Bogor

**Bogor** ye una ciudá d'Indonesia perteneciente a la provincia de Java Occidental, con una población d'aproximao ochocientes mil persones nel área del distritu financieru (*"CBD"* n'inglés) y dos millones de persones nel área suburbana, lo que supón una población total de cerca de tres millones d'habitantes. A lo llargo de la edá media foi la capital del reinu de la Sonda col nome de *Pakuan Pajajaran*. Mientres la dómina colonial holandesa, la ciudá recibió'l nome de *Buitenzorg* (que n'holandés significa "ensin cuidáu") y sirvió como residencia de branu del gobernador xeneral de les Indies Orientales Holandeses.

Nel curtiu periodu de la ocupación británica ente 1811 y 1815 sol mandatu de Stamford Raffles (favorecíu pola invasión d'Holanda per parte de les tropes napoleóniques), foi tamién la capital alministrativa, asumiendo nesti periodu temporalmente les funciones qu'hasta entós ostentara Batavia.

Bogor cunta con un palaciu presidencial (*Istana Bogor*), y con un xardín botánicu (unu de los más antiguos y grandes del mundu) nel área central. Ye amás sede del Institutu d'Agricultura de Bogor.

La ciudá atópase na autopista principal de Xakarta a Bandung sobre'l Pasu Puncak. Al sur de la ciudá alcuéntrense estensos cultivos de té, resultancia del gran desenvolvimientu agrícola del sistema de plantíos mientres la dómina colonial. Na actualidá, los cultivos de café (cerca de Sukabumi) y de cauchu (ente les ciudaes de Bogor, Citereup y Bukit Sentul) tamién ocupen grandes estensiones.

Los suburbios de Bogor formen parte de la llamada Rexencia de Bogor, ente que l'área urbana en concretu pertenez a la mesma ciudá. A Bogor conocer tamién como "la ciudá de l'agua" (*Kota Hujan*) por cuenta de la so alta pluviosidá inclusive na estación seca.

## Historia
Nel 450 e.C. , Bogor foi parte de Tarumanegara, el primer reinu hinduista de Java y el segundu d'Indonesia dempués del reinu de Kutai en Kalimantán. El más conocíu rei de Tarumanegara foi Purnavarman quien gobernó alredor del sieglu V e.C. Foi mientres el so gobiernu cuando'l reinu algamó la so edá d'oru. La ciudá foi entós la capital del reinu de la Java Occidental de Sunda Galuh col nome de Pakuan, d'onde saldría'l fundador del Imperiu Majapahit, Raden Wijaya. Bogor foi dempués parte del reinu de Siliwangi en (1482), gobernada pol rei Siliwangi.

Na actualidá Bogor tien numberoses inscripciones (*prasasti*), tanto de Tarumanegara como de Siliwangi. Estes inscripciones, espardíes nel área urbano y rural de Bogor, tán escrites en sánscritu usando'l sistema d'escritura Pallava.

Les inscripciones más conocíes son:

* Inscripción Ciaruteun
: Se d'un cantu rodáu atopáu no fondero d'un regueru cola buelga de Purnavarman xunto a escritura pallava. El significáu de la so buelga da a entender que Purnavarman foi una especie de ser divín o la encarnación d'un dios hindú (Visnu). Ello ye que el testu na piedra compara la so buelga cola de Visnu.
: El cantar foi removíu del regueru y lleváu a un llugar protexíu con mallas de metal que lo arrodien a tan solo unos pocos quilómetros del llugar onde foi atopáu.
* Inscripción Kaki Gajah
: Trátase d'una piedra plana que lleva la buelga d'un elefante, como indica'l so nome. L'elefante ye probablemente un elefante real perteneciente a Purnavarman. El testu compara esti col elefante míticu de Airawata que pertenecía al dios hindú Indra. La inscripción foi afayada non lloñe de Prasasti Ciaruteun.
* Inscripción Batutulis
: Esta inscripción alcontrar na parte urbana del área de Batutulis. Na actualidá caltener nuna casa frente de la del ex presidente Sukarno. En realidá tratar de la coleición de cuatro piedres. La piedra más pequeña, que lleva la buelga de Siliwangi, ta allugada al mandu de la segunda piedra tallada con una impresión de la so rodía. La tercer piedra ye la más grande, plana, de color marrón, grabada cola lletra en sánscritu del rei. Los trés piedres tán iguaes de tal manera que dan la impresión de que'l rei ta de rodíes escribiendo.
: La última piedra ye una estraña pieza cilíndrica allugada xunto a les otres trés. Dalgunos piensen que representa'l blagu del rei, anque paez imposible, pol anchor del so diámetru.

## Datos demográficos
Según el censu nacional de mayu y agostu de 2010, Bogor tien una población de 949,066 residentes rexistraos.

## Educación y ciencia
Bogor destaca nes árees de l'agricultura y la ciencia. Equí atópase la Universidá Agrícola de Bogor, según la sede internacional del Centru pa la Investigación Forestal Internacional (CIFOR).

## Idioma
L'idioma tradicional de Bogor ye'l sundanés. Sicasí, munchos piensen que'l sundanés de Bogor ye más bien axatáu y qu'utiliza munches formes de les xírigues que pueden oyese en cualesquier parte de la provincia. Por cuenta de la rápida espansión de Xakarta, munchos migrantes d'otres etnies ya idiomes estableciéronse en Bogor, polo que l'idioma nacional d'Indonesia ta imponiéndose nel área urbana.

## Tresporte
El mediu más popular y bono d'utilizar en Bogor son les furgonetes públiques ("angkot", l'abreviatura de *angkutan kota*). Empresten servicios en distintes rutes, estremándose polos sos númberos y los colores gris y azul. Les *angkots* son de propiedá privada y los sos precios son fixos.

Los autobuses y los taxis nun son numberosos, siendo especialmente los taxis un mediu de tresporte relativamente caru. Los micro-buses son más comunes na ciudá, ente qu'escontra Xakarta al norte y a Sukabumi al sur esiste una llinia ferroviaria.

Pa percorríos turísticos son bien populares los coches tiraos por caballos de dos ruedes llamaos *[[delman]]* y los de cuatro ruedes conocíos como *andong*, esclusivos de la provincia de Yogyakarta. Los *Delman* de Bogor nun tán tan decoraos como los de Yakarta, Bandung o Yogyakarta.

Asina mesmu tán les *[[becak]]*, que son una especie de bicicletes con una siella delantre pa los pasaxeros (dos o trés a lo más), que tamién s'usen pa tresportar mercancíes.

A Bogor tamién puede llegase pela autopista de peaxe Jagorawi, o usando'l tren de cercaníes KRL, que coneuta toles ciudaes del área metropolitana de Yakarta.

## Referencies

## Enllaces esternos