open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Albandi

**Albandi** ye una de les doce parroquies del conceyu asturianu de Carreño.

Tien una superficie de , polo que ye la parroquia más pequeña del conceyu. Tien una población de .

## Situación y comunicaciones
La parroquia d'Albandi asitiase na fastera nororiental del conceyu, llendando col mar Cantábricu al norte y coles parroquies carreñines de Perlora, Priendes y Carrió.

La distancia media con Candás, capital del conceyu, ye d'unos 3,95 km (siendo'l nucleu más cercanu El Monte Morís a 3,30 km y el más llonxanu la urbanización de Xibares, a 4,60 km).

Pue llegase dende Candás a Albandi en tren o per carretera:
* Llinia F4 "Xixón-Cuideiru" de FEVE, con apeaderu en Xibares.
* Carretera AS-239.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios
*El Poblao 
*El Pontón

## Llugares d'interés

### [[Ilesia de Santiago d'Albandi]]
La ilesia parroquial de Santiago d'Albandi alcuéntrase nel barriu La Rica.

Fue destruyía el 10 d'abril de 1936, nel trescursu d'enfrentamientos previos al iniciu la Guerra Civil Española, siendo l'Arcipreste de Carreño y rexidor de la parroquia Rosendo Mazuelas Arada. Los vecinos de la parroquia aconceyáronse el mesmu 20 de mayu y decidieron faer la construcción n'andecha. Inauguróse ensin denguna solmenidá nel añu 1940.

Arquitectónicamente, la ilesia ye una construcción cenciella d'una nave, onde destaca la espadaña y el corredor.

Dientro alcuéntrense les imáxenes de la Virxe de Santa Rita y de San Antón.

### [[Sablera de Xibares]]
Esta sablera semiurbana d'arena blanca ye un sableru de 800 metros de llargo por 75 metros d'ancho, que se prollonga pa la vecina parroquia de Carrió hasta'l ríu Aboño, que sirve de frontera col conceyu de Xixón. Normalmente, el nivel d'ocupación de la sablera Xibares ye altu.

Tien merenderu, aparcamientu, y accesu pa minusválidos.

## Fiestes
* 17 de xineru: San Antonio Abad, cola puxa'l ramu.
* 22 de mayu: Santa Rita.
* 25 de xunetu: fiesta patronal de Santiagu.
* Segundu domingu d'agostu: fiesta de la Sacramental.

## Referencies

## Enllaces esternos
Tamón

**Tamón** ye una parroquia del conceyu asturianu de Carreño. Ocupa l'estremu suroeste del conceyu y ye, colos sos , una de les más estenses. Ta dixebrada en dos pela autopista A-8, y tien una población de , que se reparten ente los llugares y barrios d'Alredor de la Ilesia, Bardiel, Les Cabañes, La Calle la Vega, El Cascayu, Cotones, La Fontanina, La Güelga, Maripullín, El Monte Grande, El Monte'l Pando, El Rioncéu, Samartín, Tabaza, La Tabla, Les Tranques, La Velilla, La Vera'l Ríu, La Venta, Villar de Baxo y Villar de Riba.

## Referencies

## Enllaces esternos
Rap

**Rap** ye la comunión de música amestando la rítmica del faláu cola entrega de rimes, xuegos de pallabres, y la poesía, ún de los elementos de la música hip hop y la cultura.

## Carauterístiques
Frecuentemente rellacionaes con homólogos de ficción, de manera intensamente llírica, rítmica, usando téuniques como asonancia, alliteración, y rima. El raperu ta acompañáu por una pista instrumental, normalmente refiérse a una base o "golpe" (proveniente del inglés beat) a causa del énfasis nel ritmu, fechu por un DJ, o por un productor de discos, o uno o más instrumentalistes.

Esto, por supuestu, basándonos nos acentos y les alliteraciones, pero tamién tenemos que tener en cuenta les rimes consonantes y asonantes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Bueres (parroquia)

**Bueres** ye una parroquia del conceyu asturianu de Casu. Allúgase na fastera más septentrional del conceyu y ye de terrenu mui montesín. Tien una estensión de , y viven nella . Abarca los llugares de Bueres, Gobezanes y Nieves.

## Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Caliao

**Caliao** ye una aldea y una parroquia del conceyu de Casu. Ocupa, colos sos  d'estensión, l'estremu suroccidental del conceyu, y tien llendes col conceyu d'Ayer y cola vecina provincia de Lleón. Abarca l'aldea de Caliao y el caseríu de La Encruceyada, anguaño abandonáu. La so población ye de .

## Sitios
*El Balséu 
*La Braña Uxil 
*La Braña Vieya 
*La Cabritera 
*Les Cases d'Abaxu 
*Los Collaos 
*El Cotu 
*La Encruceyada 
*Les Felguerines 
*Fresnéu 
*La Fresnosa 
*Los Oyancos 
*Pandefresnu 
*Prendeoriu 
*Riafresnu 
*La Vega'l Cándanu

## Referencies

## Enllaces esternos
Requintu (aerófonu)

El **pitu montañés** o requintu ye un clarinete davezu afináu en Mi \flat (Mi bemol); ye dicir, una cuarta p'enrriba del clarinete sopranu en Si \flat. Como ésti, el pitu montañés ye tamién un instrumentu trespositor.

El requintu ye un instrumentu perdifundíu en Cantabria, au se conoz como *[[pitu montañés]]*, y tócase acompangao de tambor, conociéndose a la pareya formada como piteros. Espardióse na rexón dende mediaos del sieglu XIX y sustituyó en gran midía al silbu, a la dulzaina y a la gaita como instrumentu emplegáu na interpretación de pieces del folclor cántabru, especialmente na zona de La Montaña.

Ente los piteros históricos más conocíos destaquen: Mediavilla "El de Villapresente", Bosio y Martín y Tomás Castillo de Anievas; anguaño: Paco San José.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Clarinetes (Castellán)
Requintu (dixebra)

**Requintu** ye un términu emplegáu pa denomar a una versión de tonu más altu o baxu d'un instrumentu. Poro, nes estremaes families atopamos instrumentos con esti nome:

* Requintu (aerófonu)
* Requintu (cordófonu)

## Referencies

## Enllaces esternos
Guitarra

La **guitarra** ye un instrumentu musical con fonderos raigaños que s'emplega nuna amplia variedá d'estilos musicales. Tien típicamente seis cuerdes, anque temién esisten guitarres de cuatro, siete, ocho, diez, y dolce. 

Les guitarres son reconocíes como un de los instrumentos primarios nel blues, country, flamencu, rock y abondos estilos de música Pop. Tamién puen ser un instrumentu clásicu en solo. Les gitarres puen ser tocaes acústicamente, onde'l tonu ye producío pola vibración de les cuerdes y modulao pol fondu de la caxa de resonancia, o puen coneutase a un amplificador que lleutrónicamente manipula'l tonu. Les guitarres lléutriques foren introducíes nel sieglu XX y continúen marcando una fondera influencia na cultura popular.

Tradicionalmente les guitarres tienen sío construyíes con combinaciones d'estremaos tipos de madera y les cuerdes con tripes animales, y más de recién, con náilon o aceru. No que cinca a la reparación, ésta ye llevada a cabu polos luthiers.

## Referencies

## Enllaces esternos
El Valle

Col nome d**'El Valle** podemos referinos a:

## Llocalidaes d'Asturies
; Carreño
*El Valle, una parroquia.
*El Valle, una casería de la parroquia de Prevera.

; Llangréu
*El Valle, una aldea de la parroquia de Lada.
*El Valle, una aldea de la parroquia de Sama.

; Uviéu
*El Valle, una casería na parroquia de Veguín.
*El Valle, una casería na parroquia de San Cloyo.

; Villaviciosa
*El Valle, una casería de la parroquia de Camoca.
*El Valle, una casería de la parroquia de Cazanes.
*El Valle, una aldea de la parroquia de Pion.

; Otros conceyos
*El Valle, una casería de la parroquia de Santuyano, nel conceyu de Bimenes.
*El Valle, una parroquia del conceyu asturianu de Candamu.
**El Valle, una aldea de la parroquia anterior.
*El Valle, una casería del conceyu asturianu de Caravia.
*El Valle, una aldea del conceyu asturianu de Gozón.
*El Valle, una aldea de la parroquia de Bixega, nel conceyu asturianu de Miranda.
*El Valle, una casería del conceyu asturianu de Piloña.
*El Valle, una casería del conceyu asturianu de Tinéu.

## Llocalidaes d'España
* El Valle, llocalidá de la provincia d'Almería.
* El Valle, conceyu de la provincia de Granada.
* El Valle, llocalidá de la provincia de Palencia.

## Ver tamién
* 
* 
*El Valle, la capital del Territoriu Británicu d'Ultramar d'Anguila.

## Referencies
El Valle (Carreño)

**El Valle** ye una parroquia del conceyu asturianu de Carreño. Ta na parte suroriental del conceyu, y los sos  d'estensión espárdense pela fastera occidental del Monte Areo.

## Demografía
Tien , repartíos pelos llugares y barrios que vienen darréu:

### Sitios
* La Peruyera

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Imperial College London

L' **Imperial College London** ye una prestixosa institución británica d'educación que se centra n'estudios rellacionaos cola ciencia, la inxeniería y la medicina, complementada por una escuela de negocios (Tanaka Business School). El so campus central alcuéntrase ente Kensington & Chelsea y la ciudá de Westminster, dos barrios de Londres. La entrada principal ta n'Exhibition Road. L'Imperial College London dixebróse de la Universidá de Londres, de la que formaba parte hasta entós, nel añu 2007, coincidiendo col centenariu del Imperial.

## Referencies

## Enllaces esternos
Baxu

El términu **baxu** provién del fechu de ser l'instrumentu que reproduz les frecuencies más graves del espectru sonoru. El baxu emplégase ampliamente nos más estremaos tipos de música: funk, jazz, blues, rock, metal, pop, country, salsa, merengue, bachata, reggae, clásica, punk, etc. 

La importancia d'esti instrumentu nun conxuntu radica en que produz soníos n'armonía cola música y, al mesmu tiempu, un efeutu rítmicu. D'otra miente, tamién algama cierta importancia nel ária melódica y como instrumentu solista (o con un papel más destacáu na banda) según l'estilu que s'interprete, polo que nun ye meramente un "instrumentu de bas".

A diferencia de la guitarra, que ye executada davezu con uñes, deos o con pleutros de plásticu, el baxu xeneralmente se toca cola yema los deos. De toes formes, hai otres menes d'executalo, destacándose'l *[[slap]]* golpiándolu col déu pulgar, el *pop* estirando (*pizzicato*) les cuerdes, emplegando les yemes de los deos, o'l *tap*, sofitando les yemes de los deos sobre les cuerdes escontra'l diapasón. Tamién se pue tocar con púa, ya incluso a vegades s'empleguen palos o vares metáliques pa golpiar les cuerdes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Hyde Park

**Hyde Park** ye un de los parques más grandes nel centru de Londres (Inglaterra), y un de los Parques Reales de Londres, famosu polos sos Speakers' Corners.

El parque ta dividíu en dos pel Llagu Serpentine. El parque ye contiguu a los Kensington Gardens o xardinos Kensington, que pese a que sigue asumiéndose que son parte de Hyde Park, téunicamente foren separtaos en 1728, cuando la Reina Carolina fizo una división ente dambos. Hyde Park tien 350 acres (140 hectárees/1.4 km²) y los Kensington Gardens 275 acres (110 ha/1.1 km²), sumando en total un área de 625 acres (250 ha/2.5 km²), faciendo d'esti parque mayor que'l Principáu de Mónacu (1,96 quilómetros cuadraos -o 485 acres-), anque aínda menor que Central Park (3,41 quilómetros -o 843 acres-). Haza'l sureste (anque fuera del parque) ta Hyde Park Corner. Pese a too, demientres les hores de lluz dambos parques combínense a la perfeición, y Kensington Gardens pieslla al anochecer demientres que Hyde Park caltiénse abiertu tol añu dende les 5 la mañana hasta la medianueche. 

El parque foi au s'asocedió la Gran Esposición de 1851, pa la que foi diseñáu The Crystal Palace por Joseph Paxton.

El parque tiense convertío nun puntu de partida d'ensames y manifestaciones. Los cartistes, la Lliga Reformista, los sufraxistes y la Coalición *Stop The War* tienen fecho protestes públiques nesti llugar. Munchos manifestantes na Marcha de la Llibertá y el Sustentu en 2002 entamaron en Hyde Park. 

El 20 de xunetu de 1982 nes esplosiones de Hyde Park y Regents Park, dos bombes del IRA causaron la muerte d'ocho miembros de la Household Cavalry y la Royal Green Jackets, asina como la de siete caballos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Vodevil

El **vodevil** foi un xéneru d'entretenimientu común nel teatru d'Estaos Xuníos y Canadá, d'entamos de los años 1880 hasta finales de los años 1930. 
Esti xéneru de "cultura-pop" foi desendolcáu dende estremaes influencies, incluyendo'l concert saloon, minstrel show, freak show, dime museum y lliteratura burlesca. El vodevil convirtióse nun de los tipos d'entretenimientu popular más famosos n'América del Norte, marcando la era del entretenimientu. Cada programa nocturnu taba compuestu d'estremaos actos separtaos y non rellacionaos. D'ente los componentes destacaben (ente otros) músicos (tanto populares como clásicos), baillarines, humoristes, animales adiestraos, magos, imitadores, acróbates, obres d'un actu o actos sueltos d'estremaes obres, atletes, celebridaes, trovadores y cortometraxes.

El vodevil ye un subxeneru dramáticu que consiste nuna comedia frívola, llixera y picante que da llugar a errores y situaciones cómiques,nel que s'alternen partes cantaes y númberos musicales. El so nome deriva del francés *vaudeville*.

Nel teatru, el vodevil nun apaeció hasta los entamos del sieglu XVIII. Primeramente nun foi más qu'una pequeña composición escénica, toda en *cuplés*, onde incluso'l diálogu yera cantáu. Fuzelier, D'Orneval, Alexis Piron, Lesage, etc., utilizaron los vodeviles pal Théâtre de la foire, d'onde pasaríen a la Comedia italiana, confundiéndose n'ocasiones cola Ópera cómica.

## Enllaces esternos (inglés)
*1913 Book: How to Enter Vaudeville 
*Vaudeville Ventriloquists 
*Lleendes del Vodevil 
*Muséu Americanu del Vodevil
*Virtual Vaudeville 
*Glosariu del Llinguax Coloquial del Vodevil
*Escucha'l cantar "Will It Play In Peoria" 
*University of Washington Libraries Digital Collections – J. Willis Sayre Photographs
*University of Washington Libraries Digital Collections – Prior and Norris Troupe Photographs
*University of Washington libraries Digital Collections - 19th Century Actors Photogaphs

## Referencies

## Enllaces esternos
Portland (Oregón)

**Portland** ye la ciudá más poblada del estáu d'Oregón nos Estaos Xuníos. Llenda con .

Tien una población de .

## Referencies

## Enllaces esternos
Owensboro (Kentucky)

**Owensboro** ye una ciudá del estáu de Kentucky, nos Estaos Xuníos. Con , ye la tercer ciudá más poblada del estáu.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina web oficial
Lexington (Kentucky)

**Lexington** ye una ciudá del estáu de Kentucky, nos Estaos Xuníos. Ye la segunda ciudá más poblada del estáu, dempués de Louisville, con una población de .

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
File Roller

**File Roller** ye un xestor compresor/descompresor d'archivos pal entornu d'escritoriu GNOME. Ta disponible en Llingua asturiana

## Formatos de ficheru
File Roller almite los siguientes formatos de ficheru:
(Nota: Requiérense programes motor. File Roller ye namái una interface)
* 7z (.7z)
* gzip (.tar.gz , .tgz)
* bzip (.tar.bz , .tbz)
* bzip2 (.tar.bz2 , .tbz2)
* compress (.tar.Z , .taz)
* lzop (.tar.lzo , .tzo)
* Ficheros Zip (.zip)
* Ficheros Jar (.jar , .ear , .war)
* Ficheros Lha (.lzh)
* Ficheros Rar (.rar)
* Ficheros únicos comprimíos con gzip, bzip, bzip2, compress, lzop
* Imáxenes ISO (.iso) (namái llectura)

## Ver tamién
*Ubuntu
*GNOME

## Referencies

## Enllaces esternos
Jorge Tuya

**Jorge Tuya Rivas**  ye un cantante asturianu de tonada.

Entamó a interesase pol mundu de la tonada gracies al ambiente familiar, yá que so padre yera cantador, y al sofitu qu'atopó en Javier Díaz, *Javier el d'Arroes*, gran coleicionista de discos que punxo a la so disposición tola so coleición.

Como cantante dio los sos primeros pasos nos concursos de tonada de Radio Oviedo. Nos escenarios obtuvo alredor de mediu centenar de primeros premios, de los que cinco fueron nel Teatru Campoamor, d'Uviéu. Fizo un gran númberu de grabaciones tanto en solitario como en cuartetu (formó parte de *[[Los cuatro ases de la toná]]*) o voz dialogada. Incluso llegó a grabar col grupu Boides, como voz solista, los cantares *Tengo de subir al puertu* y *Carretera d'Avilés*, del so trabayu *Asturies: Camín de Compostela*. Igualmente tien grabaos cantares como *Adiós, pueblín de Seloriu*; *Cuando vienes d'arrendar*; *Baxaben cuatro ayeranos*; *[[A la salida del Sella]]*; ...

Nel añu 2010 convirtióse nel primer ganador del Concursu d'Asturianaes de la Comarca de la Sidra. En 2014 y 2015 algamó'l primer premiu del Concursu de Tonada Cuenca del Caudal

**Jorge Tuya** foi reconocíu como *Asturianu del Mes* pol diariu La Nueva España, en xuno de 2012 en reconocimientu pola so trayeutoria nes últimes décades

Formó parte ininterrumpida de los reconocíos polos premios a les meyores voces del añu concedíos nel Memorial Silvino Argüelles dende'l so establecimientu nel añu 2003.

## Referencies

## Enllaces esternos
Bretaña (dixebra)

**Bretaña** pue referise a:

* Bretaña, rexón alministrativa francesa
* Bretaña celta, una de les naciones celtes y antíguu reinu, ducáu y provincia francesa

## Referencies
Fimosis

La **fimosis** (del griegu *phimos* φῑμός) ye una patoloxía de los anexos cutáneos del pene o falu que torga la mecánica d'esti muérganu. La fimosis débese a la estenosis del prepuciu, lo cualo va estorbar la retraición completa del prepuciu pa dexar el glande escubiertu.

Abondes vegaes l'orixe ta nes venes del escote'l prepuciu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Tiramisú

El **tiramisú** (del italianu *tiramisù*) ye un postre fríu de cuyar que fáise'n capas. Nun esiste una receta única d'ellaboración.

Un tiramisú axéitase siempres d'un ingrediente mugáu en café, sobru el que va cruzase (de modu alternu o non) una crema feita enforma con guevos mazaos con zucre. A lu cabeiru, íguase espolvoriandu cacáu en polvu.

Entamandu con eistos productos básicos, es dable rematar desemeyadas variedaes del postre emplegandu diferientes representantes d'ellos y ametiendo outros ingredientes.

· L'ingrediente sólidu y secu pue ser: galletes, bizcochos, Savoiardi, etc.

· Los guevos puen ser separtaos en yemas y claras, mazándose de mou dixebráu (las claras a punto de nieve). Guey día ye mui pregueru amestare a los guevos ñata montada ou queisu frescu.

· El queisu que s'emprega nel tiramisú ye'l mascarpone ou un queisu cremosu asemeyáu.

· Al café (café solu), pue añadise dalgún tipu bebíes alcohóliques p.ex. Amaretto, pa arumar y enrreciar el sabor.

· A lu cabeiru, espolvoríase con cacáu en polvu.

Conseyu: Tien de tar un tiempu na ñevera endenantes de ser servíu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Villarreal Club de Fútbol

El **Villarreal Club de Fútbol**, ye un club de fútbol d'España, de la ciudá de Vila-real en Castellón. Fundóse el 10 de marzu de 1923 y xuega na Primer División d'España.

## Estadiu
L'estadiu del Villarreal C.F. ye, desde sos inicios, `El Madrigal´. Ta asitiáu na llocalidá de Vila-real, y cuenta con aforu de aproximao 25.000 espectadores. El nombre débese a que el recintu encuéntrase asitiáu na partida de `El Madrigal´.

## Plantía 2010/11
Actualizado el 13 de marzu de 2011.

 

*  Los xugadores con dorsales superiores al 25 son, a tolos efeutos, xugadores del Villarreal Club de Fútbol "B" y como tales, podrán compaxinar partidos col primer y segundu equipu. Como exixen les normes de la LFP, los xugadores de la primera plantía deberán llevar los dorsales del 1 al 25. Del 26 n'adelante serán xugadores del equipu filial.

*Los equipos españoles tán limitaos a tener na plantía un máximu de tres xugadores sin pasaporte de la [[Xunión Europea]]. La llista incluye sólo la principal nacionalidá de cada xugador, algunos de los xugadores no europeos tienen doble nacionalidad de algún país de la XE:*
* Gonzalo Rodríguez posee la doble nacionalidad española y arxentina.
* Mateo Musacchio posee la doble nacionalidad italiana y arxentina.
* Cicinho posee la doble nacionalidad italiana y brasilana.
* Giuseppe Rossi posee la doble nacionalidad italiana y de los Estaos Xuníos.
* Gonzalo Castellani posee la doble nacionalidad italiana y arxentina.


## Filiales

### Villarreal Club de Fútbol 'B'

El **[[Villarreal Club de Fútbol B]]** ye'l primer equipu filial del **Villarreal CF**. Foi fundáu nel añu 1999 y surxió con la idea de suministrar xugadores pa la primera plantía del club. Debutó en Tercer División na temporada 2003-2004, ascendió a Segunda División B na 2006-2007 y na temporada 2008-2009 ascendió a Segunda División. **[[Clasificación histórica de los equipos filiales|Puesto históricu de filiales]]**: 10º

### Villarreal Club de Fútbol 'C'

El **[[Villarreal Club de Fútbol C]]** ye'l segundu equipu filial del **Villarreal CF**. Foi fundáu nel añu 2002. Debutó en Rexonal Preferente na temporada 2004-2005 ascendió a Tercer División en la 2006-2007.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitiu web no oficial con gran conteníu históricu
Emoticonu

Un **emoticonu** o **fustax** ye un símbolu gráficu que pretende reproducir espresiones faciales y sentimientos con signos de puntuación, lletres o nomes de manera que se puean introducir en metanes del testu escritu. Pretenden dar información sobre la comunicación non verbal qu'acompanga a la oral y son peremplegaes nes conversaciones informales na rede Internet, al llinguaxe SMS y ente la mocedá.
Agospiamientu (informática)

L**'agospiamientu** (n'inglés *hosting*) ye'l serviciu que furne a los usuarios de la rede Internet un sistema pa poder almacenar información, semeyes, videu, o cualesquier conteníu accesible vía Web. Los agospios web (*web hosts*) son compañíes que ofrecen espaciu d'un servidor a los sos veceros.

## Referencies

## Enllaces esternos
Curiapantalles

Un **curiapantalles** ye un programa d'ordenador orixinalmente diseñáu pa conservar la calidá d'imaxe de les pantalles d'ordenador dexando imáxenes en movimientu cuando l'ordenador nun ta siendo remanáu. Asina, si nun se calca nenguna tecla nin se mueve'l mur nun periodu de tiempu preafitáu, el curiador de pantalla entra n'aición. Anguaño, los curiadores de pantalla son emplegaos principalmente con envís de diversión o seguranza.

## Referencies

## Enllaces esternos
Tornafuéu

La pallabra **tornafuéu** pue referise a:

*Tornafuéu (viesca) - Torga pa que s'esparda'l fueu nel campu, consistente nuna estaya de terrén ensin vexetación.
*Tornafuéu (arquiteutura) - Torga pa que s'esparda'l fueu nuna construcción, consistente nun muria de material ignífugu.
*Tornafuéu (informática) - (del inglés, Firewall) ye un equipu de hardware o software emplegáu nes redes d'ordenadores pa prevenir delles menes de comunicaciones torgaes pola política de rede.

## Referencies

## Enllaces esternos
Xíriga

**Xíriga** ye'l nome que recibe una variedá llingüística de la fala distinta de la llingua estándar y dacuando incomprensible pa los falantes d'esta, usada con frecuencia por distintos grupos sociales con intenciones de despintar el verdaderu significáu de les sos pallabres, a la so conveniencia y necesidá. De normal, los términos usaos na xíriga de grupos específicos son temporales (sacante les xírigues profesionales), perdiéndose l'usu pocu tiempu dempués de ser adoptaos.

## Tipos de xíriga
Constitúin xírigues particulares les de ciertos grupos por distintos motivos:
* **Profesionales**: precisen de ciertu vocabulariu que nun ye común al restu del idioma pa ciertos procesos, preseos, etc. Por casu, una persona ayena al ámbitu docente diría: «Gústame la forma d'enseñar del profesor», ente qu'otru docente diría: «Gústame la didáctica del profesor».
* **Sociales**: distintes formes de comunicase col propósitu de nun ser entendíu polos demás (por casu na cárcel) o con intención diferenciadora (de dalgunos barrios y d'adolescentes).

## Xíriga, xíriga y dialeutu
A diferencia del dialeutu, la xíriga nun ye una variante xeográfica d'una llingua, tien una estensión menor y ye esclusiva de grupos sociales determinaos. Si la xíriga perdura nel tiempu y xeneralízase, termina integrándose al dialeutu rexonal; perdiendo la so denominación de xíriga.

El conceutu de xíriga inclúi al de xíriga, anque esti postreru namái contién a la xíriga de tipu social. Nel usu de la pallabra, la diferencia ente xíriga y xíriga nun ta claramente demarcada y de cutiu son términos confundíos. Polo xeneral utilízase'l términu xíriga pa referise al llinguaxe téunicu ente grupos sociales o profesionales y la xíriga pa tou tipu de pallabres y frases ente persones d'una mesma posición, rangu o alcurnia.

Llinguaxe habitual: ye'l faláu na ciudá onde mora o actúa.
Llinguaxe profesional: xíriga de dalgún oficiu o oficiu.
Llinguaxe de xíriga: mesmu del mundu marxinal en que se desendolca l'individuu.

## Ver tamién
* Rosarigasino
* Germanía
* Lunfardo
* Modismu

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sobre xíriga médica. 
* Sobre xíriga xurídica.
La Maniega

**La Maniega** foi un boletín que, a partir del 1 de marzu de 1926, s'entamó a asoleyar en Cangas del Narcea (n'aquella dómina, Cangas de Tinéu) editáu pola *[[Asociación Canguesa de Amantes del País]]* (*Tous pa tous*). La pretensión de la revista yera la de sirvir de puntu d'alcuentru a la xente de Cangas, yá residieren nel propiu conceyu o tuvieren na emigración.

Unu de los fundadores de l'Asociación y de la propia revista foi Mario Gómez Gómez, médicu militar y escritor na variante suroccidental de la llingua.

El boletín vino publicándose con una periodicidá irregular hasta'l 1 de payares de 1932.

Posteriormente l'Asociación Cultural Pintor Luis Álvarez, de Cangas del Narcea, retomó la cabecera del boletín y entamó a asoleyar una revista colos mesmos enfotos que nos años venti, a partir del añu 1981.

## Referencies

## Enllaces esternos
ABC (periódicu)

**ABC** ye un periódicu español, redactáu dafechu en castellanu.
Tien la so sede social y redaición central en Madrid, magar que cuenta con delegaciones nes principales ciudaes d'España.

## Historia
**ABC** foi fundáu por Torcuato Luca de Tena y entamó a espublizase'l 1 de xineru de 1903.

## Ver tamién
*

## Referencies

## Enllaces esternos
* ABC Versión on-line
* ABC de Sevilla
Carlos Muñiz

**Carlos Muñiz Menéndez**  foi un ciclista profesional asturianu ente los años 1988 y 1990.

## Biografía
Entamó los sos primeros pasos nel mundu del ciclismu nes files del C.C Avilesino, onde compitió en categoríes inferiores siguiendo una buena progresión. Otru equipu nel que militó foi'l potente Gaylo-Vanguard.

La so trayeutoria pel campu aficionáu foi mui buena, militando nes files del equipu Clas, unu de los equipos punteros del ciclismu aficionáu español nos años 80. Consiguió munches victories importantes como la Vuelta a Navarra y, dos trunfos na Vuelta a Asturies (años 85 y 87), arriendes de munches carreres d'un día, destacando siempre en monte. Magar que foi unu de los aficionaos españoles de más nivel, nunca foi convocáu pa la Seleición Española.

Teniendo varies ufiertes d'equipos profesionales, como Kelme o Zahor, decidióse a pasar a profesional en 1988 con tola estrucutura de Clas, que debutaba en profesionales con José Manuel Fuente, *[[El Tarangu]]*, de direutor deportivu.

Foi una de les revelaciones de la temporada al consiguir ser el primer neoprofesional de la Vuelta Ciclista a España, subiendo al podiu de Madrid col *maillot* azul de meyor xoven. En dicha Vuelta tuvo un gran comportamientu n'etapes de monte como la que finalizaba n'El Brañillín.

En 1989 baxó'l nivel, aunque tovía destacó en carreres como la Vuelta a Burgos.

Y en 1990 un positivu con cafeina y diferentes problemes físicos como una anemia que sufrió al final de la temporada, y discrepancies cola directiva del equipu (esi añu abandonaba *El Tarangu* la direición deportiva del mesmu y tomábala Juan Fernández) fizo que nun renovara'l contratu y puso fin a la so carrera profesional. Con él, otru corredor asturianu del Clas, Antonio Sampedro, abandonaba'l ciclismu profesional al imponer el nuevu direutor, Juan Fernández, una completa renovación del equipu.

## Palmarés
**1986**
* Vuelta a Navarra (aficionaos)

## Equipos
* Clas 1988
* Clas-Cajastur 1989 - 1990

## Referencies
Calendariu gregorianu

El **calendariu gregorianu** ye'l calendariu actualmente utilizáu na mayor parte del mundu. Concibíu por un ensame de científicos baxo la direición de Christophorus Clavius pa corrixir la deriva secular del calendariu xulianu, utilizáu dende que Xuliu César lu instaurare nel añu 46 e.C.. La so denominación lleva'l nome del so impulsor Gregoriu XIII, papa de 1572 a 1585. El so puntu de partida, l'añu 1, correspuende al añu estimáu como'l de la nacencia de Xesús de Nazareth.

## Historia
La reforma gregoriana naz de la necesidá de llevar a la práutica unu de los acuerdos del Conceyu de Trento: el d'axustar el calendariu pa desaniciar el desfase producíu dende un conceyu anterior, el primer conceyu de Nicea, de 325, nel que s'afitara'l momentu astral nel qu'habíen celebrase la pascua y, con rellación a esta, les demás fiestes relixoses móviles. Lo qu'importaba yera la regularidá del calendariu llitúrxicu, pa lo que yera necesario introducir delles correiciones nel civil. Nel fondu, el problema yera acomodar el *calendariu civil* al *[[añu]] trópicu*. 

Nel I Conceyu de Nicea determinóse que se conmemorare la Pascua el domingu siguiente al plenilluniu posterior al equinocciu de primavera (nel hemisferiu norte; equinocciu de seronda nel hemisferiu sur). Aquel añu 325 l'equinocciu ocurriera'l día 21 de marzu, pero col pasu del tiempu la fecha del eventu fora adelantándose hasta'l puntu de qu'en 1582, el desfase yera yá de 10 díes, y l'equinocciu fechóse nel 11 de marzu.

## Ver tamién
* Dómina común

## Referencies

## Enllaces esternos
Carmen Blanco

**Carmen Blanco**  ye una escritora y feminista gallega. Ye profesora na Universidá de Santiago de Compostela. Coordina con Claudio Rodríguez Fer la revista libertaria *[[Unión Libre]]. Cadernos de vida e culturas* y la *Asociación para a Dignificación das Vítimas do Fascismo*.

## Obres
### Ensayu
**Conversas con [[Carballo Calero]]* (Vigo, Galaxia, 1989)
**Literatura galega da muller* (Vigo, Xerais, 1991)
**[[Carballo Calero]]: política e cultura* (Sada, Do Castro, 1991)
**Escritoras galegas* (Santiago de Compostela, Compostela, 1992)
**Libros de mulleres* (Vigo, Do Cumio, 1994)
**O contradiscurso das mulleres* (Vigo, Nigra, 1995, *El contradiscurso de las mujeres*, Vigo, Nigra, 1997)
**Nais, damas, prostitutas e feirantas* (Vigo, Xerais, 1995)
**Mulleres e independencia* (Sada, Do Castro, 1995)
**[[Luz Pozo Garza]]: a ave do norte* (Ourense, Linteo, 2002)
**Alba de mulleres* (Vigo, Xerais, 2003)
**Sexo e lugar* (Vigo, Xerais, 2006)
**[[María Mariño]]. Vida e obra* (Vigo, Xerais, 2007)
**Casas anarquistas de mulleres libertarias* (A Coruña-Santiago de Compostela, CNT, 2007)
**[[Uxío Novoneyra]]* (Vigo, A Nosa Terra, 2009)
**[[Novoneyra]]: un cantor do Courel a Compostela. O poeta nos lugares dos seus libros* (Noia, Toxosoutos, 2010)
**Feministas e libertarias* (Santiago de Compostela, Meubook, 2010)
**Letras lilas* (Lugo, Unión Libre, 2019)

### Poesía
**Estraña estranxeira* (A Coruña, Biblioteca Virtual Galega, 2004)
**Un mundo de mulleres* (Biblos, 2011)
**Lobo amor* (Unión Libre, 2011)

### Narrativa
**Vermella con lobos* (Vigo, Xerais, 2004)
**Atraición total* (Vigo, Xerais, 2008)

### Edición y introducción
*Xosé Luís Méndez Ferrín, *Con pólvora y magnolias* (Vigo, Xerais, 1989)
*Uxío Novoneyra, *Os eidos* (Vigo, Xerais, 1990)
*Ricardo Carvalho Calero, Uma voz na Galiza (Barcelona, Sotelo Blanco 1992)
*Luz Pozo Garza, *Códiz Calixtino* (Vigo, Xerais, 1992)
*Luz Pozo Garza, *Historias fidelísimas* (Ourense, Linteo, 2003)
*Luz Pozo Garza, *Memoria solar* (Ourense, Linteo, 2004)
**Extranjera en su patria. Cuatro poetas gallegos. [[Rosalía de Castro]]. [[Manuel Antonio]]. [[Luís Pimentel]]. [[Luz Pozo Garza]]* (Barcelona, Círculo de Lectores / Galaxia Gutenberg, 2005)
**Día das Letras Galegas 2007. [[María Mariño Carou]]* (Universidade de Santiago de Compostela, 2007)

### Traducción

**Do amor e da literatura* (Linteo, 2007). Versión de Safo al gallegu col pseudónimo Emma Luaces.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Unión libre. Cadernos de vida e culturas
*Biblioteca Virtual Galega
Islla Xenómica

Una **Islla Xenómica** (GI, del inglés *Genomic island*) ye parte d'un xenoma que tien evidencia d'oríxenes horizontales. Una GI pue codificar delles funciones, pue tar involucrada na simbiosis o patoxénesis, y pue aidar a l'adautación d'un organismu. la mesma GI pue atopase n'espedies estremaes y distantes xenéticamente como resultáu de dellos tipos de tresferencia llateral de xenes (tresformación, conxugación, tresducción). Estu pue tar determináu pol análisis de composición de bases, igual que por estimaciones de la filoxenia.

Munchos de los sistemes de secreción 3 y 4 atópense en rexones del DNA nomaes Islles Xenómiques. Estes "islles" carauterícense pol so gran tamañu (>10 Kb), la so frecuente asociación con xenes codificantes de t-RNA y un conteníu estremáu de G+C comparáu col restu del xenoma. Munches islles xenómiques tan ente cadarmes de repetición y tienen fragmentos d'otros elementos móviles como fagos y plásmidos. Delles islles xenómiques puen autoescindise de sópitu del cromosoma y puen ser tresferíes a otros receutores afayaízos.''
 

## Referencies

## Enllaces esternos
Accesu

Un **accesu**, n'informática, ye'l resultáu positivu d'una autentificación, pa que l'accesu dure un tiempu predetermináu, el sirvidor guarda nel cliente una cookie, esta permitirá que l'usuariu puea entrar a la so cuenta nel sirvidor hasta qu'esta caduque.
## Ver tamién

*Alministrador
*Ban
*Usuariu
*Grupu d'usuarios
*Seguranza Informática

## Referencies

## Enllaces esternos
Amestadura

Una **amestadura** o un **axuntu** (*attachment* n'inglés) ye un ficheru informáticu que s'unvia como parte d'un mensaxe de corréu electrónicu. 

Puen ser unviaos non codificaos o codificaos d'estremaes maneres: base64, binhex, UUEncode, quoted-printable. En MIME, el formatu de corréu electrónicu estándar, los mensaxes y les sos amestadures son mandaos col tipu `multipart message`, davezu emplegando base64 p'axuntos que nun son testu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Islla de patoxenicidá

Les **Islles de Patoxenicidá** (PAIs, del inglés *Pathogenicity islands*) son una clas distintiva de les islles xenómiques adquiríes por tresferencia horizontal.

Son incorporaes al xenoma de mocroorganismos patoxénicos, anque davezu tan ausentes d'esos organismos non patoxénicos de la mesma especie o una perprósima. Davezu ocupen grandes rangos o rexones xenómiques de 10-200 kb y codifiquen xenes que contribúin a la virulencia del patóxenu respeutivu. Exemplos típicos son factores d'adherencia, toxines, sistemes de captación de fierru, factores d'invasión y sistemes de secreción.

Les islles de patoxenicidá son unidaes xenétiques discretes flanqueaes por secuencies repetitives, secuencies d'inserción o xenes codificantes de tRNA, que son sitios de recombinación nel DNA. Los xenes crípticos de movilidá tamién puen presentase, indicando la procedencia de la tresducción.

## Propiedaes de les Islles de Patoxenicidá
1. Lleven xenes codificando un o dellos factores de virulencia: adhesines, toxines, invasines, etc.

2. Atópense nel cromosoma bacterianu o puen ser parte d'un plásmidu

3. El conteníu en G+C nes islles davezu estrémase del del xenoma

4. Tan flanqueaes por repeticiones direutes: les secuencies de bases a dambos finales ye la mesma.

5. Tan asociaes con xenes codificantes de tRNA, que van a sitios d'integración de DNA

6. Poseen xenes funcionales, i.e. integrasa, tresposasa, o parte de secuencies d'inserción.

7. Representen rexones inestables de DNA. Puen dir d'un locus de tRNA a otru, o desaniciase.

8. Los llugares d'integración específica tan mediaos por integrasa recombinasa

## Exemplos
* La islla de patoxenicidá de les fimbries P de la *[[Escherichia coli|Escherichia coli uropatoxénica]]* contién factores de virulencia como hemolisina, pili y el factor necróticu citotóxicu
* La islla I d'alta patoxenicidá de *[[Yersinia pestis]]* tien xenes regulando la captación y almacenax de fierru
* Sitios SP1 y SP2 de *Salmonella*

## Fechos sobre les Islles de Patoxenicidá
Una especie concreta de bacteria pue tener más d'una islla de patoxenicidá (i.e. *Salmonella* tien al menos 5). Estes islles s'atopen mayoritariamente en célules gram negatives, anque tamién se tienen visto en delles célules gram positives. S'atopen en patóxenos qu'autúen por tresferencia plasmídica, de fagu o un la conxugación d'un tresposón. Tresfiérense per tresferencia horizontal de xenes.

## Enllaces esternos
* BAC, definición de patoxenicidá 

## Referencies
Liga pro Asturias

Nel mesmo añu que s'espubliza la "Doctrina Asturianista" (1918) pola Xunta Rexonalista del Principáu d'Asturies surde la «Liga pro Asturias» (n'asturianu sería «Lliga pro Asturies», anque enxamás foi usáu n'asturianu'l nome polos sos miembros) que ñaz por una conferencia de Nicanor de las Alas Pumariño fecha nel Teatru Xovellanos, y na qu'hebo miembros del mundu universitariu. Los sos plantegamientos diben d'una descentralización alministrativa y falaben d'intereses económicos asturianos como la minería y siderurxa, nun tevo casi fuercia nin difusión popular (anque sí difusión erudita).

## Testos
*Verdadero Regionalismo Asturiano (Liga pro Asturias): 

## Referencies

## Enllaces esternos
Luc Montagnier

**Luc Montagnier**  foi un virólogu Francés. Foi profesor nel Institutu Pasteur y direutor d'investigación nel Centre national de la recherche scientifique. Algamó sonadía por llegar a ser el direutor del llaboratoriu que descubrió en 1983 el VIH, el virus responsable del SIDA. Col so colega italianu Vittorio Colizzi, Luc Montagnier participa en varies conferencies, especialmente n'África, pa lluchar contra la propagación del VIH.

Luc Montagnier entamó los sos estudios de Medicina y Ciencies primeramente en Poitiers, y depués en París y a los 23 años yera Asistente na Facultá de Ciencies de París. 

Luc Montagnier foi'l primer Xefe del nuevu departamente « Sida y Retrovirus » del Institutu Pasteur de París que dirixó ente 1991 y 1997.

Luc yera miembru de la Fundación Mundial pa la Investigación y Prevención del SIDA. Los sos descubrimientos ficiéronlu acreedor a algamar una ventena de premios internacionales en medicina, ente ellos el Premiu Príncipe d'Asturies d'Investigación Científica y Téunica.

El 6 d'ochobre de 2008 algama'l Premiu Nobel en Fisioloxía o Medicina xunto con Françoise Barré-Sinoussi y Harald zur Hausen.

## Referencies

## Enllaces esternos
Françoise Barré-Sinoussi

**Françoise Barré-Sinoussi**  ye una investigadora Francesa en viroloxía conocida por participar nel descubrimientu en 1983 del VIH, el virus responsable del SIDA, cuando formaba parte del equipu de Luc Montagnier nel Institutu Pasteur.

Françoise Barré-Sinoussi algama'l so doctoráu en 1974 na facultá de ciencies de París. Investigadora nel INSERM dende 1975, ye responsable de los trabayos sobre los temas que tienen que ver col virus del SIDA. 

La doctora Françoise Barré-Sinoussi ye responsable de les primeres identificaciones del VIH-1 como causante del sida. Como investigadora, convirtióse en 2006 na primer muyer francesa en formar parte del Salón de la Fama de la organización WITI (Women in Technology International).

En 2006 foi promovida a oficial de la Lexón d'Honor.

El 6 d'ochobre de 2008 algama'l Premiu Nobel en Fisioloxía o Medicina xunto con Luc Montagnier y Harald zur Hausen.

## Referencies
Harald zur Hausen

**Harald zur Hausen**  foi un médicu y virólogu alemán. 

Zur Hausen estudió Medicina nes Universidaes de Bonn, Hamburgu y Düsseldorf y recibió'l doctoráu en 1960.

Exerció nes Universidaes de Filadelfia y de Pennsylvania, asina como n'otres universidaes d'Alemaña, país nel que presidió l'Institutu Alemán d'Investigaciones sobre'l Cáncer (DKFZ). 

El 6 d'ochobre de 2008 algama'l Premiu Nobel en Fisioloxía o Medicina xunto con Françoise Barré-Sinoussi y Luc Montagnier polos sos trabayos sobre los papilomavirus. Esti mesmu añu, recibió tamién el Premiu de la Fundación Internacional Gairdner, pola so contribución a la ciencia médica.

El so principal compu d'investigación céntrase nel orixe del cáncer de cuellu d'úteru, causáu por infeiciones virales. En 1976, llanza la hipótesis de que los papilomavirus humanos (HPV nes sos sigles n'inglés) xuegen un papel importante nesti tipu de cáncer. Los sos trabayos científicos llevaron al desarrollu d'una vacuna contra dichu virus que llegó al mercáu en 2006.

El doctor Hausen trabayó nel Centru Alemnán pal Tratamientu del Cáncer, en Heildelberg.

## Referencies

## Enllaces esternos
Daniel Navarro

**Daniel Navarro García**  ye un ciclista profesional asturianu.

Formóse como ciclista nel equipu xixonés Estel Las Mestas, pasando a la categoría *amateur* nel Once-Wurth. N'Asturies ta en posesión del récor de victories nuna mesma temporada en categoría cadete.

Debutó como profesional en 2005 col equipu español Liberty Seguros-Würth. Anguaño forma parte del Astaná, equipu pol que fichó nel añu 2007, y nel que coincide con otru corredor asturianu, Chechu Rubiera. Debutó nel Tour de Francia na edición del 2007, pero foi espulsáu pol positivu del so xefe de files Alexander Vinokourov.

## Equipos
* Liberty Seguros-Würth (2005 - 2006)
* Astana (2007 - 2010)
* Saxo Bank-Sungard (2011)
* Saxo Bank (2012)
* Cofidis (2013)

## Palmarés
La primer victoria como ciclista profesional algamóla na Dauphiné-Libéré, el 11 de xunu de 2010, na que llegaría en solitario a la meta de Grenoble. Ente les actuaciones más destacaes de Daniel Navarro podemos considerar:

***2008**
** 4ᵘ na Vuelta Ciclista a Alemaña
** 5ᵘ na Volta a Cataluña

***[[2010]]**
** Vencedor de la quinta etapa de la Dauphiné Libéré 

***2012**
** 1 etapa del Tour de l'Ain

***2013**
** Vencedor de la clasificación xeneral de la Vuelta a Murcia

***2014**
** Vencedor de la decimotercer etapa de la Vuelta Ciclista a España, con llegada nel Parque de Cabárceno

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Copyleft

***Copyleft*** o *copia permitida (=left(de leave) =granted)* ye una práutica que consiste nel exerciciu del derechu d'autor coles mires de dexar la llibre distribución de copies y versiones modificaes d'una obra o otru trabayu, esixendo que los mesmos derechos se caltengan nes versiones modificaes. Aplícase a programes informáticos, obres d'arte, cultura, ciencia, o cualquier tipu d'obra o trabayu creativu que se rixa pol derechu d'autor. 

## Ver tamién

* Cultura llibre
* Radio llibre
* Música copyleft
* Música llibre

## Referencies
Scanner Access Now Easy

**Scanner Access Now Easy** (**SANE**) ye una interface de programación d'aplicaciones (API) que proporciona accesu estandarizáu a cualesquier dispositivu d'escanéu (escáner de sobremesa, escáner de mano, cámares y videocámares, etc.). El API de SANE ye de dominiu públicu y la so discusión y desendolcu ta abiertu a tol mundu. Anguaño ta disponible en llingua asturiana pa Ubuntu (Linux)

## Ver tamién
* Ubuntu
* Software llibre

## Referencies

## Enllaces esternos
* Website oficial de SANE
* Web del proyeutu, onde se pue contautar colos sos desencolcadores
* XSANE, un frontend pa SANE basáu en GTK+ pa entornos X, WIN32 (Windows 9x/ME/NT/2000/XP) y OS/2
* Image Acquisition Framework for Java
* Backends de SANE
Premiu Nobel d'Economía

El **Premiu del Bancu de Suecia en Ciencies Económiques en memoria de Alfred Nobel** (en sueco *Sveriges Riksbanks pris i ekonomisk vetenskap till Alfred Nobels minne*) foi instituyíu en 1969 pol Bancu de Suecia (*Sveriges Riksbank*), el más antiguu de los bancos centrales, pa celebrar el tricentésimu aniversariu de la so fundación. 

El premiu suel ser citáu como **Premiu Nobel d'Economía**, pero nun ye exautamente parte de los premios creaos en 1895 por Alfred Nobel, lo que dio llugar a una creciente polémica. Los críticos, ente los que se encuentren miembros de la familia Nobel, consideren que l'historial de concesiones ta sesgáu hacia la economía neoclásica, especialmente la Escuela de Chicago, y que'l 80% de los premiaos son estauxunidenses (65%) o británicos (15%). 

## Llista cronolóxica de premiaos
:2018 William Nordhaus y Paul Romer
:2015 Angus Deaton
:2014 Jean Tirole
:2013 Eugene F. Fama, Lars Peter Hansen y Robert J. Shiller
:2012 Alvin E. Roth y Lloyd S. Shapley
:2011 Thomas Sargent y Christopher A. Sims
:2010 Peter A. Diamond, Dale T. Mortensen y Cristopher A. Pissarides
:2009 Oliver E. Williamson y Elinor Ostrom.
:2008 Paul Krugman
:2007 Leonid Hurwicz, Eric S. Maskin y Roger B. Myerson 
:2006 Edmund S. Phelps
:2005 Robert J. Aumann y Thomas C. Schelling 
:2004 Finn E. Kydland y Edward C. Prescott
:2003 Robert F. Engle y Clive W. J. Granger
:2002 Daniel Kahneman y Vernon Smith
:2001 Joseph Stiglitz, George Akerlof y Michael Spence 
:2000 James Heckman y Daniel McFadden
:1999 Robert Mundell
:1998 Amartya Sen
:1997 Robert C. Merton y Myron Scholes
:1996 James Mirrlees y William Vickrey
:1995 Robert Lucas
:1994 Reinhard Selten, John Forbes Nash y John Harsanyi
:1993 Robert Fogel y Douglass North
:1992 Gary Becker
:1991 Ronald Coase
:1990 Harry Markowitz, Merton Miller y William Sharpe
:1989 Trygve Haavelmo
:1988 Maurice Allais
:1987 Robert Solow
:1986 James M. Buchanan
:1985 Franco Modigliani
:1984 Richard Stone
:1983 Gerard Debreu
:1982 George Stigler
:1981 James Tobin
:1980 Lawrence Klein
:1979 Theodore Schultz y Arthur Lewis
:1978 Herbert Simon 
:1977 Bertil Ohlin y James Meade
:1976 Milton Friedman
:1975 Leonid Kantorovich y Tjalling Koopmans
:1974 Gunnar Myrdal y Friedrich Hayek
:1973 Wassily Leontief
:1972 John Hicks, Kenneth Arrow
:1971 Simon Kuznets
:1970 Paul Samuelson
:1969 Ragnar Frisch y Jan Tinbergen

## Ver tamién
* Premiu Nobel

## Referencies

## Enllaces esternos
* Premiu Nobel d'Economía
Essaouira

**Esauira**, (n'árabe, الصويرة Aṣ-Ṣawīra; en francés, Essaouira), tamién conocida polos antiguos nomes de Mogadur n'español y Mogador en portugués ye una ciudá portuaria marroquina, allugada na costa atlántica occidental, al norte del Cabu Sim.

Ye la capital de la provincia del mesmu nome, na rexón de Marrakech-Tensift-El Haouz. Con cuasi 70.000 habitantes, la so medina o centru históricu ta catalogáu pola Unesco como Patrimoniu de la Humanidá dende 2001.

## Ver tamién
* Puertu d'Essaouira

## Referencies

## Enllaces esternos
Xabel Vegas

**Xabel Vegas**  ye un músicu y políticu asturianu.

Desendolcó la mayor parte de la so carrera en diferentes bandes del nomau Xixón Sound, principalmente nel grupu Manta Ray, disueltu a primeros de 2008, nel que participó dende 1994. En 2007 Xabel Vegas edito'l so primer trabayu discográficu en solitariu acompangau pola banda *Las Uvas de la Ira*, tituláu "Canciones sobre Traiciones y Mentiras" (Mushroom Pillow, 2007). Esti discu (un minilp de cinco canciones) mostraba a un Xabel Vegas escuru y narrativu, con un protagonismu evidente de los testos, alloñándose asina de l'abstración del so grupu anterior Manta Ray. Pol primer corte d'esti discu Xabel foi nomáu na categoría de Meyor Lletrista nos premios AMAS 2007.

Na primavera de 2008 Xabel Vegas editó'l so primer trabayu discográficu llargu, que lleva por títulu "El Óxido" (Mushroom Pillow, 2008).

N'avientu de 2025, escaecióse-y allegar a votar el presupuestu a la Xunta Xeneral del Principáu, polo que'l presupuestu nun foi aprobáu.

## Referencies

## Enllaces esternos

*http://www.myspace.com/xabelvegas MySpace de Xabel.
Sistema unipartidista

El **sistema unipartidista** o **unipartidismu** ye una forma de gobiernu na qu'un partíu políticu perfai'l gobiernu y nun ta permitida la esistencia de nengún otru. En casu de que se permita la esistencia d'otros partíos estos subordinense al partíu dominante; ye dicir, nun se permite la oposición. 

Un sistema unipartidista, sicasí, nun ha de se tracamundiar colos sistemes con un partíu dominante, nos que nun torguen la esistencia d'otros partíos políticos d'oposición, pero nun tienen probabilidaes reales de gobernar; nin tampoco nun ha de se tracamundiar coles democracies apartidistes nes que ta prohibida la esistencia de cualesquier partíu políticu. 

Nos más de los casos, los sistemes unipartidistes surden de delles ideoloxíes, yá seyan fascistes, capitalistes, leninistes o nacionalistes. Los estaos unipartidistes con ideoloxía marxista nómense estaos comunistes. 

## Ver tamién
* Bipartidismu
* Multipartidismu

## Referencies

## Enllaces esternos