahámiques. La pallabra trinidá nun apaez na Biblia cristiana niundes.

## Creencies
Los cristianos apologistas y otros Padres de la Ilesia de los sieglos II y III, adoptando y formulando el Logos cristolóxicu, consideraron al Fíu de Dios como'l preséu usáu pol Dios supremu, el Padre, pa traer a la creación a la esistencia. Justino Mártir, Teófilo de Antioquía, Hipólito de Roma y Tertulianu en particular declaren que'l Logos internu de Dios (gr. *Logos endiathetos*, lat. *Ratio*) —la so razón divina impersonal— foi niciáu como lo espresó Logos (gr. *Logos proforikos*, Lat. *sermo, verbum*), convirtiéndose nuna persona pa ser utilizada col propósitu de la creación.

## Historia
### Cristianismu Primitivu

Munchos eruditos qu'investiguen el Xesús históricu, especialmente los que pertenecen al Seminariu de Xesús, afirmen que Xesús nun enseñó la so propia igualdá con Dios nin cola Trinidá. La mayoría de los antitrinitarios adopten la posición de que la doctrina de la forma más temprana del cristianismu nun yera estricta, sinón que'l cristianismu primitivu yera puramente unitariu o binitarista, o modalista como nel casu de los montanistas, marcionitas y cristianos gnósticos. Pa ellos, el cristianismu primitivu finalmente camudó dempués de los edictos del emperador Constantín I y la so sentencia pronunciada sobre Arriu, que foi siguida más tarde pola declaración del emperador Teodosio I nel Edictu de Tesalónica, *cunctos populos* de febreru de 380 que'l cristianismu como se define nel Credo Niceno yera la relixón oficial del Imperiu Romanu. Un añu dempués, el Segundu Conceyu Ecuménicu confirmó esto nun Credo revisáu. Los non trinitarios cuestionen la veracidá del Credo de Nicea con base na so adopción cuasi 300 años dempués de la vida de Xesús como resultancia del conflictu dientro del cristianismu primitivu anterior a Nicea mientres un cambéu dramáticu nel estáu del cristianismu.

## Puntos de disidencia
### La cuestión sobre la coigualdad de Xesús
Raymond E. Brown (1928-1988), sacerdote católicu estauxunidense y trinitariu, escribió que Marcos 10:18, Mateo 27:46, Juan 20:17, Efesios 1:17, 2 Corintios 1:3, 1 Pedro 1:3, Juan 17:3, 1 Corintios 8:6, Efesios 4:4-6, 1 Corintios 12:4-6, 2 Corintios 13:14, 1 Timoteo 2:5, Juan 14:28, Marcos 13:32, Filipenses 2:5-10, y 1 Corintios 15:24-28 son "testos que paecen implicar que'l títulu Dios nun s'usó pa Xesús" y son "evidencia negativa que de cutiu se desdexa un tanto nos tratamientos católicos de la tema"; que Gal 2:20, Fechos 20:28, Juan 1:18, Colosenses 2:2, 2 Tesalonicenses 1:12, 1 Juan 5:20, Romanos 9:5 y 2 Pedro 1:1 son "testos onde, por razón de variantes testuales o sintaxis, l'usu de 'Dios' pa Xesús ye dudosu"; Hebreos 1:8-9, Juan 1:1 y Juan 20:28 son "testos onde claramente Xesús ye llamáu un Dios".

## Propuestes sobre l'orixe paganu de la trinidá

Los antiguos exipcios, que la so inflúi nel pensamientu relixosu primitivu considerábase fonda, solíen entamar los sos dioses y dioses en grupos de trés o trinidaes: dellos exemplos d'esto son la trinidá d'Osiris, Isis y Horus, la trinidá d'Amen, Mut, y Khonsu, y la trinidá de Khnum, Satis y Anukis.

Dellos antitrinitarios tamién dicen qu'esiste un venceyu ente la doctrina de la Trinidá y los teólogos cristianos exipcios d'Alexandría, y que ello suxer que la teoloxía alexandrina, cola so fuerte énfasis na deidá de Xesús, sirvió pa infundir nel cristianismu l'heriedu relixosu pagana d'Exiptu. Acusen a la Ilesia d'adoptar estos principios exipcios dempués d'afaelos al pensamientu cristianu per mediu de la filosofía griega.

Los primeros apologistas, incluyíos Justino Mártir, Tertuliano y Ireneo, aldericaron con frecuencia los paralelismos y contrastes ente'l cristianismu, el paganismu y otres relixones sincrétiques, y respondieron a los cargos de tomar emprestáu del paganismu nos sos escritos apologéticos.

## Ver tamién
* Unitarismu

## Referencies