Giovanni Caboto

**Giovanni Caboto** (c.1450 – c. 1499), llamáu n'inglés **John Cabot**, foi un comerciante, navegante y esplorador xenovés consideráu como unu de los primeros europeos de la dómina moderna en llegar en 1497 a la parte continental d'América del Norte. Foi'l padre del esplorador Sebastián Caboto.

## Biografía
Giovanni Caboto nació alredor del añu 1450 en Xénova, Italia, acordies con antiguos documentos alrodiu de la so familia, anque según otres fontes nacería en Gaeta. Escontra 1461 Caboto tuvo viviendo en Venecia y llegó a llograr la ciudadanía veneciana, ciudá na que pasó la so neñez y mocedá. Aproximao en 1482 casóse con una dama veneciana, Mattea, cola que tuvo tres fíos: Sebastián, Luigi y Santo.

Igual que'l so padre, dedicóse al comerciu colos puertos del Mediterraneu del este aportando a un espertu marín. Pervalibles mercaderíes d'Asia, como especies, seda, piedres precioses y metales, yeren traíes pela vía terrestre o bien al traviés del mar Roxu pa ser vendíes n'Europa. Los venecianos teníen un importante papel nesti tráficu.

### En Venecia

Caboto adquier la ciudadanía veneciana en 1476 y a ser escoyible pa participar nel comerciu marítimu, incluyíu'l comerciu nel Mediterraneu Oriental, que yera la fonte de gran parte de la riqueza de Venecia. Él ye mentáu nun documentu de 1483 d'una venta d'una esclava en Creta qu'adquiriera nos territorios del sultán d'Exiptu, qu'entós entendíen más de lo qu'agora ye. Esto nun ye abondu pa probar lo que Caboto darréu afirmó (visitar La Meca) en 1497 al embaxador milanés en Londres, pero sí tenía mayor conocencia de los oríxenes de la mercancía oriental que tuviera tratando (como especies y sedes) que la mayoría de los europeos naquel momentu.

"*Zuan Cabotto*" (esto ye, Giovanni Caboto) ye mentáu nuna variedá de documentos venecianos de los 1480. Estos indiquen que por 1484 taba casáu con Mattea y yá tenía siquier dos fíos que se nomen na so patente real de 1496 como Ludovico y Sebastian.

### N'España
Alredor de 1490, Caboto y la so familia treslladáronse a Valencia, Corona d'Aragón. Ye probable qu'equí quixera siguir l'exemplu del navegante y cartógrafu Cristóbal Colón, formando parte de la esploración del Océanu Atlánticu. Los países pioneros nestes esploraciones yeren Portugal y Castiella. Los monarques de dambos reinos deseyaben atopar nueves rutes escontra Asia y les sos riqueces, rutes que tendríen d'evitar el Mediterraneu, nel que les ciudaes italianes exercíen un virtual monopoliu. Tamién había otra motivación nesa dómina de fonda relixosidá: los europeos queríen espublizar la conocencia del cristianismu y detener la espansión del islam.

Sicasí, nin Castiella nin Portugal taben interesaos por Giovanni Caboto. Los portugueses atoparen la ruta a Asia saleando escontra'l sur d'África doblando'l Cabu de Bona Esperanza y los castellanos tamién pensaron que llegaren a Asia, saleando l'océanu Atlánticu escontra l'oeste, una vegada que Colón tornó del so viaxe tresatlánticu en 1493.

### N'Inglaterra
Caboto dirixóse entós, en 1494 o 1495, a Inglaterra, onde recibió'l sofitu que-y negaren España y Portugal. Establecióse cola so familia nel puertu de Bristol, el segundu mayor puertu marítimu d'Inglaterra y del que partieren dende la década de 1480 d'equí p'arriba delles espediciones unviaes a buscar Hy-Brasil, la islla que s'atopaba en dalgún llugar del Atlánticu según les lleendes celtes.

Entró en contautu colos mercaderes del puertu y col rei Enrique VII, y los comerciantes de Bristol alcordaron financiar la espedición, buscando oportunidaes de comerciar coles islles de les especies. La idea de Caboto yera llegar a Asia saleando escontra l'oeste pel Atlánticu norte. Envaloraba qu'esa ruta tendría de ser más curtia y rápida que l'acabante afayar por Colón. Dellos historiadores creen que marinos del puertu de Bristol podríen haber alcanzao Terranova y Labrador primero que Caboto apaeciera cola so idea y aportara a eses tierres. Sir Francis Bacon, nel so llibru *La hestoria del reináu del rei Enrique VI*, menta que s'afayaríen tierres, que creyeron ser islles, saleando escontra'l noroeste y que debieron de ser el continente americanu, con anterioridá al descubrimientu de Colón. Si Colón pudo sabelo alredor de 1492, ye bien posible que Caboto tamién pudiera sabelo 5 años dempués, en 1497.

## Viaxes

Enrique VII concedió a Caboto y a los sos 3 fíos el derechu a buscar islles y países paganos con 5 barcos so bandera inglesa, cola siguiente garantía:

En 1496 Caboto partió de Bristol con un buque, pero nun llogró dir más allá d'Islandia y viose obligáu a tornar por causa de disputes cola tripulación. Nun segundu intentu, Caboto partió nuevamente de Bristol con un únicu barcu, el *Matthew*, un pequeñu barcu de 50 tonelaes y con 18 tripulantes, pequeñu pero rápidu y capaz. Zarpó en mayu (el 2 o'l 20 de mayu) de 1497 y saleó a cabu Dursey (llatitú 51° 36N), Irlanda. Aportó a la mariña de Terranova el 24 de xunu de 1497, creyendo que yeren les mariñes asiátiques de Cipango. El llugar precisu ye revesosu, con Bonavista o St John's na isla de Terranova y tamién islla de Cabu Bretón, Nueva Escocia, Península del Llabrador o Maine. El cabu Bonavista ye'l llugar d'arribada reconocíu oficialmente polos gobiernos de Canadá y el Reinu Xuníu. Los sos homes pueden ser los primeros europeos en poner pie n'América del Norte dende los viquingos, una y bones Cristóbal Colón nun atopó tierres continentales en Suramérica hasta'l so tercer viaxe, en 1498, y les cartes que faen referencia a un viaxe d'Amerigo Vespucci en 1497, polo xeneral, créese que son falsificaciones o falsedaes. Caboto foi a tierra pa tomar posesión de la mesma y esploró la mariña mientres dalgún tiempu, partiendo'l 20 de xunetu de regresu. Nesi viaxe, los sos marineros pensaron incorreutamente que diben demasiáu alloñaos al norte, polo que Cabot saleó un cursu más al sur, llegando a Bretaña en llugar d'Inglaterra, y el 6 d'agostu volvió a Bristol.

De regresu n'Inglaterra, Caboto foi nomáu almirante y premiáu con 10 llibres y una nueva patente real pa un nuevu viaxe. Más tarde, concedióse-y una pensión de £ 20 al añu. Al añu siguiente, 1498, partió de nuevu al mandu d'una espedición de 5 buques. Unu d'ellos tornó a un puertu irlandés por causa de los daños causaos nuna nube. En reparándose, el barcu zarpó de nuevu en ioeste. De Cabot y la so espedición nunca más hubo noticies y supónse que llegaron hasta Groenlandia pel norte y a la badea de Chesapeake pel sur. A partir de 1499 nun hai más noticies d'él.

Los descubrimientos de Caboto foron la base pa les reivindicaciones ingleses sobre Norteamérica.

## Ver tamién

* Sebastián Caboto
* Estrechu de Cabot, un estrechu ente les islles canadienses de Cabu Bretón y Terranova, que ye'l meyor accesu al golfu de San Llorienzo.

## Referencies

## Bibliografía
* Da Silva, Manuel Luciano *Christopher Columbus was Portuguese.* - Second Part - Dightonrock the four theories", 2006 ISBN 972-8998-14-8.
* Da Silva, Manuel Luciano *The meaning of dightonrock*, 1966.
* Delabarre, Edmund Burke *Dighton Rock: A study of the written Rock of New England*, 1928.

## Enllaces esternos
* Los Cabotos, Cesáreo Fernández-Duro, Edición dixital à partir de Boletín de la Real Academia de la Historia, tomu 22, páxs. 257-282, Madrid 1893
* Boletín de la Real Academia de la Historia, Publicaciones periódicas, Tomo 22, Año 1893
* , Cristóbal Pérez Pastor ©, Madrid, 24 de marzu de 1893
* La epopeya de los Caboto, los esploradores escaecíos