Tren de levitación magnética

El **tresporte de [[levitación]] [[Magnetismu|magnética]]**, o tipu **maglev** (del inglés **''mag**netic **lev**itation*), ye un sistema de tresporte qu'inclúi la suspensión, guía y propulsión de vehículos, principalmente [[tren]]es, utilizando un gran númberu d'imanes pa la sustentación y la propulsión a base de la levitación magnética.

Esti métodu tien la ventaya de ser más rápidu, silenciosu y nidiu que los sistemes de [[tresporte públicu]] sobre [[rueda|ruedes]] convencionales. La teunoloxía de levitación magnética tien el potencial de superar 6440&nbsp;km/h (4000&nbsp;mph) si realizar nun túnel al [[vacíu]]. Cuando nun s'utiliza un túnel al vaciu, el consumu d'enerxía necesariu pa la levitación nun suel representar una gran parte del total, una y bones la mayoría del consumu d'enerxía emplegar pa superar la [[Arrastre (física)|resistencia]] del aire, al igual que con cualesquier otru [[tren d'alta velocidá]].

La mayor velocidá llograda hasta agora foi de 603&nbsp;km/h na ruta Yamanashi el 21 d'abril de 2015. Unos díes antes llegó a algamar los 590&nbsp;km/h, el 16 d'abril de [[2015]], na mesma ruta, siendo 15&nbsp;km/h más rápidu que'l récor de velocidá del [[Train à Grande Vitesse|TGV]] convencional.

== Desenvolvimientu ==
A finales de los años cuarenta, l'inxenieru llétricu británicu [[Eric Laithwaite]], profesor del [[Imperial College London|Imperial College de Londres]], desenvolvió'l primer modelu funcional a tamañu real d'un [[Motor llinial|motor d'inducción llinial]]. Foi nomáu profesor d'inxeniería llétrica pesada nel Imperial College en 1964, onde siguió desenvolviendo'l so modelu. Los motores lliniales nun precisen contautu físicu ente'l vehículu y la pista, polo que se convirtieron nuna parte corriente de los sistemes avanzaos de tresporte nes décades de los sesenta y setenta.

El motor llinial yera aparente pal usu nos sistemes maglev. A entamos de los setenta, Laithwaite afayó una nueva disposición d'imanes, el "[[ríu magnéticu]]", que dexaron a un solu motor llinial producir emburrie vertical y horizontal coles mesmes, lo que dexó a los sistemes maglev ser construyíos con un solu conxuntu d'imanes.

El primer [[Tresporte hectométrico|tresporte]] qu'incorporó la teunoloxía maglev foi llamáu cenciellamente "MAGLEV" y foi inauguráu per primer vegada en 1984 cerca de Birmingham, Inglaterra. Operó nuna seición de [[Monorriel|monorraíl]] alzada a 600m del suelu ente'l [[Aeropuertu Internacional de Birmingham-West Midlands|Aeropuertu de Birmingham]] y la [[Estación Internacional de trenes de Birmingham|Estación Internacional de Trenes de Birmingham]], algamando velocidaes de 42 km/h. El sistema foi clausuráu en 1995 por cuenta de problemes de fiabilidá.

== Historia ==



=== Primeres patentes ===
Otorgar patentes de tresportes d'alta velocidá a dellos inventores en diverses partes del mundu: [[Hermann Kemper]] ([[Alemaña]]) Les primeres patentes d'[[Estaos Xuníos]] pa un tren propulsado por un motor llinial fueron daes al inventor [[Alfred Zehden]] ([[Alemaña]]). L'inventor llograría les patentes *US patent (782312)* ([[21 de xunu]] de [[1902]]) y la *US patent (RE12700)* ([[2 d'agostu]] de [[1907]]). Eses patentes seríen citaes depués polos llibros *Electromagnetic apparatus generating a gliding magnetic field* (Aparatos electromagnéticos que xeneren campu magnético esnidiosu), de Jean Delassus, *Air cushion supported, omni*.

=== [[Hamburgu]], [[Alemaña]] (1979) ===

[[Transrapid|Transrapid 05]] foi'l primer tren d'alta velocidá (maglev) con propulsión de estator llargu patentáu pa tresporte de pasaxeros. Instalar en [[Hamburgu]] en 1979 pa la [[Esposición de Tresporte Internacional]] (*International Transportation Exhibition*– IVA 79), sobre una vía de 908 metros. Hubo tantu interés que tuvo funcionando mientres tres meses dempués de concluyir la Esposición, llegando a tresportar 50.000 pasaxeros. Foi reensamblado en [[Kassel]] en 1980.

=== [[Birmingham]], [[Inglaterra]] (1984-1985) ===
El primer maglev de baxa velocidá totalmente automatizado foi'l que circuló dende l'[[Aeropuertu Internacional de Birmingham, West Midlands|Aeropuertu internacional de Birmingam]] hasta la [[Estación de trenes internacional de Birmingam]] ente [[1984]] y [[1985]].

== Carauterístiques ==
L'ausencia de contautu físicu ente'l carril y el tren fai que la única [[resistencia aerodinámica|resfregón]] sía col aire, y esta amenórgase al mínimu pola so forma aerodinámica. Los trenes maglev pueden viaxar a bien altes velocidaes, con un consumu d'enerxía alzáu pa caltener y controlar la polaridá de los imanes y con un baxu nivel de ruíu (una ventaya sobre'l sistema competidor llamáu aerotrén), pudiéndose llegar a algamar 650 km/h, anque'l máximu probáu nesti tren ye de 603 km/h. Estes altes velocidaes faen que los maglev puedan llegar a convertise en competidores direutos del tresporte aereu.

Como inconveniente destaca l'altu costu de les llinies, lo que llindó'l so usu comercial. Esti altu costu derivar de dellos factores importantes: el primeru y principal ye'l peraltu costu de la infraestructura necesaria pa la vía y el sistema llétricu, y otru non menos relevante ye l'altu consumu enerxéticu. 

Otros percorríos tán n'estudiu, principalmente en [[China]] y [[Xapón]]. N'Alemaña refugóse pel momento la construcción de llinies maglev pa pasaxeros por causa del so oneroso costu de construcción y caltenimientu.

== Operación comercial ==

=== Operaciones formalmente actives ===
La primer operación comercial del maglev foi del tipu «transportapersonas». Abiertu oficialmente en [[1984]] en [[Birmingham]], [[Inglaterra]], operaba nuna seición elevada de 600 metros sobre una pista de [[monorriel]], ente'l [[Aeropuertu Internacional Birmingham-Shuttlesworth|Aeropuertu internacional de Birmingam]] y la [[Estación Internacional de Ferrocarril de Birmingham]]. Viaxaba a una velocidá, de 42 km/h, hasta que'l sistema foi cerráu temporalmente en 1995 pa correxir problemes de diseñu.

La máxima velocidá demostrada d'un maglev real n'operación comercial ye la llograda pol tren alemán *Transrapid* instaláu en [[Xangai]], [[China]], que tresporta pasaxeros a lo llargo de 30 km en tan solo 7 minutos y 20 segundos, consiguiendo rutinariamente una velocidá punta máxima de 431 km/h y una media de 250 km/h nel trayeutu. El trayeutu ente Shanghai y l'aeropuertu construyóse como un segmentu inicial (*initial operating segment*).

Esisten otres llinies comerciales operatives en [[Xapón]], como la llinia *Linimo'' construyida para ExpoAichi. Dellos proyeutos de maglev tán siendo estudiaos tocantes a la so rentabilidá. En Xapón, na pista de pruebes de Yamanashi, la teunoloxía actual de los maglev ta madura, pero los costos y otros problemes crean dificultaes pal so desenvolvimientu y implementación, polo que se ta intentando desenvolver teunoloxíes alternatives pa resolver estes dificultaes.

### Hyperloop
El 29 de xunetu de 2017, la empresa estauxunidense Hyperloop realizó'l segundu ensayu de la so concepción de la levitación magnética col tren d'alta velocidá Hyperloop One XP-1. La conclusión publicada pola empresa foi que taría llistu pa empecipiar la fase de comercialización, previendo inaugurar el so primer serviciu en 2021. Esti tren nació como unu más de los proyeutos d'Elon Musk anque con posterioridá'l creador de la compañía d'automóviles Tesla y de SpaceX solo caltendría venceyos accesorios al proyeutu. El tren algamó, na segunda prueba, una velocidá de 310km/h pero los inxenieros envaloren posible superar los 1000km/h en poco tiempu.

## Referencies

## Ver tamién
* Transrapid
* Shanghai Maglev
* Aerotrén
* Monorriel
* Tren d'alta velocidá
* Motor llinial
* Catapulta electromagnética

## Enllaces esternos

* International Maglev Board
* Maglev
* Esplicación gráfica
* El futuru de los viaxes, lo construímos güei (con video sobre Transrapid 09)
* Urban Maglev 
* Applied Levitation 
* Maglev Net - Maglev News & Information
* The International Maglev Board Maglev professional's info plattform for all maglev transport systems and related technologies.
* Transrapid
* The UK Ultraspeed Project
* Japanese Railway Technical Research Institute (RTRI)
* 
* AMLEV MDS System 
* Magnetic Levitation for Transportation 
* News of Brazil's Maglev project (in Portuguese)
*  Audiu slideshow from the National High Magnetic Field Laboratory discusses magnetic levitation, the Meissner Effect, magnetic flux trapping and superconductivity
* 
* tren-magnetico/ Proyeutu pa faer un tren de levitación magnética pa Feria de Ciencies Escolar