Banu Qasi

Los **Banu Qassi** (n'árabe بنو قاسي *Banū Qāsī*, que quier dicir *descendientes de Casiu*) fueron una importante familia musulmana muladina que gobernó una parte curiosa del valle mediu del Ebro ente los sieglos VIII y X.

## El conde Casiu
:: *Ver tamién: [[Conde Casiu]]*

El primer miembru foi'l conde hispanogodu *Casius Fortunius* (685 - ¿?), que n'aliándose colos conquistadores musulmanes, conviértese al islam y arabízase'l nome (de *Casius* pasó a *Qāsī*). Posiblemente venceyáu como cliente al conquistador Mussa ibn Nussayr (d'ehí desplícase l'abondanza del nome *Mussa* nesta familia) viaxa en 714 a Damascu a xurar fidelidá al califa Al-Walid I. 

Tolos *Banu Qassi* que van tener poder demientres los sieglos VIII y IX descendieron de Fortún, el so primer fíu. P'afitar el so poder, Casiu va casar a Fortún con Aixa (715 - ¿?), nieta de Mussa ibn Nussayr, fía d'Exilona (fía o vilda esta del caberu rei visigodu, Rodrigu, y descendiente direuta de Mahoma según dicíen los sunnites.

## Venceyaos a Al-Ándalus
### Xurdimientu del Reinu de Pamplona
Fortún ibn Qassi gobernó un territoriu qu'asitiaba ente Zaragoza, Nájera, Tudela y Tarazona de forma cásique independiente, pese a tar *de facto* sometíu primero al Ualí (gobernador) y depués al Emir de Córdoba.

Fortún y Aixa tuvieron dos fíos: Zahir ibn Fortun y Mussa ibn Fortun (v.740? - 789), gobernador d'Arnedo, Zaragoza y Tarazona. Mussa va casase con Oneka, vilda d'Eneko Ximeniz (acordies cola lleenda conde de Sobrarbe). Ye posible que d'un primer matrimoniu tuviera varios fíos:

* Mutarrif ibn Mussa ibn Fortun (? - 799), valí de Pamplona.
* Yunus ibn Mussa ibn Fortun (?-802).
* Llope ibn Mussa ibn Fortun, señor de Borcha.
* Yuwartas ibn Mussa ibn Fortun.
* García ibn Mussa ibn Fortun.

Sicasí, el más poderosu va ser l'únicu fíu que sabemos de xuru que tuvo con Oneka:

* Mussa ibn Mussa ibn Fortun (785 - 862), señor de Zaragoza.

En 798, Guillermu de Tolosa, qu'en nome de Lluis el Píu coordinaba les operaciones pa conquistar la Llende Superior d'Al-Ándalus (*Al-Tagr al-Ala*) , convoca un conceyu al qu'asisten Alfonsu II d'Asturies y Bahlul Ibn Marzuq. A cuenta d'esta xuntanza, en 799 produzse una conspiración, siendo asesináu l'ualí de Pamplona Mutàrrif ibn Mussa ibn Fortun. Entós los francos dan el gobiernu de la ciudá al vascón pro-carolinxu Velascu (el Balask al-Yalasqi de les fontes andalusines). Entós, los Banu Qasi y los condes de Sobrarbe axúntense, venciendo a los Velascu pocu depués; hacia 810, el fíu d'Eneko Ximeniz y fiyascu de Mussa ibn Fortun, Eneko Aritza ye aclamáu Primer rei cristianu de Pamplona.

### Mussa, ''Tercer Rei d'Hispania''
En morriendo los sos hermanos mayores, Mussa ibn Mussa ibn Fortun, ''Mussa'l Grande'' toma'l poder. Esti va ser la figura cimera del fonduxe; entituláu señor del Valle del Ebro, señor de Uesca (840), Tudela (852-[862]), [Olite, Arnedo (843-862), Tarazona, Borcha, Lleida, Toledo, Eixeya y Zaragoza (852-862), casóse primero con Assona, fía d'Eneko Aritza I de Pamplona y depués con Maymuna bint Zàhir. Acordies cola *Crónica d'Alfonsu III*, Mussa dábase'l nome de *Tercer Rei d'Hispania*. Mussa diba encabezar varies espediciones contra'l Condáu d'Aragón, contra Barcelona y Terrassa. Amás solevóse davezu contra l'Emir de Córdoba, pero siempre acababa por aceptar la so autoridá.

## Referencies

## Enllaces esternos