open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Breinigerberg

**Breinigerberg** ye un pueblu de la rexón de Nordrhein-Westfalen (Alemaña) d'aproximadamente 971 habitantes.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu web do Breinig + Breinigerberg
* Sitiu web do Breinigerberg
Década del 1890

La **década del 1890** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1890 y el 31 d'avientu de 1899.

## Fechos
* Naz el Psicoanalís en Viena de la mano de Sigmund Freud.
* Cuerrese la carrera de 3000 milles n'Arabia, que ye ganada por Frank Hopkings.
* Muerre en Turín el 18 de xineru, el rei d'España Amadéu I de Saboya.
* Armand Peugeot constrúi un automóvil de gasolina con 4 ruedes, depués d'alquirir la llicencia del motor Gottlieb-Daimler.
* Descúbrese l'axente que causa la tuberculosis, el *[[Mycobacterium tuberculosis]]*.

## Personaxes importantes

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XVIII - Sieglu XIX - Sieglu XX)

## Referencies

## Enllaces esternos
Massospondylus

El **Massospondylus** foi un prosaurópodu qu'habitaba en Sudáfrica y América del Norte hai aproximao 195 millones d'años, nel Xurásicu inferior. Tres hallar fósiles d'esti dinosauriu en Sudáfrica, foi nomáu por Richard Owen en 1854.

Esti espécimen tamién foi alcontráu n'Arizona y otros estados. El Massospondylus tenía ente 4 y 6 m. de llargu y 1,6 a 2 m. d'altu. Esti dinosauriu yera herbívoru.
Tabla añal del sieglu II e.C.

**[[Sieglu II e.C.]]**

Tabla añal del sieglu III e.C. - Sieglu III e.C. | Sieglu I e.C. - Tabla añal del sieglu I e.C.
Década del 230 e.C.

## Fechos

* L'Imperiu Maurya algama la so cumbre; el Budismu florez na India.

## Personaxes importantes

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu III e.C. ( Sieglu IV e.C. - Sieglu III e.C. - Sieglu II e.C.)

## Referencies

## Enllaces esternos
Mezquita

Una **mezquita** ye un llugar de cultu pa los seguidores de la fe Islámica.Los musulmanes, xeneralmente refiérense a elles pol so nome arábigu, **masŷid** (árabe: مسجد — pronunciau: /ˈmas.ʤid/), en plural *masāŷid* (مساجد /maˈsa:.ʤid) . La pallabra "mezquita" usase n'asturianu pa facer referencia a tou tipu edificios usaos pal cultu islámicu, pero n'árabe esiste diverxences ente les mezquites privaes, más pequeñes, y les mayores, de usu coleutivu (*masŷid ŷāmiʿ;* árabe: مسجد جامع), que alberguen una comunidá mayor y tienen más servicios sociales. Les mezquites remanecen de la Península Arábiga, pero agora esisten nos cinco continentes.

El propósitu principal de la mezquita ye sirvir de llugar ú los musulmanes pueden aconceyase pa rezar. anque guei nun son sólo conocíes en tou el mundu pola so importancia xeneral pa la comunidá musulmana, sinón tamién como amosances de l'arquiteutura islámica. Dende el puntu de vista arquiteutónicu, les mezquites evolucionaron abondo dende los espacios al aire llibre que yeren la mezquita de Quba y la Masŷid an-Nabawī nel sieglu VII. Guei la mayoranza de les mezquites tienen cúpules ellaboraes, minaretes y sales pa orar. Culturalmente, les mezquites nun son sólo llugares pa adorar y orar, sinón tamién llugares pa deprender sobro l'Islam y conocer a otros creyentes.

## Mezquites n'España
N'España actualmente y sobretou dende 1990 el númberu de musulmanes ta aumentando aína debido principalmente a la migración, ye por esto que el númberu de mezquites subiera dende esti añu, cuando yeren solo 20, a les 100 que hai actualmente, magar que na Edá media hubo munches repartíes por tou el territoriu pola dominación Musulmana, magar que toes elles foron destruíes o tornáronse Ilesies cola reconquista, como ye'l casu de la Mezquita de Córdoba, anguaño Catedral

### Mezquites n'Asturies
N'Asturies anguaño hai 3 mezquites en funcionamientu, una n'Uviéu (Mezquita Inshallah) na cai Rafael Gallego Sainz, anque solo abre los vienres. Tamién hai dos de menor importancia, una en Ciañu (Llangréu) y otra en Xixón.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Flickr: Mezquitas y minaretes - un compendiu de más de dos mil fotos de mezquites alrodíu del mundo
* La revisión de la mezquita (Masjid) - provee un vistazu a les carauterístiques y planos de pisu de les mezquites
* List of Bosnian mosques with pictures
Década del 320 e.C.

## Fechos
* Muerre Alexandru Magnu y entamen les guerres de diaconos, que llueu formarien los reinos hekenisticos.

## Personaxes importantes

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu IV e.C. ( Sieglu V e.C. - Sieglu IV e.C. - Sieglu III e.C.)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 500 e.C.

## Fechos
* **[[509 e.C.]]** El rei caberu de los etruscos ye espulsáu del tronu de Roma y fórmase la República Romana.
* **[[508 e.C.]]** Horacio Cocles, según la lleenda, defende Roma del exércitu etruscu.
* **[[505 e.C.]]** Fechura de la Lliga del Peloponeso.
* **[[505 e.C.]]** Afitamientu de la democracia n'Atenes por Clístenes.

## Personaxes importantes

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu VI e.C. ( Sieglu VII e.C. - Sieglu VI e.C. - Sieglu V e.C.)

## Referencies

## Enllaces esternos
Tabla añal del sieglu III e.C.

**[[Sieglu III e.C.]]**

Tabla añal del sieglu IV e.C. - Sieglu IV e.C. | Sieglu II e.C. - Tabla añal del sieglu II e.C.
250 e.C.

## Fechos
* Ptolomeo II afala a los xudíos residentes n'Alexandría a tornar la so Biblia al griegu, por mor de que s'emplegaron unos 70 traductores a esta Biblia se-y conoz como la Septuaginta.

## Nacencies
* -

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 450 e.C.

## Fechos

## Personaxes importantes

* 458 edC: Muerre Plistarco, Rei d'Esparta.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu V e.C. ( Sieglu VI e.C. - Sieglu V e.C. - Sieglu IV e.C.)

## Referencies

## Enllaces esternos
251 e.C.

## Fechos
* Primer guerra púnica - Entamu del cercu de Lilybaeum.

## Nacencies
* -

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
253 e.C.

## Fechos
*Xube al poder de l'Antigua república romana Publius Lucinius Valerianus xunto col so fíu mayor Lucinius Egnatius Galienus.

## Nacencies
* -

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
255 e.C.

## Fechos
*Invención de la esfera armillar por Eratóstenes de Cirene.

## Nacencies
* -

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
254 e.C.

## Fechos
* En Roma, Tiberius Coruncanius conviértese nel primer plebeyu n'algamar el cargu de Pontifex Maximus.

## Nacencies
* Quinto Fabio Píctor, historiador romanu.
*Plauto, comediógrafu llatín.

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
256 e.C.

## Fechos
*China: fin de la Dinastía Zhou 
*Batalla d'Ecnomus: l'Imperiu Romanu destroza a la flota de Cartago.

## Nacencies
*Según la tradición, naz Patañjali codificador de les doctrines del yoga, na India.

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
260 e.C.

## Fechos
* Batalla de les islles Eolies, Roma destrúi'l poderíu naval de Cartago.

## Nacencies
* Qin Shi Huang, primer emperador de China unificada.

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
262 e.C.

L'añu **262 e.C.** foi un añu del calendariu romanu prexulianu. Nel Imperiu romanu conocíase como l**'añu 492 ''[[ab urbe condita]]**''.

## Fechos
* Consulaos de Luciu Postumiu Megelu y Quintu Mamiliu Vítulu na Antigua Roma.

* La Roma asedia la ciudad d'Agrigento que Cartago tien nel so poder baxo'l mandu d'Aníbal Giscón. L'asediu de Roma implica a exércitos consulares —un total de cuatro llexones romanes— y tarda dellos meses en resolvese. La guarnición d'Agrigento consigue pidir refuerzos y una fuercia d'aliviu cartaxinesa comandada por Hannón vien al rescate y destrúi la base de suministros romana n'Erbeso. Magar ello, depués d'unes poques escaramuces, tien llugar la batalla d'Agrigento y ye Roma quien la gana, y la ciudá cai. Giscón consigue escapar a Cartago nes últimes etapes de la batalla.

* Depués de la perda d'Agrigento, los cartaxineses retírense pa organizar la so flota. Mentanto, los romanos saquien Agrigento y esclavicen a los sos habitantes griegos. Los romanos agora tán decidíos a espulsar a los cartaxineses de Sicilia.

## Muertes
* Filemón, poeta griego (n. 362 e.C.)

## Referencies

## Enllaces esternos
263 e.C.

## Fechos
*Primer Guerra Púnica: el cónsul romanu Manio Valerio Mesala alíase con Hierón II de Siracusa.
*Eumenes I socede al so tíu Filotario como rei de Pérgamu.

## Nacencies
* -

## Muertes
*Filotario: fundador de la dinastía Atalida.

## Referencies

## Enllaces esternos
258 e.C.

## Fechos
*Antíocu II Teos, llibera a la ciudá de Mileto, del so tiranu caberu, Timarco.

## Nacencies
* -

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
259 e.C.

## Fechos
* Demientres la Primer Guerra Púnica, el xeneral romanu Publio Cornelio Escipión, conquista la islka de Córcega, espulsando d'ella a los cartaxineses

## Nacencies
* -

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
264 e.C.

## Fechos
* Entama la Primer Guerra Púnica ente Roma y Cartago.

## Nacencies
*  -

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
267 e.C.

## Fechos
* El cónsul Marco Atilio Regolo consagra en Roma un templu a la diosa Pales.

## Nacencies
*  -

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
273 e.C.

## Fechos
*  -

## Nacencies
* Ashoka, tercer emperador Maurya.

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
275 e.C.

## Fechos
* La historia de Babilonia llega al so fin, col tresporte de lo que quedaba de los sos habitantes, a Seleucia del Tigris.

* Pirro, rei d'Épiro, ye derrotáu en Benevento pol cónsul romanu Curius Dentatus.

## Nacencies
* -

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
270 e.C.

## Fechos
*Cesibio constrúi un reló d'agua.

## Nacencies
* -

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
279 e.C.

## Fechos
* Los Escordiscos funden Singidon, l'actual Belgráu.
* Pirro d'Epiro derrota a los romanos na batalla d'Asculo

## Nacencies
* -

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
272 e.C.

## Fechos
*  -

## Nacencies
*  -

## Muertes
* Pirro d'Epiru, rei d'Epiru y Macedonia

## Referencies

## Enllaces esternos
278 e.C.

## Fechos
*Pirro d'Epiro treslládase a Sicilia p'aidar a los griegos na so llucha escontra los cartaxineses.
*Nicomedes I conviértese nel primer rei de Bitinia.
*Los galos, al mandu de Breno, invaden l'Asia Menor, y la victoria d'Antíocu I Sóter sobre estes hordes dizse que ye l'orixe del so títulu de Soter (griegu pa "salvador").

## Nacencies
* -

## Muertes
* Qu Yuan, antiguu poeta chinu (c. 340-278 BC).

## Referencies

## Enllaces esternos
282 e.C.

## Fechos
*Fina la construcción del Colosu de Rodes.

## Nacencies
* -

## Muertes
* Ptolomeo I Sóter, rei (faraón) d'Exiptu perteneciente a la Dinastía Láxida.

## Referencies

## Enllaces esternos
280 e.C.

## Fechos
* Pirro d'Epiro al frente de los griegos derrota al exércitu de Roma na Batalla d'Heraclea, nel marcu de les Guerres Pírriques.

## Nacencies
* -

## Muertes
*Seleucu I Nikátor ye asesináu.

## Referencies

## Enllaces esternos
281 e.C.

## Fechos
* -

## Nacencies
* -

## Muertes
*Lisímaco de Tracia muerre nuna batalla escontra Seleucu I Nikátor .

## Referencies

## Enllaces esternos
287 e.C.

## Fechos
* -

## Nacencies
*Arquímedes de Siracusa, matemáticu y xeómetra.

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
288 e.C.

## Fechos
* Ye semáu'l Sri Maha Bodhi n'Anuradhapura, Sri Lanka, l'árbol plantáu por humanos del que se sabe la fecha de plantación más antigua del planeta y qu'anguaño sigue vivo con 2294 años.

## Nacencies
*  -

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
290 e.C.

## Fechos
* Final de la Tercer Guerra Samnita: Roma impón el so dominiou sobre los samnites, dominando asina toa Italia central.

## Nacencies
*  -

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
297 e.C.

## Fechos
*Roma conquista Rodes, anexonándola al Imperiu Romanu.

## Nacencies
* -

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
298 e.C.

## Fechos
* Entamu de la Tercer Guerra Samnita ente la República romana y una coalición de samnites, etruscos, celtes, sabinos, lucanos y umbros.

## Nacencies
*  -

## Muertes
* Casandro de Macedonia (posiblemente)

## Referencies

## Enllaces esternos
299 e.C.

## Fechos
* Los Samnites, inicien los preparativos de la Tercer guerra Samnita escontra los romanos, reclutando tropes mercenaries de Galos y Sabinos; y estableciendo aliances con Etruscos y otros pueblos itálicos.

## Nacencies
* -

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
300 e.C.

## Fechos
*Pirro, que dempués diba ser rei d'Epiru, ye unviáu a Exiptu como prisioneru dempués de la batalla d'Ipsos. De la so habilidá p'afalagar a la reina Berenice xurdió un casoriu de comenencia cola princesa Antígona, fía d'aquélla y del so primer maríu.

## Nacencies
* -

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
301 e.C.

## Fechos
* -

## Nacencies
* -

## Muertes
*Antígonu, ún de los xenerales d'Alexandru Magnu, foi vencíu y muertu polos otros xenerales Ptoloméu, Lisímacu de Tracia y Seleucu I Nikátor, na Batalla d'Ipso.

## Referencies

## Enllaces esternos
296 e.C.

## Fechos
*Erixise'l Templu de Bellona nel Monte Palatín de Roma.

## Nacencies
* -

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
295 e.C.

## Fechos
* Victoria romana na batalla de Sentino, sobre la coalición ente samnites, celtes y etruscos (nel marcu de la Tercer Guerra Samnita).

## Nacencies
* Apoloniu de Rodes, poeta épicu.

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
304 e.C.

## Fechos
* Final de la Segunda Guerra Samnita: Roma somete la Campania y dexa confinaos a los samnites nel so territoriu, ensin posibilidaes d'espansión.

## Nacencies
*  -

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
307 e.C.

## Fechos
*Fin de la guerra ente Siracusa y Cartago.

## Nacencies
* -

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
308 e.C.

## Fechos
* -

## Nacencies
* -

## Muertes
*Apeles, pintor griegu de la época d'Alexandru Magnu.

## Referencies

## Enllaces esternos
309 e.C.

## Fechos
*Areus I socede al so güelu Cleomenes II como rei d'Esparta.

## Nacencies
*Ptolomeo II, rei d'Exiptu.

## Muertes
*Cleomenes II, rei d'Esparta.
*Alexandru IV, rei de Macedonia.
*Barsine, noble persa, amante d'Alexandru Magnu

## Referencies

## Enllaces esternos
310 e.C.

## Fechos
* Victoria romana na batalla del llagu Vatimon sobre los etruscos, aliaos de los samnites (nel marcu de la Segunda Guerra Samnita).

## Nacencies
Calímacu. Poeta y eruditu alexandrín.

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
312 e.C.

## Fechos
* Construyóse'l primer acueductu romanu. Foi soterraneu, lo qu'indica que les agües que tresportaba yeren destinaes al consumu humanu, y se-y conoció como *Aqua Apia*. Tenía una llonxitú d'unos 16 km y foi construyíu por iniciativa del censor Apio Claudio Craso.

## Nacencies
*  -

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
306 e.C.

## Fechos
*Agatocles autoproclamase rei de Siracusa.

* **Diplomacia**: Tercer tratáu ente Roma y Cartago que reconoz la hexemonía de Roma n'Italia y la de Cartagao en Sicilia.

## Nacencies
* -

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
305 e.C.

**305 e.C.** foi un añu del calendariu romanu prexulianu. Nesa dómina, nel Imperiu romanu, foi conocíu como *añu del consuláu de Megellus y Augurinus*, y tamién como añu *449 [[Ab urbe condita]]*. La so denomación como añu 305 e.C. remóntase al entamu de la Edá Media, cuando quedó establecíu l'Anno Domini como forma avezada de dar nome a los años.

## Fechos
* Seleucus, antiguu xeneral d'Alexandru Magnu, autoproclámase emperador de Persia. Establez la capital del so imperiu en Seleucia del Tigris, y tenta de recuperar tierres que teníen sío parte del imperiu d'Alexandru y que fueran conquistadas por l'emperador indiu Chandragupta Maurya.

## Nacencies
* Zou Yan, filósofu chinu (m. 240 e.C.)

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
315 e.C.

## Fechos
*Derrota romana escontra los samnites na batalla de Lautulae, nel marcu de la Segunda Guerra Samnita.

## Nacencies
* -

## Muertes
*Muerre asesinada Olimpia d'Epiro, muyer de Filipu II de Macedonia y madre d'Alexandru Magnu.

## Referencies

## Enllaces esternos
316 e.C.

## Fechos
*Roma reanuda les rocees pa colos samnites, nel marcu de la Segunda Guerra Samnita.
*Fundación de Nicea.

## Nacencies
* -

## Muertes
* San Blas obispu de Sevaste que muerre decapitáu.
* Casandro achuquina a Roxana muyer d'Alexandru Magnu.
* Alexandru IV, herederu d'Alexandru Magnu ye achuquináu por Casandro de Macedonia

## Referencies

## Enllaces esternos
317 e.C.

## Fechos
*Agatocles regresa col so exércitu a la ciudá de Siracusa, sometiéndola.

## Nacencies
* -

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
320 e.C.

## Fechos
*  -

## Nacencies
*  -

## Muertes
* Démades, orador y políticu ateniense.

## Referencies

## Enllaces esternos
Leopoldu II de Bélxica

**Leopoldu de Sachsen-Coburg y Gotha**  foi príncipe de Bélxica, duque de Sachsen, príncipe de Sachsen-Coburg y Gotha, duque de Brabant, soberanu del Estáu Llibre del Congo y rei de los belxicanos col nome de Leopoldu II.

Foi'l segundu fíu del rei Leopoldu I y Lluisa María d'Orleans, y asocedió a so pá nel tronu en 1865. Asocédelu como rei de los belxicanos el so sobrín Albertu, que va a reinar col nome d'Albertu I.

## Familia
Leopoldu II casóse con María Enriqueta d'Austria el 22 d'agostu de 1853. Del matrimoniu nacen cuatro fíos:
* Princesa Lluisa.
* Príncipe Leopoldu, que foi primero conde d'Hainaut, por ser fíu del herederu al tronu y dempués duque de Brabant, dende qu'él pasa a ser l'herederu.
* Princesa Estefanía.
* Princesa Clementina, que se casó col pretendiente al tronu francés, Napoléon Víctor Bonaparte (conocíu como Napoleón V ente los sos siguidores).

En setiembre de 1902 muerre la so muyer y en payares d'esi mesmu añu, mientres diba pa un funeral por ella, Leopoldu II sofre un intentu d'asesinatu. L'anarquista italianu Genaro Rubino ye arrestáu dempués de disparar tres tiros escontra'l rei, que sal ilesu del atentáu.

Leopoldu II va tener dos fíos más con *Caroline Lacroix* (nomatu de **Blanche Zélie Joséphine Lacroix**), cola que se casa'l 12 d'avientu de 1909, cinco díes enantes de morrer, nuna ceremonia ensin validez según les lleis de Bélxica. Estos dos fíos, Lucien y Phillipe, son adoptaos en 1910 pol segundu maridu de Caroline, **Antoine Durrieux**. Anque delles veces nómase a Caroline Lacroix como baronesa de Vaughan y a Lucien y Phillipe como duque de Tervuren y conde de Ravenstein, respeutivamente, la verdá ye que nengún decretu real recueye estos nomamientos.

## Rei de los belxicanos
**Leopoldu II** ye nomáu rei nel añu 1865 al morrer so pá, Lepoldu I. Va a ser tamién conocíu col alcuñu de "El Constructor" pola cantidá d'edificios y proyeutos urbanísticos que fizo, sobre too en Bruxeles, Oostende y Antwerp. Ente ellos, destaquen:
* En Bruxeles, l'orixen de los ivernaderos reales y l'ampliación del palaciu real de Laeken, el parque y l'arcu del cincuentenariu, el trazáu de l'avenida de Tervuren, parques públicos como'l parque Duden, y el remocique del palaciu real.
* N'Oostende, fai construir l'hipódromu.

En 1876 creó l'Asociación Internacional Africana, y más sero financió la espedición al ríu Congo (1879–1884) dirixida por Henry Morton Stanley. Durante la Conferencia de Berlín (1884–1885), foi reconocíu como soberanu del Estáu Llibre del Congo, a títulu personal.

## Referencies

## Enllaces esternos
Espionaxe

Conozse col nome d**'espionax** al conxuntu de práutiques y téuniques empobinaes a algamar información de calter secretu. Les téuniques propies ya históriques del espionax foron siempres la infiltración, el sobornu y el chantax.

*La infiltración ye l'emplegu d'una persona, denomada topu, que tien por xera qu'aquellos que tienen la información s'enfoten nella pa tener accesu a ella.

*El *[[sobornu]]* ye'l procesu de compra d'información con perres o otros medios, anque tamién emplégase davezu la coacción p'algamala, téunica denomada *[[chantax]]* polo xeneral al traviés de la obtención d'información de calter personal sobro'l chantaxeáu, qu'esti nun quier se se faiga pública.

De toes formes, toes estes téuniques básense nel emplegu d**informadores'' que puen cayer embaxo les redes d'a quien se quería espiar, tresformándose d'esti xeitu n'axentes duples, polo que la información qu'apurren nun ye siempres verídica.

Col desendolcu de les nueves teunoloxíes, apaecieron téuniques que valen pa sacar información oxetiva como semeyes, converses, etc. ensin intervención humana. D'esti mou, hai anguaño una industria destinada a la producción de medios teunolóxicos, dende [[satéllite artificial|satéllites]] espíes hasta [[microcámara|microcámares]], lo mesmo pal espionax que pa la proteición de la información.

L**'espionax industrial''' ye la obtención illícita d'informaciones relatives a la investigación, desendolcu y producción de prototipos. Con estes informaciones, les empreses puen adelantase a les sos competidores na colocación nel mercáu d'un productu nuevu. 

Tamién, cola apaición de los nuevos medios de tresmisión de la información nos que la rede dixital ye'l mayor exemplu, atópense les téuniques pa codificar la información, non namás téunica, sinón tamién privada, qu'impiden qu'un terceru qu'interceute'l mensax seya quien a interpretalu.

## Enllaces rellacionaos
* Criptoloxía
* Contraespionax
* Axente provocador
* Axente tapecíu o "topu"
* Emisora de númberos

## Referencies

## Enllaces esternos
Contraintelixencia

La **contraintelixencia** ye l'actividá d'evitar que l'enemigu seya quien a algamar información secreta, como la clasificación y el control de les informaciones sensibles y crear desinformación.

El contraespionax empobina escontra'l sistema d'espionax enemigu, por exemplu, reclutando axentes n'órganos d'intelixencia estranxero.

Los más de los gobiernos y de los militares tienen oganizaciones que valen pa cumplir esti papel. Los métodos válense d'axentes tapecíos supervisando'l comportamientu del "personal diplomáticu llegalmente acreditao" (dalgún ye dacuando un verdaderu espía o tratante d'espíes) y medios asemeyaos.

Cuando se descubre un espía, les axencies de contraespionax xeneralmente puen arrestalos. Sicasí, les más de les vueltes ye más adecuao vixilar con procuru a los espíes enemigos pa saber qué ye lo que saben, ónde van y con quién falen. Arriendes d'esto, la desinformación pue emplegase pa engañar a les organizaciones hostiles (como grupos terroristes). Les actividaes del espionax y la contravixilancia soceden non solo nos gobiernos, tamién nes industries lo mesmo que no criminal y nos grupos terroristes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Axente provocador

Un **axente provocador** ye una persona venceyada a un partíu políticu o gobiernu y emplegada pa trabayar nel sen d'otru movimientu políticu o social induciendo nél a actitúes o manifestaciones violentes que valgan pa reprimir el movimientu o pa desprestixar la causa que defende.

## Referencies

## Enllaces esternos
Axente tapecíu

El **topu**, **axente tapecíu** o **secretu** ye l'infilstráu nuna organización que trabaya pa otra. Los topos puen dedicase, bien a actividaes illegales, como l'espionax o la provocación, o bien a actividades llegales, como los miembros de la policía qu'investiguen organizaciones criminales.

Nesti segundu casu, el topu actúa con autorización xudicial. D'esti mou, "l'axente tapecíu investiga'l crime dende l'interior de la organiación ciminal, actuando ensin esceder el marcu de les garantíes constitucionales básiques y aprovechando les oportunidaes y facilidaes que-y ufierta'l yá predimpuestu a cometer un fechu delictivu” (M. Bohermer). Tala predisposición, el dolu preesistente, ye lo qu'estrema la so función de la del axente provocador.

Por mor de que dellos delitos namái que puen ser descubiertos y probaos si los órganos encargaos de la prevención son quien a ser almitíos nel círculu nos que tienen llugar, en dellos sistemes xudiciales permítese al xuez designar al traviés d'una resolución a axentes de les fuercies de seguranza n'activu pa se s'introduzan de xeitu encubiertu n'organizaciones delictives, col fin d'algamar información sobro los sos integrantes, funcionamientu, financiación, etc. la regla ye'l caltenimientu del secretu d'actuación del axente y la esceición susténtase nel calter dafechu imprescindible del aporte testifical. En casu de revelación de la identidá real del axente tapecíu, la so situación de peligro asúmese pola llei y obliga a la so proteición cuando aquélla produióse, al traviés de les midides afayadices ordenaes enantes de la declaración testimonial.

El primer testu históricu que se refier a los espíes ye "L'Arte de la Guerra" de Sun Tzu, escrito unos 500 enantes de Cristo. Y los antecesores del Espionax foron los Ninja del Xapón feudal.

## Ver tamién
*Policía
*Espía
*CIA
*Espionax

## Bibliografía
*Diccibibliografía 

## Referencies

## Enllaces esternos
318 e.C.

## Fechos
* -

## Nacencies
* Pirro d'Epiru, rei d'Epiru y Macedonia

## Muertes
*Lisipo, escultor clásicu griegu.

## Referencies

## Enllaces esternos
319 e.C.

## Fechos
* -

## Nacencies
* -

## Muertes
*Antípatros, padre de Casandro de Macedonia.

## Referencies

## Enllaces esternos
Adradas

**Adradas** ye un conceyu de la provincia de Soria, na comunidá autónoma de Castiella y Lleón (España). En 2011 tenía 72 habitantes y el so términu municipal ocupa 67,47km².

## Referencies
Kike Mateo

**Enrique Mateo Montoya** , más conocíu como **Kike Mateo**, ye un ex-futbolista y entrenador de fútbol español.

Nel añu 2002-2003 llogró xubir col *Lorca Deportiva* a la Lliga de Segunda División. Na temporada 2004-2005 xugó nel Eibar d'equí marchó al Hércules equipu onde xugaría dos campañes. Na temporada 2007-2008 fichal pol Real Sporting de Xixón onde foi un de los xugadores más queríos n'El Molinón. Posteriormente, ficharía por Elche C.F.

## Clubes
### Como xugador

### Como entrenador

## Referencies

## Enllaces esternos
Lindos

**Lindos** ye una ciudá de la islla de Rodes que antigamente foi una de les principales ciudaes de la islla. Taba allugada na costa este, cierru al cabu que tien el so nome. Ta a 55 km al sur de la ciudá de Rodes.

Acordies Homeru, **Lindos**, Ialisos y Camiros, tres ciudaes de la islla, participaron na guerra de Troya. Los habitantes yeren dorios y cada ciudá correspondía a una tribu dórica de la islla.

## Referencies

## Enllaces esternos
Robinho

**Robson de Souza** conocíu pol sobrenome de **Robinho** , ye un futbolista brasilanu, internacional na actualidá cola Seleición de fútbol de Brasil cola que debutó'l 13 de xunu de 2003. Anguaño xuega nel Manchester City d'Inglaterra.

Entamó la so carrera como xugador profesional nel añu 2002 nel equipu brasilanu Santos FC, pa fichar pol Real Madrid nel añu 2005. Ye un futbolista de gran calidá y ye conociú poles numberoses bicicletes que fai nos partíos.

Nel Santos xugó un total de 163 partíos y marcó 73 goles. Nel Real Madrid xugó 124 partíos y marco 33 goles. Na seleición brasilana xugó 60 partíos y marcó 21 goles.

Nel palmarés tien 2 lligues brasilanes, 1 Copa Confederaciones de la FIFA, 2 lligues españoles y una Copa América. A títulu personal foi elixíu como'l meyor xugador de la Lliga Brasilana nel añu 2004, máximu goliador na Copa América 2007 y meyor xugador na Copa América 2007.

Xugó cola Seleición Brasilanña la Copa Confederaciones de la FIFA nel añu 2003, el Mundial d'Alemaña 2006 y la Copa América de 2007.

Nel veranu de 2008 ficho pol Manchester City siendo esti un fichaxe polémicu porque'l xugador quería xugar nel Chelsea FC de Londres, pero el Real Marid nun quería vendelu y finalmente nuna oferta del Manchester City de 37 millones de euros fizo que el xugador firmase por esti club. El Chelsea fizo una oferta pol brasilanu de 33 millones de euros que foi rechazada. El xugador brasilanu taba molesto col presidente del club madrilán, Ramón Calderón y col direutor deportivu del mesmu club, Pedrag Mijatovic, porque'l Real Madrid queria fichar al xugador portugués Cristiano Ronaldo, del Manchester United y Robinho yera moneda de cambiu nesta presunta operación, anque finalmente nun se fizo la operación y Robinho sintióse maltratáu pol Real Madrid. La afición del Real Madrid espresó'l so rechazu cola decisión del xugador brasilanu.

## Clubes

## Palmarés
### Campeonatos nacionales

### Campeonatos internacionales

## Referencies

## Enllaces esternos
Raúl González Blanco

**Raúl González Blanco** , conociú como **Raúl**, ye un futbolista español que dempués de xugar nel Real Madrid xuega agora nel Schalke 04. Ye consideráu como'l símbolu del madridismu por cierta parte de los seguidores d'esti equipu. Tamién ye'l so capitán. Xuega de segunda punta pero tamién puede xugar d'interior tanto drechu como pela izquierda.

Profesionalmente solo xugó nel Real Madrid, equipu onde va finar la so carrera de xugador. Nes categoríes inferiores xugo nel San Cristóbal de los Ángeles y nel Atlético de Madrid.

Xugó'l so primer alcuentru na Lliga Española el 29 d'ochobre de 1994 nel estadiu La Romareda con solo 17 años. Na Seleición Española xugó'l so primer alcuentru el 10 d'ochobre de 1996 en Praga.

Nel Real Madrid lleva disputaos más de 700 partíos y marcaos más de 300 goles. Ganó con esti equipu 6 veces la Lliga Española, 4 Supercopes d'España, 3 Champions League, 2 Copes Intercontinentales y 1 Supercopa d'Europa.

Na Seleición Española participó nos Xuegos Olímpicos d'Atlanta en 1996, nel Mundial de 1998 en Francia, La Eurocopa de 2000 en Bélxica y Holanda, el Mundial de 2002 en Corea del Sur y Xapón,la Eurocopa de 2004 en Portugal y el Mundial de 2006 n'Alemaña. El so últimu partíu como xugador nacional fue na fase de clasificación pa la Eurocopa de 2008 d'Austria y Suiza escontra Irlanda del Norte na capital d'esti últimu país, Belfast, onde la Seleición Española perdió'l alcuentru y tras un aumentu a esgaya de les diferencies que tenía Raúl col so seleicionador dende el Mundial d'Alemaña de 2006, Luis Aragonés, esti decidió nun volver a llamalu. Nun entró na llista pa la Eurocopa de 2008 con sede en Austria y Suiza.

A títulu personal ye'l xugador que más goles marcó na historia de la Seleición Española y tamién ye'l máximu goliador na historia de la Champions League. Ye'l segundu xugador que mas partíos xugó cola Seleición Española. Alcuéntrase incluíu nel FIFA 100. 2 veces Pichichi de la Lliga Española (1999 y 2001), máximu goliador de la *Champions League* (2000 y 2001), meyor atacante de la *Champions League* (2000, 2001, 2003), Fifa World Player de bronce nel añu 2001 y Balón de Plata nel 2001. Tamién se-y dio la Real Orden al Méritu Deportivu nel añu 2006.

## Clubes

## Palmarés
### Campeonatos nacionales

### Campeonatos internacionales

## Referencies

## Enllaces esternos
Pierre d'Aubusson

**Pierre d'Aubusson** (1423 - 30 de xunu, 1503) foi'l gran Maestre de los Caballeros de San Xuan (Los Caballeros Hospitalarios) y un feroz enemigu de los Otomanos.

Probablemente xunióse a los caballeros en 1444 o 1445, cuando coló pa Rodes.

## Mocedá y Educación
Pierre d'Aubusson nació nel Castiellu de Le Monteil(guei: *Le Monteil au Vicomte*, nel departamentu Francés de Creuse. Yera'l quintu fíu de Jean d'Aubusson. El so hermanu mayor Antoine tuvo una brillante carrera sirviendo a Carlos VII y Lluis XI, y los otros trés hermanos tornáronse obispos

La información de la so mocedá hasta 1444, que foi rellatada nel sieglu XVII nun llibru, nun ye fiable pues remanez del maxín de Dominique Bouhours, un xesuita que publicare una biografía suya a l'atención del Marshall d'Aubusson-La Feuillade.
## Gran prior y gran maestre
Pierre d'Aubusson foi escoyíu comu "Gran Prior " de la Llingua d'Auvergne nos entamos del añu 1476. En xunu de 1476, foi escoyíu Gran Maestre de la Orde. Yera gran amigu del anterior, Raymond Zacosta. Tamién foi responsable de les reparaciones y modernizaciones de la ciudá de Rodes, los otros castiellos de la orde nes islles del Dodecanesu y el castiellu de San Pedru (ciudá d'Halicarnasu, guei Bodrum, Turquía).

## Referencies

## Enllaces esternos
323 e.C.

## Fechos
*Antígono pide aída a Rodes.

## Nacencies
* -

## Muertes
*Parysatis, muyer d'Alexandru Magnu, ye achuquinada por Roxana.
*13 de xunu - Alexandru Magnu, Rei macedoniu y destacáu militar, políticu y conquistador.
*10 de xunu - Dióxenes de Sinope, filósofu griegu.
*Meleagru, xeneral macedoniu.

## Referencies

## Enllaces esternos
324 e.C.

## Fechos
* Los griegos funden la colonia d*'Akra Leuka*, futura ciudá d'Alacant, nel sureste español.
* Alexandru Magnu toma a Parysatis como muyer en Susa.

## Nacencies
* -

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
326 e.C.

## Fechos
* Batalla del Hydaspes ente Alexandru Magnu y el rei Poros.

## Nacencies
*  -

## Muertes
* Muerte de Bucéfalu, caballu d'Alexandru Magnu, na Batalla del Hydaspes.
* Coeno, xeneral d'Alexandru Magnu

## Referencies

## Enllaces esternos
327 e.C.

## Fechos
*Alexandru Magnu moviliza al so exércitu más bayurosu (unos 120.000 homes), enancha los sos continxentes de tolos sos nuevos dominios, pa la so marcha a la India
*Entama la Segunda Guerra Samnita ente Roma y los samnites.

## Nacencies
* -

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
328 e.C.

## Fechos
* -

## Nacencies
* -

## Muertes
*Espitamenes, líder caberu persa que lluchó escontra Alexandru Magnu
*Mazaeo, noble persa que xugó un rol importante demientres la conquista del imperiu aqueménida por parte d'Alexandru Magnu.

## Referencies

## Enllaces esternos
322 e.C.

## Fechos
* Chandragupta Maurya tresformase nel primer rexente del imperiu Maurya na India.
* Antípatros derrota a los griegos en Cranón, confirmando la so soxeción a los macedonios.

## Nacencies
*  -

## Muertes
* Demóstenes, orador y políticu ateniense.
* Aristóteles, filósofu grieu.

## Referencies

## Enllaces esternos
321 e.C.

## Fechos
*Demientres la Segunda Guerra Samnita, los samnites averen al exércitu romanu nes Forques Caudines, permitiendo la so retirada en condiciones humildantes. Esti revés supón una aparente victoria samnita na guerra, si bien los romanos entamen otra vuelta les hostilidaes en 316 e.C..

## Nacencies
* -

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
329 e.C.

## Fechos
* -

## Nacencies
* -

## Muertes
*Satibarzanes, sátrapa persa d'Aria, ún de los pilancos caberos d'Alexandru Magnu.
*Besos, asesín y socesor de Daríu III que reinó como Artaxerxes V.

## Referencies

## Enllaces esternos
330 e.C.

## Fechos
* Construcción del primer estadiu Olímpicu d'Atenes, el '''Panateneanu'''. Recontruyíu pa los Xuegos Olímpicos d'Atenes 1896.
* Alexandru Magnu saquia Persépolis.

## Nacencies
*  -

## Muertes
* Éforo de Cime Historiador griegu.

## Referencies

## Enllaces esternos
333 e.C.

## Fechos
*Batalla d'Issos.

## Nacencies
*Zenón de Citio, filósofu griegu.

## Muertes
* Memnón de Rodes, famosu mercenariu griegu al serviciu de los perses.

## Referencies

## Enllaces esternos
331 e.C.

## Fechos
* 1 d'ochobre: Batalla de Gaugamela, a orieles del Tigris (Mesopotamia), na que l'exércitu d'Alexandru Magnu vence a los perses de Daríu III.

## Nacencies
*  -

## Muertes
* Alexandru d'Epiru, rei de la Grecia Antigua.

## Referencies

## Enllaces esternos
332 e.C.

## Fechos
**Macedonia**
*Alexandru Magnu ocupa Damascu y, dempués de sitiala siete meses, rinde y destrúi la ciudá de Tiro, faciendo gran matanza de xente y vendiendo dempués les muyeres y los neños como esclavos.
*Dexa'l so xeneral Parmeniu gobernando Siria y avanza hacia'l Sur. La primer resistencia seria atópala en Gaza: dos meses de batalles, nes que foi firíu malamente nun hombru, faen que se faiga l'amu de la zona y de tou El Líbanu.
*Finalmente completa'l control de la costa este del Mediterraneu cola conquista d'Exiptu. El sátrapa persa Mazaces, que mandaba nel país, ríndese al conquistador, que pasa l'iviernu organizando l'alministración del territoriu. Al frente de les provincies pon gobernadores exipcianos, anque l'exércitu queda al cargu de xefes macedonios.
*Funda la ciudá d'Alexandría na oriella occidental del Nilu, nun llugar arrodiáu pel mar y el llagu Mariotis y protexíu pola islla de Pharos. Encarga'l desarrollu de la ciudá al arquiteutu rodiu Deinocrates.
*El 14 de payares Alexandru ye coronáu faraón d'Exiptu.

## Nacencies
* -

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
334 e.C.

## Fechos
* Na primavera d'esti añu Alexandru Magnu crució los Dardanelos con un exércitu d'unos 35.000 homes pa escomencipiar la campaña escontra los perses.

## Nacencies
*  -

## Muertes
* Pixodaro, sátrapa de Caria perteneciente a la Dinastía Hecatómnida.

## Referencies

## Enllaces esternos
335 e.C.

## Fechos
*Destrucción de Tebas por Alexandru Magnu.

## Nacencies
* -

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
336 e.C.

## Fechos
* Parmenión, xeneral de Filipu II, crucia l'Helespontu haza l'Asia Menor persa.
* Entama'l reináu d'Alexandru Magnu.

## Nacencies
* -

## Muertes
*Filipu II de Macedonia, asesináu por un xoven noble macedoniu nomáu Pausanies.
*Bagoas, visir del imperiu aqueménida, executáu por orde de Daríu III.

## Referencies

## Enllaces esternos
338 e.C.

## Fechos
* Filipu II de Macedonia vence en Queronea (Beocia) a los exércitos aliaos de Tebes y Atenes.
* Conclúi la Segunda Guerra Llatina. Los romanos, cola aída de los samnites, someten a los volscos.

## Nacencies
*  -

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
341 e.C.

## Fechos
* Fina la Primer Guerra Samnita ente Roma y los samnites. Llégase a una paz de compromisu.

## Nacencies
* Epícuro de Samos.

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
340 e.C.

## Fechos
* Entama la Segunda Guerra Llatina ente Roma y les tribus llatines. Derrota llatina na batalla de Sinuesa.

## Nacencies
*  -

## Muertes
* Mentor de Rodes, famosu mercenariu griegu al serviciu de los perses.

## Referencies

## Enllaces esternos
343 e.C.

## Fechos
* Entama la Primer Guerra Samnita ente los samnites y los romanos.

## Nacencies
*  -

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
344 e.C.

**344 e.C.** foi un añu del calendariu romanu pre-xulianu. Na dómina, esti añu foi conocíu como *Añu del Consuláu de Rutilu y Torcuatu* (y tamién, menos frecuentemente, como añu *410 [[Ab urbe condita]]*). La denominación 344 e.C. tien usáose de magar l'entamu de la Edá Media, cuando'l calendariu *[[Anno Domini]]* convirtióse na forma avezada de denomar los años n'Europa.

## Fechos

#### Imperiu persa
* El rei de Caria, Hidriéu, muerre, y dexa al frente de la satrapía persa a la so hermana Ada, cola que taba casáu.

#### Grecia
* L'estadista ateniense Demóstenes viaxa al Peloponesu pa separtar toles ciudaes que pudiera de la influyencia macedonia. Los sos esfuercios foron en bona midida estériles, porque la mayoría los peloponesios víen al rei macedoniu Filipu II como'l garante de la so llibertá. Poro, unviaron una embaxada conxunta a Atenes pa protestar poles actividaes de Demóstenes. En rempuesta a eses quexes Demóstenes escribe la so Segunda Filípica, na qu'ataca ferozmente a Filipu.
* El filósofu y científicu griegu Aristóteles viaxa d'Aso a Lesbos col envís d'estudiar la historia natural, y especialmente la bioloxía marina.

#### Sicilia
* L'aristocracia de Siracusa pidi axuda a la so ciudá madre, Corintu, escontra'l tiranu Dionisiu II. En rempuesta al so llamáu una espedición militar, dirixida pol xeneral corintiu Timoleón, cola pa Sicilia. Desembarca en Tauromenium (Taormina) el 21 de marzu, y vese forciáu a lluchar escontra dos exércitos: el de Dionisiu, y otru dirixíu por Hicetas, tiranu de la cercana ciudá de Lentini, que llamara nel so auxiliu a soldaos cartaxineses. Pese a ello, con argucies, Timoleón consigue derrotalos a los dos y ocupa Siracusa.
* Dionisiu II marcha pal exiliu tres de la esitosa invasión de Timoleón de Corintu.

## Nacencies
*  -

## Muertes
* Hidriéu, sátrapa de Caria perteneciente a la Dinastía Hecatómnida.

## Referencies

## Enllaces esternos
346 e.C.

## Fechos
* Primer victoria de Filipu II de Macedonia en tierra de los pueblos griegos. Venció a los focenses de la rexón de Fócida.
* Siracusa: Dionisio II toma por segunda vez el gobiernu.

## Nacencies
* *(aprox)* Hiparquía, en Maronea, Tracia; filósofa traciana. Fallecida nel 300 e.C. *(aprox)*.

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
349 e.C.

## Fechos
*Filipu II de Macedonia invade la Península Calcídica.
*La ciudá d'Eretria na islla d'Euboea rebelase con ésitu escontra la dominación d'Atenes.

## Nacencies
* -

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
352 e.C.

## Fechos
*  -

## Nacencies
* Apeles, pintor griegu de la dómina d'Alexandru Magnu.

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
353 e.C.

**353 e.C.** foi un añu del calendariu romanu pre-xulianu. Na dómina, esti añu foi conocíu como *Añu del Consuláu de Péticu y Poplícola* (y tamién, menos frecuentemente, como añu *401 [[Ab urbe condita]]*). La denominación 353 e.C. tien usáose de magar l'entamu de la Edá Media, cuando'l calendariu *[[Anno Domini]]* convirtióse na forma avezada de denomar los años n'Europa.

## Fechos

#### Imperiu persa
*Mausolu, rei y sátrapa persa de Caria, muerre. Te asocedíu al añu siguiente por Artemisia, hermana y muyer de so.

#### Grecia

* Los fócidos amenacen Tesalia, al norte. Filipu II de Macedonia ve la ocasión pa penetrar coles sos tropes hacia'l sur.
* Clearcu, tiranu d'Heraclea, una ciudá griega na costa del mar Negru, ye asesináu por dellos de los sos ciudadanos, encabezaos por Quión, tres d'un reináu de doce años. La mayoría de los conspiradores muerren a manes de los guardaespaldes del rei, y otros son capturaos y executaos. Poco dempués xube al poder un nuevu tiranu: ye Sátiru, hermanu de Clearcu.

## Nacencies
* -

## Muertes
*Mausolu, sátrapa de Caria perteneciente a la Dinastía Hecatómnida.
*Ifícrates, xeneral ateniense.

## Referencies

## Enllaces esternos
348 e.C.

## Fechos
* Segundu tratáu ente cartagineses y romanos pol que se reconocía como llende de los griegos dende Marsella al Cabu de Palos.
* Filipu II de Macedonia destrúi Olinto, principal ciudá de Calcídica.

## Nacencies
* -

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
355 e.C.

## Fechos
* Filipu II de Macedonia entama les sos campañes cola conquista de la ciudá de Crenides, rebautizándola como Filípolis.

## Nacencies
*  -

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
356 e.C.

## Fechos
*Esfarrape del Templu d'Artemisa n'Éfeso, una de les Siete Maraviyes del Mundu Antiguu.
*Filipu II de Macedonia xube al tronu.

## Nacencies
* Finaes de xunetu: Alexandru Magnu, rei caberu de Macedonia.

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
359 e.C.

## Fechos
* -

## Nacencies
* -

## Muertes
*Teos, faraón de la dinastía XXX d'Exiptu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Alfabetu asturianu

L**'alfabetu asturianu** o **alfabetu del asturlleonés** ye una variante del alfabetu llatín que s'usa pa escribir l'idioma asturianu. 

## Llista de lletres

Ta compuestu por venticuatro lletres:

Amás, l'alfabetu asturianu reconoz la posibilidá del usu de les lletres j, k y w pa pallabres d'orixe estranxeru.

## Dígrafos y otres grafíes
Tamién hai cinco conxuntos de dos lletres, llamaos *dígrafos*, que representen un mesmu soníu.

Amás, l'asturianu tamién tien cuatro grafíes pa representar realizaciones fonétiques dialeutales.

## Caráuteres especiales
Amás d'estes grafíes, l'asturianu fai usu de los caráuteres que vienen darréu.

## Grafíes históriques

Hasta la fixación de la ortografía actual pol llabor de l'Academia de la Llingua Asturiana, usáronse diferentes soluciones pa la escritura de dalgunos de los soníos del asturianu.

## Bibliografía
* 
* 
* 

## Referencies

## Enllaces esternos
Granitu

El **granitu** ye una roca plutónica mecedura de cuarzu, feldespatu y normalmente tamién mica. Ye la roca más abondosa de la corteya continental. Produzse cuando magma con altu conteníu en síliz ye creao baxo los continentes por fusión de les roques que los formen, sometíes estes al calor del mantu.

Como esti magma tien menos magnesiu incluyíu que la corteya continental, tien menor pesu específicu y por mor d'ellu asciende al traviés de esta nunes estructures carauterístiques en forma de gota invertida que suelen solidificase enantes de llegar a la superficie. Pa que la roca que se forme seya granitu ye necesariu que se solidifique adulces y a gran presión. El tamañu de los feldespatos ye un indicativu de la velocidá de solidificación y, cuanto más grandes son, menor foi esta. Estes estructures solidificaes aprucen na superficie pola aición de la erosión y son llamaes batolitos. Por aciu de so gran durez, ye perfrecuente que terminen siendo'l cumal duna montaña que distínguese pola so típica forma redondo.(domu)

## Referencies

## Enllaces esternos
Musée de l'Armée

El **Musée de l'Armée** (n'asturianu *Muséu del Exércitu*) ye un muséu en Los Inválidos, un barriu de París, Francia. Orixinalmente yera un hospital y una casa pa soldaos firíos y lisiaos que nun podíen siguir nel serviciu activu. Foi mandáu construyir por Lluis XIV. Anguaño acueye la tumba de Napoleón y el Muséu del Exércitu francés. La coleición del muséu abarca dende l'antigüedá hasta'l sieglu XX.

Allugóse en 1905 nel prestixosu tarrén del Hotel Nacional de los Inválidos. Tien en total 500.000 oxetos incluyíes armes, armadures, artillería, uniformes, blasones y estandartes, emblemes y pintures, exhibíos nun área de 12.000 metros cuadraos. La coleición permanente ta xebrada en coleiciones históriques, representando una cronoloxía dende l'antigüedá hasta'l final de la Segunda guerra mundial.

## Referencies

## Enllaces esternos
*  Web del Musée de l'Armée
Steve Biko

**Steve Biko o Stephen Bantu Biko**  foi un activista sudafricanu símbolu del movimientu de lliberación prietu y lluchador polos derechos de los prietos escontra del Apartheid.

## Referencies

## Enllaces esternos
Karauiam

**Karauiam** ye'l cimeru nome citau en rellación col conceyu asturianu de Caravia. 
Nel añu 921 (alta Edá Media) nun documentu del rei astur Ordoñu II a la Ilesia Uvieína aparez el nome de Karauiam pa referise al Conceyu que anguaño tien el nome de Caravia.

## Referencies

## Enllaces esternos
Arenal de Morís

L**'Arenal de Morís** ye xunto coles otres playes caravianes de La Espasa y La Beciella un sableru del conceyu Caravia 

Tien 770 metros de llongura y 65 d'anchor. Pel este ta protexíu pola punta La Braniella que xebra los conceyos de Caravia y Ribeseya. 

Ye una de les playes de mayor enllena turística de la zona. Nel añu 2007 celebróse nesti sableru'l Campeonatu Nacional de Surf.

## Referencies

## Enllaces esternos
362 e.C.

## Fechos
*  -

## Nacencies
* Alexandru d'Epiro, rei de la Grecia Antigua.
* Ptolomeo I, rei d'Exiptu.

## Muertes
* Ariobarzanes, sátrapa persa de la Frixa Helespóntica perteneciente a la Dinastía Farnácida.
* Epaminondas, líder tebanu.

## Referencies

## Enllaces esternos
367 e.C.

## Fechos
* Dionisio II socede a Dionisio I como tiranu de Siracusa.
* Na República de Roma son aprobaes les *leges liciniae-sextiae*, les que frañíen cola tradición p'abrir el pasu a los plebeyos a la maxistratura consular.

## Nacencies
*  -

## Muertes
* Dionisio I, tiranu de Siracusa.

## Referencies

## Enllaces esternos
368 e.C.

## Fechos
*La flota de Dionisio I de Siracusa ye derrotada pola armada cartaxinesa énte la fortaleza de Lilibeo.

## Nacencies
* -

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
369 e.C.

## Fechos
*Roma derrota a la ciudá etrusca de Veyes y anexonala.

## Nacencies
* -

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
370 e.C.

## Fechos
* Cleomenes II socede al so hermanu Agesipolis II como rei d'Esparta.
* Platón fina *[[La República]]*.
* Fundación de Megalópolis, capital d'Arcadia (Grecia).

## Nacencies
* Lisipo, escultor clásicu griegu.

## Muertes
* Demócrito, filósofu griegu

## Referencies

## Enllaces esternos