John Updike

**John Hoyer Updike**  foi un importante escritor d'Estaos Xuníos, autor de noveles, rellatos curtios, poesíes, ensayos y crítiques lliteraries, lo mesmo que de un llibru de memories personales.

La obra más importante de Updike foi la serie de noveles sobre'l so famosu personaxe Harry *Coneyu* Angstrom (*[[Cuerre, Coneyu]]*; *[[El regresu de Coneyu]]*, *[[Coneyu ye ricu]]*, *[[Coneyu en paz]]* y la novela de evocaciones y remembranzas del personaxe, titulada *[[Coneyu na alcordanza]]*). De la famosa tetraloxía, *Coneyu ye ricu* y *Coneyu en paz* dexáron-y ganar dos talos Premiu Pulitzer en 1982 y 1991, respeutivamente. Describiendo'l so famosu personaxe como "*el protestante de clase media d'un pequeñu pueblu norteamericanu*", Updike, bien conocíu pola so escritura prolífica, que raya nun cuidu casi artesanal, llegó a publicar 22 noveles y más d'una docena de coleiciones d'hestories curties, según poesíes, ensayos, crítiques lliteraries y, inclusive, llibros pa neños. Cientos de les sos hestories, reportaxes y poemes fueron apaeciendo regularmente nel selmanariu *[[The New Yorker]]* dende 1950. El so trabayu como escritor esplora davezu les motivaciones humanes sobre'l sexu, la fe, la razón última de la esistencia, la muerte, los conflictos xeneracionales y les rellaciones interpersonales.

## Entamos
Siendo adolescente, John Updike foi empuxáu a la lliteratura y a escribir pola so propia madre, mientres ésta trabayaba como profesora nel institutu Governor Mifflin, quien amás -y inculcó un fondu amor pol Arte.

Darréu ingresó, esfrutando una beca, na Universidá de Harvard onde ostentó'l cargu de presidente del Harvard Lampoon enantes de graduase, con sobresaliente cum laude, en Lliteratura Inglesa l'añu 1954 n'escribiendo una tesis sobre George Herbert. Treslladándose al Reinu Xuníu, Updike ingresó pa estudiar Arte na Ruskin School of Drawing and Fine Arts d'Oxford, pasando al so regresu a convertise nun asiduo redactor de la revista The New Yorker ente 1955 y 1957. En 1957, Updike dexa Manhattan y treslládase a vivir a Ipswich (Massachusetts), que darréu-y sirviría como modelu pal pueblu de ficción llamáu Tarbox na so novela de 1968 titulada *[[Pareyes]]*. En 1959 Updike publica una escelente coleición d'hestories curties, *[[La Mesma Puerta]]*, qu'inclúi los rellatos *[[¿Quién fixo marielles les roses marielles?]]* y *[[Un trillón de pies de gas]]*.

Otres hestories clásiques de John Updike son *[[A&P]]*, *[[Plumes de palombu]]*, *[[Los caimanes]]* y *[[Museos y muyeres]]*. El so ensayu *[[Los Fans de Bid Kid Adieu]]*, publicáu en The New Yorker en 1960, trata la hestoria del llexendariu postreru partíu del xugador de béisbol de Boston, Ted Williams, y ta consideráu como unu de los meyores exemplos escritos de crónica deportiva de tolos tiempos.

## Estilu
Nel so estilu como narrador ye habitual un precisu realismu naturalista, tal como puede reparase con claridá nel entamu de *[[Cuerre, Coneyu]]*, onde escurre con absolutu rigor describiendo, con entrevesgaos detalles téunicos, les fintas habituales del baloncestu caleyero, el so deporte favorito. Ye habitual na so redaición enfocar con verismo y cuidáu detalle les interrellaciones personales ente amigos, pareyes casaes o affairs extramaritales d'infidelidá. *[[Pareyes]]* y la tetraloxía sobre Coneyu, enceten esti cúmulu d'estilos en particular. Nos sos rellatos sobre Harry *Coneyu* Angstrom, la cambiante sociedá, la política y economía de Norteamérica sirven de fonderada al rellatu del matrimoniu Angstrom y actúen dacuando como fontes pa faer comentarios relevantes sobre dichos temes.

Dacuando, Updike abandona esti estilu particular, como en *[[The Witches of Eastwick]]* (1984), darréu llevada a la pantalla col mesmu nome; *[[El Golpe d'Estáu]]* novela de 1978 sobre un dictador africanu de ficción mientres la etapa de la Guerra Fría, y na so novela postmoderna *[[Gertrudis y Claudio]]* (un preludiu de la hestoria de *[[Hamlet]]*) escrita en 2000.

Con una afamada versatilidad espresiva, ye habitual tamién nel estilu de Updike atopar un fondu, perfinu y cultu llirismu que n'ocasiones bebe de poemes y de fontes clásiques grecorromanes.

Nel so estilu como novelista pueden percibise influxos y ecos formales, más o menos perceptibles, de reconocíos escritores clásicos y contemporáneos, como Ernest Hemingway, Henry Green, James Joyce, Søren Kierkegaard, Franz Kafka, Marcel Proust, Vladimir Nabokov, J. D. Salinger, William Shakespeare y James Thurber. Caltuvo mientres años correspondencia regular cola escritora Joyce Carol Oates.

## Periodu de maduror Otres importantes noveles escrites por Updike fueron ''[[El Centauru]]'', escrita en [[1963]], cola cual llogró'l [[National Book Award]] de [[1964]], onde Updike escurre intelixentemente sobre los desencuentros xeneracionales, el sacrificiu absolutu y la entrega total d'un profesor d'institutu, vencíu pola vida y el trabayu, al so fíu Peter Caldwell (un vivu autorretratu del propiu autor); ''[[Pareyes]]'' ([[1968]]) y ''[[La Versión de Roger]]'' ([[1986]]). D'acordies con Harry Angstrom, el recurrente alter-ego de John Updike vuelve de nuevu a apaecer nel pocu conocíu y escasamente prolíficu personaxe de ficción Henry Bech, un escritor xudíu qu'apaez retratáu en dellos ciclos de rellatos risibles curtios de Updike, como son: ''[[El Llibru de Bech]]'' ([[1970]]), ''[[El Regresu de Bech]]'' ([[1981]]) y ''[[Bech na Badea: una cuasinovela]]'' ([[1998]]).

Les sos hestories, trescalaes na llamada conciencia social, según nel ascensu (o esguilada social a cualquier preciu), dieron como frutu la novela sobre la familia *Los Pládanos*, que foi consideráu un rellatu puramente autobiográficu y fonte pa la realización de la película televisiva titulada *[[Demasiáu lloñe pa dir]]*, protagonizada por Michael Moriarty y Blythe Danner, y producida pola NBC. Updike declaró qu'escoyera l'apellíu Arce pa los protagonistes del filme porque siempres almiró la guapura y resistencia de los árboles.

## Crítica
Mientres Updike siguió publicando obres a razón d'una cada añu, la crítica lliteraria sobre estos últimos trabayos, dende empiezos de los 90, foi davezu callada, y n'ocasiones inclusive inorada. Sicasí, el so algame novelísticu n'años recién foi estensu: cuentos sobre hestories mítiques (*[[Tristan y Isolda en Brasil]]* (tamién conocida como *Brasil)*, (1994)); un interesáu anticipu ficticiu de Hamlet en *[[Gertrudis y Claudio]]*, (2000), un rellatu sobre una saga xeneracional *[[Na guapura de los llirios]]* (1996), y una narración de ciencia ficción titulada *[[Escontra'l final de tiempu]]* (1997).

Na obra *[[Busca la mio cara]]* (2002) esploró la escenes del arte de la posguerra, y na so novela *[[Pueblos]]* (2004), John Updike retoma y enceta nuevamente'l vieyu tema familiar de la infidelidá nel estáu de Nueva Inglaterra. La so ventena segunda novela, *[[Terrorista]]*, publicada en xunu de 2006, rellata la historia d'un fervosu y fanáticu musulmán de dieciocho años que vive en Nueva York.

Updike ye, coles mesmes, autor d'un llibru de memories tituláu *[[A conciencia]]*.

## Dellos premios
Amás del National Book Award de 1964, John Updike llogró'l National Book Critics Circle Award en dos causes (1981 y 1990) y el Premiu Pulitzer en 1982 y 1991.

Una llarga antoloxía d'hestories curties del so periodu de formación, titulaos *[[Primeros Rellatos 1953-1975]]* (2003) dexó-y ganar en 2004 el premiu PEN-Faulkner Award for Fiction. En 2003 recibió la National Humanities Medal. En 2006 concedióse-y el Premiu Rea por faceta de cuentista.

Updike, amás foi un reconocíu y envaloráu críticu d'obres lliteraries (*[[Assorted Prose]]*, 1965, *[[Picked-Up Pieces]]*, 1975, *[[Hugging the Shore]]*, 1983, *[[Odd Jobs]]*, 1991, *[[More Matter]]*, 1999).

John Updike yera padre de cuatro fíos y vivía en Beverly Farms, Massachusetts, cola so segunda esposa, Marta. Finó'l 27 de xineru de 2009 por cuenta de un cáncer de pulmón.

## Obra

### Novela

#### Harry ''Coneyu'' Angstrom
* 1960 *Cuerre, Coneyu* (Rabbit, Run)
* 1971 *El Regresu de Coneyu* (Rabbit Redux)
* 1981 *Coneyu ye ricu* (Rabbit Is Rich) - Premiu Pulitzer y National Book Award de 1982
* 1990 *Coneyu en paz* (Rabbit At Rest) - Premiu Pulitzer
* 2001 *Coneyu na alcordanza y otres hestories* (Rabbit Remembered)

#### Henry Bech
* 1970 *El Llibru de Bech* (Bech, a Book )
* 1982 *El Regresu de Bech* (Bech Is Back)
* 1998 *Bech na Badea* (Bech at Bay)

#### James Buchanan
* 1974 (Buchanan Dying) (Obra de teatru)
* 1992 (Memories of the Ford Administration) (Novela)

#### Eastwick
* 1984 *The Witches of Eastwick* (The Witches of Eastwick) - Llevada al cine en 1987.
* 2008 (The Widows of Eastwick )

#### La lletra escarlata
* 1975 (A Month of Sundays)
* 1986 *La Versión de Roger* (Roger's Version)
* 1988 (S.)

#### Otres noveles
* 1959 *La feria del asilu* (The Poorhouse Fair)
* 1963 *El Centauru* (The Centaur) - Ganador del National Book Award en 1964.
* 1965 *En redol la granxa* (Of the Farm)
* 1968 *Pareyes* (Couples)
* 1977 *Cásate conmigo* (Marry Me)
* 1978 *El Golpe d'Estáu* (The Coup)
* 1994 *Brasil* (Brazil)
* 1996 *La guapura de los llirios* (In the Beauty of the Lilies)
* 1997 *Escontra'l fin del tiempu* (Toward the End of Time)
* 2000 *Gertrudis y Claudio* (Gertrude and Claudius)
* 2002 *Busca la mio cara* (Seek My Face)
* 2004 *Muyeres* (Villages)
* 2006 *Terrorista* (Terrorist)

### Rellatos
* 1959 *La mesma puerta* (The Same Door)
* 1962 (Pigeon Feathers)
* 1964 (Olinger Stories: a selection)
* 1966 *La escuela de música* (The Music School)
* 1972 *Los museos y la muyer* (Museums And Women)
* 1979 *Problemes* (Problems)
* 1979 *Bien lloñe pa dir: Hestories de Maples* (Too Far To Go: the Maples stories)
* 1987 *De la finca* (Trust Me)
* 1994 *Lo que queda por vivir* (The Afterlife)
* 2000 (The Best American Short Stories of the Century). Editor
* 2001 *Llárimes d'amor*(Licks of Love)
* 2003 (The Early Stories: 1953–1975)
* 2009 (My Father's Tears and Other Stories)

### Poemes
* 1958 *La Pita de la carpintería* ()

### Ensayos
* 1983 *Algamando la vera* (Hugging The Shore )
* 1996 *Suaños de golf* (Golf Dreams: Writings on Golf )
* 2005 *Entá Mirando* ()

## Referencies

## Enllaces esternos

* Fallecimientu de John Updike (n'inglés)

* Llora, Coneyu