open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Montevidéu

**Montevidéu** () ye la ciudá capital d'Uruguái. Ye la mayor del país, con una población de 1.319.108 habitantes (2011), cuasi un terciu del total de la del país, que se reparten per una estensión de 201 km², dividíos en ocho conceyos y 62 barrios. Ye la capital más meridional d'América, y asítiase na costa meridional del país, na oriella izquierda del Ríu de la Plata, nuna badea que forma un puertu natural, de gran puxu económicu y perimportante pa la economía del país.

Portugal estableció una guarnición nel llugar qu'anguaño ocupa la ciudá en payares de 1723. La guarnición foi espulsada en febreru de 1724 pol soldáu español Bruno Mauricio de Zabala, nel contestu de la disputa hispano-portuguesa pol control de la rexón del Ríu de la Plata. Nun hai documentu dengún que dé cuenta de la fundación de la ciudá, pero'l *Diario* de Zabala menciona oficialmente la fecha de 24 d'avientu de 1726 como la de fundación, y tamién que foi corroborada por testigos presenciales. La independencia completa de Buenos Aires como una ciudá autónoma nun s'algamó, sicasí, hasta'l 1 de xineru de 1730. Foi ocupada polos ingleses demientres seis meses, en 1807, y ye, de magar la independencia del Uruguái en 1825, la capital del país.

Montevidéu ye la sede alministrativa de los dos principales bloques económicos llatinoamericanos, Mercosur y ALADI, lo que-y da a la ciudá un papel asemeyáu al de la de Bruxeles n'Europa.

L'informe Mercer sobre calidá de vida de 2019 consideró a Montevidéu como la primera d'América Llatina, una posición que caltién de forma continuada de magar 2005. La so economía ye la 19ª mayor del continente, y la so renta per cápita prevista pa 2022 yera de 30.148 dólares estauxunidenses. Foi clasificada en 2018 como una ciudá global beta, la octava más importante d'América Llatina y la 84ª del mundu.

La ciudá conservó la so arquitectura europea, y ye considerada una de les del mundu cola mayor influyencia art decó. Ye'l centru comercial y educativu del país, el so puertu principal y el centru financieru, amás d'exercer de centru cultural y de servicios d'un área metropolitana de alredor de dos millones d'habitantes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Johannes Rau

**Johannes Rau** ( Wuppertal, Renania, 16 de xineru de 1931 - Berlín, 27 de xineru de 2006) foi presidente d'Alemaña dende'l 1 de xunetu de 1999 hasta'l 30 de xunu de 2004. 

## Formación y vida llaboral
Nació en Barmen, Wuppertal (Renania), foi'l terceru de los cinco fíos d'un pastor protestante opuestu al nazismu, Johannes, de fondos convencimientos relixosos, formó parte de la Ilesia Confesional, o Confesante (Bekennende Kirche), un movimientu ecuménicu del protestantismu alemán que s'opunxo vivamente dende la sociedá civil al Tercer Reich. 

Johannes Rau remató los sos estudios de Biblioteconomía en 1949 y entamó a trabayar como periodista, editor y representante de ventes, tuvo interesáu en conteníos de temática relixosa y social y venceyáu con círculos protestantes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Saint Paul (Minnesota)

**Saint Paul** ye la capital del estáu de Minnesota, nos Estaos Xuníos. Tamién ye, colos sos 307.695 habitantes (U.S. Census Bureau, 2018), la segunda ciudá más grande del estáu. La ciudá ye la sede alministrativa del condáu de Ramsey, el más pequeñu y más densamente pobláu de Minnesota. La ciudá asiéntase na oriella izquierda, la oriental, del ríu Mississippi na rodiada del llugar aú s'axunta col ríu Minnesota, y ta pegada a Minneapolis, la mayor ciudá del estáu. El conxuntu de les dos, conocíu como les *Twin Cities* (ciudaes ximielgues), forma'l nucleu del área metropolitana de Minneapolis-St. Paul, que ye la decimosesta mayor del país con alredor de 3,6 millones d'habitantes.

Fundada como puestu comercial y centru de tresportes nuna zona próxima a dellos asentamientos de nativos americanos, la ciudá entamó a medrar de magar foi nombrada capital del Territoriu de Minnesota en 1849. L'asentamientu inicial de la ciudá nomábase Pig's Eye, pol nomatu del dueñu d'un chigre perpopular qu'había nella. Cuando Lucien Galtier, el primer cura católicu de la rexón, llevantó la primer ilesia de la ciudá, consagrada a San Pablu, fizo fuercia, y consiguió, pa que'l llugar tomara oficialmente esi nome, porque «San Pablu ye un nome afayaízu pa ponéilu a una ciudá o un pueblu: el nome ye cortu, suena bien y ye entendible por toles ilesies cristianes».

## Referencies

## Enllaces esternos

*Páxina oficial
Montpelier (Vermont)

**Montpelier** ye la capital del estáu de Vermont, nos Estaos Xuníos, y sede del condáu de Washington. Con  ye la más pequeña de toles capitales estatales. Forma, cola ciudá vecina de Barre, un área micropolitana nel centru del estáu. Ye vezu nel estáu referise a les dos ciudaes como les *twin cities* (ciudaes ximielgues). Nella asiéntense'l capitoliu de Vermont, sede de la rama llexislativa del gobiernu de Vermont, el muséu d'historia de Vermont y el New England Culinary Institute, una de les trés principales escueles de cocina de los Estaos Xuníos. El principal emplegador de la ciudá ye'l gobiernu estatal, magar que ye tamién la sede de l'aseguradora National Life Group. 

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Idioma finlandés

El **finlandés** (*suomi*), **idioma finlandés** (*suomen kieli*) o **finés** ye la llingua oficial, xunto col suecu, en Finlandia. Ye falao por algo más de 5 millones de persones y ye la llingua materna del 91,9 por cientu de la población finlandesa (2004). Igualmente, ye falao por mediu millón de persones en Suecia, Noruega, Estonia y otres, asina como n'Estaos Xuníos, Canadá y Australia, que tien importantes bolses d'inmigración d'orixe finlandés.

## Fonoloxía y escritura
#### Carauterístiques fonolóxiques xenerales
El sistema fonolóxicu del finlandés tien ocho fonemes vocálicos: /ɑ/, /e/, /i/, /o/, /u/, /y/, /æ/, /ø/. El númberu de fonemes consonánticos varia de 13 a 17, según son consideraos autóctonos o non del sistema: /p/, /t/, /k/, (/b/), /d/, (/g/), /m/, /n/, (/f/), /s/, (/ŋ/), /h/, /l/, /ɾ/, /ʋ/, /j/. Nel idioma faláu cultu danse tolos fonemes mencionaos, pero los que figuren entre paréntesis, pueden apaecer en variación diatópica, diastrática o diafásica, ye dicir, realícense o non según la procedencia xeográfica o sociocultural del falante, asina como de la situación de comunicación, o seya mayor o menor grau de formalidá de la fala. El mesmu falante que domina varios rexistros de la llingua, pue neutralizar, por exemplu, el rasgu de sonoridá entre /b/ y /p/ nuna situación informal, pronunciando nos dos casos sólo /p/, mientres que nuna situación formal mantién esti rasgu distintivu de sonoridá diferenciando /b/ y /p/.

##### Clasificación de los fonemes vocálicos
Criterios: 
# Vocales anteriores y posteriores
# Tres graos d'abrimientu (mínimu, mediu y máximu)
# Llabialización ("redondu") o non de los fonemes. 

Descripción:

/i/ anterior, cerráu, non llabializáu

/e/ anterior, mediu, non llabializáu

/æ/ anterior, abiertu, non llabializáu

/y/ anterior, cerráu, llabializáu (pronunciáu con llabios "redondos")

/ø/ anterior, mediu, llabializáu

/u/ posterior, cerráu, llabializáu

/o/ posterior, mediu, llabializáu

/ɑ/ posterior, abiertu, non llabializáu
##### Clasificación de los fonemes consonánticos
**Oclusivos**

/p/ y /b/ oclusivos llabiales, sordu y sonoru

/t/ oclusivu dental sordu

/d/ oclusivu alveolar sonoru

/k/ y /g/ oclusivos velares, sordu y sonora
**Nasales**

/m/ nasal llabial sonoru

/n/ nasal alveolar sonoru

/ŋ/ nasal velar sonoru
**Fricativos**

/f/ llabiodental sordu

/s/ alveolar sordu

/h/ gulotal sordu
**Llaterales**

/l/ llateral alveolar sonoru

/ɾ/ vibrante alveolar (simple)
**Semivocales**

/v/ llabiodental sonoru

/j/ palatal sonoro

## Referencies

## Enllaces esternos
Edimburgu

**Edimburgu** ( n'inglés: ***Edinburgh***; en gaélicu escocés: *Dùn Èideann*), dende 1492 ye la capital y segunda ciudá más grande d'Escocia, dempués de Glasgow.

Ta allugada na mariña este d'Escocia na ribera del fiordu del ríu Forth y na autoridá unitaria llocal de la Ciudá d'Edimburgu. Ye la capital d'Escocia dende 1437 y la sede del gobiernu escocés. Edimburgu foi unu de los centros más importantes d'educación y cultura mientres la dómina de la Ilustración, gracies a la Universidá d'Edimburgu. Los distritos *The Old Town* (ciudá antigua) y *The New Town* (ciudá nueva), que son parte de la ciudá, fueron nomaos pola Unesco Patrimoniu de la Humanidá en 1995. D'alcuerdu al censu del 2011, Edimburgu tien una población de 495,360 habitantes, y ye'l centru d'una zona urbana que tien aproximao 850,000 habitantes..

Edimburgu ye famosa pol so Festival Internacional, el festival d'actuaciones en vivo más grande del mundu, y otros festivales y convenciones desenvueltos nos meses de branu de forma más o menos simultánea, la mayoría de los cuálos xuntense so la denominación Festival d'Edimburgu. Mientres el festival la población de la ciudá dóblase. Edimburgu ye la segunda ciudá más visitada del Reinu Xuníu, dempués de Londres, con aproximao 13 millones de turistes al añu.

## Edimburgueses célebres
* Joanne Kathleen Rowling, escritora
* Arthur Conan Doyle, escritor
* Tony Blair, políticu
* Walter Scott, escritor
* Adam Smith, filósofu qu'impartió clases na Universidá

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Macu González

**María Imnaculada Concepción González** , más conocida como **Macu González**, ye una compositora y profesora de música asturiana. Fía de militar y llicenciada en Canto pol Real Conservatoriu Superior de Música de Madrid, dende pequeña vivió en diferentes llugares d'España y Marruecos, y reside dende finales de los ochenta en Dénia (Alacant) onde imparte clases de téunica vocal y composición.

## Biografía
Especializada en Psicomotricidad, el so labor profesional actual céntrase na rehabilitación de los trastornos de voz de cantantes, aplicando conceptos enraizados na psicología a partir de la filosofía de K. Dürkeim y otros maestros.

Inició la so formación musical a los seis años en Valencia xunto a Pepe Doménech Part, pasando a formar parte del grupu Pequeños Cantores de Valencia. Comienza los sos estudios de canto nel propiu conservatoriu de la capital valenciana con Ana Luisa Chova y amplía la so formación con Tatiana Menotti y Juan Oncina. Los diferentes tresllaos profesionales de la so familia llévenla a dir paulatinamente posponiendo los sos estudios, que nun fina hasta centrar la so residencia en Madrid en 1982.

Continúa vinculada a la so tierra natal al traviés de la música, componiendo diferentes temes musicales basaos n'estructures rítmiques tradicionales, aprendíes de la so güela materna. En 2012 ganó'l Premiu al Meyor Cantar, patrocináu y organizáu pola Conseyería d'Educación, Cultura y Deporte del Principáu d'Asturies, col cantar *Si nun conoces Val.louta*, interpretáu pola formación folk Asturiana Mining Company y cantada por Berto Varillas. Esta formación participó con esti cantar representando a Asturies nel festival Liet International 2012, obteniendo'l Premiu del Públicu.

Amás de les sos canciones pa l'Asturiana Mining Company, n'Asturies tien compuestos temes pa Mapi Quintana, Fernando Valle Roso ya Imanol Núñez. En Valencia tien compuestes delles pieces pa la Banda de Música de Dénia, relacionaes toes elles coles fiestes de Moros y Cristians. Anguaño trabaya téunica vocal con dellos intérpretes mozos de *cant d'estil*, col propósitu de recuperar esti cantu tradicional.

Como arreglista destaca'l so trabayu d'adaptación del tema *Amal Hayatti* (*L'amor de la mio vida*), de la cantante exipcia Umm Kalzum, -Fāṭima ʾIbrāhīm al-Baltāǧī (n'árabe, فاطمة إبراهيم البلتاجي)-, pa banda música, cola que quedó finalista del certame de composiciones y arreglos pa bandes de la Comunidá Valenciana.

Agora mesmo trabaya nueves composiciones sobre ritmos tradicionales pal grupu Asturiana Mining Company y otres formaciones asturianes, xunto a los músicos Michael Lee Wolfe, Berto Varillas y Xaime Arias.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina oficial de la casa discográfica
Jefferson City (Missouri)

**Jefferson City** ye la capital del estáu de Missouri, nos Estaos Xuníos.

El censu de población de los Estaos Xuníos de 2010 diz que Jefferson City tenía  habitantes.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina oficial
Mars One

**Mars One** (n'asturianu *Marte Unu*) ye un proyeutu priváu desendolcáu pol investigador holandés Bas Lansdorp p'allugar una colonia humana permanente en Marte. El plan ye unviar satélites de comunicación al planeta en 2016 y depués de delles etapes, a la fin, en 2022 llanzar un equipu d'humanos en Marte pa que vivan permanentemente aportando en 2023 y unviar un equipu nuevu de cuatro astronautes cada dos años llueu del unviu inicial.

El proyeutu ta sofitáu pol físicu Gerard 't Hooft.

*Mars One* ta intentando asegurar patrocinadores ya inversores convirtiéndolu nun *[[reality show]]* y tener ciertos astronautes elixíos pol públicu. Cúidase que namái poner los primeros cuatro astronautes en Marte costará alredor de 6.000 millones de dólares. *Mars One* tien identificaos furnidores potenciales, como SpaceX, pa los componenetes de la misión. Creen que'l costu del viaxe sería significantemente menor faciéndolu namái d'ida.

## Plan
El plan de la misión ye'l que vien darréu:

* 2013: Esbíllense los primeros 40 astronautes y constrúise una réplica del establecimientu pal entrenamientu.
* 2014: Produzse'l primer satélite de comunicación.
* 2016: Llánzase una misión de furnimientu con 2.5 tonelaes de comida nun *[[SpaceX Dragon]]* modificáu.
* 2018: Llánzase un vehículu d'esploración asemeyáu al *[[Lunar Roving Vehicle]]* pa elixir la l'allugamientu de la colonia.
* 2021: Unvíense seis *Dragons* adicionales y otru rover con dos unidaes habitables, dos unidaes de soporte vital y dos unidaes furnidores.
* 2022: Llánzase un *Falcon Heavy* de *[[SpaceX]]* col primer grupu de 4 colonizadores.
* 2023: Lleguen a Marte los primeros colonizadores.
* 2025: Llega un segundu grupu de cuatro colonizadores.
* 2033: La colonia llega a los 20 habitantes,

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina oficial (n'inglés)
*
John Cale

**John Davies Cale** , más conocíu pol alcuñu de **John Cale**, ye un cantante y escritor de rock británicu, unu de los padres del rock independiente, primero nel grupu The Velvet Underground y llueu en solitariu.

## Discografía
### Con The Velvet Underground
* *[[The Velvet Underground and Nico]]* (1967)
* *[[White Light/White Heat]]* (1968)
* *[[VU (album)|VU]]* (1985, grabáu en 1968-1969)
* *[[Another View]]* (1986, grabáu en 1967-1969)
* *[[Live MCMXCIII]]* (1993)
* *[[Peel Slowly and See]]* (caxa de 1995, grabáu en 1965-1970)

### En solitariu
#### Discos n'estudiu
* *[[Vintage Violence]]* (1970)
* *[[The Academy in Peril]]* (1972)
* *[[Paris 1919]]* (1973)
* *[[Fear]]* (1974)
* *[[Slow Dazzle]]* (1975)
* *[[Helen of Troy]]* (1975)
* *[[Honi Soit]]* (1981)
* *[[Music for a New Society]]* (1982)
* *[[Caribbean Sunset]]* (1984)
* *[[Artificial Intelligence]]* (1985)
* *[[Words for the Dying]]* (1989)
* *[[Walking on Locusts]]* (1996)
* *[[HoboSapiens]]* (2003)
* *[[blackAcetate]]* (2005)
* *[[Shifty Adventures in Nookie Wood]]* (2012)
* *[[MFANS|M:FANS]]* (2016)
* *Mercy* (2023)

#### Discos en direutu
* *[[Sabotage/Live]]* (1979)
* *[[John Cale Comes Alive]]* (1984)
* *[[Even Cowgirls Get the Blues]]* (1987)
* *[[Fragments of a Rainy Season]]* (1992)
* *[[Circus Live]]* (2007)
* *[[Live at Rockpalast]]* (2010)

### Collaboraciones
* *[[Church of Anthrax]]* con Terry Riley (1971)
* *[[Songs for Drella]]* con Lou Reed (1990)
* *[[Wrong Way Up]]* con Brian Eno (1990)
* *[[Last Day on Earth]]* con Bob Neuwirth (1994)

## Referencies

## Enllaces esternos
Reggaeton

El **reggaeton** ye un xéneru musical variante del qu'a su vez amiya , influyíu pol hip hop, rap, reggea de les zones de Puertu Ricu. Les peculiaridaes del reggaeton son les sos lletres falaes y la so influyencia d'otros estilos musical hispanos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Corona d'Aragón

La **Corona d'Aragón** (n'aragonés: *Corona d'Aragón*; en catalán: *Corona d'Aragó*; conocida tamién por otros nomes alternativos) englobaba al conxuntu de territorios que tuvieron sometíos a la xurisdicción del rei d'Aragón, de 1164 a 1707.
El 13 de payares de 1137, Ramiru II el Monxu, rei d'Aragón, depositó nel so xenru Ramón Berenguer el reinu (anque non la dignidá de rei), roblando esti d'equí p'arriba como *[[Conde de Barcelona]] y [[Monarques d'Aragón|Príncipe d'Aragón]]*. Petronila tomó'l títulu de "Reina d'Aragón" y Ramón Berenguer el de príncipe y dominador d'Aragón. Según dellos historiadores modernos, el matrimoniu facer so la forma de Matrimoniu en casa (esto supón que, al nun haber descendiente masculín, el maríu cumple la función de gobiernu, pero non la de cabeza de la casa, que solo s'otorgará al herederu), anque nun esiste consensu historiográficu al respective. En 1164, Alfonsu II d'Aragón heredaría'l patrimoniu conxuntu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Aeropuertu Internacional de Phú Quốc

L**'Aeropuertu Internacional de Phu Quoc** o **Sân bay quốc tế Phú Quốc**, allúgase a 7 km de la ciudá de Duong Dong (Phu Quoc, Kien Giang), nel Mekong Delta, Vietnam. Les sos coordenaes son 10°10′18″N, 103°59′28″ O.

## Historia
L'aeropuertu ye ún de los más antiguos de Vietnam pol so calter militar, pero no referente a la so faceta comercial creóse en 2012 pola aición del Consorciu del Aeropuertu de Phu Quoc, una sociedá conformada por alministraciones públiques y escomenzó'l so usu nel añu siguiente.

## Códigos
* OACI=PQC
* ICAO=VVPQ

## Compañíes aérees
Anguaño nesti aeropuertu operen namái dos compañíes aérees rexonales, Vietnam Airlines aereollinia llionesa.

## Infraestructura
* 1 pista d'aterrizaxe de 3000 metros
* 1 terminal de pasaxeros de 24.000 m²
* 1 sistema ILS II/III 
* 8 puertes d'embarque
* 1 cinta de recoyida de maletes

## Destinos
Tolos sos destinos son de calter rexonal, los sos destinos son: (ente paréntesis compañíes que los operan)
* Air Mekong - Ho Chi Minh City
* VietJet Air - Ho Chi Minh City 
* Vietnam Airlines | Hanoi, Ho Chi Minh City, Can Tho, Rach Gia 
The construction was completed in November 2012 and was put into operation on 2 December 2012.

## Enllaces esternos
*Sitiu web oficial del Aeropuertu Internacional Phu Quoc 
*Official website of Airports Corporation of Vietnam 
*Construction of the Phu Quoc International Airport starts soon
Periodu helenísticu

Denomínase **periodu helenísticu** (tamién llamáu **alexandrín** por Alexandru Magnu) a una etapa histórica de l'Antigüedá, que les sos llendes cronolóxiques vienen marcaos por dos importantes acontecimientos políticos: la muerte d'Alexandru Magnu (323 a. C.) y el suicidiu de la postrera soberana helenística, Cleopatra VII d'Exiptu, y el so amante Marcu Antoniu, tres la so derrota na batalla d'Accio (30 a. C.). Ye l'heriedu de la cultura helénica de la Grecia clásica que recibe'l mundu griegu al traviés de la hexemonía y supremacía de Macedonia, primero cola persona d'Alexandru Magnu, y dempués de la so muerte colos diádocos (διάδοχοι) o socesores, los reis de los trés grandes dinastíes: Ptolemaica, Seléucida y Antigónida. Estos soberanos supieron caltener y afalar l'espíritu griegu tantu nes artes como nes ciencies. Ente la xente culto y de l'aristocracia «lo griego» yera lo importante y nesti conceutu educaben a los sos fíos. El restu de la población d'estos reinos tan desemeyaos (Exiptu, Siria, Macedonia) nun participaba del helenismu y siguía coles sos costumes, la so llingua y les sos relixones. Les ciudaes-estao griegues (Atenes, Esparta, Tebas…) llegaren al cayente y fueren sustituyíes n'importancia peles ciudaes modernes d'Alexandría, Pérgamu y Antioquía, que'l so urbanismu y construcción nun teníen nada que ver coles anteriores. En toes elles falaba la llingua griega, llamada koinè (κoινης), que ye un alverbiu griegu que significa «común», «comúnmente». Vale dicir, la llingua común o panhelénica, principal vehículu de cultura.

## Referencies

## Enllaces esternos
Asiria

**Asiria** foi un imperiu de l'antigüedá asitiáu nel suroeste asiáticu, nel norte de l'antigua Mesopotamia, el territoriu ente los ríos Tigris y Éufrates, mientres Babilonia ocuparía la parte sur. Les sos llendes fueron, al norte, los montes d'Armenia, al sur Caldea (Babilonia), al este la Media y al oeste Mesopotamia, ocupando'l norte de Mesopotamia, 

Foi tamién conocíu como Subartu y, tres el so cayente, como Athura, *Syria* (griegu antiguu), *Assyria* (llatín) y Assuristan. 

La so capital, Assur, a veres del Tigris, al llau del templu de la so principal divinidá, Assur, dio llugar al nome del país. Otres ciudaes importantes fueron Nínive (destruyida en 612 e.C.), Harrán, Calakh y Dur Sharrukin (anguaño Jorsabad).

## Llingua
Los asiriaos yeren un pueblu semitizáu y falaben un dialectu del acadiu, una llingua semítica. Les primeres inscripciones tán feches n'antiguu asiriu. Na lliteratura, emplegóse davezu'l sumeriu. Nel periodu neoasirianu, el llinguaxe taba influyíu pol araméu.

## Referencies
Premios Urogallo de Bronce

Los **Premios Urogallo de Bronce** convócalos el Centru Asturianu de Madrid dende l'añu 1986 pa reconocer la figura d'asturianos que destaquen nel so llabor n'estremaes estayes sociales y culturales. Ente les categoríes tán artesanía, baille, tonada, corales, gaita, gastronomía, personaxe popular, llingua asturiana, defensa de la natura, deporte y otros especiales. 

Na categoría de llingua asturiana entregóse a les persones que van darréu:

## Premiu Urogallo estaya de llingua asturiana

## Referencies

## Enllaces esternos
Madison (Wisconsin)

**Madison** ye la capital del estáu de Wisconsin, nos Estaos Xuníos, y centru alministrativu del condáu de Dane. La so población estimao en 2011 yera de 236.901 habitantes, que facíen d'ella la segunda mayor del estáu, dempués de Milwaukee, y la ochentena primera mayor de tolos Estaos Xuníos. La ciudá ye'l centru del área metropolitana estadística de Madison, qu'abarca los condaos de Dane, Iowa y Columbia y tenía una población, en 2010, de 568.593 habitantes.

La ciudá ye considerada como una de les de mayor calidá de vida de tol país. Magar que ye l'estáu, al traviés de les instituciones alministratives estatales, el mayor emplegador de la ciudá, nos caberos años tán asentándose na ciudá munches empreses, sobremanera nos sectores de la salú (equí ta l'únicu centru qu'investiga nel mundu el síndrome d'Alexander, una enfermedá dexenerativa de les funciones motores que ye entá incurable), la bioteunoloxía y la publicidá. Arriendes d'ello, la ciudá ye tamién la sede de la Universidá de Wisconsin-Madison, una de les mayores y más selectes del país con 41.000 alumnos y 20 facultaes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Nuevu Partíu Wafd

El **Nuevu Partíu Wafd** ("Nuevu Partíu de la Delegación"; árabe: Hizb Al-Wafd Al-Ŷadid حزب الوفد الجديد) ye un partíu nacionalista lliberal d'Exiptu. Considérase-y unu de los principales partíos d'oposición, de manera que la so participación na política del país considérase crucial pal ésitu, según pa la llexitimidá de cualesquier decisión política.

## Oxetivos
El partíu prime pola introducción de reformes polítiques, económiques y sociales, promover la democracia, asegurar les llibertaes básiques y los derechos humanos, según el caltenimientu de la unidá nacional.

El partíu tamién defende abolir la llexislación d'emerxencia, solucionar los problemes de desemplegu y vivienda, ameyorar los servicios de salú y desenvolver el sistema educativu.

## Plataforma del partíu
La plataforma del partíu defende:

;Reformes polítiques
* Democracia basada nel sistema multipartidista.
* Mantención de la unidá nacional.
* Proteición de les llibertaes polítiques y los derechos humanos.
* Independencia del poder xudicial.
* Abolición de la llexislación d'emerxencia.

;Reformes económiques 
* Estabilización de la llexislación económica y raciona public consumption.
* Desenvolvimientu del sector públicu.
* Desenvolvimientu del sector granible.
* Apertura de bancos estranxeros n'Exiptu. 
* Estabilización de los precios. 

;Reformes sociales 
* Modernización de l'agricultura. 
* Modernización de los servicios de salú. 
* Aumentu de la eficiencia del trabayu ya introducción de nueves lleis pa protexer los derechos de los trabayadores.

;Política esterna 
El partíu busca una paz xusto y duradero nel Mediu Oriente:
* considera qu'Israel violó los Alcuerdos de Camp David.
* fai focu na solución de la cuestión palestina.
* Aboga pola unidá árabe.
* Busca destacar y afondar les rellaciones colos demás países árabes ya islámicos. 
* Sorraya la necesidá de la integración exipciu-sudanesa.
* Busca desenvolver les rellaciones colos países africanos.
* Promueve la neutralidá y la non-alliniación.

## Referencies

## Enllaces esternos
Duro Felguera

**Duro Felguera S.A.** ye un grupu empresarial internacional con sede social nel Parque Científicu Teunolóxicu de Xixón (Asturies, España), especializáu na execución de proyeutos "llave en mano" pa los sectores enerxético ya industrial y la fabricación de bienes d'equipu. Los sos oríxenes remóntanse a la Fábrica de La Felguera, d'ehí el so nome.

La compañía ta especializada n'equipos pa refineríes, plantes químiques y petroquímiques, componentes pa parques eólicos, tuneladores y equipos pa grandes llaboratorios y centros d'investigación y encárgase de la inxeniería, suministros, construcción, montaxe, operación y caltenimientu nos proyeutos que lleva a cabu.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Web corporativa de Duro Felguera
Jeff Gordon

**Jeffery Michael "Jeff" Gordon**  ye un pilotu de carreres d'Estaos Xuníos d'América.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Páxina del Jeff Gordon
Jimmie Johnson

**Jimmie Kenneth Johnson**  ye un pilotu de carreres d'Estaos Xuníos. Foi campeón de la NASCAR Cup Series siete veces en 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2013 y 2016 y subcampeón en 2003 y 2004.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ernst Theodor Amadeus Hoffmann

**Ernst Theodor Amadeus Hoffmann** (* 24 de xineru de 1776 en Königsberg, † 25 de xunu de 1822 en Berlín) yera un escritor, xurista, dibuxante y compositor musical, consideráu unu de los principales escritores y compositor del llamáu romanticismu alemán.

Conocíu como **E.&nbsp;T.&nbsp;A. Hoffmann**, el so nome verdaderu yera **Ernst Theodor Wilhelm Hoffmann**, pero adoptó'l d'Amadeus n'honor del compositor Wolfgang Amadeus Mozart.

## Bibliografía
*Hoffman, E.T.A. (2011) (n'español). *Vampirismo. Reino de Cordelia.* páxs. 69. ISBN 9788493796365.

## Referencies

## Enllaces esternos

*  Obras de E. T. A. Hoffmann
Empathy

**Empathy** ye un veceru de **mensaxería nel intre** basáu nel entornu comunicaciones Telepathy. Empathy tamién soporta audio y videoconferencia XMPP/SIP disponible nos preseos Nokia N800/N810.
Telepathy proporciona un entornu común pa que les aplicaciones accedan a funcionalidaes de la mensaxería nel intre. Pue usar munchos protocolos comunes incluyendo Jabber/XMPP, Google Talk, MSN Messenger y el chat de rede llocal d'Apple Bonjour/Rendezvous.

## Funciones actuales
* Multi-protocolu: Jabber, Gtalk, MSN, IRC, Salut, y tolos sofitaos por Pidgin.
* Editor de cuentes (interfaz especializada pa la mayoría de protocolos).
* Cambéu a "ausente" de mou automáticu usando'l curiapantalles de Gnome.
* Reconexón automática per aciu de NetworkManager.
* Chats privaos y públicos (con fustaxes y correición ortográfica).
* Potente motor de temes pa chats.
* Rexistru de conversaciones y gueta en logs.
* Editar información de los contautos.
* Videoconferencia usando SIP y Jingle.
* Trabayu collaborativu usando Tubes.
## Ver tamién
*Ekiga
*Pidgin
*Software llibre
*Softastur

## Referencies

## Enllaces esternos
El Sueño de Morfeo

**«El Sueño de Morfeo»** ye un grupu de música asturianu, con raigañu celta rock, xurdíu en 2002. Nel 2013 representaron a España nel Festival de la Canción d'Eurovisión en Suecia. Ta formáu por David Feito, Juan Luis Suárez y Raquel del Rosario.

## Discografía oficial mundial

### Álbumes
* *[[Del interior]]* (2002)
* *[[El sueño de Morfeo]]* (2005)
* *[[Nos vemos en el camino]]* (2007)
* *[[Cosas que nos hacen sentir bien]]* (2009)
* *[[Buscamos sonrisas]]* (2012)
* *Todos tenemos un sueño* (2013)
### Singles
* *Nunca volverá* (2005)
* *Ojos de cielo* (2005)
* *Okupa de tu corazón* (2005)
* *Ésta soy yo* (2006)
* *Para toda la vida* (2007)
* *Demasiado tarde* (2007)
* *Para ti sería* (2008)
* *Chocar* (2008)
* *Si no estás* (2009)
* *No sé donde voy* (2009)
* *Gente* (2010)
* *Ven* (2010)
* *Depende de ti* (2011)
* *Lo mejor está por llegar* (2011)
* *Contigo Hasta el Final* (2013)

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu oficial
Liferea

**Liferea** (abreviatura del inglés **''Li**nux **Fe**ed **Rea**der*, *Llector de Feeds de Linux*) ye un amiestador de noticies pa nuevos *feeds'' en llinia. Ye compatible cola mayoría de formatos de feeds, incluyendo RSS, RDF y Atom y permite importar y esportar llistes de soscripción en formatu OPML. Liferea intenta ser un amiestador rápidu, fácil d'usar y fácil d'instalar pa GTK+, lo que permite usalu col entornu d'escritoriu GNOME. Ye software llibre y ta disponible baxo la Llicencia Pública Xeneral de GNU.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitiu web oficial
* Blogue oficial 
* Proyeutu en SourceForge
Kgeography

**KGeography**, ye un programa de software llibre que permite a los estudiantes deprender conocencies de xeografía. Forma parte de KDE SC 4. La versión actual ta integrada a KDE edu project 3.5.

Usa la Toponimia oficial en Llingua asturiana

## Deprendizaxe

Dexa navegar ente distintos mapes, al facer clic amuésase la división política, asina como la bandera y la capital de cada nación.

## Evaluación

Amás de los fines educativos, KGeography pue usase pa evaluar les conocencies. Cuenta con cinco xuegos:
*Mentar el nome d'un país, tien que facese clic nel so territoriu.
*El xuegu diz la capital, y hai de pescudar el país.
*El xuegu menta'l país, tien qu'atopase la capital.
*El xuegu amuesa un territoriu tien qu'atopase'l nome del llugar.
*El xuegu amuesa un nome, tien que pescudase'l territoriu.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina del proyeutu
*KGeography en KDE edu
Ząbrowo (Stare Pole)

**Ząbrowo** (alemàn Sommerau) ye un pueblu de Polonia, allugáu ente Malbork y Elbląg, cerca de Stare Pole, na réxon de Pomerania,ténia una población de 393 habitantes (2014).

## Referencies

## Enllaces esternos
KHangMan

**KHangMan** ye una ferramienta pal deprendizaxe d'idiomes basada en xuegu del aforcáu pal escritoriu KDE. Forma parte del paquete Kdeedu. Ta dirixida a neños y neñes a partir de seis años.

KHangMan tien cuatro niveles de dificultá (nomes d'animales, fácil, mediu y difícil). Nel nivel d'animales namái s'amuesen, obviamente, nomes d'animales, y nel fácil pallabres rellacionaes cola vida cotidiana (afayadizo pa neños y neñes de 6 a 9 años). Al nivel mediu les pallabres yá entamen a ser más llargues y difíciles (pa mozos y moces de + de 9 años). Nel nivel difícil les pallabres son complicaes y pocu conocíes, difícil inclusive pa persones adultes.

El programa escueye una pallabra aleatoriamente, amuésanos les lletres que contién la pallabra col símbolu de sorrayáu y tenemos d'aldovinar esa pallabra probando una lletra tres d'otra. Si calcamos una lletra equivocada va dibuxándose la imaxe del aforcáu, nun s'hai d'esmolecer polos neños, darréu que nel casu de KHangMan amuésase la del logo de KDE, y tenemos que consiguir aldovinar la pallabra primero que lu colinguen. En total disponemos de diez intentos pa consiguilo.

La llingua cola que empecipia por defeutu'l KHangMan la primer vegada que lu usamos ye l'inglés, magar que podemos camudar por otra (dispón d'hasta 24 llingües distintss, y puen amestase-y nueves llingües), asina como l'aspeutu (mar o desiertu) y la dificultá.

Tien de tenese en cuenta que toles pallabres que nos amuesa son sustantivos, nun esisten verbos, axetivos, etc.

## Referencies

## Enllaces esternos
L'Anguleru

**L'Anguleru** ye un personaxe de ficción encargáu de trayer los regalos a los neños y neñes asturianos en nuechebona.

## Orixe
L'Anguleru foi un personaxe creáu pola asociación cultural Garabuxada, de L'Arena (Sotu'l Barcu), en 2008 al envís de potenciar una Navidá más cercana a la tradición asturiana. Escoyóse'l personaxe d'un anguleru por ser esti oficiu ún de los más carauterísticos de la llocalidá de L'Arena y por tar la pesca de l'angula mui venceyada a bona parte de la mariña asturiana, como manera d'identificar más fácilmente a la sociedá asturiana. Caberamente ta en procesu de consolidación por ser una figura motivadora pal deprendimientu de la llingua asturiana a les xeneraciones más nueves.

Antiguamente, mentes la pesca ivernal de l'angula, munchos anguleros emplegaben el sobresueldu de les ganancies pa mercar regalos a los neños. Sicasí, n'Asturies yá esistía constancia de personaxes navidiegos que se dedicaben a repartir regalos, especialmente nes mazcaraes d'iviernu.

## Historia
L'Anguleru vive tol añu na Mar de los Sargazos, cerca d'América, curiando de les anguiles y les angules, hasta que n'iviernu apuerta a Asturies na so chalana (llamada *L'Angulina*) na nueche del 24 d'avientu, momentu qu'aprovecha pa pescar angula, vendela na rula y mercar regalos a los neños y neñes d'Asturies col dineru de les ganancies.

L'Anguleru vien per Nadal porque ye'l momentu nel que más angules pesca. Entra n'Asturies pel ríu Nalón onde los habitantes de L'Arena recibenlu nuna cabalgata. Dempués d'esti recibimientu percuerre tolos ríos, llagos y otros llugares nos qu'heba agua pa visitar los llares asturianos. Pa reponer fuercies, los neños han dexar un gorru de llana a los pies del árbol de Navidá con comida y bébora.

## Ver tamién
* Apalpador
* Olentzero
* La Vieya'l Monte

## Referencies

## Enllaces esternos

* Asociación cultural Garabuxada

*Web oficial
Jaltenco

**Jaltenco** ye un municipiu al norte del Estáu de Méxicu, en Méxicu. Llenda colos conceyos mexicanos de Zumpango, Nextlalpan y con Tonanitla. El so área ye de 8.34 km², y la población de 26.080 habitantes. La capital municipal ye San Andrés Jaltenco, la segunda población ye Alborada Jaltenco.

## Etimoloxía del topónimu
Jaltenco identifícase col nome en náhuatl de **Xaltenco** (cfr. náhuatl actual **Xal**li (sabla, y el sufixu de llugar -**co**). El so actual nome provién del náhuatl que significa "llugar en la orilla de la sabla".

## Parroquies del municipiu
* San Andrés Jaltenco
* Alborada Jaltenco

## Referencies

## Enllaces esternos
Firhill Stadium

**Firhill Stadium** o **Firhill Arena** (tamién conocíu con anterioridá como **Firhill Park**, pero comúnmente nomáu simplemente como **Firhill**) ye un estadiu de fútbol, rugbi union y rugbi league asitiáu nel barriu de Maryhill de Glasgow, Escocia. Lleva siendo l'estadiu llocal del equipu de fútbol Partick Thistle F.C. dende 1909. 

Dellos alcuerdos pasaos pa compartir el campu fixeron de Firhill l'estadiu llocal temporal d'otros dos clubes de fútbol, el Clyde F.C. y el Hamilton Academical F.C.. Tamién foi ún de los estadios emplegaos pa la Copa del mundu de Rugbi del 2000 y foi l'estadiu llocal del equipu rugbi de los Glasgow Warriors ente 2007 y 2012.

El Queen's Park F.C. usó l'estadiu nos Xuegos Olímpicos de Londres 2012 debio a que'l so propiu estadiu, Hampden Park, usóse pa les competiciones de fútbol nesos mesmos Xuegos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Scotstoun Stadium

**Scotstoun Stadium** ye un estadiu d'atletismu y rugbi asitiáu nel West End de Glasgow, Escocia.

Los Glasgow Warriors vienen entrenando nesti estadiu dende 2009 y na temporada 2012-2013 entamaron a xugar nelli los sos partíos llocales. Tien una capacidá pa 9.708 espeutadores. 

En 2012 l'estadiu allugó los campeonatos escoceses de Rugbi - la división escocesa del Campeonatu Mundial de Rugbi a Siete de la IRB.

## Historia
L'estadiu abrió les sos puertes per primer vegada en 1915 so'l nome de Scotstoun Showgrounds tres ser emplegáu pola Sociedá Agrícola de Glasgow como instalación pa eventos rellacionaos cola agricultura. Bien llueu entamó a usase pa eventos deportivos y como resultáu construyóse la tribuna principal. Les instalaciones sofrieron un fonderu anovamientu en 2008 y tres acabase foi reabiertu'l 14 de xineru de 2010 por Ana del Reinu Xuníu.

## Anovamientu
Incluyéronse instalaciones d'estáu del arte pa nuevos espacios d'oficina, sales de conferencias y una cinta de sprint de 100 metros, al igual que la colocación d'una nueva pita de 400 metros d'atletismu y un campu de rugbi esteriores. Les tribunes ampliáronse con un fondu norte y otru sur que, xuntos, puen axuntar hasta 5.000 persones.

En 2010 tamién viose una serie de nuevos campos artificiales y d'entrenamientu que foren instalaos a la vera l'estadiu. Amás, l'estadiu tien tamién un ximnasiu y sala d'acondicionamientu diseñaos específicamente p'atletes.

## Eventos

Scotstoun Stadium será emplegáu como campu d'entrenu pa los Xuegos de la Commonwealth de 2014, que se celebrarán en Glasgow, y ye normalmente emplegáu por atletes profesionales de tol Reinu Xuníu.

Convirtióse nel campu d'entrenu de los Glasgow Warriors, equipu de rugbi, nel 2009. Scotstoun Stadium hosted the Scottish leg of the IRB World Sevens Series in May 2012. The Glasogw Warriors started playing home games at Scotstoun in September 2012.

Tamién entrena aquí el Victoria Park City of Glasgow Athletics Club.

Scotstoun Stadium tien la so propia mascota, ScottieRoo, quien normalmente fai apaiciones n'eventos especiales y en fiestes de cumpleaños de neños.

## Galería

Image:Indoor_Track_3.jpg|Pista cubierta
Image:Main_Stand3.jpg|Tribuna principal
Image:Main_Stand_2.jpg|Tribuna principal
Image:Scotstoun_Back_Stand_3.jpg|Tribuna
Image:Gym_4.JPG|Ximnasiu y sala d'acondicionamientu
Image:Gym_5.JPG|Ximnasiu y sala d'acondicionamientu
Image:Gym_7.JPG|Ximnasiu y sala d'acondicionamientu
Image:Gym_6.JPG|Ximnasiu y sala d'acondicionamientu


## Referencies

## Enllaces esternos
KStars

**KStars** ye un programa pa Linux y otros sistemes operativos de la familia Unix, que simula un planetariu. Forma parte de KDE, y ta llicenciáu baxo los términos de GPL. KStars ye software llibre, y ta disponible en llingua asturiana.

Ufre una detallada representación gráfica del cielu nocherniegu, dende cualquier llugar de la Tierra, a cualquier fecha. Inclúi más de 130.000 estrelles, 13.000 oxetos del espaciu fondu, les 88 constelaciones, miles de cometes y asteroides, asina como los ocho planetes del Sistema Solar , el Sol y la Lluna. Per otru llau, ufierta múltiple información sobre tolos oxetos estelares en forma de hipertestu. Arriendes, permite remanar telescopios y cámares CCD dende'l mesmu programa.

## Referencies

## Enllaces esternos
Giacomo Casanova

**Giacomo Casanova**  foi un escritor, poeta y masone italianu. Ye coñocíu sobre too como un home famosu por les sos conquistes amoroses y por la so obra *Histoire de ma vie*. 

## Obres
* *Epistolario* 
* *Historia de las turbulencias de Polonia* (1772)
* *La Epístola de un licántropo* (1773)
* *Soliloquio de un pensador* (1786)
* *Ikosameron* (1787)
* *Reflexiones sobre la Revolución francesa* (1793–1794), 
* *Histoire de ma vie* (1725–1786), lo meyor de Casanova ta no citao y na más célebre de toles sos obres.

## Bibliografía

* A. Compigny des Bordes, *Casanova et la marquise d'Urfé: la plus curieuse aventure galante du XVIII siècle: d'après les mémoires et des documents d'archives inédits*: 1757-1763, Paris, Librairie ancienne H. Champion, E. Champion, 1922.
* Summers, Judith (2007). *Las mujeres de Casanova: el gran seductor y las mujeres que amó.* Coleición: El Ojo del Tiempo. Madrid: Siruela. ISBN 978-84-9841-113-3.
* Lorenzo Da Ponte, *Memorie*, Milano, Garzanti, 1976.
* Benedetto Croce, *Personaggi casanoviani in Aneddoti e profili settecenteschi*, Palermo, Sandron, 1914.

## Referencies

## Enllaces esternos

*  ''Histoire de ma vie''
*  ''Histoire de ma vie''
* ''Histoire de ma vie'' n'inglés
Primer Ministru de Canadá

Esta ye la **llista de los [[primer ministru|primeros ministros]] de [[Canadá]]**, dempués del' Acta Constitucional de 1867.

El primer ministru de Canadá ye'l xefe de gobiernu canadiense y ye xeneralmente'l líder del partíu políticu cola mayoría de los asientos na Cámara de los Comunes de Canadá. De siguío atópense les sos xefatures d'Estáu y de Gobiernu desque se dexa la eleición indireuta del primer ministru por Reforma a l'Acta de la Confederación:

## Referencies

## Enllaces esternos
François Hollande

**François Gérard Georges Nicolas Hollande** (n. 12 d'agostu de 1954) ye un políticu francés. Dende'l 15 de mayu de 2012 ye'l 24ᵘ presidente de la República Francesa, Copríncipe d'Andorra y gran mestre de la Lexón d'Honor. Foi, amás, dirixente del Partíu Socialista y alcalde de Tulle (Corrèze). Ente 1997 y 2008 desempeñó'l cargu de primer secretariu del PS. Dende los años 70 hasta 2007 foi pareya de Ségolène Royal, cola que tien 4 fíos, tamién dirixente socialista y candidata a la presidencia de Francia en 2007. Compitió nes primeres primaries ciudadanes entamaes pol Partíu Socialista y el Partíu Radical d'Izquierda. El 16 d'ochobre de 2011 elixéronlu candidatu socialista pa les eleiciones presidenciales de 2012 en Francia col 56% de los votos.

## Referencies
Sint-Truiden

**Sint-Truiden** (neerlandés: *Sint-Truiden*; francés: *Saint-Trond*) ye una villa de Bélxica.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Ciudá de Sint-Truiden
San Vicente de la Barquera

**San Vicente de la Barquera** ye un municipiu de la comarca costera occidental de Cantabria (España). Llenda cola mar Cantábrica y los municipios de Valdáliga, Herrerías y Val de San Vicente. So capital, la villa de San Vicente de la Barquera, ta mui venceyada al mar como amuesen les sos tradiciones, costumes y sos fiestes más populares. El turismu ye la so actividá más señera, por mor de la gran belleza natural y patrimonial que tien la fastera. El 80% del términu municipal pertenez al Parque Natural de Oyambre y ye d'especial proteición regulada pola comunidá autónoma de Cantabria pol so valor paisaxísticu y ecolóxicu.

Tien una población de 4532 habitantes repartidos entre sus 9 localidades. Asítiase a un altor de 15 metros y estiéndese per una superficie de 41,5 quilómetros cuadraos.

## Llocalidaes
* Abaño.
* La Acebosa.
* El Barcenal.
* Gandarilla.
* Hortigal.
* Los Llaos.
* La Revilla.
* **San Vicente de la Barquera** (Capital), con 3.446 habitantes en 2008.
* Santillán-Boria.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ovidio Zapico González

**Ovidio Zapico González**  ye un políticu asturianu y diputáu d'Izquierda Xunida na Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies.

## Biografía
Ñaz en 1971 en La Polla Llaviana. Ye trabayador autónomu y metióse en política con Izquierda Xunida. En 2011 foi nes llistes d'esti partíu nel conceyu de Sobrescobiu, y finalmente llogró l'acta de conceyal nesti conceyu. Nes eleiciones municipales de 2015 vuelve a tar na llista, y llogró l'acta, pero en payares 2017 dexa'l cargu de conceyal al nun poder compaxinar el so trabayu municipal col de diputáu na Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies. Tamién se presentó a les eleiciones autonómiques d'Asturies de 2015, nesta convocatoria llogró l'acta de diputáu. En 2019 foi'l númberu dos de la llista d'Ángela Vallina, quien ganara les eleiciones primaries a Ramón Argüelles en marzu de 2019.

El 21 de febreru de 2020 ye escoyíu coordinador rexonal d'Izquierda Xunida d'Asturies ensin necesidá de votación al nun haber otra candidatura.

## Referencies

## Ver tamién

* Ángela Vallina
* Izquierda Xunida d'Asturies
* Izquierda Xunida

## Enllaces esternos
Nagisa Oshima

foi un direutor de cine y guionista xaponés. Recordáu sobre manera poles sos películes *El imperio de los sentidos* (1976), *El imperio de la pasión* (1978) y *Feliz Navidad, Mr. Lawrence* (1986).

## Carrera profesional
Depués de graduase en derechu na Universidá de Kioto foi contratáu pol estudiu Shochiku onde pasó rápidamente a dirixir les sos propies películes, faciendo'l so debú con *A Town of Love and Hope* (愛と希望の街; *Ai to kibo no machi*) en 1959.

La primera película que lu llevó a ser conocíu públicamente foi *The Catch* (1961), basada nunanovela de Kenzaburo Oe sobre la rellación demientres la Segunda guerra mundial, ente los habitantes d'un pueblo xaponés y un soldáu afroamericanu apresáu. 

## Filmografía
* *A Town of Love and Hope* (1959)
* *Historias crueles de juventud* (1960)
* *The Sun's Burial (aka Tomb of the Sun)* (1960)
* *Night and Fog in Japan* (1960)
* *The Catch* (1961)
* *Shiro Tokisawa* (1962)
* *Death By Hanging]* (1968)
* *Boy* (1969)
* *The Ceremony* (1971)
* *El imperio de los sentidos* (1976)
* *El imperio de la pasión* (1978)
* *Feliz Navidad, Mr. Lawrence* (1983) - basada en parte nes experiencies de guerra de Laurens van der Post.
* *Max, mi amor* (1986)
* *Gohatto]* (1999)

## Referencies

## Enllaces esternos
* Nagisa Oshima n'Internet Movie Database (inglés)
* Perfil en Japan Zone (inglés)
* Senses of Cinema: Great Directors Critical Database (inglés)
* Japanese New Wave Cinema Classics (inglés)
INXS

**INXS** ye un grupu australianu de rock. 

## Miembros
* Michael Hutchence (&dagger;&nbsp;1997.)
* J. D. Fortune (od 2005.)
* Andrew Farriss
* Jon Farriss
* Tim Farriss
* Kirk Pengilly
* Garry Gary Beers

## Discografía
### Albums
* 1980.: *INXS*
* 1981.: *Underneath the Colours*
* 1982.: *Shabooh Shoobah*
* 1982.: *INXSIVE*
* 1983.: *Dekadance*
* 1984.: *The Swing*
* 1985.: *Listen Like Thieves*
* 1987.: *Kick*
* 1990.: *X*
* 1991.: *Live Baby Live*
* 1992.: *Welcome to Wherever You Are*
* 1993.: *Full Moon, Dirty Hearts*
* 1994.: *The Greatest Hits*
* 1997.: *Elegantly Wasted*
* 2001.: *Shine Like it Does: The Anthology (1979–1997)*
* 2002.: *The Years 1979–1997*
* 2002.: *Stay Young 1979–1982*
* 2005.: *Switch*

## Sencillos

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitiu web oficial (inglés)
Giacomo Rizzolatti

**Giacomo Rizzolatti**  ye un neurobiólogu italianu, descubridor de les neurones especulares o *neurones espeyu*.

Nació en Kiev (Xunión Soviética, anguaño Ucraína) y estudió medicina na Universidá de Padua. Investiga fundamentalmente n'Italia, por más que tamién fizo una buena riestra d'estancies d'investigación n'universidaes americanes.

En 1996 dio a conocer les neurones espeyu, aquelles responsables de la empatía humana.

Recibió un buen númberu de premios, ente ellos el Premiu Príncipe d'Asturies d'Investigación Científica y Téunica, en 2011, xunto a Joseph Altman y Arturo Álvarez-Buylla Roces.
## Fontes
* Acta de la Fundación Príncipe de Asturias 

## Referencies

## Enllaces esternos
The Darkness

**The Darkness** ye un grupu inglés de glam rock.

## Miembros
* Justin Hawkins
* Ed Graham
* Dan Hawkins
* Frankie Poullain.

## Discografía

### Albums
# *[[Permission to Land]]* (2003)
# *[[One Way Ticket to Hell ...And Back]]* (2005)
# *[[Hot Cakes]]* (2012)

### EP
# *[[I Believe in a Thing Called Love EP]] ([[2002]])
# *Girlfriend EP (2005)

### Sencillos

## Ver tamién
* British Whale
* Hot Leg
* Stone Gods

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitiu web oficial (inglés)
Arturo Álvarez-Buylla Roces

**Arturo Álvarez-Buylla Roces**  ye un neurobiólogu mexicanu, d'orixe asturianu, profesor d'Anatomía y Neurociruxía na Universidá de California-San Francisco, especializáu na neuroxénesis del cerebru.

En 2011 foi gallardoniáu col Premiu Príncipe d'Asturies d'Investigación Científica y Téunica polos sos estudios nel desarrollu de les célules nervioses enos los cerebros de los adultos, xunto a Giacomo Rizzolatti y Joseph Altman. El xuráu consideró qu'estos investigadores permitieron el "descubrimientu de la rexeneración de neurones en cerebros adultos y de les neurones espeyu" y que los sos afallos figuraben "ente los más importantes de la neurobioloxía, cambiando la nuestra forma d'entender el cerebru, dende los tiempos del profesor Santiago Ramón y Cajal". 

Ye miembru de la Real Academia de Ciencies Exactes, Físiques y Naturales d'España y de la Sociedá de Neurociencies d'Estaos Xuníos. Miembru d'una familia procedente del exiliu Republicanu español, so padre, Ramón Álvarez-Buylla, foi un destacáu científicu tamién, y los sos güelos, Arturo Álvarez-Buylla Godino y Wenceslao Roces, fueron, respeutivamente, pioneru de l'aviación española y senador por Asturies.

## Referencies

## Enllaces esternos
Acentu

Cola pallabra **acentu** podemos referinos a delles coses:

* **[[Acentu tónicu]]**, que ye la mayor intensidá que tien na pronunciación una de les sílabes d'una pallabra.
* **[[Acentu ortográficu]]**, que ye un signu gráficu usáu perriba les lletres.
* **[[Acentu diacríticu]]**, que ye una convención ortográfica pa diferenciar pallabres.

## Referencies