open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Patricia Lara Salive

.

**Patricia Lara Salive** (nacida en 1951) ye una periodista y escritora colombiana. Ye una de les periodistes más reconocíes en Colombia y autora de llibros como *Les muyeres na guerra*, *Amor enemigo* y *Filo de sangre azul*, esta postrera afecha a la televisión na serie del mesmu nome producida pola canal RCN en 2016.

## Carrera
Lara ye llicenciada en filosofía y lletres de la Universidá de los Andes de Bogotá y llogró un máster en periodismu nel Institutu francés de prensa y ciencies de la información na Universidá de París y otru na Escuela de periodismu de la Universidá de Columbia en Nueva York. En 1974 fundó'l selmanariu Nueva Frontera na ciudá de Bogotá xunto al ex-presidente Carlos Lleras Restrepo. Foi corresponsal internacional de Nueva Frontera, del periódicu El Espectador y de la revista Alternativa, amás de trabayar col diariu El Tiempo como reportero dominical y defensora del llector. En 1994 fundó la edición colombiana de la revista *[[Cambio 16]]*. La mesma foi vendida y renomada en 1998 pol escritor Gabriel García Márquez y otros socios. Anguaño ye columnista pal diariu El Espectador.

### Lliteratura
Escribió llibros de periodismu lliterariu como *Sema vientos y vas recoyer torbonaes* (1982), *Les muyeres na guerra* (2000) y noveles como *Amor enemigo*, *El rastru del to padre* y *Filo de sangre azul*. Tamién escribió columnes pa periódicos en Colombia como El País y El Espectador.

## Vida personal
Lara Salive ye fía de Dorita Salive y Rómulo Lara Borrero, un fanegueru industrial que foi secuestráu poles guerrilles a empiezos de los años setenta y que morrió nel so poder. Lara Salive ta casada dende 1989 col reconocíu politico Alfonso Gómez Méndez, con quien tien cuatro fíos.

## Premios y reconocencies
*Premiu Nacional de Periodismu del Círculu de Periodistes de Bogotá.
*Premiu Planeta de Periodismu Añu 2009.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Les 50 muyeres más importantes na historia de Colombia Revista Semana.
Patricia Laurent Kullick

**Patricia Laurent Kullick**  foi una escritora mexicana, que moró gran parte de la so vida en Monterrey, Nuevo León. Los sos cuentos y noveles tienen rexistros íntimos y lúdicos, tocando temes sobre la llocura y la muyer.

## Biografía y trayeutoria
Perteneció al Sistema Nacional de Creadores d'Arte y publicó los llibros de cuentos como "Ésta y otres ciudaes", "Tán perdayures", "El topógrafu y la tarántula" y "Infancia y otros horrores".

Les sos primeres noveles fueron "El circu de la soledá" y "El camín de Santiago"; esta postrera foi gallardoniada col Premiu Nuevo León de Lliteratura en 1999 y años más tarde, foi publicada n'inglés por Peter Owen Publishers y reditada por Tusquets en 2001. **El camín de Santiago* (Conseyu pa la Cultura de Nuevo León/CONACULTA, 2000, Premiu Nuevo León de Lliteratura, 1999). Apocayá (2015), publicó "La giganta" publicada por Editorial Tusquets.

### El camín de Santiago
Esta obra escenifica como bien poques el trance interior de la llocura y les sos celaes na (in)conciencia d'una muyer. Convirtióse nuna obra de cultu. Esta mesma novela foi depués publicada por Era en 2003 y pola Editorial londinense Peter Owen en 2004. 

## Obra
Publicó los llibros de cuentos:
*Esta y otres ciudaes (Tierra Adientro, 1991)
*Tán perdayures (1993), "El topógrafu y la tarántula", "Infancia y Otros Horrores" (Llibros de la Mancuspia, 1996)
Y la noveles:
*La Giganta, Editorial Tusquets Abril 2015
*El Camín de Santiago, reeditada por Tusquets en marzu 2015
*El Camín de Santiago, editorial Yera 2002
*El Circu de la Soledá ediciones intempestives 2011
Santiago´s way, editorial Peter Owen de Londres, 2002

## Referencies

## Enllaces esternos
Patricia Linares

**Mirtha Patricia Linares Prieto**  ye una abogada, filosofa y xurista colombiana. Ye actual presidenta de la Xurisdicción Especial pa la Paz dende 2017.

## Trayeutoria
Patricia Linares estudió derechu na Universidá de Santu Tomás, magíster n'Alministración Pública de la Universidá Alcalá y en Filosofía de la Universidá Nacional de Colombia.

Foi maxistrada auxiliar de la Corte Constitucional de Colombia, procuradora delegada pa los Derechos Humanos, consultora del Conseyu Noruegu pa los Refuxaos y consultora de ONX Muyeres.Foi consultora del Centru Nacional de Memoria Histórica y asesora xurídica de la Contraloría Xeneral de la República dende 2011 hasta 2016. En 2017 foi designada como la presidenta de la Xurisdicción Especial pa la Paz el tribual de xusticia y arreglu pa los exguerrilleros de les Fuercies Armaes Revolucionaries de Colombia con base nos alcuerdos de paz ente'l gobiernu de Juan Manuel Santos y les FARC.

## Referencies

## Enllaces esternos
Patricia Llaneza Vega

**Patricia Llaneza Vega**  ye una maestra internacional femenina d'axedrez española.

## Resultaos destacaes en competición
Foi una vegada campeona d'España, nel añu 2006 en Salou, Taragona y resultó subcampeona en cuatro causes, nos años 2001 y 2003. 

Participó representando a España nes Olimpiaes d'axedrez en cinco causes, nos años 2002, 2004, 2006, 2008 y 2010, nel añu 2004 con *España B* y nel añu 2002 en Bled, algamando la medaya de bronce individual nel tercer tableru, y nel Campeonatu d'Europa d'axedrez por equipos en cuatro causes, nos años 2003, 2005, 2007 y 2009.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Datos de la FIDE de '''Patricia Llaneza Vega''' (n'inglés)
* 61 partíes de '''Patricia Llaneza Vega''' en chessgames.com (n'inglés)
Patricia Kú Flores

**Patricia Iveth Kú Flores**  ye una tenista profesional peruana que ganó cuatro títulos individuales y otros cuatro de dobles de la Federación Internacional de Tenis.

## Trayeutoria
En categoría junior apostó en 2011 trés Grand Slam, el de Roland Garros, nel cual llegó a segunda ronda n'individuales y foi cuartu finalista en dobles, el Campeonatu de Wimbledon y l'Abiertu d'Estaos Xuníos, nos cualos nun pudo pasar de primer ronda, tantu n'individuales como en dobles.

Fixo'l so debú nel equipu nacional peruanu na Fed Cup nel añu 2010 y dende entós tien un récor de 9 partíos ganaos y 9 perdíos. Nel so primer añu ganó los cuatro alcuentros individuales qu'apostó. En 2011 ganó dos y perdió otros dos ante Arxentina y Brasil. En 2012 volvió perder ante Arxentina y tamién lo fixo ante Canadá n'individuales y dobles, anque ganó a Les Bahames y Bolivia. En 2013 solo pudo ganar un partíu ante Venezuela de los cinco qu'apostó.

## Finales de la ITF (8–10)

### Individuales (4–5)

### Dobles (4–5)

## Referencies

## Enllaces esternos

* 
* Perfil de la ITF
* Perfil de la Fed Cup
Bentley 3 Llitros

El **Bentley 3 Llitros** (tamién denomináu **Bentley 3 Litre**) foi'l deportivu que punxo a Bentley nel mapa automovilísticu. Yera un coche grande en comparanza col pequeñu y llixeru Bugatti Type 35 qu'entós daquella apoderaba les carreres. El 3 Litre ganó na categoría de 1800 kg les 24 Hores de Le Mans en 1924, colos pilotos John Duff y Frank Clement, y de nuevu en 1927, esta vegada en categoría de superdeportivos, colos conductores S. C. H. "Sammy" Davis y Benjafield Dudley. El so pesu, tamañu y velocidá fixeron que Ettore Bugatti referir a él como *"el camión más rápidu del mundu"*.

## Carrocería
La mayoría yeren automóviles de turismu, pero con una inevitable variedá nes carroceríes. Ente los sos propietarios más populares figuraron Xurde de Kent o l'actriz Gertrude Lawrence.

## Inxeniería
El 3 Litre (2996 cc) de cuatro cilindros en llinia tenía un motor grande pa la so dómina, pero fueron les sos innovaciones téuniques les que llamaron l'atención de los aficionaos al automovilismu. Foi unu de los primeros motores de producción en serie con cuatro válvules por cilindru, impulsaes por un árbol de lleves en cabeza. Tamién foi unu de los primeros con dos buxíes por cilindru y con dos carburadores. P'aumentar el so durabilidá, el bloque del motor de fierro y la culata fundir nuna única pieza.

La so potencia de salida foi d'aproximao 70 CV, dexando que los "3 Llitros" algamaren los 129 km/h. La velocidá del Speed Model podía llegar a los 145 km/h, ente que'l Super Sports pasaba de los 161 km/h.

Portaba una caxa de cambeos de cuatro velocidaes.

Nos primeros coches solo dispunxéronse frenos nes ruedes traseres, pero a partir de 1924 montar nos cuatro ruedes.

## Variantes
Hubo trés variantes principales del 3 Litre, que aportaron a conocíes polos colores utilizaos na placa del radiador. Sicasí, nun hai nenguna norma de fábrica qu'estreme les variantes polos colores.

### Blue label
Foi'l modelu estándar con un llargor de 2985 mm ente exes (ente 1921 y 1929) o un llargor de 3302 mm (dende 1923 hasta 1929).

### Rede label
Esti modelu utiliza un motor con rellación de compresión (5.3:1). Con una distancia ente exes de 2985 mm, fabricar dende 1924 hasta 1929.

### Green label
Realizáu ente 1924 y 1929, foi'l modelu d'altu rendimientu de la gama de los 3 Litre, con una rellación de compresión de (6.3:1) y un llargor ente exes más curtia, de 2743 mm. Garantizaba una velocidá de 160 km/h.

## Producción
El 3 Litre presentar en 1919 nel Salón del Automóvil de Londres, anque'l diseñu del motor nun se terminara inda. Precisáronse dos años pa poner a puntu la producción del motor, y en setiembre de 1921 apurriéronse les llaves al primer veceru d'esti modelu. La producción duró hasta 1929, momentu en que'l coche fuera superáu pola mesma Bentley col 4 ½ Llitros. El númberu d'unidaes producíes foi de:

* Esperimental: 3 unidaes
* 3 Litre: 1088 unidaes
* Speed Model: 513 unidaes
* Super Sports: 18 unidaes

## Referencies
Bugatti EB110

El **Bugatti EB110** ye un automóvil superdeportivu producíu por Bugatti Automobili SpA na década de 1990. Dar a conocer el 15 de setiembre de 1991, en Versalles y en frente del Arcu de la Défense de París, Francia, esautamente 110 años dempués de la nacencia d'Ettore Bugatti, motivu pol que recibió'l nome "EB110".

## Información xeneral

El so motor de gasolina ye un V12 de 3.5 llitros de cilindrada con 60 válvules y cuatro turbocompresores, que desenvuelve 553&nbsp;CV (407&nbsp;kW) de potencia máxima a 8000 rpm. El motor tresmite la potencia a les 4 ruedes per mediu d'una caxa de cambeos manual de seis velocidaes. Acelera de 0 a 100&nbsp;km/h en 3,6 segundos, y algama una velocidá máxima de 336&nbsp;km/h (209&nbsp;mph).

Tiempos d'aceleración (GT versión) y distancia por *Revista YES*:
*0–50 km/h: 2,1 s
*0–80 km/h: 3,2 s
*0–100 km/h: 5,0 s
*0–120 km/h: 6,3 s
*0–140 km/h: 8,5 s
*0–160 km/h: 13,6 s
*0–180 km/h: 18,0 s
*0–200 km/h: 21,0 s
*0—400 m: 13,8 s
*0—1000 m: 25,1 s

## EB110 SS

En 1992 presentóse la versión EB110 SS (Super Sport), que lleva'l mesmu motor pero potenciáu hasta los 600&nbsp;CV (441&nbsp;kW) a 8250&nbsp;rpm, y ye más llixera que la variante normal. Ye capaz d'algamar una velocidá máxima de 348&nbsp;km/h (216&nbsp;mph) y acelera de 0 a 100&nbsp;km/h en 3,2 segundos. 

## Ficha téunica

## Ver tamién
*Automóviles más rápidos del mundu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Molsheim

**Molsheim** ye una llocalidá y comuña francesa, asitiada nel departamentu de Baxu Rin, na rexón d'Alsacia.

## Demografía

## Personaxes célebres
* Berthold II de Bucheck
* François-Joseph Westermann (1751 – 1794), militar.
* Camille Schneider
* Henri Meck
* Bruno Franz Leopold Liebermann
* Ettore Bugatti (1881 - 1947), empresariu.

## Patrimoniu

* Ilesia des Jésuites, sieglu XVII *
Prioratu de la Chartreuse, 1598
* Metzig, edificiu típicu de l'arquiteutura alsaciana, construyíu escontra 1525, edificáu pola *Corporation des bouchers*
* Puerta des Forgerons, sieglu XIV 

## Referencies

## Enllaces esternos

* sitio de la villa de Molsheim
* Oficina de turismu de la rexón Molsheim-Mutzig
* víes romanes de Molsheim
* 
* Molsheim nel Insee
* Planu de Molsheim en Mapquest
* Visita n'imáxenes de Molsheim en alsace-passion
Mercedes-Benz 300 SL

El **Mercedes-Benz 300 SL** (códigu de xasis *W198*) ye un automóvil superdeportivu de dos places producíu pol fabricante alemán Mercedes-Benz ente los años 1954 y 1963. Fabricóse primeramente con carrocería coupé, y depués tamién como descapotable. El 300 SL foi unu de los primeros superdeportivos fabricaos na hestoria.

Dióse-y el llamatu de *Widowmaker* ("facedor de viudes"), porque munchos conductores morrieron al estrellase col so 300 SL. 

El 300 SL ye conocíu poles sos distintives puertes d'ala de gavilueta y por ser el primer automóvil en montar un motor de gasolina con inyeición direuta de combustible. La versión Gullwing ("Ales de gavilueta") fabricar dende 1954 a 1957. 

## Nomenclatura

El númberu «300» del nome referir a la cilindrada del motor, que nesti casu ye de tres llitros, y les lletres «SL», tal que s'aplica a un roadster, signifiquen «Sport Leicht» («Deportivu Llixeru»).

## Orixe
Esti modelu foi suxeríu por Max Hoffman. Por cuenta de que taba destináu a los veceros que les sos preferencies informar a Hoffman por comerciantes que presentaben la puxanza, introducir nel mercáu d'Estaos Xuníos nel Salón del Automóvil de Nueva York de 1954, a diferencia de los modelos anteriores, que xeneralmente se presentaben nos salones de Frankfurt o Xinebra.

La versión de cai de 1954 taba basada nel Mercedes-Benz 300 SL (*W194*) de 1950 usáu en competición.

## Producción
Fabricáronse 3.258 unidaes dende l'entamu de la producción en 1954 hasta 1963.

## El 300 SL güei
A día de güei, el 300 SL, coles sos puertes úniques y primicias teunolóxiques, ye consideráu unu de los modelos de Mercedes-Benz más coleicionables de tolos tiempos, con precios qu'algamen aproximao'l $1.000.000 USD la unidá. Amás, la revista Sports Car International clasificó'l 300 SL como l'automóvil deportivu númberu 5 de tolos tiempos. 

El Mercedes-Benz SLR McLaren y el Mercedes-Benz SLS AMG inspirar nestos automóviles de los años 1950.

## Datos téunicos

## Ver tamién
* Automóviles más rápidos del mundu
* Mercedes-Benz SLS AMG

## Referencies

## Enllaces esternos
* Mercedes-Benz 300 SL Coupé / Gullwing Register #198.040 & #198.043
* http://www.mercedesclasicos.com 
* Mercedes-Benz 300 SL W198 (1954)
* Mercedes-Benz 300 SLR de 1955 de coleición, escala 1:18
Jaguar XJ220

El **Jaguar XJ220** ye un automóvil superdeportivu producíu pol fabricante Jaguar en collaboración con Tom Walkinshaw, que compitió pola escudería inglesa Jaguar ente 1992 y 1994. 

Hasta la llegada del McLaren F1 en 1994, qu'algamaba los 386,7&nbsp;km/h, tenía'l récor mundial de velocidá establecíu en 338&nbsp;km/h. El so motor de gasolina ye un V6 de 3.6 llitros de cilindrada con turbocompresor y 542&nbsp;hp de potencia máxima.

En 1984, unu de los inxenieros del departamentu de diseñu y desenvolvimientu de Jaguar pensó nun vehículu que pudiera andar a la tema cola nueva y última creación del fabricante alemán Porsche, el Porsche 959. Nesos momentos, Lamborghini aceleraba l'allumamientu del Diablo, sustitutu del Countach; remanez Bugatti; Ferrari llanza'l F40; Cizeta crea'l Moroder y Vector llanza'l Twin Turbo. 

La idea orixinal cuntaba con una tresmisión total permanente, 4 ruedes directrices, suspensión intelixente y un motor V12 de más de 500&nbsp;cv. La llinia esterior tien 1,12 m d'altor, 4,93 m de llargu y 2 m d'anchu.

Tres unos problemes económicos, Ford toma'l control en 1988, quien p'abaratar el costu del proyeutu, realizó unos cambeos qu'esaniciaron la tracción integral, les 4 ruedes directrices, la suspensión activa y sustituyeron el V12 pol V6 biturbo deriváu de la competencia.

El proyeutu foi presentáu nel salón de Birmingham de 1989. Una hora dempués de la so presentación nel mentáu salón 
(casi 18 meses antes de la so producción en serie) yá s'atopaben vendíes toes y cada una de les 350 unidaes previstes. 

Ye más rápidu que'l Ferrari F40 y el Lamborghini Diablo algamando 343 km/h, pero sicasí'l so manexu ye muncho más delicáu que'l F40, 959 o EB 110.

La euforia de mediaos de los 80 esmorecer al atopase con una fervosa competencia que resta vecería. Por ello, de les 350 unidaes agoraes y acutaes solo 275 fueron apurríes. 

## Ver tamién
*Automóviles más rápidos del mundu

## Referencies

## Enllaces esternos
Saleen S7

El **Saleen S7** ye un automóvil superdeportivu producíu artesanalmente pola marca d'Estaos Xuníos Saleen ente los años 2000 y 2009.

## S7
El Saleen S7 tien motor central traseru llonxitudinal, caxa de cambeos manual de seis velocidaes y propulsión trasera.

Primeramente, el S7 construyir con un motor de gasolina V8 atmosféricu de 7,0 llitros de cilindrada, cuatro válvules por cilindru y 575&nbsp;CV de potencia máxima. 

;Rendimientu 
* 0–60&nbsp;mph (0–100&nbsp;km/h): 3.8 segundos
* 0–100&nbsp;mph (0–160&nbsp;km/h): 8.1 segundos 
* Estabilidá 1/4 milles (402 m): 11.75 segundos
* Velocidá máxima: 200&nbsp;mph (321,8&nbsp;km/h)

## S7 Twin Turbo

En 2004, el modelu foi renomáu a "S7 Twin Turbo", yá que s'amestaron dos turbocompresores Saleen-Garrett (que consiste en dos compresores pequeños qu'empiecen a xenerar compresión a baxes revoluciones aumentando la respuesta del motor), que-y dexen algamar 750&nbsp;CV. Llega a una velocidá máxima de 399 km/h, con una aceleración de 0 a 100 en 2,8 segundos.

; Rendimientu:
* 0–60&nbsp;mph (0–100&nbsp;km/h): 2.8 segundos
* 0–100&nbsp;mph (0–160&nbsp;km/h): 5.9 segundos 
* 0–200&nbsp;mph (0–320&nbsp;km/h): 27 segundos 
* Estabilidá 1/4 milles (402,25 m): 10.5 segundos
* Velocidá máxima: 248&nbsp;mph (399,032&nbsp;km/h)

## S7-R
El S7-R ye una versión de competición, que participó nel Campeonatu GT de la FIA, l'American Le Mans Series y les 24 hores de Le Mans. El so motor atmosféricu, basáu nel del S7 orixinal, desenvuelve alredor de 600&nbsp;CV de potencia máxima. El preciu d'esti superdeportivu yera d'aproximao $585.296 USD (435.203 €).

## Referencies

## Enllaces esternos
SSC Ultimate Aero

El **SSC Ultimate Aero** ye un automóvil superdeportivu producíu pol fabricante d'Estaos Xuníos Shelby Super Cars, dende'l 2007( añu nel que-y arrampuñó'l récor de 407 km/h al Buggati Veyron 16.4) hasta'l 2010 ( añu na qu'otra vegada la casa Bugatti y l'evolucionáu Veyron col so ganador apueste nel Veyron Super Sport arrampuñó-y el récor con un espectacular ya inigualable rexistru) foi l'automóvil de producción más rápidu del mundu con una velocidá máxima de 411.76 km/h (255,2 mp/h), siendo superáu nel 2011 pol Bugatti Veyron Super Sport, con una velocidá hasta'l momentu de 431.086 km/h (267.27 mp/h).

Según el fabricante, el Ultimate Aero ye aerodinámicamente estable a velocidaes d'hasta 437 km/h (270.94 MPH). El vehículu ta fabricáu con materiales llixeros como aluminiu y fibra de carbonu, y tien un motor con trés turbocompresores que desenvuelven 1.183 CV. Tien un preciu de venta de 700.000 forgares, menos de la metá de lo que cuesta'l Bugatti Veyron. SSC actualizar nel 2011 con un rediseño menor de la so carrocería qu'incluyía una nueva parrilla frontera pa llograr una mayor refrigeración debíu al aumentu de potencia al que se-y sometiera. Agora'l V80 del SSC Ultimate Aero produz 1287 bhp a 6075 rpm y 1112 lb·ft de par de torsión a 6150 rpm. Sicasí nun se probó la so velocidá punta dempués d'esto, colo que-y foi imposible pescudar si podía bater el rexistru del Bugatti Veyron Super Sport, anque la so punta envalorar nos 439.35 km/h (273 MPH). 

Anguaño l'automóvil nun ye producíu pa la venta.

## Ver tamién
* Automóviles más rápidos del mundu.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Shelby Super Cars Sitiu oficial del SSC Ultimate Aero (n'Inglés)
Andrew Stanfield

**Andrew Stanfield**  foi un atleta d'Estaos Xuníos, especializáu na prueba de 200 m na qu'aportó a campeón olímpicu en 1952.

## Carrera deportiva
Nos XX. OO. de Ḥelsinki 1952 ganó dos medayes d'oru: nos 200 metros y nos relevos 4x100 metros.

Cuatro años dempués, nos XX. OO. de Melbourne 1956 ganó la medaya de plata nos 200 metros, con un tiempu de 20.7 segundos, siendo superáu pol tamién norteamericanu Bobby Morrow que con 20.6s batió'l récor del mundu, y per delantre d'otru compatriota Thane Baker (bronce).

## Referencies

## Enllaces esternos
Thane Baker

**Walter Thane Baker**  ye un atleta retiráu d'Estaos Xuníos ganador de cuatro medayes olímpiques, ente elles una d'oru como miembru del relevu 4x100 vencedor de los Xuegos Olímpicos de Melbourne de 1956 y qu'amás batió'l récor del mundu con un tiempu de 39,5 s.

Baker nació n'Elkhart, Kansas. En 1953 siendo estudiante de la Universidá de Kansas State, ganó'l Campeonatu de la NCAA na prueba de 220 yardes y en 1956 el Campeonatu de la AAU nos 200 m.

Antes de los Xuegos de Melbourne, Baker igualó'l récor de los 100 m que taba en posesión de Jesse Owens con 10,2 s y tamién igualó el de los 200 m con 20,6.

## Referencies

## Enllaces esternos
Manfred Germar

**Manfred Germar**  foi un atleta alemán, especializáu na prueba de 4x100 m na que aportó a medayista de bronce olímpico en 1956.

## Carrera deportiva
Nos XX. OO. de Melbourne 1956 ganó la medaya de bronce nos relevos 4x100 metros, con un tiempu de 40.3 segundos, llegando a meta tres Estaos Xuníos que con 39.5 segundos batió'l récor del mundu, y Alemaña, siendo los sos compañeros d'equipu: Heinz Fütterer, Lothar Knörzer y Leonhard Pohl.

## Referencies

## Enllaces esternos
Peter Radford

**Peter Radford**  foi un atleta británicu, especializáu na prueba de 4x100 m na que aportó a medayista de bronce olímpico en 1960.

## Carrera deportiva
Nos XX. OO. de Roma 1960 ganó la medaya de bronce nos relevos 4x100 metros, con un tiempu de 40.2 segundos, llegando a meta tres Alemaña con con 39.5 segundos igualó'l récor del mundu, y la Xunión Soviética (plata), siendo los sos compañeros d'equipu: David Jones, David Segal y Nick Whitehead.

## Referencies

## Enllaces esternos
Henry Carr

**Henry Carr**  foi un atleta d'Estaos Xuníos, especializáu na prueba de 200 m na que aportó a campeón olímpicu en 1964.

## Carrera deportiva
Nos XX. OO. de Tokiu 1964 ganó la medaya d'oru nos 200 metros, con un tiempu de 20.3 segundos, per delantre del so compatriota Paul Drayton y del corredor de Trinidá y Tobagu Edwin Roberts; y tamién ganó l'oru nos relevos de 4x400 metros, con un tiempu de 3:00.7 segundos que foi récor del mundu, llegando a meta per delantre de Reinu Xuníu (plata) y Trinidá y Tobagu (bronce), siendo los sos compañeros d'equipu: Mike Larrabee, Ulis Williams y Ollan Cassell.

## Referencies
Livio Berruti

**Livio Berruti** - (19 de mayu de 1939 en Turín, Italia). Atleta italianu especialista en pruebes de velocidá y campeón olímpicu de los 200 metros nos Xuegos de Roma 1960.

Berruti tenía 21 años y yera estudiante de química na Universidá de Padua cuando participó nos Xuegos Olímpicos de Roma, celebraos nel so propiu país. La so imaxe yera bastante llamativa, yá que siempres corría con gafes negres y calcetos blancos. Nun taba consideráu como unu de los favoritos nos 200 metros, y amás nesta prueba los atletes d'Estaos Xuníos apoderaren de forma ininterrumpida dende los Xuegos de Los Angeles 1932.

Sicasí, nes semifinales celebraes el 3 de setiembre, Berruti llogró igualar el récor mundial d'esta prueba con 20,5. Esi mesmu día tuvo llugar la final, y Berruti nuevemente consiguió la victoria, repitiendo la so marca de 20,5 y superando al americanu Lester Carney (plata con 20,6) y al francés Abdoulaye Seye (bronce con 20,7). 

Participó tamién na prueba de los relevos 4 x 100 metros, onde los italianos raspiaron la medaya, anque finalmente acabaron en cuarta posición.

La so victoria convirtió-y nuna de les grandes estrelles de los Xuegos de Roma, yá que foi l'únicu trunfu italianu nel atletismu, y amás llegó de forma inesperada. La prensa italiana de la dómina fixo ecu d'un posible romance mientres los Xuegos ente Berruti y la velocista americana ganadora de tres medayes d'oru Wilma Rudolph, anque nun ye daqué que tea confirmáu.

A pesar de la so mocedá, Berruti nunca volvería llograr un ésitu similar nel futuru. Participó n'en dos ediciones más de los Xuegos Olímpicos. Nos de Tokiu 1964 foi 5º clasificáu nos 200 metros y 7º nos relevos 4 x 100 metros, ente qu'en Méxicu 1968 foi esaniciáu en cuartos de final de los 200 metros y de nuevu 7º na prueba de relevos.

A parte d'esto tamién llogró catorce títulos de campeón d'Italia: seis nos 100 metros (1957-62) y ocho nos 200 metros (1957-62, 65 y 68).

## Ver tamién

*Progresión del récor mundial de los 200 m llisos masculín.

## Referencies

## Enllaces esternos
Pietro Mennea

**Pietro Mennea** , foi un atleta italianu especialista en pruebes de velocidá (100m y 200m). Llogró la medaya d'oru na prueba de los 200 m nos Xuegos Olímpicos de Moscú 1980. 

Finó'l 21 de marzu de 2013 nel hospital de Roma como resultáu d'una batalla contra una llarga enfermedá ensin cura. El presidente del Comité Olímpicu Nacional Italianu (CONI) Giovanni Malagò ta faciendo planes pal funeral.

## Carrera profesional

Pietro Mennea empezó la so carrera deportiva profesional como integrante del equipu italianu de 4×100 que llogró la medaya de bronce nos Campeonatos d'Europa de 1971. El so debú olímpicu producióse un añu dempués nos Xuegos olímpicos de Múnich. Na ciudá alemana llogró la medaya de bronce na prueba de los 200 m, tres el so ídolu'l soviéticu Valery Borzov y el norteamericanu Larry Black. En 1974 producióse la consagración de Pietro na élite del atletismu mundial al llograr el campeonatu d'Europa nos 200 m y el subcampeonatu en 100 m y 4×100. En 1975 siguió colos sos ésitos, con victories na Universiada de Roma y nos Xuegos Mediterráneos, pero la temporada siguiente empezó con resultancies mediocres que-y fixeron tomar la decisión de nun allegar a los Xuegos de Montreal. 

Finalmente la presión popular obligó-y a allegar a los Xuegos, y na ciudá canadiense llogró'l 4ᵘ puestu na final de 200 m y el mesmu nel relevu de 4×100. En 1979, mientres la celebración de la Universiada de la Cd. de Méxicu, Pietro llogró'l récor del mundu de los 200 m (19,72) esti récor duraría 17 años hasta ser batíu en 1996 pol norteamericanu Michael Johnson. Con estes credenciales presentóse Pietro a los Xuegos Olímpicos de Moscú 1980, ellí llogró por fin el títulu olímpicu de los 200 m. Tres el bronce nel Campeonatu del Mundu Helsinki 83 Mennea decidió retirase del atletismu profesional, anque inda volvería en dos causes: la primera pa llograr el 7ᵘ puestu na final de 200 m de los Xuegos Olímpicos de Los Angeles 1984 y la segunda pa participar nos Xuegos Olímpicos de Seúl 1988 onde nun superó les series clasificatorias. En 1999 foi escoyíu eurodiputáu hasta 2004.

## Palmarés

## Marques personales

* 100 m: 10,01
* 200 m: 19,72

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Ralph DePalma

**Ralph DePalma**  foi un pilotu d'automovilismu de velocidá italo-americanu. Foi ganador de les 500 milles d'Indianapolis de 1915, la Copa Vanderbilt de 1912 y 1914, y el Troféu Elgin de 1912 y 1914. Coles mesmes, llogró dos veces el Campeonatu Nacional de l'AAA en 1912 y 1914, totalizando 24 victories en dicha categoría. Per otra parte, foi campeón nacional d'óvalos de tierra de l'AAA cuatro veces en 1908, 1909, 1910 y 1911, y campeón canadiense d'automovilismu en 1929.

La so familia emigró a Estaos Xuníos en 1893. Depués de competir en ciclismu y motociclismu, empecipió la so actividá nel automovilismu d'óvalos de tierra en 1909.

DePalma lideró 196 de les 200 vueltes de les 500 milles d'Indianapolis de 1912, llogrando una ventaya de 11 minutos con respectu al escolta. Sicasí, el so Mercedes tuvo una falla mecánica y detúvose na vuelta 198. El pilotu y el so mecánicu Jeffkins emburriaron l'automóvil un quilómetru pa completar la vuelta 199, anque dichu esfuerciu foi anuláu y quedó clasificáu nel 11º llugar a una vuelta del ganador.

Nel Gran Premiu del ACA de 1912, l'italianu tuvo un choque na última vuelta que-y riquió permanecer nel hospital mientres 11 meses.

DePalma trunfó na Copa Vanderbilt de 1912 ante Hughie Hughes, y en 1914 ante Barney Oldfield.

En 1919, l'italianu batió'l récor mundial de velocidá sobre tierra na milla, llogrando un permediu de 241,2 km/h nel circuitu playeru de Daytona. El pilotu resultando segundu nel Gran Premiu de Francia de 1921, apostáu nel circuitu de Le Mans.

Según l'obituariu publicáu por Associated Press, llogró 2.557 victories en 2.889 carreres disputaes n'América y Europa.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Ralph DePalma nel Salón de la Fama del Deporte Motor Mundial
* Ralph DePalma en The Greatest 33
* Ralph DePalma en Champ Car Stats
Al Unser

**Alfred Unser**,  meyor conocíu como **Al Unser**, ye un pilotu d'automovilismu de velocidá que se destacar en monoplaces nes décades de 1960 a 1990. Ye'l segundu de trés automovilistes que ganaron cuatro veces les 500 milles d'Indianapolis (1970, 1971, 1978 y 1987) y el cuartu de cinco que les ganó n'años consecutivos. Unser llogró tres títulos de monoplaces: el Campeonatu Nacional del USAC en 1970 y la serie CART en 1983 y 1985. Los sos 39 victories n'automóviles Indy asitiar cuartu na tabla histórica depués de los sos contemporáneos A. J. Foyt, Mario Andretti y Michael Andretti; coles mesmes sumó 98 podios y 140 top 5.

Al Unser ye hermanu menor de Bobby Unser y padre d'Al Unser Jr.; ye l'únicu pilotu que tien un hermanu y un fíu que tamién ganó les 500 milles d'Indianapolis. El so hermanu Jerry Unser y los sos sobrinos Johnny Unser y Robby Unser compitieron tamién nes 500 Milles, en cuantes que'l so nietu Al Unser III apostó feches de la Indy Lights en Indianapolis Motor Speedway.

Dende 1959 hasta 1963, Unser participó en carreres non puntuables del Campeonatu Nacional del USAC. En 1964 realizó la so primer carrera puntuable. Apostó toles temporaes del certame dende 1965 hasta 1978, anque s'ausentó en delles pruebes. Llogró'l campeonatu en 1970, en ganando 10 carreres y llegar ente los primeros cinco en 16 de les 18. Coles mesmes, remató subcampeón en 1969, 1977 y 1978, terceru en 1968 y cuartu en 1971, 1972, 1974 y 1976. Foi pilotu pa dellos equipos, ente ellos John Mecom (1965), Al Retzloff (1967-1968), Vel's Parnelli (1969-1977) y Chaparral (1978).

En 1979, Unser formó parte del éxodu de competidores del USAC a la CART. Ellí corrió pa Chaparral esi añu, Longhorn dende 1980 hasta 1982, y Penske dende 1983 hasta 1989. Con esti postreru llogró dos títulos más en 1983 y 1985. Dende 1986 apostó unes poques carreres, hasta'l so retiru definitivu depués de les 500 milles d'Indianapolis de 1993. 

## Referencies

## Enllaces esternos

* el_Unser Al Unser en Racing Reference
* Al Unser en Champ Car Stats
Thrust2

El **Thrust2** ye un coche británicu diseñáu y construyíu a propulsión de remexu, que celebró'l récor mundial de velocidá na tierra del 4 d'ochobre de 1983 hasta'l 25 de setiembre de 1997.

El coche foi diseñáu por John Ackroyd y conducíu por Richard Noble. El 4 d'ochobre de 1983, el coche algamó una velocidá máxima de 650.88 mph (1,047.49 km / h) y rompióse el récor de 633.468 mph (1,019.468 km / h) (velocidá media de dos carreres dientro d'una hora). Esto llogróse nel Desert Rock en Nevada, EE.XX.. Ta alimentáu por un únicu motor Rolls-Royce Avon avión procedente d'un rayu llétricu Inglés, y tien una configuración asemeyada a pocu al de los mediaos de los 1960 de la era de turborreactores J79 coches con motor de récor de velocidá terrestre de Arfons Arte, conocíes colectivamente como'l "Green Monster "los coches.

En 1997, el récor del Thrust2 foi rotu por Andy Green col siguimientu de coche, el Thrust SSC.

Cuando'l coche foi puestu a la venta en £ 90.000 en 1991, una campaña de recaldación de fondos estensa entamar ensin l'ayuda del gobiernu pa caltener el coche en Gran Bretaña. La OPA concluyó con ésitu, y anguaño Thrust2 y el so socesor, Thrust SSC, amosar nel Muséu del Tresporte de Coventry, Coventry, Inglaterra.

## Referencies

* John Ackroyd (diseñador) (2007). Jet Blast y la mano del destín. Redline llibros. ISBN 0954435788.

## Referencies

## Enllaces esternos
Fuercia Aérea de la República de Corea

La **Fuercia Aérea de la República de Corea** (en coreanu hangul: 대한민국 공군, en hanja: 大韓民國 空軍, romanización revisada: *Daehanminguk Gong-gun*), llargamente conocida poles sos sigles n'inglés **ROKAF** (*Republic of Korea Air Force*), ye la fuercia aérea de Corea del Sur. Opera sol mandu del Ministeriu de Defensa Nacional.

La ROKAF tien en redol a 400 aviones de combate de diseñu d'Estaos Xuníos, y delles aeronaves de diseñu rusu o coreanu. 

## Equipamientu principal

### Aeronaves

### Artillería de defensa aérea

## Ver tamién

* Fuercies aérees

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitiu web oficial de la ROKAF (Coreanu / Inglés)
Gyeryong

**Gyeryong** (en coreanu:서산시, Romanización revisada:gyelyongsi,lléase:Kíriong) ye una ciudá de la provincia de Chungcheong del Sur al centru-este de la república de Corea del Sur. Ta allugada al sur de Seúl a unos 130 km y a 60 km al sur de Daejeon, na frontera cola provincia del oeste. El so área ye de 60.79 km² y la so población total ye de 42.238 (2009).

La ciudá foi creada en 2003, d'una división de Nonsan.

Aproximao la metá (47%) de los habitantes de la ciudá tán sirviendo nel exércitu de Corea del Sur, o son familiares de miembros del serviciu. La ciudá ye sede de delles conferencies importantes militares de corea ya internacional.

Axacente de la ciudá atopa'l monte Gyeryong (계룡산) de 845 m.

## Alministración
La ciudá de Gyeryong estremar en 1 distritu y 2 conceyos.
* Distritu Geum-am (금암동）
* Conceyu duma (두마면）
* Conceyu sindoan (신도안면）
* Conceyu eomsa (엄사면）

## Referencies

## Enllaces esternos
* Gyeryong.com
McDonnell Aircraft Corporation

La **McDonnell Aircraft Corporation** foi fundada en St. Louis Missouri, en xunetu de 1939 por James Smith McDonnell, y la so ocupación primaria mientres la II Guerra Mundial foi la producción d'aviones y componentes pa otros fabricantes como subcontratista.

Sicasí mientres esos años la compañía tuvo ocupada tamién en diseñar aviones, siendo'l so primer contratu cola USAAF por dos prototipos d'un caza monoplaza esperimental d'alta cota designáu **McDonnell XP-67** que voló per primer vegada'l 6 de xineru de 1964.

Sicasí'l so primer diseñu producíu en serie foi'l reactor McDonnell FH-1 Phantom pa la US Navy, al cual siguieron otros destacaos modelos. 

Pasó a formar la McDonnell Douglas xunto con Douglas Aircraft Company en 1967. 
 
El advenimiento de la guerra foi'l mayor impulsor de la compañía, que pasó de quince emplegaos en 1939 a más de 5.000 al rematar la guerra. 
 
Participó nel proyeutu Mercury y nel programa Gemini.

## Modelos militares más destacaos
* McDonnell FH-1 Phantom
* McDonnell F2H Banshee
* McDonnell F3H Demon
* McDonnell F-101 Voodoo
* McDonnell Douglas F-4 Phantom II
Douglas Aircraft Company

**Douglas Aircraft Company** foi un fabricante aerospacial d'Estaos Xuníos asitiáu nel sur de California, fundáu por Donald Douglas en xunetu de 1921.

Famosa pola serie de tresportes y aviones comerciales "DC" (Douglas Commercial), incluyendo unu de los más importantes aviones de tresporte de la Segunda Guerra Mundial, el DC-3. Douglas fabricó tamién munchos aviones pal USAAC y la US Navy.
Primeramente la compañía fabricó torpederos pa la marina d'Estaos Xuníos, pero desenvolvió variantes d'esos aviones incluyendo aviones de reconocencia y pa tresporte de corréu. En cinco años la compañía paso a fabricar 100 aviones al añu. Ente los emplegaos de la temprana Douglas taben Edward Heinemann, James Kindelberger, y John Northrop. La compañía espandir na fabricación d'aviones anfibios a finales de los años 20. El complexu industrial de Santa Monica (California) yera tan grande que les moces que llevaben el corréu internu llevar con patinos.

En 1933 Douglas sacó al mercáu'l so avión comercial bimotor Douglas DC-1 , en 1934 el DC-2 y más tarde el famosu DC-3 / C-47 yá en 1936

En 1967 la compañía fundir con McDonnell Aircraft Corporation pa formar la McDonnell Douglas y qu'en 1997 pasó a formar parte de la Boeing Company.

## Aviones

* DT-1 (1921)
* DWC (1923), cambéu del anterior que realizó la primer circunnavegación aérea del planeta, mientres 175 díes, percorriendo más de 42.000 quilómetros.
* O-2 (1924)
* M-1 (1925)
* T2D (1927)
* BT-1/BT-2 (1930)
* Dolphin (1930)
* O-31 (1930)
* B-7/O-35 (1931?)
* XT3D (1931)
* DC-1 (1933)
* DC-2 (1934)
* B-17 Fortress, so llicencia de Boeing
* B-18 Bolu (1935)
* DC-3 (1935)
* TBD Devastator (1935)
* A-20 Havoc (1938)
* SBD Dauntless (1938)
* B-23 Dragon (1939)
* DC-4 (1939)
* DC-5 (1939)
* A-26 Invader (1941?)
* BTD Destroyer (1943)
* XA-42/XB-42 (1944)
* A-1 Skyraider (1945)
* C-74 Globemaster (1945)
* XB-43 (1946)
* DC-6 (1946)
* D-558-1 Skystreak (1947)
* D-558-2 Skyrocket (1948)
* F3D Skyknight (1948)
* A2D Skyshark (1950)
* F4D Skyray (1951)
* A-3 Skywarrior (1952)
* X-3 Stiletto (1952)
* A-4 Skyhawk (1954)
* B-66 Destroyer (1954)
* DC-7 (1953)
* F5D Skylancer (1956)
* C-133 Cargomaster (1956)
* DC-8 (1958)
* DC-9 (1965)
* AC-47 Spooky (1965)

## Misiles
* Roc I *
Nike Ajax (1959)
* Zeus
* Nike Hercules
* Honest John
* Thor
* Thor Delta *
Saturn S-IVB stage

## Referencies
Provincia de Chungcheong del Sur

ye una de les nueve provincies, qu'al pie de les seis ciudaes metropolitanes, la ciudá especial y la ciudá autónoma especial, formen Corea del Sur. La so capital ye Hongseong. 

Ta asitiada nel centru-oeste del país, llindando al oeste y norte col Mar Mariellu, al este con Chungcheong del Norte, Sejong y Daejeon, y al sur con Jeolla del Norte. Con 3 375 000 habitantes en 2011 ye la segunda provincia más poblada —por detrás de Gyeonggi— y con 320 hab/km² ye la segunda más densamente poblada, nuevamente por detrás de Gyeonggi. 

Crear en 1896 a partir de la metá suroeste de l'antigua provincia de Chungcheong. La so capital ye Hongseong.

## Xeografía
La provincia forma parte de la rexón de Hoseo, llindando al oeste col mar Mariellu, al norte cola provincia de Gyeonggi, al sur con Jeolla del Norte y al este con Chungcheong del Norte.

## Recursos
Un terciu de la superficie de la provincia ta cultiváu; tamién son importantes la producción de sal, a la que se dediquen 220 km² de mariña, y la piscicultura.

Tamién destaca la minería, sobremanera de carbón; amás, esisten mines d'oru, plata, monazita (un mineral con toriu y lantano) y circoniu.

## Curiosos turísticos
El monte Gyeryon, con 845 metros d'altor, ye'l puntu más altu de la provincia. Atopar nun parque nacional, destacáu poles sos formaciones predreses y pola presencia de templos antiguos.
En 1978 creóse'l Parque Nacional Marín Taean, nel que s'atopen dalgunes de les meyores sableres del país.

## División alministrativa
Chungcheong del Sur estremar en 7 ciudaes (*Si* o *Shi*) y 9 condaos (*Gun*). De siguío indíquense los sos nomes n'alfabetu llatín, Hangul, y Hanja.

### Ciudaes
* Garren (아산시, 牙山市).
* Boryeong (보령시, 保寧市).
* Cheonan (천안시, 天安市).
* Gongju (공주시, 公州市).
* Nonsan (논산시, 論山市).
* Seosan (서산시, 瑞山市).
* Gyeryong (계룡시, 鷄龍市).
* Dangjin (당진시, 唐津市).

### Condaos
* Condáu de Buyeo (부여군, 扶餘郡).
* Condáu de Cheongyang (청양군, 青陽郡).
* Condáu de Geumsan (금산군, 錦山郡).
* Condáu de Hongseong (홍성군, 洪城郡).
* Condáu de Seocheon (서천군, 舒川郡).
* Condáu de Taean (태안군, 泰安郡).
* Condáu de Yesan (예산군, 禮山郡).

## Referencies
* http://www.mt.co.kr/view/mtview.php?type=1&non=2009072818220114676&outlink=1 
* See List of South Korean regions by GDP 
* Official Site of Korea Tourism

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina del gobiernu provincial de Chungcheong del Sur (''n'inglés'')
Bloodhound LSR

**Bloodhound LSR** (enantes **Bloodhound SSC**, acrónimu n'inglés para '''S'''uper'''S'''onic **C**ar) ye'l segundu de los vehículos terrestres diseñáu pol equipu SSC coles mires d'establecer un nuevu récor de velocidá en tierra. Ta entá en fase de prototipu y la primer maqueta a tamañu real foi presentada en xunetu de 2010.

## Carauterístiques téuniques

* Motores:
** Primariu: Turbina EJ-200, la mesma qu'utiliza'l Eurofighter (10 tonelaes d'emburrie)
** Secundariu: Cohete (12.5 tonelaes d'emburrie).
* Potencia:
* Ensin tresmisión: ruedes llibres
* Pesu: 6 tonelaes

## El récor de velocidá en tierra

El Bloodhound empezar a desenvolver nel añu 2007 financiáu por diverses organizaciones, como la Universidá Nacional d'intelixentes de Mundu o Swansea University, coles mires de romper l'actual récor de velocidá en tierra qu'ostenta'l Thrust SSC dende'l 15 d'ochobre de 1997.

Según Jeremy Berlin (2009), el gobiernu británicu asignó  llibres a les universidaes pa impulsar esti tipu de vehículu que va cuntar con una nueva forma de propulsión, como ye la híbrida que s'activa dempués del motor de reacción.

## Ver tamién

* Thrust SSC
* Récor de velocidá en tierra

## Referencies

## Bibliografía

* Berlin, Jeremy, «Velocidá estrema.» *National Geographic*, RBA Edipresse (ed.), avientu de 2009, volume 25, númberu 6, Barcelona, ISSN 1138-1434

## Enllaces esternos

* Sitiu oficial del proyeutu Bloodhound SSC
*
Velocidá supersónica

Una velocidá ye **supersónica** cuando ye mayor que la velocidá del soníu, esto ye, mayor que 1.225 km/h o a 340,3 m/s al nivel del mar. Munchos aviones de combate son supersónicos. Les velocidaes mayores a 5 vegaes la velocidá del soníu son delles vegaes llamaes hipersónicas.

El discu blancu que se forma ye vapor d'agua entestándose por cuenta de la onda de choque. Esti fenómenu conozse como "Singularidá de Prandtl-Glauert".

## Rompiendo la barrera del soníu

En aerodinámica, la **[[barrera del soníu]]** usualmente refierse al puntu nel cual un oxetu (aeronave) mover dende una velocidá transónica a supersónica. Foi un términu aeronáuticu empezáu a usar mientres la segunda guerra mundial cuando aeronaves empezaron a atopar los efeutos de la compresibilidad, un efeutu aerodinámicu non conocíu. Cuando un avión averar a la velocidá del soníu, la forma en que l'aire flúi alredor de la so superficie camuda y conviértese nun fluyíu compresible, dando llugar a una resistencia mayor. En 1947, Chuck Yeager convertir na primer persona en cruciar la barrera del soníu a bordu d'un Bell X-1. Escontra los años 1950 les aeronaves rutinariamente "rompíen" la barrera del soníu.

## Ver tamién
* Barrera del soníu
* Númberu Mach

## Referencies

## Enllaces esternos
Velocidá hipersónica

Denominar **velocidaes hipersónicas** a aquelles velocidaes cimeres a cinco veces la velocidá del soníu. Considérase que sería'l siguiente nivel de velocidá percima de la velocidá supersónica, nel cual l'aire circundante de la nave calecer hasta tal puntu que se ioniza. Nel diseñu d'un vehículu hipersónico prima non solo la so capacidá p'algamar velocidaes altes sinón tamién que presente resistencia a los enormes esfuercios térmicos que sufre na so superficie y que ser capaz tamién de desallugar el calor que recibe.

## Velocidá supersónica y hipersónica
Na actualidá sigue aldericándose avera del términu hipersónico, yá que nun esiste un cambéu físicu ente supersónicu y hipersónico, como si asocede ente subsónicu y supersónicu. Delles fontes atribúin el cambéu a una alteración del estáu de la nave. Sicasí, yá nel Mach 3, empezar a notar deformaciones o cambeos na nave, pero, de la mesma, dellos materiales empiecen a trate afeutaos a velocidaes similares a Mach 7, por casu el X-43A. Lo que sí ta claro ye l'efeutu determinante del calentamientu aerodinámicu según va esguilando velocidá'l cuerpu.

## Referencies
La Jamais Contente

**La Jamais Contente** foi'l primer automóvil en superar los 100 km/h. Ye un coche llétricu con una carrocería d'aleación llixera con forma de torpedu. Pero, l'alta posición de conducción y l'espuestu xasis inferior, estropiaben enforma l'aerodinámica.

El récor de velocidá en tierra foi establecíu, según les fontes, el 29 d'abril o'l 1 de mayu de 1899, n'Achères, cerca de París, Francia.

El vehículu anguaño atópase espuestu nel muséu del automóvil de Compiègne, Francia.

## Conductor

El conductor, el belga Camille Jenatzy, yera'l fíu de Constant Jenatzy, fabricante de neumáticos cauchu, una novedá na dómina. Camille estudió como inxenieru, y taba interesáu nos vehículos de propulsión llétrica.

## Motivación

Queriendo faese un buecu nel prometedor mercáu parisín de vehículos llétricos, Jenatzy creó una planta de producción que fabricó numberosos carruaxes de motor llétricus. Compitió fiero contra'l fabricante d'automóviles francés, Jeantaud usando numberosos trucos publicitarios p'amosar quién d'ellos producía'l coche más rápidu. P'asegurar el trunfu de la compañía, Jenatzy construyó un prototipu en forma de bala, concebíu pol fabricante de carros Rothschild nuna aleación d'aluminiu, tungsteniu y magnesiu.

## Récor de Velocidá

Jenatzy algamó la velocidá de 105,882 km/h, superando l'antiguu rexistru qu'ostentaba'l Conde Gaston de Chasseloup-Laubat con una marca de 92,78 km/h consiguida'l 4 de marzu de 1899.

El motor de combustión alimentáu por gasolina, va suplantar al llétricu mientres tol sieglu posterior.

## Referencies
Victor Hémery

**Victor Hémery**  foi un pilotu francés, campeón de carreres de principios de la era de los Grandes Premios.

## Semblanza

Hémery nació en Sillé--y-Guillaume, Sarthe, Francia. En 1904 xunir a Automóviles Darracq Francia como'l so principal piloto probador y ayudó a preparar automóviles pa competir na Copa Gordon Bennett d'esi añu. Condució un Opel-Darracq alemán a la victoria na prueba Hamburgu-Bahrenfeld.

1905 foi'l so añu más esitosu na so carrera como pilotu. N'agostu de 1905, axudicar con un Darracq la victoria nel Circuitu de les Ardenas en Bastogne, Bélxica, y n'ochobre de 1905 ganó la Copa Vanderbilt en Long Island, Nueva York, superando a Felice Nazzaro, Louis Chevrolet y Ferenc Szisz. El 30 d'avientu de 1905 estableció un récor mundial de velocidá en  n'Arles, Francia, conduciendo un Darracq. En 1951, Hémery recibió'l títulu del Campeonatu de Monoplaces d'Estaos Xuníos de 1905 en forma retroactiva.

Dexó Darracq pa xunise a Carl Benz en 1907 y en 1908 ganó la carrera dende San Petersburgu a Moscú y terminó segundu nel Gran Premiu de Francia. Llogró otru segundu puestu detrás de Louis Wagner nel Gran Premiu de los Estaos Xuníos en Savannah, Georgia. El 8 de payares de 1909 estableció otru nuevu récor de velocidá en Brooklands, estableciendo un rexistru de  pilotando'l famosu "Blitzen Benz" (n'alemán, el *"Rescamplu Benz"*). En 1910, l'equipu de Benz terminó 1 y 2 nos dos rondes del Gran Premiu de los Estaos Xuníos, solo 1.42 segundos por detrás del ganador, David Bruce-Brown, nel final d'un Gran Premiu más competíu hasta la fecha nesi momentu. En 1911, Hémery ganó'l Gran Premiu de Francia apostáu nel Circuitu de la Sarthe nun FIAT S61.

Victor Hémery morrió en Le Mans, Francia, el 9 de setiembre de 1950, con 73 años d'edá.

## Ver tamién
* Récor de velocidá en tierra
* Blitzen Benz

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Blitzen Benz

El **Blitzen Benz** ye un automóvil de carreres construyíu en 1909 por Benz & Cie en Mannheim, Alemaña, que batió'l récor mundial de velocidá esi mesmu añu. Construyéronse seis unidaes p'ameyorar el so aerodinámica. Disponía d'un motor de cuatro cilindros en llinia de 21,5 llitros de cilindrada y 200 caballos de potencia, basáu nel propulsor ampliáu del vehículu de Gran Premiu de la compañía.

De los seis Blitzen Benz construyíos, caltiénense dos: la compañía Mercedes-Benz tien unu, ente que l'otru pertenez a un coleicionista d'EE.XX..

## Récores mundiales de velocidá

El 9 de payares de 1909, el pilotu francés Victor Hémery batió'l récor mundial de velocidá con un rexistru de 202,7 quilómetros per hora (126,0 mph) sobre un quilómetru nel circuitu de Brooklands al volante del Blitzen Benz n° 1.

El 23 d'abril de 1911, Bob Burman col Blitzen Benz rexistró una velocidá de 228,1 quilómetros per hora (141,7 mph) sobre una milla en la Sablera de Daytona, rompiendo'l récor de velocidá absolutu oficiosu establecíu por Glenn Curtiss en 1907 sobre'l so motocicleta V-8. El récor de Burman caltener hasta 1919.

El 24 de xunu de 1914, el pilotu británicu Lydston Hornsted, pilotando'l Blitzen Benz n° 3, estableció nel circuitu de Brooklands una marca oficial de 199,7 km/h (124,1 mph). Foi'l primer récor sobre un percorríu d'ida y vuelta, establecíu acordies coles regles de l'Asociación Internacional de Clubes del Automóvil Reconocíos.

Dempués de 1914 el coche foi afechu pa los circuitos de carreres, esperimentando numberosos cambeos antes de quedar inutilizáu en 1923. Munchos otros exemplares del 200 hp de Gran Premiu sobrevivieron.

## Ver tamién
* Récor de velocidá en tierra
* Récor de velocidá de motocicletes

## Referencies

## Enllaces esternos