Spirou y Fantasio

***Spirou y Fantasio*** ye una serie francu-belga de historieta d'aventures protagonizada polos personaxes epónimos. Foi creada en 1938 por Rob-Vel pa la revista Le Journal de Spirou, siendo depués siguida por otros autores, ente los que destaca André Franquin.

## Trayeutoria
### Los oríxenes de Spirou
El personaxe de **[[Spirou (personaxe)|Spirou]]** foi creáu por Rob-Vel en 1938 pal llanzamientu de la revista Journal de Spirou.

Orixinalmente, Spirou yera un botones del Hotel Moustique y sigue vistíu col so uniforme coloráu anguaño, anque'l so oficiu nun se mentó en munchos años. Spirou foi nomáu asina a partir de la pallabra valona que significa *esguil* o metafóricamente *neñu aviespáu*. Yera por tantu inevitable l'apaición de la so mascota Spip, un esguil mudu pero que los sos pensamientos, de cutiu sogonos, puede lleer el llector.

Al contrariu que munchos personaxes de cómic européu, Spirou pertenez a la editorial Ediciones Dupuis (:w:fr) (:w:en) (:w:eu), que-y mercó'l personaxe a Rob-Vel en 1943, y non a un autor en particular. Ye por eso que foi dibuxáu por munchos autores, empezando por Joseph Gillain (Jijé) en 1943.

El personaxe de **Fantasio**, el meyor amigu de Spirou, foi creáu en 1944 por Jijé p'añader un toque de llocura a la serie, inspirándose de xuru nel personaxe masculín de la serie Blondie.

### El Spirou de Franquin
Jijé dexó-y la serie a un (entós) mozu André Franquin en 1946, metanes *La casa prefabricada*. Franquin tresformó la serie de simples gags y hestories curties a llargues aventures con complicaos argumentos, y ye de normal consideráu como l'autor definitivu de la serie. Introdució una plétora de personaxes secundarios, ente ellos l'inventor Conde de Champiñac, el científicu llocu Zorglub, el primu de Fantasio y aspirante a dictador Zantafio y la periodista Seccotine, unu de los raros personaxes femeninos de los cómics belgues de la dómina. 

Un personaxe de Franquin que tomó vida propia foi'l Marsupilami, un animal ficticiu paecencia a un monu con una llarga cola prensil. El Marsupilami apaez na mayoría de les hestories de Franquin, empezando en 1952 con *Spirou y los herederos*. Na serie ye adoptáu polos protagonistes y síguelos allá onde vaigan. Franquin rompió esta norma de volao en 1957 con *El nial de los marsupilamis*, un falsu documental de naturaleza sobre'l Marsupilami nel so hábitat natural, la selva del ficticiu país suramericanu de Palombia.

Con *El prisioneru de los 7 budas* (1959), Franquin empezó a trabayar con Greg (guión) y Jidéhem (fondos). Al igual que fadría en series posteriores (como Bruno Brazil or Bernard Prince), Greg asitió les sos hestories nun marcu xeográficu realista. El yá mentáu *El Prisioneru de los 7 budas* trescurre na China continental, con velaes referencies a la Guerra Fría. L'acción de *QRN en Bretzelburg* trescurre en dos países europeos imaxinaries paecencies a l'Alemaña d'antes de la unificación. Finalmente, ye con Greg que Franquin creó al conocíu villanu Zorglub nos álbumes *Z como Zorglub* y *La solombra de Z*.

Sicasí, Franquin cansar de Spirou y el so otru personaxe Gaston Lagaffe (Tomás el Ciguáu) empezó a tener prioridá nel so trabayu. Con éses y dempués del revesosu *Un ñácaru en Champiñac*, la serie pasó a les manes d'un entós desconocíu nuevu autor y fan de Spirou, Jean-Claude Fournier, en 1969. Un efeutu secundariu d'esto ye que'l Marsupilami solo apaecería nuna última hestoria, *El fabricante d'oru*, por cuenta de que Franquin decidió caltener los derechos sobre'l personaxe, ente que tolos demás personaxes pertenecíen a la editorial. A partir de *Glucosa pa Noemi*, el Marsupilami nun volvería apaecer nin ser mentáu en Spirou. Solo a partir de 1988 volvería apaecer na so propia serie.

### Una llarga transición
Fournier dibuxó nueve álbumes de la serie, mientres los que Spirou evolució a un personaxe más modernu. Ente que les hestories de Franquin tendíen a ser políticamente neutrales, la etapa de Fournier trató temes tan revesoses (pa los años 70) como la enerxía nuclear (*El Anku*), dictadures financiaes pol tráficu de drogues (*Kodo el tiranu*) o la represión al estilu Duvalier (*Tora Torapa*, que marcó'l remanecimientu de Zorglub y Zantafio). Fournier introdució dellos personaxes nuevos, como Ororéa o Itoh Kata, según la organización criminal conocida como El Triángulu. 

Sicasí, a finales de los 1970, el ritmu de Fournier empezó a escayer y la editorial Dupuis buscó nuevos autores pa substituirle. Mientres un tiempu, tres equipos distintos trabayaron simultáneamente los personaxes. Nic Broca (dibuxu) y Raoul Cauvin (guión) siguieron l'estilu de Fournier ensin añader demasiáu a los personaxes. El so principal agregu al universu de Spirou, la "Caxa Negra", un aparatu qu'anula'l soníu, ye en realidá un refritu d'una hestoria anterior de Sophie por Jidéhem (*Bullir du silence*). Extrañamente, la editorial nun dexó a los autores usar nengunu de los personaxes secundarios y, por ello, los trés histories del dúu son una especie de parentésis na serie. 

Yves Chaland propunxo un cambéu más radical y la so curtia etapa en Spirou (*Coeurs d'acier*, 1982) ye un regresu irónicu al estilu que la serie tenía nos años 40. Esti homenaxe a Jijé y al Franquin primerizu foi vistu nel so momentu como demasiáu sofisticáu pa la mayoría de los llectores.

### El Spirou contemporaneu
Pero foi l'equipu de Philippe Tome (guión) y Janry (dibuxu) los qu'atoparon l'ésitu duraderu con Spirou, tantu en términos de ventes como de crítica. Gráficamente, el so trabayu foi consideráu como un homenaxe modernu al trabayu clásicu de Franquin, ente que los sos argumentos incluyíen temes modernes como la bioteunoloxía (*Virus*), la robótica (*¿Quién va detener a Cianuru?*) ya inclusive los viaxes nel tiempu (la bilogía *El pasaxeru del tiempu* y *L'espertar de Z*, esti postreru presentando a una futura reencarnación de Zorglub). Con *La infancia de Spirou* (1987), Tome y Janry imaxináronse la infancia de Spirou, que más tarde se convirtió nuna serie propia, *Le Petit Spirou* (*[[El pequeñu Spirou]]*), que narra les aventures del personaxe na escuela elemental. 

Un nuevu villanu, Vito Cortisone, un xefe mafiosu con mala suerte, foi introcido en *Spirou en New-York*, mientres en *Spirou en Moscú* (1990) Spirou y Fantasio visiten per primer vegada la XRSS cuando ta a puntu de colapsase. 

En *La máquina que suaña* (1998), Tome y Janry intentaron de nuevu anovar la serie con un argumentu más adultu (un héroe mancáu, rellaciones amoroses, daqué que yá intentaren nel anterior númberu,"Lluna fatal") xunto a un estilu gráficu más realista. Esti repentín cambéu a un tonu más escuru, anque les granes pueden yá trate nos álbumes anteriores según n'otres obres de los mesmos autores (*Soda*, *Balada Asesina*) commocionó a munchos llectores. Mientres munchos consideraron el cambéu de tonu como valiente y lloable, hubo cierta esmolición pol fechu que Spirou perdiera la so identidá al convertise nun personaxe "realista". Fora como fora, el discutiniu fizo que Tome y Janry concentrar en *[[El pequeñu Spirou]]*.

### Spirou güei
Dempués d'un parentésis de 6 años, mientres los cualos solo vio la lluz *L'accélérateur atomique*, una parodia de Spirou por Lewis Trondheim non incluyida na serie oficial pero aprobao por Dupuis, la serie volvió a un estilu narrativu más clásicu colos veteranos autores Jean-David Morvan (guión) y José-Luis Munuera (dibuxu). Esti postreru caltúvose cercanu al espíritu del estilu gráficu de Franquin, añadiendo'l so propiu toque de modernidá inspiráu nel manga. El so Spirou destaca pol fechu qu'usen elementos de tola historia del personaxe nes sos aventures, non solo de la dómina de Franquin.

#### Une Aventure de Spirou et Fantasio par...
*Une Aventure de Spirou et Fantasio par ...* (Una aventura de Spirou y Fantasio por...) ye una serie empecipiada en xineru del 2006. Trátase d'una coleición d'álbumes especiales qu'apaecen alternándose cola serie regular, ensin interferir con ésta. Cada álbum constitúi una hestoria autoconclusiva con autores distintos, y ufierta un nuevu puntu de vista sobre la serie.

## Álbumes
*Esta llista inclúi los títulos en francés, la traducción (en negrina si esiste edición en castellán), y l'añu de publicación orixinal. El númberu fai referencia al orde de publicación na coleición orixinal francesa.*

### Rob-Vel
* *Spirou par Rob-Vel. L'Integrale 1938-1943*, (2013) con tolos episodios de Spirou por Rob-Vel.

### Jijé
* *Spirou par Jijé. L'Integrale 1940-1951*, (2015) con tolos episodios de Spirou por Jijé.

### André Franquin
*1. *Quatre aventures de Spirou et Fantasio* (***Cuatro aventures de Spirou y Fantasio***), qu'inclúi *Spirou et les plans du robot* (*Spirou y los planos del robot*, 1948); *Spirou sur le ring* (*Spirou xube al ring*, 1948); *Spirou fait du cheval* (*Spirou monta un caballu*, 1949); and *Spirou chez les Pygmées* (*Spirou y los pigmeos*, 1949)
*2. *Il y a un sorcier à Champignac* (***Hai un bruxu en Champigñac***, 1951), con guión de Henri Gillain. Primer apaición del Alcalde y del Conde de Champignac.
*3. *Les Chapeaux noirs* (***Los sombreros negros***, 1952); siguíu de *Comme une mouche au plafond* (*Como una mosca nel techu*, por Jijé); *Spirou et les hommes-grenouilles* (*Spirou y los homes xaronca* por Jijé); y *Mystère à la frontière* (*Misteriu na frontera*)
*4. *Spirou et les héritiers* (***Spirou y los herederos ***, 1952). Primer apaición de Zantafio y del Marsupilami.
*5. *Les voleurs du Marsupilami* (***Los lladrones del Marsupilami***, 1952, basada nuna idea de Jo Almo). Esta hestoria empieza xusto onde acaba l'anterior.
*6. *La corne de rhinocéros* (***El cuernu del rinoceronte***, 1953). Primer apaición de Seccotine.
*7. *Le dictateur et le champignon* (***El dictador y el xampiñón***, 1953)
*8. *La mauvaise tête* (***La mázcara***, 1954)
*9. *Le repaire de la murène* (***El xoril de la morena***, 1955). Primer apaición de John Helena.
*10. *Les pirates du silence* (***Los Pirates del silenciu***, 1956, con Rosy (guión) y Will (fondos)); siguíu de *La Quick Super* (*Super Quick*, 1956)
*11. *Le gorille a bonne mine* (***La mina y el gorila***, 1956); siguíu de *Vacances sans histoires* (*Vacaciones ensin hestories*)
*12. *Le nid des marsupilamis* (***El nial de los marsupilamis***, 1957); siguíu de *La foire aux gangsters* (*La feria de los gángsters*)
*13. *Le voyageur du mésozoïque* (***El viaxeru del [[mesozoicu]]***, 1957); siguíu de *La peur au bout du fil* (*La llerza llegó per teléfonu*, 1959, con Greg (guión))
*14. *Le prisonnier du Bouddha* (***El prisioneru de los 7 budas***, 1959, con Greg (guión) y Jidéhem (fondos))
*15. *Z comme Zorglub* (***Z como Zorglub***, 1960, con Greg (guión) y Jidéhem (fondos)). Primer apaición de Zorglub.
*16. *L'ombre du Z* (***La torna de Z***, 1960, con Greg (guión) y Jidéhem (fondos)). Conclusión de l'anterior.
*17. *Spirou et les hommes-bulles* (***Spirou y los homes burbuya***, 1959); siguíu de *Les petits formats* (*Los amenorgamientos*, 1960); dambos con dibuxos de Roba . Estes hestories, según *Tembo Tabou*, fueron publicaes orixinalmente en blancu y negru nel periódicu *[[Le Parisien Libéré]]*.
*18. *QRN sur Bretzelburg* (***Q.R.N. en Bretzelburg***, 1963), con Greg (guión) y Jidéhem (fondos)). Una versión estendida foi publicada en 1987 nuna edición llindada.
*19. *Panade à Champignac* (***Un ñácaru en Champignac***, 1968; con Peyo y Gos (guión)); siguíu de *Bravo les Brothers* (*Bravo los Brothers*, 1967; con Jidéhem (fondos)
*24. *Tembo Tabou*, (***Tembo Tabú***, 1958, con Roba (dibuxu)); siguíu d'hestories curties.

Estes hestories fueron reeditaes na coleición *Spirou et Fantasio - L'intégrale*, siete volúmenes recopilatorios editaos n'España por Planeta DeAgostini na so coleición *Clásicos BD* (en blancu y negru y formatu amenorgáu).

### Jean-Claude Fournier
*20. *Le faiseur d'or* (***El fabricante d'oru***, 1970) Cola ayudade Franquin pal personaxe del Marsupilami.
*21. *Du glucose pour Noémie* (***Glucosa pa Noemi***, 1971)
*22. *L'abbaye truquée* (***L'abadía encantada***, 1972)
*23. *Tora Torapa* (***Tora Torapa***, 1973)
*25. *Le gri-gri du Niokolo-Koba* (***El amuleto de Niokolo-Koba***, 1974)
*26. *Du cidre pour les étoiles* (***Sidra pa les estrelles***, 1977)
*27. *L'[[Ankou]]* (***El Ankou***, 1978)
*28. *Kodo le tyran* (***Kodo el tiranu***, 1979)
*29. *Des haricots partout* (***Xudíes peruquier***, 1980). Conclusión de l'anterior.

### Nic y Cauvin
*30. *La ceinture du grand froid* (***El círculu de xelu***, 1983)
*31. *La boîte noire* (***La caxa negra***, 1983)
*32. *Les faiseurs du silence* (***El creadores de silenciu***, 1984)

### Tome y Janry
*33. *Virus* (***Virus***, 1984) 
*34. *Aventure en Australie* (***Aventura n'Australia***, 1985)
*35. *Qui arrêtera Cyanure?* (***¿Quién va detener a Cianuru?***, 1985)
*36. *L'horloger de la comète* (***El pasaxeru del tiempu***, 1986)
*37. *Le réveil du Z* (***L'espertar de Z***, 1986). Conclusión de l'anterior.
*38. *La jeunesse de Spirou* (***La infancia de Spirou***, 1987). Que consta de *Curiáu col clixé*, *El botones del presidente*, *La infancia de Spirou*, *El infame falseru* y *L'increíble burp*.
*39. *Spirou à New-York* (***Spirou en New York***, 1987)
*40. *La frousse aux trousses* (***Head Above Water***, 1988)
*41. *La vallée des bannis* (***El valle de los proscritos***, 1989). Conclusión de l'anterior.
*42. *Spirou à Moscou* (***Spirou en Moscú***, 1990)
*43. *Vito la Déveine* (***Vito el cenizo***, 1991)
*44. *Le rayon noir* (***El rayu negru***, 1993)
*45. *Lluna fatale* (***Lluna fatal***, 1995)
*46. *Machine qui rêve* (***Máquina que suaña***, 1998). La única edición española, nel Integral 16.

### Jean-David Morvan y José-Luis Munuera
*47. *Paris-sous-Seine* (***París sol Sena***, 2004)
*48. *L'homme qui ne voulait pas mourir* (***L'home que nun quería morrer***, 2005)
*49. *Spirou à Tokyo* (***Spirou en Tokiu***, 2006)
*50. *Aux sources du Z* (***Los oríxenes de Z***, con Yann 2008)

### Fabien Vehlmann y Yoann Chivard
*51. * Sollerte aux Zorkons* (***L'amenaza de los zorquetes***, 2010)
*52. * La face cachée du Z* (***La cara oculta de Z***, 2011)
*53. * Dans les griffes de la Vipère* (*La trampa viperina*, 2013)
*54. * Le Groom de Sniper Alley* (*El botones de Sniper Alley*, 2014)
*55. * La colère du Marsupilami* (*La roxura del marsupilami*, 2016)

### Númberos especiales ("hors-séries")
*1. *L'héritage* - Inclúi: *Fantasio et son Tank* (***El tanque***, 1946, Franquin), *L'Héritage* (***L'heriedu***, 1946, Franquin)
*2. *Radar le robot* - Inclúi: *La maison préfabriquée* (***La casa prefabricada***, 1946, Jijé y Franquin), *Radar le robot* (***Radar el robot***, 1947, Franquin) y *Le Homard* (1957, Franquin)
*3. *La voix sans maître et 5 autres aventures* - Inclúi hestories de Rob-Vel (*La naissance de Spirou*, 1938; *Spirou et la puce*, 1943), Franquin (*Fantasio et le siphon*, 1957), Nic (*Le fantacoptère solaire*, 1980) y Tome & Janry (*La voix sans maître*, 1981; *La menace*, 1982; *La Tirelire est là*, 1984; *Une semaine de Spirou et Fantasio*, 2001)
*4. *Fantasio et le fantôme et 4 autres aventures* - Inclúi hestories de Jijé (*Fantasio et le fantôme*, 1946), Franquin (*La Zorglumobile*, 1976; *Noël dans la brousse*, 1949; *Fantasio et les pantins téléguidés*, 1957), Yves Chaland (***Cœurs d'acier***, 1982) and Fournier (*Vacances à Brocéliande*, 1973; *Joyeuses Pâques, Papa!*, 1971)

Los dos primeros fueron editaos tamién na enantes mentada *Spirou et Fantasio - L'intégrale*.

*X. *Cœurs d'acier* (***Spirou por Y. Chaland***, Yves Chaland, 2013)

### Una aventura de Spirou y Fantasio por...
*1. *Les Géants Pétrifiés* (***Los xigantes petrificados***, Yoann y Vehlmann, 2006)
*2. *Les Marais du Temps* (***Atrapaos nel pasáu***, Frank Le Gall, 2007)
*3. *Le Tombeau de Champignac* (*La Tumba de Champignac*, Yann y Tarrin, 2007)
*4. *Le Journal d'un ingénu* (***Diariu d'un inocente***, Émile Bravo, 2008)
*5. *Le Groom vert-de-gris* (***El botones de verde caqui***, Yann y Olivier Schwartz, 2009)
*6. *Panique en Atlantique* (***Llerza nel Atlánticu***, Lewis Trondheim y Fabrice Parme, 2010)
*7. *La femme leopard* (*La muyer lleopardu*, Yann y Olivier Schwartz, 2014)
*8. *La grosse tête* (*La gran cabeza*, Tehem y Makyo & Toldac, 2015)
*9. *Fantasio se marie* (*Fantasio cásase*, Benoît Feroumont y Christelle Coopman, 2016)
*10. *La lumière de Bornéo* (***La lluz de Borneo***, Frank Pé y Zidrou, 2016)

### Spirou y Fantasio Integral
*12. *Nic y Cauvin (1980-1983)* - Inclúi: *Le Fantacoptère solaire* (***El Fantacóptero solar***, 1980), *Allez Champignac* (***¡Vamos, Champignac!***, 1981), *La ceinture du grand froid* (***La petrina polar***, 1982), *La boîte noire* (***La caxa negra***, 1982), *Les faiseurs du silence* (***Los silenciadores***, 1983)
*13. *Tome & Janry (1981-1983)* - Inclúi: *La voix sans maître* (***La voz ensin amu***, 1981), *Gare au clixé!* (***Güeyu cola semeya***, 1981), *La menace* (***El peligru***, 1982), *Virus* (***Virus***, 1982), *Le groom du président* (***El botones del presidente***, 1982), *Aventure en australie* (***Aventura n'Australia***, 1983), *La jeunesse de Spirou* (***La infancia de Spirou***, 1983), *Vilain faussaire!* (***¡Zaguín falsificador!***, 1983), *Qui arrêtera Cyanure?* (***¿Quién va detener a Cianuru?***, 1984)
*14. *Tome & Janry (1984-1987)* - Inclúi: *La tirelire est là* (***La hucha ta equí***, 1984), *L'incroyable Burp* (***El increible rutiu***, 1984), *L'horloger de la comète* (***El pasaxeru del tiempu***, 1985), *Le réveil du Z* (***L'espertar de Z***, 1986), *Spirou à New York* (***Spirou en New York***, 1987)
*15. *Tome & Janry (1988-1991)* - Inclúi: *La frousse aux trousses* (***Head Above Water***, 1988), *La vallée des bannis* (***El valle de los proscritos***, 1989), *Spirou à Moscou* (***Spirou en Moscú***, 1990), *Vito la Déveine* (***Vito el cenizo***, 1991)
*16. *Tome & Janry (1993-1999)* - Inclúi: *Le rayon noir* (***El rayu negru***, 1993), *Lluna fatale* (***Lluna fatal***, 1995), *Machine qui rêve* (***Mágina que suaña***, 1998), *Zorglub à Cuba* (***Zorglub en Cuba***, 1999)

## Referencies

## Ver tamién

* Spirou Esguil
* El pequeñu Spirou

## Enllaces esternos
* El sitiu oficial de la historieta (en francés)
* El sitiu de la revista ''Spirou'' (en francés)
* Un sitiu de fan con numberoses historietes inédites, un ''fandom'' y un foru con una comunidá activa (en francés)
* Un ''fandom'' nel Livejournal n'inglés, francés y español
* Un gran sitiu de fan que nun paez activu güei, pero munchos documentos siguen esistiendo  (en francés)