Llingües Volta-Congu

Les **llingües Volta-Congu** son la principal caña de primer nivel dientro de la familia Níxer-Congu, con un total de 350 millones de falantes. El nome de la familia deber a que la mayoría de llingües falar ente les cuentes del ríu Volta y del ríu Congu.

## Clasificación
El trabayu comparativu realizáu por John M. Stewart na década de 1960 y de 1970, ayudaron a establecer la unidá filoxenética de les llingües Volta-Congu y apurrieron lluz a la so estructura intera, pero los resultaos siguen ensin ser definitivos.

Williamson y Blench (2000) atoparon qu'en munchos casos ye difícil precisar llinies clares ente les distintos grupos de llingües Volta-Congu y suxirieron qu'esto podría indicar que se dio una diversificación d'un continuu geolectal más qu'una clara separación ente unidaes filoxenétiques. Esto fuera suxeríu antes por Bennet (1983 citáu en Williamson y Blench 2000:17) nel casu de les llingües Gur y les llingües Adamawa-Ubangi, que munchos autores arrexunten xuntes sol nome de llingües de la sabana. Tamién Elugne y Williamson (1976) na so reconstrucción del proto-ẹdo y el proto-ịjọ, dos subgrupos de les llingües kwa atoparon que'l proto-ẹdo-ịjọ presentaría carauterístiques usualmente acomuñaes coles llingües Benué-Congu polo que la diferencia filoxenética ente los dos grupos nun paecía xustificada.

Otres cañes de la familia son les llingües kru y les llingües senufo. Les llingües bantús que son el grupu meyor conocíu y particularmente numberosu formáu por ensame de llingües ye de fechu un subgrupu de les Llingües Benué-Congu.

### Clasificación interna
Según Williamson y Blench 2000, estremar nes siguientes cañes:
***Volta-Congu**
****Volta-Congu septentrional** (tamién llamáu **Volga-Congu occidental**): 30 millones de falantes nel África centro-occidental (qu'inclúi les subfamilies kru, gur, senufo)
****[[llingües Benue-Kwa|Volta-Congu meridional]]** (tamién llamáu **Volga-Congu oriental** o **Benue-kwa**): 290 millones nel África central, oriental y meridional (qu'inclúi les subfamilies kwa, Volta-Níxer, Benue-Congu).

Según Bendor-Samuel 1989, les rellaciones ente grupos ye la siguiente:

Dellos autores como Victor Manfredi consideranque la división kwa ten de ser revisada y proponen estremar el grupu kwa en dos grupos, una más rellacionada colo qu'anguaño se llama Benue-Congu (denomináu BK-1) y otra parte más rellacionada coles llingües gbe (BK-2), esti segundu grupu taría carauterizáu por delles innovaciones comunes.

## Descripción llingüística
Los sistemes vocálicos de les llingües Volta-Congu fueron oxetu d'un gran alderique en llingüística histórica. 

### Fonoloxía
Casali (1995) defende la hipótesis de que'l proto-Volta-Congu tendría nueve o diez vocales y un sistema de sinarmonía vocálica y que darréu esti inventariu amenorgaríase a un sistema de siete vocales en munches llingües Volta-Congu. Les llingües de los montes de Togu y Ghana son exemplos onde inda tán presentes sistemes de nueve o diez vocales. Per otra parte Stewart (2002) reconstrúi 7 vocales orales y 7 vocales nasales pal proto-Volta-Congu meridional (o más puramente un aproximamientu al mesmu basáu en correspondencies ente'l proto-potou-akan y el proto-bantú):
:
Nun esiste una reconstrucción completa del proto-Volta-Congu qu'emplegue toles llingües de la familia, anque esiste un aproximamientu razonable de J. M. Stewart al proto-Benue-Kwa (Volta-Congu meridional) fecha comparando solamente'l proto-potou-akan y el proto-bantú. Acordies con esta reconstrucción toa consonante tien dos formes en distribución complementaria: grau ensin mutar / grau mutáu. Nel grau mutáu una consonante xeneralmente ye una alófno non nasal (anque les ensin mutar aproximantes son nasalizadas), ente que'l grau mutáu la consonante tien un alófono prenasalizado o nasal. Los raigaños tienen la forma avezada C1V1(C2V2), l'inventariu reconstruyíu pa les consonantes qu'apaecen en primer llugar (C1) ye:
:
Pa cada par de fonemes de la tabla'l primeru ye'l alófono qu'apaez ante vocal non nasal (grau ensin mutar) y el segundu'l qu'apaez ante vocal nasal (grau mutáu). Nesti sistema destaca l'ausencia d'africaes o fricatives, una carauterística tamién presente en proto-bantú y en proto-potou-akan.

### Comparanza léxica
Los numberales reconstruyíos pa distintos grupos de llingües Volta-Congu son:
:

## Referencies

### Bibliografía
* Casali, Roderic F. (1995) 'On the Reduction of Vowel Systems in Volta-Congu', *African Languages and Cultures*, 8, 2, Dec, 109–121.
* Stewart, John M. (1976) *Towards Volta-Congu reconstruction: a comparative study of some languages of Black-Africa*. (Inaugural speech, Leiden University) Leiden: Universitaire Pers Leiden.
* Stewart, John M. (1985) 'Nasality patterns in the Volta-Congu foot.' Paper presented at the Colloquium on African Linguistics, Leiden, Sept. 1985.
* Williamson, Kay & Blench, Roger (2000) 'Niger-Congu', in Heine, Bernd and Nurse, Derek (eds) *African Languages&nbsp;— An Introduction.* Cambridge: Cambridge University press, páxs. 11–42.