Pediatría

La **pediatría** ye la especialidá médica qu'estudia al neñu y les sos enfermedaes. El términu procede del griegu *paidos* (neñu) y *iatrea* (sanamientu), pero'l so conteníu ye enforma mayor que'l sanamientu de les enfermedaes de los neños, una y bones la pediatría estudia tanto al neñu sanu como al enfermu.

Cronológicamente, la pediatría toma dende la nacencia hasta que'l neñu llegue a l'adolescencia. Dientro d'ella estremen dellos periodos: naciellu (0-6 díes), neonato (7-29 díes), lactante (lactante menor; 1-12 meses de vida, lactante mayor; 1-2 años), preescolar (2-5 años), escolar (6-12 años), pre-adolescente (10-12 años) y adolescente (12-18 años).

La puericultura ye una de les especialidaes de la medicina. Significa «curiáu de los neños» y vien del llatín *puer/pueris* (el neñu/del neñu) y *cultura*, «cultivu»; esto ye, l'arte de la crianza. La odontopediatría ye la caña de la odontoloxía qu'estudia les afecciones de la dentición, y tamién de la boca asimilándolo a la estomatología, nos neños. L'enclín actual ye fundir toes estes acepciones nun únicu términu, pediatría.

## Historia
A partir del Renacimientu empiecen a considerase les enfermedaes de los neños como una actividá médica y escríbense llibros d'orientación más pediátrica. Mientres la Edá Moderna empiecen a apaecer centros dedicaos al cuidu de los neños.

A partir del sieglu XIX la pediatría desenvuelve la so base científica especialmente en Francia y Alemaña, y créanse los primeros hospitales modernos n'Europa y Norteamérica. La pediatría convertir nuna especialidá médica con entidá propia. Nel sieglu XX foi precursor de la Pediatría n'España don Andrés Martínez Vargas, qu'en 1915 publicó'l so fundamental Tratáu de Pediatría, obra insustituible pa tener una visión clara y de conxuntu de la Pediatría conocío y exercío polos sos colegues contemporáneos.

## Definición de naciellu o neonato
Puede denominase naciellu o neonato al neñu proveniente d'una xestación de 28 selmanes o más, desque ye separáu del organismu de la madre hasta que cumple 28 díes de vida extrauterina. Sicasí, dellos llibros de pediatría consideren al naciellu y al neonato como dos periodos distintos. D'esta forma, denominar naciellu al neñu de 0-7 díes de vida extrauterina y neonato al >7 díes hasta 28-29 díes. Per otra parte, considérase periodu perinatal al entendíu ente la selmana 28 de xestación y los 7 díes de vida postnatal.

## Clasificación según edá gestacional del naciellu y clasificación según el pesu Carauterístiques físiques y neurolóxiques déxennos valorar con precisión la edá gestacional una y bones el naciellu va tar clasificáu ente les siguientes categoríes:

* Naciellu prematuru estremu: antes de la selmana 28 de xestación. 
* Naciellu bien prematuru: ente la 28 y 32 selmanes de xestación. 
* Naciellu pretérmino (RNPT): antes de 37 selmanes de xestación.
* Naciellu a términu (RNAT): de 37 a 42 selmanes de xestación.
* Naciellu postérmino (RNPT): más de 42 selmanes de xestación.

Según el pesu al nacer, clasificar en:

* Naciellu macrosómico: pesu mayor de 4000 gramos.
* Naciellu normopeso: ente 2500 y 3500 gramos.
* Naciellu de baxu pesu: menor de 2500 gramos.
* Naciellu de bien so pesu: menor de 1500 gramos.
* Naciellu de pesu desaxeradamente baxu: menor de 1000 gramos.

## Ver tamién
### Personaxes relevantes
* Virginia Apgar (1909-1974), pediatra y anestesista que desenvolvió'l test de Apgar.
* Andrés Martínez Vargas, 1861-1948.
* Carlos González, 1960-.
* Enrique Suñer Ordóñez, 1878-1941.
* Ernesto Sánchez Villares, 1922-1995.
* Federico Gómez Santos, 1897-1980.
* Federico Rubio y Galí, 1827-1902.
* Gregorio Marañón, 1887-1960.
* Guillermo Arce Alonso 1901-1970.
* Jerónimo Soriano, 1550-.
* Juan Rodríguez Soriano, 1933-2010.
* Manuel Pombo Arias, 1943-.
* Mariano Benavente González, 1818-1885 (padre de Jacinto Benavente, 1866-1954, premiu Nobel de Lliteratura en 1922).
* Martina Castells Ballespí, 1852-1884.
* Ramón Gómez Ferrer, 1862-1924.
* Trinitat Sais Plaja, 1878-1933.

### Instituciones
* Hospital Infantil Universitariu Neñu Xesús.
* Hospital Universitariu La Paz.
* Hospital Universitariu Marqués de Valdecilla.
* La Gota de Lleche.
### Sociedaes científiques
* Asociación Española de Pediatría.
* Asociación Española de Pediatría d'Atención Primaria.
* Sociedá Española de Pediatría Extrahospitalaria y Atención Primaria.
* Sociedá de Pediatría d'Asturies, Cantabria y Castiella y Llión.
* Sociedá de Pediatría de Madrid y Castiella-La Mancha.
* Sociedaes científiques.
### Publicaciones
* Revista Pediatría d'Atención Primaria.
* Familia y Salú.
### Otros
* Convención sobre los Derechos del Neñu.
* Hebiatría, caña de la medicina qu'estudia a persones dende los 11 a los 14 años d'edá.
* Iniciativa pa la Humanización de l'Asistencia a la Nacencia y la lactancia.
* **Pediatría**.
* Mortalidá infantil. Mortalidá infantil, clasificada per países, 2010.
* Orde Dominicana de Pediatría.

### Bibliografía
* Luis S. Granjel, *Historia de la pediatría española*, 1965

## Referencies

## Enllaces esternos