Ota Benga

**Ota Benga**  foi un miembru de la etnia de los batwa pigmea del Congo, espuestu en 1904 na Esposición Universal de St. Louis y darréu exhibíu nel zoolóxicu del Bronx xunto con un orangután amaestrado, de nome Dohong. La exhibición pretendía promocionar la teoría según la cual l'home evolucionaba del monu y otres teoríes como la euxenesia y el racismu científico. 

## Biografía
Ota Benga foi un miembru de la etnia Batwa y vivió nel monte ecuatorial cerca del ríu Kasai no que yera'l otrora Congo Belga. Benga sobreviviera a les matances realizaes poles Force Publique, un exércitu al serviciu del rei Leopoldu II de Bélxica.

Samuel Phillips Verner, un home de negocios norteamericanu, foi unviáu a África en 1904 contratáu pola Esposición Universal de St. Louis pa traer pigmeos col fin de ser espuestos mientres la feria. Vermer axustó con comerciantes d'esclavos pa consiguir los pigmeos encamentaos, asina foi como retornó a los Estaos Xuníos con Ota Benga y ocho pigmeos más. Esto ye, Ota Benga foi mercáu como esclavu.

Dempués de dellos meses de viaxe alredor los Estaos Xuníos, Verner unvió a Ota Benga al Zoolóxicu del Bronx en Nueva York en 1906 pa da-y un llugar onde vivir, como suxerencia de Hermon Bumpus, quien yera direutor del Muséu Americanu d'Historia Natural y qu'había provistu llugar pal cargamentu de Verner. Primeramente, Benga podía caminar pol zoolóxicu y inclusive ayudaba na alimentación de los animales.Cuando foi puestu n'exhibición, Benga formó parte de la "Casa de los Monos", amás d'esto Benga enseñaba la so hamaca, el so arcu y flecha ya inclusive los disparaba oxetivos como parte de la exhibición. El primer día de la exhibición, el 8 de setiembre de 1906, los visitantes pudieron ver a Benga na "Casa de Monos" y lleeron la siguiente información:

*Pigméu Africanu "Ota Benga" 23 años d'edá, Altor, 4 pies y 11 pulgaes Peso: 103 llibres, Traíu dende la ribera del ríu Kasai, Estáu Llibre del Congo, Centro Sur d'África pol Dr. Samuel Phillips Verner, exhibíu cada tarde mientres setiembre.*

El direutor del Zoolóxicu del Bronx William Hornaday vio la exhibición como un espectáculu pervalible económicamente dáu'l so eleváu númberu de visitantes, y foi auspiciada por Madison Grant, un prominente científicu racista y eugenista.

Les respuestes a estos fechos fueron inmediata como les protestes de la Ilesia afroamericana baptista, por cuenta de estes protestes Hornaday tuvo que quitar a Ota Benga de la exhibición. Los argumentos públicos faíen referencia a que la exhibición yera racista «Nuesa raza, pensamos, esta abondo ablayada, ensin exhibir unu de nós colos simios» dixo'l clérigu James H. Gordon. La so aparente promoción de la teoría evolucionista tamién foi oxetu de la crítica del clérigu «La teoría de Darwin ye absolutamente opuesta al cristianismu, y una manifestación pública nel so favor nun tendría de ser dexada». Entós, dexar a Benga analayar pol zoolóxicu nuna especie d'exhibición interactiva pero, acosáu verbal y físicamente pol ensame, la so conducta empezó a ser un pocu violenta.

Escontra los finales de setiembre de 1906, Ota Benga pasó a la custodia de Gordon, quien lo allugó nel Orfanatu y Asilu Howard Colored, del cual Gordon yera superintendente. En xineru de 1910, Gordon alcordó la rellocalización de Benga en Lynchburg, Virginia.

En Virginia, los dientes de Benga fueron reparaos (yá que fueren llimaos nel Congo pa da-y forma apuntiada) y vistíu al estilu americanu, inclusive foi puestu so tutelar de la poeta Anne Spencer y rápido empezó a asistir a clases al Seminariu Teolóxicu y Colexu de Virginia anque él sentíase más a gustu ensin les sos nueves ropes y col so arcu y flecha nos árboles cercanos al pueblu.

Abandonó la so educación formal y empezó a trabayar nuna fábrica llocal de tabacu. A pesar de la so talla pequeña, aprovía una ayuda importante al ser capaz d'engatar hasta les polees y tomar les fueyes de tabacu ensin tener qu'usar ayuda de cuerdes. Los sos amigos empezaron a llamalo "Bingu".

Ota Benga, taba presu ente dos mundos, ensin poder tornar a África y vistu principalmente como un interés nos Estaos Xuníos. El 20 de marzu de 1916 a la edá de 32 años, prendió un fueu ritual, arrincó les corones que-y enllantaren nos dientes, bailló una danza tradicional y disparó al so corazón con una pistola que robara. Nel so certificáu de fallecimientu apaez como Ota Bingu.

Foi soterráu so una placa de piedra gris ensin inscripción nel sector negru del Vieyu Campusantu cerca del so benefactor Gregory Hayes. En dalgún puntu de la hestoria, les sos tumbes fueron escaecíes y la tradición oral diz que fueron treslladaos al campusantu de White Rock.

## Legáu
Phillips Verner Bradford, nietu de Samuel Phillips Verner, escribió en 1992 el llibru *Ota Benga, el pigméu nel zoolóxicu*. Mientres les investigaciones, visitó'l Muséu Americanu d'Historia Natural afayando que se caltenía una mázcara y una figura del so cuerpu. Ota Benga foi tamién la inspiración d'un curtiumetraxe empobináu por Alfeu França. França repunxo y emplegó películes orixinales filmaes a principios de sieglu por Samuel Phillips Verner pa crear en 2002 el documental *Oto Benga, un pigméu n'América*. En Brasil el filme foi presentáu nel festival É tudo verdade (Ye toa verdá).

## Referencies

## Enllaces esternos
*Organización Ota Benga 
*Del Congo Belga al Bronx