Accidente de trabayu

Un **accidente de trabayu** ye lo qu'asocede al trabayador mientres la so xornada llaboral o bien na trayeutoria del trabayu a la so casa o viceversa. 

Les enfermedaes profesionales, xunto colos accidentes de trabayu, conócense como continxencies profesionales, frente a les continxencies comunes (enfermedá común y accidente non llaboral).

## Regulación per país
Son toles mancadures funcionales o corporales, permanentes o temporales, inmediates o posteriores, o la muerte, resultantes de l'aición violenta d'una fuercia esterior que pueda ser determinada o sobrevenida nel cursu del trabayu, pol fechu o con ocasión del trabayu, toa mancadura interna determinada por un esfuerciu violentu, sobrevenida nes mesmes circunstancies.

### Arxentina
Según la Llei de RIESGOS DEL TRABAYU (Nᵘ 24557) nel Capítulu III -Art 6º define a los accidentes de trabayu de la siguiente forma: “llámase accidente de trabayu a tou acontecimientu súbito y violento asocedíu pol fechu o n'ocasión del trabayu, o nel trayeutu ente la casa del trabayador y el llugar del trabayu, siempres y cuando'l damnificado non haber atayáu o alteriáu dichu trayeutu por causes ayenes al trabayu”. ... “El trabayador va poder declarar por escrito ante'l emplegador, y ésti dientro de les 72 hs ante l'asegurador, que'l itinere modificar por razones d'estudiu, concurrencia a otru emplegu o atención de familiar direutu enfermu y non conviviente, teniendo de presentar el pertinente certificáu a requerimientu del emplegador dientro de los trés díes hábiles de riquíu”...
Tán escluyíos d'esta llei los accidentes de trabayu y les enfermedaes profesionales causaos por dolo del trabayador o por fuercia mayor estraña al trabayu.

### Colombia
Ye accidente de trabayu tou sucesu repentín que sobrevenga por causa o con ocasión del trabayu, y que produza nel trabayador una mancadura orgánica, una perturbación funcional o psiquiátrica, una invalidez o la muerte.
Ye tamién accidente de trabayu aquel que se produz mientres la execución d'órdenes del emplegador, o contratante mientres la execución d'un llabor so la so autoridá, entá fuera del llugar y hores de trabayu.
Igualmente considérase accidente de trabayu'l que se produza mientres el treslláu de los trabayadores o contratistes dende la so residencia a los llugares de trabayu o viceversa, cuando'l tresporte suministrar el emplegador.
Tamién se va considerar como accidente de trabayu l'asocedíu mientres l'exerciciu de la función sindical anque'l trabayador atópase en permisu sindical siempres que l'accidente producir en cumplimientu de dicha función.
D'igual forma considérase accidente de trabayu'l que se produza pola execución d'actividaes recreatives, deportives o culturales, cuando s'actúe por cuenta o en representación del emplegador o de la empresa usuaria cuando se trate de trabayadores d'empreses de servicios temporales que s'atopen en misión. (Llei 1562 de 2012)

### España
A partir de 2003, la definición d'accidente llaboral tamién inclúi a los trabayadores autónomos que primeramente asina lo soliciten a la Seguridá Social y abonen les cuotes sociales correspondientes.

Ye por tanto necesariu que se cumplan les siguientes carauterístiques:
# Mancadura corporal, que puede ser física o psíquica.
# Que'l trabayador seya por cuenta ayena o tea dau d'alta na continxencia d'accidente de trabayu como autónomu por cuenta propia.
# Tamién s'estiende'l conceutu a los trabayadores socios de sociedaes mercantiles.
# Que'l accidente con ocasión o por consecuencia del trabayu. 

Considérense coles mesmes llaborales n'España, a diferencia del restu de los países de la redolada:
* Los accidentes qu'asoceden al dir o volver del trabayu, denominaos *[[accidente in itinere|accidentes in itinere]]*. Solamente tienen esa considerancia los accidentes llaborales que se produxeren ente la casa habitual del trabayador y el puestu de trabayu. Nun se considera accidente llaboral si producen interrupciones nel camín pa realizar actos ayenos al trabayu o se dirixe dende'l trabayu a llugares distintos de la casa habitual.
* Los que desempeñe'l trabayador con ocasión o de resultes del desempeñu de cargos electivos de calter sindical o de gobiernu de les entidaes xestores, según los asocedíos al dir o al volver del llugar nel que s'exerciten les funciones propies de dichos cargos.
* Los asocedíos con ocasión o por consecuencia de les xeres que, entá siendo distintes a les de la so categoría profesional, executa'l trabayador en cumplimientu de les órdenes del empresariu o bonalmente n'interés del bon funcionamientu de la empresa.
* Los acaecíos n'actos de salvamentu y n'otros de naturaleza análoga, cuando unos y otros tengan conexón col trabayu.
* Les enfermedaes que contraiga'l trabayador por cuenta de la realización del so trabayu, siempres y cuando se pruebe que la enfermedá tuvo por causa esclusiva la realización del mesmu y nun tea catalogada como enfermedá profesional.
* Les enfermedaes o defeutos carecíos con anterioridá pol trabayador que s'agraven de resultes de la mancadura constitutiva del accidente.
* Los infartos de miocardiu, trombosis, hemorraxes cerebrales o similares cuando se producen pola mor o consecuencia del trabayu.

Nun se considera accidente de trabayu:
* La imprudencia temeraria, anque sí la imprudencia profesional.
* L'accidente que se produz nel puestu de trabayu cuando l'accidentáu ta cometiendo un delitu maldosu.
* Los infartos de miocardiu, trombosis, hemorraxes cerebrales o similares si nun son productu del trabayu.

La notificación d'accidentes ye obligatoria según la Llei 31/1995 de prevención de riesgos llaborales; el Sistema Delt@ dexa la tresmisión de los documentos necesarios por aciu procedimientu electrónicu .

### Estaos Xuníos
En 1855, Georgia y Alabama aprobaron lleis de responsabilidá a los emplegadores; 26 estaos pasaron lleis similares ente 1855 y 1907. Les primeres lleis dexaben a los emplegaos poder demandar al patrón y dempués demostrar l'actu desdexosu de lo so parte. 

La primer llei estatal de compensación al trabayador foi aprobada en Maryland en 1902, y la primer llei que cubre a emplegaos federales foi aprobada en 1906. En 1949, tolos estaos promulgaren un programa de compensación pa los trabayadores 

A la vuelta del ventenu sieglu les lleis de la remuneración de trabayadores yeren voluntaries. 

Puesto que la indemnización de los trabayadores esixía beneficios ensin tener en cuenta la culpa o la neglixencia, munchos sentíen que la participación obligatoria quitaría al emplegador de propiedá ensin el debíu procesu. La cuestión foi resuelta pola Corte Suprema d'Estaos Xuníos en 1917 en Nueva York Central Railway Co. vs. White, que sostenía que los derechos d'un emplegador nun yeren frayaos pola compensación de trabayadores mandataria.

Dempués de la sentencia munchos estaos promulgaron nueves lleis obligatories de compensación a trabayadores. 

Nos Estaos Xuníos, la mayoría de los emplegaos que son mancaos nel trabayu reciben atención médica en respuesta a la mancadura nel llugar de trabayu y, en dellos casos, el pagu pa compensar les discapacidad resultantes.

#### California
California cunta col Programa de Seguru de Compensación pa Trabayadores Mancaos. Un emplegáu puede pidilo en casu de resultar mancáu mientres desempeñaba les sos responsabilidaes del trabayu nes instalaciones del mesmu.

### Méxicu
La llei federal del trabayu, refier lo siguiente:

### Nicaragua
Na República de Nicaragua, la llei que norma, regula y controla les bones práutiques d'Hixene y Seguridá llaboral, ye la llei 618. Llei Xeneral d'Hixene y Seguridá nel Trabayu y el so Reglamentu. la cual acompáñase de normes téuniques de seguridá especiales pa diversos tipos de trabayos.
Sicasí ye'l Códigu del Trabayu de la República de Nicaragua nel articulo non. 110 que define un accidente llaboral como: El sucesu eventual o aición de que involuntariamente, con ocasión o a consecuencia del trabayu, resulte la muerte del trabayador o-y produz una mancadura orgánica o perturbación funcional de calter permanente o transitoriu.

Tamién s'entiende como accidente de trabayu:

1. L'asocedíu al trabayador nel trayeutu normal ente la so casa y el so llugar de trabayu.

2. El qu'asocede al trabayador al executar órdenes o emprestar serviciu so l'autoridá del emplegador, dientro o fuera del llugar y hora de trabayu.

3. El qu'asoceda mientres el periodu d'interrupción del trabayu o antes y dempués del mesmu, si'l trabayador atopar nel llugar de trabayu o en llocales de la empresa por razón de les sos obligaciones.

Nun son accidentes de trabayu o trayeutu, los qu'asoceden n'estáu d'ebriedad o baxu efeutu de drogues, por reñes personales, intentos suicides, agresiones o mancadures causaes intencionalmente y al realizar llabores ayenos a la empresa onde ta contratáu. (Códigu del trabayu art. 110)

Diches regulaciones enfatizan en centrar la xestión de seguridá a la prevención d'enfermedaes y accidentes aniciaos por un ambiente de trabayu inseguru. De forma simple considérase que los accidentes de trabayu aniciar por dos causes básiques qu'al incidir en tiempu, espaciu y circunstancia producen l'accidente, estes causes básiques son:
Condiciones insegures y Actos inseguros. 
Na midida que s'identifiquen y controlen diches causes, podrán aplicase les midíes necesaries pa prevenir un dañu a les persones y medios de producción.

### Perú
Llei Nᵘ29783, Llei de Seguridá y Salú nel Trabayu. DS 005-2012-TR refier lo siguiente:

Accidente de trabayu ye tou sucesu repentín que sobrevenga por causa o con ocasión del trabayu y que produza nel
trabayador una mancadura orgánica, una perturbación funcional, una invalidez o la muerte.
Ye tamién accidente de trabayu aquel que se produz mientres la execución d'órdenes del emplegador, o mientres la execución
d'un llabor so la so autoridá, y entá fuera del llugar y hores de trabayu.

### Venezuela
La Llei Orgánica de Prevención, Condiciones y Mediu Ambiente de Trabayu (Lopcymat), modificada en 2005, define: 

Ye importante mentar que na versión anterior nun s'incluyíen los accidentes de trayeutu o in itinere como Accidentes de Trabayu, adicionalmente, nesta nueva llei incluyir nel so ámbitu d'aplicación a los trabayadores residenciales como conserxes y vixilantes. 

Pa garantizar l'ordinal 3 del artículu 69, munches empreses implementaron lo que s'hai denóminado rutograma que ye una representación gráfica na que s'indica la ruta, medios de tresporte y horarios que comúnmente'l trabayador utiliza pa dir dende la so casa al trabayu y dende el trabayu escontra la so casa.

### Xunión Europea
Nel restu de los países de la Xunión Europea l'accidente de trabayu ye muncho más acutáu que n'España. Les principales diferencies son:
* Nun se considera l'accidente in itinere como accidente de trabayu 
* Nun se considera llaboral l'infartu de miocardiu, la trombosis, les hemorraxes cerebrales o similares.

## Ver tamién
* Accidentes de trabayu por privación de suañu
* Colapsu d'un edificiu en Savar en 2013
* Condiciones de trabayu
* Enfermedá profesional
* Siniestralidá llaboral

## Referencies

## Enllaces esternos