Joseph Jefferson

**Joseph Jefferson**  foi un actor teatral d'Estaos Xuníos. Foi'l tercer Joseph Jefferson d'una familia dedicada a l'actuación y a la direición teatral, y unu de los comediantes de mayor fama de los Estaos Xuníos del sieglu XIX.

## Biografía
Nacíu en Filadelfia, Pennsylvania, el so padre yera diseñador de decoraos y actor, y la so madre una actriz. Siendo bien neñu yá apaecía n'escena, de cutiu cuando se precisaba "un neñu en brazos". La so primer actuación conocida tuvo llugar nel Washington Theatre de Washington, D.C., participando nuna gala benéfica pal ministril Thomas D. Rice.

### Entamos de la so carrera

En 1833, a los cuatro años d'edá, nuna bolsa foi lleváu a la escena del Teatru Washington pol actor Thomas D. Rice. Él actuaba como'l so bien conocíu personaxe “Jim Crow”, y el pequeñu Joseph como Little Joe. En 1837, con ocho años, Joseph actuaba nel Teatru Franklin de Nueva York xunto a los sos padres. Rematada la temporada 1837-1838, los sos padres camudar a Chicago con él y colos sos hermanos, Charles Burke y Cornelia. El so padre finó cuando él tenía 13 años, polo que'l mozu Jefferson siguió actuando y collaborando nel sostén de la familia. A partir d'entós, Jefferson y Burke actuaron de manera continua, y la familia entera viaxaría pel oeste y el Sur de los Estaos Xuníos. Viaxando de teatru en teatru, Jefferson trabayó en numberoses llocalidaes, llegando inclusive a Chicago, formando la so familia un grupu d'actores itinerantes. Inclusive, llegaron a siguir al Exércitu de los Estaos Xuníos ente 1846 y 1848, con ocasión de la Intervención d'Estaos Xuníos en Méxicu. Como actor itinerante, Jefferson trabayó en munchos llugares, como comedores d'hoteles, que nun taben preparaos pa l'actuación, pos nun disponíen d'escenariu. Tol material del que disponía yera un tableru claváu al suelu con una filera de veles de sebu.

Nun foi hasta 1849, cuando Jefferson volvió a Nueva York, qu'empezó a consiguir l'ésitu económicu y de la crítica, anque ensin llegar inda a llograr los resultaos que consiguiría n'años posteriores. En 1861, por motivos de salú y pola muerte de la so esposa, decidió dir actuar a San Francisco (California) y a Australia En pasando cuatro años n'Australia, foi a Londres, ciudá na que conoció a Dion Boucicault, que revisó'l personaxe Rip van Winkle, convirtiéndolo nun pronunciáu ésitu del repertoriu de Jefferson. Estrenándose'l 5 de setiembre de 1865 nel Teatru Adelphi de Londres, convertir n'unu de los más célebres personaxes teatrales del sieglu XIX.

Tres esta esperiencia, na que trabayó como actor y direutor teatral, tuvo tamién un enllargáu ésitu en 1858 como Rusti Trenchard na obra de Tom Taylor *[[Our American Cousin]]*, representada nel Teatru de Laura Keene en Nueva York. La obra foi un finxu na so carrera, como tamién lo foi pal actor Edward Askew Sothern. La naturalidá, espontaneidá y humor col que faía les escenes amoroses, revelaben un espíritu pa la comedia que yera nuevu ente los sos contemporáneos, siempres avezaos a convenciones más artificiales.

Otros de los sos papeles iniciales fueron el de Newman Noggs en *[[Nicholas Nickleby]]*, Caleb Plummer en *Dot* (adautación de *[[The Cricket on the Hearth]]*), Dr. Pangloss na pieza de George Apinen el Mozu *[[The Heir at Law]]*, Salem Scudder en *[[The Octoroon]]*, y Bob Acres en *[[The Rivals]]*.

En 1859, Jefferson fixo una versión de la historia de Washington Irving "Rip van Winkle" basada nes vieyes representaciones, y actuó con ésitu en Washington, D.C., con Sophie Gimber Kuhn faciendo'l papel de Lowenna. A principios de payares de 1861 llegó a Sydney, ya interpretó una granible temporada presentando n'Australia *Rip Van Winkle*, *Our American Cousin*, *The Octoroon* y otres obres. Estrenó en Melbourne el 31 de marzu de 1862, y tuvo una esitosa trayeutoria d'actuaciones a lo llargo de seis meses

### Últimos años
Jefferson siguió representando *Rip Van Winkle* a lo llargo de cuarenta años, interpretando pocu más qu'esi personaxe. N'agostu de 1866 volvió a Estaos Xuníos. De nuevu nel so país, Jefferson fixo teatru de repertoriu con xires añales nes que representaba les obres enantes citaes. Foi unu de los primeros artistes teatrales n'establecer combinaciones que desbancaron al vieyu sistema de compañíes locales de teatru de repertoriu.

Jefferson tamién trabayó en dellos filmes alrodiu del so personaxe Rip Van Winkle, como foi'l casu de la producción de 1896 *[[Awakening of Rip]]*, que caltiénse nel National Film Registry. El fíu de Jefferson, Thomas, siguió los pasos del so padre y tamién encarnó al personaxe en distintos filmes rodaos yá nel sieglu XX. Joseph Jefferson tamién fixo delles grabaciones, siempres con material de "Rip Van Winkle".

Cola esceición de papeles menores, como'l del sepulturero en *[[Hamlet]]*, que interpretó nuna producción con grandes estrelles encabezada por Edwin Booth, Jefferson nun creó nengún nuevu personaxe a partir de 1865; y l'ésitu de *Rip Van Winkle* foi tan importante que de cutiu se dixo d'él que yera un actor d'un únicu personaxe. Si ello yera un defectu, foi un defectu del públicu, que nunca se cansaba de la so pieza maestra.

### Vida personal
Nengún otru actor foi más honráu polos sos llogros profesionales o pol so personaxe. Tuvo amistá con munchos destacaos homes de la política, l'arte y la lliteratura estauxunidense, incluyendo al Presidente Grover Cleveland. Foi un entusiasta pescador y un amante de la naturaleza, y tamién-y gustaba pintar. Jefferson foi amás miembru fundador y segundu presidente del The Players de Manhattan.

Jefferson casóse dos veces: en 1850, a los 21 años d'edá, cola actriz Margaret Clements Lockyer (1832–1861), que la so temprana muerte dexó-y con cuatro fíos; en 1867 casóse con Sarah Warren, sobrina del actor William Warren.

Jefferson mercó un llugar llamáu Orange Island, en Louisiana, onde construyó una casa un avez acabada la Guerra de Secesión. El llugar, nun área peninsular en Lake Peigneur, foi darréu llamáu Jefferson Island.

Joseph Jefferson finó por causa de un neumonía el 23 d'abril de 1905 na so casa en Palm Beach, Florida.Foi soterráu nel Campusantu Bay View, en Sandwich, Barnstable County.

## Filmografía
* 1896 : *[[Rip's Twenty Years' Sleep]]*
* 1896 : *[[Rip Passing Over the Mountain]]*
* 1896 : *[[Rip's Toast to Hudson]]*
* 1896 : *[[Rip's Toast]]*
* 1896 : *[[Rip Meeting the Dwarf]]*
* 1896 : *[[Rip Leaving Sleepy Hollow]]*
* 1896 : *[[Exit of Rip and the Dwarf]]*
* 1896 : *[[Awakening of Rip]]*
* 1903 : *Rip Van Winkle*

## Bibliografía
* William Winter, *The Jeffersons* (Boston, 1881)
* Carroll, *Twelve Americans: Their Lives and Times* (Nueva York, 1883)
* Brander Matthews y Laurence Hutton, *Actors and Actresses of Great Britain and the United States* (Nueva York, 1886)
* Nathan Haskell Dole, *Joseph Jefferson at Home* (Boston, 1898)
* Francis Wilson, *Joseph Jefferson* (Nueva York, 1906)
* Montrose Jonas Moses, *Famous Actor-Families in America* (Nueva York, 1906)
* Francis Wilson, *Reminiscences of a Fellow Player* (Nueva York, 1906)
* William Winter, *Other Days* (Nueva York, 1908)
* Y. P. Jefferson, *Intimate Recollections of Joseph Jefferson*, (Nueva York, 1909)
* Arthur Bloom, *Joseph Jefferson: Dean of the American Theatre* (Savannah, 2000)

## Referencies
* Winter, William. "Sketch of Joseph Jefferson." *Harper's New Monthly Magacín* 73 (1886): 391-97. Periodicals Archive, Online Web. Consultáu'l 24 de xineru de 2011
* Wilson, Francis. *Joseph Jefferson; Reminiscences of a Fellow Player*, New York: C. Scribner's Sons, 1906.
* Jefferson, Eugenie Paul. *Intimate Recollections of Joseph Jefferson*, New York: Dodd, Mead & Co., 1909.

## Enllaces esternos

* 
* Joseph Jefferson escribe sobre l'actuación
* Llugar de nacencia
* 
* Rip Van Winkle, filme completu de 1896
* 
* https://en.wikisource.org/wiki/Appletons%27_Cyclop%C3%A6dia_of_American_Biography/Jefferson,_Joseph Jefferson en] Appletons' Cyclopædia of American Biography
* https://en.wikisource.org/wiki/The_Encyclopedia_Americana_(1920)/Jefferson,_Joseph Jefferson en] Encyclopedia Americana