M. Night Shyamalan

**Manoj Nelliyattu Shyamalan** , conocíu como **M. Night Shyamalan**, ye un direutor de cine y guionista indiu con nacionalidá d'Estaos Xuníos. Foi candidatu a los Premios Óscar pola so película *[[The Sixth Sense]]*.

## Biografía

### Inicio
Creció en Penn Valley, Pennsylvania, (Estaos Xuníos). A los ocho años regaláron-y una cámara Super-8, y a partir d'esti fechu surdió la so pasión por faer cine asonsañando al so héroe d'aquel entós, Steven Spielberg. A los 17 años realizara 45 películes caseres. Estudió na Escuela Tisch de les Artes (TSOA) de la Universidá de Nueva York, y foi nesta dómina cuando camudó'l so segundu nome, Nelliyattu, pol de Night.

*Praying with Anger* foi'l so primer llargumetraxe, y ta basáu en parte na so primer visita a la India desque la so familia emigró a EE. XX.

### Carrera

Les carauterístiques principales del cine de Shyamalan son argumentos con xiros inesperaos, un tratamientu realista del terror y el suspense y l'apaición curtia de Shyamalan en cada unu de los sos filmes. Hasta agora, incluyendo *[[The Happening]]*, toles sos películes —quitando *Praying with anger* (1992)—, fueron rodaes en Filadelfia o en dalgún llugar del estáu de Pennsylvania.

El despegue comercial y críticu de Shyamalan deber a *[[The Sixth Sense]]* (con Bruce Willis), película que dirixó y produció. Foi un gran ésitu internacional y en EE. XX., y foi la segunda película que más recaldación llogró en 1999. Consiguió seis nominaciones a los Óscar, ente elles al meyor direutor y al meyor guión. 

Tres esti ésitu y l'ésitu económicu de *Unbreakable* (tamién protagonizada por Willis) ufiertáron-y escribir la cuarta parte de la serie cinematográfica *[[Indiana Jones]]* —saber de la so almiración por Spielberg, el so direutor favoritu, y Hitchcock— y dirixir la tercer película de *[[Harry Potter]]*, y refugó dambes ufiertes. Más tarde empezó a producir la película que la convirtió nel guionista meyor pagáu de Hollywood cuando la Disney dio-y cinco millones de dólares por *Signs* (*[[Signs]]*, 2002). Gracies a esta película, volvió recrear se nos mieles del ésitu.

Nos sos dos siguientes películes, *[[The Village]]* (*El monte* o *L'aldega*, 2004) y *[[Lady in the Water]]* (2006), la crítica estremóse: unos que sofiten incondicionalmente el so cine, diciendo qu'estes películes superen a les anteriores, y el restu que dicen qu'empecipió un cayente del qu'esperen que remonte.

En xunu de 2008 estrenóse *[[The Happening]]*. Concibióse primeramente como *The Green Effect*, pero foi refugáu categóricamente por dellos estudios, hasta que la Fox echó-y un güeyada y fíxose colos derechos pa producila siempres que Shyamalan reescribiera'l guión de cabu a rabu. Foi la primer película del direutor que recibió la clasificación Ensin encamentar pa menores de 18 años» en EE. XX.

En 2010 estrenóse *[[The Last Airbender]]* con un presupuestu tresmandáu, basada na serie animada **, de Nickelodeon Movies. Siendo ésta, unu de los sos más bultables fracasos según la crítica, principalmente pola so escesiva diferencia cola serie de televisión. El repartu de la película afitar en 2008 con actores *amateurs*: Nicola Peltz (Katara), Jackson Rathbone (Sokka), unu de los protagonistes de *Twilight* (*[[Twilight (película de 2008)|Twilight]]*) y Noah Ringer (Aang). En xineru de 2009 amestar al repartu Dev Patel, protagonista de la película multipremiada colos Óscar *[[Slumdog Millionaire]]*, reemplazando a Jesse McCartney pa interpretar a Zuko. 

En 2013 estrenóse *[[After Earth]]*. Foi la primer película de Shyamalan en coescribir el guión. La película foi producida por Will Smith. Llogró xeneralmente crítiques negatives, comentando'l rendimientu de los actores y la falta d'orixinalidá. La web Rotten Tomatoes afirmó qu'un 11% de 189 críticos diéron-y a la película una crítica positiva, y con una calificación permediu de 3.8/10. Ye ensin dulda el tropiezu más grande de la carrera del direutor. El mesmu Will Smith aceptó darréu qu'esta película camudara la so filosofía sobre como faer cine y qu'inclusive tuvo a puntu de fundir la so carrera.

En xineru de 2014 anuncióse la realización de *Labor of Love*. Escrita y empobinada por Shyamalan y protagonizada por Bruce Willis sería la tercer cinta que realicen xuntos pero'l proyeutu foi retardáu. 

En 2015 vuelve cola cinta *[[The Visit]]*. Recibida pola crítica una vegada más de manera estremada pero con más crítiques positives que negatives, llevándose una puntuación de 6.9 per parte de la IMDb. Ente'l repartu cuntar con: Olivia DeJonge, Ed Oxenbould, Deanna Dunagan. Les crítiques más positives reconocieron la cinematografía, l'argumentu y el suspense. 

Fixo'l so debú na televisión nel añu 2015 cola serie *[[Wayward Pines]]*. Basada na novela homónima de Blake Crouch, creada por M. Night Shyamalan y Chad Hodge. La serie cuntó con 10 episodios. Cabo mentar el llanzamientu d'un episodiu piloto d'esta serie que la so receición per parte de la crítica foi bien bona.

A mediaos de 2016 anuncióse l'estrenu pa xineru 2017 del thriller *Split*, escritu y empobináu por Shyamalan, y protagonizáu por James McAvoy y Anya Taylor-Joy.

### ''Cameos''
Shyamalan tuvo roles secundarios en distintes películes empobinaes por él:

* En *[[The Sixth Sense]]* ye'l médicu qu'atiende al neñu, qu'abarrunta de posibles malos tratos per parte de la so madre.
* En *[[Unbreakable (película)|Unbreakable]]* apaez como un simple asistente nel estadiu onde trabaya'l personaxe de Bruce Willis, quien lo revisa creyendo que trafica con drogues.
* En *[[Signs]]* escueye un personaxe más importante, siquier nel aspeutu dramáticu, yá que ye quien por accidente mata a la muyer del personaxe de Mel Gibson.
* En The Village ye tamién un personaxe en ciertu mou importante: ye'l guardia del llugar onde tán les medicines que precisa Ivy Walker.
* En Lady in the Water sale carauterizáu como un escritor novel que s'atopa escribiendo un llibru que va ser bien influyente pal futuru; nesta película ye na que la so apaición ye más qu'un pequeñu *cameo*, yá que'l so personaxe tien bastantes apaiciones a lo llargo del filme.
* En The Happening ye Joey, el compañeru de trabayu que constantemente llama a Alma Moore. Solo oise un «hola» de la voz de Joey. Tamién puede trátelo sentáu n'unu de los asientos llaterales del tren, y asómase cuando'l vehículu detiénse.

Esti tipu de participaciones ye común na filmografía del maestru del suspense Alfred Hitchcock nes cualos mientres los trés décades dirixó películes en Hollywood a razón d'una per añu, acutar en toes elles una curtia apaición (*cameo*), siempres ensin diálogu.

## Filmografía

### Televisión

## Premios

### [[Premios Óscar|Premiu Óscar]]

## Collaboradores habituales

## Referencies

## Enllaces esternos

* Web oficial de M. Night Shyamalan
*