open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ámsterdam

**Ámsterdam** ([] na pronunciación del neerlandés) ye la capital de los Países Baxos. La ciudá alcuéntrase nes orielles del ríu Amstel. Foi fundada nel sieglu XII como un pueblu pesqueru. Anguaño ye la ciudá más poblada d'Holanda, y un gran centru financieru y cultural conocíu internacionalmente. 

Tien una población de , y nel so área metropolitana viven aproximadamente 2 millones. Amás, forma parte de la gran conurbación holandesa, llamada **Randstad**, (xunto a les ciudaes de L'Haya y Rotterdam), na que viven más de 6,5 millones d'habitantes.

El centru históricu de la ciudá fízose nel sieglu XVII, y güei tovía ye ún de los más grandes d'Europa. N'aquella dómina ficieron na ciudá una serie de canales semicirculares alredor del centru la ciudad. Dempués edificáronse les nueves cais al estilu típicu holandés. Ámsterdam ye conocida coloquialmente como "La Venecia del Norte".

Magar que ye la capital del país, nunca foi sede de la xusticia, el gobiernu o'l parllamentu holandés, yá que toos estos muérganos atópense na ciudá de L'Haya, que ye la principal ciudá d'Holanda, con respeutu a política y xusticia.

Ámsterdam, y toa Holanda, tien fama pola tolerancia, el lliberalismu y la diversidá de la so población.

## Clima
El clima d'Ámsterdam ye moderáu, baxo una fuerte influyencia del Océanu Atlánticu y los vientos que d'él remanecen. L'iviernu ye fríu, pero non estremu. El branu ye calorosu, yá qu'al ser un clima llentu, la sensación de calor xorrez.

## Galería

Amsterdam-3542-Prinsengracht-vom Westerkerktoren-2008-gje.jpg|Prinsengracht
Amsterdam-3254-Reguliersgracht-2008-gje.jpg|Reguliersgracht
Amsterdam-3308-Herengracht 88-Strassenlokal-2008-gje.jpg|Herengracht
Amsterdam-3284-Brouwersgracht-Hausboote-2008-gje.jpg|Brouwersgracht
Amsterdam-3376-Groenburgwal-Zuiderkerk-2008-gje.jpg|Zuiderkerk
Amsterdam-3194-Leidseplein-2008-gje.jpg|Leidseplein
Amsterdam-3178-Blumenmarkt-Tulpen-2008-gje.jpg|Tulips
Amsterdam-3634-Fietsen-Garage-2008-gje.jpg|Fietsen-Garage
Amsterdam-3754-Oudezijds Voorburgwal-2008-gje.jpg|Oudezijds Voorburgwal
Amsterdam-3816-Oudezijds Voorburgwal-Bulldog und Gottahaves-2008-gje.jpg|Oudezijds Voorburgwal


## Referencies

## Enllaces esternos

* Guía On-line d'Ámsterdam
* Amsterdam Destination Guide 
* Guía de turismu d'Ámsterdam
Submarín

El **submarín** o **somarín** ye una embarcación que pue navegar somerxida embaxo l'augua. La mayoría d'ellos empléguense con fines militares, magar que dellos tienen un usu científicu. 

Los primeros submarinos movíense manualmente, pos los motores marinos aínda nun taben inventaos, y muncho menos pa funcionar embaxo l'agua. Más sero, en perfeicionándose, diben tener funciones militares y diben emplegase pa fundir los buques enemigos por métodos como introduci-yos parafuses nos cascos de madera. Dellos emplegaron esplosivos, pero na mayoría los casos la consecuencia que llevaba arreyada esta práutica yera la destrucción del propiu submarín xunto col barcu enemigu.

A lo último, tres de les primeres fases de desendolcu del submarín, les téuniques navales ameyoraron y los inxenieros foron quien a instala-yos motores capaces d'andar penriba y pembaxo les agües y a pone-yos torpeos col envís d'atacar llanzándo-yoslos a otros barcos; finalidá principal de la esistencia d'esta clas de barcos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Guadalupe (Francia)

**Guadalupe** (pallabra que remanez del árabe *Wad al luben* que significa "ríu escondíu"; , en criollu *Gwadloup*) ye un pequeñu archipiélagu de Les Antilles, nel Mar del Caribe y qu'anguaño ye un Departamentu d'ultramar de Francia. Alcuéntrase a 600 km al norte de les costes d'América del Sur y al sureste de la República Dominicana. Antiguamente denomábase *Karukera*, que significaba "la islla de les belles agües". Foi descubierta por Cristóbal Colón dándo-y el so actual nome n'honor de la virxe de Guadalupe. Popularmente, na cultura *[[criolla|créole]]* denómase-y *Gwada*.

## Referencies
Les Bermudes

**Les Bermudes** (*Bermuda*, n'inglés), ye un archipiélagu d'América del Norte nel océanu Atlánticu que forma parte del Territoriu Británicu d'Ultramar.

## Referencies
Corbata

La **corbata** ye una tira, fecha polo xeneral de seda o d'otru material que s'ata alrodiu'l cuellu, dexando cayer dambos estremos con fines estéticos. 

## Orixe
El so nome vien del italianu, *corvatta* o *crovatta*, deriváu de "croata". L'orixe data del añu 1660, cuando los xinetes del exércitu croata usaben pañuelos de colores ataos al pescuezu. 

Hai a lo menos dos clases de corbates, la llarga que ye'l tipu que más s'emplega anguaño, y la corta o "de moñu". Anguaño ye un complementu de la camisa y el traxe, y símbolu d'elegancia y formalidá nel vistir masculín nos países occidentales.

## Nudos de corbata
L'atar la corbata pue da-y un aspeutu estremáu al portador por mor de les estremaes clases de nudos. Los más conocíos son el nudu inglés y el francés, que s'estremen ente ellos namái que pal francés hai que-y dar una vuelta más a la tela, xenerándose un nudu más voluminosu y consideráu (polo xeneral) más elegante.

L'emplegu correutu de la corbata, requier que nunca nun pase de l'altor del cintu, que'l nudu quede bien axustáu y pegáu al cuellu de la camisa y que la parte más delgada quede tres de la parte ancha, ensin sobrepasar el so llargor.

Hai delles maneres d'atala: 

* El nudu simple o *four in hand* o francés
* El nudu duple simple o inglés
* El nudu Windsor
* El nudu mediu Windsor
* El nudu pequeñu
* El nudu cruciáu

## Diseños
La corbata, el pañuelu(ascot) y la paxarina son les prendes decoratives del vestuariu masculín de les sociedaes occidentales, y valen pa da-y un toque personal al vestuariu.

Hailes d'estremaes clases, variando'l diseñu, color, material, anchor, llargor, tipos de nudu a usar y el preciu. En diseñu destaquen les corbates a rayes, llunares o llises.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Videu que mostra com facer un nudo de corbata
* Tutoriales pa facer los principales nudos de corbata (1) (n'español)
* Tutoriales pa facer los principales nudos de corbata (2) (n'español)
* El llinguax de les corbates (n'español)
* Cómo vistir la corbata (n'español)
Capadocios

Los **capadocios** foron un pueblu indoeuropéu que vivía na rexón de Capadocia n'Asia Menor.

Yeren descendientes de los antiguos hitites y foron helenizándose adulces, perespecialmente dempués de 334 e.C. cola conquista de Persia por Alexandru Magnu. La so llingua, el capadociu, recibió fuertes influyencies griegues. Enantes pensábase que yeren d'orixe siriu, pero la investigación determinó que teníen un orixe indoeuropéu.

## Referencies

## Enllaces esternos
El Correo Catalán

***El Correo Catalán*** foi un diariu de Barcelona fundáu'l 16 d'avientu de 1876 por Manuel Milà i de la Roca, que nun entamu valía d'órganu d'espresión pa una estrema drecha carlista, católica y conservadora. Llevó a cabu campañes d'oposición llexitimista y enfrentóse colos periódicos republicanos. Suspendíu pola autoridá, salió col nome d*'El Eco del Milanesado*, *El Noticiero* (1880) y *El Fénix* (1900). 

Dende 1912, axúntase a la Solidaritat Catalana, asoleya dellos escritos en catalán. Foi'l primer periódicu barcelonés qu'incluyó una páxina de deportes. En xunetu de 1936 intervinióse la imprenta pa editar l'Avant y, dempués, La Batalla. Reapaeció en 1939. 

P'hacia 1960 entama un cambéu radical, con una apertura ideolóxica p'hacia temes catalanes. Dexó d'espublizase en 1985.

## Referencies

## Enllaces esternos
Islles Malvines

Les **Islles Malvines** (n'inglés *Falkland Islands*) constitúin un archipiélagu allugáu al sur del Océanu Atlánticu, na plataforma epicontinental denomada Mar Arxentín, a una distancia mínima de 480 km de la Patagonia arxentina, a 772 km al noreste del cabu de Fornos, 1080 km al oeste de les Islles Xeorxa del Sur y Sandwich del Sur, y a 940 km al norte de la Islla Elefante en L'Antártida.

Alministraes pol Reinu Xuníu a partir de la ocupación de 1833, constitúin anguaño ún de los sos territorios d'ultramar. Arxentina, pola so parte, reclámales como de so, ya inclúyeles nominalmente dientro de la so provincia de Tierra del Fueu, L'Antártida ya Islles del Atlánticu Sur. La capital ye **Puerto Argentino/Stanley**, siendo **Stanley** el nome oficial británicu y **Puerto Argentino** l'arxentín.

## Historia

## Política

## Xeografía

## Economía

## Cultura

## Referencies

## Enllaces esternos
* Origins of Falkland Islanders
* L.L. Ivanov *et al*.  Sofia: Fundación Manfred Wörner, 2003. ISBN 954-91503-1-3 (en castellanu)
* Carlos Escudé y Andrés Cisneros, dir. ''Historia general de las rellaciones exteriores de la República Argentina''. Obra desarrollada y publicada bajo los auspicios del Consejo Argentino para las Rellaciones Internacionales (CARI). Buenos Aires: GEL/Nuevohacer, 2000. ISBN 950-694-546-2 (en castellanu)
* D.W. Greig, Sovereignty and the Falkland Islands Crisis. *Austrialian Year Book of International Law*. Vol. 8 (1983). páxs. 20-70.
Montserrat

La islla de **Montserrat** ye un Territoriu d'Ultramar dependiente del Reinu Xuníu allugáu al sureste de la islla de Puertu Ricu, n'agües del Mar Caribe. Ye una de les Islles de Sotaventu, que formen parte de les Antilles Menores o Pequeñes Antilles al suroeste d'Antigua y al noroeste de Guadalupe. La islla foi nomada pol monte del mesmu nome (allugada metanes xunto a Barcelona n'España) por Cristóbal Colón en 1493.

## Historia

## Política

## Xeografía

## Economía

## Cultura

## Referencies

## Enllaces esternos
Martinica

La islla de la **Martinica** ye un departamentu d'ultramar francés allugáu al norte de Saint Lucia, n'agües del Mar Caribe (como tal, constitúi una **rexón ultraperiférica de la Xunión Europea**). Esta islla pertenez al grupu de les denomaes Antilles Menores y dientro d'esti pertenez al grupu de les denomaes Islles de Barloventu. Ye montañosa y d'orixe volcánicu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Islles Turques y Caicos

Les **Islles Turques y Caicos** () son un territoriu d'ultramar dependiente del Reinu Xuníu y tán allugaes al norte de la islla La Española, au s'afayen Haití y La República Dominicana, n'agües del mar Caribe. Hasta l'añu de 1962 yeren alministraes por Xamaica, pero al algamar ésta la so independencia, pasaron a depender del gobernador xeneral de Les Bahames. Cuando Les Bahames, algamaron tamién la so independencia en 1973 pasaron a constituyise como un territoriu aparte, y magar que nel añu de 1982 el Reinu Xuníu concedió-yos la independencia, les islles dieron marcha atrás y prefirieren siguir gobernaes como un territoriu dependiente de la corona Británica. El nome de "Islles Turques" débesa a la bayura natural, nel archipiélagu, d'una mena de cactus que dase un aldéu a un fez (sombreru) turcu.

## Historia

## Política

## Xeografía

## Economía

## Cultura

## Referencies

## Enllaces esternos
Islles Caimán

Les **Islles Caimán** (n'inglés, *Cayman Islands*) son un Territoriu d'Ultramar dependiente del Reinu Xuníu y allugáu al noroeste de Xamaica, ente la islla de Cuba y la costa d'Hondures, n'agües del Mar Caribe. Foren colonizaess por esploradores británicos ente los sieglos XVIII y XIX y entamaron a ser alministraes pol gobiernu de Xamaica a partir de 1863. Cuando Xamaica algamó la so independencia en 1962 les Islles Caimán pasaron a ser alministraes como territoriu del Imperiu Británicu. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Piliceira (parroquia)

**Piliceira** ye una parroquia del conceyu asturianu d'Ibias. Situada na fastera meridional del conceyu, tien una estensión de  y una población de . Cuatro d'ellos viven nel llugar homónimu, que tien dos cases que pertenecen alministrativamente a Galicia, y ún ta empadronáu n'Arandoxo, aunque ésti ta dafechamente despobláu dende hai varios años.

## Llocalidaes

## Referencies

## Enllaces esternos
105 e.C.

**105 e.C.** foi un añu del calendariu romanu prexulianu. Nel Imperiu romanu foi conocíu como *añu del consuláu de Rufu y Máximu*, y tamién como añu *649 [[Ab urbe condita]]*. La so denomación como añu 463 remóntase al entamu de la Edá Media, cuando quedó establecíu l'Anno Domini como forma avezada de dar nome a los años.

## Fechos
* 6 d'ochobre - Batalla d'Arausio, na que los cimbros destrozaron dos exércitos romanos a la vera'l ríu Ródanu no que foi la mayor derrota de los romanos dende la batalla de Cannas (216 e.C.).
* Fina la guerra de Jugurta, qu'entamara en 112 e.C., tres de la captura de Jugurta pol xeneral romanu Lucius Cornelius Sulla por culpa de la traición de Bocchus I, rei de Mauritania.

## Nacencies
*  -

## Muertes
* Marcus Aurelius Scaurus, políticu y xeneral romanu, executáu como prisioneru de guerra tres de la so captura na batalla d'Arausio.

## Referencies

## Enllaces esternos
106 e.C.

## Fechos

## Nacencies
* 3 de xineru - Marcu Tuliu Cicerón escritor y políticu romanu.
* 29 de setiembre - Cneu Pompeyu Magnu políticu y xeneral romanu.

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
115 e.C.

## Fechos
* -

## Nacencies
* Marco Licinio Craso, políticu romanu.

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
109 e.C.

## Fechos
*Quintu Ceciliu Metelu'l Numídicu y Marcu Xunu Silanu son cónsules.
*Unvien al cónsul Quintu Ceciliu Metelu a les provincies norteafricanes pa derrotar a Yugurta.
*Mitrídates I de Comaxene casa con Laodice VII Thea.
*Hispania Ulterior: el pretor Quintu Serviliu Cepión vence a los lusitanos.

## Nacencies
* -

## Muertes
*Sames II de Comaxene, segundu rei de Comaxene (dende'l 130 e.C.). Asocediólu'l so fíu Mitrídates I Calínico.
*Parisades V, rei del Bósforu que reinó aproximao dende'l 140 e.C./125 e.C.

## Referencies

## Enllaces esternos
110 e.C.

## Fechos
* Jugurtha, rei de Numidia, vence a un exércitu romanu que taba mandáu pol xeneral Aulus Postumius Albinus.

## Nacencies
*  -

## Muertes
* Edersceal, 95º rei d'Irlanda

## Referencies

## Enllaces esternos
118 e.C.

**118 e.C.** foi un añu del calendariu romanu pre-xulianu. Na dómina recibió'l nome d*'Añu del Consuláu de Cato y Rex* (o tamién, con menor frecuencia, añu 636 Ab urbe condita). La denominación 118 e.C. tien usáose pa esti añu dende l'entamu de la Edá Media, cuando la era cristiana convirtióse na forma avezada de dar nome a los años n'Europa.

## Fechos
* Fúndase la colonia romana de Narbo Martius na Galia Narbonense. Esta colonia, orixe de l'actual ciudá de Narbona, había ser la capital de la provincia.
* Acaba, con victoria romana, la segunda guerra dalmática. L. Caecilius Metellus, el xeneral vencedor, añade a los de so l'apellíu *Delmaticus*.
* Muerre'l rei de Numidia Micipsa y el reinu, según los deseyos de so, divídese'n trés partes, caúna de les cuales va pa ún de los fíos del rei muertu: Adherbal y Hiempsal I, fíos naturales, y Jugurtha, que fuera adoptáu por Micipsa.

## Nacencies
* Lucullus, cónsul romanu (m. 56 e.C.).

## Muertes
* Micipsa, rei de Numidia.

## Referencies

## Enllaces esternos
120 e.C.

## Fechos
*

## Nacencies
*Berenice III, Reina d'Exiptu
*Lluciu Corneliu Sisena, escritor y políticu
*Cayu Verres, pretor corruptu (dómina aproximada)

## Muertes
* Hiparcu de Nicea, astrónomu y matemáticu griegu, en Rhodes (dómina aproximada)
* Polibiu, historiador griegu

## Referencies

## Enllaces esternos
Unión Nacional Española

La **Unión Nacional Española** (UNE) foi un partíu políticu español tradicionalista que sofitaba'l nomamientu de Xuan Carlos I como socesor de Francisco Franco Bahamonde dientro de los entamos fundamentales del Movimientu.
 
Formáronlu en 1974 dellos antiguos dirixentes carlistes como Antonio de Oriol, José Luis Zamanillo, José María Valiente e Miguel Fagoaga y darréu integróse nél l'ex-ministru franquista Gonzalo Fernández de la Mora que se convirtió nel so líder. 

Foi ún de los partíos que-y dio orixe a Alianza Popular en 1976 y desapaeció oficialmente en mayu de 1977.
Xosé Caveda y Nava

**Xosé Caveda y Nava** , foi un escritor asturianu, ún de los qu'entamaron la escritura n'asturianu.

Yera fíu de Francisco de Paula Caveda y Solares, amigu de Gaspar Melchor de Xovellanos. Entamó los estudios nel Institutu Xovellanos de Xixón, treslladándose dempués a Madrid. La invasión francesa y la muerte de so padre, interrumpiéron-y los estudios, magar que siguió la so formación d'un mou autodidacta en Villaviciosa, ingresando en 1818 na Real Academia de la Historia.

Durante'l Trieniu Lliberal formó parte de la Milicia Nacional, polo que, cola restauración del absolutismu hebo de tapecese na so ciudá natal. Tres de la muerte de Fernandu VII foi miembru de la Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies, hasta la so desapaición cuando va sustituyila la diputación provincial.

Formó parte de les files moderaes y foi diputáu en Cortes en 1837. Escribió una «Memoria histórica sobre la Junta General del Principado» (1834) y «Coleición de poesías en dialecto asturiano» (1839) que foi'l primer llibru imprentáu n'asturianu; una esbilla de poesíes, con delles propies que foi modelu lliterariu pa los escritores n'asturianu del sieglu XIX. La imaxe rural qu'espeyó nes sos obres devino un tópicu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ablana

L**'ablana** ye'l frutu d'un arbustu que llamen **ablanal** o **parra** (*corylus avellana*). Tien una forma esferoidal con un diámetru d'ente 10 y 15 mm. y compónse de tres partes: un **garapiellu** (cubierta vexetal de color verde), un **cascu** fibrosu que seca al madurecer y una **parte comestible**.

Tradicionalmente les ablanales plántense nes orielles de los praos, y son un complementu a otres actividaes agrícoles y ganaderes.
Les ablanes cuéyense a lo último del branu o al entamu de la seronda, abaxando si fai falta les cañes de les ablanales con un gabitu y echándoles nuna fardela que se suel llevar amarrada a la cintura pa tener les manes llibres. En casa, esbíllense y pónense a secar al sol en corredor pa poder consumiles tol añu.

## Propiedaes nutricionales
Les ablanes estrémense d'otros frutos pola so riqueza en lípidos y proteínes, la importancia de los aportes enerxéticos, la poca presencia d'agua nelles y una tasa de glúcidos modesta. 
Son ún de los frutos mas ricos en oligoelementos (fierro, cobre y cinc) y en vitamines (sobremanera la vitamina E y les del grupu B, pero tamién A y C). Tamién contienen abondos elementos minerales (fósforu, magnesiu, calciu, potasiu y azufre).

## Gastronomía
Les ablanes puen consumise naturales o turraes. En respostería, entren tradicionalmente na composición de tartes, bizcochos o casadielles (nesti casu mezclaes con nueces). Tamién s'ellaboren llicores a partir d'elles.

## Historia
Les ablanales monteses crecen de manera espontánea n'Asia Menor. Los primeros en cultivales fueron los turcos, que siguen siendo anguaño los principales productores mundiales. Dende Turquía, el cultivu estendióse per Grecia y Roma y posteriormente pel restu d'Europa. 

N'Asturies sábese que nel sieglu XVIII la producción d'ablana yera enforma importante, y parte d'ella esportábase a Inglaterra dende'l puertu de Xixón. 

Anque la producción menguó enforma a lo llargo del sieglu XX, anguaño, Asturies ocupa'l segundu llugar d'España en producción d'ablanes, dempués de Cataluña. Les principales zones de producción son Piloña (onde se celebra’l **Festival de l'ablana** el primer domingu d'ochobre dende los años 70), los conceyos del altu Nalón, Grau, Quirós o Teberga. Ente les variedaes autóctones destaquen la Negreta, Amandi, Quirós, Casina y Villaviciosa.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina del Festival de l'ablana en Piloña
Andecha por Carreño

**Andecha por Carreño** foi una formación política de calter llocal del conceyu de Carreño nacida nel 2007 tres un conflictu llegal poles sigles d'Andecha Astur. Formó parte de la coalición eleutoral Unidá y algamó representación con un conceyal: Santiago Artime, que repitía candidatura cola nueva formación tres cuatro años nel cargu con Andecha Astur. Pretendía contribuyir, dende'l conceyu, a la creación d'un frente del nacionalismu asturianu d'izquierdes. En 2008, al formar parte del so procesu de conversión en federación de partíos, camudóse'l nome a Unidá Nacionalista Asturiana.

Andecha por Carreño recoyía tamién, nel so programa eleutoral, delles de les revindicaciones del movimientu vecinal: 
*Oposición al esfarrapamientu del Alto Aboño y al descontrol urbanísticu de Candás. 
*La defensa de los puestos de trabayu de la mar y la proteición de los valores paisaxísticos. 
*La necesidá d'un parque de vivienda pública n'alquiler. 
*El frenu a la invasión d'industria contaminante. 





PSOE
PP
UICA
IX-BA-LV
URAS
Andecha por Carreño
Total


**2007**
6
4
3
2
1
1
**17**




## Referencies

## Enllaces esternos

*Blog d'Andecha por Carreño
Mediu de comunicación de mases

Un **mediu de comunicación de mases** (n'inglés:**Mass media**) ye un términu emplegáu pa denomar el sector de los medios de comunicación fechu y específicamente diseñáu p'aportar a una gran audiencia.

El públicu potencial d'un mediu de comunicación de mases pue ser mundial como nel casu d'internet.

Col establecimientu d'ua rede de radio dende la segunda década y la xeneralización de los periódicos con gran tirada orixínase'l términu de Mass media.

El desendolcu económicu y teunolóxicu de los caberos años pue ufiertar a un gran públicu y a precios progresivamente más baxos toda una serie de productos empobinaos a la comunicación. La incidencia na sociedá d'esta nueva forma comunicativa foi mui estremada, en parte algamó una diminución de la comunicación personal direuta y tamién facilitó la formación d'una opinión pública. Los medios de comunicación de mases empleguen abonda publicidá y tamién la propaganda política direuta o indireuta.

## Tipos de medios de comunicación de mases
* Llibru
* Diariu
* Revista 
* Cine
* Radio
* Televisión
* Internet (*World Wide Web*)
* Anunciu publicitariu
* Otros: Discu compautu, DVD, videocaset

## Referencies

## Enllaces esternos
Cousas

**Cousas** ye una obra d'Alfonso Daniel Rodríguez Castelao, asoleyada en dos partes (1926 y 1929), que ye una interpretación trescendente de Galicia, una esploración de la so problemática socio-económica al traviés del desfile de marxinaos: Vieyes abandonaes, xentes somorguiaes na miseria, ciegos...

La obra entama cola introducción "A carón da natureza", introducción que-y val al autor pa manifestar qu'emplegó la lliteratura como calce d'espresión por mor de la necesidá de comunicar mensaxes que la pintura nun pue espresar.

Cada cousa ta compuesta por un testu y una semeya complementaria que-y dan fondu dramáticu a los socesos desendolcaos. El testu avera brevemente asuntos, polo xeneral d'ambiente llabriegu o marineru, de temática variada, sintéticos, comprimíos por mor d'una téunica asemeyada a la que Castelao emplega nos sos dibuxos: trazos firmes y llimpios qu'amuesen l'oxetu en primer planu, demientres que'l restu de la información nun ye más que suxestión.

La fórmula qu'emplega Castelao nesta obra ye mui orixinal, un nuev xéneru que supera la llende de lo esclusivamente lliterario pa, cola ayuda de la imaxe, narrar socesos nos que tán enxertos estremaos personaxes con procuru especial na frase y na pallabra. La cousa ye la manifestación más completa del estilu de Castelao, ye en sí mesma un estilema, pos ta presente en tola so narrativa, fasta'l puntu de poder desplicar la estructura d'Un ollo de vidro, Retrincos o Os dous de sempre como una compilación de coses.

## Referencies
Opinión pública

La **opinión pública** ye'l conxuntu de creyencies, discursos y perceiciones del pueblu d'un llugar determináu sobro un asuntu. Pue conocese al traviés del sufraxu (pos los ciudadanos en democracia van votar al partíu que meyor espeye la so opinión), de téuniques de recoyida de datos (como la encuesta, la entrevista o los manifiestos) o al traviés de les manifestaciones, seyan o non espontanies. Si la opinión pública se modifica n'Estaos con soberanía popular, pue camudar el réxime de gobiernu, ye por eso que la prensa y la propaganda faen por influyila.

## Referencies

## Enllaces esternos
Propaganda

La **propaganda** ye una información presentada y difundida col enfotu d'influyir na ciudadanía pa que faigan una aición determinada. Magar que'l mensax contenga información verdadera, ye posible que seya partidista, nun presentar un cuadru completu y equilibráu del oxetu en cuestión. L'emplegu primariu provién del contestu comercial y del políticu, referiéndose polo xeneral a los esfuercios patrocinaos por gobiernos o partíos.

L'oxetivu de la propaganda política ye aumentar el sofitu (o la refuga) a una cierta posición, enantes que presentar esta posición. L'oxetivu de la propaganda ye la opinión de la xente, non la información. Por mor d'ello, la información que tresmite la propaganda ye frecuente que tenga una alta carga emocional, faciendo un llamáu a los sentimientos patrióticos.

N'inglés, la pallabra *propaganda* suel tener fuertes connotaciones ñegatives (y tamién polítiques). Nun ye necesariamente asina n'otres llingües, y l'emplegu del términu pue llevar a confusión. Por exemplu en Brasil y dellos países de fala hispana, especialmente n'América del Sur, *propaganda* usualmente val pa referise a la forma más común de manipulación de la información: la *[[publicidá]]*. En realidá la propaganda intenta modificar la voluntá con intención política, demientres que la publicidá tien otros oxetivos y estética dafechamente estremaos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Sabela I d'Inglaterra

**Sabela I**, tamién conocida como "La Reina Virxe" o "La Bona Reina Bess", (Londres; 7 de setiembre de 1533 – ídem; 24 de marzu de 1603), reina d'Inglaterra ya Irlanda dende'l 17 de payares de 1558 hasta'l día de la so muerte. Coronada tres la muerte de la so hermana María I, fízose cargu d'un país dixebráu por custiones relixoses na segunda metá del sieglu XVI. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Hatshepsut

**Hatshepsut**, reina-faraón de la dinastía XVIII d'Exiptu. Quintu gobernante de tala dinastía, reinó alrodiu de 1479 e.C. hasta 1457 e.C.. Gobernó col nome de **Maatkara Hatshepsut**, y aportó a ser la muyer que más tiempu tuvo nel tronu de les "Dos Tierres".

El nome de **Hatshepsut** col que se-y reconoz anguaño, yera nun entamu un títulu col significáu de *"La primera ente les dames nobles"*, que tamién se presentaba na so forma completa de **Hatshepsut Jenemetamón**, esto ye, *"La primera ente les dames nobles qu'abraza a [[Amón (mitoloxía)|Amón]]"*.
Estaos Federaos de Micronesia

Los **Estaos Federaos de Micronesia** o **Micronesia** son un país de Micronesia ensin capital fixa, si non que va rotando d'una islla a otra. Ye l'únicu país au esisten varios centenares de reis reconocíos pola llei, toos llexítimos. Tamién ye ún de los pocos países que roten la xefatura del estáu ente los xefes de cada estáu federáu, seya esti rei o presidente el líder d'esta rexón (dellos tienen al rei como xefe de gobiernu y d'estáu al mesmu tiempu).

## Referencies

## Enllaces esternos
Nome de Nebty

Nel Imperiu Mediu d'Exiptu, concretamente nes dinastíes XI y XII, los faraones recibíen cinco títulos reales. Al nome de nacencia (conocíu como *Nome de Sa-Ra*) amestábase-yos otros cuatro títulos nel momentu d’algamar el tronu. Estos cinco títulos formaben parte de la titulatura oficial y simbólica del poder faraónicu: el Nome d'Horus, el **Nome de Nebty**, el Nome d'Horus Doráu, el Nome de Tronu y el citáu Nome de Sa-Ra.

El *Nome de Nebty* o «Nome de les Dos Dames» fai referencia a dos deidaes protectores d'Exiptu: la diosa Nekhbet, representada como un abutre y adorada en *Nekhen* (Hieracómpolis), capital relixosa del Altu Exiptu, y la diosa Uadyet, representada como una cobra y venerada en Buto, nel Baxu Exiptu. Esti títulu simbolizaba la unidá de los dos territorios d'Exiptu so'l mandu del faraón.

Los indicios más antiguos del usu del *Nome de Nebty* daten del periodu Tinita, siendo’l faraón Den de la Dinastía I d'Exiptu ún de los primeros n’utilizalu. Tamién Semerkhet incluyó esti títulu na so titulatura. Sicasí, nun se fixó definitivamente como parte estable del ritual real hasta la Dinastía XII, cuando yá formaba parte integral de la presentación formal del soberanu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Nome d'Hor-Nub

Nel Imperiu Mediu d'Exiptu, dinastíes XI y XII, los faraones recibíen cinco títulos. Amestaben al nome de nacencia otros cuatro más cuando algamaben el tronu. 

Yeren los siguientes: 

Nome d'Horus, Nome de Nebty, Nome d'Horus Doráu, Nome de Tronu y Nome de Sa-Ra (o nome de nacencia).

El *Nome d'Hor-Nub* representábase col xeroglíficu exipcianu del dios Horus (*Hor:* un Ferre) sobro'l símbolu del oru (*Nub:* un sartal con pinganielles), más el apelativu asignáu al faraón.

Den, na dinastía I, asoció'l so *nome d'Horus* col símbolu exipcianu del oru. Dyeser, na dinastía III, ya usaba'l *Nome d'Horus d'Oro*.

Ye nel Imperiu Mediu cuando s'amestó esta titulatura real de fincia.

El *Nome d'Horus Doráu* xunto col Nome de Nebty, foren los títulos menos usaos polos faraones.
Nome de Nesut-Bity

El títulu de Nesut-Bity ta desvinculáu ensembre de cualesquier creyencia relixosa: tien calter xeográficu, asociando al rei a dos especies naturales carauterístiques de los ambientes del Altu y Baxu Exiptu, qu'ensamen los dominios del Rei como xunión de los contrarios.(*F. Raffaele*)

Nel Imperiu Mediu d'Exiptu, dinastíes XI y XII, los faraones recibíen cinco títulos. Amestaben al nome de nacencia otros cuatro más cuando algamaben el tronu. 

Yeren los siguientes: 

Nome d'Horus, Nome de Nebty, Nome d'Horus Doráu, Nome de Tronu y Nome de Sa-Ra (o nome de nacencia).

Yera la miente más avezada de representar un nome real, incluyéndolu dientro d'un caxullu, símbolu formáu por una cuerda ovalada colos cabos añudaos.

Surde a mediaos de la dinastía II con Sened, Neferkaseker y Peribsen , tamién s'utilizó demientres la dinastía III con Nebka y Huny, magar que'l so emplegu namái se fizo davezu dempués de la dinastía IV.

Seneferu, el primer rei de la dinastía IV, preconiza l'usu del caxullu endolcando el nome real; dende entós, el nome de Nesut-Bity, dientro del caxullu, sustituyó al nome d'Horus como títulu principal del faraón.

El **Nome de Nesut-Bity** ye'l más emplegáu nes Llistes Reales.
Nome d'Horus

El **Nome d'Horus** foi'l símbolu más antiguu usáu pa representar el títulu de faraón: un ferre (dios Horus) sobro un serekh (fachada del palaciu), col nome del rei, n'escritura xeroglífica exipciana.

Nel Imperiu Mediu d'Exiptu, dinastíes XI y XII, los faraones exipcianos recibíen cinco títulos. Amestaben al nome de nacencia otros cuatro más cuando algamaben el tronu. 

Yeren los siguientes: 

Nome d'Horus, Nome de Nebty, Nome d'Horus Doráu, Nome de Tronu y Nome de Sa-Ra (o nome de nacencia).

**Horus** enriba'l **Serekh** ye una representación simbólica del palaciu del rei protexíu pol dios supremu del cielu, identificáu col mesmu rei, y poro, ye'l dios-rei qu'abelluga y protex la so tierra, a toles coses y seres vivos qu'habiten nella. La fuercia y significáu d'esta metáfora tien raigones míticos y relixosos darréu qu'implica'l conceutu de "rei divín" como fonte y orixe del drechu del **Rei** a gobernar na tierra y en tolos sos habitantes; el nome d'Horus yera del calter sagráu y tenía de ser usáu n'ámbitos culturales, ceremoniales, relixosos, máxicos, bélicos y funerarios, magar que nun heba una regla fixa y taba arreyáu a cambeos según la dómina y el contestu.

El *serekh* yá apaez al entamu de la historia exipciana, na Paleta de Narmer. 

Sekhemib, faraón de la dinastía II, camudó'l so nome por Peribsen, y sustituyó la proteición del dios Horus pola de Seth, dablemente por problemes políticos, sustituyendo'l símbolu d'Horus pol del dios **Seth**. Khasekhemwy, el siguiente rei de la dinastía II, alluga sobro'l so *serekh* a Horus y Seth, xuntos, dablemente pa conciliar a los dos grupos enfrentaos.
Faru d'Alexandría

El **Faru d'Alexandría** yera una torre construyida nel sieglu III e.C. (ente los años 285 y 247 e.C.) na islla de Pharos n'Alexandría, Exiptu, pa sirvir como puntu referencia'l puertu y llueu como faru. Foi una de Les Siete Maraviyes del Mundu Vieyu.

Con una altura estimada d'al rodiu d'unos 115 ó 150 metros foi la estructura fecha pol home más alta a lo llargo d'abondos sieglos, y foi identificada como una de les Siete Maraviyes del Mundu por Antípatru de Sidón.

## Historia
Foi fechu pol arquiteutu Sóstrato de Cnidu per orde de Ptoloméu II na Islla de Faru, (*Pharos*), frente a Alexandría. Consistía nuna xigantesca torre sobre la qu'una foguera prendía toles nueches marcaba la posición de la ciudá a los navegantes, yá que la costa na zona'l delta'l Nilu ye perllana y nun había, poro, nenguna referencia pa la navegación.

Estímase que la so altura alcanzaba los 134 metros y na so construcción utilizáronse grandes bloques de vidru que fueron asitiaos nos cimientos pa evitar la erosión y aumentar la resistencia contra la fuercia del mar. L'edificiu, erixíu sobre una plataforma de base cuadrada, yera de forma octogonal, y taba construyíu con bloques de mármol ensamblaos con plomu fundíu. Na parte más alta un gran espeyu metálicu reflexaba de día la lluz del sol, y de nueche proyeutaba la lluminosidá d'una gran foguera a una distancia d'hasta cincuenta quilómetros.

Xunto cola Gran Pirámide de Giza, el faru sobrevivió al restu de les Siete Maraviyes del Mundu Vieyu. Sin embargu, foi severamente dañáu polos terremotos de 1303 y 1323 hasta'l puntu de que'l viaxeru árabe Ibn Battuta escribió que fuera imposible entrar nes ruines. Los restos desapaecieron en 1480 cuando'l sultán d'Exiptu Qaitbay emplegó los bloques pétreos de les ruines pa construyir una fortaleza nel llugar.

*Pharos* dio orixe a la pallabra «faru» na mayor parte de les llingües romances: asturianu (faru), castellanu (faro), catalán (*far*), francés (*phare*), gallegu (*faro*), italianu (*faro*), portugués (*farol*) y rumanu (*far*).

## Ver tamién
* Les Siete Maraviyes del Mundu Vieyu

## Referencies

## Enllaces esternos

*  The Seven Ancient Wonders World
Presa d'agua

Una **presa d'agua** ye una construcción que s'asitia sobro un ríu perpendicularmente d'esti y del suelu, al envís de retener l'agua y facer un banzáu. Estes construcciones polo xeneral tán feches de formigón y sostiénense por mor d'estremaes menes de descargues del pesu, como los contrafuertes.

## Menes de preses
* **Presa de gravedá**: pa construyila, calcúlase la fuercia del ríu sobro la presa y auméntase'l pesu d'ésta pa contrarrestar la presión de l'agua.
* **Presa de vuelta**: la planta de la presa forma un arcu llonxitudinal que ta fuertemente ancláu a les paredes llaterales del ríu, onde se tresmite la fuercia de la presión de l'agua.
* **Presa de contrafuertes**


Imaxe:Presa de gravetat.svg|Presa de gravedá
Imaxe:Presa de volta.svg|Presa de vuelta
Imaxe:Presa de contraforts.svg|Presa de contrafuertes


## Referencies

## Enllaces esternos
Pazo de Paizás

El **Pazo de Paizás** ye una casa señorial de la parroquia gallega de Cira, nel conceyu de Silleda (Provincia de Pontevedra). Edificáu en 1717 sufrió dalgunes reformes, destaca la fachada y la so torre almenada. Cuenta con una amplia plantación de pomares que producen mazanes golden.

## Referencies

## Enllaces esternos
Gonzalo Fernández de Córdoba

**Gonzalo Fernández de Córdoba y Aguilar**  foi un noble, políticu y militar español, duque de Santangelo y Terranova, nomáu pola so escelencia nel arte de la guerra, el **Gran Capitán**.

## Carrera militar

### Formación
Fiel a la causa isabelina, entamó la carrera militar que-y correspondía a un segundón de la nobleza na Guerra Civil Castellana y na de Granada, au rellumó como soldáu nel sitiu de **Tájara**, provincia de Granada, y la conquista d'Íllora: Espía y negociaor, fízose cargu de les caberes negociaciones col monarca nazarí Boabdil pa la rendición de la ciudá a entamos de 1492. 

En reconocencia polos sos destacaos servicios, recibió una encomienda de la Orde de Santiago, el señoríu d'Órgiva , provincia de Granada , y determinaes rentes sobro la producción de la seda granadina, qu'aidó a engrandecer la so fortuna.

## Referencies

## Enllaces esternos
Victoria del Reinu Xuníu

**Alexandrina Victoria de Hannover**,  foi reina del Reinu Xuníu y d'Irlanda dende'l 20 de xunu de 1837 hasta la so muerte en 1901, y 1ª emperatriz de la India dende'l 1 de xineru de 1877, tamién hasta la so muerte. Reinó demientres 64 años, y el so reináu foi'l más llargu de la historia de Reinu Xuníu. El reináu de Victoria tuvo solliñáu por un gran espardimientu del Imperiu Británicu. La Dómina Victoriana -como foi denomáu'l so reináu- tuvo inmersu na Revolución Industrial, un periodu de cambeos significativos a nivel social, económicu y teunolóxicu nel Reinu Xuníu. Demientres esa dómina el Reinu Xuníu convirtióse na superpotencia más grande qu'enxamás se viera'l mundu.

Victoria, que yera cuasi dafechu d'ascendencia alemana (sacante pol so ancestru Sofía de Hannover, yera tamién descendiente por llinia femenina de Xacobu VI d'Escocia y I d'Inglaterra), foi la cabera monarca de la Casa de Hannover; el so fíu y socesor, Eduardu VII perteneció a la Casa de Saxonia-Coburgu-Gotha.

## Referencies

## Enllaces esternos
Liliuokalani

**Lili'uokalani, Reina de Ḥawai** (2 de setiembre de 1838 – 11 de payares de 1917), enantes de nome **Lydia Kamaka'eha**, tamién conocida como **Lydia Kamaka'eha Paki**, col nome real qu'elixó de **Lili'uokalani**, y dempués **Lydia K. Dominis**, foi la cabera monarca del Reinu de Ḥawai.

El 16 de setiembre de 1862, casóse con John Owen Dominis, que sería gobernador d'O'ahu y Maui. Nun tuvieren descendencia; La heriede de Lili'uokalani demientres munchos años foi la so sobrina Victoria Ka'iulani (1875&ndash;1899), magar que Ka'iulani morrió enantes qu'ella.

## Referencies

## Enllaces esternos
Reina de Saba

Makeda, **La reina de Saba**, referida nos llibros de Reis y de Cróniques de la Biblia, el Corán, y na historia d'Etiopía, foi la gobernante del Reinu de Saba, un antiguu reinu nel que l'arqueoloxía d'anguaño sofita que taba allugáu nel actual territoriu d'Etiopía y Yeme. 

Ensin ser nomada esplícitamente nel testu bíblicu, ella ye nomada ***Makeda*** na tradición d'Etiopía, metantu que na islámica ye conocida como ***Bilqis*** (pero non nel Corán). Otros nomes asociaos a ella son *Nikaule* o *Nicaula*.

Según dalgunos autores la reina de Saba tien orixe búlgaru.
## El rellatu bíblicu
Según l'Antiguu Testamentu, l'anónima reina de la tierra de Saba aporta a Israel teniendo oyío de la gran sabencia del rei Salomón, llevando regalos d'especies, oru y piedres precioses (1ᵘ Reis 10:1-13,2ᵘ Cróniques 9:1-12). L'episodiu tamién apaez nel Corán, que tampoco nun menta'l nome de la reina; según esta versión, la reina quedó tan ablucada pola sabencia y les bayures de Salomón que se convirtió al monoteísmu, entonando una allabanza al dios Yahweh; entós el rei recompensóla con da-y "cualesquier cosa que deseyare". Dempués la reina tornó al so reinu. Yera tan descomanda la bayura de la reina entós, que regaló 4'5 tonelaes d'oru al rei d'Israel.

## Referencies

## Enllaces esternos
Nome de Sa-Ra

Nel Imperiu Mediu d'Exiptu, dinastíes XI y XII, los faraones exipcianos recibíen cinco títulos. Amestaben al nome de nacencia otros cuatro más cuando algamaben el tronu. 

Yeren los siguientes: 

Nome d'Horus, Nome de Nebty, Nome d'Horus Doráu, Nome de Tronu y **Nome de Sa-Ra**.

Neferirkara-Kakai, de la dinastía V, amestó una nueva tituladura dientro d'un caxullu col so nome de nacencia, precedíu del símbolu **Sa-Ra**, traducío: "*[[Fíu]] de Ra*". 

Dende la dinastía V el **Nome de Sa-Ra** foi ún de los títulos más xeneralizados, xunto col Nome d'Horus y el Nome de Tronu.
Xampú

**Xampú** (o ***shampoo***, n'inglés, como tamién se ve nos embalaxes) ye un productu llíquidu emplegáu pa llavar el pelo.

La pallabra *xampú* data de 1877, y el so orixe paez venir de la pallabra Hindi *chhamna*, que significa abrazar, amasar, facer masax. Nes etapes iniciales de conceición del xampú, peluqueros ingleses disolvieron xabón n'augua con bicarbonatu de sodiu y amestáron-y herbes pa que-y dieren al pelo salú y aroma.

Orixinalmente, xabón y xampú yeren productos mui asemeyaos. Dambos yeren sustancies d'emulsión tensoautives, un tipu de deterxente. La formulación del xampú desendolcóse, tornándose específica pa la llimpieza del pelo, y non un productu pal cuerpu en xeneral. Al traviés del sieglu XX, estremaos tipos de xampús foron fechos pa caduna de les clases de pelo, y anguaño empléguense principalmente sustancies sintétiques.

L' **acondicionador de pelo** aplícase dempués del xampú p'ameyorar la testura y l'aspeutu del pelo.

## Referencies

## Enllaces esternos
* (n'español) Artículu sobro ingredientes agresivos nel xampú y otros productos hixénicos 
* (n'español) Cómo facer xabón llíquido natural que tamién val de xampú
Flax

El **flax fotográficu** ye un dispositivu qu'actúa como fonte de lluz artificial p'allumar escenes. Emplégase sobremanera cuando la lluz existente nun ye abondo pa garrar la semeya con una esposición determinada pero tien otros usos. El flax ye una fonte de lluz intensa y dura que xeneralmente abarca pocu espaciu y ye tresportable.

Hai estremaes clases de flax:
*El flax de la llámpara qu'anguaño ta desavezáu, sobremanera porque había que reponelu tres de cada usu..
*El flax electrónicu, que ye instantaniu y ha tar bien sincronizáu cola apertura del diafragma.
* Flax estrobostópicu (electrónicu) o múltiple: Envede emitir un solu fexe de lluz, emite dellos. Si el suxetu ta sobro un fondu escuru y el suxetu se mueve, obtendremos una imaxe en movimientu.
* El flax por *simpatía*, emplégase nos estudios fotográficos. Consiste nel emplegu de varios flaxes que funcionen por "simpatía" (en activándose ún actívense los otros).

El flax, pol so curtiu alcance ye menos util cuanto más lloñe tea'l suxetu. Los flaxes más potentes nun pasen de los 15 metros.

Los profesionales tamién empleguen otros dispositivos. Por exemplu los difusores pa suavizar la lluz dura del flax.

## Otres fontes de lluz artificial
Les posibilidaes de lluz artificial son mayores que les de la lluz natural na fotografía: puen controlase la intensidá, la direición, que seya intensa o oblicua, etc. Arrientes del flax la illuminación artificial pue algamase al traviés de, 
*El Spot: un dispositivu que tresmite un fexe de lluz concentrao duro y continuao (usáu xeneralmente pa resaltar una parte específica del modelu).
*Llámpares de lluz difusa.

## Referencies

## Enllaces esternos
Xardín

Un **xardín** ye una zona de tarrén onde se cultiven especies vexetales pal placer de los sentíos. Facer estes güertes ensin finalidá económica vien d'una llarga tradición, y yeren yá famosos los xardinos colgantes de Babilonia, consideraos como una de les maravíes del mundiu antiguu, lo que denota qu'estos espacios d'ociu tienen dende entós una llarga tradición.

Un xardín pue incoroporar lo mesmo materiales naturales que fechos pol home.

## Etimoloxía
El términu **xardín** provién del francés *jardin*, güerta.

## Referencies

## Enllaces esternos
Fasces

Na antigua Roma, les **fasces** yeren faces de vares que formaben un cilindru y representaben l'autoridá de los altos maxistraos.

Les fasces medíen 1,5m. de llargor y atábense con correes encarnaes. Portábenles los llíctores, funcionarios qu'acompañaben a los maxistraos superiores (*[[cum imperio]]*), al *[[Pontifex Maximus]]* y a les Vestales. Fora del recintu de la ciudá poníase-yos una mancha indicando'l drechu de vida y de muerte que los cónsules adquiríen asina.

## Referencies

## Enllaces esternos
Bandera de Xixón

La **bandera de Xixón** (Asturies) ye rectangular, d'un llargu igual a tres medios el so anchu, blanca, con un rebite bermeyu d'un anchu equivalente a un quintu'l de la bandera. Lleva l'escudu d'armes del Conceyu nel centru.

Tien el so orixe na contraseña asinada a la Provincia Marítima de Xixón por Real Orde de 30 de xunetu de 1845, qu'endiciaba les *"contraseñes que deben llargar nel tope mayor los buques mercantes de les desemeyaes provincies marítimes españoles, al empar qu'arbolen nel picu el pabellón nacional, pa desemeyase unos d'otros na mar y a la clisada los puertos"*.

La única norma llegal que la regula anguaño como bandera ermuna'l Conceyu ye'l Reglamentu d'Organización, Funcionamientu y Réxime Xurídicu'l Conceyu de Xixón, de 10 de setiembre de 2004 (BOPA de 2 d'ochobre de 2004). Nel so Títulu V, Capítulu I, Artículu 64, diz:

Ye dicir, endíciase que la bandera ha d'haber "*la forma tradicionalmente emplegada hasta la data*". Al remitise a la llexislación orixinal, el rebite ha ser d'un anchu igual a 1/5 del anchu la bandera. Por exemplu, una bandera de 100 x 150 cm (anchu x llargu), conlleva un rebite de 20 cm. Esto contradiz el "Manual d'Identidá Gráfico" d'anguaño'l Conceyu, que, manque nun tien valir llegislativu dengún, endicia que l'anchu'l rebite equival a 1/10 del llargu la bandera (15 cm pal mesmu exemplu d'enantes). 

El mentao manual endicia que l'escudu la bandera ye polícromu, debiendo emplegase bermeyu Pantone 485, amariellu Pantone 116, verde Pantone 355, plata Pantone 877, y prietu Pantone Process Black.

*Nota: Los tonos amosaos son meramente aproximativos y nun traten de representar fielmente les posiciones correspondientes de la gama [[Pantone]].*

## Ver tamién
* Escudu de Xixón
* Banderes d'Asturies

## Referencies

## Enllaces esternos
Frase fecha

La **frase fecha** ye una espresión que s'emplega en sentíu figuráu y d'usu corriente en tolos niveles socioculturales. Polo xeneral, inclúisela nel discursu oral y namái qu'escepcionalmente pue apaecer nel escritu. La frase fecha nun pue ser traducida lliteralmente a otres llingües (sacantes poques esceiciones), pero hai espresiones equivalentes n'otres llingües.

Tampoco aceuten la sositución de les sos pallabres por otres, anque seyan sinónimos: por exemplu, magar el so singnificáu paecíu, por exemplu *"tar como una maniega"* (Tar mal de la tiesta), ye una frase fecha, que si ún procede a cambiá-y la pallabra "maniega" por otra asemeyada, fai otra fase fecha de significáu dafechu estremáu *"tar como un cestu"* (Ser tontu), y esto ye por mor de que'l valor de la frase fecha alquiérese al traviés del emplegu históricu y constante pa espresar la idea orixinal.

El refrán o adaxu, pela so parte, ye un dichu sentenciosu que suel enxertase na conversación pa exemplificar una afirmación o como concluxón a una afirmación. Estrémase de la frase fecha en qu'ésta pue nun tener dengún indicador de conducta.

El proverbiu estrémase del refrán na forma, pos demientres que'l refrán suel facese en tonu de chancia y s'espresa con pallabres comunes y dacuando groseres, el proverbiu non.

## Exemplos de llocuciones y frases feches
**Tar como un cestu*: Ser tontu o nun saber d'una cosa en concreto.
**Tar como una maniega*: Tar llocu.
**De mano*: Nun primer momentu.
**Tar a uves*: Nun s'enterar de lo que pasa.
**Nin pa dios*: Magar que s'intente, nun s'algama
**¿Qué ye, ho?*: ¿Qué problema hai?
Bandera de Somió

La bandera de la parroquia xixonesa de Somió (Asturies) ye rectangular, de proporciones 2:3 (anchu:llargu). Dixébrase diagonalmente, dende la parte inferior a l'asta hacia la parte cimera al batiente. La parte cimera ye verde (Pantone 361), y la inferior blanca. Nel cuadrante cimeru a l'asta lleva un esguil de color amariellu (Pantone 109) y nel cuadrante inferior al batiente una estrella de diez puntes de color bermeyu (Pantone 485).

El campu verde representa el calter rural de Somió, au la natura adquier el máximu protagonismu. L'esguil ye'l símbolu la comunidá, au esti animal convive integráu na vida cotidiana. La estrella bermeya so campu blancu, colores de Xixón, sorrayen la xunión ente parroquia y conceyu. La estrella tien 10 puntes, en representación de los 10 barrios de Somió: Candenal, Caseríes, El Pisón, Foxanes, Fontanía-La Guía, Fueyu, La Corolla, La Pipa, La Redonda y San Llorenzu. Diseñóse por José Carlos Alegría Díaz, de la Sociedá Española de Vesilolloxía.

## Referencies

## Enllaces esternos