open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
IK Persei

**IK Persei** (IK Per / TYC 2887-2716-1) ye un sistema estelar variable na constelación de Perséu de magnitú aparente media +11,50.
Catalogada nel General Catalogue of Variable Stars (GCVS) como binaria eclipsante, el so rellumu mengua 0,3 magnitúes mientres l'eclís, que tien llugar cada 0,67604 díes.

Los dos componentes de IK Persei formen una estrella binaria de contautu binaria de contautu, esto ye, los sos componentes tán tan cerca ente sigo que comparten les capes esteriores, formando una «binaria de sobrecontautu». Amás, el sistema tien un grau de sobrecontautu eleváu (~ 60%).
La componente principal ye una estrella de tipu espectral A2 y 9070 K de temperatura con una masa doble de la del Sol. El so radiu ye 2,4 vegaes más grande que'l radiu solar y la so lluminosidá ye 35 vegaes superior a la del Sol.
La componente secundaria tien una masa de 0,34 mases solares, resultando una rellación ente les mases de dambes componentes *q* = 0,17.
El so radio envalórase un 15% más grande que'l del Sol y la so lluminosidá equival a 5,7 vegaes la lluminosidá solar.
La so temperatura efectivo envalórase ente 7470 y 8600 K.

El periodu de IK Persei escai col tiempu a razón de 2,5 ± 0,09 × 10-7 díes per añu.
Esti amenorgamientu al llargu plazu probablemente ta influyida por un tercer cuerpu; la masa mínimo d'esti oxetu ye de 0,53 mases solares, correspondiendo un radiu orbital d'aproximao 16 UA.
Si ye una estrella de la secuencia principal, tratar d'una nana colorada de tipu M0V.

Partiendo de la baxa rellación ente les mases y del altu grau de sobrecontautu, una posible evolución d'esti sistema consiste en que la capa compartida poles dos estrelles en contautu seya cada vegada mayor, hasta concluyir nuna única estrella de rápida rotación. Esta situación ye similar a la reparada nos sistemes GR Virginis y AW Ursae Majoris.

## Referencies
Iota Arietis

**Iota Arietis** (ι Ari / 8 Arietis / HD 11909) ye una estrella na constelación d'Aries.
La so magnitú aparente ye +5,11 y alcuéntrase a 520 años lluz de distancia del Sistema Solar.

Anque Iota Arietis apaez catalogada como nana naranxa «peculiar» na base de datos SIMBAD, los sos parámetros indiquen, ensin batura a duldes, que ye una verdadera xigante.
Tien una temperatura superficial averada de 4630 K y una lluminosidá 294 vegaes superior a la lluminosidá solar.
El so radiu ye 27 vegaes más grande que'l del Sol —como correspuende a una xigante— y xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación proyeutada de 3,3 km/s.
Ello implica que'l so periodu de rotación pue ser d'hasta 400 díes.
La so masa envalórase ente 3,5 y 4 mases solares.

Iota Arietis ye una binaria espectroscópica con un periodu orbital de 1567,7 díes (4,29 años). Desconozse la naturaleza de la estrella acompañante, pero considerando una masa mínimo pa ésta, la separación ente les dos estrelles pue ser de 4,8 UA.

## Referencies
Iota Bootis

**Iota Bootis** ye un sistema d'estrelles na constelación de Bootis. Compónse de dos componetes con una distancia angular de 38,6 segundos una d'otra y tán a 97 años lluz de distancia de la Tierra.

## Referencies

## Enllaces esternos
* HR 5350
* CCDM J14162+5122
* Imaxe d'Iota Boötis
* Les constelaciones colos sos nomes (n'inglés)
Iota Canis Majoris

**Iota Canis Majoris** (ι CMa / 20 Canis Majoris / HD 51309) ye una estrella na constelación del Can Mayor de magnitú aparente +4,39.
Ye una estrella distante asitiada a 2500 ± 250 años lluz del Sistema Solar.

Iota Canis Majoris ye una estrella blancu-azulada de tipu espectral B3Ib-II con carauterístiques entemedies ente superxigante «menor» y una xigante lluminosa.
Tien una temperatura efectivo de 16.750 K y ye descomanadamente lluminosa, 46.000 vegaes más que nuesu Sol.
El so radiu ye 26 vegaes más grande que'l radiu solar y rota con una velocidá proyeutada de 54 km/s —anque la so velocidá real pue ser bien cimera—, implicando un periodu de rotación inferior a 24 díes.
Anque entá figura catalogada como variable Beta Cephei, güei piénsase que nun forma parte de dichu grupu.

Tocantes al so estáu evolutivu, piénsase qu'Iota Canis Majoris, con una edá averada de 11 millones d'años, apocayá terminó la fusión del so hidróxenu internu.
La so masa, 14 vegaes mayor que la masa solar, implica que va acabar la so vida esplotando como una supernova, cuando va ser 100.000 vegaes más brillosa que na actualidá.

## Referencies
Iota Capricorni

**Iota Capricorni** (ι Cap / 32 Capricorni / HD 203387) ye una estrella asitiada a pocu más d'un grau al sur de la eclíptica na constelación de Capricorniu.
Ensin nome propiu habitual, en China yera conocida como **Tae**, un antiguu estáu feudal d'esti país. 
De magnitú aparente +4,30, alcuéntrase a 216 años lluz del Sistema Solar.

Iota Capricorni ye una xigante mariella de tipu espectral G8III con una temperatura efectivo ente 5107 K y 5244 K.
Práuticamente idéntica a la componente más brillosa de Capella (α Aurigae) —pero cinco vegaes más alloñada qu'ella—, la so lluminosidá ye 87 vegaes superior a la del Sol.
Tien un diámetru 13 vegaes más grande que'l diámetru solar, xirando sobre sigo mesma con una velocidá de rotación proyeutada de 5,67 km/s.
Diversos estudios señalen una metalicidá bien similar a la del Sol.
Con una masa 2,8 vegaes mayor que la masa solar, la so edá envalorada cifrar ente 425 y 540 millones d'años.

Iota Capricorni ye llixeramente variable, fluctuando el so rellumu 0,06 magnitúes. Ta catalogada como variable BY Draconis, una clase de variables que les sos fluctuaciones débese a diferencies nel rellumu de la superficie de la estrella evidenciaes pola rotación estelar.

## Referencies
Iota Cancri

**Iota Cancri** (ι Cnc / 48 Cancri) ye una estrella binaria na constelación de Cáncer, el cámbaru, asitiada a unos 298 años lluz de distancia del Sistema Solar. Dambes componentes tán dixebraes visualmente 30,6 segundos d'arcu y pueden ser resueltes con un pequeñu telescopiu.

La estrella principal, **Iota Cancri A** (HD 74739 / HR 3475), ye una xigante mariella de magnitú aparente +4,02. Con una temperatura de 5000 K, foi clasificada indistintamente como G8Iab, G7.5IIIa o G8II. La so lluminosidá, 215 vegaes superior a la del Sol, asitiar de llenu nel grupu de les xigantes, lloñe de les lluminosidaes qu'exhiben les superxigantes. La so compañera, **Iota Cancri B** (HD 74738 / HR 3474), ye una estrella blanca de la secuencia principal de magnitú +6,57 y tipu espectral A3V, que la so temperatura superficial ye de 8800 K.

Iota Cancri A, con una masa 3,5 vegaes mayor que la masa solar, ye una estrella con un nucleu inerte d'heliu que la so superficie tar esfreciendo. La so edá envalórase nunos 260 millones d'años y hasta hai un millón d'años yera una estrella blancu-azulada de tipu B. Pela so parte, Iota Cancri B ye 16 vegaes más lluminosa que'l Sol siendo la so masa casi'l doble que la masa solar. La separación mínima ente les dos estrelles ye de 2800 UA y el so periodu orbital ye de siquier 65.000 años.

## Referencies
Iota Centauri

**Iota Centauri** (ι Cen / HD 115892 / HR 5028) ye una estrella na constelación de Centaurus de magnitú aparente +2,75. Lleva'l nome, escasamente utilizáu, de **Alhakim**, «el sabiu», d'orixe árabe. Alcuéntrase a 58,6 años lluz de distancia del Sistema Solar.

Iota Centauri ye una estrella blanca de tipu espectral A2V. Considerada una estrella de la secuencia principal —nel so nucleu tien llugar la fusión del hidróxenu—, les sos carauterístiques suxeren que puede evolucionar yá escontra una subxigante —implicando que la fusión del hidróxenu remató—. Con una temperatura superficial de 9100 K, ye 71 vegaes más lluminosa que'l Sol, siendo'l so radiu 3,4 vegaes más grande que'l radiu solar. Tien una masa de 2,5 mases solares y la so edá envalórase nunos 500 o 600 millones d'años.
La so velocidá de rotación proyeutada, 86 km/s, implica un periodu de rotación de menos de dos díes.
Tien un campu magnéticu unes 100 vegaes mayor que'l de la Tierra.

L'aspeutu más destacáu d'Iota Centauri ye que, al igual que Vega (α Lyrae), β Pictoris y η Corvi, tien un discu circumestelar de polvu al so alredor qu'emite radiación infrarroxo.

## Referencies
Iota Cephei

**Iota Cephei** (ι Cep / 32 Cephei / HD 216228) ye una estrella na constelación de Cefeo, dacuando conocida pol nome de **Alvahet**.
De magnitú aparente +3,51, alcuéntrase a 115 años lluz del Sistema Solar.

Iota Cephei ye una xigante naranxa de tipu espectral K0III.
Tien una temperatura superficial de 4795 ± 28 K y relluma con una lluminosidá 57 vegaes superior a la lluminosidá solar.
La midida indireuta del so diámetru angular —2,84 milisegundos d'arcu— dexa evaluar el so diámetru, resultando ser ésti 11 vegaes más grande que'l del Sol.
Tien una masa de 1,35 mases solares y una edá envalorada de 3830 millones d'años.

Iota Cephei amuesa una metalicidá inferior a la del Sol nun 30% ([Fe/H] = -0,16).
Les bayures relatives de níquel, itriu, lantanu y ceriu siguen la mesma pauta pero otru grupu d'elementos —como siliciu, bariu, praseodimiu, neodimiu y europiu— presenten niveles comparables a los del Sol.

Iota Cephei pue tar físicamente acomuñada a HD 215588, estrella de tipu F5 de 1,2 mases solares, cola que formaría una binaria amplia.
La separación proyeutada ente dambes estrelles ye de casi 5 pársecs.

## Referencies
Iota Ceti

**Iota Ceti** (ι CET / ι Ceti) ye una estrella de la constelación de Cetus. Tien el nome tradicional de Deneb Kaitos Shemali.

Iota Ceti pertenez a la clase espectral K1.5III y tien una magnitú aparente de 3,56. Ta d'aproximao 290 años lluz de la Tierra.

* Coordenaes (J2000.0 equinocciu)
* Ascensión Recta: 0h19m25.70s
* Declinación: -08 ° 49'26 .0 " 

## Ver tamién
* Estrelles
* Constelación de Cetus

## Referencies

## Enllaces esternos
Iota Coronae Borealis

**Iota Coronae Borealis** (ι CrB / 14 Coronae Borealis / HD 143807) ye una estrella asitiada na constelación de Corona Boreal de magnitú aparente +4,98. Alcuéntrase a 351 años lluz de distancia del Sistema Solar.

De tipu espectral A0p, Iota Coronae Borealis ye una estrella blanca de la secuencia principal con una temperatura efectivo de 11.000 K; la «*p*» denota que ye una estrella químicamente peculiar. 
Relluma con una lluminosidá 147 vegaes mayor que la lluminosidá solar, comparable a la d'Alioth (ε Ursae Majoris), tamién estrella peculiar. El radiu d'Iota Coronae Borealis ye un 40% más grande que'l del Sol. Ye una estrella binaria espectroscópica —la so duplicidá foi detectada por espectroscopia— con un periodu orbital de 35,47 díes.

Iota Coronae Borealis exhibe un eleváu conteníu de mercuriu, siendo miembru del grupu de les estrelles de mercuriu-manganesu, tipificado por Alpheratz (α Andromedae) y χ Lupi. Estes estrelles, amás d'amosar elevaos conteníos de metales pesaos, carauterizar por rotar amodo; ello ye que la velocidá de rotación midida pa Iota Coronae Borealis ye de namái 1 km/s, valor escepcionalmente baxu pa una estrella de les sos carauterístiques.

## Referencies
Iota Cassiopeiae

**Iota Cassiopeiae** (ι Cas / HD 15089 / HR 707) ye un sistema estelar na constelación de Cassiopeia. Alcuéntrase a unos 142 años lluz del Sistema Solar.

Con un pequeñu telescopiu apréciase un sistema estelar triple. La estrella más brillosa (**Iota Cassiopeiae A**) ye una estrella blanca de magnitú aparente +4,64 de tipu espectral A5 peculiar. A 2,7 segundos d'arcu alcuéntrase **Iota Cassiopeiae B**, de tipu espectral F5 y magnitú +6,89. A 7,4 segundos d'arcu, la más débil de los trés, **Iota Cassiopeiae C**, ye una nana mariella de tipu espectral G7V y magnitú +8,40. Ye interesante reparar el contraste ente les componentes A y B, casi blanques, y la componente C, de color anaranxáu.

Iota Cassiopeiae A ye una estrella llixeramente variable del tipo Alfa2 Canum Venaticorum, con variaciones na so magnitú de +4,45 a +4,53 nun periodu de 1,74 díes. Tien una estrella acompañante bien próxima, a namái 0,5 segundos d'arcu, con un periodu orbital de 47 años. Recibe'l nome de **Iota Cassiopeiae Aa** y ye de tipu espectral G2.

Per otra parte, múltiples observaciones del sistema paecen indicar qu'Iota Cassiopeiae B mover en llinia recta, pudiendo nun ser una estrella del sistema, sinón a cencielles una estrella de camín.

Iota Cassiopeiae C ta demasiáu alloñada pa poder estudiar el so órbita. De la mesma, afayóse que tien una compañera próxima a 0,4 segundos d'arcu, **Iota Cassiopeiae c**, de tipu espectral K5. 

## Referencies
Iota Delphini

**Iota Delphini** (ι Del / 5 Delphini / HD 196544 / HR 7883) ye una estrella na constelación del Delfín de magnitú aparente +5,42.
Alcuéntrase a 177 años lluz del Sistema Solar.

Iota Delphini ye una estrella blanca de la secuencia principal de tipu espectral A2V con una temperatura efectivo de 9164 K. 
Al igual que'l Sol, esta clase d'estrelles llogren la so enerxía a partir de la fusión nuclear del hidróxenu, magar son más calientes y lluminoses qu'ésti.
Dalgunes de les estrelles más brilloses nel cielu nocherniegu son estrelles blanques de la secuencia principal, siendo Siriu (α&nbsp;Canis Majoris) la más conocida; na constelación del Delfín, ζ&nbsp;Delphini ye otru exemplu notable.

Iota Delphini tien una lluminosidá 17 vegaes mayor que la lluminosidá solar y tien una mayor metalicidá que'l Sol, aproximao un 50% más elevada.
Sicasí, unos pocos elementos —ente ellos el calciu— son menos abondosos que nel Sol y foi catalogada como estrella Am.
La so velocidá de rotación ye de siquier 41 km/s —20 vegaes más rápida que la del Sol—, magar esti valor ye namái la llende inferior, una y bones la cifra real depende del enclín del so exa de rotación al respective de la Tierra.
Tien una masa de 2,08 mases solares y consumió namái'l 38% de la so vida como estrella de la secuencia principal.

Iota Delphini ye una binaria espectroscópica con un periodu orbital de 11,039 díes, siendo la órbita moderadamente escéntrica (ε = 0,23).

## Referencies
Iota Fornacis

**Iota Fornacis** (ι For) puede referise a dos estrelles distintes na constelación de Fornax:

* **[[Iota1 Fornacis]]** (HR 767), estrella de magnitú 5,74;
* **[[Iota2 Fornacis]]** (HR 777), estrella de magnitú 5,85.
Iota Geminorum

**Iota Geminorum** (ι Gem / 60 Geminorum / HD 58207) ye una estrella na constelación de Xéminis de magnitú aparente +3,80. Dacuando llamada **Propus** —nome más utilizáu pa designar a η Geminorum—, ye tamién conocida dacuando pol nome chinu **Ying Yang**. Alcuéntrase a 126 años lluz de distancia del Sistema Solar.

Iota Geminorum ye una xigante mariellu-naranxa de tipu espectral G9IIIb que la so temperatura superficial ye de 4777 K. Con una lluminosidá 52 vegaes mayor que la del Sol y un radiu equivalente a 11 radios solares, tien una masa en redol al doble de la masa solar. Fai 1400 millones d'años nació como una estrella blanca de la secuencia principal de tipu A2, y anguaño ye una xigante en que'l so nucleu'l heliu se funde en carbonu y oxíxenu. Dientro de 250 millones d'años va aumentar en tamañu de forma notable, algamando una lluminosidá próxima a los 1000 soles.

Como otres xigantes, Iota Geminorum rota amodo —la so velocidá de rotación, 1,5 km/s, ye daqué menor que la del Sol—, pero por cuenta de les sos grandes dimensiones completa un xiru en menos de 200 díes.
El so metalicidá ye inferior a la solar, con una bayura relativa de fierro equivalente al 74% de l'atopada nel Sol.

## Referencies
Iota Herculis

**Iota Herculis** (ι Her / 85 Herculis / HD 160762) ye una estrella na constelación d'Hércules de magnitú aparente +3,79. Alcuéntrase a 495 años lluz de distancia del Sistema Solar.

Iota Herculis ye una subxigante azul de tipu espectral B3IV y 17.800 K de temperatura. 2500 vegaes más lluminosa que'l Sol, tien un radiu 5,3 más grande que'l radiu solar. Tien una masa 6,5 mayor que la masa solar; les estrelles masives evolucionen rápido y, anque la so edá ye de namái 45 millones d'años, yá clausuró —o ta a puntu de faelo— la fusión del so hidróxenu internu. Dientro de les estrelles de tipu B, Iota Herculis rota amodo —la velocidá de rotación midida ye de 10 km/s—, lo que suxer que la so exa de rotación ta empobináu escontra la Tierra.

Coles mesmes, Iota Herculis ye una estrella B pulsante lenta (SPB), una clase de variables asemeyada a les variables Beta Cephei. Conozse un periodu principal, de 4,48 díes, en combinación con otros trés periodos, siendo les variaciones de rellumu demasiáu pequeñes pa ser percibíes pol güeyu humanu.

Iota Herculis ye una binaria espectroscópica con un periodu orbital de 113,804 díes, implicando una separación ente los dos componentes de 1 UA. Conozse la esistencia d'una segunda compañera, aproximao a 30 UA de la binaria, que'l so periodu orbital ten de ser d'aproximao 60 años. Visualmente a 2 minutos d'arcu, puede reparase una tenue estrella de magnitú +11,8; paez tamién amestada al sistema, tando dixebrada de les otres trés componentes siquier 18.000 UA, polo que puede emplegar un millón d'años en completar una vuelta alredor d'elles.
 
## Referencies
Iota Hydrae

**Iota Hydrae** (ι Hya / 35 Hydrae) ye una estrella na constelación de la Hidra.
De magnitú aparente +3,91, ye la docena más brillosa de la so constelación.
Dacuando recibe'l nome de **Ukdah Cuarta** ente qu'en China yera conocida como **Ping Sing**, «estrella sele». 
Alcuéntrase a 263 años lluz del Sistema Solar.

Iota Hydrae ye una xigante naranxa de tipu espectral K2.5III, asemeyáu a munches otres estrelles brilloses del cielu nocherniegu —ente otres Alfard (α Hydrae), λ, μ y ν Hydrae, nesta mesma constelación.
La so temperatura efectivo ye de 4270 ± 18 K y ye 339 vegaes más lluminosa que'l Sol.
Tien un diámetru 33 vegaes más grande que'l diámetru solar, entemediu ente'l d'Arturu (α Bootis) y el d'Aldebarán (α Tauri), y xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación proyeutada de 2,4 km/s.

Iota Hydrae presenta un conteníu metálico daqué inferior a la solar, tando'l so índiz de metalicidá [Fe/H] entendíu ente -0,08 y -0,14.
Per otra parte, tamién foi clasificada como estrella de bariu —nel Bright Star Catalogue apaez catalogada como K2.5III-IIIbBa0.3—, polo que se suxirió que puede formar un sistema binariu con una nana blanca invisible.
Igualmente piénsase que pue ser una estrella variable con una fluctuación de rellumu de 0,04 magnitúes.
Dicha variabilidá nun foi confirmada, recibiendo Iota Hydrae la denominación provisional, tocantes a variable, de NSV 4528.

## Referencies
Iota Leonis

**Iota Leonis** (ι Leo / 78 Leonis / HD 99028 / HR 4399) ye un sistema estelar de magnitú aparente +3,94 na constelación de Leo. Alcuéntrase a 79 años lluz del Sistema Solar.

Iota Leonis ye una binaria espectroscópica que la so componente principal ye una subxigante blancu-mariella de tipu espectral F2IV y magnitú 4,03.
Tien una temperatura efectivo de 6637 K y una metalicidá —bayura relativa d'elementos más pesaos que'l heliu— comparable a la del Sol ([Fe/H] = +0,06).
Más evolucionada que la nuesa estrella, ta empezando a espandise, siendo'l so radiu un 50% más grande que'l radiu solar.
La so velocidá de rotación ye de siquier 16 km/s y tien una edá averada de 1400 millones d'años.
Paez ser una estrella variable —posiblemente del tipu Delta Scuti— que'l so rellumu fluctúa 0,04 magnitúes.

La componente secundaria pue ser una nana mariella de tipu G3V y magnitú 6,70. El periodu orbital del sistema ye de 192 años, anque esisten nicios d'un posible subsistema con un periodu de 16 años.
La masa total de dambes estrelles ye unes tres veces mayor que la masa solar y la so lluminosidá conxunta ye 13 vegaes superior a la del Sol.

Iota Leonis forma parte de les estrelles de corriente de l'Asociación estelar del sietestrellu.

## Referencies
Iota Leporis

**Iota Leporis** (ι Lep / 3 Leporis / HD 33802) ye un sistema estelar na constelación de Lepus, la llebre. Alcuéntrase asitiáu a 241 años lluz del Sistema Solar.

Visualmente, Iota Leporis apaez como una estrella doble que la so componente principal, **Iota Leporis A**, tien magnitú aparente +4,46 y tipu espectral B8V. Estrella caliente de 12.900 K de temperatura, relluma con una lluminosidá 160 vegaes superior a la del Sol. A partir d'estos datos puede deducise'l so radiu —2,5 vegaes más grande que'l radiu solar— y la so masa —de 3,5 mases solares—, indicando que se trata d'una estrella bien nueva d'unos 250 millones d'años d'edá. Como correspuende a una estrella de les sos carauterístiques, rota con una velocidá igual o superior a 190 km/s, completando un xiru en menos de 16 hores.

**Iota Leporis B** —visualmente a 17,6 segundos d'arcu de la estrella principal, lo que correspnde a una separación real de siquier 890 UA—, ye una nana mariella de tipu G5Ve con una temperatura superficial de 5240 K. De magnitú aparente +10,8, tien un 40% de la lluminosidá solar. Esiste una tercera componente que completa'l sistema, denomada **Iota Leporis Aa**, asitiada a namái 0,4 segundos d'arcu d'Iota Leporis A. Nada se sabe d'esta estrella acompañante, sacantes puede orbitar a 30 ~ UA de la estrella principal.

## Referencies
Iota Librae

**Iota Librae** (&iota; Lib) puede referise a dos estrelles distintes na constelación de Llibra:

* **[[Iota1 Librae]]** (24 Librae), estrella múltiple a 376 años lluz del Sol.
* **[[Iota2 Librae]]** (25 Librae), estrella blanca a 216 años lluz.
Iota Lupi

**Iota Lupi** (ι Lup) ye una estrella na constelación del Llobu.
Con magnitú aparente +3,54, ye l'octavu astru más brillosu na constelación.
D'alcuerdu al nuevu amenorgamientu de los datos de paralax de Hipparcos, alcuéntrase a 338 años lluz del Sistema Solar.
Ye miembru de l'Asociación estelar de Scorpius-Centaurus, que tamién inclúi a α Lupi, β Lupi y γ Lupi, les estrelles más brilloses del Llobu.

## Carauterístiques
Iota Lupi ye una subxigante de tipu espectral B2.5IV, una estrella que remató la fusión del so hidróxenu internu.
Tien una temperatura efectivo de 19.525 K y la so lluminosidá bolométrica —en toles llonxitúes d'onda— equival al 2082 vegaes la lluminosidá solar.
Acordies col so diámetru angular —0,69 milisegundos d'arcu—, tien un radiu de 7,7 radios solares.
Xira sobre sigo mesma con una alta velocidá de rotación proyeutada de 235 km/s.
La rápida rotación fai que la forma de la estrella nun seya esférica sinón elipsoidal, tando esnachada polos polos; el so grau de «achatamiento» envalórase en 0,17.

Con una masa de 6,9 ± 0,1 mases solares, Iota Lupi ta claramente per debaxo de la llende a partir del cual les estrelles rematen la so vida españando como supernoves.
Tien una edá averada de 20,3 millones d'años.

## Referencies
Iota Normae

**Iota Normae** (ι Nor) puede facer referencia a dos estrelles distintes na constelación de Norma:

* **[[Iota1 Normae]]** (HD 143474), estrella múltiple de magnitú 4,63;
* **[[Iota2 Normae]]** (HD 144480), estrella de magnitú 5,57.

## Referencies

## Enllaces esternos
Iota Horologii

**Iota Horologii** (ι Hor / HD 17051) ye una estrella de magnitú aparente +5,40 na constelación de Horologium visualmente asitiada al suroeste de la variable R Horologii. Al tar nuna constelación menor del hemisferiu sur nun tien nome tradicional.
En 1999 anuncióse'l descubrimientu d'un planeta estrasolar alredor d'Iota Horologii..

## Carauterístiques físiques
Iota Horologii alcuéntrase a 50,6 años lluz del Sistema Solar, siendo &chi; Eridani, a 7,3 años lluz, el sistema estelar conocíu más próximu a ella.
Ye una nana mariella de tipu espectral F9V o G0V similar al Sol tocantes a masa y radiu, anque la so lluminosidá ye un 80% mayor que la solar. La so temperatura superficial, 6110 K, ye 330 K más alta que la del Sol.

La velocidá de rotación d'Iota Horologii ye igual o superior a 6,2 km/s, tres veces más elevada que la del Sol. Amuesa mayor actividá cromosférica que la nuesa estrella y tien una edá averada de 625 millones d'años, enforma menor que los 4600 millones d'años d'edá del Sol.
El so movimientu al traviés del espaciu concasa col del cúmulu de les Híades, d'onde paez que foi espulsada y del qu'anguaño ta dixebrada 130 años lluz; el so altu conteníu en heliu y metales, según la so edá, sofiten dicha rellación.
La estrella pertenez a la corriente de Híades.

## Composición química
Como la mayor parte de les estrelles con planetes, Iota Horologii presenta una elevada metalicidá, aproximao un 50% mayor que la solar ([Fe/H] = +0,19).
Otros elementos como níquel y siliciu son tamién sobreabundantes en rellación al Sol.
Col fin d'estudiar la composición d'hipotéticos planetes terrestres, evaluáronse les rellaciones C/O y Mg/Si n'Iota Horologii.
La rellación C/O —igual a 0,66— implica que, como na Tierra, el siliciu sólido fundamentalmente atoparíase formando cuarzu y silicatos.
Sicasí, la rellación Mg/Si —que controla la composición exauta de los silicatos de magnesiu— ye 0,79, lo que trai que, d'esistir planetes terrestres, éstos puedan ser del tipu «Tierres riques en siliciu».

Per otra parte, el so conteníu de beriliu ye comparable al solar pero'l de litiu (logє[Li] = 2,66), ye notablemente más altu que na nuesa estrella.

## Sistema planetariu

El planeta, denomináu Iota Horologii b, mover nuna órbita escéntrica a una distancia de 0,93 UA de la estrella, similar a la que dixebra la Tierra del Sol. Sicasí, el planeta ye bien distintu al nuesu, yá que con una masa siquier el doble de la de Xúpiter probablemente seya un xigante gaseosu. El so periodu orbital ye de 320 díes. La distancia a la que s'atopa de la so estrella dexa la esistencia d'agua líquida; los posibles satélites d'esti mundu pueden ser mayores que los de Xúpiter y químicamente similares a los nuesos planetes terrestres.

En 2000 anuncióse la esistencia d'un discu de polvu alredor d'estrellar pero resultó ser un artificiu instrumental.

## Ver tamién
* Llista de planetes estrasolares

## Enllaces esternos

* Sistema planetariu d'Iota Horologii (Exoplaneten) 

## Referencies
Iota Pavonis

**Iota Pavonis** (ι Pav / HD 165499 / HR 6761) ye una estrella na constelación de Pavu de magnitú aparente +5,48. Alcuéntrase a 58 años lluz de distancia del Sistema Solar.

Iota Pavonis ye una análoga solar, esto ye, una estrella que les sos carauterístiques físiques tales como temperatura, metalicidá o presencia de compañeres estelares cercanes son similares a les del Sol. De tipu espectral G0V, ye una nana mariella que la so temperatura efectivo ye de 5950 K. Aproximao 170 K más caliente que'l Sol, nun ye tan asemeyáu a ésti pa ser considerada una ximielga solar, siendo más asemeyada a χ<sup>1</sup> Orionis o β Comae Berenices.

Iota Pavonis tien una metalicidá bien cercana a la esistente nel Sol, y paez ser cromosféricamente inactiva. Puede tener una edá en redol a los 6.270 - 7.000 millones d'años, topándose entendida ésta dientro del ampliu marxe que va dende los 2.650 a los 10.800 millones d'años.

## Referencies
Iota Pegasi

**Iota Pegasi** (ι Peg / 24 Pegasi) ye un sistema estelar na constelación de Pegasu asitiáu a 38,3 años lluz del Sistema Solar.
De magnitú aparente +3,77, ocupa'l novenu llugar por rellumu na so constelación.

La componente principal del sistema, **Iota Pegasi A**, ye una estrella blancu-mariella de la secuencia principal de tipu espectral F5V.
Con una temperatura superficial de 6426 K,relluma con una lluminosidá 3,3 vegaes mayor que la lluminosidá solar, siendo'l so diámetru ente un 40% y un 50% más grande que'l del Sol.
Xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación proyeutada de 7,5 km/s, implicando que'l so periodu de rotación ye igual o inferior a 9,6 díes.
Tien una masa de 1,32 mases solares.

A una distancia de 0,119 UA de la componente A —un 30% de la distancia que dixebra a Mercuriu del Sol— orbita **Iota Pegasi B**, una nana mariella que, d'alcuerdu a la so espectru, tien tipu G8V.
Ye una estrella menos lluminosa que'l Sol con una masa de 0,80 masa solar.
Emplega namái 10 díes, 5 hores y 3 minutos en completar una vuelta alredor de la so compañera a lo llargo d'una órbita práuticamente circular (ε ≈ 0).
El planu orbital ta inclináu 77,6º respectu al planu del cielu.

El sistema tien una metalicidá inferior a la solar, siendo la so bayura relativa de fierro ente'l 65% y el 89% de la esistente na nuesa estrella.
La so edá averada ye de 2400 - 2500 millones d'años.

## Ver tamién
* Llista d'estrelles brilloses más cercanes

## Referencies

## Enllaces esternos
* Iota Pegasi (Solstation)
Iota Piscium

**Iota Piscium** (ι Psc / 17 Piscium) ye una estrella na constelación de Piscis de magnitú aparente +4,13.
Nun tien nome propiu habitual, pero na astronomía china, xunto a Fum al Samakah (β Piscium), γ Piscium, θ Piscium y ω Piscium, formaba **Peih Leih**, «el rescamplu».
Alcuéntrase a 45 años lluz de distancia del Sistema Solar.

Iota Piscium ye una nana mariella de tipu espectral F7V, hasta ciertu puntu similar al nuesu Sol, magar la so lluminosidá y tamañu son daqué mayores.
Con una temperatura superficial de 6300 K, la so lluminosidá ye 3,3 vegaes superior a la del Sol. El so radiu ye un 50% más grande que'l radiu solar y la so masa envalórase un 25% mayor que la del Sol.
Puesto que cuanto mayor ye la masa d'una estrella más curtia ye la so permanencia na secuencia principal, con una edá actual de 3700 millones d'años, Iota Piscium va abandonar la secuencia principal nunos 600 millones d'años pa tresformase nuna subxigante.

Iota Piscium presenta dos carauterístiques distintives respectu al Sol. De primeres, el so periodu de rotación de 13 díes ye la metá del que tien el Sol. Per otra parte, el so metalicidá —datu que se rellaciona cola esistencia de sistemes planetarios— ye tan solo el 70% de la solar.
Sicasí, Iota Piscium ye unu de los oxetivos prioritarios del Terrestrial Planet Finder (TPF) pa la busca de planetes terrestres que puedan allugar vida.

## Ver tamién
* Llista d'estrelles brilloses más cercanes

## Referencies
Iota Persei

**Iota Persei** (ι Per / HD 19373 / HR 937 / GJ 124) ye una estrella na constelación de Perséu que s'atopa a 34,4 años lluz del Sistema Solar. La so magnitú aparente ye +4,05.

Iota Persei ye una nana mariella de tipu espectral G0V con una temperatura efectivo de 5945 K, llixeramente cimeru a la del nuesu Sol.
Con una masa un 16% mayor que la del Sol, el so diámetru ye un 51% más grande que'l diámetru solar.
Tien una lluminosidá 2,2 vegaes más alta que la lluminosidá solar.
La so velocidá de rotación proyeutada ye de 3,15 km/s y nun amuesa actividá cromosférica.
Tien una edá envalorada de 3800 ± 900 millones d'años, daqué inferior a los 4600 millones d'años d'edá del Sol.
El so metalicidá —bayura relativa d'elementos más pesaos que'l heliu— ye cimeru a la solar nun 30-40%.
Distintos elementos evaluaos amuesen niveles daqué mayores que nel Sol; namái'l circoniu presenta una bayura relativa práuticamente igual que na nuesa estrella.
Con gran cantidá d'heliu nel so nucleu, piénsase que ta próxima la so evolución escontra una estrella subxigante.

Iota Persei topar ente los oxetivos prioritarios del Proyeutu Darwin y del Terrestrial Planet Finder (TPF) pa la busca de planetes terrestres que puedan allugar vida. Anque se realizó una busca refecha de planetes en redol a Iota Persei, hasta'l momentu los resultaos fueron negativos.

## Ver tamién
* Llista d'estrelles brilloses más cercanes

## Referencies
Iota Scorpii

**Iota Scorpii** (ι Sco) puede referise a dos estrelles distintes na constelación de Scorpius:

* **[[Iota1 Scorpii]]** (HD 161471), estrella de magnitú 2,99;
* **[[Iota2 Scorpii]]** (HD 161912), estrella de magnitú 4,78.

Les dos estrelles tópense separaes 0,50º nel cielu.
Iota Trianguli Australis

**Iota Trianguli Australis** (ι TrA / HD 147787 / HR 6109) ye un sistema estelar na constelación del Triángulu Austral de magnitú aparente +5,27. Alcuéntrase a 132 años lluz del Sistema Solar.

Iota Trianguli Australis ye una binaria espectroscópica con un periodu orbital de 39,888 díes, siendo la órbita moderadamente escéntrica (ε = 0,28). 
La componente principal ye una subxigante de tipu espectral F4IV con una temperatura efectivo de 6992 K.
Xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación non inferior a 12,9 km/s y la rotación de les dos estrelles entá nun ta sincronizada —vease rotación síncrona—.
De la estrella secundaria nada se conoz.
Per otra parte, piénsase qu'esta binaria ye una variable Gamma Doradus —como γ Doradus, prototipu de la clase, o V398 Aurigae— con un periodu de 1,45557 díes.

Una tercer estrella completa'l sistema estelar. Tien magnitú +9,7 y visualmente alcuéntrase a 18,4 segundos d'arcu, lo qu'equival a una separación proyeutada d'aproximao 745 UA.
La metalicidá del sistema ye inferior a la solar —aproximao'l 60% de la mesma— y la so edá envalórase en 1700 millones d'años.

## Referencies
Iota1 Librae

**Iota1 Librae** (ι1 Lib / 24 Librae / HD 134759) ye un sistema estelar de magnitú aparente +4,54 asitiáu la constelación de Llibra. Alcuéntrase a una distancia de 376 años lluz del Sistema Solar.

Enantes clasificada como estrella A peculiar con un altu conteníu en siliciu, Iota1 Librae ta güei catalogada como una binaria espectroscópica de clase B9Vp. Los dos componentes, denominaes **Iota1 Librae Aa** y **Iota1 Librae Ab**, son estrelles blancu-azulaes de la secuencia principal de tipu B9 con una temperatura envalorada de 11.000 K, que les sos lluminosidáes son 149 y 94 vegaes mayores que la del Sol. Les sos mases respeutives son 3,1 y 2,9 vegaes mayores que la masa solar.
El periodu orbital d'esta binaria ye de 23,469 años, siendo la separación media 14,9 UA, la metá de la distancia ente Saturnu y el Sol.
La órbita ye moderadamente escéntrica, lo que fai que la separación ente elles varie ente 11,3 y 18,6 UA; el próximu periastru va tener llugar en 2018.

A pocu menos d'un minutu d'arcu alcuéntrase otra binaria, que les sos componentes reciben los nomes de **Iota1 Librae B** (de magnitú 10) y **Iota1 Librae C** (de magnitú 11).
Son dos nanes marielles de tipu G4 y G8. Tán dixebraes ente sí 230 UA y el so periodu orbital ten de ser de siquier 2700 años. Compañeres reales de la binaria Aa/Ab, el par d'estrelles marielles ta separáu del par d'estrelles blancu-azulaes siquier 6600 UA.

## Referencies
Iota Sagittarii

**Iota Sagittarii** (ι Sgr) ye una estrella na constelación de Saxitariu de magnitú aparente +4,13.
Alcuéntrase a 182 años lluz del Sistema Solar.
Fai 1,3 millones d'años tuvo llugar el so máximu acercamientu a la Tierra, llegando a tar a 75 años lluz; entós el so rellumu algamó magnitú +2,21.

Iota Sagittarii ye una xigante o xigante lluminosa naranxa de tipu espectral K0II-III con una temperatura efectivo de 4567 K.
Les xigantes naranxes son frecuentes nel cielu nocherniegu; Kaus Medius (δ Sagittarii), Kaus Borealis (λ Sagittarii), Nash (γ2 Sagittarii) y τ Sagittarii son dellos exemplos na mesma constelación de Saxitariu.
Iota Sagittarii tien una lluminosidá 90 vegaes superior a la del Sol. En banda J —nel infrarroxu cercanu— la so lluminosidá ye 140 vegaes mayor que la solar.

La midida del diámetru angular d'Iota Sagittarii en distintes bandes, una vegada consideráu'l escurecimientu de llimbu, ye de 2,32 ± 0,02 milisegundos d'arcu.
Esti valor, xunto a la distancia a la que s'atopa, dexa evaluar el so radiu, siendo ésti 14 vegaes más grande que'l radiu solar.
Per otra parte, evidencia una metalicidá inferior a la del Sol nun 40% ([Fe/H] = -0,23).

Iota Sagittarii puede constituyir un sistema binariu.
De la posible compañera estelar nada se sabe.

## Referencies
Iota1 Scorpii

**Iota1 Scorpii** (ι1 Sco / HD 161471 / HR 6615) ye una estrella de magnitú aparente +3,02 na constelación del Escorpión. Comparte la denominación de Bayer *[[Iota]]* con ι<sup>2</sup> Scorpii, pero paez que dambes estrelles nun tán físicamente rellacionaes. Iota1 Scorpii alcuéntrase aproximao a 1790 años lluz del Sistema Solar ente qu'Iota2 Scorpii topar al doble de distancia.

Iota1 Scorpii ye una superxigante mariella de tipu espectral F2Iae con una temperatura superficial de 6700 K. La so lluminosidá ye 29.000 vegaes mayor que la lluminosidá solar, emitiendo la mayor parte de la so radiación como lluz visible.
Les superxigantes d'esti tipu son bien escases, yá que s'atopen —con un nucleu inerte d'heliu— nuna etapa de transición escontra la fase de superxigante colorada.
Con un diámetru 125 vegaes mayor que'l del Sol —equivalente al 60% del tamañu de la órbita terrestre—, Iota1 Scorpii xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación de siquier 36 km/s, polo que completa una vuelta n'aproximao mediu añu.

Iota1 Scorpii pierde masa estelar a un ritmu más d'un millón de vegaes superior al del Sol. Puede tener una masa averada de 12 mases solares, magar ésta pudiera xubir a 20 mases solares.
Ye una candidata p'acabar esplotando como una brillosa supernova.

## Ver tamién
* Llista d'estrelles más lluminoses

## Referencies
Iota2 Fornacis

**Iota2 Fornacis** (ι2 For) ye una estrella na constelación de Fornax, el fornu, de magnitú aparente +5,85.
Comparte la denominación «Iota» con Iota1 Fornacis pero nun esiste rellación física ente dambes estrelles.
Ente que Iota2 Fornacis ta a 111 años lluz del Sistema Solar, Iota1 Fornacis ta unes seis veces más alloñada.

Iota2 Fornacis ye una estrella blancu-mariella de la secuencia principal de tipu espectral F5V, polo que al igual que'l Sol, funde hidróxenu nel so nucleu.
Bien paecida a ψ Capricorni, δ Equulei o ε<sup>2</sup> Arae A, la so temperatura efectivo ye de 6294 ± 74 K.
Ye un 32% más masiva que'l Sol y la so edá envalorada ye de 2700 - 3700 millones d'años.
Tocantes al so tamañu, según un estudiu tien un diámetru un 85% más grande que'l diámetru solar, pero otru asígna-y un diámetru un 40% mayor que'l del Sol.

Iota2 Fornacis tien un delidiáu metálicu notablemente inferior a la solar ([M/H] = -0,41).
La so bayura relativa de fierro ye, sicasí, menos distinta de la del Sol ([Fe/H] = -0,18) y ye, como tantes otres estrelles de la nuesa redolada, una estrella del discu finu.

## Referencies
Iota2 Normae

**Iota2 Normae** (ι2 Nor / HD 144480) ye una estrella asitiada na constelación de Norma.
Comparte la denominación de Bayer «Iota» con Iota1 Normae, nun esistiendo rellación física ente dambes estrelles.
De magnitú aparente +5,57, Iota2 Normae alcuéntrase, d'alcuerdu al nuevu amenorgamientu de los datos de paralax de Hipparcos, a 280 años lluz del Sistema Solar.

Iota2 Normae ye una estrella de la secuencia principal blancu-azulada de tipu espectral B9.5V.
De similares carauterístiques a les de θ Hydrae o a les de la primaria de δ Cygni, tien una temperatura superficial de 10.185 K.
La so lluminosidá bolométrica —en tol espectru electromagnéticu— ye 49 vegaes superior a la del Sol.
Tien un radiu 2,3 vegaes más grande que'l radiu solar y xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación proyeutada de 86 km/s.

Iota2 Normae tien una masa de 2,52 mases solares y nun algamó nin la metá de la so vida como estrella de la secuencia principal. Nun ye una estrella variable y de fechu ye una de les estrelles menos variables —más estables— ente les reparaes pol satélite Hipparcos.

## Referencies
Iota2 Scorpii

**Iota2 Scorpii** (ι2 Sco / HD 161912 / HR 6631) ye una estrella de magnitú aparente +4,78 na constelación del Escorpión. Comparte la denominación de Bayer *[[Iota]]* con ι<sup>1</sup> Scorpii, pero piénsase que dambes estrelles nun tán físicamente rellacionaes. Iota2 Scorpii alcuéntrase aproximao a 3700 años lluz del Sistema Solar.

Iota2 Scorpii ye una superxigante blanca de tipu espectral A2Ib con una temperatura superficial de 8800 K. Descomanadamente lluminosa, 21.000 vegaes más que'l Sol, la so lluminosidá, sicasí, queda lloñe de la de Deneb (α Cygni), tamién superxigante de tipu A.
El radiu d'Iota2 Scorpii ye 60 vegaes mayor que'l radiu solar y rota con una velocidá de 39 km/s —siendo esta una velocidá mínima, el valor real depende del enclín de la so exa al respective de nós—, lo que da como resultáu un periodu de rotación de más de 80 díes.

Iota2 Scorpii pierde masa estelar a un ritmu añal de 2 milmillonésimes de la masa solar, una cifra non bien alta en rellación a la reparada n'otres superxigantes. Con una masa averada de 12 mases solares —o quiciabes daqué inferior—, el destín final d'Iota2 Scorpii ye inciertu. Puede acabar esplotando como una supernova, o puede tresformase nuna rara nana blanca masiva compuesta por neón, oxíxenu y magnesiu.

## Referencies
Ípsilon Aquarii

**Ípsilon Aquarii** o **Úpsilon Aquarii** (υ Aqr / 59 Aquarii) ye una estrella na constelación d'Acuariu.
La so magnitú aparente ye +5,20 y alcuéntrase a 74 años lluz del Sistema Solar.
Ye miembru de l'Asociación estelar de Hércules-Lyra —definida per vegada primera en 2004—, a la que tamién paecen pertenecer α Circini y MN Ursae Majoris.

Ípsilon Aquarii ye una nana mariella de tipu espectral F7V que la so temperatura superficial ye de 6551 K.
Xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación igual o mayor de 35,7 ± 1,8 km/s, completando una vuelta en menos de 2,18 díes.
El so metalicidá pue ser comparable a la solar ([Fe/H] = +0,06), anque otra fonte establez un conteníu metálico un 73% mayor que'l del Sol ([Fe/H] = +0,24).
Tien una masa de 1,34 mases solares y la so antigüedá nun ye bien conocida; diversos estudios cifren la so edá ente 150 y 1600 millones d'años.

Ípsilon Aquarii paez tener una compañera estelar que la so separación visual con ella ye de 6,1 segundos d'arcu. Descubierta en 2005, la separación y posición realtiva de les dos estrelles permaneció inalterada mientres más d'un añu, lo qu'indica a rellación física ente dambes. El rellumu de l'acompañante ye unes 125 vegaes menor que'l de Ípsilon Aquarii.

## Referencies
Ípsilon Aurigae

**Ípsilon Aurigae** o **Upsilon Aurigae** (υ Aur / 31 Aurigae / HD 38944 / HR 2011) ye una estrella de magnitú aparente +4,74 asitiada na constelación d'Auriga. Alcuéntrase a 475 años lluz de distancia del Sistema Solar.

Ípsilon Aurigae ye una xigante colorada de tipu espectral M0III. La so temperatura superficial ye de 3800 K y ye 990 vegaes más lluminosa que'l Sol. El so radiu ye 73 vegaes mayor que'l radiu solar, práuticamente la distancia ente'l Sol y el planeta Mercuriu. Ye posible que sía una estrella variable con una pequeña variación nel so rellumu de 0,1 magnitúes.

Ípsilon Aurigae tien una edá d'unos 760 millones d'años, cuando empezó la so vida como una estrella blanca de tipu B9. Mientres 585 millones d'años l'hidróxenu del so nucleu internu foise tresformando —por aciu fusión nuclear— en heliu; una vegada consumíu l'hidróxenu, la estrella empezó a espandise y esfrecese. N'algamando clase G, la estrella amontó'l so rellumu nun factor de 7, pa depués empezar la fusión del heliu internu en carbonu y oxíxenu. Escosáu l'heliu, la estrella ta agora aumentando'l so rellumu de nuevu con un nucleu inerte de carbonu-oxíxenu. Nun futuru va tornase inestable y va empezar a púlsar como una variable Mira, para, n'última instancia, espulsar les sos capes esteriores y convertise nuna nana blanca.

## Referencies
Iota1 Normae

**Iota1 Normae** (ι1 Nor / HD 143474) ye una estrella múltiple asitiada na constelación de Norma.
Con magnitú aparente +4,63, ye la tercer estrella más brillosa de la constelación, dempués de γ<sup>2</sup> Normae y ε Normae.
D'alcuerdu al nuevu amenorgamientu de los datos de paralax de Hipparcos, alcuéntrase a 128 años lluz del Sistema Solar.

## Componentes
La estrella primaria del sistema, **CD-57 6235 A**, tien magnitú aparente +5,20.
Ye una subxigante blanca de tipu espectral A7IV, catalogada tamién como A5V.
Tien una temperatura superficial de 7620 K y xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación proyeutada de 175 km/s.
La so masa ye casi'l doble de la del Sol (1,94 mases solares).

La componente secundaria, **CD-57 6235 B**, tien magnitú 5,76.
Ye una estrella blanca de la secuencia principal de tipu A6V.
Tien una masa un 65% mayor que la masa solar y completa una órbita en redol a la primaria cada 26,9 años. La órbita ye bien escéntrica (y = 0,52).

Una tercer estrella, **CPD-57 7500 C**, completa'l sistema. De magnitú +8,02, emplega más de 4750 años en completar una órbita alredor del par interior.
Ye una nana mariella de tipu G8V —asemeyáu a 61 Ursae Majoris— con una masa inferior a la del Sol nun 12%.

## Composición química
El sistema presenta una metalicidá —bayura relativa d'elementos más pesaos que'l heliu— comparable a la solar ([Fe/H] = +0,01).
Sicasí, l'analís de diversos metales evidencia que dalgunos d'ellos son muncho más abondosos que nel Sol y otros son deficitarios.
Asina, destaquen los elevaos conteníos de neodimiu y cobaltu, esti metal seis vegaes más abondosu que nel Sol.
Nel otru estremu, los conteníos de vanadiu y estronciu son bien baxos, siendo la bayura relativa d'esti postreru namái un 8% de la del Sol.

## Referencies
Ípsilon Capricorni

**Ípsilon Capricorni** (υ Cap / 15 Capricorni) ye una estrella na constelación de Capricorniu.
Tien magnitú aparente +5,17 y alcuéntrase, d'alcuerdu al nuevu amenorgamientu de los datos de paralax de Hipparcos (5,62 ± 0,29 milisegundos d'arcu), a 580 años lluz del Sistema Solar.
Nun tien nome propiu habitual pero en China señalaba **Loo Sieu**, un asterismu en forma d'encaxe.

## Carauterístiques
Ípsilon Capricorni ye una fría xigante colorada de tipu espectral M2III —tamién clasificada como M1III— que la so temperatura efectivo ye de 3629 ± 7 K.
Les xigantes coloraes de tipu M son muncho menos abondosos nel cielu nocherniegu que les de tipu K, siendo Gacrux (γ Crucis), Hydor (λ Aquarii) y ψ Virginis exemplos notables.

A partir de la magnitú absoluta de Ípsilon Capricorni, una vegada practicada la correición bolométrica, puede envalorase la so lluminosidá, siendo ésta unes 855 vegaes superior a la del Sol.
Presenta un conteníu metálico daqué per debaxo de la solar, siendo'l so índiz de metalicidá [Fe/H] igual a -0,08.
Tocantes al so tamañu, les midíes del so diámetru angular realizaes mientres ocultación llunares, dependen en cierta midida de la llonxitú d'onda utilizada.
Asina, a una llonxitú d'onda de 0,55 μm, el so diámetru angular ye de 4,10 ± 0,70 milisegundos d'arcu, ente que a una llonxitú d'onda mayor (0,70 μm), el so valor ye de 4,50 ± 0,50 milisegundos d'arcu.
Dambes midíes tienen en cuenta'l escurecimientu de llimbu
Estos valores dexen acutar el so radiu ente 79 y 86 radios solares, lo qu'equival aproximao a 0,38 UA.

## Variablidad
Ípsilon Capricorni puede ser una estrella variable —recibe'l nome provisional de variable NSV 25208—, magar dicha variabilidá ta pendiente de confirmar.

## Referencies
Ípsilon Carinae

**Ípsilon Carinae** o **Upsilon Carinae** (υ Carinae / υ Car) ye una estrella de la constelación de Carina de magnitú aparente +2,92. Forma'l asterismu de la Cruz del Diamante xunto a Miaplacidus (β Carinae), θ Carinae y ω Carinae. Ostenta l'escuru nome de **Vathorz Prior**, d'orixe nórdicu antiguu-llatín, que'l so significáu ye «la que preciede na llinia de flotación», probablemente en referencia a la llinia de flotación del Argo Navis.

Ípsilon Carinae ye una estrella binaria asitiada, d'alcuerdu al nuevu amenorgamientu de los datos de paralax de Hipparcos, a unos 1440 años lluz de distancia del Sistema Solar.
La componente principal, **Ípsilon Carinae A** (HD 85123 / HR 3890), ye una superxigante blanca de de magnitú aparente +3,01 y tipu espectral A8Ib.
Tien una temperatura efectivo de 7.600 ± 350 K.
Muncho más grande que'l Sol, el so diámetru ye aproximao 84 vegaes más grande que'l diámetru solar. La so velocidá de rotación proyeutada —siendo ésti un valor mínimu que depende del enclín del so exa de rotación— ye de 12 km/s.

La componente secundaria, **Ípsilon Carinae B** (HD 85124 / HR 3891), ye una xigante blancu-azulada de magnitú aparente +6,26 y tipu espectral B7III.
La so temperatura efectivo ye de 23.000 ± 1.600 K.
La lluminosidá conxunta del sistema ye 15.100 vegaes mayor que la del Sol.

La separación visual ente dambes estrelles ye de 5,03 segundos d'arcu.
El periodu orbital del sistema ye de siquier 19.500&nbsp;años y la distancia actual ente los dos componentes d'aproximao 2.000&nbsp;UA.
La so edá envalórase en 12 millones d'años.

## Ver tamién
*Llista de les estrelles más lluminoses

## Referencies