open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Reinu de Wessex

**Wessex** foi unu de los siete reinos principales que precedieron al reinu d'Inglaterra. El nome deriva de *West Saxons* y taba asitiáu nel suroeste d'Inglaterra. Esistió como reinu dende'l sieglu VI hasta'l surdimientu del estáu inglés nel sieglu IX, y como condáu dende 1016 hasta 1066. Wessex foi, precisamente, el reinu que consiguió unificar Inglaterra al someter a los demás reinos anglosaxones so la so soberanía. Wessex nun volvió tener una esistencia oficial dende entós pero permanez como un términu familiar. Suelse acomuñar coles noveles y poesíes de Thomas Hardy y hai quien defende que sía restauráu como una rexón d'Inglaterra.

## Historia

### Fundación del Reinu

Según la *[[Crónica Anglosaxona]]*, Wessex foi fundáu por Cerdic y Cynric, anque los fechos rellataos pola crónica son consideraos como dudosos. Evidencies arqueolóxiques apunten a que'l reinu pudo aniciase na rexón del altu Támesis y nel área de Cotswolds y que'l mitu de creación del reinu pudo ser propaganda política creada con posterioridá pa xustificar la invasión de les provincies jutas del sur de Hampshire y la Islla de Wight. 

### Restu de la historia

El primer fechu referente a la historia de Wessex que puede ser consideráu como históricu ye'l bautismu del rei Cynegils hacia l'añu 640.

Wessex espandió les sos fronteres y topetó colos sos vecinos, especialmente col reinu celta de Dumnonia (asitiáu nos actuales condaos de Devon y Cornualles), al qu'acabó apoderando. Otru enemigu de Wessex foi'l reinu anglosaxón de Mercia. Cuando'l rei Egberto ganó a Mercia en 825 y Northumbria almitió la supremacía de Wessex en 829, Egberto proclamóse primer rei d'Inglaterra.

Wessex creó un sistema integráu de pueblos fortificaos o burgos (llamaos *burhs*) que fueron establecíos mientres el reináu d'Alfredo'l Grande. Estes fortificaciones torgaron que los invasores daneses conquistaren en 870 el sur d'Inglaterra. Les fortificaciones taben distribuyíes de tala forma que nengún habitante del reinu taba a más d'un día de caballu d'un llugar seguru.

Les principales poblaciones de Wessex yera antiguos asentamientos d'orixe romanu como Dorchester o Winchester, qu'Alfredo convirtió na so capital en 871 y nuevos burgos fundaos como Wallingford.

Hai dalguna evidencia de que la monarquía de Wessex nun yera puramente hereditaria.

## Ver tamién
* Reis de Wessex
* Basldseg

## Referencies

## Enllaces esternos
* The Case for Wessex (devolutionary movement) .
* The Burghal Hidage .
* Thomas Hardy's Wessex Investigación pol Dr. Birgit Plietzsch .
Devon

**Devon** ( ) ye un condáu non metropolitanu asitiáu nel suroeste d'Inglaterra, que llenda con Cornualles al oeste y con Dorset y Somerset al este. El nome **Devonshire** utilizar mientres un tiempu anque na actualidá cayó en desusu y utilízase namái pa dellos nomes oficiales como'l de Duque de Devonshire. La so capital ye Exeter.

## Historia

Devon foi una de les primeres árees d'Inglaterra que tuvo habitada, a la fin de la edá de xelu. Créese que Dartmoor tuvo habitáu mientres el mesolíticu por tribus de cazadores. El nome "Devon" deriva del nome que dieron los romanos al pueblu celta que vivía al suroeste de la islla de Britania mientres la conquista romana. Llamáronlos 039;'Dumnonii* que se cree significa *habitantes del valle fondu''.

Los romanos caltuvieron la zona so ocupación militar mientres aproximao venticinco años. Más tarde, la zona sirvió de frontera ente la Dumnonia britana y el Wessex saxón.

Mientres el sieglu IX, el control saxón de la zona vieno de los viquingos y de delles incursiones esporádiques hasta la conquista normanda. Dellos nomes d'orixe nórdicu quedaron como muestra de la presencia de viquinga nel condáu.

Devon participó tamién na mayoría de los conflictos ingleses dende la conquista normanda, incluyendo la guerra de les roses. El fechu quiciabes más destacable ye la llegada de Guillermo d'Orange a Torquay pa empecipiar la Revolución gloriosa en 1688.

Devon foi productor de cobre y d'otros metales na antigüedá. El condáu ye tamién conocíu por marineros como sir Francis Drake o sir Walter Raleigh.

El condáu tien la so propia bandera (non oficial) dedicada a San Petroc, un santu llocal que cunta con numberosos fieles tantu en Devon como nos condaos vecinos. La bandera adoptar en 2003 dempués d'un concursu entamáu pola cadena BBC.

## Ciudaes destacaes
* Exeter
* Plymouth
* Torquay
* Ivybridge

## Llugares d'interés
* L'Abadía de Buckfast
* La Mariña Xurásica, Patrimoniu de la Humanidá
* El parque nacional de Dartmoor

## Ver tamién
* Muse
* Devónicu
* Mariña Xurásica
* Dumnonia
* A Momentary Lapse of Reason
* Pink Floyd
* Gilmour
* Storm Thorgerson
* Portada d'A Momentary Lapse of Reason
* Just Give M'a Reason

## Referencies

## Enllaces esternos
Enrique de Huntingdon

**Enrique de Huntingdon**  foi un historiador inglés del sieglu XII y archidiácono de Huntingdon.

A Enrique conózse-y principalmente pol so trabayu llamáu *Historia Anglorum* (Historia de los Ingleses), que toma dende la conquista romana del añu 43 e.C. hasta la entronización d'Enrique II en 1154. Envalórase que'l setenta per cientu d'esti trabayu foi estrayíu direutamente d'otros testos al traviés de cites direutes, traducciones y resumes. De dichu porcentaxe, aproximao'l cuarenta per cientu provién del *[[Historia ecclesiastica gentis Anglorum]]* de Beda. Los datos pertenecientes al periodu 1126-1154 son orixinales. El mesmu Enrique foi testigu de dellos fechos importantes que se desenvolvieron mientres dichu periodu, como son el reináu d'Enrique I y Enrique II y l'anarquía del reináu d'Esteban I. Los sos rellatos tán llenos d'hestories dramátiques, siendo bien popular na so dómina ya influyó a otros historiadores. La so popularidá, nun evitó que se siga creyendo que "Historia de los Ingleses" ye un trabayu rigorosu, nin tampoco la so contribución a los alderiques políticos actuales alrodiu de la pertencia étnica, nacionalidá y la xustificación del gobiernu sobre Inglaterra y Gales.

Enrique estremó la Historia inglesa según los cinco grandes invasiones sufiertes nes islles: la de romanos, pictos y escotos, anglosaxones, viquingos y normandos. "Historia de los Ingleses" taba estructurada, na versión de 1135, en siete libros titulaos:

# La dominación de los romanos en Britania
# La llegada de los anglos
# La conversión de los anglos 
# El dominiu anglu #
Les guerres daneses
# La llegada de los normandos
# El dominiu normandu

Posteriores versiones incluyeron tres libros más, sobre la vida de los santos y otros milagros (incluyendo una espectacularmente sangrienta descripción de la descomposición del cuerpu d'Enrique I), y un resume de delles partes de *[[Historia Regum Britanniae]]* de Godofredo de Monmouth.

Enrique foi'l precursor de la periodización del términu Heptarquía. 

## Fuentes

* Diana Greenway (traductora) *Henry, Archdeacon of Huntingdon: Historia Anglorum - The History of the English People* 1000-1154 (Oxford World's Classics), Oxford University Press, 2002, ISBN 0-19-284075-4.

* Thomas Forester (traductor), *The Chronicle of Henry of Huntingdon*, London: Henry G. Bohn, 1853; George Bell and Sons, 1876.

* ''The Chronicle of Henry of Huntingdon'', n'inglés.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Latin Chroniclers from the Eleventh to the Thirteenth Centuries: '''Henry of Huntingdon''' de *[[The Cambridge History of English and American Literature]]*, Volume I, 1907–1921.
Mancomunidá d'Inglaterra

La **Mancomunidá d'Inglaterra** foi'l gobiernu republicanu que gobernó primeramente Inglaterra (incluyíu Gales) y darréu Irlanda y Escocia dende 1649 hasta 1660. En idioma inglés el so nome foi *Commonwealth of England* (*[[commonwealth]]* –lliteralmente "riqueza común"– puede traducise por mancomunidá o república –*[[res publica]]*–).

Dempués de la Revolución inglesa y el regicidio de Carlos I (degolláu'l 30 de xineru de 1649), foi abolida la monarquía, y la so esistencia foi declarada primeramente pol Rump Parliament en ** el 19 de mayu de 1649. 

El gobiernu ente 1653 hasta 1659 ye llamáu El Protectoráu, y ye un gobiernu direutu y personal per parte d'Oliver Cromwell y dempués del so fallecimientu, pol so fíu Richard, como Lord Protector.

El términu "Mancomunidá" (n'inglés: *Commonwealth*) ye de cutiu utilizáu en forma xenérica pa describir el sistema de gobiernu del periodu ente 1649 y 1660; nun tien de confundir se cola Mancomunidá de Naciones (socesor de la Mancomunidá Británica en 1949).

En 1660, dos años dempués de la muerte d'Oliver Cromwell, restáurase la monarquía baxu Carlos II.

## Ver tamién
* Primer Guerra Anglo-Holandesa
* Mancomunidá de Naciones

## Referencies

## Enllaces esternos
Caledonia

**Caledonia** (del galu y britónicu *caled*, que dio *kalet*, «duru», en bretón) ye l'antiguu nome llatín d'Escocia. Designaba la parte de Britania al norte del muriu d'Adriano, y dempués del de Antonino. Nunca foi conquistada polos romanos, nin siquier la espedición militar de Cneo Julio Agrícola consiguió someter el país. Poro, nunca formó parte del Imperiu romanu. Según Tácito, una flota romana la circunnavegó, verificando asina'l calter insular de Britania. Na actualidá designa a una comarca septentrional del Reinu Xuníu, n'Escocia, al norte del ismu entendíu ente los estuarios del ríu Clyde y del Forth.

Los pictos o caledones, qu'habitaron esti país hasta'l sieglu VII&nbsp;d.&nbsp;C. yeren, con toa probabilidá, un pueblu aborixe preindoeuropeo.

Arriendes de ser conquistada polos escotos, el nome aportó en *[[Scotia]]*, que dio al español el topónimu *Escocia*.

## Ver tamién
* Calgaco
* Reinu d'Alba
* Nueva Escocia
* Nueva Caledonia
* Caledonia, cantar de Dougie MacLean

## Referencies
Central Belt

Col nome de ***Central Belt*** ("petrina central") conozse comúnmente a la rexón d'Escocia na que s'arrexunta la mayor densidá de población del territoriu. A pesar del so nome, el *Central Belt* nun ta nel centru d'Escocia, sinón más bien nel sur. Enantes, esta rexón yera conocida como *Midlands* o *Scottish Midlands*, pero dicha denominación cayó en desusu.

El nome de *Central Belt* puede emplegase con dos sentíos, unu ampliu y otru amenorgáu:

*En sentíu ampliu, el "*larger Central Belt*" ye un trapezoide que s'estiende dende Dundee a Ayr, y dende Dumbarton a Dunbar. Inclúi polo tanto zones densamente poblaes como Ayrshire, Fife, Midlothian y East Lothian. Nesta zona atópense amás les ciudaes más grandes d'Escocia, sacante Aberdeen y Inverness, que tán nel norte del país.

*En sentíu amenorgáu, el "*smaller Central Belt*" ye una franxa de terrén que sigue'l percorríu de les carreteres M8 y M9 dende Greenock y Glasgow nel oeste hasta Edimburgu nel este, incluyendo ciudaes como Paisley, Cambuslang, Hamilton, Stirling, Falkirk, Livingston and Linlithgow.

En dambos casos, esta zona inclúi los principales centros industriales d'Escocia.

## Referencies

## Enllaces esternos
Livingston

**Livingston** (en gaélicu escocés: *Baille Dhùn Lèibhe*) ye una llocalidá asitiada nel conceyu de West Lothian n'Escocia, Reinu Xuníu. Livingston ye la cuarta ciudá entamada construyida n'Escocia tres la Segunda Guerra Mundial en 1962. Ta asitiada a 25&nbsp;km al oeste d'Edimburgu y a 50&nbsp;km al este de Glasgow, y arrodiada poles llocalidaes de Broxburn al nordeste y Bathgate al noroeste. Otres ciudaes vecines son Polbeth, West Calder, East Calder, Mid Calder, Uphall Station y Pumpherston.

## Historia
El nome de Livingston provién d'un antiguu poblador flamencu, llamáu De Leving, a quien-y foi concedíu'l terrén, y que construyó una torre fortificada na zona. L'asentamientu pasó asina a llamase Levingstoun, Layingston y finalmente Livingston. Hasta 1963 l'área qu'arrodiaba al antiguu pueblu yeren terrenales agrícoles.

La moderna ciudá de Livingston foi construyida tres l'aprobación de l'Acta de Nueves Ciudaes» (*New Towns Act*) de 1946 (enmendada en 1959), pa solucionar los problemes de hacinamiento de la población de Glasgow. Livingston foi la cuarta de les cinco ciudaes que se construyeron con esi envís (les demás fueron East Kilbride, Glenrothes, Cumbernauld y Irvine). Pa construyir la ciudá, constituyóse una organización semiautónoma, la *Livingston Development Corporation* (LDC). Esta corporación tuvo al cargu de Livingston hasta mediaos de los años 1990, cuando'l so mandatu expiró y el control de la ciudá pasó al conceyu de West Lothian. La última construcción importante llevada a cabu pola LDC foi l'estadiu del renomáu Livingston FC. Desque depende de West Lothian acometiéronse otres obres públiques de valumbu, como la construcción d'un campus pal West Lothian College.

## Demografía
Livingston ye según el censu de 2011 la séptima llocalidá d'Escocia en población con 56&nbsp;269 habitantes, y el so área metropolitana 59&nbsp;511 (2001). Livingston ye la llocalidá más grande de West Lothian y la segunda población más grande de dambos Lothians, tres Edimburgu.

Construyóse alredor d'un conxuntu de pequeños pueblos, como Livingston Village, Bellsquarry o la Estación de Livingston (anguaño Nether Dechmont o Deans). Contién delles árees residenciales, como Craigshill, Howden, Dedridge, Ladywell, Knightsridge, Murieston, Adambrae, Deans o Eliburn. 

### Relixón
Nun casu únicu n'Escocia, Livingston foi designada como "parroquia ecuménica", nuna iniciativa conxunta de la Ilesia d'Escocia, la Ilesia Episcopaliana d'Escocia, la Ilesia Metodista del Reinu Xuníu y la Ilesia Xunida Reformada. Esta parroquia única tien seis llugares de cultu.

Amás d'esta parroquia, esiste otra denomada Livingston Old Parish Church, que pertenez namái a la Ilesia d'Escocia. Tamién esisten ilesies d'otres denominaciones cristianes, cuantimás católiques.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Undiscovered Scotland- Livingston featurepage
* Stevens Pictures (Livingston Gallery) 
* LiviMS - Livingston's Music Scene 
* Livingston Football Club
* West Lothian College
* Livingston Ecumenical Parish Church
Midlothian

**Midlothian** (en gaélicu escocés: *Meadhan Lodainn*) ye un conceyu d'Escocia (Reinu Xuníu). Llenda colos conceyos de Scottish Borders, East Lothian y Edimburgu. La capital alministrativa ye Dalkeith.

Midlothian foi unu de los antiguos condaos en que taba estremada Escocia hasta 1975. Nesi añu foi creada la rexón de Lothian y estremada en distritos, unu de los cualos foi Midlothian que caltenía l'antiguu territoriu del condáu sacante la ciudá de Musselburgh y l'área d'Inveresk que pasaron a East Lothian, l'área de Calder que pasó a West Lothian, y les árees de Cramond y Currie que pasaron al distritu d'Edimburgu. En 1996 foi abolida la división alministrativa anterior y Midlothian convertir n'unu de los nuevos conceyos.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Midlothian Council. Sitiu web oficial del conceyu de Midlothian.
Ayrshire

**Ayrshire** (*Siorrachd Inbhir Àir* en gaélicu) ye unu de los condaos tradicionales d'Escocia, asitiáu na zona suroeste del país.

El condáu de Ayrshire tien como capital a Ayr y, como principal ciudá, a Kilmarnock. Tamién ye d'importancia la ciudá de Troon (20.000 hab.) allugada sobre la mariña, sede del famosu campeonatu de "British Open de Golf", que tuvo llugar hai 7 años, y, el más recién, en 2004, qu'amontó'l númberu de turistes a 200.000 persones.

Ayrshire ye, coles mesmes, una de les rexones más fértiles d'Escocia. Cultívense pataques, verdures, y freses, y críase ganáu ovín y vacunu.

Forma parte d'Escocia dende'l sieglu XI.

De particular interés históricu ye'l castiellu de Turnberry del sieglu XIII, onde se sostién que pudo nacer Roberto I d'Escocia.

Les subrexones históriques de Ayrshire son:
* El distritu de Carrick
* El distritu de Cunninghame
* El distritu de Kyle

## Tresporte
L'aeropuertu internacional de Prestwick, que sirve a la ciudá de Glasgow, alcontrar nel condáu de Ayrshire.

## Referencies
Greenock

**Greenock** ye una llocalidá allugada nel conceyu d'Inverclyde nel oeste d'Escocia, Reinu Xuníu. Greenock atópase na desaguada sur del estuariu del ríu Clyde. Xunto con Gourock y Port Glasgow forma un nucleu urbanu d'unos 75&nbsp;000 habitantes. 

## Etimoloxía
Anque l'orixe del nome ye desconocíu, ta aceptáu xeneralmente de que deriva del gaélicu *Grian* (sol) y *aig* (badea) o *cnoc* (Monte), Siendo la so traducción Monte soleyeru o Badea soleyera. Hai otres fontes que suxeren que derva del inglés *Green Oak* (Carbayu Verde)

## Historia
Greenock foi fundada como pueblu pesqueru. La primer referencia que se tien ye del añu 1592, polo que la so fundación tien que ser anterior a esi añu. Nel sieglu XVIII convertir nel puertu principal pa los barcos que comunicaben el Reinu Xuníu coles sos colonies americanes.

Mientres el sieglu XIX, cola revolución industrial, Greenock vive una dómina de prosperidá. L'edificiu del gobiernu llocal y la Torre de Victoria, los dos principales obres arquiteutóniques de la ciudá, son construyíes nesti periodu.

Nel sieglu XX construyó una fábrica de torpedos. Mientres la Segunda Guerra mundial greenock sufrió los bombardeos alemanes, a los que se sumó un accidente pol qu'esplotaron dos de los torpedos fabricaos na ciudá. Tres la guerra Greenock recuperóse gracies a la so industria, pero esta entró en crisis nos años 70 y 80. La ciudá sufrió l'enfriamientu económicu nes últimes décades, a pesar de qu'agospia importantes edificios d'empreses como IBM, Royal Bank of Scotland o CIGNA.

## Comunicaciones
Greenock ta asitiáu a unos 40 quilómetros de Glasgow, cola que se comunica al traviés de la Ruta europea E05 que termina en Alxecires. Tamién ta conectáu a la capital per tren, y ye un importante puertu de pasaxeros y comercial.

## Ciudadanos célebres
* James Watt, inventor de la máquina de vapor.
* William Kidd, pirata.
* Henry Robertson Bowers, espedicionariu, acompañó a Robert Falcon Scott al Polu Sur.
* John McGeoch, guitarrista de Magacín, Siouxsie and the Banshees y Public Image Ltd..

## Referencies

## Enllaces esternos
* Greenock Telegraph (inglés)
Inverness

**Inverness** (en gaélicu escocés: *Inbhir Nis*) ye la capital y única ciudá del conseyu unitariu de Highland n'Escocia, Reinu Xuníu. Amás, ye considerada y espublizada como la capital de la rexón de les Tierres Altes. La ciudá de Inverness ye inusual porque, anque esiste una patente real del añu 2001, la ciudá nun tien llendes establecíes. 

La ciudá de Inverness asitiar na desaguada del ríu Ness nel fiordu de Moray (n'inglés: *Moray Firth*) y sirve de puntu de conexón ente diversos medios de tresporte. Los primeros establecimientos humanos na zona daten del sieglu VI&nbsp;e.&nbsp;C., y la primer carta puebla, del sieglu XIII. Cerca d'ella tuvo llugar la Batalla de Culloden, nel sieglu XVIII.

Inverness tien una población de 51.832 habitantes (censu 2001), y unvia representantes a los Parllamentos d'Holyrood y Westminster. Ente los múltiples eventos deportivu y culturales qu'alluga la ciudá, cabo destacar los *[[Highland games]]* ("Xuegos de les Tierres Altes"), según los partíos del equipu de fútbol Inverness Caledonian Thistle F.C., que xuega na Primer División d'Escocia.

## Xeografía
Inverness ta asitiada na desaguada del ríu Ness (que flúi dende la redoma del llagu Ness) y nel estremu suroccidental del fiordu de Moray. La ciudá atópase a la fin del Great Glen col llagu Ness, el llagu Ashie y el llagu Duntelchaig escontra l'oeste.

Inverness atópase na falla de Great Glen. L'últimu terremotu qu'afectó a Inverness asocedió en 1934.

### Clima
Inverness tien un clima oceánicu subpolar, col iviernu más fríu de toles ciudaes del Reinu Xuníu, llegando hasta -17,8&nbsp;°C n'avientu de 1995. Sicasí, Inverness tien el día más llargu del branu de cualquier ciudá nel Reinu Xuníu y les temperatures nun son nin bien alta nin bien baxes, pudiendo llegar a 29&nbsp;°C en dellos díes.

## Imáxenes


Church Street, Inverness - geograph.org.uk - 1289168.jpg
Inverness Ness Footbridge 15760.JPG|Ponte pa peatones sobre'l ríu Ness.
Union Street, Inverness - geograph.org.uk - 653341.jpg
Invernesscentre.jpg


## Persones pernomaes
* Bruce MacGregor
* Karen Gillan

## Ciudaes hermaniaes
*  Augsburgu, Baviera, Alemaña.
*  La Baule, Francia.
*  Medellín, Colombia.
*  Saint-Valery-en-Caux, Francia.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitiu oficial de Inverness
Paisley

**Paisley** /ˈpeɪzli/ (en gaélicu escocés: *Pàislig* /ˈpʰaːʃʎikʲ/) ye una llocalidá na parte occidental de les Lowlands d'Escocia, Reinu Xuníu. Atopar na llende norte de los montes Gleniffer Braes y estiéndese a entrambos llaos del ríu Cart. Paisley ye la capital alministrativa del conceyu de Renfrewshire y ye parte del área metropolitana del Gran Glasgow. Atopar a 11,1&nbsp;km al este del centru de Glasgow.

Paisley ye'l pueblu más grande d'Escocia con una población de 76&nbsp;834 habitantes nel censu de 2011, siendo la quinta llocalidá más grande d'Escocia, dempués de les ciudaes de Glasgow, Edimburgu, Aberdeen y Dundee. Paisley tien una población mayor que Inverness, Stirling y Perth, que sí tienen l'estatus de ciudá. Paisley conforma en gran midida la parte suroeste de la conurbación del Gran Glasgow.

Paisley acueye'l campus de la Universidá del Oeste d'Escocia.

## Historia
Pensóse que Paisley pudo ser el llugar onde s'atopaba la fortificación romana de Vanduara (o Vandogara) de la que faló Ptolomeo. La identificación de la llocalización actual de Paisley con esta fortificación básase principalmente na similaridad del nome del llugar col gaélicu *Gwen-dwr* ("agua blanco") que se dedució que yera'l nome entós daquella del *White Cart Water* (lliteralmente "agua blanco del Cart"), unu de los ríos que conflúin y formen el ríu Cart.

Nel sieglu XII, fundóse un prioratu en Paisley, alredor del cual creció llueu un asentamientu. Pasaos cien años tres la so fundación, el prioratu yá algamara'l estatus d'abadía. La llocalidá fíxose famosa nos sieglos XVIII y XIX pola so producción testil, especialmente algodón, col distintivu diseñu o estampáu de Caxmir.

## Clima

## Ver tamién
* Caxmir (diseñu)

## Referencies
Reinu d'Irlanda

El **Reinu d'Irlanda** foi'l nome dau al Estáu irlandés gobernáu polos ingleses en 1541, por un Acta del Parllamentu d'Irlanda. Reemplazó al Señoríu d'Irlanda, que fuera creáu en 1171. El Rei Enrique VIII convertir nel primer Rei d'Irlanda dende'l Altu Reináu, qu'esistiera antes de la invasión normanda d'Irlanda.

El tronu d'Irlanda taba ocupáu pol Rei d'Inglaterra, creando una unión personal ente los Reinos d'Irlanda ya Inglaterra. El Reinu d'Irlanda taba gobernáu por un executivu sol control del *[[Señor Teniente d'Irlanda|Lord Diputáu]]*, más tarde llamáu *Lord Teniente*. Anque dellos homes irlandeses ocuparon el cargu, la mayoría de los Lores Teniente fueron nobles ingleses.

## Gobiernu
El reinu yera llexisláu por un Parllamentu bicameral d'Irlanda, conformáu pola **Casa Irlandesa de los Lores** y la Casa Irlandesa de los Comunes, y que casi siempres s'axuntaben en Dublín. Los poderes del parllamentu Irlandés taben acutaes a una serie de lleis, notablemente la Llei de Poyning de 1492. católicos y depués presbiterianos fueron mientres gran parte de la historia escluyíos del parllamentu Irlandés. Nel sieglu XVIII el parllamentu axuntar nuna nueva y específicamente diseñada casa del Parllamentu (el primer Parllamentu bicameral específicamente diseñáu del mundu) en College Green nel corazón de Dublín.

Delles restricciones fueron abolíes en 1782 no que se llegó a conocer como la Constitución de 1782. El Parllamentu nesti periodu conocióse como'l Parllamentu de Grattan, n'honor a unu de los principales líderes d'oposición política Irlandesa del periodu, Henry Grattan.

## La unión col Reinu Xuníu y la independencia d'Irlanda

Pol Acta d'Unión del Parllamentu Irlandés, el Reinu d'Irlanda fundir en 1801 col Reinu de la Gran Bretaña pa formar el Reinu Xuníu de Gran Bretaña ya Irlanda. 

El Parllamentu Irlandés dexó d'esistir, anque l'executivu, presidíu por un Lord Liutenant, permaneció activu hasta 1922. L'Acta tuvo precedida pola fallida rebelión ya invasión francesa de 1798, y foi suxetu de muncho discutiniu, implicando muncha corrupción de los diputaos Irlandeses p'asegurar la so aprobación.

En 1922, los 26 condaos del sur y del oeste que formaron el Estáu Llibre Irlandés dexaron el Reinu Xuníu. So la Constitución del Estáu Llibre Irlandés, el Rei convertir en Rei *en* Irlanda. Esto camudó pol Actu de Títulos Reales de 1927, pola cual el Rei explícitamente convertir en Rei de tolos sos dominios pol so propiu derechu, convirtiéndose en Rei *de* Irlanda. Sicasí Kevin O'Higgins, Vicepresidente del Conseyu Executivu del Estáu Llibre Irlandés, suxirió resurdir el **"Reinu d'Irlanda"** como una monarquía dual pa xunir Irlanda del Norte y el Estáu Llibre Irlandés, col Rei d'Irlanda siendo coronáu nuna ceremonia pública en Phoenix Park en Dublín. La idea foi abandonada dempués del asesinatu d'O'Higgins por homes anti-Tratáu del IRA en 1927.

## Referencies

## Enllaces esternos
Kénticu

El **kéntico** o **dialeutu del Reinu de Kent** foi un dialeutu meridional del idioma anglosaxón faláu nel reinu xutu de Kent. Foi unu de los cuatro grupos dialeutales del anglosaxón, siendo los otros trés el mercio, northumbrio (conocíos dambos colectivamente como dialeutos ánglicos), y el saxón occidental.

El dialeutu foi faláu no que güei son los condaos de Kent, Surrey, el sur de Hampshire y la Isla de Wight, zona onde primariamente asitiase vos los xutos.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Diccionariu (n'inglés)
Saxón antiguu

**Saxón antiguu**, tamién conocíu como **so alemán antiguu**, ye una llingua xermánica. Ye la forma rexistrada más temprana del baxu alemán, y ta documentu ente'l sieglu VIII y el sieglu XII, fecha a partir de la cual empecípiase'l baxu alemán mediu. Falar nes mariñes noroccidentales d'Alemaña y Dinamarca habitaes pol pueblu saxón. Ta rellacionáu col anglofrisio antiguu (frisio antiguu, inglés antiguu), participando parcialmente de la llei d'aspiración nasal ingvaeónica. Bien probablemente yera intelixible col antiguu anglosaxón. Tamién ta rellacionáu col antigo so franconio ("antiguu holandés").

Sobrevivieron namái unos pocos testos, predominantemente en votos bautismales que s'esixíen a los saxones a instancies de Carlomagno. L'únicu testu lliterariu que se caltién ye *Heliand*. Escontra'l sieglu XII el saxón antiguu evolucionara considerablemente, dando llugar a lo qu'anguaño se llama baxu alemán mediu o saxón mediu.

## Fonoloxía
L'antiguu saxón estremar del antiguu altu alemán por non compartir les isogloses correspondientes a la segunda mutación consonántica xermánica, por esa razón caltién como *p, t, k* consonantes qu'en altu alemán pasaron a ser fricatives o africaes.

Los diptongos xermánicos *ai*, *au* sistemáticamente dieron n'antiguu saxón *ē*, *ō*, frente al antiguu altu alemán onde apaecen como *ei*, *ou* y namái dacuando *ē*, *ō* dependiendo de la consonante siguiente. Ente les llingües xermániques occidentales l'antiguu saxón ye la única que caltién la consonante protoxermánica *-j-* tres consonante, como en *hēliand* 'salvador', frente al altu alemán antiguu *heilant*, l'anglosaxón *hǣlend* (anque la *-j* continua en góticu *háiljands*). El *[[umlaut]]* xermánicu namái se da con una *a* curtiu, y con numberosos casos d'inconsistencia: *hebbean* o *habbian* 'haber, tener' (anglosaxón, *hebban*).

## Testos o fragmentos
Ente los testos conocíos tán:
* *[[Heliand]]*
* Fragmentu del Xénesis 
* *[[Trierer Blutsegen]]*
* *[[Wurmsegen]]*
* *[[Spurihalz]]*
* Votu baptismal en Saxón Antiguu *
Comentariu de salmo *
Penitencia *
Sermón de Beda
* *Credo*
* *[[Essener Heberegister]]*

## Referencies
Gobiernu provisional de la República francesa

El **Gobiernu provisional de la República francesa** (*Gouvernement provisoire de la République française* o *GPRF*) ye'l nome que recibe'l sistema políticu instauráu en Francia (el territoriu metropolitanu y el so imperiu colonial) pol Comité Francés de Lliberación Nacional el 3 de xunu de 1944 hasta la proclamación de la Cuarta República Francesa el 27 d'ochobre de 1946.

El GPRF consideró "illexítimu, nulu y ensin efeutu" al réxime corporativu del Estáu Francés (o Francia de Vichy) impuestu pola Alemaña nazi en 1940, y deponer formalmente'l 20 d'agostu de 1944, col exiliu del so líder Philippe Pétain tres la Batalla de Normandía. Mientres estos dos años, asocediéronse cuatro gobiernos provisionales lideraos por Charles de Gaulle, Félix Gouin, Georges Bidault y Léon Blum. Finalmente, el gobiernu provisional llegó al so fin col establecimientu de la Cuarta República Francesa.

## Líderes
* Charles de Gaulle, 1944-1946
* Félix Gouin (SFIO), 1946
* Georges Bidault (MRP), 1946
* Léon Blum (SFIO), 1946-1947

## Ver tamién
* Historia de Francia

## Referencies

## Enllaces esternos
* Historia del gobiernu
Ocupación de Francia poles Fuerces de la Exa

La **Ocupación alemana de Francia** na Segunda Guerra Mundial asocedió ente'l 22 de xunu de 1940 y avientu de 1944.

## Historia
Como resultáu de la derrota de los exércitos Aliaos na batalla de Francia, el Gabinete francés buscó un cese de les hostilidaes col Tercer Reich. L'armisticiu roblóse'l 22 de xunu de 1940 en Compiègne. So les sos condiciones, el norte y oeste de Francia fueron ocupaes pola Wehrmacht (exércitu alemán), el terciu restante del país taba gobernáu por un gobiernu francés con sede en Vichy. Amás Alsacia-Lorena fueron amestaes pol Tercer Reich como nel periodu 1871-1918.

Cuando los Aliaos desembarcaron nel norte d'África el 8 de payares de 1942, los alemanes ya italianos ocuparon darréu la parte llibre que quedaba de Francia. La lliberación de Francia empezó'l 6 de xunu de 1944 coles fuercies aliaes que desembarcaron el Día D y la batalla de Normandía y terminó n'avientu del mesmu añu. La mesma París foi lliberada a les 21:22 hores de la nueche del 24 d'agostu de 1944, la 9ª Compañía formada por anarquistes, comunistes y demás exiliaos de la España franquista aprució nel centru de París pola Porte d'Italie. Al entrar na plaza del Conceyu, el semioruga español "Ebro" efectuó los primeros disparos contra un nutríu conxuntu de fusileros y ametralladores alemanes. El 25 d'agostu de 1944 una avanzada de les fuercies aliaes, al mandu del xeneral Leclerc.

## Bombardeos aéreos
Con alredor de 75&nbsp;000 civiles muertos y 550&nbsp;000 tonelaes de bombes refundiaes, Francia foi, tres l'Alemaña nazi, el segundu país del Frente Occidental más estropiáu polos bombardiaos. Los bombardeos aliaos fueron particularmente intensos antes y mientres la Operación Overlord en 1944.

## Ver tamién
* Rethondes
* Francia llibre
* Francia de Vichy
* Drôle de guerre
* Resistencia francesa
* Rellaciones francu-alemanes

## Referencies

## Enllaces esternos
Gobiernu Real de Laos nel exiliu

El **Reinu de Laos** ye un **[[gobiernu nel exiliu]]** opuestu al qu'exerz la soberanía de la República Democrática Popular Lao. Según les sos propies pallabres, el so oxetivu ye *establecer una monarquía en Laos qu'asegure la llibertá, la xusticia, la paz y la prosperidá pa tolos habitantes de Laos*. Ta presidíu por Khamphoui Sisavatdy, quien enantes se desempeñó nel gobiernu real de Savang Vatthanaas, como congresista y profesor d'Historia n'Universidá Sisavangvong de Laos. En 1972 Sisavatdy viaxó a los Estaos Xuníos con una delegación pa parolar col Secretariu d'Estáu Henry Kissinger sobre un conxuntu de propuestes rellacionaes cola Convención de Xinebra.

El Gobiernu Real de Laos foi alicáu por cuenta de presuntes violaciones de los Alcuerdos de Xinebra de 1954 y 1962, los Resolvimientos del Congresu d'Estaos Xuníos 240, 169, 309, y 318 y una resolución del Parllamentu Européu sobre Laos el 15 de febreru de 2002. El Gobiernu Real de Laos nel exiliu ye un gobiernu interín que consta d'ochenta representantes de les organizaciones y asociaciones polítiques de Laos.

Anguaño la única Familia Real miembru de Laos que ye miembru'l Príncipe Mounivong Kindavong.

Nos últimos años el GRLE esixó que les tropes comunistes de Vietnam retirar de Laos. Tamién solicitaron la confirmación d'esta retirada, y que les Naciones Xuníes unvie tropes de paz pa entrar en Laos col fin de garantizar una transición ensin problemes.

El Gobiernu Real de Laos nel exiliu afirma que tien alredor de 900 combatientes anti-comunistes que pueblen la rexón de la frontera de Laos, Tailandia y Camboya. Esti nun foi afirmáu por nenguna fonte independiente.

## Ver tamién
*Reinu de Laos

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu Oficial del GRLE
Annam

**Annam** *(An Nam Trung Bo)* ye una franxa del mariniega este de la península d'Indochina, en Vietnam d'aproximao 150.000 km². Foi una colonia francesa. El so nome significa *el Sur pacificado*. Esta llanura ta percorrida pola cordal de Annam, que la so máximu altor atópase en Ngoc Linh (2.598 m).

## Historia
L'área foi conquistada nel añu 200 e.C. por China que-y otorgó'l nome de Annam, mesmu que nunca foi usáu polos naturales del llugar. Volvióse independiente nel sieglu XV, preparando'l camín pal estable desplazamientu vietnamita escontra'l delta del ríu Mekong. Cuando Vietnam foi unificada en 1802, la ciudá de Hué pasó a ser la capital y la zona foi gobernada pol Emperador de Annam.

España y Francia roblen un tratáu col Emperador de Annam, pol que los dos países llogren proteición pa los misioneros y ventayes comerciales nos territorios d'Indochina. Sicasí, mientres Francia llogra una gran colonia compuesta por trés provincies, España, al nun haber delimitado bien los términos del alcuerdu, nun llogra territoriu dalgunu.

El centru de Vietnam cayó gradualmente sol control francés nel sieglu XIX; convirtiéndose nun protectoráu ente los años 1883 y 1885, dexando a la corte de Hué namái con fuercia nominal. La rexón foi partida ente Norte y Sur en 1954 y l'últimu Emperador de Annam foi depuestu en 1955. En 1976 cesó la división ente Vietnam del Norte y Vietnam del Sur. Ente les llocalidaes más importantes d'esta llanura tán Da Nang y Hue.

## Bibliografía
*Asunción Doménech (2012) - *L'Aventura de la Historia - 164 - Roma, el negociu de la prostitución*. Editorial: Unidá Editorial Sociedá de Revistes S. L. U.

## Referencies

## Enllaces esternos
Reinu de Luang Prabang

El **Reinu de Luang Prabang** (en laosianu: ພຣະຣາຊອານາຈັກຫລວງພະບາງ) foi un pequeñu estáu alcontráu nel actual Laos, qu'esistió ente 1707 y 1949.

## Historia
Formar nel añu 1707 como resultáu de la división del reinu de Lan Xang. 

A lo llargo de la so historia la monarquía foi tan débil que se vio forzada a pagar tributu delles vegaes a los birmanos y a los siameses. Dempués d'un ataque particularmente destructivu per parte del Exércitu de los llamaos "Pabellones Negros" en 1887, el reinu de Luang Prabang escoyó aceptar la proteición francesa ya integróse na Unión Indochina. Siguió como protectoráu francés hasta que se tresformó nel nuevu Reinu de Laos, tres la Segunda Guerra Mundial y sol reináu de Sisavang Vong.

## Reyes
*Kitsarat (1707–1713)
*Ong Kham (1713–1723)
*Thao Ang (Inthason) (1723–1749)
*Intharavongsa (1749)
*Inthaphom (1749)
*Sotika-Kuomane (1749–1768) (vasallu birmanu, 1765–1768)
*Surinyavong II (1768–1788) (vasallu birmanu, 1768–1778)
*Ocupación siamesa (1791–1792)
*Anurutha (3 de febreru de 1792 - 1793) (1º reináu)
*Ocupación Siamesa (1793 - 2 de xunu de 1794)
*Anurutha (2 de xunu de 1794 - 31 d'avientu de 1819) (2º reináu)
*Manthaturath (31 d'avientu de 1819 - 7 de marzu de 1837): Rexente de Anurutha dende 1817 hasta'l 31 d'avientu de 1819; vivió como monxu en Bangkok de 1825 hasta 1826, polo cual dexó que Luan Prabang fuera gobernáu por oficiales tailandeses.
*Unkeo (1837–1838; rexente)
*Sukha-Söm (1838 - 23 de setiembre de 1850)
*Chantha-Kuman (23 de setiembre de 1850 - 1 d'ochobre de 1868)
*Oun Kham (1 d'ochobre de 1868 - 15 d'avientu de 1895) (Zakarín foi rexente de Oun Kham dende abril de 1888 hasta'l 15 d'avientu de 1895)
*Sisavang Vong (26 de marzu de 1904 - 27 d'agostu de 1946): Dende'l 12 d'ochobre de 1945, Sisavang Vong foi oficialmente rei de Laos.

## Referencies
Segunda República de Corea del Sur

La **Segunda República de Corea del Sur**  foi'l gobiernu de Corea del Sur mientres ocho meses, dende 1960 hasta 1961. Asocedió a la Primer República, pero foi asocedida por un gobiernu militar sol mandu del Conseyu Supremu pa la Reconstrucción Nacional.

## Establecimientu
El gobiernu de la Primer República foi derrocáu por protestes xeneralizaes, conocíes como la *Revolución d'abril*, n'abril de 1960. Dempués de la so cayida, el poder foi teníu de volao por una alministración interina sol mandu de Heo Jeong. Unes nueves eleiciones parllamentaries fueron llevaes a cabu'l 29 de xunetu de 1960. El Partíu Democráticu, que tuviera na oposición mientres la Primer República, fácilmente ganó'l poder y la Segunda República foi establecida. La constitución revisada dictó a la Segunda República tomar la forma d'un sistema de gabinete parllamentariu al estilu de la Cuarta República francesa, onde'l presidente solamente tomó un papel nominal. Esta foi la primer y única vegada en que'l gobiernu de Corea del Sur tomó la forma d'un sistema de gabinete en cuenta de un sistema presidencialista. Yun Bo-seon foi electu como Presidente'l 13 d'agostu de 1960. El Primer Ministru y Xefe d'Estáu foi Chang Myon.

## Política

La Segunda República vio la proliferación de la acitividad política, que fuera reprimida pol anterior réxime de la Primer República de Syngman Rhee. Muncha d'esta actividá foi responsabilidá de grupos izquierdistes y estudiantiles, que fungieron como preseos clave nel derrocamientu de la Primer República. Esta actividá creció rápido mientres los últimos meses de 1960. Alredor de 2000 concentraciones fueron llevaes a cabu mientres los ocho meses que duró la Segunda República.

So la presión del izquierdismo, el gobiernu de Chang llevó a cabu una serie de depuraciones de personal del exércitu y la policía pa espulsar a los miembros qu'habíen estáu arreyaos n'actividaes anti-democrátiques y actos de corrupción. Una llei especial pa llograr tal efeutu foi emitida'l 31 d'ochobre de 1960. 40 000 persones fueron puestes so investigación, d'éstes, más de 2200 oficiales gubernamentales y 4,000 oficiales de policía fueron depuraos. Amás, el gobiernu consideró amenorgar el tamañu del exércitu en 100,000, anque esti plan nunca se llevó a cabu.

## Economía
Tamién en términos económicos, el gobiernu tuvo qu'enfrentar cola creciente inestabilidá. El gobiernu formuló un plan económicu de cinco años, anque ésti foi incapaz de ponelo en funcionamiento antes de ser derrocáu. La Segunda República vio la depreciación del hwan en más de la metá del so valor frente al dólar, ente la seronda de 1960 y primavera de 1961. El desemplegu y los precios al per mayor tamién sufrieron un aumentu mientres esti periodu.

## Referencies

## Bibliografía
* 
* 
* 
* 
*
Conseyu Supremu pa la Reconstrucción Nacional

El **Conseyu Supremu pa la Reconstrucción Nacional** , primeramente llamáu **Comité Revolucionariu**, foi una xunta militar encabezada por Park Chung-hee que supervisó'l gobiernu de Corea del Sur dende'l 16 de mayu de 1961 hasta la inauguración de la Tercer República en 1963. Tuvo compuestu principalmente por oficiales militares que tuvieron arreyaos nel golpe d'estáu del 16 de mayu, que derrocó a la Segunda República.

## Eventos importantes
Park Chung-hee formó parte d'un grupu de líderes militares que tuvieron primiendo pola despolitización del exércitu. Insatisfechos coles midíes tomaes al respeutu pol gobiernu de la Segunda República, decidieron tomar l'asuntu nes sos propies manes.

Los líderes militares prometieron devolver el gobiernu a un sistema democráticu lo más aína posible. El 2 d'avientu de 1962 llevar a cabu un referendu pa tornar a un sistema presidencialista, que foi aprobáu presumiblemente con una mayoría del 78%. Park y los otros líderes militares comprometer a nun postulase como candidatos presidenciales nes próximes eleiciones. Sicasí, Park postulóse como presidente de toes formes, ganando les eleiciones per un estrechu marxe.

## Economía
El Conseyu Supremu foi'l primer movimientu surcoreanu n'introducir el *planiamientu económicu*. El primer plan surcoreanu de cinco años foi inauguráu en 1962. A pesar de que la Segunda República sentó les bases pa desenvolver dichos planes, nun foi capaz de ponelos en práutica.

## Referencies

## Referencies
*
Exércitu del Raj británicu

L**'Exércitu del Raj británicu** o tamién llamáu'l **Exércitu Indiu Británicu** (n'inglés **British Indian Army**) foi l'exércitu de la India na dómina del Raj Británicu (1858-1947). Sirvió como una fuercia de seguridá na mesma India y n'otros escenarios de guerra, sobremanera mientres les Guerres Mundiales. 

Ente 1903 y 1947 l'Exércitu de la India taba formáu por dos entidaes separaes: l'Exércitu Indiu y l'Exércitu Británicu. El primeru formar reximientos reclutados na India, xunto con oficiales expatriados británicos, y que taba establecíu de forma permanente ellí. El segundu yeren reximientos orixinarios del Reinu Xuníu que yeren unviaos a la India pa cumplir el so serviciu, siendo dempués rellocalizaos n'otres partes del imperiu o devueltos al Reinu Xuníu.

L'Exércitu Indiu formóse dempués de la Rebelión de la India de 1857, cuando la corona estableció'l gobiernu direutu suplantando a la Compañía Británica de les Indies Orientales, que tenía'l so propiu exércitu, pagáu colos sos beneficios. 

L'exércitu de la Compañía reclutaba principalmente Hindús de casta alta en Bengala, Bihar y Uttar Pradesh. Estes mesmes tropes fueron predominantes na rebelión debíu al tratu desaxeradamente duru que recibíen per parte de los oficiales británicos. Dempués de la rebelión el reclutamiento camudó de política a lo que los británicos llamaron les "races marciales", particularmente sikhs, gurkhes, pashtunes, garhwalis, mohyals, punjabi musulmanes y dogres. Los jats y baluchis tamién apurrieron munchos soldaos.

La principal función del Exércitu Indiu yera vista como la defensa de la Frontera del Noroeste frente a una invasión rusa vía Afganistán, la seguridá interna, y la guerra espedicionaria nel Océanu Índicu. Taba compuestu d'unos 150&nbsp;000 homes en 1914.

Foi mientres la Primer y Segunda Guerra Mundial cuando l'Exércitu Indiu demostróse tremendamente útil como fuercia adxunta a los exércitos británicos, non yá na India, sinón tamién n'otros llugares. Siendo'l reclutamiento yera dafechu voluntariu, 1,3 millones d'homes sirvieron na Primer Guerra Mundial, la mayoría nel Frente Occidental, pero tamién n'Oriente Mediu; y 2,5 millones na Segunda. En 1932, l'Academia India Militar dexó per primer vegada formar a indios pa puestos d'oficiales. La mayoría de los oficiales, un 65&nbsp;%, fueron sijes, ente que n'infantería representaben el 20&nbsp;% del total.

## Referencies

## Enllaces esternos
Territoriu en Fideicomisu de les Islles del Pacíficu

El **Territoriu en Fideicomisu de les Islles del Pacíficu** (*Trust Territory of the Pacific Islands* n'inglés) foi un Fideicomisu de la ONX alministráu polos Estaos Xuníos qu'esistió ente 1947 y 1986 cola so estensión orixinal y perduró hasta 1994 incluyendo solamente'l territoriu en que s'atopa anguaño Paláu.

## Historia
En produciéndose la derrota de Xapón na Segunda Guerra Mundial, los archipiélagos de Micronesia que correspondíen al antiguu Mandatu del Pacíficu Sur, y que fueren ocupaos por EE.XX., pasaron a formar parte d'un territoriu en fideicomiso de les Naciones Xuníes. Dichu fideicomiso quedó suxetu a l'alministración de los Estaos Xuníos dende'l 18 de xunetu de 1947.

El 3 de payares de 1986 les Islles Marianes del Norte, les Islles Márxal y los Estaos Federaos de Micronesia roblen con Estaos Xuníos un tratáu de llibre asociación, abandonando oficialmente'l territoriu en fideicomiso. Aun así, Paláu caltener so l'alministración especial de la ONX hasta que'l 1 d'ochobre de 1994 xunióse llibremente a los Estaos Xuníos, rematando col Territoriu en Fideicomiso.

## Política y gobiernu

El Presidente de los Estaos Xuníos yera'l Xefe d'Estáu del territoriu. La última persona n'exercer esta función foi Bill Clinton, presidente d'Estaos Xuníos ente 1993 y 2001. Facer dende l'empiezu de la so presidencia hasta l'esmantelamientu del fideicomiso en 1994.

Esistía tamién un Altu Comisionado que controlaba la política dende Saipán, la ciudá capital. Sicasí, depués de la separación de trés de los cuatro estaos del Territoriu, esti cargu perduró un añu, siendo disueltu en 1987.

## Economía

La principal actividá económica yera'l turismu, que representaba casi la totalidá de los ingresos del Territoriu de les Islles del Pacíficu. Otres actividaes importantes yeren la producción agrícola, qu'incluyía cocu, melón, árbol del pan y tomates y la pesca.

## Estatus actual

Anguaño, los archipiélagos que componíen el Territoriu en Fideicomiso de les Islles del Pacíficu estremar d'esta manera:

## Referencies

## Enllaces esternos
República de Biac-na-Bató

La **República de Biac-na-Bató** (en tagalu: *Repúbliká ng Biak-na-Bató*), referida oficialmente na so Constitución como *República de les Filipines*, foi la primera república proclamada en Filipines pol líder independentista Emilio Aguinaldo y los sos siguidores del Katipunan. Magar los sos llogros, como la primer Carta Magna de la historia del país, la república apenes tuvo un mes d'esistencia. Biac-na-Bató quedó eslleida tres la firma de la paz ente'l Katipunan y el gobernador español, Fernando Primo de Rivera, que se remató col exiliu d'Aguinaldo en Ḥong Kong.

Proclamada'l 1 de payares de 1897, la República de Biac-na-Bató foi eslleida'l 15 d'avientu d'esi mesmu añu, 45 díes dempués.

## Gobiernu

La Constitución de Biac-na-Bató foi redactada por Félix Ferrer y Isabelo Artacho, inspirándose casi vierbu a vierbu na Constitución cubana de Jimaguayú. Nella proponía la creación d'un *Conseyu Supremu*, que funcionaría a manera de gobiernu provisional del país. Esti Conseyu foi creáu'l 2 de payares de 1897, colos siguientes miembros escoyíos:

## Ver tamién
* Historia de Filipines
* Revolución filipina
* Emilio Aguinaldo

## Referencies

### Bibliografía
*
*
*
República Tagala

La **República Tagala** (en Tagalu: *Republika ng Katagalugan*) foi un pequeñu Estáu non reconocíu qu'esistió en dos époques separaes: la primera ente 1896 y 1897 contra la ocupación española y la segunda ente 1902 y 1906 contra la ocupación de Filipines por Estaos Xuníos. Asitiar nel interior de la islla de Luzón (Filipines). En dambes ocasiones formar col mesmu oxetivu: crear cuerpos revolucionarios que participaren na Revolución Filipina contra l'Imperiu Español y la Guerra Filipín-Americana. Dambos taben coneutaos col movimientu revolucionariu y anticolonialista Katipunan.

## Historia

### Oríxenes
En 1896 la Revolución Filipina españó tres el descubrimientu de la Katipunan poles autoridaes coloniales españoles. Antes del españíu de les hostilidaes, el Katipunan convirtiérase nun gobiernu revolucionariu abiertu. Tres la represión un añu dempués, l'Estáu sumió por un tiempu, pero volvería nacer pa ganar al nuevu colonizador norteamericanu. Nel periodu de la descolonización española establezse la Primer República Filipina.

En 1902 el xeneral Macario Sakay, un veteranu miembru del Katipunan, estableció la so propia República nos montes de Dimasalang (güei, la provincia de Rizal), ocupando la presidencia Francisco Carreón col títulu de vicepresidente. N'abril de 1904, Sakay publicó un manifiestu declarando'l derechu filipín a la llibre determinación nun momentu nel que'l sofitu a la independencia yera consideráu un crime poles fuercies d'ocupación d'Estaos Xuníos nes Filipines.

### Final
La República terminó en 1906 cuando Sakay, los sos líderes y los sos siguidores fueron arrestaos y al añu siguiente executaos poles autoridaes d'Estaos Xuníos, tachándolos de bandíos. Dalgunos de los sobrevivientes escaparon a Xapón pa xunise con Artemio Ricarte, un veteranu exiliáu del Katipunan. Consolídase asina la presencia d'Estaos Xuníos nes Filipines.

## Gobierno
El gobiernu de la segunda dómina (1902-1906) taba compuestu por líderes independentistes en contra la ocupación d'Estaos Xuníos. Yeren:

## Referencies

## Enllaces esternos