Igantzi

**Igantzi** ye una villa y un conceyu español de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Pamplona, Na contorna de Cinco Villes y a 70,4&nbsp;km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población ye de .

La villa ta arrodiada de praos abarganaos, cultivos y felechales. Ensin entrar al pueblu y en direición a la vecina Aranaz puede vese la Ermita de San Xuan Xar que'l so interior ye una cueva y que ta enclavada na reserva natural de San Juan Xar carauterizada pola esistencia de la especie arbórea del carpe (Carpinus betulus) y una fonte d'agua melecinal. Nel so términu municipal inclúyense tamién los barrios de caseríos de Berrizaun, Frain, Irisarri, Unanua, Elusta, Piedadeko Gaina y Sarrola. Una de los meyores vistes de la llocalidá puede almirase dende la Ermita de La nuesa Señora de la Piedá que ta na parte alta del pueblu y adosada al campusantu. Ente les casones del pueblu alza la Ilesia de San Miguel Arcánxel.

## Topónimu
Ye mentada per primer vegada nun testu escritu en 1366 sol nome de *Eançi*. Nel sieglu XVII apaez yá so la so denominación actual de *Igantzi* (1644), anque contemporánea d'esta ye tamién la forma *Yanzi*. Un pocu anteriores son les formes entemedies *Yançi* (1603) y *Ihanzi* (1617). 

Basándose nel nome más antiguu conocíu de la llocalidá y comparándolo cola evolución d'otros topónimos navarros, el filólogu Alfonso Irigoyen propunxo un hipotéticu topónimu orixinal *Eiantzi* qu'evolucionara a *Eantzi* y darréu de la manera que yá ta documentada históricamente. Sía que non ye un nome d'escura etimoloxía y de significáu desconocíu. Mikel Belasko incide na so obra en que son dellos los topónimos navarros qu'acaben nel sufixu *-(t)zi* que tienen una etimoloxía difícil.

El nome en llingua vasca de la llocalidá ye *Igantzi*, que surde a partir de les formes documentaes del sieglu XVII cola apaición de la denomada *g antiyod* per un sitiu y por otru'l caltenimientu d'un soníu similar al representáu d'antiguo na grafía castellana pola ce cedilla qu'anguaño en vascu trescríbese como *tz*. Yá que el conceyu pertenez a la zona vascófona de Navarra dende'l 31 de xineru de 1989 (Decretu Foral 16/1989, de 19 de xineru) el conceyu denominar oficialmente pol so nome vascu: **Igantzi**.

## Xeografía física

### Situación
La villa de Igantzi ta asitiada al norte de la Comunidá Foral de Navarra. El so términu municipal tien una superficie de 16,634&nbsp;km² y llinda al norte col conceyu de Lesaka, al este col d'Etxalar y al oeste col d'Aranaz.

## Demografía
## Evolución de la población

## Alministración

## Monumentos

### Monumentos relixosos

**Ilesia de [[San Miguel Arcánxel]]**, del sieglu XVI, d'estilu góticu tardíu. Mientres el sieglu XVIII añader a la planta cuadrada orixinal los brazos, dando llugar a la planta actual. El retablu data del sieglu XVII y anque orixinariamente nun tenía torre y l'actual data del añu 1940.

**Ermita de La nuesa Señora de la Piedá**, del sieglu XVI alcontrada nel altu de Piedá, na carretera escontra Lesaka. A mediaos del sieglu XX fixéronse grandes reformes y asitióse un pequeñu campanariu. A destacar la fachada orixinal de piedra, onde figura la fecha de 1554, en lletra gótica. La fiesta celebra'l día de la virxe en setiembre.

**Ermita de San Xuan Bautista**, allugada na redoma del ríu Latsa. Trátase d'una cueva escarvada na roca, con tres fuentes na parte baxa. A estes fontes atribúyese-yos propiedaes curatibles. Tamién destaca'l carpe (Carpinus betulus), especie protexida, polo qu'en 1987 declaróse Reserva Natural.

## Personaxes célebres
* **Juan Bautista Machicote Yrisarri** (1802-1881): Marques de Machicote (13/02/1869), Escoyíu Diputáu a Cortes 15 de Xineru de 1869 pola circunscripción de San Xuan de Puertu Ricu.
* **Martín Belarra** (1807-1878): hacendado, industrial y diputáu navarru progresista.
* **[[Juan José Txoperena]]** (1946): pelotari aficionáu de la especialidá de mano
* **[[Miguel Ángel Txoperena|Miguel Ángel Txoperena, ''Txoperena II'']]** (1952): pelotari profesional de la especialidá de mano. Foi campeón del manomanista de segunda.
* **[[Mikel Txoperena|Mikel Txoperena, ''Txoperena III'']]** (1962): pelotari de la especialidá de mano en trinquete. Medayista nos mundiales y Xuegos Olímpicos.
* **[[Oscar Txoperena|Oskar Txoperena, ''Txoperena IV'']]** (): pelotari de la especialidá de mano en trinquete. Medayista nos mundiales.

## Referencies

## Ver tamién
* Fábrica de lloza de Igantzi
* Navarra
* Llista de conceyos de Navarra

## Enllaces esternos
* Conceyu de Igantzi - Páxina web oficial.
* Datos de Igantzi - Gobiernu de Navarra - Información y datos d'entidaes llocales de Navarra.