Cervidae

Los **cérvidos** (**Cervidae**) son una familia de mamíferos rumiantes qu'inclúi los **venaos**. El so tamañu ye variable, siendo'l alce'l mayor (hasta 450&nbsp;kg), y el *[[Pudu mephistophiles]]* suramericanu, el menor, con unos 8 o 10&nbsp;kg.

## Carauterístiques
Tienen pates delgaes, pezuñes partíes en dos y llongures pescuezos con cabeces llargues y fines, aptes pal esgamoto o'l llendo, salvo delles adautaciones concretes en delles especies como ye'l casu de los alces, que pastien vexetales acuáticos, o los renos, de hocicos peludos y anchos aptos pa esgamotar liques nes zones ártiques. Son espodaos herbívoros, magar les especies más grandes tienen una configuración similar a un caballu, ente que les más pequeñes resulten más gordoses pa poder movese con facilidá pela soviesca.

Tienen el pelo llisu o motudu na mayoría de les especies, sacante dalgunes que'l so pelame ye poco precisu como asocede colos renos, y son los únicos mamíferos a los que-yos crecen estiles o cuernes nueves cada añu, formaes por güesu muertu. Na mayoría de les especies qu'entienden la familia, solo desenvolver los machos a partir del primer añu d'edá, aumentando de tamañu y complexidá a midida que l'individuu va maureciendo; los machos la utilizen mientres la dómina de apareamientu, cuando compiten poles femes, ente que les femes que sí son cornines al paecer usar como elementu de defensa pa les sos críes, una y bones el periodu de muda nun coincide col de los machos.

Los estiles empiecen a formase a partir de dos protuberancia del craniu. Al crecer, anubrir un terciopelu llamáu «borra» que tien gran cantidá de vasos sanguíneos p'alimentar el güesu que crez so elles. Cuando los estiles crecen, añu tres d'añu vanse ramificando cada vez más hasta adquirir el porte d'un individuu adultu bien formáu. Finalmente, la borra cai, ayudada pol so dueñu que suel dexala engabitada en matojos o cañes qu'usó pa tascase; esta borra ye consumida por pequeños carnívoros distribuyíos pol hábitat del venáu yá que tien gran cantidá de minerales y otres sustancies alimenticies, especialmente nos estremos de la cuerna, considerada un manxar pol pueblu Inuit. Una vegada que l'estil ta formada, apaez el cuernu nuevu llistu pal so usu, de primeres de color claru pero escurezse rápido al contautar col aire.

Na subfamilia Hydropotinae (venaos d'agua) dambos sexos escarecen d'estiles, pero los dientes caninos superiores, especialmente nos machos, son bastante llongures, llixeramente curvados a manera de caniles. Los miembros ye esta subfamilia son los más antiguos del grupu, polo que s'interpreta que los estiles ramificaos son una adautación posterior, surdida cuando los cérvidos crecieron en tamañu y empezaron a habitar llugares menos forestales onde les sos cuernes nun fueren un problema pa movese.

## Historia natural
Habiten en delles zones del mundu, polo que-y los puede atópase n'Europa, Asia, América, norte d'África y delles zones ártiques. Foi introducíu pol home en Nueva Zelanda y Australia.

La mayoría de los venaos tien una glándula cerca del güeyu que contién feromones, sustancies que los sirven pa marcar el so territoriu. Los machos utilicen esta sustancia cuando s'atopen cafiantes pola presencia d'otros machos.

La mayoría de les especies de venaos viven en grupos familiares alredor d'una fema (otres especies taxonómicamente cercanes, como los venaos almizcleros, familia Moschidae, viven en pareya).

Alimentar de fueyes, cañes y biltos de plantes. El periodu de xestación de les femes varia ente 160 díes a 10 meses según la especie; paren una o dos críes al añu que reciben el nome de cervatos o gabatos.

## Clasificación

Según la publicación *[[Mammal Species of the World]]* la familia ta conformada por trés subfamilies, estremaes en 20 xéneros y 48 especies esistentes. Inclúyense amás delles subfamilies y xéneros estinguíos:
* **Subfamilia** Capreolinae
** **Xéneru** *[[Alces (animal)|Alces]]*
*** *[[Alces alces]]* (alce euroasiático)
*** *[[Alces americanus]]* (alce americanu)
** **Xéneru** *[[Blastocerus]]*
*** *[[Blastocerus dichotomus]]* (venáu de los banzaos)
** **Xéneru** *[[Capreolus]]*
*** *[[Capreolus capreolus]]* (corzu)
*** *[[Capreolus pygargus]]* (corzu siberianu o corzu asiáticu)
** **Xéneru** *[[Hippocamelus]]*
*** *[[Hippocamelus antisensis]]* (taruca, venado andín o huemul del norte)
*** *[[Hippocamelus bisulcus]]* (huemul, güemul o venáu sur andín)
** **Xéneru** *[[Mazama]]*
*** *[[Mazama americana]]* (corzuela colorada o guazú-pitá)
*** *[[Mazama bororo]]* (corzuela acoloratada pequeña)
*** *[[Mazama bricenii]]* (candelillo o locha)
*** *[[Mazama chunyi]]*
*** *[[Mazama gouazoubira]]* (guazuncho, viracho, guazú virá, masuncho, urina o corzuela parda)
*** *[[Mazama añada]]* (corzuela pigmea)
*** *[[Mazama pandora]]* (*Yuk* en idioma maya) 
*** *[[Mazama rufina]]* (venado del pandorial)
*** *[[Mazama temama]]* (temazate d'América Central)
** **Xéneru** *[[Odocoileus]]*
*** *[[Odocoileus hemionus]]* (venáu mular o venado bura)
*** *[[Odocoileus virginianus]]* (venado de cola blanca)
** **Xéneru** *[[Ozotoceros]]*
*** *[[Ozotoceros bezoarticus]]* (venado de les Pampes)
** **Xéneru** *[[Procapreolus]]* †
** **Xéneru** *[[Pudu]]*
*** *[[Pudu mephistophiles]]* (pudú del norte)
*** *[[Pudu puda]]* (pudú del sur)
** **Xéneru** *[[Rangifer]]*
*** *[[Rangifer tarandus]]* (renu o caribú)
* **Subfamilia** Cervinae
** **Xéneru** *[[axis (xéneru)|Axis]]*
*** *[[Axis axis]]* (axis, venáu axis o chital)
*** *[[Axis calamianensis]]* (venáu de los Calamianes o axis calamiano)
*** *[[Axis kuhlii]]* (axis de Bawean)
*** *[[Axis porcinus]]* (venáu porcín)
** **Xéneru** *[[Candiacervus]]* †
** **Xéneru** *[[Cervavitus]]* †
** **Xéneru** *[[Cervus]]*
*** *[[Cervus canadensis]]* (uapití)
*** *[[Cervus elaphus]]* (venáu común, venáu coloráu o venado)
*** *[[Cervus nippon]]* (venáu sica)
** **Xéneru** *[[Dama (xéneru)|Dama]]*
*** *[[Dama dama]]* (gamo común o gamo européu)
** **Xéneru** *[[Dicrocerus]]* †
** **Xéneru** *[[Elaphodus]]*
*** *[[Elaphodus cephalophus]]* (eláfodo o venáu de copete)
** **Xéneru** *[[Elaphurus]]*
*** *[[Elaphurus davidianus]]* (venáu del padre David)
** **Xéneru** *[[Eostylocerus]]* †
** **Xéneru** *[[Eucladoceros]]* †
** **Xéneru** *[[Euprox]]* †
** **Xéneru** *[[Heteroprox]]* †
** **Xéneru** *[[Megaloceros]]* †
*** *[[Megaloceros giganteus]]* (alce irlandés, venáu xigante o megalocero)
** **Xéneru** *[[Metacervulus]]* †
** **Xéneru** *[[Muntiacus]]* (muntíacos)
*** *[[Muntiacus atherodes]]* (muntíaco mariellu de Borneo)
*** *[[Muntiacus crinifrons]]* (muntíaco negru)
*** *[[Muntiacus feae]]* (muntíaco de Fea)
*** *[[Muntiacus gongshanensis]]* (muntíaco de Gongshan)
*** *[[Muntiacus muntjak]]* (muntíaco de la India)
*** *[[Muntiacus putaoensis]]* (muntíaco de Hukawng)
*** *[[Muntiacus reevesi]]* (muntíaco de Reeves)
*** *[[Muntiacus rooseveltorum]]*
*** *[[Muntiacus truongsonensis]]* (muntíaco de Truong Son)
*** *[[Muntiacus vuquangensis]]* (muntíaco xigante)
** **Xéneru** *[[Paracervulus]]* †
** **Xéneru** *[[Praesinomegaceros]]* †
** **Xéneru** *[[Przewalskium]]*
*** *[[Przewalskium albirostris]]* (venáu de focicu blancu o venáu de Thorold)
** **Xéneru** *[[Rucervus]]*
*** *[[Rucervus duvaucelii]]* (barasinga o venáu de los banzaos)
*** *[[Rucervus eldii]]* (venáu de Eld o Tamin)
** **Xéneru** *[[Rusa (xéneru)|Rusa]]*
*** *[[Rusa alfredi]]* (venáu motudu de les Filipines)
*** *[[Rusa timorensis]]* (sambar o venáu de Timor)
*** *[[Rusa unicolor]]* (sambar)
* **Subfamilia** Hydropotinae
** **Xéneru** *[[Hydropotes]]*
*** *[[Hydropotes inermis]]* (venado acuáticu chinu)
* **Subfamilia** Procervulinae †
** **Xéneru** *[[Procervulus]]* †

## Referencies

## Enllaces esternos

*