open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
George Jones

**George Glenn Jones**  foi un cantante country d'Estaos Xuníos conocíu pola so llarga llista d'ésitos, distintiva voz y fraseos y el so matrimoniu con Tammy Wynette.

Nos postreros 20 años foi conocíu como "the greatest living country singer". L'estudiosu del country Bill C. Malone escribe: "For the two or three minutes consumed by a song, Jones immerses himself so completely in its lyrics, and in the mood it conveys, that the listener can scarcely avoid becoming similarly involved."

Al traviés de la so llarga trayeutoria, Jones creó ensame de titulares tantu pola so afición a la bébora, como les sos tormentoses rellaciones con muyeres y les violentes engarradielles como pola so prolífica grabación de discos y carrera de xires. La so manera de vida, selvaxe, llevólu a perder munches actuaciones ganándose a pulsu el nomatu de "Non Show Jones". Cola ayuda de la so cuarta esposa, Nancy, consiguió caltenese estremáu de la bébora mientres dellos años. Consiguió más de 150 hits tanto solo como en duetos con otros artistes. La llinia de la so ñariz y los xestos y marques faciales valiéron-y tamién el nomatu de "The Possum" (*"La [[Zarigüeya]]"*). Jones solía dicir nes sos entrevistes qu'escoyera faer "tan solo" 60 conciertos al añu.

## Cites

## Esposes
* Dorothy Bonvillion (1950 - 1951) (divorciu) 1 fía
* Shirley Ann Corley (1954 - 1968) (divorciu) 2 fíos
* Tammy Wynette (1969 - 1975) (divorciu) 1 fía
* Nancy Sepulvado (1983 - 2013)

## Premios y honor
Jones recibió munchos premios mientres la so carrera, dende "Most Promising New Country Vocalist" en 1956, entrando nel Country Music Hall of Fame en 1992 y nel Kennedy Center Honoree en 2008.

Formó parte, en 2008, del xuráu del octavu concursu d'Independent Music Awards en sofitu a les carreres d'artistes independientes.

## Númberos Unu
# "White Lightning" (1959)
# "Tender Years" (1961)
# "She Thinks I Still Care" (1962)
# "Walk Through This World With Me" (1967)
# "We're Gonna Hold On" (con Tammy Wynette) (1973)
# "The Grand Tour" (1974)
# "The Door" (1975)
# "Golden Ring" (con Tammy Wynette) (1976)
# "Near You" (con Tammy Wynette) (1977)
# "He Stopped Loving Her Today" (1980)
# "(I Was Country) When Country Wasn't Cool" (con Barbara Mandrell) (1981)
# "Still Doin' Time" (1981)
# "Yesterday's Wine" (con Merle Haggard) (1982)
# "I Always Get Lucky With You" (1983)

## Ver tamién
* Cantantes de country por dómina
* Academy of Country Music

## Referencies

## Bibliografía
* *I Lived to Tell it All*, George Jones with Tom Carter, Dell Publishing, 1997, ISBN 0-440-22373-3
* *In The Country of Country: A Journey to the Roots of American Music,* Nicholas Dawidoff, Vintage Books, 1998, ISBN 0-375-70082-X
* *Country Music U.S.A.,* Bill C. Malone, University of Texas Press, 1985, ISBN 0-292-71096-8
* *Joel Whitburn's Top Country Songs, 1944 to 2005*, Record Research, Inc., Menomonee Falls, WS, 2005, ISBN 0-89820-165-9

## Enllaces esternos

* Sitiu oficial
* Tributo  to the Greatest Country Song of All Time
* MySpace Oficial
* George Jones Country Sausage 
* Sello discográficu 
* nel Country Music Hall of Fame
Ronnie Milsap

**Ronnie Lee Milsap**  ye un cantante y pianista d'Estaos Xuníos de música country.

Ronnie foi unu de los artistes más populares ya influyentes de la música country nes décades de los 70 y 80. Consiguió ser el primer cantante ciegu conocíu y unu de los más importantes cantantes crossover del momentu al xunir los mercaos country y pop con cantares d'ésitu qu'incorporaben tamién estilos de R&B y rock and roll.

Dalgunos de los ésitos d'esti amiestu d'estilos fueron "It Was Almost Like a Song," "Smokey Mountain Rain," "(There's) Non Gettin' Over Me," "I Wouldn't Have Missed It for the World," "Any Day Now" y "Stranger in My House", ente otros. Ganó seis premios Grammy y 40 númberos Unu, siendo'l terceru por númberu tres George Strait y Conway Twitty.

## Discografía
*Ronnie Milsap discography

## Premios
**[[Academia de la música country]]**
*1982 Top Male Vocalist
*1985 Song of the Year - "Lost in the Fifties Tonight"
*1988 Instrumentalist of the Year: Teclaos
*2002 Pioneer Award

**[[Billboard]]**
*1980 #1 Country Song of the Year - "My Heart"
*1985 #1 Country Song of the Year - "Lost in the Fifties Tonight"

**[[Asociación de música country]]**
*1974 Male Vocalist of the Year
*1975 Album of the Year - "A Legend in My Time"
*1976 Male Vocalist of the Year
*1977 Album of the Year - "Ronnie Milsap Live"
*1977 Entertainer of the Year]]
*1977 Male Vocalist of the Year
*1978 Album of the Year - "It Was Almost Like a Song"
*1986 Album of the Year - "Lost in the Fifties Tonight

**[[Premios Grammy]]**
*1975 Meyor interpretación vocal country, masculina - "Please Don't Tell Me How The Story Ends"
*1977 Meyor interpretación vocal country, masculina - "(I'm a) Stand By My Woman Man"
*1982 Meyor interpretación vocal country, masculina - "(There's) Non Gettin' Over Me"
*1986 Meyor interpretación vocal country, masculina - "Lost in the Fifties Tonight"
*1987 Meyor interpretación vocal country, masculina - "Lost in the Fifties Tonight"
*1988 Meyor collaboración vocal country - "Make Non Mistake, She's Mine" (con Kenny Rogers)

**Music City News Country**
*1975 Most Promising Male Artist

**Miscellaneous achievements**
*40 #1 Hits, 35 of which reached the top spot on the *Billboard* charts; the remaining 5 topped other trade charts, including Cashbox
*Over 35 million albums sold
*Inducted into the Grand Ole Opry in 1976
*Inducted into the North Carolina Music Hall of Fame in 2002
*Awarded the Career Achievement Award by Country Radio Seminar in 2006
*Awarded the 2007 Rocketown Legend Award

## Ver tamién
*:en:List of best selling music artists

## Bibliografía
*"Just The Facts." The Official Ronnie Milsap Website . Retrieved Aug. 18, 2004.
*Goldsmith, Thomas. (1998.) "Ronnie Milsap." In *The Encyclopedia of Country Music.* Paul Kingsbury, Ed. New York: Oxford University Press. pp.&nbsp;348–9.
*Milsap, Ronnie (with Tom Carter). (1990) "Almost like a song." New York, NY. : McGraw-Hill.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu oficial
Miklós Rózsa

**Miklós Rózsa**  foi un compositor de música sinfónica y cinematográfica, especializáu en películes de corte históricu.

## Biografía

Dempués d'estudiar nel so país llogrando dende bien pequeñu gran ésitu colos sos conciertos y composiciones, sigue los sos estudios nel Conservatoriu de Leipzig. Ellí, el compositor Marcel Dupré aconséyalu camudase a París, cosa que Rózsa fai en 1932.

En 1934, el so amigu, el compositor Arthur Honegger, introducir na música cinematográfica. Treslládase darréu a Londres pa perfeccionar el so arte y dellí, el so amigu y compatriota Alexander Korda, llevar a Hollywood pa participar na música de la película *The Thief of Bagdag* (1940). Va Permanecer en California pol restu de la so vida, apurriendo la so música a más de 100 películes.

Foi candidatu al Premiu Óscar en 16 ocasiones, llográndolo en 3 ocasiones por *[[Spellbound|Recuerda]]* (1945), *[[A Double Life (película de 1947)|A Double Life]]* (1947) y *[[Ben-Hur (película de 1959)|Ben-Hur]]* (1959).

## Estilu
Miklós Rózsa asítiase dientro de la tradición postromántica, con un desbordante poder melódicu, contrapuntístico y cromáticu propiu de la tradición musical húngara de compositores como Béla Bartók o Zoltán Kodály, a lo que se xune una suntuosa orquestación d'estilu wagneriano. Son los postulaos wagnerianos los que sirven de puntu de partida na so forma d'encetar la música cinematográfica: usu del leitmotiv pa personaxes y situaciones y la melodía continua. Esti estilu llevó al xéneru a una fondura musical de cotes elevadísimas, en gran midida non superaes.

## Obres

Amás de destacaes bandes sonores, perfectamente desenvueltes a lo llargo del treme argumental, destaquen una Sinfonía, los conciertos pa pianu, viola, violín y violoncello, obres de cámara y poemes sinfónicos.

Foi maestru de John Williams, otru compositor célebre nel mundu del cine.

## Filmografía
Esta filmografía nun ta completa. (NOTA: Puedes ayudar completándola)

.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sobre Miklós Rózsa , nel sitio Score Magacine; n'español.
** Comentariu del discu  *Miklos Rozsa: A Centenary Collection*, nel mesmu sitiu; n'español.

* Sitio de The Miklós Rózsa Society; n'inglés.

* Sitio dedicáu a Miklós Rózsa ; n'italianu.

* Sobre Miklós Rózsa , nel sitio American Music Preservation; n'inglés.

* Sobre Miklós Rózsa, nel sitio El Poder de la Pallabra: audición de fragmentos de música de películes y artículu de José Antonio Bielsa.

* Seleición de les sos composiciones; en YouTube.
Johann Strauss

**Johann Strauss** puede referise a:
* Johann Strauss, padre (1804-1849), compositor y músicu vienés, que popularizó'l valse n'Europa *(Marcha Radetzky)*.
* Johann Strauss, fíu (1825-1899), compositor y músicu austriacu, llamáu'l Rei del Valse *(Danubiu Azul)*.
* Johann Strauss III (1866–1939), compositor austriacu, fíu de Eduard Strauss y nietu de Johann Strauss (padre).
* Orquesta Johann Strauss (1987-), orquesta de cámara neerlandesa fundada por André Rieu.

## Referencies

## Enllaces esternos
John Williams

**John Williams** puede referise a:

* **[[John Williams (compositor)|John Williams]]** (1932-), compositor d'Estaos Xuníos de música de cine.
* **[[John Williams Wilson]]** (1798-1857), marín irlandés al serviciu de l'Armada de Chile.
* **[[John Williams (actor)|John Williams]]** (1903-1983), actor británicu de cine y televisión.
* **[[John Edward Williams|John Williams]]** (1922-1994), escritor d'Estaos Xuníos.
* **[[John Williams (guitarrista)|John Williams]]** (1941-), guitarrista australianu, discípulu d'Andrés Segovia.
* **[[John "Hot Rod" Williams]]** (1962-), baloncestista d'Estaos Xuníos.
* **[[John Sam Williams|John Williams]]** (1966-), baloncestista d'Estaos Xuníos.
* **[[John Williams (obispu de York)|John Williams]]**, obispu de York n'Inglaterra nel sieglu XVII.
* **[[Barruntos_de_la identidá_de_Jack_l'Estripador#Dr._John_Williams|Dr. John Williams]]**, prestixosu ciruxanu venceyáu a la casa real británica, que nel tiempu de los asesinatos victorianos de 1888, trabayaba na enfermería del Hospital de Whitechapel.

## Referencies

## Enllaces esternos
Miloš Forman

**Miloš Forman**  ye un direutor de cine, actor y guionista checu. Dos de les sos películes, ''Amadeus'' y *[[One Flew Over the Cuckoo's Nest]]*, recibieron dellos premiu Óscar, incluyíu'l de meyor direutor en dambes. Otres de les sos obres tamién fueron reconocíes con premios internacionales.

## Biografía
Miloš Forman ye fíu de padres protestantes. A temprana edá, quedó güérfanu, dempués de que la so madre morriera nel campu de concentración d'Auschwitz y el so padre en Buchenwald, onde foi arrestáu por distribuyir llibros prohibíos pol nazismu. Mientres la Segunda Guerra Mundial, Forman vivió con parientes y depués afayó que'l so padre biolóxicu yera un arquiteutu xudíu. Dempués de la guerra, allegó a la escuela pública Krále Jiřího na ciudá de Podebrady, onde los sos compañeros d'estudios fueron Václav Havel y los hermanos Mašín. Darréu, estudió direición cinematográfica na Escuela de Cine de Praga, onde unu de los sos maestros foi Otakar Vávra. 

### Carrera
Dirixó delles comedies cheques en Checoslovaquia. Sicasí en 1968, cuando la URSS y los sos aliaos del Pactu de Varsovia invadieron el país pa poner fin a lo que se llamó la Primavera de Praga, atópase en París axustando la producción de la so primer película americana. L'estudiu checu pal que trabayaba despidiólu, alegando que taba fuera del país illegalmente. Treslladóse entós a Nueva York, onde se convirtió en profesor de cine na Universidá de Columbia y codireutor (xunto a Frantisek Franek) de la división de cine de Columbia. Unu de los sos protexíos foi'l futuru direutor James Mangold.

A pesar de les dificultaes iniciales, empezó a dirixir nel so nuevu país y algamó notable ésitu en 1975 cola adautación de la novela de Ken Kesey *[[One Flew Over the Cuckoo's Nest]]*, que ganó cinco Premios de l'academia, incluyendo'l de meyor direición. En 1977, convertir en ciudadanu d'Estaos Xuníos. Otru ésitu notable foi la película *[[Amadeus]]*, que ganó ocho Premios de l'academia.

En 1997, recibió'l Globu de Cristal pola so contribución al mundu del cine nel Festival de Karlovy Vary.

## Filmografía

## Premiu
### Óscar

### Globu d'Oru

## Referencies

## Enllaces esternos

* 
* Miloš Forman, BBC News of March 2001
Samuel Goldwyn

**Samuel Goldwyn**, nacíu como **Schmuel Gelbfisz**  foi un productor de cine d'Estaos Xuníos d'orixe polacu, ganador del Óscar de l'Academia y del Globu d'Oru, fundador de dellos productores. Cofundador de la Metro-Goldwyn-Mayer.

Dotáu de gran talentu y maxín, nel so casi mediu sieglu d'actividá produció numberoses películes calidable, especialmente nel xéneru del melodrama y de la comedia musical, siendo de la mesma descubridor de grandes talentos, tantu nel mundu de la direición, como Cecil B. DeMille y William Wyler, como nel de la interpretación, con actores como Gary Cooper, David Niven, Danny Kaye, Lili Damita y Eddie Cantor.

## Ver tamién
* *[[Arrowsmith (película)|Arrowsmith]]*

## Referencies

## Enllaces esternos
David Lean

**David Lean**  foi un direutor de cine británicu recordáu especialmente por películes como *[[Lawrence of Arabia (película)|Lawrence of Arabia]]* y *[[Doctor Zhivago (película)|Doctor Zhivago]]*.

Nació en Croydon, Inglaterra. Empecipiar na industria como ayudante de cámara en 1927 en Gaumont Pictures. Depués, xubió a meyores posiciones. En 1930 trabayaba nel montaxe de noticies y, a partir de 1934, nel de películes. Montó obres como *Escape me Never** ([[1936]]), *Pigmalion* ([[1938]]), *Paralelu 49* ([[1941]]), y *One of our Aircraft is missing* ([[1942]]). Los sos primeros cuatro trabayos como direutor tuvieron basaos n'obres de [[Noël Coward]], con quien codirixió la primera d'elles, *In Which We Serve* (*In Which we Serve*, [[1942]]). La más notable d'esti grupu foi *Curtiu alcuentru* (*Brief Encounter*, [[1945]]), que compartió una [[Palma d'Oru]] nel [[Festival de Cannes|Cannes]]. 

Más tarde dirixó dos adautaciones d'obres de [[Charles Dickens]], *Great Expectations* y *Oliver Twist*.

Les superproducciones pola que ye más recordáu empezaron en [[1957]] con *The Bridge on the River Kwai*, pola que ganó un *New York Film Critics Award*, y un [[Premios Óscar|Óscar]]. 

Recibió otru Óscar por *Lawrence of Arabia* ([[1962]]). Dempués del ésitu de *Doctor Zhivago* ([[1965]]), vieno la non tan esitosa *Ryan's Daughter* ([[1970]]).

Tres un llargu paréntesis de catorce años, dirixó, *A Passage to India* ([[1984]]). 

Morrió en [[Londres]] mientres entamaba una película basada na obra *Nostromo*, de [[Joseph Conrad]].

== Filmografía ==
* *In Which We Serve* (1942)
* *La vida manda* (1944)
* *Un espíritu burllón* (1945)
* *Curtiu alcuentru* (1945)
* *Cadenes rotes* (1946)
* *Oliver Twist* (1948)
* *Amigos apasionaos * (1949)
* *Madeleine* (1950)
* *La barrera del soníu* (1952)
* *El déspota* (1954)
* *Llocures de branu* (1955)
* *The Bridge on the River Kwai* (1957)
* *Lawrence of Arabia* (1962)
* *Doctor Zhivago* (1965)
* *Ryan's Daughter* (1970)
* *A Passage to India* (1984)

== Bibliografía ==
*

*

== Referencies ==


== Enllaces esternos ==

* *

* *[http://www.thegoldenyears.org/llean.html Classic Movies* (1939 - 1969): David Lean]

* Sobre la música  de Maurice Jarre pa películes de David Lean, nel sitio Score Magacine; n'español.
Ang Lee

**Ang Lee** ()  ye un direutor de cine taiwanés.

Munches de les sos películes enfocaron les interacciones ente la modernidá y la tradición. Les sos obres tamién tienden a tener un tonu de comedia llixera que marca una rotura col realismu tráxicu que caracteriza'l cine de Taiwán tres el fin del periodu de llei marcial nos años 1990. Foi'l primeru n'introducir temes homosexuales nel cine asiáticu y tamién foi pioneru nes películes d'artes marciales/exotismo oriental de gran presupuestu de Hollywood. 

Estudió teatru na universidá d'Illinois y fixo'l so máster na escuela d'arte Tisch de la Universidá de Nueva York, onde en 1984 realizó una película titulada *[[Fine Line]]* como tesis. Foi compañeru de clase de Spike Lee.

## Trayeutoria
En 1992 dar a conocer internacionalmente nun filme sobre un vieyu que nun sabe/puede afaese a la vida occidental moderna (*[[Manes qu'emburrien]]*), y llogra la etiqueta de "prometedor". Al añu siguiente, presenta una película qu'afita la so carrera y revéla-y como unu de los máximos esponentes de la so xeneración dientro del cine taiwanés: la co-producción *[[La llacuada de bodes]]*, na que revela una frescura inusual y un talentu entá por cubicar. La so siguiente producción va consagra-y a nivel mundial: *[[Comer, beber, amar]]* (1994), apúrre-y unu de los sos mayores ésitos personales, llogrando que'l so universu cinematográficu tescienda'l filme de cintes coétaneas que fracasaben en mayor o menor midida nel so intentu por conxugar les cultures oriental-occidental dientro d'hestories intimistes y familiares onde se da la consabida rotura-dominación pola tradición (*Cometé una taza de té* de Wayne Wang, 1988, ye un bon exemplu). 

En 2001 foi profesor visitante na universidá de Dartmouth y ellí estrenó *[[Wo hu cang long]]*, un auténticu fenómenu a nivel mundial que se convirtió cuasi dende'l so estrenu nun clásicu modernu instantáneu.

Por *[[Brokeback Mountain]]* ganó'l Lleón d'Oru del Festival de Venecia del 2005. Repitió ésitu nel mesmu festival, dos años dempués, con una obra totalmente distinta, qu'enceta la historia del so país: *[[Lluxuria y traición]]*.

Por tou ello, Ang Lee ye un cineasta pocu corriente nel panorama actual.

## Filmografía
* *The Hire (BMW Short Movie) - Chosen* (2002)
* *[[Manes puxantes]]* (1992)
* *[[La llacuada de bodes]]* (1993)
* *[[Comer, beber, amar]]* (1994)
* *[[Sense and Sensibility (película)|Sense and Sensibility]]* (1995)
* *[[The Ice Storm]]* (1997)
* *[[Acaballa col diañu]]* (1999)
* *[[Tigre y dragón]]* (2000)
* *[[Hulk (película)|Hulk]]* (2003)
* *[[Brokeback Mountain]]* (2005)
* *[[Lust, Caution|Deséu, peligru]]* (2007)
* *[[Taking woodstock]]* (2009)
* *[[Life of Pi (película)|La vida de Pi]]* (2012)

## Premios
**[[Premios Óscar|Premiu Óscar]]:**

**Premiu Globu d'Oru:**

**Premios BAFTA:**

## Referencies

## Enllaces esternos

* Conferencia de prensa de Ang Lee nel Festival de Cine de Venecia  (n'inglés)
Giuseppe Tornatore

**Giuseppe Tornatore**  ye un guionista y direutor de cine italianu. 

## Biografía
Nacíu en Bagheria, cerca de Palermo, el 27 de mayu de 1956, aficionar a la fotografía dende bien neñu.

Más tarde, dempués de poner n'escena, con tan solo dieciséis años, testos de Luigi Pirandello y Eduardo De Filippo, averar al cine rodando documentales de gran valor artísticu.

L'ésitu más destacáu de la so carrera ye la so segunda película, *[[Cinema Paradiso]]* (1987), que ganó un Óscar y un Globu d'Oru.

Sicasí, Tornatore decepcionó cola película *[[Tán toos bien]]*, anque fueron meyor les coses en 1994 con *[[Pura formalidá]]*. En 1998 dirixó *[[La leggenda del pianista sull'oceano]]*, película que pasó ensin muncha repercusión pa la crítica. La so película *[[La Sconociuta]]* dio de que falar a críticos de tol mundu. Na so última película Baaria qu'inauguró la Mostra de Venecia en 2009, Tornatore remembra una hestoria fuertemente autobiográfica asitiada na so Sicilia natal, enllena de preciosismu fotográficu que remembra escenes de naturalismu italianu de tinte políticu. Sicasí, la crítica cinematográfica internacional echar nuevamente per tierra. La apatía sobre la cinta apinar al conocese'l financiamiento de la mesma pola familia de Silvio Berlusconi, propietaria de Medusa Film. Tornatore ye, sicasí, una referencia obligada del cine italianu. Na so llarga carrera, atropó premios como'l del Festival de Salerno, un Óscar y un Globu d'Oru.

Nel 2006 realizóse'l documental *Giuseppe Tornatore: un suañu fechu en Sicília*

## Filmografía

* *[[El profesor]]* (*Il gresqueru*) (1986)
* *[[Cinema Paradiso]]* (*Nuovo Cinema Paradiso*) (1987)
* *[[Tán toos bien|Stanno tutti bene]]* (1990)
* *[[La domenica specialmente]]* (1991)
* *[[Pura formalidá]]* (*Una pura formalità*) (1994)
* *[[L'uomo delle stelle]]* (1995)
* *[[Lo schermo a tre punte]]* (1995) (documental)
* *[[Ritratti d'autore: seconda serie]]* (1996) (documental)
* *[[La leggenda del pianista sull'oceano]]* (1998)
* *[[Malèna]]* (2000)
* *[[La sconosciuta]]* (2006)
* *[[Baaria - Portar del vento]]* (2008)
* *[[La migliore offerta]]* (2013)

## Bibliografía
**Giuseppe Tornatore. Unu sguardo dal set* a cura di Ninni Panzera, Silvana Editoriale, Cinisello Balsamo 2007
**L'isola di Tornatore* a cura di Ninni Panzera, Silvana Editoriale, Cinisello Balsamo 2010
**-y Madonie, cinema ad alte quote* di Sebastiano Gesù y Elena Russo, con introduzione di Francesco Novara y presentazione di Pasquale Scimeca, Giuseppe Maimone Editore, Catania 1995 (Nuovo Cinema Paradiso y L'Uomo delle Stelle)

## Referencies

## Enllaces esternos

*
Mukesh Ambani

**Mukesh Kakambani**  ye un inxenieru y empresariu indiu. Ye'l presidente, direutor xeneral y el mayor accionista de Reliance Industries, la mayor empresa india del sector priváu y de la compañía Fortune 500. 

La so riqueza ta valorada en 27.000 billones de dólares pola revista Forbes (2011), ye la segunda persona más rica de la India, ye amás la novena persona más rica del mundu.

## Llogros
* Ser presidente de la IIM-B.
* Escoyíu empresariu de la India en 2007.

## Vida personal
* Ta casáu con Nita Ambani y tien 3 fíos
* La residencia Ambani ye una de les cases más riques del mundu. Con 37 mil metros cuadraos de terrén podría valir más de 1.000 millones de forgares, según la prensa. Ta asitiada en Bombay, na Cai Altamount, cuenta con 27 pisos anque al tener pisos dobles y triples el so aspeutu ye d'aproximao 40 plantes. La propiedá de los Ambani tien un aparcamientu de dellos pisos, helipuertos, un salón del baille, un teatru, distintos xardinos, una gran biblioteca, grandes comedores, una habitación de nieve y otra habitación pa la oración.  Ta construyida por artesanos indios con materiales como maderes rares, madreperla, mármol, y cristal.  

## Referencies

## Enllaces esternos
John Jacob Astor

**John Jacob Astor**, de nacencia **Johann Jakob Astor**  foi'l primer millonariu de los EE. XX., siendo d'orixe alemán.

Foi'l creador del primer Trust d'América del Norte, del cual fixo la so fortuna nel comerciu de cueru, en bienes raíz y del cultivo d'opiu al comerciar dende'l Oregón con Asia. Seis años dempués d'emigrar dende la so tierra natal a la edá de 17, punxo una tienda de productos de cueru en Nueva York.

Pal añu de 1800, yá yera'l líder del comerciu de cueru y fundó la *[[American Fur Company]]*. En 1811 estableció sobre la ribera izquierda del ríu Columbia (cuando'l Territoriu d'Oregón yera entá reclamáu per España) el Fuerte Astor qu'aportó na actual ciudá d'Astoria. Controló'l comerciu de pieles en parte de China dende 1800 hasta 1817 y nos valles del ríu Mississippi y del ríu Missouri nos años 1820, enantes de vender les sos posesiones en 1834.

Al invertir en bienes inmuebles de la ciudá de Nueva York, esti negociu pasó a ser la base de la riqueza de la familia Astor. Cuando morrió, Astor yera la persona más faneguera de los Estaos Xuníos; dexando n'heriedu 400.000 dólares pa fundar lo que güei se conoz como la Biblioteca Pública de Nueva York.

El so fíu, William Backhouse Astor (1792–1875), amplió descomanadamente'l mancomún inmobiliariu de la familia, construyendo más de 700 almacenes y viviendes na ciudá.

Un bisnietu so, John Jacob Astor IV, foi unu de los pocos pasaxeros ricos que finaron nel naufraxu del Titanic.

## Ver tamién
* American Fur Company
* Pacific Fur Company
* Manuel Lisa

## Referencies
James Buchanan Duke

**James Buchanan Duke**  foi un empresariu d'Estaos Xuníos del sector del tabacu y de la enerxía llétrica conocíu por ser el introductor del pitu modernu y creador de la moderna industria de la manufactura del tabacu y pola so vinculación cola Universidá Duke.

James Buchanan Duke, nació'l 23 d'avientu de 1856, cerca de Durham, North Carolina, fíu del empresariu y filántropu Washington Duke (1820-1905) y de la so segunda esposa, Artelia Roney Duke.

Na década de 1880, James Buchanan y el so hermanu Benjamin Newton (1855-1929) fixéronse cargu de la empresa de fabricación de tabacu del so padre en Durham.

En 1885, James Buchanan Duke adquirió una llicencia d'usu de la primer máquina de faer pitos de forma automatizada (inventada por James Albert Bonsack), y en 1890, la empresa de Duke convirtiérase na primer fabricante d'Estaos Xuníos, suministrando'l 40% del mercáu de pitos del país. Nesi añu, Duke consolidó'l control de los sos cuatro principales competidores so una entidá corporativa, l'American Tobacco Company, que venía exercer un monopoliu nel mercáu de pitos d'Estaos Xuníos. 

En 1911, el Tribunal Supremu d'Estaos Xuníos, n'aplicación de la Llei Sherman, obligó a descomponer el trust creáu por Duke en cuatro empreses.

## Referencies

## Enllaces esternos
Samuel Crompton

**Samuel Crompton**  foi un inventor inglés.

Mientres la so infancia perdió a la so madre, y tuvo que contribuyir a los recursos de la familia col filáu. Los defectos de la *[[spinning jenny|Spinning-Jenny]]* imbuyéron-y la idea de concebir daqué meyor, y mientres cinco o seis años l'esfuerzu absorbió tol so tiempu llibre y dineru, incluyendo lo que ganaba por tocar el violín nel teatru Bolton. Sobre 1779 llegó-y l'ésitu cola producción d'una máquina apta pal filáu y usu na manufactura de la muselina, que nun principiu foi conocida como la filadora de muselina o la filadora Hall-i'-th'-Wood (pol mesmu nome de la casa d'onde él y la so familia moraben), y más tarde como la *Spinning-mule*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Meyer Guggenheim

**Meyer Guggenheim**  foi'l patriarca de lo que se conocería como la familia Guggenheim. Nació en Lengnau, Cantón d'Argovia, Suiza, d'orixe xudeoalemán, emigrando a Estaos Xuníos en 1847. Los sos primeros negocios fueron rellacionaos cola importación, pero llabró'l so fortuna na minería y metalurxa. Tuvo diez fíos cola so esposa Barbara, cinco de los cualos siguieron col negociu familiar:

* Isaac (1854-1922), * 
Daniel (1856-1930), xefe de la familia dempués de finar el so padre, foi'l más activu de los sos fíos en desenvolver y adquirir diversos negocios nel ámbitu de la mineria,
* Murry (1858-1939), orixinalmente dedicáu al negociu d'importación de teles y brocados, a partir de 1881 arreyar na mineria y metalurxa,
* Solomon Robert (1861-1949), un mecenes del arte moderno al traviés de la so fundación y donaciones al Museum of Modern Art,
* (John) Simon (1867-1941), senador por Colorado mientres un periodu

Los otros dos hermanos fueron Benjamin (1865-1912), que finó nel desastre del ''Titanic'', y William.

## Ver tamién
* Peggy Guggenheim

## Referencies

## Enllaces esternos
* National Mining Hall of Fame: ''Meyer Guggenheim''
Thomas Newcomen

**Thomas Newcomen ** (nacíu'l 13 de febreru de 1663 - 5 d'agostu de 1729), ferreru ya inventor nació en Dartmouth, Devon, Inglaterra. Ye frecuentemente citáu como'l **padre de la revolución industrial** como'l so primera innovador y empresariu.

En 1712 Newcomen, col so sociu Thomas Savery, construyó una máquina de vapor atmosférica utilizada pa bombiar agua fora de les mines de carbón y estañu esistentes na zona nativa de Newcomen, nel suroeste d'Inglaterra, particularmente en Cornualles.

Más máquines fueron instalaes pol mesmu Newcomen n'Inglaterra, lo que llevó a la construcción de más de 100 máquines primero que la patente expirara en 1733. El diseñu foi ameyoráu más tarde por James Watt.

## Historia
Thomas Savery inventara y patentara en 1698 una bomba de vapor pal drenaxe de les mines; sicasí, esta bomba plantegaba numberosos problemes yá que trabayaba con altes presiones, lo que con cierta frecuencia provocaba serios accidentes. Ante los problemes y dificultaes que plantegaba esti sistema de drenaxe, Thomas Newcomen, que trabayara pa Savery, pensó que podía utilizase la fuercia del vapor pa mover a distancia una bomba impelente asitiada nel interior del pozu de drenaxe de la mina. La máquina de Newcomen consistía nun balancín, unu de que los sos estremos xunir a una barra ríxida apilada que baxaba pol pozu de drenaxe hasta la bomba mecánica asitiada nel so interior
La máquina de Newcomen y les meyores introducíes por Smeaton constituyeron la primer reblagada de la denomada Revolución industrial, periodu históricu carauterizáu por un radical cambéu nos procesos de producción, comunicación y tresporte, pos l'empléu del motor de vapor dexó reemplazar la enerxía muscular d'homes y animales n'enerxía mecánica producida pol vapor.

#### Máquina de Newcomen

La máquina aplicaba'l principiu de que cuando'l vapor esfrezse y entiéstase,el so volume amenorga bien de.Si esti procesu llevar a cabu nuna cámara totalmente zarrada,aniciar nella un vacíu.La cámara de Newcomen yera un enorme ciclindro vertical abiertu na so parte cimera y provistu d'un pistón que xubía y baxa enllenar de vapor.Entós invadía'l ciclindro un remexu d'agua frío, con cuenta d'entestar el vapor y crear el vacíu,momentu en qu'actuaba sobre la cara cimera del pistón la presión del aire,empuxándolo escontra baxo y efectuando una carrera útil.El pistón xubía nuevamente y preparábase pa una nueva carrera.Les máquines de vapor d'esti tipu denominar de Newcomen (anque nun les construyera él toes),y tamién máquines "DE FUEU" o "ATMOSFÉRIQUES".

## Referencies

2. >.consultáu'l 11 de febreru de 2014.
Jamsetji Tata

**Jamsetji Nasarwanji Tata** (en guyaratí: જમ્શેત્જી નુંસ્સેર્વાનજી ટાટા)  foi un magnate indiu que fundó'l Grupu Tata, el mayor conglomeráu empresarial d'India. Por ello, Jamsetji Tata ye consideráu como'l padre de la industria de la India», con un patrimoniu envaloráu en $4 millones.

## Primeros años
Jamsetji Tata nació nuna familia parsi en Navsari, un pequeñu pueblu al sur de Gujarat, na India. El so padre Nasarwanji Tata foi'l primer empresariu nuna familia de sacerdotes zoroastras parsi. Empezó como comerciante en Bombay. Jamsetji xunir al so padre en Bombay a la edá de 14 años.

Estudió nel Elphinstone College de la Universidá de Bombay. Casóse con Hirabai Daboo, cuando inda yera estudiante. Graduóse en 1858 y xunióse a la compañía del so padre. Foi una dómina aturbolinada pa faer negocios, pos la rebelión na India de 1857 acababa de ser suprimida pol gobiernu británicu.

## Negocios

Jamsetji trabayó na empresa del so padre hasta los 29 años. En 1868, fundó una empresa con un capital grana de Rs. 21.000. En 1869, mercó un molín en quiebra en Chinchpokli, al sur de Bombay, y convertir nuna fábrica d'algodón que renombró *Alexandra Mill*. Dos años más tarde, vendió la fábrica con una bona ganancia. Depués, estableció una fábrica d'algodón en Nagpur en 1874. Bautizar como "Emperatriz" el 1 de xineru de 1877 cuando la reina Victoria foi proclamada emperatriz de la India.

Dedicar a llevar a bon puertu cuatro de les sos idees clave: la creación d'una empresa siderúrxica, una institución d'enseñanza de clase mundial, un hotel únicu nel so tipu y una planta hidroeléctrica. Solo una de les idees convertir en realidá mientres la so vida. L'Hotel Taj Mahal foi inauguráu'l 3 d'avientu de 1903.

Sicasí, les bases fundaes por él y el trabayu trabayosu de los sos socesores aseguraron que caúna de les idees fuera finalmente establecíes col tiempu y, na actualidá, son entidaes respetables nos sos respeutivos campos:
*Tata Steel (enantes, TISCO o Tata Iron and Steel Company Limited) ye'l primer fabricante d'aceru n'Asia ya India y el quintu nel mundu, dempués de mercar al grupu anglu-holandés Corus, con una producción añal de 28 millones de tonelaes d'aceru.
* El Indian Institute of Science
* El Tata Institute of Fundamental Research foi fundáu pol dr. Homi Bhabha. Dr. Homi Bhabha solicitó sofitu a J.R.D Tata pa crear una institución científica, que foi fundada en 1945.
* Tata Power ye la mayor empresa privada de xeneración de lletricidá na India, con una capacidá de xeneración de más de 2300 MW.

Ente les sos iniciatives notables que fizo fructificar mientres la so vida atopa l'históricu Taj Mahal Palace & Tower nel distritu de Colaba en Bombay. L'hotel foi rematada por unes Rs. 11.475.496.284 (£160.962.295) en precios de 2010.

## Muerte
Mientres taba nun viaxe de negocios n'Alemaña, Tata careció seriamente y finó en Bad Nauheim el 19 de mayu de 1904. Foi soterráu nun campusantu parsi en Woking, Inglaterra.

## Referencies

## Bibliografía

## Enllaces esternos
*History of Tata through images
*Brief Lifestory of Jamsetji Tata
Tenzing Norgay

**Tenzing Norgay**  foi un guía sherpa, quien, xunto a Edmund Hillary, consiguió per primer vegada algamar la visu del Everest y tornar vivu d'ella.

La primer vegada qu'intentaron xubir al monte foi en 1936, y cola espedición de Y. Shipton al Garhwal. Darréu tomó parte na espedición británica al Everest en 1938, Nanda Devi foi unu de los franceses qu'intento xubir en (1951) y dos espediciones suices al Everest en (1952) dirixíes por Raymond Lambert que queríen ser los primeres en xubir al Everest. Na última espedición, Tenzing Norgay y Edmund Hillary llegaron per primer vegada a los 8.848 m d'altor nunca llográu hasta entós por nenguna persona.

Tenzing Norgay y Edmund Hillary fixéronse famosos cuando algamaron el visu del monte Everest a les 11:30 de la mañana del 29 de mayu de 1953, Tenzing xunto con Hillary coronaron el célebre monte formando parte de la espedición británica liderada pol coronel John Hunt.

Dempués Tenzing enfrentar a grandes adulaciones na India y en Nepal. Hillary y Hunt fueron nomaos caballeros pola nueva reina Sabela II, mientres Tenzing recibió la Medaya del Imperiu Británicu polos sos esfuerciu cola espedición. Haise rumorado que'l primer ministru indiu, Jawaharlal Nehru, refugó'l permisu por que Tenzing fuera nomáu caballeru, cosa a la que tenía derechu al igual que Hillary y Hunt como súbditos de la corona británica.

Tenzing y Hillary fueron los primeres en poner los sos pies de manera concluyente nel visu del Monte Everest. Pero los periodistes fueron persistentementes al repitir la entruga de ¿cuál de los dos homes teníen derechu a la gloria de ser el primeru?, y que l'otru nun yera más que'l segundu. El coronel Hunt declaró: "llegaron xuntos, como un equipu".

En 1978 Tenzing y Edmund fundaron una empresa dedicada a ufiertar servicios a los numberosos alpinistes y escursionistes que visitaben el Everest en Nepal cada añu.

Tenzing Norgay casóse tres veces; la so primer muyer morrió nueva, con ella tuvo un fíu y dos fíos que se llamen Nima y Pem, el fíu de la so primer muyer morrió cuando yera neñu. La so segunda muyer foi Ang Lahmu. El tomó una tercer esposa cuando la segunda entá vivía, cosa dexada poles costume sherpas, y tuvo el so tercer fíu Jamling Tenzing Norgay que siguió la tradición que fixo'l so padre y xubió al Everest en 1996.

Tenzing morrió por causa de un derrame cerebral en Darjeeling, Bengala Occidental, India en 1986 a la edá de 71 años.

## Referencies

## Enllaces esternos
Alvin Ailey

**Alvin Ailey Jr.**  foi un baillarín y coreógrafu d'Estaos Xuníos.

En 1942 treslladóse a Los Angeles, onde estudió danza y coreografía ente 1949 y 1954. Dempués camudóse a Nueva York, onde participó en delles producciones teatrales.

En 1958 fundó'l Alvin Ailey American Dance Theater, compuestu principalmente de xente d'etnia afroamericana. Ente les cuantiosas obres que coreografió pa la compañía alcuéntrase la so representación esclusiva *Revelations* de 1960, formada d'espirituales afroamericanos.

Dende los años 1960 hasta los 1980, l'agrupación tuvo de xira mundial y Ailey convertir n'unu los coreógrafos más conocíos d'Estaos Xuníos. Morrió de sida.

Indalecio Sobrín homenaxó l'arte del baillarín al traviés de la so pintura. El trípticu "El saltu", la semeya "Alvin Ailey" y el cuadru "The stack-up" reflexen la so personalidá y el so trabayu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Maurice Béjart

**Maurice Berger**, conocíu col seudónimu de **Maurice Béjart**,  foi un baillarín y coreógrafu naturalizáu belga.

*"Si puedes bromiar sobre daqué bien importante ye qu'algamasti la llibertá"* -Maurice Béjart

La enerxía hercúlea de Maurice Béjart tuvo un enorme impautu, a pesar de nun ser un home almiráu universalmente. Cuntaba con un gran númberu de siguidores n'Europa, sobremanera ente la mocedá. Él y Jean Laurent fundaron el Ballets de l'Étoile. 

La so primer obra importante foi *Symphonie pour un homme seul* 1955, a la que siguió una invitación del Teatru Real de la Moneda de Bruxeles pa crear un ballet pa una compañía permanente. Asina surdió la coreografía de la *[[La consagración de la primavera]]* 1956, la so obra maestra. Foi tamién autor de la coreografía de cerca de 200 ballets, la mayoría d'ellos pa la so propia compañía . 

Como siguidor de les cultures orientales, presenta un teatru total, nel que se combinen los xestos maxestosos, el diseñu sensacionalista y, dacuando, hasta partes falaes. En 1970
fundó'l Mudra Centre de Bruxeles pa espublizar esti plantegamientu. 

Los sos adversarios atacaben los sos argumentos filosóficos esaxeraos y el so usu caballerescu de la música. Atraxo a grandes estrelles, incluyíos Rudolf Nuréyev, Maia Plisiétskaia, Paolo Bortoluzzi, Michaël Denard, Patrice Bart, Jorge Donn y Suzanne Farrell. 

El ballet Béjart agora tien la so sede en Lausana. El so últimu ballet foi creáu en 2007 llamáu "Le tour du monde en 80 minutes"

Finó a los 80 años d'edá dempués de permanecer ingresáu dellos díes nel Centru Hospitalariu Universitariu de Vaud (Suiza).

## Referencies

## Enllaces esternos

* Maurice Béjart, el maestru cercanu del ballet del sieglu XX.
* Béjart Ballet Lausanne.
* Rudra Béjart Escuela.
Carlo Blasis

**Carlo Blasis**  foi un maestru de balé, coreógrafu y baillarín italianu. La so actividá profesional y pedagóxico contribuyó al perfeccionamiento del balé (*Tratáu elemental del arte de la danza*, 1820; *Códigu de Terpsícore*, 1828). Estudiante de Dauberval, Carlo foi un baillarín y coreógrafu italianu, maestru y teóricu de la danza. Bien conocíu pola rigurosidad nes clases qu'impartía.

Blasis nació en Nápoles, fíu d'un conocíu músicu y compositor, criar nun ambiente de les artes y ente los principales homes de lletres. Estudió música, arquiteutura, dibuxu, xeometría y anatomía.

Foi'l primeru que publicó un analís sobre les téuniques de ballet en 1820, nun trabayu llamáu “Traité élémentaire, Théorique, et pratique de l'art de la danse” (Tratáu Elemental sobre l'Arte de la Danza, la teoría y la práutica).Depués escribió “The Code of Terpsichore” (El códigu de Terpsícore). Nestos manuales codificó la so enseñanza, métodos y toles sos conocencies de téunica de Ballet clásicu. Estos llibros –entá anguaño- sirven como base de la educación en ballet clásicu.Atribúyese-y la postura "Attitude", derivada de la famosa estatua de Mercuriu de Giovanni da Bologna.

Afayó la téunica pa evitar el maréu al xirar llamada “spotting”, cola cual el baillarín xira la so cabeza más rápidu que'l restu del cuerpu, calteniendo por más tiempu'l so enfoque nun puntu, evitando asina la sensación de maréu.

En 1855 crea la "barra" y ejemplifica el so usu col fin de facilitar el deprendimientu y perfeccionamiento de la Danza Clásica.

Suxirió que les clases de ballet empezaren con exercicios na barra, siguíos por un trabayu central o principal y rematando en combinaciones “allegro” moviéndose al traviés del salón de clase.

## Referencies

## Enllaces esternos
Erik Bruhn

**Erik Belton Evers Bruhn** foi un baillarín danés.

Dende 1937 estudió na Escuela de capacitación del Det Kongelige Teater y en 1947 xunir a la so compañía. 

Presentóse como solista convidáu con munches otres compañíes, como la del American Ballet Theatre nos años 1950 y 1960, protagonizando balés como *[[Giselle (ballet)|Giselle]]*, *[[La Sílfide]]*, *[[El llagu de los cisnes]]* y *Carmen*. 

Dempués desempeñóse como direutor del Kungliga Baletten y como subdireutor y direutor del *Ballet Nacional de Canadá*. 

Recuérdase la so asociación cola baillarina italiana Carla Fracci en *Giselle, La Sylphide* y *Romeo y Julieta*.

Na década de 1960 caltuvo una llarga rellación con Rudolf Nuréyev al que depués dirixó en *Giselle*.

Finó'l 1 d'abril de 1986 por cuenta de un cáncer de pulmón.

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* Bio n'inglés.
Fanny Elssler

**Fanny Elssler**  foi una baillarina austriaca.

Dempués d'estudiar na so ciudá natal debutó en 1834 y fixo una xira per toa Europa. Punxo en práutica per primer vegada nel balé l'adaptación dramática de bailles folklóricos, conocida dempués como *[[character dance]]*. Ente 1840 y 1842 percorrió los Estaos Xuníos ganando muncha sonadía y llueu tornó a Europa pa retirase en Viena l'añu 1851.

## Referencies

## Enllaces esternos
Michel Fokine

**Mijaíl Mijáilovich Fokin** (; ), más conocíu pol nome afrancesáu de **Michel Fokine**, foi un revolucionariu maestru de balé, coreógrafu y baillarín rusu.

## Biografía
A los 9 años foi aceptáu na Escuela de Teatru de la so ciudá natal el Teatru Mariinski. En 1898 debutó nel escenariu del Teatru Mariinski nel balé *Paquita*; en 1902 convertir en profesor de la escuela de balé.

Fokín aspiró a camudar les estereotipaes tradiciones del balé clásicu. Pa él les virtuoses téuniques de balé nun yeren un fin en sí mesmes, sinón un mediu d'espresión. Presentó les sos idees reformistes a l'alministración del Teatru Imperial, pero nun llogró'l so sofitu. Ente los sos primeros trabayos tán *Actis y Galatea* (1905) y *La muerte del cisne* (1907), que yera una danza a solu para Anna Pávlova.

En 1909, Serguéi Diáguilev convidó a Fokin pa ser coreógrafu de los sos Ballets Rusos en París. Sicasí, Fokin rompió la so collaboración en 1912, celosu de la cercana rellación de Diáguilev con Vátslav Nizhinski.

Punxo n'escena más de 70 ballets n'Europa y Estaos Xuníos. Les sos meyores obres fueron *Chopiniana* (darréu revisada como *[[Les Sylphides]]*), *Le Carnaval* y *Le Pavillon d'Armide*. Ente les sos obres pa los Ballets Rusos tuvieron *[[El páxaru de fueu]]* y *L'espectru de la rosa*.

Fokin morrió en Nueva York. Les sos obres entá son interpretaes poles meyores compañíes de balé del mundu.

## Referencies

## Enllaces esternos

* http://www.krugosvet.ru/articles/62/1006297/1006297a1.htm
Rudolf von Laban

**Rudolf von Laban**  foi un maestru de danza moderna húngaru, creador de la labanotación.

Estudió en Niza ya inauguró en 1925 el so *Institutu Coreográficu* en Zúrich, del cual punxo delles sucursales n'Europa Central, Italia y Francia. Ente 1919 y 1937 trabayó n'Alemaña, onde mientres los años 1930 foi direutor de balé na Staatsoper Unter den Linden.

En 1928 publicó'l so métodu de notación matemática, onde documentó toes posar del movimientu humanu y que fizo posible a los coreógrafos el poder rexistrar los pasos de los baillarinos y otros desplazamientos corporales, según tamién el so ritmu. En 1938 acomuñar col so ex-alumnu Kurt Jooss y dio clases de danza n'Inglaterra, onde tiempu dempués formó'l *Art of Movement Studio*.

## Vida y Obra
Rudolf von Laban nació en Pozsony (agora Bratislava) en 1879 nel Reinu d'Hungría, Imperiu Austrohúngaru, nuna familia aristocrática. La familia del so padre yera descendiente de la realeza Francesa y la de la so madre yera d'Inglaterra. El so padre yera un mariscal de campu del imperiu Austrohúngaru y gobernador de les provincies de Bosnia y Herzegovina. 
Pasó'l so niñez na redolada real en Viena y Bratislava como asina tamién en Bosnia y Herzegovina, nes ciudaes de Sarayevu y Mostar.

Primeramente Laban estudió arquiteutura na École des Beaux-Arts en París.

Mientres la so estancia en Paris, Laban interesar na rellación ente les formes de movimientu del cuerpu humanu y l'espaciu que lu arrodia. Depués, a los 30 años, camudar a Munich onde se vio bien influyíu pola baillarina y coreógrafa Heidi Dzinkowska. Ellí empezó a concentrase nel Bewegungskunst (alemán pa ‘arte del movimientu’), más comúnmente llamáu Ausdruckstanz.

Morrió nel Reinu Xuníu.
Ente les persones del so círculu atopábense Mary Wigman, Kurt Jooss, Lisa Ullmann, Lilian Harmel, Sophie Taeuber-Arp, Hilde Holger, y Warren Lamb.

## Referencies

## Enllaces esternos
Jenny Lind

**Johanna Maria Lind** , más conocida como **Jenny Lind**, foi una sopranu de Suecia.

Convertir en prima donna a la edá de 18 años na Opera Real Sueca y en 1841 estudió con Manuel Vicente García. Tuvo de xira por Alemaña, dempués treslladóse a Viena y más tarde a Londres, onde tuvo enforma ésitu.

La so fama europea llamó l'atención de P. T. Barnum, quien-y entamó una serie de presentaciones nos Estaos Xuníos moteyándola *el ruiseñor suecu*, Lind impunxo los servicios de Julius Benedict, un direutor d'orquesta y pianista alemán, con quien trabayara n'Inglaterra y al barítonu italianu Giovanni Belletti como compañeru nos recitales, a pesar de que yeren desconocíos pal públicu norteamericanu. Tornó a Europa en 1851 con menos actividá qu'antes y los últimos años del so vida pasar impartiendo clases n'Inglaterra.

Caltuvo una gran amistá col escritor Hans Christian Andersen y una ambigua rellación con Felix Mendelssohn.
## Referencies

## Enllaces esternos
Natalia Makarova

**Natalia Makárova** (Nataliya Románovna Makárova) (nacida'l 21 d'ochobre de 1940) ye una Primaballerina rusa nacionalizada d'Estaos Xuníos. 

## Biografía

Nació'l 21 de payares de 1940 en Leningráu Rusia ya ingresó na escuela de baille a los 10 años. Ente 1956 y 1970 pasó les files del Ballet Kírov llogrando'l cargu de primera baillarina en 1960.

En 1970 mientres una xira del Kírov solicitó asilu políticu en Londres pasando depués a les files del American Ballet Theatre en New York y el Royal Ballet en Londres onde foi aclamada principalmente como Odette/Odile en *[[El llagu de los cisnes]]* y *[[Giselle]]*.

Makárova actuó convidada nel Paris Opera Ballet, National Ballet of Canada, Stuttgart Ballet, Royal Danish Ballet, London Festival Ballet, Ballet del Sieglu XX de Maurice Béjart y el Ballets de Marseille de Roland Petit.

En 1976 cásase con Edward Karkar, padre del so fíu Andre Michael, nacíu en 1978. 

En 1989, el so trunfal regresu al Kírov foi filmáu pal documental *Makarova Returns*. 

Dende'l so retiru, dedicar a poner n'escena ballets como *[[La Bayadère]], El llagu de los cisnes* y *[[La bella durmiente (ballet)|La bella durmiente]]*. 

Tuvo un esitosu pasu pol musical de Broadway, ganando un Premiu Tony 'On your toes*.

== Llibru ==

* Makarova, Natalia; *A Dance Autobiography*. New York, Alfred A. Knopf(1979)

== Premios ==

* Russian Soviet Federative Socialist Republic Merited Artist

* 1965 Second International Ballet Competition Gold Medal, Varna, Bulgaria 

* 1970 Anna Pavlova Prize, Paris

* 1983 Tony Award for Best Actress nun Musical - On Your Toes

* 1983 Drama Desk Award Outstanding Actress nun Musical - On Your Toes

* 1983 Theatre World Special Award - On Your Toes

* 1985 Laurence Olivier Award for Best Actress - On Your Toes

== Repertoriu ==

Makárova bailló *El llagu de los cisnes, La muerte del cisne, La bella durmiente del monte, Giselle, -yos Sylphides, Raymonda, Don Quixote, La Bayadera, Manon, Cinderella, Serenade, Les Biches, Romeo and Juliet, Song of the Earth, Alcuerdo, A Month in the Country, Voluntaries, Dances at a Gathering, Elite Syncopations, Rituals, Checkmate'', etc.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Biografía y artículu n'español
* Archivu fotográficu
* La muerte del cisne
* Nun ensayu del cisne
* El cisne negru n'El llagu de los cisnes
* Variación de Giselle
Arthur Mitchell

**Arthur Mitchell**  ye un ex-coreógrafu y baillarín d'Estaos Xuníos, direutor del Dance Theatre of Harlem.

Estudió nel Institutu d'Artes Escéniques de Nueva York. Empezó a baillar en musicales de Broadway y trabayó con diverses compañíes de balé enantes d'unise al Balé de la Ciudá de Nueva York en 1956, siendo'l primer baillarín afroamericanu en participar ellí.

Participó en dellos balés de George Balanchine, como *[[A Midsummer Night's Dream (ballet)|A Midsummer Night's Dream]]* de 1962 y *[[Agon (ballet)|Agon]]* de 1967. En 1968 co-fundó una escuela de balé y la so propia compañía llamada Dance Theatre of Harlem.

## Referencies

## Enllaces esternos