John D. Rockefeller

**John Davison Rockefeller**  foi un empresariu, inversionista, industrial y filántropu d'Estaos Xuníos, que trabayó nel mundu de la industria petrolero, llegando al puntu de monopolizarla. Foi'l fundador y presidente de la Standard Oil, una xigantesca compañía que llegó a controlar la estraición, refino, tresporte y distribución de más del 90&nbsp;% del petroleu d'Estaos Xuníos y sostuvo monopolios enteros n'inversiones en múltiples países estranxeros. Mientres un periodu de más de cuarenta años, Rockefeller consolidó a la Standard Oil como la compañía petrolera más grande del mundu, revolucionando la industria en tolos sos niveles y demostrando una estraordinaria ya implacable capacidá competitiva. Per otru llau, Rockefeller foi unu de los más bultables filántropos de la so dómina, dedicando gran parte de la so fortuna y recursos a numberoses donaciones, fundaciones y programes, siendo'l fundador de la Universidá de Chicago, una de les universidaes más prestixoses del mundu, trubiecu de 87 Premiu Nobel, según tamién de la Universidá de la sociedá Rockefeller en Nueva York, amás d'impulsar numberoses árees de la educación, la ciencia y la medicina.

Los sos llogros empresariales son tan magníficos como revesosos, pos por aciu astucia, inxeniu, dedicación y pocos escupulicios, xubió nel mundu empresarial, llevantó un estensu imperiu que s'estendió hasta tal puntu que nenguna otra empresa na historia llogró algamar hasta anguaño. Señaláu poles sos práutiques monopolistes, foi denunciáu por periodistes ya investigadores y a la llarga'l gobiernu de los Estaos Xuníos tuvo qu'enfrentase a él, llogrando llevalo ante los tribunales y consiguiendo tres años enteros de pleitos que se dictara la separación de la xigantesca petrolera de Rockefeller, separación que, tardó enforma tiempu en materializase dempués de dictada.

Rockefeller ye hasta agora l'únicu casu que se viera d'un home que llegó a construyir un monopoliu puru, que-y costar al mesmu gobiernu eslleir y que de fechu marcó en fondura'l desenvolvimientu de la industria petrolero a nivel mundial. 

Ta consideráu como l'home más fanegueru de la Hestoria Mundial y ye'l fundador de la mítica familia de millonarios qu'entá persiste anguaño, col so mesmu apellíu y poderíu según la estensión de la so riqueza fueron estremes non yá sobre Estaos Xuníos sinón sobre otros llugares, como Europa y Llatinoamérica, ello ye que la so familia siguió controlando'l 90&nbsp;% de la industria petrolífera nesta postrera mientres más de seis décades posteriores al so fallecimientu.

## Inicio
### Infancia

John Davison Rockefeller nació en Richford, (Nueva York), el 8 de xunetu de 1839, nuna famila de clase media descendiente d'inmigrantes alemanes (y éstos descendientes de franceses hugonotes que se treslladaron a Alemaña nel sieglu XVII) llegaos a Estaos Xuníos en 1733. La so madre, Eliza, yera una muyer bien entamada y dedicada a atender a la so familia y el so padre, William Avery Rockefeller, quien nun foi modelu de fidelidá conxugal nin exemplu pa los sos seis fíos. Alloñáu del senu familiar por llargos periodos, cuando volvía los sos bolsos polo xeneral taben llenos de dineru y increíblemente volvía cargáu de regalos pa la so muyer y los sos fíos. Muncho más tarde, John afayaría que'l so padre nun yera más qu'un impostor, que visitaba les reserves indíxenes vendiéndo-yos a los sos moradores toa suerte d'oxetos y darréu foi muncho más rentable la venta de productos farmacéuticos, que vendía como panacea pal cáncer.

De la so madre Eliza heredó non yá el físicu, sinón tamién la estricta moral calvinista, amás de munchos de los principios básicos de la so vida, ente ellos l'orde y la dedicación.

John Davison dende bien nuevu demostró ser intelixente y aplicáu. Camudar cola so familia a Ohio, Cleveland, onde'l so padre consiguiera una meyor oportunidá de trabayu. Ende estudió en dellos colexos públicos. 

Yá dende bien nuevu Rockefeller amosaba gran interés polos negocios. Ello ye que recoyía piedres pa pintales y depués vendeles a los sos compañeros, que los sos pagos depositaba nun frascu azul, que'l mesmu denominó más tarde como la so primer «caxa fuerte», que guardaba celosamente na so habitación, llogrando, a la llarga, amasar la pequeña fortuna de 50 dólares, que pa la dómina representaba una suma de dineru considerable. Rockefeller aliega que foi entós cuando pudo aprender una de les lleiciones más pervalibles de la so vida, cuando un día un amigu del so padre foi a la so casa a pidi-y al mesmu, un préstamu pa saldar un par de deldes que taben a puntu de vencer. El so padre nun tenía'l dineru, pero él sí, y alcordó emprestá-ylo con un interés del 7&nbsp;%. Rockefeller darréu sorprenderíase cuando tres un añu recibió una suma monetaria bien cimera a la que diera orixinalmente, asina él estableció la máxima de la so vida:

D'ellí d'equí p'arriba, toles sos ganancies seríen relixosamente contabilizaes nuna llibreta qu'él llamó «el rexistru A» y empezó a establecer la mentalidá que la llevaría a trunfar años más tarde.

### Carrera temprana
 

El so innatu gustu polos negocios, aguiyar entá más la escuela comercial de Cleveland, d'onde salió a los 16 años. Esi mesmu añu llogró'l so primer emplegu nuna empresa de corredores y comerciantes en granos, onde trabayó con xeneral beneplácito ensin afitase n'horarios, perdíu nesi mar de cifres que tanto lo apasionaba. Pela nueche, na so cama, repasaba mentalmente les operaciones financieres del día, tratando d'afayar en qué podría llograr meyores ganancies.

Yá a los sos 16 años, John Davison Rockefeller, yera contable en Cleveland y amosó gran competencia nel área, trabayando pa la firma Hewit and Tuttl y otres empreses, llegando al puntu de que al tercer añu en susodichu sector, yá ganaba 600 dólares añales (una suma considerablemente alta, tomando en cuenta que l'añu yera 1857), pero tres que-y negaren un aumentu de 200 dólares, decidió instalar un negociu por cuenta propia. Tenía aforraos 800 dólares, pero entá-y faltaben otros 1000 pa crear la so primer firma de corretaxe. El so padre adelantrar con un interés añal del 10&nbsp;%, hasta qu'algamara la mayoría d'edá. Asina fundó col so sociu M. B. Clark, la firma Clark & Rockefeller, que llogró, el primer añu, beneficios por 4000 dólares y nel segundu cuadruplicó la suma. 

Entós empezó a invertir nel sector cafeteru, colo qu'aumentó entá más los sos ingresos, pero a pesar de la gran cantidá de dineru que ganaba, Rockefeller nun se sentía complacíu, deseyaba llegar muncho más lloñe y taba decidíu a llogralo.

### L'Imperiu de Rockefeller

La inconformidad de Rockefeller al respective de los sos llogros y a la producción de la so firma, según la so perceición de que la industria petrolero brindaría-y más oportunidaes llevar a ingresar al sector industrial, na producción petrolera. John Davison Rockefeller yera agora un mozu y fanegueru entusiasta del sector petroleru, pero nenguna persona naquel mundu imaxinábase que l'ambición ya intelixencia d'esti mozu llevar a crear el mayor monopoliu de tolos tiempos y xustamente sobre aquella tan importante industria.

### Fuercia y sentíu de la oportunidá

Dende los años 1850, Cleveland tuviera esperimentando una acelerada crecedera, especialmente nos sectores industriales, dando como resultáu que para 1861, tornárase nuna de les ciudaes más modernes y granibles d'Estaos Xuníos, amás d'una de les principales sedes industriales. Metanes esti ambiente, Rockefeller apreció de cerca la crecedera paulatina que la industria petrolero empezaba a esperimentar y foi lo bastante brillante pa entender qu'esi combustible llueu se convertiría na fonte d'enerxía del mundu. 

En 1862, colos aforros y ganancies de la so firma cafetera, pasó a ser sociu de la Clark & Andrews, qu'empezó instalando les sos refineríes y en cuestión de bien pocu tiempu empezó a adquirir otres en Cleveland, actividá que siguió hasta apoderase de forma definitiva de gran parte de les de la ciudá.

L'españíu de la Guerra Civil en 1861 foi la llave de la so fortuna. Dos años enantes, cola perforación del primer pozu de petroleu, entendió que podía ganar más col so tresporte y refinamientu que cola esplotación. Cuando en 1863 la compañía ferroviaria del Atlánticu y l'oeste estendió la so llinia hasta Cleveland, poniendo esta ciudá en contautu direutu con Nueva York al traviés de la rexón del petroleu, supo que llegara'l momentu. Tenía 23 años ya invirtió 4000 dólares como sociu comanditariu na nueva firma Clark, Andrews & Co. Les refineríes surdíen como fungos en Cleveland y el so entusiasmu pol oru negru facer abandonar el comerciu de granos. Al negase'l so sociu Clark a la espansión de la firma (apavoriar el pasivu de 100&nbsp;000 dólares), decidieron puyar la empresa. El 2 de febreru de 1865, la compañía salió a la venta, los apuestes xubieron rápido, Clark, decidíu a quedase cola firma, ufiertó 72&nbsp;000 dólares. Rockefeller, imperturbable, retrucó con 72&nbsp;500 dólares y quedóse cola compañía. El negociu, que d'equí p'arriba se llamaría Rockefeller & Andrews, yera la mayor refinería de Cleveland, con una capacidá de 500 barriles per día y ganancies d'un millón de dólares per añu, que se doblaríen al añu siguiente.

Naquella dómina John Davison Rockefeller dicíase que namái tenía qu'amosa-yos a los sos competidores la so cartera d'inversiones y propiedaes, por que estos decidieren vende-y o axustar con él, de lo contrario podíen tar seguros de que Rockefeller encargar de quebralos y llevalos a la bancarrota, dempués de too, él dexaba bien en clara la so visión cola frase:

Yá dende entós Rockefeller amosaba la so mentalidá d'home de negocios depredador, buscando de toes toes la espansión de les sos empreses, l'aumentu de les sos inversiones y la eliminación progresiva de la competencia de toes toes. L'astutu ya intelixente empresariu fadría nel futuru munches maniobres que reflexaríen la so visión y en más d'una ocasión demostraría la so efectividá a la de sobreponese a los demás.

### La ''conquista'' de Cleveland y espansión nacional

El so siguiente pasu foi axustar col ferrocarril tarifes preferenciales, y esi descuentu foi una arma esencial pa fundar en 1870 una nueva sociedá, con 1 millón de dólares de capital: la Standard Oil, qu'absorbió a la empresa Rockefeller & Andrews, que venía d'una rápida espansión, nel añu 1870 y por cuenta de que la Standard Oil, fuera creada por Rockefeller, el so hermanu William y delles persones más, Rockefeller pasó a liderar la compañía.

Agora John Davison Rockefeller controlaba una vasta rede de refineríes. Amás, como'l mesmu determinara que'l negociu del petroleu podía xenerar ganancies dende más d'un enfoque, llevó a la compañía a desenvolver sistemes d'estraición y tresporte del crudu, controlando asina tolos aspeutos de la producción petrolera.

En 1870 la Standard Oil yera una de les mayores refineríes de centru de los Estaos Xuníos y yá en 1872, xunto con dos de los más importantes refinadores de Pittsburg y Filadelfia, pudieron remanar al so antoxu les tarifes colos ferrocarriles. La Standard Oil refinaba un cuartu de tola producción de petroleu del país, y esaniciando pasu a pasu la competencia, convertir nun poderosu monopoliu, que refinaba'l 95&nbsp;% de la capacidá total del país. El so equipu direutivu taba formáu por un conxuntu de los más capaces financieros del país. Toos yeren millonarios. Pa Rockefeller, la eleición del personal siempres fuera un ingrediente perimportante; escoyía a los más capaces y entusiastes.

A principios de 1872, Rockefeller taba decidíu a rematar el so proyeutu de conquista de la industria petrolero, pa lo cual avanzó, dando una maniobra ensin precedentes, al ayudar a crear la South Improvement Company, una asociación que englobaba a los principales refinadores de petroleu de Cleveland, llegando a alcuerdos coles empreses ferroviaries pa llograr importantes descuentos pa los miembros de l'asociación. Esti alcuerdu causó la reclamación del públicu qu'abogó pola so anulación, daqué llogróse de manera llegal, tres meses más tarde, ante les protestes de la xente, pero aquel día casi tolos competidores de Rockefeller habíense vistu obligaos a vender o a acomuñóse con él. En cuestión de tres meses, Rockefeller mercara 22 de les 25 refineríes de Cleveland, tou gracies a esta magnífica maniobra, pasando aquella fazaña a ser denomada la "Conquista de Cleveland".

Depués d'aquel estraordinariu ésitu, John Davison Rockefeller encargar d'espandir la presencia de la Standard Oil, escontra tol país. Instalando o mercando, el so oxetivu yera apoderar la industria. En 1878 Rockefeller controlaba'l 90&nbsp;% de les refineríes de petroleu d'Estaos Xuníos y pocu dempués exercía un monopoliu de les canales de distribución. 

Agora Rockefeller yera, pa fines práuticos, "el dueñu de la industria petrolero d'Estaos Xuníos" y yá nada podía camudalo.

## La Standard Oil Trust, Dominiu Total

De resultes de toes estes maniobres, Rockefeller instaurara'l so poder sobre la industria petrolero, pero agora deseyaba afitalo de forma total. Pa ello decidió dar en la creación de la Standard Oil Trust. Ésta sería una especie d'estraordinariu *[[holding]]* empresarial que concentraría diverses inversiones nel mundu del petroleu y los combustibles, non yá n'Estaos Xuníos sinón en dellos otros países del mundu. 

La creación d'esta entidá, basar nuna idea que Rockefeller creó, pa evitar ser acusáu de monopoliu poles autoridaes, yá que pal momentu'l gobiernu yá empezaba a tener inxerencia na reglamentación de la llibre competencia ente empreses. Por cuenta de ello, Rockefeller nun podía adquirir de forma corriente, toles empreses que deseyaba controlar, porque de faelo, les autoridaes intervendríen, la solución foi la creación del Trust, términu que n'inglés significa: «enfotu», y que se refería a una concentración d'empreses so una mesma direición, el control llegal de les sociedaes constituyentes conferir a la xunta d'alministradores, camudándose les aiciones de les compañíes polos certificaos del trust. D'esta manera, Rockefeller llograba xunir a les distintes empreses, so una mesma direición central cola cuenta d'exercer un control de les ventes y la comercialización del petroleu. 

La idea de Rockefeller materializar en 1882, creándose asina la Standard Oil Trust, que foi'l primer monopoliu del mundu, tomando tola industria petrolero d'Estaos Xuníos, controlando los procesos d'estraición, refino, tresporte, distribución
y venta de tolos productos derivaos del 90% de tol petroleu d'Estaos Xuníos y sosteniendo operaciones, inversiones y actividaes en decenes d'otros países.

Este foi'l epítome de la estraordinaria carrera empresarial de Rockefeller, qu'agora yera l'home más fanegueru d'Estaos Xuníos y posiblemente del mundu.

## Estaos Xuníos contra Rockefeller
Yá a finales de la década de 1880, el gobiernu de los Estaos Xuníos, taba centrando la so atención nel inmensu desenvolvimientu del sector priváu del país. Nesi momentu, EE. XX. taba decidida a reglamentarlo, pa dexar el desenvolvimientu equilibráu y xusto de les inversiones y les compañíes, buscando establecer la llibre competencia, nun país onde tal cosa nun esistía. De xacíu, pa llevar a cabu tal proyeutu de reforma yera necesariu demostrar que nun se dexaríen monopolios, y la única forma de probalo yera suprimiendo al más grande y poderosu de toos, la Standard Oil, que gracies a la Standard Oil Trust, a les sos múltiples inversiones y al so dominiu de la industria, controlaba casi na so totalidá'l petroleu d'Estaos Xuníos y gran parte del petroleu del mundu.
 

D'esta manera, el gobiernu preparar pa enfrentase al home más poderosu de Norteamérica, Rockefeller, y llevalo ante los tribunales. A pesar de que fueron munchos los periodistes ya investigadores, tanto públicos como privaos, los qu'espunxeron al monopoliu de Rockefeller, al gobiernu resultó-y bien difícil faer frente al poderosu magnate y al so imperiu. Fueron necesarios años enteros de pleitos namái pa lleva-y ante tribunales, pos John D. Rockefeller dispunxo del so exércitu d'abogaos pa defender los sos intereses.

Finalmente, plantegóse'l casu ante'l Tribunal Cimeru de Xusticia d'Ohio, que decretó a la Standard Oil Trust como un monopoliu illegal y ordenó la so disolución. La decisión foi apelada por Rockefeller, pero perdió. Aun así, con tou y les esixencies de la corte, el monopoliu nun s'eslleió como tal hasta 1899, yá que magar aportó a desactivar la Standard Oil Trust, l'imperiu petrolíferu de Rockefeller yá taba más qu'afitáu, y esi añu John Davison Rockefeller estableció la *Standard Oil Company* en Nueva Jersey, siendo'l so presidente hasta la so xubilación en 1911. Este mesmu añu la empresa estremar en 37 distintes corporaciones por orde del Tribunal Cimeru de Xusticia d'Estaos Xuníos, que consideró a la compañía demasiáu grande y poderosa na industria como pa siguir xunida. Aun así, Rockefeller siguió calteniendo'l 30&nbsp;% de les aiciones de toes eses compañíes y la so familia siguió calteniendo la mayoría del restu de les aiciones, polo que la so fortuna nun se vio afeutada.

Hai de solliñar que'l llistáu d'empreses que surdieron como descendientes de la Standard Oil anguaño son les principales compañíes petroleres, non yá d'Estaos Xuníos sinón del mundu, cuntándose na llista compañíes como la Exxon Mobil, que ye la multinacional petrolera más grande del mundu, Chevron, que ye otra de les grandes multinacionales petrolíferes, ConocoPhillips, Amoco (que foi absorbida por British Petroleum nel añu 2000) y Standard Oil of Ohio, primeramente conocida como Sohio. 

En vista de la sonadía que tienen estes compañíes anguaño, nun ye difícil imaxinar qué poderosu foi'l monopoliu qu'exerció Rockefeller y qué estensu resultó, yá que toes estes son empreses que nunca falten en nengún llistáu de corporaciones de gran importancia. Pensar que toes elles tuvieron cohesionadas pol deséu d'un solu home d'apoderar una industria, ye daqué que quiciabes resulte imposible de concebir anguaño. Pero ser, y lo más increíble caltúvose asina a lo llargo de más de cuatro décades.

Arriendes d'ello, puede afirmase que l'actual estructuración de les principales compañíes del sector petrolíferu ye na so mayoría heredera del inmensu monopoliu de Rockefeller, testimoniu del gran poder qu'exerció y de la estensa influencia que tuvo y que marcó a esta industria.

## Vida privada

No que fai a la so vida privada, de Rockefeller puede dicise que goció de la ventaya del anonimatu d'aquella dómina, el so nome yera reconocíu, mas en definitiva nun se vio envolubráu en nengún tipu d'escándalu nin sufrió de persecución mediática. Dende joven John Davison Rockefeller amosó siempres un calter reserváu, siempres s'esforciaba al máximu no que faía y la so intelixencia pa los negocios yera innegable, pero siempres discretu. Rockefeller, amás ye consideráu l'home más ricu de la hestoria evaluándose la so fortuna en 1400 millones de dólares o'l 1,53&nbsp;% del PIB d'Estaos Xuníos de la dómina, lo qu'afechu a la inflación equivaldría en 2007 a 663&nbsp;400 millones de dólares d'Estaos Xuníos.

### Matrimoniu

Rockefeller cásase con Laura Celestia Spelman, una profesora de Nueva York, con quien se caltuvo casáu hasta la so muerte y quien-y dio cuatro fíes: Elizabeth, Alice, Alta y Edith y un únicu fíu home, John Davison Rockefeller Jr., quien heredaría'l so vastu imperiu tres la so muerte. La so vida familiar trescurrió ente les sos múltiples residencies y na so casa de nueve plantes en Nueva York, onde más tiempu pasó.

## Final de la so vida

 
A los 53 años d'edá, la so salú empezó a empeorar. Con delles enfermedaes dixestives, perdió'l pelo, endelgazó y fundiéronse-y los costazos. Col llombu encorváu llegó a tener l'apariencia d'un home enforma mayor de lo qu'en realidá yera. Apenes podía caltenese de pies. Colos sos recursos económicos buscó tratamientos costosos pero la so salú nun ameyoró.
Foi entós cuando empezó a baxar el so ritmu de trabayu, a folgar más y a alimentase bien, la so salú foi ameyorando.

Rockefeller, tres la separación en 30 distintes empreses de la so xigantesca petrolera la Standard Oil, y tres el so retiru como presidente del so vastu imperiu en 1911, centró la so atención sobremanera nes sos actividaes filantrópiques y na so más ambiciosu proyeutu nel ámbitu inmobiliariu, la construcción del Rockefeller Center, que nunca pudo ver termináu, por cuenta de la so muerte'l 23 de mayu de 1937 na so residencia d'Ormond Beach, Florida, a los 97 años d'edá. Foi soterráu nel Lake View Cementery, en Cleveland, la ciudá que vio nacer el so inmensu imperiu.

Sería'l so fíu, John Davison Rockefeller Jr., quien completaría la construcción del proyeutu que yera'l Rockefeller Center, que sería'l mayor centru empresarial del país y probablemente del mundu nel so momentu, siendo inda anguaño unu de los más importantes, amás de ser un importante activu inmobiliariu y de bienes raíz, pa la familia.

## Creencies y ética

Rockefeller yera bien firme al respective de tou lo que conformaba la so personalidá y el so complexu d'ideoloxíes y creencies. En primer yera firmemente fiel a la so ilesia, la calvinista y en segunda yera desaxeradamente ríxidu al respective del so paradigma organizativo, de planificación y d'alministración monetaria y del so tiempu.

Tocantes al so enclín políticu, siempres sofitó al Partíu Republicanu, y sofitó siempres a quien sería presidente d'Estaos Xuníos, Abraham Lincoln. 

Depués taba la so filosofía empresarial, ésta basábase a cencielles nun ideal de profesionalismu, yá que creía y aplicaba la idea de que namái los meyores, con más esperiencia, con más títulos y meyor preparación y determinación teníen de trabayar pa él. Esta filosofía complementar col so ideal de dominación y crecedera esaxerada, per parte de los sos negocios, creando asina una idea xeneral, que raya direutamente nel darvinismu social, so la clásica creencia de que namái los meyores trunfen. 

Ello ye que esi ideal foi representáu por él na so reflexón denomada «American Beauty» (Guapura americana).

La so frase, célebre na cultura capitalista d'Estaos Xuníos, foi pronunciada como metáfora del darvinismu social:

Esta frase, representa en más d'un sentíu, la visión capitalista del mesmu Rockefeller y p'efectos del darvinismu social, ye la más representativa de toles frases o reflexones que se fixeren sobre susodicha llinia de pensamientu.

## Fortuna personal

Por cuenta de la so vasta fortuna, Rockefeller llogró convertise na mesma imaxe del multimillonariu d'Estaos Xuníos. Tuvo múltiples propiedaes inmobiliaries. La so residencia principal en Nueva York, yera la más luxosa y estensa de toes, teniendo nueve plantes. Amás entabló inversiones en variedá d'otres entidaes, financieres y granibles.

Les sos aportaciones filantrópiques algamaron los 550 millones de dólares. D'éstos, el 80&nbsp;% foi a parar a cuatro organizaciones caritatives creaes por Rockefeller: la Fundación Rockefeller, la Xeneral Education Board, l'Institutu Rockefeller pa la Investigación Médica (güei Universidá Rockefeller) y la Laura Spelman Rockefeller Memorial, creada en 1918 y absorbida pola Fundación Rockefeller en 1929.

## Discutinios

L'inmensu poder ya influencia y la vasta riqueza que Rockefeller y la so familia algamaron, facer oxetu de múltiples discutinios, ente elles les sos práutiques monopolistes, según el fechu de que pa caltenelo, inclusive cuando'l mesmu gobiernu dictába-y el so disolución, valir del so poderíu ya influencies.

Sicasí, los sos discutinios nun yeren nada en comparanza coles múltiples acusaciones de combalechadura nes que se vio envueltu. Rockefeller ye acusáu güei de ser un "Iluminati" y d'entamar aliances con otres poderoses families, p'aumentar el so poder ya inflúi sobre múltiples naciones p'apoderar el mundu. 

Al so evidente inflúi sobre'l desenvolvimientu y la concepción empresarial d'Estaos Xuníos y el mundu súmase l'importante fechu que representa'l marcar de forma indeleble a la industria del petroleu. Dempués de tol so inmensu imperiu empresarial, en siendo estremáu dio orixe a múlitples empreses, que vienen siendo toes elles, les principales compañíes del sector na actualidá. Nomes como Exxon Mobil, Chevron, Sohio, ConocoPhillips, ente munches otres, contabilizar ente les herederes del vastu monopoliu de Rockefeller sobre la producción petrolífera d'Estaos Xuníos y del mundu.

## Apaiciones n'obres artístiques
* Ye unu de los personaxes de la serie documental Xigantes de la Industria
* Ye mentáu a lo llargo de los documentales de Peter Joseph, , como unu de los empresarios más poderosos del planeta, revelando los propósitos de la familia Rockefeller y los sos afiliaos a favor de la globalización.

## Ver tamién

* Familia Rockefeller
* John Davison Rockefeller Jr.
* John Davison Rockefeller III
* Nelson Rockefeller
* Whintrop Rockefeller
* David Rockefeller
* Rockefeller Center
* Standard Oil
* Exxon Mobil
* Chevron
* ConocoPhillips
* Sohio
* Amedeo Natoli

## Referencies
### Notes

### Bibliografía
* Bringhurst, Bruce. Antitrust 
* Chernow, Ron. Titan: The Life of John D. Rockefeller, Sr. Warner Books. (1998). ISBN 0-679-75703-1 Online review. 
* Collier, Peter, and David Horowitz. The Rockefellers: An American Dynasty. New York: Holt, Rinehart and Winston, 1976. 
* Ernst, Joseph W., editor. "Dear Father"/"Dear Son:" Correspondence of John D. Rockefeller and John D. Rockefeller, Jr. New York: Fordham University Press, with the Rockefeller Archive Center, 1994. 
* Folsom, Jr., Burton W. The Myth of the Robber Barons. New York: Young America, 2003. 
* Fosdick, Raymond B. The Story of the Rockefeller Foundation. New York: Transaction Publishers, Reprint, 1989. 
* Gates, Frederick Taylor. Chapters in My Life. New York: The Free Press, 1977. 
* Giddens, Paul H. Standard Oil Company (Companies and men). New York: Ayeri Co. Publishing, 1976. 
* Goulder, Grace. John D. Rockefeller: The Cleveland Years. Western Reserve Historical Society, 1972. 
* Harr, John Ensor, and Peter J. Johnson. The Rockefeller Century: Three Generations of America's Greatest Family. New York: Charles Scribner's Sons, 1988. 
* Harr, John Ensor, and Peter J. Johnson. The Rockefeller Conscience: An American Family in Public and in Private. New York: Charles Scribner's Sons, 1992. 
* Hawke, David Freeman. John D: The Founding Father of the Rockefellers. New York: Harper and Row, 1980. 
* Hidy, Ralph W. and Muriel Y. Hidy. History of Standard Oil Company (New Jersey : Pioneering in Big Business). New York: Ayeri Co. Publishing, Reprint, 1987. 
* Jonas, Gerald. The Circuit Riders: Rockefeller Money and the Rise of Modern Science. New York: W.W. Norton and Co., 1989. 
* Josephson, Matthew. The Robber Barons. London: Harcourt, 1962. 
* Kert, Bernice. Abby Aldrich Rockefeller: The Woman in the Family. New York: Random House, 1993. 
* Klein, Henry H. Dynastic America and Those Who Own It. New York: Kessinger Publishing, [1921] Reprint, 2003. 
* Knowlton, Evelyn H. and George S. Gibb. History of Standard Oil Company: Resurgent Years 1956. 
* Latham, Earl ed. John D. Rockefeller: Robber Baron or Industrial Statesman? 1949. 
* Manchester, William. A Rockefeller Family Portrait: From John D. to Nelson. New York: Little, Brown, 1958. 
* Morris, Charles R. The Tycoons: How Andrew Carnegie, John D. Rockefeller, Jay Gould, and J. P. Morgan Invented the American Supereconomy . New York: Owl Books, Reprint, 2006. 
* Nevins, Allan. John D. Rockefeller: The Heroic Age of American Enterprise. 2 vols. New York: Charles Scribner's Sons, 1940. 
* Nevins, Allan. Study in Power: John D. Rockefeller, Industrialist and Philanthropist. 2 vols. New York: Charles Scribner's Sons, 1953. 
* Pyle, Tom, as told to Beth Day. Pocantico: Fifty Years on the Rockefeller Domain. New York: Duell, Sloan and Pierce, 1964. 
* Roberts, Ann Rockefeller. The Rockefeller Family Home: Kykuit. New York: Abbeville Publishing Group, 1998. 
* Rockefeller, John D.; Random Reminiscences of Men and Events. New York: Sleepy Hollow Press and Rockefeller Archive Center, 1984 [1909]. 
* Rose, Kenneth W. and Stapleton, Darwin H. "Toward a "Universal Heritage": Education and the Development of Rockefeller Philanthropy, 1884; 1913 " Teachers College Record" 1992/93(3): 536–555. ISSN. 
* Sampson, Anthony. The Seven Sisters: The Great Oil Companies and the World They Made. Hodder & Stoughton., 1975. 
* Smith, Sharon. Rockefeller Family Fables Counterpunch May 8, 2008 http://www.counterpunch.org/sharon05082008.html  
* Stasz, Clarice. The Rockefeller Women: Dynasty of Piety, Privacy, and Service. St. Martins Press, 1995. 
* Tarbell, Día M. The History of the Standard Oil Company 2 vols, Gloucester, Mass: Peter Smith , 1963. [1904]. 
* Williamson, Harold F. and Arnold R. Daum. The American Petroleum Industry: The Age of Illumination,, 1959; also vol 2, American Petroleum Industry: The Age of Energy, 1964. Yergin, Daniel. The Prize: The Epic Quest for Oil, Money, and Power. New York: Simon & Schuster, 1991. 
* Public Diary of John D. Rockefeller, now found in the Cleveland Western Historical Society

## Enllaces esternos

*