Abrucena

**Abrucena** ye un conceyu español de la provincia d'Almería, Andalucía.
Ta asitiada na falda norte de Sierra Nevada, na contorna de Los Filabres-Tabernas y a 67 km de la capital provincial, Almería. Nel añu  cuntaba con  habitantes. La so estensión superficial ye de 83,68 km² y tien una densidá de  hab/km².

## Etimoloxía
Desconocer con exactitú l'orixe del nome d'Abrucena, anque dellos historiadores concluyeron que'l so orixe ye llatín.
No que güei ye'l pueblu asitió un campamentu militar romanu de nome *Apricius* o *Lauricius*. Mientres la dominación nazarí apaez col nome de *Laurisana*. Yá nel sieglu XVI ta documentada como *Lauricena*, *Laurcicena* y *Uricena*, y como *Laurucena* en documentos sobre pleitos ente Abla y Abrucena. A partir del Sieglu XVII apaez en tolos documentos como *Labrucena*, voz qu'inda anguaño ye posible oirla xunto cola d'Abrucena. De tolo anterior deduzse que l'orixe del nome del pueblu remontar al campamentu romanu de Lauricius.

## Historia

### Prehistoria
En prospecciones realizaes nel añu 1982 nel “Castillejo” fueron topaos restos de cerámica Neolítica, polo que ye de suponer la esistencia d'un asentamientu estable ente'l 7000 e.C. y el 700 e.C.
El términu municipal d'Abrucena alcontrar na antigua rexón Bastetana, qu'abarcó les actuales provincies d'Almería, Granada, Murcia y parte de les de Xaén y Albacete, polo que se cree qu'esistieron poblaciones herederes de les neolítiques na zona nesi periodu.

### Imperiu romanu
El nome de Lauricius o Apricius correspuende al d'un puestu militar romanu alcontráu na actual Abrucena.
Nel “Castillejo”, xunto a les cerámiques neolítiques atopáronse vidrios romanos, que xunto al barcal tamién romanu, prueben la esistencia d'un asentamientu estable. Amás, la vía d'accesu al mesmu enmárcase dientro de la categoría “Viae militaris” definida por Siculus Flaccus na so obra “De conditinibus Agrorum”.
La cercanía d'Abula (Abla) ye fundamental pa estudiar la romanización de la zona yá que se trata d'una importante población del Itinerariu Antonino, una vía que xunía Castulone y Malaca (Málaga) al traviés d'Acci (Guadix) y Abula.

### Cristianización
La relixón cristiana llegó a la zona probablemente nel Sieglu I de la mano de los Siete Varones Apostólicos que fueron consagraos en Roma por San Pedro y San Pablo pa llevar el cristianismu a Hispania. Los Santos Varones establecer en diverses ciudaes de la Bética: San Torcuato en Acci (Guadix), San Tesifonte en Bergi (Berja), San Hecisio en Carcesa (Cazorla), San Indalecio en Urci (Pechina), San Eufrasio en Eliturgi (Andújar), San Cecilio en Eliberri (Granada) y San Segundu en Abula (Abla). Poro, y anque nun esistan documentos que lu atestigüen, ye lóxicu pensar, pola cercanía d'Abula, que foi San Segundu el introductor del Cristianismu na villa nel Sieglu I.

### Periodu de dominiu musulmán

Dende'l primer momentu de la invasión musulmana nel añu 711 establecer na zona munchos árabes, tantu beledíes como sirios, permaneciendo munchos cristianos fieles a la so relixón.

Pocos años dempués l'Emir Abuljatar establecer coles sos tropes na contorna, obligando a los cristianos a que-yos dieren la tercer parte de los productos de la tierra. Esta dómina ye conocida como'l Walatio, un periodu de moderada tolerancia relixosa.

Cola llegada de los Omeyes, con Abd al-Rahman II, empecípiase un tiempu d'intolerancia y sulevaciones ente les distintes tribus musulmanes motivaes por intereses económicos y políticos.

Sobre l'añu 900 prodúcense insurrecciones en tola zona, dende Guadix hasta Alhama, empobinaes por Omar ibn Hafsún. Estes rebeliones son violentamente aselaes poles tropes califales d'Abd al-Rahman. El 4 de shwal (14 de mayu de 913) l'exércitu del Califa entra en llocalidá vecina de Fiñana esaniciando cualesquier adico d'insurrección.

Mientres los reinos de Taifas y Nazarí los conflictos na zona perduraron pero esta vegada por razones distintes. Abla, Abrucena y Fiñana atópase na frontera ente les coras de Peyyna y Elvira. Amás, la vía que comunicaba Almería y Granada pasaba pela zona (al igual qu'anguaño), polo que la contorna convertir nun territoriu conflictivu.

### Reconquista
Pedro Mártir d'Anglería, cronista de los Reis Católicos, na so carta al cardenal Arembolo de Milán rellata cómo nel so viaxe colos Reis escontra Almería, reciben la noticia de qu'Abrucena y otros pueblos de la zona apurriéronse a los Reis cristianos:

## Xeografía

### Nucleos de población
* Camino Real
* Escuchagranos
* Los Monjos
* Pago de Escuchagranos

## Demografía

## Evolución de la población

## Fiestes y eventos

### Cabalgata de [[Magos d'Oriente|Reis Magos]]
Tien llugar la tarde del 5 de xineru de cada añu. Seis persones son escoyíes pola comisión de festexos, a trés va atribuyíse-yos el papel de Rei Magu y al restu de paxes. Empezar con una misa, siguida del percorríu habitual peles cais del pueblu y remata cola entrega de regalos a los neños nel salón social del barriu de Les Chines. Hasta va unos años realizaben el percorríu en pollín, animal bien típicu d'esti conceyu pola so implicación direuta nel desarrollu de l'agricultura local. Anguaño, camudóse esti enclín y sustituyóse al animal por un tractor con un remolque que fai les vegaes de xarré.

### Fogueres de [[Antonio Abad|San Antón]]
Los vecinos d'Abrucena, xunto cola metá de los vecinos del pueblu estremeru, Abla tienen por costume faer fogueres en metá de les cais del conceyu. Tienen llugar la nueche del 16 de xineru. En diches fogueres quemen artos y muebles antiguos. Los mozos tamién tienen el costume de saltar percima de les mesmes. En diches fogueres suélense axuntar les families y amigos del mesmu barriu a comer los típicos buñuelos con chicolate ellaboráu poles muyeres más vieyes del grupu.

### [[Fiesta de la Candelaria]]
La Hermandá del Neñu axunta'l día 2 de febreru y realiza una fiesta na que se lleven unos bizcuechos típicos bañaos con azucre glass. A dichu eventu allega tou aquel que deseye, pero n'especial van aquelles madres que dieron a lluz nel últimu añu.

### [[Xueves Lardero]]
Celebráu'l xueves anterior al miércoles de ceniza, los mozos del conceyu axuntar en grupos y van a cuerpu hasta'l merenderu Las Rozas. Una vegada ellí faen parrilles y beben ponche hasta la tarde. Una vegada acaben cola fiesta y primero qu'anueche, baxen de nuevu al pueblu.

### Romería de San Marcos

A finales del mes d'abril celebra San Marcos, onde los vecinos d'Abrucena lleven los sos animales como tradición de bendicir los animales pola ayuda qu'apurren. Al terminar la procesión fai la romería hasta la raspia, y celébrase ellí una misa col coru rociero d'Abrucena, y yá se ta ellí tol día de celebración. L'antigua Imaxe de San Marcos foi restaurada por Enrique Salvo Rabasco. El mala traza de caltenimientu d'esta postrera nun dexaba que siguiera efectuando la romería, polo qu'en 2016 Enrique Salvo talló una de nueva execución.

### Celebración de Los Quintos
Hasta la entrada a valir de la llei que dexaba exentu a los mozos de realizar el serviciu militar obligatoriu, los mozos que yeren llamaos a files, antes de dise a faer el serviciu militar, celebraben una pequeña fiesta na que mataben un carneru. Esta festividá suel tener llugar la selmana anterior al día de San Xosé. Cola nueva llei a valir, esta festividá evolucionó pasando d'un día a una selmana. Anguaño los mozos que cumplen la mayoría d'edá nel añu, axúntense, saquen una pequeña vaca peles cais del pueblu, a la cual van matar na tarde del sábadu. Darréu celebren una fiesta con orquesta nel salón social na que recalden el dineru qu'invirtieron na vaca, los cohetes y los traxes. La vistimienta de los llamaos quintos consta d'un chalecu negru sobre una camisa blanca, una boina con llazos de colores, pantalón negru y una bota de vinu. Tamién les moces participen nel eventu, pero'l so papel queda nun segundu planu. De normal dedíquense a la organización de los eventos. Ye costume que los quintos faigan una procesión col patrón San Xosé dende la so ermita hasta la ilesia, col oxetivu dexar el santu curiáu na ilesia pa la so posterior procesión que tien llugar el 19 de marzu.





### Festividá de [[Xosé de Nazaré|San Xosé]]

Tien llugar el 19 de marzu de cada añu. Esti día xunto col "Llunes de Matinada" (llunes de la selmana de les fiestes de mayu) constitúin los dos díes de fiesta llocal que-y correspuende a esti conceyu. Celébrase una santa misa siguida d'una procesión del santu que va dende la ilesia pasando pela cai Santu Cristu. De siguío vase al barriu de les chines baxando pela cai de l'agua. La procesión remata cuando se vuelve a meter el santu na ilesia pasando pela cai Real.

### Feria y fiestes n'honor a [[Xosé de Nazaré|San Xosé]]
Los eventos más grandes de la población son, ensin dulda, les sos fiestes patronales, que tien llugar del segundu sábadu de mayu hasta'l domingu de la selmana siguiente. En total son nueve díes de fiestes, nos que se lleven a cabu diversos eventos culturales ente los que destancan los sos trés Corrida de toros corríes de toros y la trayida del santu dende la so ermita hasta la ilesia parroquial "La nuesa Señora de l'Anunciación". Anque'l día del patrón ye'l 19 de marzu, les fiestes celebrar en mayu por ser este un mes que gocia de meyor tiempu que marzu. Nestes fiesta escueyen la Reina y Dames, les reina y dames infantiles, el rei y místers infantiles y la Miss Turismu.

La Imaxe de San José foi apocayá restaurada por Enrique Salvo Rabasco, que devolvió l'apariencia orixinal del Santu.

### Festividá del [[Corpus Christi|Corpus]]
Coincidiendo cola festividá del Corpus Christi celébrase una procesión na que los neños que fixeron la primer comunión esi añu, vistíos colos sos traxes, visiten los distintos altares allugaos en distintos puntos del pueblu. La procesión remata na plaza del pueblu onde ye típicu que los comulgadores posen pa echase semeyes colos sos compañeros y familiares.

### [[Festividá de San Xuan|Verbena de San Xuan]]
Al ser Abrucena un pueblu de monte, la nueche del 23 de xunu llevar a cabu una fiesta basada en refundiar agua a los vecinos, bien por aciu pistoles o globos d'agua, o bien dende los balcones refundiando cubetes d'agua a los transeúntes. Esta fiesta ye típica non yá d'esti conceyu sinón tamién de cuasi tolos pueblos de Sierra Nevada.

### Fiestes de La Vega y El Camín Real

El fin de selmana más próximu al 16 de xunetu, día de la Virxe del Carmen, celebrar na barriada d'Escuchagranos y el Camín Real unes fiestes n'honor a la so patrona. Ye típicu nesta festividá la degustación de distintos platos ellaboraos polos vecinos d'estos dos barrios según les distintes verbenes amenizadas por orquestes nel barriu d'Escuchagranos. Tamién se lleva a cabu una curtia romería qu'empieza pola salida de la Virxe de la so ermita asitiada na barriada del Camín Real. Esta festividá suel durar tres díes cayíos en fin de selmana.

### Día de l'[[Asunción de María|Asunción]]
Conocíu tamién como'l "Día de la Virxe", al igual que na festividá del Xueves Lardero, los abrucenenses axuntar pa comer y beber nel merenderu de Las Rozas.

### Fiestes de Branu
Coincidiendo cola primer fin de selmana de la Feria d'Almería, celebrar mientres tres díes una verbena con orquesta. Mientres estos trés díes, la verbena camuda de llugar celebrándose'l primer día nel barriu de Les Chines, el segundu na Plaza d'Andalucía y el postreru nel barriu de Les Balsillas. Al igual que coles fiestes mayu, faise una procesión del santu peles cais del pueblu faciendo'l percorríu inversu, esto ye, dende la ilesia hasta la ermita.

## Tresportes y comunicaciones
Abrucena ye un conceyu que cunta coles siguientes conexones per carretera:
*  Salida nᵘ 336 Autovía A-92: Sevilla - Antequera - Granada - Guadix - Almería
* N-324 Carretera N-324: Córdoba - Xaén - Guadix - Almería
* AL-5403

El conceyu cunta con una parada d'autobús con conexones cola capital, Almería. El preciu del billete d'ida ye 5,66 € y 10,19 € el d'ida y vuelta.

### Horarios d'autobús de la llinia Abrucena-Almería

### Horarios d'autobús de la llinia Almería-Abrucena

## Patrimoniu artísticu y monumental

### Bienes inmuebles protexíos
* **[[Patrimoniu Históricu Andaluz en Los Filabres-Tabernas#Abrucena|Ver catálogu]]**

## Gastronomía
La gastronomía d'Abrucena básase fundamentalmente na dieta mediterránea.
La base de les sos comíes son l'aceite d'oliva, l'almendra (utilizada dacuando como especie), los fenoyos, el pimientu, el tomate, el calabacín, les habichueles... que xeneralmente se cultiven nos güertos del propiu pueblu.
Ta influyida pol clima, la economía, los recursos naturales del llugar, les estaciones del añu y les festividaes relixoses.

## Resultaos eleutorales dende 1979

## Bibliografía
* 

## Referencies

## Enllaces esternos