open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Circe (Waterhouse)

***Circe*** ye un cuadru al oliu sobro llenzu pintáu en 1911 pol pintor británicu John William Waterhouse.

Ye la postrera de les sos trés representaciones d'esti personaxe mitolóxicu, tres *Circe ufiertando la copa a Odiseo* en 1891 y *[[Circe Invidiosa]]* en 1892. Desconozse l'allugamientu exactu de la obra al ser parte d'una colección privada.

## Descripción

Hai dos versiones d'esta pintura, dambes en colecciones privaes. Nes obres anteriores de Waterhouse sobro Circe, esta apaecía col pelo castaño escuro, ente que nesta'l pelo ye colorao.

A diferencia de los dos cuadros anteriores, nos que Circe ye representada como una muyer autoritaria, equí destácase'l so componente humanu. La diosa ta sentada con espresión sele y pensatible, sobro la mesa hai un llibru de conxuros y un frascu de mestranzu máxicu (sorrayando asina la so intelixencia y astucia divina). Al llau de la mesa hai una copa de vinu, lo que quiciabes suxer los sos sentimientos y ambiciones humanes. Ye poco probable que Circe refundiara por fuerza dalgún oxetu: seique la copa foi refundiada de camín, dexando esti fechu ensin resolver.

## Referencies

## Enllaces esternos
Islla Rongé

La **islla Rongé** o **de Rongé** ye una islla de L'Antártida, la más grande del grupu qu'esiste nel llau oeste de la canal d'Errera, frente a la península Arctowski na mariña occidental de la Tierra de Graham.

Ye una islla alta y abrupta de 8 km de llargor. El so mayor altor algama 1158 metros.

La islla de Rongé foi afayada pola Espedición Antártica Belxicana de 1897-1899, so la dirección d'Adrien de Gerlache de Gomery quien la llamó asina n'honor a madame de Rongé, prima de Johannes von Rönge, contribuidor a la espedición. En dellos mapes de 1947 recibió'l nome d*'islla* Cuverville o *islla Cuveiville* y depués el d'islla Colorada. 

## Reclamaciones territoriales
Arxentina inclúi la islla nel departamentu Antártida Arxentina dientro de la provincia de Tierra del Fueu, Antártida ya Islles del Atlánticu Sur; para Chile forma parte de la comuña Antártica de la provincia Antártica Chilena dientro de la Rexón de Magallanes y de L'Antártida Chilena; y para el Reinu Uníu integra el Territoriu Antárticu Británicu. Les trés reclamaciones tán suxetes a les disposiciones del Tratáu Antárticu.

Nomenclatura de los países reclamantes: 
* Arxentina: *isla de Rongé*
* Chile: *isla de Rongé*
* Reinu Xuníu: *Rongé Island*

## Referencies

## Enllaces esternos
Isabel Tejerina Lobo

**María Isabel Tejerina Lobo**  foi una profesora y activista femeninista asturiana. Foi la primer muyer conceyal de la democracia del Conceyu de Santander. Llicencióse en filoloxía románica na Universidá d'Uviéu. Darréu, a los 22 años, coló pa Cantabria pa dedicase al enseñu nel institutu de Besaya. Aportó a caderalga de Didáctica de la Llingua y la Lliteratura de la Universidá de Cantabria.

## Referencies

## Enllaces esternos
Sahara Marroquín

**Sahara Marroquín** o Les** Provincies Meridionales** son los nomes con que'l gobiernu de Marruecos denomina a El Sáḥara Occidental.

Tres los alcuerdos de Madrid con España en 1975, Marruecos ocupó militarmente Saguia el Hamra, y la parte nortiza de Río de Oro, ente que Mauritania tomó'l control de la parte restante del Río de Oro sol nome de *Tiris al-Gharbiyya*. Gran parte de los habitantes del territoriu fuxó escontra la frontera d'Arxelia, y el Frente Polisariu proclamó la República Árabe Saḥariana Democrática y empezó una guerra de guerrilles pa consiguir la independencia del territoriu. Esto fizo que Mauritania abandonara'l territoriu en 1979. Marruecos entós dio en tomar el control total de les partes restantes de Río de Oro.

Dende 1991, gracies al alto'l fueu patrocináu por Naciones Xuníes, la mayor parte del territoriu ye alministráu anguaño per Marruecos. Pela so parte el Polisariu afirma controlar el restu, que ta casi despobláu. La llinia del altu'l fueu correspuende al denomináu muriu marroquín.

La República Árabe Saḥariana Democrática (RASD) foi reconocida por 82 países, munches d'elles árabes y ye un miembru de plenu derechu de la Xunión Africana. Sicasí la soberanía marroquina sobre'l territoriu ye reconocida explícitamente pola Lliga Árabe, con importantes reserves d'Arxelia. 

sofitándose en mapes y sofitáu por dellos otros estaos.

Alministrativamente, Marruecos estrema'l territoriu sol so control en tres unidaes alministratives o wilayas, pa les cualos diseñáronse banderes y escudos, Esmara y L'Aaiún.

Hubo más cambeos nel territoriu en 1983, cuando l'área paso a formar cuatro wilayas col'anexón de Dajla. En 1990 foi anexonáu tamién Wadi al-Dhahab (Río de Oro).

Dempués de la Marcha Verde de 1975, l'Estáu marroquín empecipió programes d'asentamientu qu'afalaron a numberosos marroquinos a reasitiase na parte del Sáhara Occidental alministrada per Marruecos (que representa aprosimao, el 70% del territoriu en disputa).

En 2015, envalorábase que los colonos marroquinos constituyíen siquier dos tercios de los 500.000 habitantes. Amás d'ufiertar un derechu de torna a los refuxaos saharagüis, el gobiernu saharagüi nel exiliu espresó la so voluntá d'otorgar la ciudadanía saharagüi a los colonos marroquinos y a los sos descendientes nun futuru estáu independiente.

## Ver tamién
* Organización territorial de Marruecos
* Río de Oro-La Güera
** Provincia de Río de Oro-Dajla
** Prefeutura d'Auserd
* L'Aaiún-Bojador-Saguia el Hamra
** Provincia de Bojador
** Provincia de L'Aaiún
* Guelmim-Esmara
** Provincia de Esmara
* Estatus políticu d'El Sáḥara Occidental
* República Árabe Saḥariana Democrática
* Sáḥara español

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Islla Kuhn

La **islla Kuhn** ye una islla costera na badea de Hochstetter, nel este de Groenlandia. Hai depósitos de carbón na islla.

La islla foi afayada pola Segunda Espedición Alemana al Polu Norte (1869-1870) y recibe'l so nome n'honor a Franz Kuhn von Kuhnenfeld, ministru de guerra austrohúngaru, que foi patrocinador del cartógrafu de la espedición, Julius von Payer.

## Xeografía
Esta islla alcuéntrase al norte de Wollaston Foreland, dixebrada de Thomas Thomsen Land nel continente per una estrecha canal, el fiordu Fligely. El fiordu Lindeman tien la so desaguada al suroeste y la badea Hochstetter del mar de Groenlandia alcuéntrase al este. Les desaguaes del fiordu Ardencaple y del fiordu Grandjean abren al norte.

Les islles que s'atopen más allá de la mariña de la badea son la islla de Shannon al noreste y les islles Pendulum al sureste.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Mapa de la islla Khun
Vasquida García

**Vasquida García**  foi una curiadora española que foi víctima de caza de bruxes y condergada a la foguera pola Inquisición. Una cai de Pontevedra lleva'l so nome.

## Trayectoria
Vivió nes cercaníes de Pontevedra. Conocedora de les propiedaes curatibles de los floritos, exercía como *menciñeira* y curiadora.

La Inquisición promovió una caza de bruxes contra ella, y foi detenida na cárcel de Santiago de Compostela so l'acusación de practicar maxa y bruxería. Mientres durante esa primer detención autoinculpóse como bruxa y afirmó que tenía pactos col diañu, énte la promesa de perdón si asina lo faía. Sicasí, la so confesión agravó la condena, siendo azotada, sometida a vergüenza pública y amenaciada con más castigos si siguía cola so actividá y col so supuestu matrimoniu col demoniu.

García nun se detuvo. Volvió ser denunciada por numberosos testigos por caltener les relaciones col demoniu. En 1579 foi llevada énte'l Tribunal de la Inquisición, negando nesta ocasión les acusaciones. Foi condergada como autora de supersticiones, conxuros y bruxería polo que foi duramente represaliada. Foi quemada na foguera.

## Reconocencies
En 2019, el conceyu de Pontevedra aprobó denominar trés calles y un parque colos nomes de cuatro muyeres gallegues: la profesora ya intelectual represaliada pol franquismu, Ernestina Otero, la pionera del taxi Dolores Trabado, la escritora María Vinyals y Vasquida García.

La so biografía foi recoyida, xunto a la d'otres muyeres venceyaes con Pontevedra como María Vinyals, Virxinia Pereira Renda, Herminia Fariña Cobián, Josefina Arruti, Amalia Álvarez Gallego, Dolores Calviño, Pilar Bértola, María Victoria Moreno, Ernestina Otero o Dolores Trabado, ente otres, na iniciativa impulsada pol conceyu *A memoria das mulleres*. En 2022, foi nuevamente homenaxada dientro d'esta iniciativa, mientres l'eventu **.

## Referencies

## Enllaces esternos
Maria da Conceição

**Maria da Conceição**  foi una presunta bruxa brasileña.

Maria da Conceição yera una partera y curandera, conocida pola so gran conocencia de los floritos, coles que preparaba mestranzos y untaces. Finalmente entró en conflictu con un sacerdote local, que s'oponía a la medicina yerbácea popular ente les clases humildes.

El padre Luis acusola d'herexía y bruxería. Maria da Conceição foi xulgada acordies con la llei portuguesa contra la bruxería. Foi executada na foguera cerca del conventu de San Benitu, nel centru de São Paulo en 1798.

## Referencies

## Enllaces esternos
Norman Jewison

**Norman Frederick Jewison**  foi un director, productor y actor canadianu. Realizó grandes ésitos mundiales como *[[Fiddler on the Roof]]*, *[[Jesus Christ Superstar]]*, *[[Moonstruck]]* o *[[In the Heat of the Night]]*.

En 2004 publicó la so autobiografía, titulada *This Terrible Business Has Been Good to Me*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Minor White

**Minor Martin White**  foi un fotógrafu d'Estaos Xuníos.

White realizó fotografíes de paisaxes, persones y temes astractes, amosando un gran dominiu técnicu y un fuerte sentíu de la lluz y la solombra. Ayudó a entamar la revista de fotografía *[[Aperture]]*, considerada la única publicación periódica producida por y pa fotógrafos que practiquen esti mediu como una bella arte. Foi'l so editor per munchos años. White foi aclamáu como uno de los meyores fotógrafos d'Estaos Xuníos.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Dalgunes fotografíes de Minor White
Florianópolis

**Florianópolis** ye la ciudad capital del estáu brasilanu de Santa Catarina, allugáu na rexón Sur de Brasil. La ciudá abarca la islla de Santa Catarina, les pequeñes islles que tán alredor y tamién una parte nel continente. Tien una población de , la segunda ciudá más poblada del estáu (depués de Joinville). L'área metropolitana tien una población estimada de 1.111.702. La ciudá ye conocida por tener el tercer índiz de desenvolvimientu humanu más altu del país ente toles ciudaes brasileñes (0,847).

## Etimoloxía
El nome de la ciudá ye un homenaxe al ex-presidente Floriano Peixoto, segundu presidente (1891-1894) de la Primer República Brasilana y del griegu *polis*, que significa "ciudá". Hasta 1893 la ciudá llamóse .

## Referencies

## Enllaces esternos
Cornales

**Cornales** ye un orde de plantes eudicotiledónees que s'inclúi dientru de les astérides.

## Referencies

## Enlaces externos
Medaya d'Andalucía

La **Medaya d'Andalucía** ye un títulu honoríficu creáu pola Xunta d'Andalucía en 1985 y reguláu pol Decretu 117/85, de 5 de xunu, que tien por oxetu reconocer «les aiciones, servicios y méritos escepcionales o estraordinarios realizaos en tiempos de paz por ciudadanos, grupos o entidaes andaluces, españoles o estranxeros» que representen «l'exerciciu de virtúes individuales o colectives que tengan como referencia la solidaridá y el trabayu en beneficiu de los demás ciudadanos».

## Categoríes
Dende 2019 el gallardón consta de les diez categoríes amosaes darréu:

* Medaya d'Andalucía de les Ciencies Sociales y les Lletres.
* Medaya d'Andalucía de les Artes.
* Medaya d'Andalucía del Deporte.
* Medaya d'Andalucía de la Solidaridá y la Concordia.
* Medaya d'Andalucía de la Economía y la Empresa.
* Medaya d'Andalucía de la Investigación, la Ciencia y la Salú.
* Medaya d'Andalucía de la Proyección d'Andalucía.
* Medaya d'Andalucía al Méritu Medioambiental.
* Medaya d'Andalucía a los Valores Humanos.
* Medaya d'Andalucía Manuel Clavero Arévalo, que se concede en reconocencia a la especial trayectoria d'una persona física o xurídica, grupu o entidá, na defensa y fomentu del interés xeneral d'Andalucía.

## Referencies

## Enllaces esternos
Juan García García

**Juan García García**  foi un xugador de baloncestu asturianu que representó a Cuba. Participó nos xuegos olímpicos de Londres 1948 y Ḥélsinki 1952.

## Referencies

## Enllaces esternos
Llaviana (dixebra)

Col nome de **Llaviana** podemos referinos a:

*Llaviana, un conceyu d'Asturies.
*Llaviana, una parroquia del conceyu asturianu de Gozón.

## Referencies
Victoria Kjær Theilvig

**Victoria Kjær Theilvig**  ye una modelu danesa que ganó'l concursu de Miss Universu en 2024.

Al ser fía d'un diplomáticu pasó la so mocedá viaxando per tol mundu, polo que fala cinco idiomes: danés, inglés, alemán, francés y castellanu. Graduóse en Negocios y Mercadotecnia y tien formación musical, estudió 12 años de violín.

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Miss Universu

**Miss Universu** ye un concursu de guapura.

## Ganadores

## Títulos por país

## Referencies

## Enllaces esternos
Islla Bird (Seixeles)

La **islla Bird** (lliteralmente n'asturianu "islla del páxaru" o "islla de los páxaros"; ; ) ye la islla más septentrional del archipiélagu de Seixeles, allugada a 100 km de Mahé. La islla coralina, que tien una superficie de 0,94 km², ye conocida pola so vida d'aves, incluyendo *[[Onychoprion fuscatus]]*, *[[Gygis alba]]*, *[[Anous stolidus]]*, *[[Eretmochelys imbricata]]* y tartugues verdes.

Ye un complexu priváu con 7 chalet-villes. Tamién contién una pequeña estación meteorolóxica y una pequeña pista d'aterrizaxe con una pista de 920 m, que conecta la islla con Mahé.

La islla de los páxaros yera conocida como  por cuenta de les numberosos vaques marines que vivíen n'agües cercanes. Ente 1896 y 1906, 17.000 tonelaes de guanu fueron retiraes de la islla y esportaes a Mauriciu como fertilizante. La islla foi una plantación de cocu, y pa cultivar cultivos comerciales como papaya y algodón.

En 1808, el barcu francés Hirondelle fundióse nun cantil na costa nordeste de la islla. La metá de les 180 persones a bordu morrieron. La otra metá consiguió llegar a la islla y seis d'ellos consiguieron llegar a Mahé. Los demás fueron rescataos y treslladaos darréu a Mahé. En 1882, un barcu británicu atopó a dos africanos viviendo na islla, salando pexes y aves nel que debió ser la más solitaria de les esistencies.

Dende 1967 ye propiedá privada d'un contable de Seixeles llamáu Guy Savy. Les midíes de conservación tuvieron llugar como la protección de la vida d'aves y los sitios de nidificación de tortugues, la erradicación de rates y coneyos selvaxes y la reintrodución d'una población de *[[Cinnyris dussumieri]]*.

La islla Bird recibe'l so nome n'honor de la so espectacular colonia d'alredor de 700.000 pares de *[[Onychoprion]]* que faen el nial na islla. Les aves lleguen a finales de marzu, poniendo güevos en mayu y permaneciendo hasta ochobre enantes de salir de la islla. Otru fenómenu, especialmente n'ochobre a avientu, surde de la llocalización xeográfica de la Islla Bird, nel estremu norte del Bancu de Seixeles. Esto significa que ye la primer llegada a tierra pa aves migratories eurasiátiques y el Comité de Rexistru d'Aves de Seixeles rexistró equí munches especies nueves nel país.

La tortuga más grande y pesada del mundu, Esmeralda, vive nesta islla. Pesa más de 304 kg y piénsase que tien hasta 170 años. Esmeralda foi nomada por Lyall Watson.

## Galería

## Referencies

## Enllaces esternos

* Noticieru de la Islla de los páxaros
* Conservación de la naturaleza de les islles
* Comité de Registros d'Aves de Seixeles
Pepino

**Pepino** ye un conceyu y llocalidá de la provincia de Toledo, na comunidá autónoma de Castiella-La Mancha (España).

## Xeografía

## Alministración

## Referencies

## Enllaces esternos
Celestina Marrón

**Celestina Marrón Llaneza**  foi una militante comunista asturiana. Al pie de compañeres como Anita Sirgo y Tina Pérez, una llabor decisiva na *[[Fuelga minera d'Asturies de 1962|Huelgona]]* de 1962.

## Biografía
Celestina Marrón nació'l 29 de xunu de 1926 en Lada (Llangréu). La so familia sufrió los efectos de la represión franquista y tuvo qu'empezar a trabayar yá dende neña. El so padre y hermanu fueron fusilaos tres la Guerra civil española en Pando, y los falanxistes tamién quemaron la so casa cuando Marrón tenía con 10 años d'edá.

En 1946 casó y frutu d'esi matrimoniu tuvo dos fíos, de los que quedó a cargu tres el so divorciu siete años dempués. Ocupóse entós de too tipu de trabayos para poder salir alantre. Amás, tuvo un papel destacáu nos entamos na clandestinidá de Comisiones Obreres, onde a lo llargo de la so vida ocuparía diversos cargos. La so casa sirvió d'abellugu a dirixentes históricos del Partíu Comunista como Horacio Fernández Inguanzo o Ángel León Camblor.

En 1962, mientres la Fuelga minera d'Asturies, llevó a cabu xeres pal ésitu de la fuelga al pie de compañeres como Anita Sirgo, Tina Pérez o otres muyeres de les Cuenques Mineres, dende llanzar maíz a los esquiroles hasta entamar a les muyeres y espublizar propaganda clandestina del Partíu Comunista. Per otra parte, tamién exerció la so llabor política como corresponsal para Radio España Independiente col pseudónimu d'"Amapola asturiana de pura cepa".

En 1966 empezó a trabayar nos comedores del pozu Candín, hasta la so xubilación en 1991. Dempués de xubilada, siguió militando en Comisiones Obreres.

Finó'l 9 d'agostu de 2016 en Xixón, a los 90 años d'edá. Los sos restos mortales fueron incineraos.

## Homenaxes
* En marzu de 2016, el PCE de Llangréu homenaxó a Marrón pola so «vida de llucha», tantu na clandestinidá como nos cargos que depués ocupó.
* En 2009 foi-y concedida, al pie de Rosa María Fernández García, la Medaya al Méritu nel Trabayu na categoría de Plata pola so llucha pola clase obrera. Nel actu, Marrón recordó «a quien llucharon contra el franquismu y a favor de la democracia, a les muyeres esplotaes, a los trabayadores y trabayadores que sufren la crisis, y "a los sindicalistes qu'en cualquier llugar del mundu arriesguen les sos vides pola llibertá"».

## Referencies

## Enllaces esternos
Puertollano

**Puertollano** ye un conceyu y una llocalidá española de la provincia de Ciudá Real, na comunidá autónoma de Castiella-La Mancha. Con una población de , trátase del séptimu conceyu más pobláu de la rexón. Recibe los nomatos de "la ciudá minera" y "faru industrial de La Mancha", por cuenta de la so tradición minera y al so poder industrial.

## Xeografía
Puertollano allúgase na parte central de la provincia de Ciudá Real, integráu na contorna de Campo de Calatrava y perteneciente a la rexón histórica de La Mancha, atópase 44 km al sur de la capital provincial, Ciudá Real. Dientro del términu municipal atópase tamién la pedanía d'El Villar.

El términu municipal ta travesáu per distintes carreteres: 

* Autovía A-41: sirve de conexón con Ciudá Real.
* Carretera nacional N-420: traviesa'l conceyu ente los puntos quilométricos 152 y 161, nel trayectu ente Córdoba y Ciudá Real.
* Carretera autonómica CM-4110: sirve de comunicación con Almodóvar del Campo y Abenójar.
* Carretera llocal CR-502: que coneuta con Mestanza.
* Carretera llocal CR-504: que coneuta con Villanueva de San Carlos.
* Carretera llocal CR-506: que coneuta con Argamasilla de Calatrava.

Antes llamada «Puertoplano», atópase asitiada na entrada natural más accesible del valle del ríu Ojailén, nel cantu de Sierra Morena . La ciudá alcuéntrase ente dos cuetos, el de San Sebastián (882 m) y Santa Ana (913 m).

## Referencies

## Enllaces esternos
Tina Pérez

**Constantina Pérez Martínez** , conocida como **Tina Pérez**, foi una militante comunista asturiana. Llevó a cabu llabores decisives na *[[Fuelga minera d'Asturies de 1962|Huelgona]]* de 1962 al pie de les sos compañeres Anita Sirgo y Celestina Marrón.

## Biografía
Tina Pérez nació nel senu d'una familia con una enraigonada conciencia política. El so padre foi fusiláu mientres la Guerra civil y la so madre fuera detenida y encarcelada. Por esto, ella y los sos seis hermanos tuvieron que ser recoyíos por una tía. Políticamente activa dende la so mocedá, a los dieciséis años foi tosquilada per primer vegada pola policía al negase, xunto a la so amiga Amor Gutiérrez, a fregar los llocales de la Falanxe.

En 1946 casó con Víctor Bayón, tamién un militante bien activu, y tuvieron en 1947 a la so fía, Blanca. En 1955 treslladóse a vivir a La Ḥuécara, una aldea de la parroquia llangreana de Sama, onde Bayón empezó a trabayar nel pozu Fondón y conoció al home d'Anita Sirgo, Alfonso Braña.

Cuando empezaron les fuelgues mineres de 1962, Tina Pérez tomó al pie d'Anita Sirgo y otres compañeres un papel bien activu y decisivu para el desenllaz de la fuelga. Por causa de ello, dambes fueron deteníes y interrogaes pola Guardia Civil, qu'amás-yos solmenó palices y tosquilóla como forma d'humildación. El so home viose obligáu a fuxir al exiliu en Francia tres la so participación n'otra fuelga en 1964 y el 20 de marzu de 1965 Tina Pérez y la so fía fueron deteníes de nuevu. Blanca foi lliberada darréu por cuenta de la so edá. Sicasí, Tina Pérez nun salió hasta'l 3 de mayu cola so salú gravemente deteriorada polos golpes recibíos en prisión. Finó'l 14 d'ochobre de 1965. El so entierru foi multitudinariu y foi consideráu como una manifestación, non yá de duelu, sinón tamién de la xunión y hermandá presentes nes lluches mineres.

## Homenaxes y apaiciones na cultura popular
* Tina Pérez y la so compañera Anita Sirgo tienen una cai dedicada en Xixón, nel barriu de La Camocha.
* El pintor Eduardo Arroyo recordó a Tina Pérez n'olios y litografíes a partir de 1968. Carlos Álvarez Cruz dedicó-y un poema tamién a Tina Pérez.
* La directora asturiana Amanda Castro recordó nel so curtiumetraxe *[[A golpe de tacón]]* a Tina Pérez y a la so compañera , Anita Sirgo.
* Apaez como personaxe nel cómic *Los llazos coloraos* d'Alberto Vázquez García.

## Referencies

## Enllaces esternos
Mostar

**Mostar** o **Мостар** (n'alfabetu cirílicu serbiu) ye una ciudá de Bosnia y Herzegovina. Ye'l centru alministrativu del Cantón d'Herzegovina-Neretva de la Federación de Bosnia y Herzegovina, una de les dos entidaes que conformen el país, y la capital histórica d'Herzegovina.

La ciudá, asitiada a la vera del ríu Neretva, ye, colos sos 60.195 habitantes la quinta mayor del país. Recibe'l so nome de los *mostari* (guardianes de la ponte), que custodiaben la *Stari Most* (Ponte Vieya), que crucia'l Neretva nel mediu de la ciudá, demientres la época otomana. Esta ponte, pieza emblemática de l'arquitectura islámica de los Balcanes, foi encargada por Suleimán el Magníficu nel sieglu XVI. Ye ún de los llugares más visitaos del país, y foi declarada Patrimoniu de la Humanidá pola UNESCO.

## Referencies

## Enllaces esternos
Anita Vázquez Barrancúa

**Ana Vázquez Barrancúa** , conocida como **Anita Vázquez Barrancúa**, foi una miliciana y comunista asturiana víctima de la represión franquista que foi condergada a muerte y fusilada.

## Biografía
Nació na localidá asturiana d'Avilés, anque yera vecina de Xixón. Yera fía de Socorro y José, taba soltera y dedicóse a la llabranza. Foi militante del Partíu Comunista Español y del Socorru Coloráu Internacional. Exerció como policía secreta y dempués foi miliciana voluntaria nel frente nel Batallón Máximo Gorki na guerra civil española.

El 18 de xunu de 1937 foi xulgada pol Tribunal Popular de Vizcaya, que s'ocupaba los casos d'espionaxe, siendo absuelta. El 19 de xineru de 1938 foi condergada a muerte nun conseyu de guerra celebráu nel Antiguu Institutu Xovellanos de Xixón. Foi executada por fusilamientu'l 16 de febreru de 1938 a los 27 años. El so cadabre foi soterráu nuna fuesa común del campusantu de Ciares de Xixón. Al pie de ella, fueron fusilaos venti homes.

## Reconocencies
El 14 d'abril de 2010, incluyóse'l so nome nel monolitu homenaxe instaláu nel campusantu de Ciares de Xixón, nel que se recueye a les 1.934 víctimes de la represión franquista na ciudá.

En 2017, instalóse una placa nel Muséu Nicanor Piñole n'honor a les ocho muyeres represaliaes ente avientu de 1937 y agostu de 1939 pol franquismu en Xixón. Nella figuraben, amás de Vázquez, Eladia García Palacios, Juana Álvarez Molina, Estefanía Cueto Puertas, Belarmina Suárez Muñiz, Anita Orejas, Teresa Santianes Giménez y Máxima Vallinas Fernández.

## Bibliografía
* Ortega Valcárcel, M. Enriqueta. 1994. *La represión franquista en Asturias. Ejecutados y fallecidos en la cárcel del Coto, Gijón*. Avilés. Azucel, D.L. 84-86546-51-6.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Llistáu de les 1934 víctimes de la represión franquista en Xixón.
* Audiu del actu d'allugamientu de la placa-homenaxe a muyeres republicanes fusilaes pola represión franquista en Xixón, en SoundCloud.
*  comentando el homenaje a las represaliadas en Gijón, en la Cadena SER.
Luzdivina Megido

**Luzdivina Megido Fernández** , conocida como **Luz Megido** y en dellos rexistros reseñada col nome de Ludivina, foi una maestra asturiana. En 1937, foi una de les maestres qu'acompañó a los neños de Rusia.

## Biografía
Nació na llocalidá de Felechosa, nel conceyu d'Ayer. Yera fía de Rosa Fernández Blanco y de José Megido Álvarez.

Foi una de les maestres del plan profesional de 1931 y una de les *cursillistas del 36*, que yera'l grupu de funcionarios de la Segunda República Española inscritos nos cursinos de perfeicionamientu de 1936. Nos primeros díes de setiembre de 1937, foi una de les maestres convocaes pola Conseyería d'Instrucción Pública, al traviés d'un comunicáu en prensa llocal, a asistir a xunta na *Fundación Miranda* de Xixón. El 23 de setiembre, Megido xunto a otros maestros y educadores que tuvieron na citada xunta, partieron nun barcu dende'l puertu d'El Musel acompañando a los neños de Rusia.

Exerció como maestra en delles ciudaes de la Xunión Soviética, como Krasnovídovo, Óbninskoe y Leningráu. Nesta ciudá, foi profesora na Casa de Moces, onde tamién exercía'l so maríu Vicente Sánchez.

N'abril de 1941, tuvo una fía, Luz, y poco dempués empezó'l sitiu de Leningráu. En marzu de 1942, Megido xunto cola so familia consiguieron salir del cercu y el so home foi ingresáu nel hospital. Pela so parte, ella foi evacuada cola so fía a una llocalidá de Mostovoye, al norte d'El Cáucasu, con otros neños españoles y los sos educadores. Unos meses más tarde, tienen que volver fuxir a Sukhumi, nel Mar Negru, y dende ehí viaxen en ferrocarril al este para cruciar el mar Caspiu hasta Samarcanda. Finalmente, mientres la Segunda Guerra Mundial el so destín definitivu foi Ufá, capital baskir de los Montes Urales.

Tres la guerra, en Moscú, exerció como de profesora de castellanu nel Departamentu de Llingües de diversos centros universitarios. Tamién trabayó de llocutora radiofónica en Radio Bucarest, emitiendo col so maríu un programa internacional n'español. Exerció amás como profesora d'estudios de posgráu de l'Academia de Comerciu Esterior. Megido, xunto coles maestres María Rodríguez Iriondo y Alejandra Soler, desenvolvió les bases metodolóxiques para la enseñanza del idioma español na URSS.

En mayu de 1957, intentaron volver a España. Sicasí, les autoridaes nun dexaron que Megido, el so home y la so fía baxaren del barcu. En 1968 pudieron volver a España. El 1 de febreru de 1979, el so nome apaecía ente los maestros del Plan Nacional de 1931 que pasaben a formar parte del profesoráu d'EXB. El 20 de marzu de 1979, diéron-y plaza nel Colexu Nacional Mistu de Morea, xubilándose por enfermedá'l 8 de mayu de 1980. Finó en 1984.

## Reconocencies
En 2023, el conceyu d'Ayer instaló una placa conmemorativa na antigua escuela de Felechosa, na que estudió.

## Referencies

## Bibliografía
* Soler Gilabert, Alejandra (Valencia 2005) *La vida es un río caudaloso con peligrosos rápidos. Al final de todo… sigo comunista*, ISBN 8437073960.

## Enllaces esternos

* Ficha de Luzdivina Megido en PARES
Anita Orejas

**Ana Orejas López** , conocida como **Anita Orejas**, foi una trabayadora doméstica y enfermera asturiana, víctima de la represión franquista que foi condergada a muerte acusada d'un delitu de rebelión militar.

## Biografía
Ana Orejas nació na llocalidá asturiana de Sama de Llangréu. Trabayó como emplegada del llar. Exerció como enfermera nel Sanatoriu Covadonga de Xixón mientres la guerra civil española. Tuvo afiliada al Partíu Socialista Obreru Español y foi madre soltera.

Tres la toma de Xixón el 20 d'ochobre de 1937 pol bandu subleváu, foi detenida polos nacionales el 1 o 2 de payares de 1937 y llevada al cuartel de la Guardia Civil de Los Campos en Xixón. La detención producióse arriendes d'una denuncia na que yera acusada de llevar un pañuelu coloráu enguedeyáu al pescuezu y una pistola mientres el periodu republicanu de la ciudá.

Ingresó na cárcel d'El Coto. Foi condergada a muerte'l 8 de payares de 1937 nun conseyu de guerra sumarísimu celebráu nel Antiguu Institutu Xovellanos de Xixón. A otru día, el 9 de payares de 1937 foi executada por fusilamiento a los 23 años d'edá al pie de otros trelce homes. Solmenáron-y dos disparos na cabeza y trés nel corazón. Foi soterrada na fuesa común del campusantu de Ciares. Foi la primer muyer fusilada pol bandu nacional en Xixón.

La so fía, María Amparo Orejas López, nacida en 1936, foi apurrida a una pareya de feriantes del bandu franquista que teníen un puestu de tiru al blancu. Nunca foi reconocida por ellos y ficiéronla trabayar dende los siete años. L'home yera fíu de la presidenta d'Acción Católica, Hortensia Álvarez.

## Reconocencies
El 14 d'abril de 2010, el nome d'Orejas foi incluyíu nun monolitu instaláu nel campusantu de Ciares de Xixón, nel que se recueye'l nome de les 1.934 víctimes de la represión franquista na ciudá.

En 2017, afayóse una placa nel Muséu Nicanor Piñole n'homenaxe a les ocho muyeres represaliaes pol franquismu en Xixón ente avientu de 1937 y agostu de 1939. Na placa, amás del nome d'Orejas, incluyéronse los d'Eladia García Palacios, Anita Vázquez Barrancúa, Estefanía Cueto Puertas, Belarmina Suárez Muñiz, Juana Álvarez Molina, Teresa Santianes Giménez y Máxima Vallinas Fernández.

## Bibliografía
* Ortega Valcárcel, M. Enriqueta. 1994. *La represión franquista en Asturias. Ejecutados y fallecidos en la cárcel del Coto, Gijón*. Avilés. Azucel, D.L. 84-86546-51-6.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Llistáu de les 1934 víctimes de la represión franquista en Xixón.
* Audiu del actu d'allugamientu de la placa-homenaxe a muyeres republicanes fusilaes pola represión franquista en Xixón, en SoundCloud.
*  comentando el homenaje a las represaliadas en Gijón, en la Cadena SER.
Juana Álvarez Molina

**Juana Álvarez Molina**  foi una ama de casa española víctima de la represión franquista que foi condergada a muerte y fusilada en Xixón.

## Biografía
Juana Álvarez nació na llocalidá de Medina de Rioseco (provincia de Valladolid). Yera fía de María y Estanislao. Vecina de Xixón, dedicóse a los sos llabores, casó con Luis Laruelo y tuvo siete fíos. El so home yera un líder republicanu, miembru del sindicatu *El Fieltro* dientro de la Confederación Nacional del Trabayu y tamién del Comité de Control de la fábrica de sombreros de La Calzada "La Sombrerera". Esti comité apoderárase de la fábrica mientres la guerra civil española y empobinada la so producción. Laruelo consiguió fuxir a Francia nunu de los últimos barcos que salió del puertu d'El Musel yá que yera buscáu polos dueños de la fábrica la familia Paquet, y polos xerentes, los García Rendueles, dos poderoses families xixoneses.

Mientres, el 25 de payares de 1937, Álvarez foi detenida polos nacionales na cai Oriental, en La Calzada, so l'acusación de participar en requisamientos y manifestaciones. Foi col enfotu de consiguir que'l so home s'entregara. El 2 d'avientu d'ese mesmu añu, foi sometida nel Antiguu Institutu Xovellanos de Xixón a un conseyu de guerra onde la condergaron a muerte. El motivu real foi nun revelar el llugar nel que s'escondía'l so home, un fechu que Álvarez desconocía, dao que nun sabía que llograra fuxir a Francia.

Foi executada por fusilamientu'l 14 d'avientu de 1937 a los 40 años. Nel so treslláu al paredón, Álvarez enferronóse con tanta fuerza a les barres del autobús que se diz que los guardies tuvieron que corta-y una mano cola bayoneta para poder desprendela. El so cuerpu foi refundiáu a una fuesa común nel campusantu de Ciares de Xixón. Al pie d'ella, tamién fusilaron a Felicísimo García Casas de 24 años, un vecín d'Urdiales del Páramo, en La Bañeza, que cruciara a la zona republicana. Nel momentu de la so muerte, los fíos mayores d'Álvarez llucharen como milicianos na guerra y el más pequeñu tenía unos seis años.

## Reconocencies
El 14 d'abril de 2010, incluyóse nun monolitu homenaxe nel campusantu de Ciares de Xixón el nome d'Álvarez, onde que se recueyen les 1.934 víctimes de la represión franquista na ciudá.

En 2017, descubrióse una placa enfrente del Muséu Nicanor Piñole, Antiguu Asilu Pola, n'homenaxe a les ocho muyeres represaliaes pol franquismu en Xixón entre avientu de 1937 y agostu de 1939. Na placa, amás del nome d'Álvarez, incluyéronse los d'Eladia García Palacios, Anita Vázquez Barrancúa, Estefanía Cueto Puertas, Belarmina Suárez Muñiz, Anita Orejas, Teresa Santianes Giménez y Máxima Vallinas Fernández.

## Bibliografía
* Ortega Valcárcel, M. Enriqueta. 1994. *La represión franquista en Asturias. Ejecutados y fallecidos en la cárcel del Coto, Gijón*. Avilés. Azucel, D.L. 84-86546-51-6.

## Referencies

## Enllaces esternos
Paulina Chávez

**Paulina Chávez**  ye una actriz de cine y televisión d'Estaos Xuníos.

## Biografía
La so carrera como actriz empezó a principios de la so infancia. Chávez recibiendo reconocencia importante pol papel de Ashley Garcia la joven na serie de comedia de la Netflix, *The Expanding Universe of Ashley Garcia*. El so papel na serie de televisión *Fate: The Winx Saga* (2022) y nes películes *The Long Game* (2023), *The Casagrandes Movie* (2024),  *Alexander and the Terrible, Horrible, No Good, Very Bad Road Trip* (2025).

## Referencies

## Enllaces esternos
La Devesa

**La Devesa** ye una casería de la parroquia d'Arangu nel conceyu asturianu de Pravia.

## Referencies

## Enllaces esternos
Reserva de Motu One

La Reserva Motu One ye una Reserva natural que toma tola Islla y el sistema de petones de coral en Motu One, nel norte de les Islles Marqueses. 

La reserva foi declarada en 1992 en combinación con delles otres reserves fueron declaraes como parte de les reserves Naturales de les islles Marqueses. 

Esto inclúi la Reserva Natural Hatutu, la Reserva Naturaleza Motane, y la Reserva Natural de la Islla Eiao.

Les Tortugues verdes de faen el nial en Motu One. Hai un gran númberu de *Porolitón* (Hydrolithon) que ye única na Polinesia Francesa. Hai tamién una amplia variedá d'Aves peláxiques que faen el nial nos castros, incluyendo una subespecie del sur de les Marqueses, el Mohotani Marquesan warbler (*[[Acrocephalus mendanae consobrina]]*) (Murphy & Mathews, 1928).

## Referencies

## Ver tamién
* Polinesia Francesa

## Enllaces esternos
El Rebollal (Arangu)

**El Rebollal** ye una casería de la parroquia d'Arangu nel conceyu asturianu de Pravia.

## Sitios
* En Ca'l Zapateiru

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Puerta de Santa Ana

La **Puerta de Santa Ana**  ye una puerta fortificada de la ciudá española de Melilla. Atópase asitiada na Muralla de les Puertes,  ente la Plaza de l'Avanzadura y la Capiya de Santiago de la Primer Cortil Fortificada  y comunicando esti col de Melilla la Vieya , en Melilla (España ), forma parte del Conxuntu Históricu Artísticu de la Ciudá de Melilla , un Bien d'Interés Cultural.

## Historia
Foi empecipiada en 1527 por Tadino de Martinengo y terminada dempués por Juan Vallina n'estilu góticu cuntando con un arcu apuntáu en piedra d'escelente llabra .

Yera la puerta d'accesu a la Villa nueva , dende la Villa vieya , antes de la construcción de la Puerta de Santiago

Foi reconstruyida en 1908 con un arcu de mediu puntu en lladriyu macizu , según proyectu del inxenieru Carmelo Castañón, tres el agrietamiento de la fábrica producíu pola Torre de la Vela . ente xunetu y agostu de 2018 restauróse la fábrica postiza de lladriyu

## Descripción
Cuenta con un arcu de mediu puntu en lladriyu macizu xuntu al que s'atopa l'Escudu Imperial de Carlos V

Sobro ella atopa un habítaculo.

## Referencies

## Enllaces esternos
Monesteriu de Santa María de La Vega (Uviéu)

El **monesteriu de Santa María de la Vega** foi fundáu nel añu 1153 por Dña. Gontrodo Petri n'unos terrenales propiedá del rei Alfonso VII de Llión (l'Emperador 1105-1157), con quien tuviera una fía fora del matrimoniu; doña Urraca, l'Asturiana. En siendo abandonada como concubina pol rei, Gontrodo ingresó nel monesteriu qu'ella mesma fundara permaneciendo nél hasta la so muerte nel añu de 1186. El monesteriu de La Vega foi puestu so la disciplina de la congregación francesa de Fontevraud, que siguía una riegla inspirada na de San Benitu de Nursia pero radicalizada con un marcáu rigorismo ascéticu. Nun dexa de ser interesáu que Gontrodo, devota de San Vicente y necesariamente conocedora del cenobiu uvieín de San Pelayo, acoyíu tamién a la riegla benedictina, encamentara'l monesteriu de Santa María de La Vega a esta congregación francesa que nun tuviera escesiva preponderancia n'España. Les monxes tuvieron ocupando'l monesteriu mientres 700 años, hasta 1854, nesi añu fueron espulsaes col argumentu de construyir un hospital para enfermos del cólera. En 1856 el Conceyu d'Uviéu dexó'l conventu al Ministeriu de la Guerra para la instalación d'una nueva fábrica d'armes y en xunetu de 1857 emtamaron los trabayos de armería. El primitivu edificiu del conventu, que fuera reformáu alredor de 1667, tenía una planta cuadrangular. Anguaño caltiénense dellos elementos del cenobiu ente los que destaquen partes d'un claustru d'estilu barrocu, realizáu por Gregorio de la Roza ente 1667 y 1770 y dotáu de seis arcos de mediu puntu a cada llau. Ta documentado que del edificiu orixinal, de tipu romanu-bizantín, subsistía nel sieglu XIX una torre cuadrada, una pequena y afatada puerta que conectaba'l claustru col coru y un arcu que foi asitiáu nel frente de la Capiya de Santa Bárbara y al llau de la epístola; esta capiya foi alzada en 1926 nunos terrenes de la Fábrica d'Armes, dempués de derribase los primitivos edificios pa facilitar l'ampliación del complexu fabril. Baltóse'l conventu, baltóse la ilesia, baltóse la torre medieval, pero la semeya decimonónica vieno ayudar y podemos ver como yera'l conventu antes de la so total destrucción, tamién pue vese nun planu del añu 1900. Anguaño caltiense la planta baxa de claustru barrocu del sieglu XVII-XVIII, y dos portaes románicas del sieglu Xll na capiya de Santa Bárbara. (*)

## Ver tamién
* Fábrica d'armes d'Uviéu

## Bibliografía
*Javier Ordás, recoxida de datos del llibru: MONASTERIO DE STA. MARíA DE LAVEGA, DE MONASTERIO ARISTOCRÁTICO A CONJUNTO FABRIL. RIDEA 2022

## Referencies

## Enllaces esternos
Gota fría

La **gota fría**, tamién llamada ***'DANA***' - sigles pa **depresión aisllada en niveles altos** - o dana, ye un fenómenu meteorolóxicu en forma de masa d'aire que s'esprende por completu d'una corriente bien fría y que baxa sobre otra d'aire caliente, produciendo grandes perturbaciones atmosfériques acompañaes de precipitación bien intensa. Les gotes fríes pueden permanecer casi estacionaries mientres díes o, n'ocasiones, pueden movese escontra l'oeste en dirección opuesta al fluxu predominante nel aire (esto ye, en retrocesu). 

El términu popular utilízase pa describir el fenómenu meteorolóxicu asociáu. N'España, apaez cuando un frente d'aire polar bien fríu, una corriente en chorru, avanza sele sobre Europa Occidental, a gran altor (davezu 5-9 km) y que, al chocar col aire más templao y húmedo del mar Mediterraneu, xenera tormentes fuertes y dañibles. Cola llocución «gota fría» desígnase en meteoroloxía a un volume llindao d'aire frío nos niveles altos de l'atmósfera, que nuna carta meteorolóxica represéntase arrodiáu con isotermes zarraes. 

Nel usu modernu, el términu úsase pa referise a cualquier episodiu pluvial d'altu impactu na seronda a lo llargo del Mediterraneu occidental y puede ser análogu al episodiu cevenol en Francia , o al episodiu mediterraneu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Belarmina Suárez Muñiz

**Belarmina Suárez Muñiz**  foi una muyer asturiana víctima de la represión franquista que foi condergada a muerte y fusilada.

## Biografía
Belarmina Suárez Muñiz nació y vivió na localidá asturiana de Bocines, nel conceyu de Gozón. Yera fía de Josefa y Ramón, y taba soltera. Formó parte de la Unión Xeneral de Trabayadores y del Socorru Coloráu Internacional y foi nomada xefa de la prisión de muyeres de Lluanco.

Ingresó na cárcel d'El Cotu de Xixón. El 21 de xineru de 1938, nel Antiguu Institutu Xovellanos, foi sometida a un conseyu de guerra nel que foi condergada a muerte precisamente por causa de la so pertenencia a la UXT y el Socorru Coloráu Internacional, amás de pol so papel na cárcel de muyeres.

El 15 de febreru de 1938 foi executada por fusilamiento a los 29 años. Suárez foi fusilada nel paredón al empar qu'otros trenta homes. El so cuerpu foi refundiáu a una fuesa común nel campusantu de Ciares de Xixón. 

## Reconocencies
El 14 d'abril de 2010, instalóse un monolitu nel campusantu de Ciares de Xixón, nel que se recueye a les 1.934 víctimes de la represión franquista de Xixón, ente les que s'inclúi Suárez.

En 2017, allugóse una placa enfrente del Muséu Nicanor Piñole n'honor a les ocho muyeres represaliaes entre avientu de 1937 y agostu de 1939 pol franquismu en Xixón. Nella méntense, amás de Suárez, Eladia García Palacios, Juana Álvarez Molina, Estefanía Cueto Puertas, Anita Vázquez Barrancúa, Anita Orejas, Teresa Santianes Giménez y Máxima Vallinas Fernández.

## Bibliografía

* Ortega Valcárcel, M. Enriqueta. 1994. *La represión franquista n'Asturies. Executaos y finaos na cárcel del Coto, Xixón*. Avilés. Azucel, D.L. 84-86546-51-6.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Llistáu de les 1934 víctimes de la represión franquista en Xixón.
* Audiu del actu d'allugamientu de la placa-homenaxe a muyeres republicanes fusilaes pola represión franquista en Xixón, en SoundCloud.
*  comentando el homenaje a las represaliadas en Gijón, en la Cadena SER.
Eladia García Palacios

**Eladia García Palacios**  foi una maestra asturiana víctima de la represión franquista que foi condergada a muerte pol so compromisu políticu y social.

## Biografía
Nació na localidá asturiana de Xixón y yera fía de Valentina y Gaspar. Foi maestra d'un colexu particular de La Guía , na mesma ciudá. Tuvo un fíu.

Tres l'españíu de la guerra civil española, el 21 de xunetu de 1936 empezó a trabayar como cocinera na UXT. Collaboró cola delegación d'Instrucción Pública del Comité de Guerra de Xixón na requisa d'edificios relixosos para la organización de grupos escolares. En septiembre de 1936 convirtióse en directora de la escuela para probes Asilu Pola y del Patronatu San José de Xixón. Mientres los bombardeos sobro Xixón, encargose d'entamar les espediciones de los Neños de Rusia pa sacupar a los menores de la ciudá.

Formó parte de la última Comisión Executiva de l'Agrupación Socialista de Xixón como secretaria femenina y de FETE-UXT. Tamién militó n'ATEA, el sindicatu de la enseñanza y collaboró col diariu socialista *[[Avance|Meyora]]*, dirixíu pol periodista Javier Bonu.

Ingresó na cárcel d'El Cotu de Xixón. En 1937 foi condergada a muerte pol so compromisu políticu y social n'unu de los primeros conseyos de guerra que se celebraron nel Antiguu Institutu Xovellanos de Xixón. La so actividá como maestra foi una de les razones aducíes na so sentencia de muerte. Nella afirmábase que «inculcaba a les neñes l'odiu al fascismu» y familiarizábalos «coles idees de llibertá y emancipación» llevándoles a actos políticos nos qu'ella participaba. Acusaronla tamién d'espulsar a les monxes del Asilu Pola y de que «escarnecía a les autoridaes y ordes relixoses». Amás, la so amistá cola familia del políticu Belarmino Tomás foi otru de los argumentos utilizaos para la so condena.

El 29 d'avientu de 1937, a los 33 años d'edá, foi executada por fusilamiento xuntu con 4 homes más. El so cuerpu foi refundiáu a una fuesa común nel campusantu de Ciares en Xixón. A la so hermana Aurora García Palacios, -y conmutaron la pena capital pola de cadena perpetua .

## Reconocencies
El 14 d'abril de 2010, el so nome incluyose nel monolitu homenaxe asitiáu nel campusantu de Ciares de Xixón, nel que s'homenaxa a les 1.934 víctimes de la represión franquista na ciudá. Al añu siguiente, el Conceyu de Xixón aprobó denominar un parque col nome Xardinos de la Maestra Eladia García Palacios nel so honor.

En 2017, afayóse una placa enfrente del Muséu Nicanor Piñole, antiguu edificiu del Asilu Pola que García Palacios dirixó, n'homenaxe a les ocho muyeres represaliaes pol franquismu, entre avientu de 1937 y agostu de 1939, en Xixón . Na placa, amás del so nome, incluyéronse los d'Anita Orejas, Anita Vázquez Barrancúa, Estefanía Cueto Puertas, Belarmina Suárez Muñiz, Juana Álvarez Molina, Teresa Santianes Giménez y Máxima Vallinas Fernández.

## Bibliografía
* Ortega Valcárcel, M. Enriqueta. 1994. *La represión franquista n'Asturies. Executaos y finaos na cárcel del Coto , Xixón*. Avilés. Azucel, D.L. 84-86546-51-6.

## Referencies

## Enllaces esternos
Estefanía Cueto Puertas

**Estefanía Cueto Puertas** , conocida como *Fanny*, foi una modista y líder comunista asturiana víctima de la represión franquista.

## Biografía
Estefanía Cueto nació na llocalidá llanisca de Nueva y foi vecina de Sotrondio. Yera fía de Dolores y Emilio y taba soltera. Foi modista d'oficiu.

Yera miembru del Partíu Comunista d'España y foi dirixente de l'Asociación de Muyeres Antifascistes n'Asturies. Participó na Revolución d'Ochobre de 1934, llogrando fuxir y exiliarse en Rusia, y tornó a Asturies en febreru de 1936, tres la victoria del Frente Popular. Mientres la guerra civil española, dirixó dellos talleres de cordura en Sotrondio, La Pola Siero, Nueva y Posada, iguando ropa pa los milicianos. Tuvo somorguiada nes partíes de Peñamayor, y resultó mancada nuna de les batíes en xineru de 1939.

El 3 de marzu de 1939 foi condergada a muerte nun conseyu de guerra celebráu n'Uviéu, yá qu'esi añu dexaron de realizase en Xixón. Acusáronla de ser una de les principales líderes comunistes mientres la guerra civil española. Pasó seis meses na cárcel esperando a qu'executaren la so sentencia. Finalmente, el 29 d'agostu de 1939 foi afusilada en Xixón a los 40 años. El so cuerpu foi refundiáu a una fuesa común nel campusantu de Ciares de Xixón. El mesmu día de la so execución, fusilóse a venti persones. Foi la última muyer fusilada en Xixón de les condergaes mientres la guerra civil española.

## Reconocencies
El 14 d'abril de 2010, el so nome incluyóse nun monolitu homenaxe nel campusantu de Ciares de Xixón, nel que se recueye a les 1.934 víctimes de la represión franquista na ciudá.

En 2017, instalóse en Xixón enfrente del Muséu Nicanor Piñole una placa n'honor a les ocho muyeres represaliaes ente avientu de 1937 y agostu de 1939 pol franquismu. Nella méntase a Eladia García Palacios, Juana Álvarez Molina, Belarmina Suárez Muñiz, Anita Vázquez Barrancúa, Anita Orejas, Teresa Santianes Giménez y Máxima Vallinas Fernández, amás d'a Cueto.

## Bibliografía
* Ortega Valcárcel, M. Enriqueta. 1994. *La represión franquista en Asturias. Ejecutados y fallecidos en la cárcel del Coto, Gijón*. Avilés. Azucel, D.L. 84-86546-51-6.
* García Piñeiro, Ramón. 2005. *Luchadores del ocaso: Represión, guerrilla y violencia política en la Asturias de posguerra (1937-1952)*. ISBN 8483674939.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Llistáu de les 1934 víctimes de la represión franquista en Xixón.
* Audiu del actu d'allugamientu de la placa-homenaxe a muyeres republicanes fusilaes pola represión franquista en Xixón, en SoundCloud.
*  comentando l'homenaxe a les represaliaes en Xixón, na Cadena SER.
Medina de Rioseco

**Medina de Rioseco** ye un conceyu y una llocalidá de la provincia de Valladolid, na comunidá autónoma de Castiella y Lleón (España).

## Demografía
Tien una población de .

## Referencies

## Enllaces esternos
Perexilón

**Perexilón** pue referise a:

* Aumentativu de perexil.
* *[[Chaerophyllum hirsutum]]*, planta que tien les fueyes con llanuxu y les flores blanques o arrosaes.
* ''Apium nodiflorum, berriu, planta que naz en sitios húmedos, de tallu güecu y acanaláu, que da unes flores pequeñes de color blanco averdosao.