Richard Stallman

**Richard Matthew Stallman** (tamién nomáu **RMS**)  ye'l fundador del movimientu del software llibre, el proyeutu GNU y la *[[Fundación del Software Llibre|Free Software Foundation]]* (Fundación del Software Llibre). Ye un hácker perconocíu; ente los sos llogros tan Emacs, el compilador GNU C, y el depurador GNU. Tamién ye l'autor de la *[[GNU General Public License]]* (GNU GPL o GPL), la llicencia de software llibre que más s'emplega, y que pue dicise que ta nel orixe del conceutu de *[[copyleft]]*. Tamién ye l'autor de la GNU FDL, llicencia embaxu la que tan tolos conteníos de la wikipedia.

Dende mediaos de los 1990, Stallman dedícase sobre too a facer campañes polítiques, puxando pol software llibre y contra les patentes de software o la ampliación de les lleis de *copyright*. Cuando ta programando, de cutio dedícase al GNU Emacs. Vive de cobrar por delles de les conferencies que da.

## Biografía

Stallman ñació'l 16 de marzu de 1953 en Manhattan, Nueva York.

En 1971, siendo estudiante de primer añu de Física na Universidá de Harvard, Stallman convirtióse nun hacker del llaboratoriu d'intelixencia artificial del MIT. Nos años 1980, la cultura hacker que constituía la vida de Stallman entamó a desaniciase embaxu la presión de la comercialización na industria del software. En particular, otros hackers del llaboratoriu d'IA fundaron la compañía Symbolics, enfotada en sustituyir el software llibre del Llaboratoriu col so propiu software privativu. Pente dos años, dende 1983 a 1985, Stallman por sí solu dobló los esfuercios de los programadores de Symbolics pa que nun algamaren el monopoliu nos ordenadores del llaboratoriu. Daquella, de toes maneres, él yera'l caberu hacker de su xeneración nel llaboratoriu.

Pidiéron-y que firmara un alcuerdu de non divulgación (*non-disclosure agreement*) y ficiera otres coses qu'él consideró traiciones a los sos principios. En 1986, Stallman espublizó'l Manifiestu GNU, nel que declaraba les sus intenciones y motivaciones pa facer una alternativa llibre al sistema operativu Unix, al que nomó GNU (*GNU Nun ye [[Unix]]*), que tamién quier dicir *[[ñu]]* n'inglés (d'ehí el logotipu de sistema). Al pocu xúnese a la organización non llucrativa Free Software Foundation pa coordinar l'esfuerciu. Inventó el conceutu de copyleft qu'emplegose na Llicencia Pública Xeneral GNU (conocida xeneralmente como la "GPL") en 1989. La mayor parte del sistema GNU, sacando'l nucleu, completose casique al tiempu. En 1991, Linus Torvalds lliberó el nucleu Linux embaxu los términos de la GPL, completando d'esta mena un sistema GNU completu y operativu, el sistema operativu GNU/Linux.

Les motivaciones polítiques y morales de Richard Stallman faen d'elli un personax controvertíu. Munchos programadores influyentes que tán d'alcuerdu col conceutu de compartir el códigu, difieren coles postures morales, filosofía personal o el llinguax qu'usa Stallman pa describir les sos posiciones. Un resultáu d'estos alderiques llevó a l'afitamientu d'una alternativa al movimientu del software llibre, el movimientu de códigu abiertu.

Stallman recibiera munchos premios y reconocimientos pol su trabayu, ente ellos una *membresía* na *MacArthur Foundation* en 1990, el *Grace Hopper Award* de la *Association for Computing Machinery* en 1991 pol so trabayu nel editor Emacs orixinal, un Doctoráu Honoris Causa del *Royal Institute of Technology* de Suecia en 1996, el *Pioneer award* de la *Electronic Frontier Foundation* nel 1998, el *Yuki Rubinski memorial award* en 1999, y el *Takeda award* en 2001. El 2004 recibió un Doctorau Honoris Causa dau pola Universidá de Salta (Arxentina).

## Papel nel movimientu GNU
Anguaño, Stallman trabaya nel espardimientu de la *ideoloxía* GNU en tol mundu per aciu de charres y conferencies. Esto fai que lu consideren como un profeta o gurú.

## Curiosidaes
La so aparentemente descuidada imaxe y les sos maníes extravagantes (nun usa teléfonu móvil, siempres va acompañáu del so ordenador portátil, lleva'l so propiu colchón vaya onde vaya, etc) fáenlu ser blancu de munchos chistes y chancies, llegando incluso a apaecer en tires cómiques.

## Espublizaciones
* The right to read, (El drechu a lleer) ye un cuentu escritu por Richard Stallman en 1996. 
* *[http://bachue.com/colibri/faifes.html *Free As In Freedom*] *. Del llibru *Free as in Freedom* de Sam Williams, al rodiu la vida y obra de Richard Stallman.
* libre para una sociedad libre'' (Software llibre pa una sociedá llibre), Richard M. Stallman. Avientu 2004, Versión 1.0

## Ver tamién
* Emacs
* GCC
* GNU
* GNU/Linux (GNU + Linux)

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina personal de RMS
* Blog de Richard Stallman
* Páxines de la filosofía del Proyeutu GNU
* Proyeutu de torna de software llibre al asturianu «Softastur»
* Anunciu orixinal de GNU
* Entrevista en «El Mundo»
* Ciclu de Conferencies al rodiu Software Llibre Ponente: Richard Stallman 
* https://www.gnu.org/philosophy/audio/#GIRONA Stallman en Ogg Vorbis & Theora en Castellán