Islla del ríu Cuale

La **islla Cuale** ye un patrimoniu de Puerto Vallarta y ye bien importante na vida de los vallartanses; ye visitáu constantemente yá que ye bien aparente pa faer distintes actividaes, como paseos, exercicios, promover la ecoloxía, cultura por qu'ayuda a desenvolver l'ámbitu artísticu de les persones, y ye un centru social bien importante. Pa les pareyes ye un llugar bien sele y románticu, nel cual pueden pasar el tiempu, esti llugar podría dicise que ye una escapadera , una vida amás de Vallarta que lleva lloñe del cafiante ruíu de la zona del centru y enfusa en sentir la tranquilidá de la naturaleza y la cultura en tou la so rellumanza mientres se percuerre'l llugar.

## Toponimia

Da-y nome'l pueblu onde naz el ríu, a unos 40 quilómetros na Sierra. "Cuale" foi un pueblu mineru, y nes agües del ríu vertíen los refugayes de les mines, que dacuando cargaben oru.

Nesti llugar fixéronse afayos de tumbes de tiru y de distintos oxetos utilizaos por prehispánicos, como vasíes, llances, etc. los cualos esíbense nel muséu que s'alcuentra cerca de la so desaguada.

## Muséu
El Muséu Arqueolóxicu del Cuale ta nel conceyu de Puerto Vallarta, jalisco, que ye un llugar turísticu bien reconocíu nos últimos años. ta alcontráu na parte del centru al pie de la zona romántica, Tien una ayalga cultural únicu de la zona este muséu ye pequeñu namái tien dos sales y percorrer completu en menos d'una hora.

Inauguráu'l 20 d'avientu de 2004, como muséu del Institutu Nacional d'Antropoloxía y Historia (INAH) y el Conseyu Nacional pa la Cultura y les Artes (CONACULTA) el Cuale, presenta una muestra mínima de les cultures prehispániques d'Occidente concentraes dende Guasave, Sinaloa, hasta l'estáu de Michoacán, la tierra Purépecha.

### Centros recreativos

Estremando un pocu del muséu nesta islla atopa un centru recreativu qu'ayuda enforma a la cultura del conceyu, ente los sos diversos y variaos talleres descatan enforma los de música, pintura, escultura, danza, teatru, cantar, axedrez y sobremanera d'actuación, que practicar nun teatru que s'atopa allugáu nuna zona especial que s'atopa mui cerca del ríu qu'arrodia a esa pequeña pero formosa islla. El centru cultural Cuale foi inauguráu'l 27 de marzu de 2003 , pol lic. Pedro Ruiz Figal presidente municipal, esta cortil foi rehabilitáu pol gobiernu del estáu de Jalisco, y el conseyu nacional de la cultura y les artes al traviés del programa de sofitu a la infraestructura cultural de los estaos (PAICE)

## Arquiteutura

Lo que más estrema a la zona del ríu cualos ye ensin dulda la cantidá de caleyones piatonales que s'atopen embaxo de la cai principal del centru los cualos dan-y un aspeutu únicu. Ente los caleyones atopen dellos pontes colgantes los cualos son unu de los sellos distintivos d'esa zona amás de l'arquiteutura que tienen los edificios nos que puede reparase los pequeños balcones nellos.

L'arquiteutura ye bien senciella en si pero cola guapura del ambiente y el cuidu que se-y da, según los pequeños detalles como les fontes y delles escultures dan un aspeutu llamativu pero d'una manera sutil. Los restoranes son los que se lleven los meyores allugamientos la mayoría atopar al pie de les veres pa tener les vistes más completes y llamatives del ríu.

## Flora y fauna

La flora de la zona ye bien variada pero la más exótica ye ensin dulda la de los llargos palos de bambú allugaos detrás del centru recreativu y alredor de los restoranes especialmente allugaos ende pa dar una apariencia llamativa a los mesmos, destaquen sobre los sauces, que atópense alredor de les piedres y parte del ríu qu'arrodien la islla, los arbustos y la campera son lo que más abonda na zona.

La fauna ye más escasa: destácase les iguanes les cualos tán protexíes, yá qu'en Puerto Vallarta per toos llaos hai d'estos simpáticos animales y tán protexíos pol gobiernu municipal d'esta zona. Abonden los gatos nesa zona y la xente acepta ensin problemes la so presencia.

## Comerciu
Nel Cuale hai gran variedá de comercios dende restoranes distinguíos como O'scars hasta pequeños puestos de xoyería y artesaníes, enfusando na xoyería puede apreciase que la mayoría de los materiales que s'usen pa creala provienen del mar como conches y piedres de colores y mármol, combinaos con shakiras y ciertos metales pa da-yos mas diversidá, eso ye pa la xoyería de fantasía.

Pero ente les pieces de xoyería más pervalible atópense figures y accesorios de plata perbién detallaos.Les artesaníes son bien peculiares hai dende pexe globu estrelles de mar y otros animales marinos típicos de la zona disecaos, según vistimienta de cobertor y sombreros típicos, mázcares, pintures, xuguetes de madera ente los que destaquen los títeres con apariencia d'indios.

Tamién hai puestos qu'en si lo que vienden son talentu, son persones que desenvuelven habilidá pa crear figures, pa dibuxar, o faciendo dambes coses.

## Referencies

## Enllaces esternos