Ríu Obi

El **ríu Obi** () ye un llargu ríu de la Rusia asiatica o Siberia que naz nel krai d'Altái y flúi en direiciones NON y N hasta desaguar nel golfu homónimu (mar de Kara, océanu Árticu). Tien un llargor de 3650 km, pero si considérase'l sistema Obi-Irtish, algama los 5410 km, que lo asitien como'l séptimu ríu más llargu del mundu, por detrás del Amazones, Nilu, Yangtsé, el Mississippi-Missouri, el Yeniséi-Angará y el ríu Mariellu. 

La so cuenca, d'aproximao 3 000 000 de km², estiéndese tamién pel territoriu de Kazakstán, Mongolia y China. Ye'l más occidental de los trés grandes cursos d'agua de Siberia. A semeyanza del Yeniséi y del Lena, el Obi, que naz nel macizu d'Altái y desagua nun estensu estuariu nel mar de Kara, cuerre en direición sur-norte y drena una gran rexón carauterizada fundamentalmente poles sos baxes altitúes. 

El Obi y los sos principales tributarios, ufierten posibilidaes de navegación estacional, representando una vía de comunicación bien importante pa un espaciu con fuerte potencial de desenvolvimientu y, tamién, una exa de poblamientu apoderáu per delles grandes ciudaes como Novosibirsk, Ekaterimburgu y Omsk, grandes centros industriales. La cuenca del gran ríu, mientres les últimes décades, convirtióse nel principal llugar d'estracción d'hidrocarburos de la Federación Rusa. Estes actividaes humanes, fontes de riqueza y tamién de contaminación, amenacien medios naturales ricos y variaos, yá debilitaos pol recalentamientu climáticu.

Alministrativamente, escurre polos suxetos federales de la Federación de Rusia del krai d'Altái, óblast de Novosibirsk, óblast de Tomsk y los distritos autónomos de Janti-Mansi y Yamalo-Nenets.

## Xeografía
 
### Cursu del ríu
El Obi ye unu de los más llargos cursos d'agua del continente asiáticu y del mundu; sicasí los datos estadísticos relativos al so llargor total pueden variar enforma en función de la fonte consultada. El cursu principal del Obi, midíu más embaxo de Biysk nel piedemonte del macizu d'Altái na confluencia del ríu Katún y del ríu Biya, hasta l'empiezu del so estuariu más embaxo de Salejard, algama los 3.650 km, a los cualos convién añader los 800 km del so estuariu, esto ye 4.450 km. Si, sicasí, la nacencia del so principal afluente, el ríu Irtysh, considérase como l'entamu d'una arteria fluvial Obi-Irtysh, el llargor total alcanzada ye de 5.410 km; (6.210 col estuariu).
#### El Obi cimeru
La parte cimera del cursu principal del ríu estender de la confluencia del Katún y el Biya hasta al alcuentru del Obi col so afluente'l ríu Tom, a unos cincuenta quilómetros al noroeste de Tomsk.

L'alcuentru de los dos ríos orixinarios de los montes Altái, el Katún (que les sos agües vienen de la fusión de les nieves de los altos cumes), al Oeste, y el Biya (emisariu del llagu Telétskoye), al Este, da nacencia al ríu Obi, agües embaxo de Biysk. Estos dos cursos d'agua, de llargores respeutivos de 688 y 301 km, y de caudal constante, apurren 626 m³/s y 477 m³/s al río naciellu. 

El Obi toma, na primer parte del so cursu, una direición occidental, y recibe, pela so vera esquierda, numberosos afluentes de poco llargor (comparativamente a los de más embaxo), ente ellos el Peschánaya, el Anuy y el Charysh. El ríu presenta entá un desnivel mediu relativamente fuerte de 2,5 ‰, pero yá ve entorpecido el so llechu por bancos d'arena y por isla. Dempués del so alcuentru col ríu Charysh, empobinar escontra'l norte, tomando la direición de Barnaul, el valle según el calce amplíense. El Obi adquier definitivamente'l so aspeutu de cursu d'agua de llanura dempués de recibir la contribución del Aley, tributariu pela so vera esquierda. En Barnaul, el Obi retoma una orientación occidental, el so valle amplíase entá ye más, llegando a midir ente 5 y 10 quilómetros d'anchu, cola vera esquierda más serrapatosa que la derecha; el so llechu complícase (numberosos brazos, presencia de llagos) ente que la so fondura media aumenta. El ríu camuda de nuevu de direición en Kamen-na-Obí, siguiendo un cursu empobináu al nordeste, el valle estrechar, nun midiendo más que de 3 a 5 quilómetros d'anchu antes d'entrar nel inmensu banzáu de Novosibirsk. A partir d'esta última ciudá, escurriendo siempres escontra'l Árticu, el Obi entra nuna rexón forestal onde apoderen los abeduriues y los álamos. La so velocidá de camín mengua, el so valle mide cerca de 20 quilómetros d'anchu per permediu. El cursu cimeru acaba cuando'l ríu atopar col so gran afluente pela vera derecha'l ríu Tom cerca de la ciudá de Tomsk.

#### El Obi mediu

Esta parte del ríu estender dende la confluencia col Tom hasta la unión col so principal afluente, el ríu Irtish; equí'l cursu sigue una direición occidental. 

Más embaxo de la confluencia col Tom, el cursu d'agua siberiano recibe dellos afluentes que, si pela vera esquierda, son de poco llargor (Chaya, Parabel), cola esceición del ríu Vasiugán, pela vera derecha, al contrariu, tienen cuenques hidrográfiques más importantes. El Obi recibe socesivamente les contribuciones del ríu Culym, del ríu Ket, del ríu Tym, del ríu Vaj y del ríu Agan. A partir del so confluencia col Agan, el ríu toma una direición occidental y recibe numberosos afluentes de llargor mediu: na vera derecha, el Tromégan, el Lyamin y el Nazym, na vera esquierda, el Gran Yugán y el Gran Salym, antes de xunise col so principal tributariu, el ríu Irtysh cerca de Jantý-Mansiysk. Esti postreru, nacíu nos montes de Mongolia, tien un llargor bien cimeru al Obi colos sos 4248 km pero, por cuenta de lo escaso de les precipitaciones que cayen na so cuenca hidrográfica, tien un caudal baxu (menos de 3.000 m³/s). 

A partir del so alcuentru col ríu Vasiugán, el Obi entra nel ámbitu de la inmensa taiga siberiana. La so rimada mengua y el so valle ampliar de nuevu p'algamar de 30 a 50 quilómetros ente que'l llechu principal del ríu amplíase, y de un quilómetru nos estiajes, puede algamar tres quilómetros nel periodu de crecíes. La fondura del llechu permanez ente los 4 a 8 metros mientres les agües baxes. En periodu de crecida, el Obi enchir del so calce menor y anubre el valle en delles decenes de quilómetros mientres dos a tres meses.

#### El Obi inferior
 
Esta última parte del cursu empieza dempués de la confluencia col Irtysh. El Obi dexa la so direición occidental pa tomar una direición norte-nordés hasta Peregrióbnoye. Nesta ciudá, toma una orientación totalmente norte. El ríu crucia la llende septentrional de la taiga antes d'enfusar na tundra cuando llega a la so delta. 

Nun ampliu valle de 30 quilómetros, apoderáu por altores de medianes na vera derecha, el cursu d'agua escurre amodo estremándose, poco antes del Peregrebnoye, en dos brazos: el gran (Bolshaya) Obi a la derecha, el pequeñu (Malaya) Obi a la izquierda. Cada unu de los sos brazos recibe afluentes, el Kunovat y el Kazym pal primeru, el Synya y el Sosva del Norte pal segundu. Antes de llegar a Shuryshkary, el ríu tien un llechu de 19 quilómetros d'ampliu y 40 metros de fondura. Tres la confluencia, más allá de Salejard, col Poluy, el Obi estremar de nuevu en dos brazos, el Khamanelsk Obi (esquierda) y el Nadym Obi (derecha) pa formar un delta. Esti delta abre sobre'l golfu del Obi (en rusu *Óbskaya Gubá*), calificáu d'estuariu. L'ambigüedá sobre esti espaciu y sobre el términu que tien d'emplegase pa designalo conduz a la so esclusión, en toles fontes, nel cálculu del llargor del ríu. Con 800 quilómetros de llargu y de 30 a 100 d'ampliu, tien la so propia zona de captación, cubriendo una superficie de 105.000 km² antes del so alcuentru col mar de Kara. 

Sobre la mariña oriental, ábrese un divertículo, el golfu del Taz, desaguada del ríu del mesmu nome, que drena el distritu autónomu de Yamalo-Nénets y tien una cuenca de 150.000 km² y un llargor cimeru a 1400 quilómetros. 

El golfu (o estuariu) del Obi, poco fondu (de 10 a 12 metros), estrema les penínsules de Yamal y Gyda; la mariña oriental ye bien serrapatosu ente que l'occidental ye baxu y banzaoso.
### Mapes

Bassin-fluvial-de-l-Ob.png|Principales ciudaes na cuenca del ríu Obi
Ob river basin.png|Mapa en rusu del Obi
Russian rivers.png|El Obi nun mapa de los ríos de Rusia 

Nel segundu mapa pueden lleese los nomes de les siguientes ciudaes nel so cursu: Barnaúl (Барнау́л), Kamen-na-Obí (Ка́мень-на-Оби́), Novosibirsk (Новосиби́рск), Kolpashevo (Колпа́шево), Nijnévatorsk (Нижневартовск), Surgut (Сургут) y Salejard (Салехард).
### Hidrografía

La cuenca del Obi cubre en total una superficie d'alredor de 2.975.000 km². Esta superficie inclúi una zona esteparia de 521.000 km² pocu irrigada que nun da llugar a nenguna aportación superficial y en consecuencia nun vien reforzar el caudal del ríu. En función de la considerancia o de la esclusión d'esti espaciu, esta cuenca ye la quinta o la sesta más amplia del mundu dempués de les del Amazones, del Congo, del Mississippi, del Nilu y más o menos como la del Yeniséi. 

La cuenca partir pel territoriu de cuatro Estaos: Rusia (73,77%) y Kazajstán (24,71%) que comparten la casi totalidá de la so superficie, China (1,51%) y Mongolia (0,01%) que nun participa más que de manera marxinal.Na so mayor parte (85%), ta constituyida pola llanura de Siberia occidental. L'únicu relieve ta formáu por pequeñes llombes, llamaes *grivy*, con orientación suroeste - nordés. Esti llanu ye una zona d'hinchente; los sedimentos atropar en más de 6000 metros de grosez sobre capes de terrenes de la yera secundaria. Estos estensos horizontes lleven la marca de les grandes glaciaciones, cola presencia de numberosos rastros morrénicos y de terraces fluvioglaciares. 

El Obi debe, per otra parte, el so estuariu a estes glaciaciones, en que'l so fondu forma un delta, esti estuariu ye'l testimoniu d'una mariña antaño somorguiada, cuando'l continente taba más fundíu pol pesu de los xelos que s'estendíen hasta los 110° de llargor este. 

Hasta'l so confluencia col Irtysh, el Obi toma un antiguu canal glacial enantes ocupáu por un cursu d'agua que corría escontra la depresión aralo-caspiana. La elevación de la parte meridional de Siberia empobinó la rede hidrográfica escontra'l norte. Esta parte meridional ta constituyida pelos montes del Altái y el so ante-país que correspuende a la zona onde'l ríu recueye un gran caudal anque apenes representa más d'un 10% de la superficie total de la cuenca. 

La cuenca hidrográfica tien más de 1.900 cursos d'agua con un llargor de 180.000 km. El principal tributariu del Obi, el Irtysh, tien, anque apurre poca agua al ríu, una estensa cuenca de 1.593.000 km², lo que representa cerca del 54% de la superficie total.

### Clima ya hidroloxía

Bien estensa, la cuenca del Obi puede estremase en trés zones climátiques. Al sur de la llinia Omsk-Tomsk (alredor 55° de llatitú septentrional) prevalez el clima siberianu meridional de branu templáu (más de 25&nbsp;°C en xunetu) ya iviernu duru (-15&nbsp;°C en xineru), con temperatures inferiores a 0&nbsp;°C de 120 a 180 díes al añu na cuenca del Irtysh, de 180 a 210 díes na del Obi (les temperatures estremes pueden alzase a más de 40&nbsp;°C y baxar a -60&nbsp;°C). 

Al norte d'esta zona hasta l'estuariu atopa'l clima siberianu de branu frescu (+15&nbsp;°C en xunetu) ya iviernu severu (-10&nbsp;°C en xineru), por fin l'estuariu tien un clima árticu (como en Novyi Port), onde les temperatures más baxes algamen - 32&nbsp;°C n'avientu y les más altes alzar a +11&nbsp;°C en xunetu. Estes baxes temperatures qu'apoderen nel conxuntu de la cuenca faen que les agües del ríu xelar mientres dellos meses al añu. Nel cursu cimeru, el Obi conxelar de principios de payares a finales d'abril en Barnaoul; en Salekhard, les sos agües xelar de finales d'ochobre a principiu de xunu.

Les precipitaciones añales son escases en casi la totalidá de la cuenca -alredor de 400 mm nel Norte, de 500 a 600 mm na zona de clima siberianu de branu frescu, de 300 a 400 mm más al sur (clima siberianu meridional), y cayen, los cuatro quintes partes, mientres el periodu branizu llindada a dos meses. Solo la zona montascosa del Altái recibe abondoses precipitaciones (del orde de 2000 mm al añu), y, gracies a los sos glaciares, abastez abondosamente los afluentes más meridionales del Obi. 

El so cursu de llanura ye determinante pa dar al ríu un caudal mediocre (4,3 l/s/km²) con rellación a l'amplitú de la so cuenca. Llegando al llanu, el Obi convertir nun cursu d'agua bien lento que'l so réxime varia bien pocu del sur al norte y que sufre una evaporamientu abondo importante que dura'l curtiu, pero dacuando templáu, periodu branizu. 

En Barnaul onde'l caudal mediu algama los 1.488 m³/s al igual qu'en Novosibirsk onde ye de 1760 m³/s, el Obi presenta entá un réxime hidrolóxicu de tipu nival mistu (monte y llanu). Más al norte, convertir nun ríu de llanura, que la so escasa alimentación fai que tenga un caudal específicu baxu (la unión col Irtysh, de bien so caudal específicu, nun modificar esta carauterística). El réxime del Obi presenta entós les carauterístiques del tipu nival de llanura clásicu con agües altes en mayu y en xunu, y los mínimos de marzu a abril. El Obi ye'l menos caudalosu de los ríos siberianos con un caudal mediu de 12.760 m³/s en Salekhard. (El valor máximu rexistráu ye de 42.800&nbsp;m³/s, la cifra mínima de 2.000 m³/s).

## Obres d'acondicionamiento
### Navegación
 
El Obi ye una vía de comunicación esencial pa Siberia occidental, anque solo sía navegable 190 díes al añu por permediu nel so cursu cimeru y alredor de 150 díes nel so cursu inferior. Una bona parte de les mercancíes tresportaes pel ríu sigue de siguío pela ruta marítima del norte al traviés del Árticu. El tresporte fluvial actúa complementariamente col Transiberianu, que garantiza les conexones este-oeste ente les grandes cuenques siberianes: cuenca agrícola d'Omsk sobre'l Irtysh y cuenca carbonífera de Kouzbass sobre'l ríu Tom. La gran exa ferroviaria crucia'l Irtysh en Omsk y el Obi en Novosibirsk, la vía ferrial del Turksib, que xune Asia Central con Siberia, xunir al Transiberianu nesta última ciudá, dempués de cruciar el Obi cimeru en Barnaul. 

A la fin del sieglu XIX, un conxuntu de canales, qu'utilizaba'l ríu Ket, foi construyida pa comunicar el ríu Obi col Yenisséi, pero foi abandonáu yá que nun yera competitivu con rellación al tresporte ferroviariu.

### Equipamientos hidroeléctricos
Les posibilidaes hidroeléctriques del Obi y de los sos afluentes son considerables y tán envaloraes en 250 mil millones kvh pero la producción ye escasa al respeutive de les sos posibilidaes. EL Obi solo apurre enerxía hasta un máximu de 2 mil millones de kvh y el Irtysh de 4 mil millones de kvh. Los principales banzaos alcontrar en Novossibirsk sobre'l Obi y en Bukhtarma y Öskemen sobre'l Irtysh. El primeru d'ellos ye abastecíu per un estensu llagu de retención, el más importante de Siberia, con una superficie de 1070 km² y con una fondura media de 9 metros. 

## Asentamientu y actividaes
### Población y ciudaes
 
La cuenca del Obi alcuéntrase cerca del 75% sobre territoriu rusu y, circunstancialmente, sobre'l norte de Kazajstán. La mayoría de la población ta formada por eslavos. Esisten sicasí pueblos non eslavos como'l de los cazacos que se concentra esencialmente na cuenca media del Irtysh, los pueblos de fala turca de los altáis y los shor nes zones montascoses meridionales. Los tártaros nel cursu del Irtysh y los khantys y mansis) nel Obi. 

Na parte septentrional viven los pueblos Nénètse, Nganasan, Énètse y Selkup de los que dalgunos practiquen entá'l nomadismu.La población concéntrase fundamentalmente nos valles, les principales ciudaes tán sobre les veres del Obi y de los sos afluentes. Dende la nacencia hasta la desaguada alcuéntrense les siguientes ciudaes: 
* Sobre'l Ob, Biisk, Barnaul, Novosibirsk, Nijnevartovsk, Sourgout, Salekhard. 
* Sobre'l Tom, Tomsk, Séversk. 
* Sobre'l Tioura, Tiumén. 
* Sobre'l Isset, Ekaterimburgu. 
* Sobre'l Irtysh, Omsk. 
* Sobre'l Tobol, Kourgan.

### Economía
Les actividaes agrícoles ya industriales desenvolviéronse enforma na cuenca del Obi mientres el periodu soviéticu. Güei día, y a pesar d'un repliegue nos años noventa, Omsk, Novossibirk y Barnaul apaecen como los principales centros industriales. El sur de la cuenca, que correspuende a la zona esteparia, ye la principal rexón productora de trigu de primavera de Rusia. Pero anguaño ye sobremanera la estracción de petroleu y de gas natural nel centru y el norte de la cuenca lo que produz la riqueza d'esti estensu espaciu (cerca de los 2/3 d'hidrocarburos rusos prodúcense ellí). La principal zona d'estracción alcontrar nel distritu autónomu del Khantys-Mansis, esplotada dende 1965 y calificada de *tercer Bakú*. Desque empezó la esplotación del potencial del sosuelu, estraxéronse non menos de 6 mil millones de tonelaes de petroleu y 500 mil millones de m³ de gas natural; les dificultaes inherentes a esta rexón, la naturaleza contraria y la falta d'inversiones en téuniques más potentes conducieron a un amenorgamientu de la producción dende 1987 (anque representara entá cerca de la metá del petroleu de la Federación Rusa.

## Mediu natural
### Fauna y flora
 
La cuenca presenta formaciones vexetales variaes. Al sur, na zona correspondiente al clima siberianu meridional, desenvuélvense'l prau siberianu, estepa de yerbes, accidentada con depresiones salines o *solonetz*, de barraqueres, con bosquecillos d'abeduriues, d'álamos y de pinos.

La cuenca del Irtysh, sobre los sos márxenes sur-occidentales y nos valles del Tobol y del Ichim, asitiar a la llende del clima desértico de Kazajstán y ye l'ámbitu de la estepa ónde nun s'atopen árboles. Más al norte, la taiga desenvolver nel clima siberianu de branu frescu y ta chiscada de marismas llamaes *ourmany*, ésta preciede a la tundra qu'ocupa la parte más baxa del ríu. 

Más d'una cincuentena d'especies de pexes viven na cuenca del Obi y nel estensu estuariu. De toes elles, les más importantes económicamente son delles variedaes d'esturiones como'l *Stenodus leucichthyse*, y el *Coregonus nasuse*. Esisten tamién: la perca, el tosquile, la carpa, el lucio y el alburno. La conxelación estacional de les agües de los cursos d'agua na parte baxa de la cuenca, (dende la confluencia col Tym hasta'l delta) contribúi a un fuerte amenorgamientu de la oxixenación de les agües, ya implica una elevada mortalidá nos pexes. 

Ente los mamíferos presentes nel valle del Obi y de los sos afluentes ye posible afayar a numberosos animales de piel pervalible, como'l visón, la foína (*Mustela erminea*), la llondra, el castor, pero tamién el llobu, el foín, l'alce, la llebre ártica y el mure almizcleru. Más de 170 especies d'aves viven nes veres del ríu y los afluentes que lu abastecen, ente les que s'atopen numberoses perdices, gansos, coríos, urogallos o gangues.

### Problemes ecolóxicos

El so principal afluente'l Irtysh tien parte del cursu cimeru (alredor del 30% del so llargor total) en China, que tien previstu, dende 1997, la construcción d'obres que van conducir a esviar una parte importante de les agües del ríu (a lo menos 20%), pal riego de los sos territorios grebos del noroeste.La rexón de Omsk depende de les agües del Irtysh. L'amenorgamientu del so caudal podría ser catastrófica, amenorgando los volúmenes de pesca local, el riego de los campos y quitando a la industria d'una parte del so suministru. Les consecuencies ecolóxiques nun seríen menos graves, numberoses especies de pexes podríen sumir. 

La contaminación de les agües del Obi y de los sos afluentes poles residuos industriales y urbanos ye bien grave y sigue estendiéndose. La degradación de la calidá de les agües taba alcontrada, hasta principios de los años ochenta, sobremanera nel cursu cimeru del Obi y del Irtysh, esto ye, cerca de los llugares más poblaos y más industrializaos de la Siberia occidental. Güei día, de resultes del desenvolvimientu de les zones d'estracción petrolífera y gasera, la contaminación ye mayor y algama a les rexones más septentrionales. Los accidentes d'oleoductos, les fugues de los pozos y de les estaciones de bombéu, son les causes principales de la contaminación de los cursos d'agua y de los suelos polos hidrocarburos. Los efeutos d'estos efluentes son tantu más esmolecedores cuanto que se producen en medios de baxa capacidá de autodepuración. 

Unu de los afluentes de la vera derecha, el ríu Tom, crucia'l Kouzbass, el más importante centru d'estracción de carbón en Rusia y unu de los mayores centros de la metalurxa y la industria químico. Un estudiu realizáu pol *Institutu de los problemes acuáticu y ecolóxicu* y d'otros institutos de la caña siberiana de l'Academia rusa de les Ciencies revela qu'esti ríu ta bien espuestu a la contaminación d'orixe antrópicosobremanera agües embaxo de los grandes centros industriales.

## Afluentes
El ríu Obi tien bien de afluentes, siendo los más importantes los que recueye la Tabla siguiente (la tabla nun ta completa). 

Ente 150 km y 200 km de llargor hai afluentes importantes como'l ríu Yung Na, el ríu Terkahes, el ríu Liong Azul y el ríu Kayson 

## Bibliografía
* Roger Brunet, *Atles de la Russie et des pays prochese*, Dynamiques du territoire, La Documentation Française, Paris, 1996 ISBN 978-2110034281
* Jean Radvanyi, *La nouvelle Russie*, Collection O Géographie, Armand Colin, Paris, 2007 ISBN 978-2200352899
* Jacques Béthemont, *Les grands fleuvese*, Armand Colin, Paris, 2000 ISBN 978-2200260927
* Alain Giret, *Hydrologie fluviale*, Universités géographie, Ellipses Marketing, Paris, 2007 ISBN 978-2729832261

## Ver tamién
* Ríu Yeniséi
* Ríu Lena
* Ríu Amur
* Siberia
* Ríos de Rusia

## Referencies

## Enllaces esternos

* Informaciones xeográfiques ya hidrolóxica sobre los ríos de Rusia: módulu, superficie de la so cuenca, caudal específicu. (n'inglés)
* La cuenca del Obi. (n'inglés)