Mus musculus

El  ye una especie de royedor miomorfu de la familia Muridae. Ye la especie más frecuente de mure. Créese que ye la segunda especie de mamíferos con mayor númberu d'individuos, dempués de *[[Homo sapiens]]*. Habita siempres cerca del home, colos que caltién una rellación de comensalismo. Ye tamién el mamíferu más utilizáu n'esperimentos de llaboratoriu y esisten ensame de variantes trexéniques qu'asemeyen enfermedaes xenétiques humanes. Ta incluyíu na llista *[[100 de les especies exótiques invasores más dañibles del mundu]]* de la Xunión Internacional pal Caltenimientu de la Natura.

## Carauterístiques

Los mures comunes adultos pesen ente 12 y 40 gramos, y miden ente 15 y 19 centímetros, incluyendo la cola, que supón daqué más de la metá del so llargor. La so pelame ye curtiu y de tonos grises, que s'esclarien nel banduyu. Los mures de llaboratoriu y los utilizaos como mascotes son xeneralmente blancos. El so pelo ye escasu na cola y les oreyes.
Tien unos llargos bigotes (vibrises) que son sensibles al tactu y apúrren-y información sobre'l mediu. Como la so vista ye bien débil el mure namái identifica los oxetos dende mui cerca. El so olfatu sicasí ye bien desenvueltu, ayudar n'atopar los alimentos y a los demás mures. El so oyíu ye tamién desenvueltu, el mure oi hasta los soníos de 100 kHz (80 kHz más que les persones). Tamién empleguen el órganu vomeronasal pa detectar feromones y compuestos non volátiles al traviés del olfatu. Tanto los adultos como les críes emiten soníos de frecuencies entendíes ente 50 y 150 kHz pa la comunicación sociu-sexual.
La duración de la xestación ye d'unos 18 díes, dando llugar a camaes d'ente 6 y 12 críes. La duración del ciclu estral de la fema ye d'alredor de 4 díes.

## Historia natural

Nun ye fácil estremar el sexu de los mures cuando son nuevos. Sicasí, nes femes la distancia ente l'anu y los xenitales ye menor que nos machos. Cuando los mures algamen el maduror sexual, los machos pueden estremase con facilidá poles sos testículos, de gran tamañu en proporción col restu del cuerpu. Les femes tienen cinco pares de glándules mamaries y pezones, de los que los machos escarecen.

## Comportamientu

Anque se mueven davezu sobre los sos cuatro pates, pueden irguise n'ocasiones sobre los dos traseres, ayudar cola cola, pa comer, empobinase o lluchar. Cuando cuerren, caltienen la cola horizontal pa guardar l'equilibriu. Son bonos saltadores, escaladores y nadadores (esto postreru solu en casu de necesidá).

Son activos principalmente al tapecer o mientres la nueche, yá que eviten les lluces intenses. Son animales territoriales. Xeneralmente un machu dominante dirixe un grupu con delles femes ya individuos nuevos. Namái'l machu dominante tien derechu a apariase coles femes. Cuando un machu algama'l maduror sexual, de cutiu enfréntase col machu dominante del so grupu nun combate a muerte. Si dos o más machos son zarraos xuntos nuna xaula, frecuentemente vuélvense agresivos, sacantes que fueren criaos xuntos en cautividá dende la so nacencia.

La so dieta básase principalmente en vexetales, pero tamién pueden comer carne y productos lácteos. Amás l'infanticidiu ye común si un mure atopar con una cría estraña, esti socesu ye más común en machos qu'en femes por cuenta de la presencia de testosterona

Les femes pueden ver aceleráu'l so ciclu estral si güelen orina o feromones de machu, lo qu'aumenta les posibilidaes d'ésitu reproductivu na cópula. Esta postrera solo suel ser dexada pola fema mientres el celu y ocupa xeneralmente menos de diez segundos por actu anque'l cortexu previu suel durar más tiempu.
Dempués de la terminación de la preñez les femes amuesen agresión maternal y ataquen a cualquier machu intrusu que s'avere al nial. Esti comportamientu caltiénse aproximao por dos selmanes, y paez depender de los factores hormonales del embaranzu.

## Subespecies
Conócense les siguientes subespecies de *Mus musculus*:

Subespecies aceptaes:
* *[[Mus musculus musculus]]* (mure común d'Europa Oriental)
* *[[Mus musculus bactrianus]]* (mure común del suroeste d'Asia)
* *[[Mus musculus castaneus]]* (mure común del sureste d'Asia)
* *[[Mus musculus domesticus]]* (dacuando *[[Mus domesticus]]*, mure común d'Europa Occidental)
* *[[Mus musculus gentilulus]]*

Subespecies dudoses:
* *[[Mus musculus homourus]]* (posiblemente sinónimu de *M. m. domesticus*)
* *[[Mus musculus praetextus]]* (posiblemente sinónimu de *M. m. domesticus*)
* *[[Mus musculus molossinus]]*

* *[[Mus musculus wagneri]]*

Los mures de llaboratoriu suelen ser híbridos de *M. m. m.* y *M. m. domesticus*.

## Ver tamién
* Mure de llaboratoriu

## Referencies

## Enllaces esternos

* ''M. musculus'' en "Fauna ibérica; mamíferos". Ángel Cabrera Latorre. 1914. Facsímil electrónicu.