Clamator glandarius

El  ye una especie d'ave cuculiforme de la familia Cuculidae qu'habita nel sur d'Europa y Próximu Oriente pel branu y que pasa l'iviernu n'África. Como'l so pariente'l cuquiellu practica'l parasitismu de puesta nos niales d'aves como les pegues y los estorninos. Nun se conocen subespecies.
## Descripción

El críalo ye llixeramente más grande que'l cucu común, con un llargor de 35–39&nbsp;cm, anque paez muncho más grande poles sos anches ales y la so cola llargo y estrecho. Los adultos tienen les partes cimeres de color pardu escuru con un mestu motudu blancu y col pileu gris, onde presenta un llamativu moñu eréctil. El so picu coritu ye robezu y llixeramente curvado escontra baxo. Los sos partes inferiores son principalmente blanques, anque'l so gargüelu y partes cimeru del pechu son de color amarellentáu crema. Dambos sexos tienen un aspeutu similar. Los xuveniles tienen les partes cimeres, incluyíu'l pileu, corites en llugar de pardes, y según les edaes escarecen de moñu o lu tienen más curtiu. El mariellu de les sos partes inferiores ye más intensu y más estendíu que'l de los adultos, y los sos plumes primaries son de color castañu acoloratáu.

## Taxonomía y etimoloxía
El críalo européu clasificóse na familia Cuculidae dientro del orde cuculiformes. Los cuculiformes son aves de tamañu medianu, con plumaxes discretos y llargues coles que tienen pates con deos zigodáctilos, dos empobinaos palantre y dos escontra tras. Los miembros de la familia Cuculidae suelen caracterizase por poner los sos güevos nos niales d'otres especies.

El críalo européu foi descritu científicamente por Carlos Linneo en 1758 na décima edición de la so obra *[[Systema naturae]]*, col nome de *Cuculus glandarius*. En 1829 foi treslladáu como especie tipu al xéneru *[[Clamator]]*, creáu por Johann Jakob Kaup. Ye una especie monotípica, esto ye, nun se reconocen subespecies estremaes.

El nome del so xéneru, *Clamator*, ye la pallabra llatina que significa «glayador». El nome de la so especie tamién ye d'etimoloxía llatina, *glandarius* vien de la pallabra *glans* (abiyota) y lliteralmente significa «bellotero» anque yera'l términu del llatín tardíu usáu pa referise al glayu (que come abiyotes), y tien una paecencia superficial col críalo. El nome común n'español del críalo ye d'orixe onomatopéyicu, una y bones una de les sos llamaes suena similar a *kria kria*.

## Comportamientu

Ye una ave que vive en zones arbolaes abiertes templaes. Aliméntase d'inseutos, especialmente guxanos peludas qu'ofienden a munches otres aves, arañes y pequeños reptiles

### Reproducción

A diferencia del cuquiellu común, nin la fema nin los pitucos de críalo saquen del nial los güevos del güéspede que'l so nial parasitan, pero de cutiu dalgunes de les nueves pegues muerren pola falta d'alimentu que causa la presencia de la cría de críalo. En compensación sábese que los pitucos de críalo secretan un golor que repele a los depredadores que los acesmen, y esti empuste protéxelos tanto a ellos mesmos y como a los pitucos del güéspede. Por casu, los pitucos de corneja negra sobreviven más si un pitucu de críalo comparti'l so nial. Les aves de presa y los gatos depredan con menos frecuencia los niales con críes de críalo. Pero los pitucos de corneja ardíciense solu si los depredadores son bien activos na zona y asina se compense la perda d'alimentu.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze Identificación de sexos y edaes  en Aulared de Ibercaja.