Universidá de Columbia

La **Universidá de Columbia na Ciudá de Nueva York **(n'inglés, *Columbia University in the City of New York*), comúnmente conocida como la **Universidá de Columbia**, ye una universidá privada d'Estaos Xuníos allugada nel Altu Manhattan, Nueva York. Anguaño ye considerada como una de les universidaes mas prestixoses del mundu.

Ye unu de los miembros de la Ivy League. Ye la institución d'educación cimera más antigua del estáu de Nueva York, la quinta más antigua d'Estaos Xuníos, y unu de los nueve colexos coloniales fundaos antes de la Revolución Americana. Na actualidá la Universidá de Columbia opera nel estranxeru colos *Centros Globales de Columbia* con sedes en Amán, Beixín, Istambul, París, Bombay, Rio de Janeiro, Santiago de Chile y Nairobi. 

La universidá foi fundada en 1754 como "Colexu del Rei" (*King's College* en idioma inglés) por carta real de Xurde II de Gran Bretaña. Dempués de la Guerra de la Revolución Americana , el Colexu del Rei convirtióse de volao nuna entidá estatal, y pasó a llamase Universidá de Columbia en 1784. La universidá agora opera so un estatutu creáu en 1787 qu'asitia a la institución so un conseyu priváu d'alministración. Esi mesmu añu, el campus de la universidá foi treslladáu de l'Avenida Madison al so allugamientu actual nel Morningside Heights (Manhattan), nel qu'ocupa más de seis manzanes de la ciudá, aproximao 32 acres (0,129 km² ). La universidá toma venti escueles y ta afiliáu con numberoses instituciones, ente elles el Colexu de Profesores, Barnard College y la Xunión de Seminarios Teolóxicos, con programes de llicenciatura conxuntos disponibles al traviés del Seminariu Teolóxicu Xudíu d'América, según la Escuela Juilliard.

Al igual que Harvard y Stanford, Columbia ye una de les universidaes mas selectives de los Estaos Xuníos, con un porcentaxe añal d'almisión del 6%. Columbia alministra añalmente'l Premiu Pulitzer. Cuenta con 96 premiu Nobel y, a partir de 2011, tenía más alumnos ganadores del Premiu Nobel que cualesquier otra institución académica nel mundu. La universidá ye unu de los catorce miembros fundadores de l'Asociación d'Universidaes Americanes y foi la primer escuela nos Estaos Xuníos en conceder el títulu de médicu. Los alumnos notables de la universidá inclúin nueve xueces de la Corte Suprema de los Estaos Xuníos, 20 multimillonarios vivos; 26 ganadores de los Premiu Óscar; y 29 Xefe d'Estáu, ente ellos trés Presidentes de los Estaos Xuníos.

## Historia
### Colexu del rei (1754-1784)
Los discutinios sobre la fundación d'un colexu na Provincia de Nueva York empezó yá en 1704, cuando'l coronel Lewis Morris escribió a la Sociedá pal Espardimientu del Evanxeliu nel estranxeru, el brazu misioneru de la Ilesia d'Inglaterra, pa persuadir a la sociedá que la Ciudá de Nueva York yera una comunidá ideal pa establecer una universidá; Sicasí, nun foi hasta la fundación de la Universidá de Princeton nel ríu Hudson, en Nueva Jersey lo que fizo a la Ciudá de Nueva York considerar seriamente la fundación d'una universidá. En 1746 aprobóse una llei pola asamblea xeneral de Nueva York pa recaldar fondos pa la fundación d'una nueva universidá. En 1751, l'Asamblea nomó una comisión de diez residentes de Nueva York, siete de los cualos yeren miembros de la Ilesia d'Inglaterra, pa dirixir los fondos acumulaos pola llotería del estáu escontra la fundación d'una universidá.

En xunetu de 1754, Samuel Johnson entamó les primeres clases nuna nueva escuela allegante a la Ilesia de la Trinidá, allugada no que güei ye baxu Broadway en Manhattan. Hubo ocho estudiantes de la clase. Nel Colexu del Rei, los futuros líderes de la sociedá colonial podíen recibir una educación diseñada pa "ampliar la mente, ameyorar la comprensión, apolazar tol home, y capacitalos pa sofitar a los personaxes más brillosos de toles estaciones elevaes na vida". Una manifestación temprana de los oxetivos de la institución foi l'establecimientu en 1767 de la primer escuela de medicina d'Estaos Xuníos a conceder el títulu de médicu.

La revolución americana traxo la crecedera de la universidá al so fin, lo qu'obligó a la suspensión de la enseñanza en 1776, que duró ocho años. Sicasí, la institución siguió exerciendo una influencia significativa na vida americana al traviés de les persones venceyaes con él. Ente los primeros estudiantes y alministradores de la escuela del rei yeren John Jay, el primer presidente del Tribunal Supremu de los Estaos Xuníos, Alexander Hamilton, el primer secretariu de l'Ayalga, Gouverneur Morris, l'autor de la versión final de la Constitución d'EE.XX., y Robert R. Livingston, un miembru del comité de cinco homes que redactó la Declaración d'Independencia.

### Columbia College (1784-1896)
Dempués de la Revolución, la universidá pasó a ser cargu del estáu de Nueva York col fin de restaurar la so vitalidá. L'Asamblea Llexislativa alcordó asistir a la universidá, y el 1 de mayu de 1784, aprobóse una *Llei pa la concesión de ciertos privilexos a la universidá hasta agora llamáu Colexu del Rei*. Dicha llei crea un Conseyu de Rexentes pa supervisar la reanimación del Colexu del Rei, y, nun esfuerciu pa demostrar el so sofitu a la nueva República, l'Asamblea Llexislativa establez que "el Colexu de la Ciudá de Nueva York, hasta agora llamáu Colexu del Rei, va llamase y va conocer d'equí d'equí p'arriba pol nome de *Universidá de Columbia*. Los rexentes, finalmente diéronse cuenta de la defectuosa constitución de la universidá en febreru de 1787 y designaron un comité de revisión, dirixíu por John Jay y Alexander Hamilton. N'abril d'esi mesmu añu, aprobóse un nuevu estatutu pa la universidá, inda n'usu anguaño, que da'l poder a una xunta privada de 24 Síndicos.

En 1857, el Colexu treslladar de Park Place, cerca del actual sitiu del conceyu, a la 49th Street y Madison Avenue, onde permaneció mientres los siguientes cuarenta años. Mientres la última metá del sieglu XIX, Columbia asume rápido la forma d'una universidá moderna. La Escuela de Derechu de Columbia foi fundada en 1858. La primer escuela de minería del país, un precursor de l'actual Fundación y Escuela d'Inxeniería y Ciencies Aplicaes, establecer en 1864 y foi gallardoniada col primer Columbia Ph.D. nel añu 1875.

Nel 21 de mayu 1787, William Samuel Johnson , fíu del Dr. Samuel Johnson, foi escoyíu por unanimidá Presidente de la Universidá de Columbia. Antes de desempeñase na universidá, Johnson participara nel Primer Congresu Continental, y fuera escoyíu como delegáu a la Convención Constituyente. Mientres un periodu na década de 1790, cola ciudá de Nueva York como la capital federal y estatal, y nel país socesivos gobiernos federalistes, fixeron que Columbia alicara y espolletara so los auspicios de federalistes como Hamilton y Jay. Tanto'l presidente George Washington y el vicepresidente John Adams asistieron al empiezu de la Universidá'l 6 de mayu de 1789, como un tributu d'honor a los numberosos alumnos de la escuela que participara na Revolución Americana.

Cuando Seth Low llegó a la presidencia de Columbia en 1890, promovió enérxicamente l'ideal de la universidá pa la universidá, l'allugamientu de la federación estazada de les escueles autónomes y competir so una alministración central que fizo fincapié na cooperación y los recursos compartíos. El Barnard College de la muyer convirtiérase nuna afiliada de Columbia en 1889, la escuela de medicina tuvo so la égida de la Universidá en 1891, siguíu pol Colexu de Profesores en 1893. Nesti momentu, les inversiones de la universidá de Nueva York de bienes raíz convertir na principal fonte d'ingresu estable pa la escuela, debíu principalmente a la rápida espansión de la población na ciudá. El desenvolvimientu de les facultaes de posgráu en ciencia política, filosofía y la ciencia pura de Columbia establecer como unu de los primeros centros de la nación pa la educación de posgráu. En 1896, los fideicomisarios autorizaron oficialmente l'usu d'otru nome nuevu, la Universidá de Columbia, y anguaño la institución ye conocida oficialmente como la Universidá de Columbia na ciudá de Nueva York

### Universidá de Columbia (1896-presente)

El mayor llogru, sicasí, foi mover la universidá de la cai 49th al campus más ampliu de Morningside Heights, diseñada como un pueblu académicu urbanu por McKim, Mead y White, la reconocida firma d'arquiteutos del sieglu. L'arquiteutu Charles Follen McKim diseño Columbia con edificios señoriales que siguen el modelu del Renacimientu italianu. La Universidá siguió espolletando dempués del so movimientu a la zona alta en 1897.

Mientres la presidencia de Nicholas Murray Butler (1902-1945), Columbia surdió como un centru nacional d'excelencia pa la innovación educativa y el llogru académicu. La Escuela de Periodismu foi establecida por legáu de Joseph Pulitzer en 1912.

L'estudiu de les ciencies floriaron xunto coles artes lliberales. Franz Boes fundó la moderna ciencia de l'antropoloxía nes primeres décades del sieglu XX, como Thomas Hunt Morgan marcó l'aldu de la xenética moderna. En 1928, el Centru Médicu Presbiterianu de Columbia, el primer centru d'esti tipu en combinar la enseñanza, la investigación y l'atención al paciente, abrióse oficialmente como un proyeutu conxuntu ente la Facultá de Medicina y l'Hospital Presbiterianu.

La investigación sobre l'átomu polos profesores John R. Dunning, II Rabi, Enrico Fermi y Polykarp Kusch asitia'l departamentu de Física de Columbia nel centru d'atención internacional na década de 1940, tres la construcción de la primer pila nuclear pa empecipiar lo que se convirtió nel Proyeutu Manhattan. En 1947, pa satisfaer les necesidaes de los soldaos que tornaben de la Segunda Guerra Mundial, una estensión de la Universidá foi reorganizada como una escuela de grau de la universidá y foi designada a la Escuela d'Estudios Xenerales de la Universidá de Columbia.

## Campus

El campus principal ocupa seis manzanes en Morningside Heights (Manhattan) y foi diseñáu cola idea de ser l'únicu campus de la universidá, pero n'abril de 2007 mercóse otru terrén en Manhattanville p'ampliar les actuales instalaciones.

## Deportes

Columbia compite na conferencia Ivy League de la División I de la NCAA.

## Alumnos notables



Ficheru:Official portrait of Barack Obama.jpg|Barack Obama, presidente de los Estaos Xuníos y Premiu Nobel de la Paz. Clase de 1983.
Ficheru:Alexander Hamilton portrait by John Trumbull 1806.jpg|Alexander Hamilton, padre fundador y primer Secretariu de l'Ayalga de los Estaos Xuníos.
Ficheru:Paul Auster BBF 2010 Shankbone small.jpg|Paul Auster, novelista d'Estaos Xuníos Ficheru:FDR
Ficheru:FDR in 1933.jpg|Franklin D. Roosevelt, presidente de los Estaos Xuníos. Escuela de Lleis.
Ficheru:John Jay (Gilbert Stuart portrait).jpg|John Jay, padre fundador y primer xefe de Xusticia de los Estaos Xuníos.
Ficheru:President Theodore Roosevelt, 1904.jpg|Theodore Roosevelt, presidente de los Estaos Xuníos y Premiu Nobel de la Paz. Escuela de Lleis.
Ficheru:Warren Buffett KU Visit.jpg| Warren Buffett, direutor executivu de Berkshire Hathaway y una de les persones más riques del mundu.



## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitiu web oficial de la Universidá de Columbia
* Sitiu web oficial de la Universidá de Columbia n'español 
* Columbia Undergraduate Science Journal Revista que publica la Universidá