Rigel

**Rigel** (Beta&nbsp;Orionis / β&nbsp;Ori / 19&nbsp;Orionis) ye un sistema estelar na constelación d'Orión. Anque'l so denominación de Bayer «Beta» tendría de corresponder a la segunda estrella más brillosa de la constelación, la so magnitú aparente de +0,18 asitiar de fechu como la más brillosa de la mesma, per delantre de Betelgeuse («Alfa»&nbsp;Orionis).

## Nome

Rigel ta asitiada nel supuestu pie esquierdu de la figura del cazador Orión que formen les estrelles de la constelación. D'ende provién el so nome, del árabe *Rijl jauza al-Yusra*, «el pie esquierdu del central», n'alusión a Orión.
Otru nome de la estrella, escasamente utilizáu, ye **Algebar** o **Elgebar**, deriváu del árabe *ar-Rijl al-Jabbār*, «el pie del xigante».

En China yera conocida como 宿七, *Shēnxi ù Qī*, «La Séptima de les Trés Estrelles». Esti interesáu nome débese a que, primeramente, el *Asterismu de Les Tres Estrelles* constaba xustamente de namái trés, el célebre Cinturón d'Orión (ver constelaciones chines). Darréu añadiéronse cuatro estrelles al asterismu, pero'l nome permaneció inalteráu.

En Xapón yera conocida como 源氏星, *Genjiboshi*, «La estrella de Clan Genji».

## Carauterístiques físiques

Asitiada más lloñe de les midíes fiables de paralax, les estimaciones espectroscópicas asitien a Rigel ente 700 y 900 años lluz —210 y 280 pársecs— del Sistema Solar. La meyor conxetura del satélite Hipparcos ye una distancia de 860 años lluz.

La principal componente del sistema ye una superxigante blancu-azulada de tipu espectral B8Iab y con una temperatura superficial de 11.500&nbsp;K. Estrella bien masiva —tien una masa de 18 mases solares—, relluma con una lluminosidá nel espectru visible 50.000 vegaes superior a la del Sol; si considérase la lluz ultravioleta, la so lluminosidá aumenta hasta 85.000 vegaes la emitida pol Sol. El so radiu ye igual a 73 vegaes el radiu solar —equivalente a 0,34 unidaes astronómiques—, polo que si tuviera nel llugar del Sol, estenderíase casi hasta la órbita de Mercuriu. Bien avanzada nel so evolución, lo más probable ye que nel so interior esista un nucleu inerte d'heliu, magar tamién podría tar fundiendo heliu en carbonu y oxíxenu dempués de pasar pola fase de xigante colorada. Estrelles d'esta masa rematen les sos vides nuna esplosión de supernova. 

Al movese por una rexón con nebulosidades y siendo tan lluminosa, Rigel alluma delles nubes de polvu cercanu, siendo la más notable IC 2118 (la «Nebulosa Cabeza de Bruxa»). Rigel paez tamién acomuñada a la Nebulosa d'Orión, que, anque asitiada aproximao na mesma llinia de visión, tópase casi dos veces más alloñada de la Tierra. A pesar de la diferencia de distancia, la proyeición de la trayeutoria de Rigel pel espaciu, considerando la so edá envalorada —unos 10 millones d'años—, asitiar orixinalmente cerca de la nebulosa. Anque Rigel ye dacuando clasificada como miembru de l'Asociación estelar Orión OB1, paez tar demasiáu próxima a nós pa ser considerada un miembru real de la mesma, sacantes que —al igual que Betelgeuse (α&nbsp;Orionis)— fuera espulsada del so llugar de nacencia.

Rigel ye una estrella variable con pequeñes oscilaciones nel so rellumu, fenómenu pocu común en superxigantes. El rangu de variabilidá bazcuya ente 0,3 y 0,03 magnitúes, equivalente a una variación ente'l 3% y el 30%, con un periodu de 25 díes. Propúnxose que la variabilidá débese a la esistencia d'una cuarta estrella nel sistema —vease embaxo la seición **Sistema estelar**—, pero xeneralmente considérase que la verdadera causa anicia en pulsaciones na superficie de la estrella principal.

## Sistema estelar

Sábese que Rigel ye una binaria visual siquier dende 1831, cuando foi midida per vegada primera por Friedrich Georg Wilhelm von Struve. Anque la estrella acompañante, **Rigel&nbsp;B**, tien magnitú +6,7, la so proximidá a Rigel&nbsp;A —más de 500 vegaes más brillosa— supón un desafíu pa telescopios de menos de 150&nbsp;mm d'apertura. A la distancia envalorada del sistema, Rigel&nbsp;B ta dixebrada de la estrella primaria por más de 2500&nbsp;unidaes astronómiques (ua); consecuentemente, nun se detectó movimientu orbital dalgunu, magar comparten movimientu propiu.

De la mesma, Rigel B ye una estrella binaria, compuesta por dos estrelles de secuencia principal dixebraes ente sigo unes 100&nbsp;ua. El periodu orbital d'esta binaria ye d'unos 400 años.
Una cuarta estrella de magnitú 15 paez tamién tar acomuñada al sistema. Visualmente a 44 segundos d'arcu —que correspuende a una separación real de más de 11.500&nbsp;ua— puede ser una nana de tipu&nbsp;K que tarda unos 250.000 años en completar una órbita en redol al brillosu tríu interior.

## Ver tamién

* Llista d'estrelles más lluminoses
* Llista d'estrelles más brilloses
* Estrella (náutica)

## Referencies