El Campello

**El Campello** ye un conceyu costeru de la Comunidá Valenciana (España) perteneciente a la provincia d'Alicante, asitiáu 13 quilómetros al nordeste de la ciudá d'Alicante. Forma parte de l'aglomeración d'Alicante y ta incluyíu na contorna histórica de la Güerta d'Alicante. Cuenta con 27.604 habitantes (INE 2017). El turismu ye unu de los sos principales motores económicos.

## Xeografía
El términu municipal, de 55,27 quilómetros cuadraos, parte con Alicante, Sant Joan d'Alacant, Mutxamel, Busot, Aigües, Orxeta y La Vila Joiosa. 

El términu cunta con 23&nbsp;km de mariña, destacando la sablera de Muchavista (que ye'l nome que recibe la continuación de la sablera de Sant Joan, perteneciente a Alicante, nel términu municipal d'El Campello) y la que s'asitia nel mesmu cascu urbanu. A mediu camín ente les dos sableres, desagua'l ríu Monnegre, llamáu Ríu Secu (en valencianu: *Riu Sec*) na Güerta d'Alicante, que'l so caudal al so pasu per El Campello suel ser nulu, anque puede llevar corrientes violentes d'agua en momentos de fuertes agües (riaes).

Na so mariña, son tamién bien conocíes la sablera de la Cai del Mar, asitiada nel paséu marítimu (nel cascu urbanu), calar de los Baños de la Reina, na Isleta, y calar de la Coveta Fumá –nucleu de población del conceyu d'El Campello, con una población aprox. de 1.060 hab. (2004) que sufre un importante desenvolvimientu urbanísticu dende va dellos años–.
La orografía d'El Campello ye llana na so parte sur, ente que la zona norte del términu vien condicionada poles estribaciones del Cabezón d'Oru, con accidentes xeográficos que nun superen los 310 metros d'altitú.

### Clima

## Historia
El Campello constituyía una partida rural d'Alicante hasta la so segregación de dichu conceyu en 1901, constituyéndose dende entós como conceyu propiu.

### Asentamientu de la Isleta

La Isleta ye una península asitiada nes contornes de la población que, hasta los años 1940, formaba una isla. El llugar presenta nicios d'ocupación dende finales del tercer mileniu a.C. En dómina romana, sobre les ruines ibéricu y prehistóricu alzóse una villa agrícola que cuntaba con unes pequeñes termes. D'esta dómina son unes balses, comunicaes col mar, nes que yeren criaos los pexes; estes construcciones dan el nome de *los Baños de la Reina* a la zona del xacimientu, pos según l'imaxinariu popular yeren los baños d'una reina mora.

### De la Edá Media al conceyu actual
Tres la conquista cristiana de la zona pol rei castellanu Alfonsu X el Sabiu a mediaos del sieglu XIII, el términu d'El Campello, al paecer ensin nucleos de población significativos, pasó a formar parte del términu de la villa d'Alicante, dientro de la Corona de Castiella. La frontera ente les corones castellana y aragonesa atópase na zona norte del conceyu; arriendes de esta condición fronteriza inicial, ente les llocalidaes d'El Campello y La Vila Joiosa (17&nbsp;km al norte) nun s'atopa nengún nucleu de población (salvo les zones d'urbanizaciones construyíes a finales del sieglu XX), lo qu'oldea cola alta densidá de población de la provincia d'Alicante. En 1304 la frontera de la Corona aragonesa mover escontra'l sur, de forma qu'El Campello pasó a depender xunto a Alicante del Reinu de Valencia pola Sentencia Arbitral de Torrellas. En 1475, tolos terrenes del términu apaecíen formando un señoríu propiedá de Don Alfonso Martínez de Vera, descendiente de los Reis de Navarra, dientro siempres de la xurisdicción d'Alicante. 

Les numberoses incursiones de pirates berberiscos, que mientres el sieglu XVI acosaben de cutio tou la mariña llevantín, provocaron la construcción, ente 1554 y 1557, de dos torres defensives de vixilancia nel conceyu:

- 1.- La Torre Illeta; entá de pies y restaurada nel sieglu XX, atopar nuna elevación al altor del puertu d'El Campello.

- 2.- La torre del Barranc d'Aigües o de Reixes. Esta construcción defensiva ta allugada al norte del conceyu. Ye De forma cilíndrica, de 8 metros de diámetru na base y 10 metros d'altor. Anguaño la parte cimera perdióse y la base lamentablemente sufre raxes na so estructura, tando en riesgu'l so caltenimientu. 

En pasando por delles manes, nel sieglu XVIII el mayoralgu acabó siendo propiedá de Don Nicolás Pérez de Sarrió, quien empezó a colonizar les tierres municipales, y, en 1775, robláronse les bases pa crear un pueblu nel llugar. En 1795, establecióse un estelleru na desaguada del Ríu Secu, dando asina un gran impulsu al Barriu de Pescadores. En 1827, el serviciu relixosu pasó a depender de la parroquia de Sant Joan, hasta l'establecimientu d'una parroquia propia en 1873. Finalmente, en 1901 El Campello independizóse alministrativamente de la ciudá d'Alicante. 

En 1914, construyóse una llinia de ferrocarril ente Alicante y Dénia (el Trenet de la Marina, que'l so descendiente ye l'actual TRAM Metropolitanu d'Alicante) que pasaba pola llocalidá, contribuyendo en gran midida al desenvolvimientu económico y urbanístico del conceyu. A partir de los años 50, el turismu y la proximidá a Alicante camudaron fondamente la fisionomía del conceyu con un importante boom urbanísticu.

## Población

Según el padrón del 1 de xineru de 2008, la población d'El Campello xube a 26.043 habitantes, siendo'l 18º conceyu de la provincia por orde d'habitantes. A esta cifra de población habría qu'añader la población flotante que nun s'atopa censada, que s'envalora que supera los 70.000 pel branu. 

Una parte bien importante de la población atópase esvalixada por urbanizaciones asitiaes nuna amplia franxa costera.

Presentando una gran crecedera demográfica dende los años 70, nel periodu 1990-2005 la población creció en más d'un 100%; esta rápida crecedera puede esplicase per un sitiu pol turismu, y por otru pol so papel creciente como una zona residencial dafechu integrada nel área metropolitana d'Alicante.

## Economía
Orixinalmente foi un pueblu de pescadores y de llabradores, pero'l turismu, la construcción y otres actividaes rellacionaes constitúin anguaño les actividaes económiques más importantes nel conceyu.

## Alministración y política

Anguaño'l consistoriu campellero atópase gobernáu por un alcuerdu de Gobiernu ente les formaciones Compromís, Partíu del Campello y Centru Moderáu (Demócrates del Campello) Partíu Popular, que formó un gobiernu municipal en minoría colos votos favorables de PSOE y Esquerra Unida del País Valencià tres los resultaos de les Eleiciones municipales del 24 de mayu de 2015, siendo alcalde Benjamín Soler Palombares. 

El conceyu, dende 2015, tien partíos los sos 21 asientos por 7 conceyales del PP (3 menos qu'en 2011), 3 del PSOE (3 menos qu'en 2011), 3 de Ciudadanos Ciudadanos, 3 de Compromís Compromís, 2 d'Esquerra Unida del País Valencià, 2 de **Partíu del Campello** (nel que se presentaron miembros de Podemos (partíu políticu)) y 1 del partíu **El Campello Demòcrates (Centru Moderáu)**.






## Patrimoniu
### Patrimoniu arqueolóxicu
* **[[Xacimientu arqueolóxicu de La Isleta]] o La Illeta dels Banyets**

### Patrimoniu civil
* Torre de la Isleta
* Torre d'Agües
* Villa Marco

### Patrimoniu relixosu
* Ilesia de Santa Teresa 
* Ermita de la Virxe del Carmen

## Servicios públicos
### Educación

Na llocalidá atopen cuatro colexos públicos d'educación primaria ya infantil (*El Fabraquer*, *El Vincle*, *Plá Barraques* y *Rafael Altamira*) y dos institutos d'enseñanza secundaria (*Clot de l'Illot* y *Enric Valor*). Igualmente, esisten otros centros educativos como'l *Lycée Français D'Alicante "Pierre Deschamps" (Llicéu Francés D'Alicante "Pierre Deschamps")*, el colexu *Fundación Antonio Bonny* y el colexu alcordáu salesianu *La nuesa Señora de la Piedá*.

Los centros universitarios más cercanos atópase na vecina Sant Joan d'Alacant, col campus de la Universidá Miguel Hernández, según la mesma Universidá d'Alicante de la capital.

### Sanidá
L'asistencia sanitaria realizar nel Centru de Salú que se topa nel nucleu urbanu, esistiendo amás dos talos consultorios na zona de Muchavista y de Cala d'Or. El centru especializáu más cercanu ye'l Hospital Universitariu de Sant Joan d'Alacant. El conceyu cunta amás con 13 farmacies.

### Seguridá
El conceyu cunta col so propiu cuerpu de Policía Llocal, que caltién una sede principal nel centru de la llocalidá y un reten en Muchavista. Tamién esiste un puestu de la Guardia Civil y una agrupación llocal de voluntarios de Proteición Civil.

### Xusticia
Esiste un xulgáu de paz nel centru de la llocalidá.

### Tresporte
El TRAM Metropolitanu d'Alicante (antiguu Trenet de la Marina) que lleva dende Alicante hasta Dénia pasa per El Campello, dando serviciu a, práuticamente, tol conceyu travesándolo de norte a sur. El Campello cuanta con 12 paraes nel so términu municipal y circulen les llinies 1 y 3 (una de tren y la otra de tranvía, respeutivamente). A escala urbana n'El Campello, la L1 coneuta'l nucleu urbanu cola zona norte del so términu y la L3 cola zona sur.

## Cultura y bientar social
### Equipamientos culturales y sociales

* **Casa de Cultura y Auditoriu:** Asitiada na Plaza de la Constitución, acueye diversos espacios pal desenvolvimientu de diverses actividaes culturales, como aules pa la escuela de música, auditoriu, teatru al campu y sales d'esposiciones, onde destaca la del muséu FAMEC (Fondos Artísticos Municipales d'El Campello). 

* **Biblioteca Municipal:** Atópase na Plaza de Canalejas o de la Ilesia, onde amás de topase los servicios de biblioteca atópense otres dependencies polivalentes, como la *Sala Ramón Llull*, utilizada como salón de plenos municipal.

* **Centru Social ''El Barranquet'':** Ye la sede de los servicios sociales municipales, ente los que s'atopa'l Serviciu d'Información Xuvenil, ente otros.

## Deporte

### Equipamientos deportivos
* **Polideportivu Centro:** Cuenta con dos pabellones cubiertos, según un ''trinquet'' pa la práutica de la pelota valenciana.

* **Polideportivu El Vincle:** Tien dos campos de yerba artificial según pistes de tenis.
* Amás hai una piscina municipal, que se ta construyendo dende va años.

## Fiestes

* **Fiestes de la Virxe del Carmen**. Celebraes el 16 de xunetu n'honor a la Virxe del Carmen, patrona de los marineros. Los principales actos son una procesión marinera, el treslláu de la virxe a la so Ermita y fueos artificiales.
* **[[Moros y cristianos]]**. Celebraes del 11 al 15 d'ochobre, inclúin un desembarcu moru na sablera.

## Hermanancies
* ,  Elda, Comunidá Valenciana, España
*  Saint-Christol-lès-Alès, Francia
*   Valdilecha, España

## Referencies

## Ver tamién

* Club Náuticu d'El Campello
* Torre d'Agües

## Enllaces esternos