Salvia involucrata

***Salvia involucrata***ye una especie de planta yerbácea perteneciente a la familia de les lamiacees. Ye orixinaria de los estaos mexicanos de Puebla, Tamaulipas, y Veracruz, onde crez en llugares aveseos, como'l cantu de los montes. 

## Descripción

*Salvia involucrata* algama un tamañu d'un metro y mediu o más altu primero qu'empiece a floriar pel branu. Les flores de la planta y les bráctees son de color acoloratáu, remolacha. Les bráctees presentar en pares qu'envolubren tres flores caúna, cayendo cuando les flores crecen. Les fueyes de la planta son pequeñes, planes de color verde, llixeramente cordaes. Inusualmente, los peciolus de les fueyes y les venes comparten el color de les flores remolacha acoloratáu. Xenéticamente, la especie cunta con once (11) cromosomes tetraploidales.

## Cultivu
*Salvia involucrata* y los sos cultivares "Bethellii" y "Boutin" ganáronse'l Premiu al Méritu Garden de la Royal Horticultural Society. 'Bethellii "foi introducíu en 1881 pol so vezu compactu y grandes fueyes ovales. Otra variedá, común en Francia y Gran Bretaña, ye "Deschamsiana", que foi escoyíu en 1869 pol color rosa brillante de les sos flores inflaes. Cultivar qu'atoparon popularidá nos EE.XX. inclúin a 'Hidalgo', 'El Butanu', y 'El Cielu' cada unu lleva'l nome del llugar en Méxicu onde foi recoyida.

*Salvia involucrata* crúciase llibremente con otres especies de *Salvia*, resultando munchos híbridos nel Xardín Botánicu de la Universidá de California qu'amuesen la so puxanza híbrida. Dalgunes d'estes plantes híbrides sábese que crecen hasta 1,5 m d'altu, con un llargu periodu de floriamientu. 'Jam Mulberry', un híbridu más pequeñu con crecedera vertical, tarmos más fuertes, que continua floriando a partir del branu y resistente a les xelaes foi introducíu en 1995 por Betsy Clebsch.

Como planta de xardín, prefier un bon drenaxe, la metá a trés cuartos del día al sol, humus arriquecíu y riego fondu una vegada a la selmana. Arrobinar por división o fraes, que pueden ser enraigonaos a finales de branu o principios de seronda. La planta volverá crecer dende'l suelu dempués de la llixera xelada. En primavera, débese podar dende los nodos activos a pocos centímetros de la corona.

## Propiedaes

Históricamente, *S. involucrata* xunto con dellos otros miembros del so xéneru fueron utilizaes como un potenciador de la memoria na tradicional medicina yerbácea. Los estudios científicos que busquen verificar esto demostraron que los estractos de *S. involucrata* (xunto con otres especies de *Salvia*) conteníen cantidaes significatives de compuestos pertinentes pa la corteza cerebral incluyendo los que tienen afinidá d'unión a los receptores d'acetilcolina. La especie tamién s'utilizó siquier una vegada nel pasáu como un indicador de dióxidu de carbonu nel metabolismu. Nun estudiu de 1919, *Salvia involucrata* utilizar pa determinar los efeutos del éter na tasa de CO2 de la respiración nes célules muertes. L'estudiu atopó que los pétalos de *S. involucrata* somorguiáu n'éter peracaben más osíxenu que les célules.

## Taxonomía
*Salvia involucrata* describióse por Antonio José Cavanilles y espublizóse en *[[Icones et Descriptiones Plantarum]]* 2: 3, t. 105. 1793.
;Etimoloxía:
**Salvia**: nome llatín de la "salvia", que procede del llatín *salvus*, que significa "salú" o *salveo*, que significa a "curar", aludiendo a les virtúes melecinales de les plantes d'esti xéneru.

**involucrata**: epítetu llatín que significa "con arreyo". Referir a les flores con prominentes bráctees, que son grandes y coloridas.

;Sinonimia:
* *Belospis laevigata* (Kunth) Raf. 
* *Salvia bethellii* auct. 
* *Salvia laevigata* Kunth 
* *Salvia palafoxiana* Sessé & Moc. 
* *Salvia ventricosa* Sessé & Moc.

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les lamiacees

## Referencies

## Bibliografía
# AFPD. 2008. African Flowering Plants Database - Base de Donnees des Plantes a Fleurs D'Afrique.
# CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Mexico City.
# Epling, C. 1960. Supplementary notes on American Labiatae - VII. Brittonia 12(2): 140–150.

## Enllaces esternos