Legio V Alaudae

La **Legio V ''Alaudae*** (Quinta lexón «calandria») foi una [[lexón romana]], que dende la so creación nel [[52 e.C.|52&nbsp;e.&nbsp;C.]] hasta'l so fin nel [[87]], tomó parte activa nes guerres imperiales romanes. 

== Historia ==
=== Los oríxenes de la Legíon: De César a la fin del segundu triunviratu ===

La *'Legio V Alaudae*', *Calandries*, conocida dacuando como *Gallica*, foi creada por [[Xuliu César]] nel [[52 e.C.|52&nbsp;e.&nbsp;C.]] con nativos galos de la [[Galia Tresalpina]]. El so emblema yera un [[Loxodonta africana|elefante]] y el so alies *Alaudae* vieno dau pola alta cresta de los sos cascos, típicos galos, que-yos faía paecer calandries. (La pallabra francesa *Alouette* deriva direutamente *Alauda*).

La *V Gallica* foi la primera [[lexón romana]] integrada por soldaos provinciales, en contraposición coles habituales formaes por ciudadanos romanos, con soldaos de la [[Galia Tresalpina]] .

César pagó a los soldaos colos sos propios recursos pero, darréu, la lexón foi reconocida pol [[senáu romanu]]. Lluchó nes [[Galias]] hasta'l [[49 e.C.|49&nbsp;e.&nbsp;C.]] como una de les lexones más valientes del César. 

Sirvieron a les órdenes de [[Marcu Antoniu]] , quien la reformó, ente'l [[41 e.C.|41&nbsp;e.&nbsp;C.]] y el [[31 e.C.|31&nbsp;e.&nbsp;C.]] y probablemente llucharon na [[Batalla de Actium]]. Nel [[30 e.C.|30&nbsp;e.&nbsp;C.]], dempués de que Marcu Antonio se suicidara, xunir al exércitu de [[César Augustu]].

El so emblema, representando un elefante, foi concedíu nel [[46 e.C.|46&nbsp;e.&nbsp;C.]] pol valor contra una carga d'[[Elefante de guerra|elefantes de guerra]] na [[batalla de Tapso]].

=== Sol Imperiu: D'Augustu a Nerón ===

Cola reorganización del exércitu romanu decidida por [[Augustu]] dempués, la *Legio V Alauda* foi unviada a la Península Ibérica en [[27 e.C.|27&nbsp;e.&nbsp;C.]], como guarnición de la provincia *Lusitania*, a les órdenes del legáu [[Publio Carisio]], pa participar nes [[Guerres cántabres|guerres contra cántabros y ástures]], nel frente ástur.

La unidá asitió'l so campamentu na futura *Asturica Augusta* ([[Astorga]], [[Provincia de Lleón|Lleón]]), collaborando na represión de la fallida espedición ástur del iviernu de [[25 e.C.|25&nbsp;e.&nbsp;C.]] y en tomar de [[Lancia (ciudá)|Lancia]] ([[Villasabariego (Lleón)|Villasabariego]], Lleón).

En [[25 e.C.]], los sos veteranos contribuyeron, xunto colos de la *Legio X Gemina* a la fundación de la *Colonia Augusta Emerita* ([[Mérida (España)|Mérida]], [[Provincia de Badayoz|Badayoz]], [[España]]), realizada por orde del gobernador imperial de la provincia [[Lusitania]] [[Publio Carisio]].

Terminada la guerra en [[19 e.C.|19&nbsp;e.&nbsp;C.]], foi tresferida a *Germania*, onde a les órdenes del legáu [[Marcu Lolio]] tuvo a puntu de perder la so águila en [[17 e.C.|17&nbsp;e.&nbsp;C.]]-[[16 e.C.|16&nbsp;e.&nbsp;C.]] na llamada [[clades Lolliana]].. 

Dempués foi acantonada en *Ara Ubiorum*, tresformada en *Colonia Agrippinenesis* ([[Colonia (Alemaña)|Colonia]], [[Alemaña]]), nel distritu militar de *Germania Inferior*, participando nes espediciones de [[Drusu'l Mayor|Drusu]], [[Tiberio]] y [[Xuliu César Xermánicu|Xermánicu]] al otru llau del [[Rin]].

== Sol Imperiu: L'añu de los cuatro emperadores y los Flavios ==

Tuvo un llugar destacáu na [[Añu de los cuatro emperadores|guerra civil romana]]. [[Vitelio]] foi proclamáu emperador, o pa ser más precisu, emperador de los exércitos de *Germania Inferior* y *Germania Cimeru* poles sos lexón el [[2 de xineru]] de [[69]] en *Colonia Agrippinensis* ([[Colonia (Renania del Norte-Westfalia)|Colonia]]).

Les llocalizaciones conocíes pa la *V Alaudae* inclúin:

* [[Batalla de Tapso]] - [[46 e.C.|46&nbsp;e.&nbsp;C.]]
* [[Batalla de Munda]] - [[45 e.C.|45&nbsp;e.&nbsp;C.]]
* [[Batalla de Forum Gallorum]] y [[Batalla de Mutina|Mutina]] - [[43 e.C.|43&nbsp;e.&nbsp;C.]]
* [[Batalla de Filipos]] - [[42 e.C.|42&nbsp;e.&nbsp;C.]]
* Frente [[ástur]] nes [[Guerres cántabres]] - dende'l [[25 e.C.|25&nbsp;e.&nbsp;C.]]
* Frontera del [[Rin]] - [[19 e.C.|19&nbsp;e.&nbsp;C.]] al [[69]].
* Primer batalla de Tapae - nes [[guerres dacies]], nel [[87]].

El final del *Legio V Alaudae'' nun ta claro, pero delles fontes suxeren que foi destruyida na rebelión de los bátavos nel añu 70. Otres fontes atestigüen que tres la primer batalla de Tapae, y el subsiguiente tratáu de paz ente Domiciano y el rei daciu Decébalo nel 87, la Legio V Auladae, foi dafechu aniquilada polos dacios y los sos aliaos.

## Referencies

## Bibliografía
* Emil Ritterling, "Legio (V Alaudae)", RE, vol. XII-2, Stuttgart 1925, cols. 1564–1571.

## Ver tamién

* Lexones romanes

## Enllaces esternos
*