Aurelio Denegri

**Marco Aurelio Denegri Valega**  foi un empresariu y políticu peruanu d'orixe italianu. Foi alcalde de Lima (1874 a 1875); ministru de Facienda (por solo un día, en 1879); vicepresidente y ministru de Facienda del gobiernu de Francisco García Calderón (1881); segundu vicepresidente de la República (1886-1890); presidente del Conseyu de Ministros y ministru de Gobiernu (1887-1889) mientres el primer gobiernu d'Andrés A. Cáceres.

## Biografía
Foi fíu de Pietro Antonio Denegri Vasallu y María del Carmen Valega Iribar. El so padre foi un comerciante de Xénova afincáu nel Perú dende 1832 y que s'arriqueció col comerciu del guanu y de chinos culíes, llegando a tener toa una flota de barcos dedicada a dichu tráficu. Invirtió tamién na agricultura y la minería.

Aurelio formó col so hermanu Pedro, la sociedá Denegri Hermanos, un importante grupu capitalista, el mesmu que s'opunxo aprofiantemente a la firma Contratu Dreyfus, contratu axustáu pol gobiernu de José Balta cola Casa xudíu-francesa Dreyfus Hnos (1869) con cuenta de llograr una venta más provechosa del guanu d'islles y poner fin al sistema de los conseñamientos.

Presidió la Sociedá d'Inmigración Europea, creada en 1872 col propósitu d'afalar la inmigración d'europeos, ufiertando a estos y les sos families falagadores perspeutives. Pero en llinies xenerales, esta inmigración foi bien escasa.

La so carrera pública empezó al aceptar la invitación del alcalde de Lima, Manuel Pardo y Lavalle, de formar parte de la Municipalidá de los Cien Notables (1868). El 24 d'agostu de 1873 foi escoyíu como teniente d'alcalde teniente alcalde del conceyu provincial de Lima, cargu qu'exerció hasta rematar l'añu. Aína foi escoyíu alcalde, asocediendo al señor José Simeón Tejeda. Permaneció na alcaldía toa l'añu de 1874.

El 23 d'agostu de 1874 presidió un nutríu mitin onde espresó la so solidaridá al presidente Manuel Pardo y Lavalle, que'l día anterior sufriera'l primer atentáu contra la so vida, cuando nel portal de los Escribanos el capitán indefiníu Juan Boza disparó-y cinco tiros de revólver, por fortuna toos erraos.
 
Al españar la guerra del Pacíficu, n'abril de 1879, integró la Xunta Central Alministradora de Donativos pa la Guerra con Chile».

Por ausencia del presidente Mariano Ignacio Prado, que se treslladó a Arica pa tar cerca del teatru de guerra, quedó en Lima como presidente provisional el vieyu xeneral Luis La Puerta, que n'ochobre de 1879 entamó un nuevu gabinete, presidíu por Manuel González de la Cotera. Esti personaxe quixo formar un gabinete d'unidá nacional, convocando a Nicolás de Piérola, que negóse. El 29 d'ochobre quedó definíu'l gabinete La Cotera con Manuel Yrigoyen Arias (Rellaciones Esteriores), Alejandro Arenas (Facienda), Aurelio Denegri (Gobiernu) y Ramón Ribeyro (Xusticia ya Instrucción). Pero los señores Yrigoyen, Ribeyro, Arenas y Denegri namái duraron xuntos nes sos funciones un día. El 31 d'ochobre presentaron el so arrenunciu coleutivu alegando que La Cotera nun-yos dexaría intervenir nos asuntos rellacionaos cola defensa nacional.

Tres la derrota de Perú na campaña naval, el presidente Prado retornó a Lima, el 28 de payares de 1879 y vieno de inmediatu a reorganizar el gabinete, nomando como presidente del mesmu a Manuel Yrigoyen, quien-y presentó'l so llista de collaboradores, ente los que se mentaba nuevamente a Denegri pal portafolio de Facienda. Pero dalgunos otros de los mentaos nesa llista negar a conformar esi proyeutáu gabinete, polo que s'atayó'l mesmu, debiendo Prado ratificar al gabinete La Cotera (2 d'avientu de 1879).

A fines de 1879 producióse'l golpe d'Estáu de Nicolás de Piérola, quien se proclamó Xefe Supremu, instaurando la dictadura. El so principal oxetivu foi entamar la defensa de Lima, onde Aurelio participó xunto col so hermanu Pedro Denegri, col grau de cabu segundu, integrando la Primer Compañía del batallón Nᵘ 2 de la Reserva, encargáu de la defensa del apartaz Nᵘ 1 de Miraflores. 

Yá con prestíu ganáu, Denegri presidió la "Xunta de Notables" de cientu catorce persones qu'alcordó constituyir un gobiernu provisional, presidíu pol doctor Francisco García Calderón (22 de febreru de 1881), que'l so propósitu sería entrar en negociaciones colos chilenos con cuenta de llograr el retiru de les sos fuercies d'ocupación. Correspondió-y a Denegri lleer ante un ensame y dende el balcón de la Municipalidá de Lima l'acta d'organización del nuevu gobiernu. 

Xunto con Manuel María Gálvez Egúsquiza, llogró que Chile otorgara'l calter de zona neutral al pueblu de La Magdalena (actual distritu de Pueblo Libre) onde s'instaló'l gobiernu de García Calderón (12 de marzu de 1881). Aurelio Denegri foi designáu vicepresidente, según ministru de Facienda y Comerciu; acompañáben-y nel gabinete'l coronel Manuel Velarde Seoane, Manuel María Gálvez, José Miguel Vélez y el capitán de navío Camilo Carrillo Martínez.

Nos díes siguientes fixéronse los preparativos p'axuntar el Congresu, que la dictadura de Piérola eslleiera en 1879. García Calderón y Denegri roblaron la convocatoria al Congresu Nacional, llográndose que'l 19 de xunetu de 1881 instalar con setenta y dos miembros na sede de la Escuela de Clases de Chorrillos, unu de los pocos edificios de dicha villa que nun foi destruyíu dafechu mientres l'ataque de los chilenos. El Congresu confirmó los poderes daos a García Calderón y prorrogar por que siguiera exerciendo les funciones de Presidente de la República hasta que fora escoyíu la so reemplazante. Aína Denegri arrenunció al so ministeriu.

Foi según Aurelio Denegri resultó ser el gran propulsor del llamáu *Gobiernu de La Magdalena*, que tuvo gran significáu pa la dignidá nacional. Depués retiróse temporalmente de la vida pública, dedicándose a les sos actividaes empresariales, principalmente nel Callao, nel puertu de Llombes y nel valle de Acarí. Yera tamién propietariu, xunto con Giovanni Mariña, de delles faciendes minerales o inxenios en Cerro de Pasco.

En 1882, ante la crisis de la guerra, túvose eslleir el Bancu Garantizador, del que yera direutor, y ante la esmolición de saqueos, dellos direutores abellugaron na llegación estauxunidense. 

Retornó a la vida pública en 1886, cuando resultó escoyíu presidente constitucional de la República'l xeneral Andrés Avelino Cáceres, de quien foi segundu vicepresidente, ente que'l coronel Remigio Morales Bermúdez ocupaba la primer vicepresidencia. Foi amás diputáu por Lima, presidiendo les comisiones principales de Presupuestu y de Facienda del so cámara.

De 8 de payares de 1887 a 8 de marzu de 1889 foi presidente del Conseyu de Ministros y ministru de Gobiernu. Nel so gabinete figuraben Ántero Aspíllaga (Facienda), Alberto Elmore (Rellaciones Esteriores), Arturo García Chávez (Xusticia ya Instrucción) y Elías Mujica (Guerra). Toos, quitando Elmore, yeren parllamentarios. Elmore y García fueron reemplazaos por Isaac Alzamora y Adolfo Villagarcía, respeutivamente. Esti gabinete duró más d'un añu. El so oxetivu principal foi llevar alantre'l proyeutu de la delda esterna plantegáu por Michael P. Grace. Ello anició nel parllamentu un intensu alderique, formándose un grupu radical d'oposición minoritariu, que s'empeñó en dilatar el problema. Denegri foi censuráu pol Congresu con tol so gabinete y viose obligáu a arrenunciar. L'alderique siguió nel parllamentu, participando Denegri na so calidá de diputáu. El llamáu Contratu Grace aprobóse finalmente, yá nes acabadures del gobiernu de Cáceres.

## Ver tamién
* Reconstrucción Nacional
* Contratu Grace

## Referencies

## Bibliografía
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* GeneaNet: *Marco Aurelio Denegri Valega - Árbol xenealóxicu Francisco Javier Carbone Montes*