open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Machete

Un **machete** ye un cuchiellu grande pero más curtiu qu'una espada. 
Comúnmente mide menos de 60&nbsp;cm y tien namái un filu. 
Utilízase pa segar la yerba, cortar la caña de zucre, podar plantes y abrise pasu na selva.

Davezu, el filu ye peragudu nel terciu de cuchiella más averáu a la punta. La punta del machete sobresal llixeramente penriba'l restu de la cuchiella. El frente del machete ye curvu.

Tamién esiste otru tipu de machete col frente puntiáu y col terciu final de la cuchiella afiláu per dambos bordes. Especialmente usáu pa cortar maleza y segar yerba.

## Variantes del machete

*El ***bolu*** filipín ye una ferramienta perasemeyada, pero la so fueya enánchase al llegar a la punta, pa facelu más pesáu nel estremu pa cortar. Usóse como arma demientres la Revolución filipina escontra los españoles, y posteriormente foi l'arma representativa de les guerrilles na guerra filipino-americana.
*El ***golok*** indonesiu, con fueya más curtia y gruesa y una empuñadura básica (más efeutivu en vexetación d'arboláu). 
*El ***kukri*** nepalés ye una fueya curva que s'usa de cutiu pa xeres asemeyaes.
*El ***panga*** (suaḥili) ye una variante con una fueya más ancha, que s'utiliza n'África oriental. 
*El ***parang*** malayu, de fueya curtia y ancha (pa cortar vexetación).
*El ***charapu*** de los Andes Venezolanos, de fueya ancha y curva (pa tou tipu de llabores).
*La ***rula*** de los Andes Venezolanos y Colombianos, más llixera y flexible, úsase na fastera colombiana.

## Referencies
Cimitarra

La voz **cimitarra** paez remanecer na pallabra italiana "scimitarra" del shamsir persa, y sirve n'occidente pa referise a cualquier arma (sable) curva musulmana o oriental. Poro dientro'l términu cimitarra, -qu'en sí mesmu nun ye un arma concreta-, entraríen les armes que vienen darréu:

*Shamsir: Si ye d'orixe persa.
*Kiliç: Si ye d'orixe otomanu.
*Saif: Si ye d'orixe árabe.
*Talwar: Si ye d'orixe indiu.
*Nimcha: Si ye d'orixe magrebí.

Poro, al ser armes que s'estremaben escasamente unes d'otres, pero qu'a la postre son distintes, el términu **cimitarra** ye una voz xenérica pa toes elles.

## Referencies

## Enllaces esternos
Crucifixón

La **crucifixón** ye un antiguu y tortuosu métodu romanu d'execución pende medies del estacamientu o amarramientu de la víctima, xeneralmente desnuda, a una cruz y dexáu ellí escolingando hasta la so muerte. Se diz que'l métodu más común de crucifixón foi'l d'amarrar a la víctima, siendo la crucifixón con estaques acutada pa casos de muncha severidá. La muerte pue llegar por desabrigu, pero más comúnmente llega por una forma de sofocación: cuando la víctima se debilita nun pue soportar el pesu del so cuerpu y los sos pulmones vense constreñíos.
La crucifixón nun ye orixinaria de los romanos, ye una téunica de tortura probablemente d'orixe asiriu.

Contrariamente a lo que dellos puean pensar de la crucifixón, les víctimes nun yeren estacaes a la cruz poles sos palmes ensin ser ataos poles moñeques enantes, yá que la carne de les manes nun pue soportar el pesu completu de la víctima y la persona cairía al desgarrase la carne. De nun ser estacáu poles manes, la estaca yera espetada na moñeca (ente'l radiu y el cúbito). Hai representaciones artístiques de calter relixosu colos dos tipos d'estacamientu.

Na crucifixón tamién se solíen estacar los pies, dando un soporte adicional a les palmes de les manes, por tanto supónse que la crucifixón estacando les palmes yera posible si s'ataben les moñeques o s'estacaben los pies.

La víctima quedaba espuesta a una lenta, doliosa y angustiante agonía por fame, hemorraxes, sede y a los elementos (insolación). La muerte sobrevenía como la fin de los sos sofrimientos. Dicha agonía podía durar varios díes. En dellos casos, los romanos quebraben los fémures de les sos víctimes p' acelerar la muerte.

Depués de la odisea d'Espartacu demientres la III Guerra Servil, l'esclavu-gladiador, munchos de los sos siguidores foron crucificaos poles orielles de la Vía Apia como una forma d'escarmientu a quienes siguieren el so exemplu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Sable (arma)

El **sable** ye un arma blanca curva y (xeneralmente) d'un solu filu, pensada pa cortar, davezu usada en caballería ya infantería (oficiales) nel sieglu XIX ya inclusive XX. Esti calter curvu de la fueya y el so filu únicu, diferencia tradicionalmente al sable de la espada.

Esta arma blanca ye de tayo y surdió pola necesidá de velocidá en combate. Esta llógrase al cortar y nun dexar encuallada la fueya de l'arma nel cuerpu del adversariu (al contrariu de la mayoría de les espaes d'una mano, que son d'estocada). 

La combadura, que ta allugada xeneralmente dende la punta hasta la metá del sable, xenera un tayo fondu.

La combadura del sable pretende consiguir, en teoría, qu'un home a caballu, al descargar el brazu con esta arma, dibuxe un ampliu círculu sobre l'infante llogrando que nel puntu de corte'l sable siempres sía tanxencial. Por esta razón nun s'enarta, sinón que corta, colo qu'aumenta la firida ensin clavar l'arma. Por cuenta de ello los sables pensaos pa caballería tienen una gran combadura, son casi circulares; los pensaos pa infantería tienen una combadura menor, pos tien de concedese importancia a la función defensiva: caltener alloñáu al enemigu y parar los sos golpes.

So estes considerancies, la tradicional katana xaponesa ye téunicamente un tipu de sable.
Na actualidá'l sable ta totalmente refugáu como arma ofensiva; la so única función ye la de complementu d'uniforme y distintivu de mandu del oficial d'exércitu. Por esta razón la calidá de los materiales pal so confección amenorgó notoriamente.

## El sable como arma d'esgrima

El sable modernu ye, xunto cola espada y el florete, una de les trés armes d'esgrima. Deriva de l'arma qu'usaben los soldaos de caballería. Tien un proteutor en forma de concu, que se curva so la mano, y una fueya en forma de T en seición tresversal. El llargor del sable ye de 90 cm y el so pesu máximu ye de 500 g. Los tocaos o puntos pueden consiguise embistiendo cola punta o produciendo una corte col filu de la fueya. El blancu válidu ye tol cuerpu de cintura pa enriba, incluyendo cabeza y brazos. Los asaltos de sable son los más rápidos y axilosos n'esgrima, polo que riquen una bona forma física.

## El sable na danza del banduyu

La danza del sable (*raks al sayf*) ye orixinaria de la danza marcial tradicional d'Exiptu *El Ard*, que ye realizada por homes que lleven los sables en forma vertical, llistos pa engarrar, mientres baillen. *Raks al Sayf* implica banciar l'oxetu sobre la cabeza, cadril, estómagu, costazos, etc. Nun esiste muncha documentación qu'indique que la danza del sable baillada por muyeres sía común, salvo delles pintures.

## Ver tamién
* Cronoloxía de les espaes y otres armes blanques

## Referencies

## Enllaces esternos
Asclepiu

Na mitoloxía griega **Asclepiu** o **Asclepios** (en griegu Ασκληπιός), **Esculapiu** pa los romanos, foi'l dios de la Medicina, veneráu en Grecia en varios santuarios. El más importante yera'l d'Epidauro nel Peloponeso onde se desendolcó una verdadera escuela de medicina. Se diz que la familia d'Hipócrates descendía d'esti dios. Los sos atributos represéntense con serpientes enrollaes nun bastón, piñes, corones de lloréu, una cabra o un perru. El más común ye'l de la serpiente, animal que, según los antiguos, vivía tanto sobre la tierra como nel so interior. Asclepios tenía'l don de la curación y conocía perbién la vexetación y en particular les plantes melecinales.

## Referencies

## Enllaces esternos
Puñal

Arma blanca perasemeyada al cuchiellu, pero a diferencia d'ésti la forma de la so fueya ta diseñada pa matar persones o animales. Anguaño, utilízase como segunda arma defensiva del soldáu depués de la pistola. El camboyanu ye ún de los más comunes ente combatientes.

Antiguos tipos de puñal:

#**[[Bayoneta]]:** Puñal que se coloca embaxo la boca d'un fusil.
#**[[Almarada]]:** Puñal agudu de tres arestes ensin filu.
#**[[Daga]]:** Puñal de fueya llarga, plana y puntiada.
#**[[Gumía]]:** Daga llixeramente encorvada usada polos moros.
#**[[Estilete]]:** Puñal pequeñu de fueya perestrecha y peraguda.
#**[[Puxo]]:** Puñal usáu polos soldaos romanos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Espada

Una **espada** (del griegu *spatha* que más sero denominó a la espada llarga y reuta romana de caballería) ye un arma blanca d'ún o dos filos que consiste básicamente nuna fueya reuta cortante, puntiada &mdash;o dambes&mdash;, con empuñadura, y de cierta envergadura o marca (*marca*: aproximao dende mediu metru). Según la definición estricta nun seríen espaes los sables, les katanes, etc.

Nun sentíu más ampliu tiende a entendese por *espada* cualquier arma blanca de cierta envergadura, independientemente del estilu de la fueya. El diseñu y construcción de la espada pueden variar muncho. Según la llonxitú de la fueya, la so forma, los sos filos, les sos empuñadures, gavilanes, la so procedencia, etcétera, recibíen ún o otru nome.

Tienen la so fueya metálica afilada nún o los dos filos si ye de tayu, o ensin filos con puntes agudes y dures si ye d'espetar &mdash;o dambes carauterístiques. La empuñadura facíase de munchos y diversos materiales, sobre manera si yeren espaes pa "ciñir" o de "parada" aristocrátiques, pero solía emplegase la madera o cuernu recubierto &mdash;o non&mdash; de cueru o cordel.

Siendo la so apaición mui temprana, cuartu mileniu enantes de la nuesa era, la so fueya fízose al principiu de cobre (perdébil), posteriormente de bronce, fierro y, a la fin, d'aceru templao.

## Tipos d'espaes

Pa esparder la definición ya historia de la espada nes sos múltiples variantes, y caúna coles sos particularidaes y cultures veamos los tipos que vienen darréu:

*Alfanxe
*Bracamarte
*Claymore
*Espada ropera
*Espada de taza
*Espadín
*Estoque
*Estoque (Medieval)
*Falcata
*Florete
*Gladius
*Yan
*Khopesh
*Machete
*Montante
**Mandoble
**Espada bastarda
**Espada llarga
**Espadón
*Ronfea
*Sica
*Schiavona: *(Esclavona o Veneciana)*
*Spatha
*Verduguillu

## Menes de sables

Ente los sables pueden destremase:
*Alfanxe
*Cimitarra
*Dau
*Flissa
*Katana
*Poluwar
*Saif
*Shamsir
*Talwar
*Wakizashi
*Yatagán

## Ver tamién
*Armamentu
*Esgrima
*Arma

## Referencies
Quesu de Piedra

El quesu de **Piedra** ye un quesu que se fai n'Asturies

## Ellaboración
La lleche bien seya de vaca o de cabra recuéyese acabante catar, déxase cuayar y cuando tiénse'l cuayu córtase y métese nuna malla de tela pa esbirar. Una vegada completáu esti procesu déxase madurar demientres un mes.

## Carauterístiques
Ye un quesu semiduru, cilídricu, de pequeñu tamañu y un pesu alredor del mediu kilu. L'interior o pasta ye de color crema nel fechu con lleche de cabra y blancu nel fechu con lleche de vaca. La corteya ye blanca pudiéndose escurecer.

## Zona d'ellaboración
El quesu ellabórase na aldea de Piedra, a la vera'l Los Carriles y a Posada, nel conceyu asturianu de Llanes.

## Ver tamién
* Quesos d'Asturies

## Referencies

## Enllaces esternos
Quesu de Vidiago

El **quesu de Vidiago ** ye un quesu que ta fechu na parroquia de Vidiago, n'Asturies.

## Ellaboración
Esti quesu faise con lleche de vaca de la propia esplotación de la familia. La lleche recuéyese recién catao, entero y con nata, caliéntase nun bidón y añádese-y el cuayu. Demientres esta operación la lleche ta siempres en movimientu.

## Carauterístiques
Yeun quesu rectangular, blandu, con un tamañu alredor del kilo. L'interior o pasta ye blanco y la corteya ye fina, blanda y de color amariellu. Una vegada cuayada, córtase en pequeños cachos y métese nes marnies rectangulares. Tando nes arnies son movíes pa soltar la bira, una vegada esbiraes sálense y déxense curar.

## Zona d'ellaboración
Esti quesu faise na llocalidá llanisca de Vidiago pola familia Collera.

## Ver tamién
* Quesos d'Asturies

## Referencies

## Enllaces esternos
Quesu d'Urriellu

El **quesu d'Urriellu** ye un quesu asturianu.

## Ellaboración

Esti quesu faise con mecedura de dos lleches, la de vaca y la de cabra

## Carauterístiques

Trátase d'un quesu azul, como'l Cabrales, Monxu picón y La Peral. Ye de forma circular y d'un tamañu y persu de 650 gramos aproximáu. La pasta ye cremosa y de color blancu con güeyos azules y la corteya ye del mesmu color que l'interior polo que ta poco definida. Vien envueltu nun alluminiu de color verde

## Zona d'ellaboración

Esti quesu ellabórase na llocalidá de Pie de Sierra, nel conceyu de Llanes

## Ver tamién
* Quesos d'Asturies

## Referencies

## Enllaces esternos
Florete

El **florete** ye una de les trés armes de la esgrima. Ye una espada llarga, flexible, d'aceru al carbonu, de  de pesu y  de llargor, con una fueya de seición rectangular. 

Orixinalmente yera una espada d'entrenamientu descendiente del espadín. Tamién ye llamada florinete.

## Historia del florete
Nel sieglu XVII apaez el florete, arma inofensiva de fueya flexible, terminada con un botón en forma de flor, que dexaba asemeyar un duelu ensin riesgu.

Nel pasáu, les muyeres namái podíen tirar a florete, y dau el pocu pesu de l'arma yera bien usada polos neños. Na actualidá, anque s'aconseya empezar aprendiendo siquier dellos principios fundamentales de florete, los tiradores empiecen con cualesquier de los trés armes.

## El florete na esgrima deportiva

### Descripción
El florete ye una de les trés armes de la esgrima, xunto cola espada y el sable. Tien un llargor de 110&nbsp;cm y un pesu máximu de 500&nbsp;g. La so fueya ye de seición rectangular. 

Desenvuelta como arma de práutica y deportiva, el florete ye considerada la básica. Ye llixera y flexible y úsase pa consiguir tocaos embistiendo cola so punta roma. Los tocaos fáense namái de punta igual que cola espada, ensin el filu y contrafilo como nel casu del sable.

L'arma más precisa y téunica del deporte de la Esgrima.

### Tocaos

Los tocaos rexístrense gracies a un petu metalizado, que se xune a la rede de rexistru de tocaos por aciu un pasante especial.

La zona de tocáu en florete ta llindada. Esto ye un heriedu de los tiempos nos que los equipamientos de seguridá taben llindaos a esta zona: los tocaos na cabeza yeren peligrosos, polo que s'esaniciaron. Darréu la zona de tocáu amenorgóse puramente al tueru y la barbada. Poro, los tocaos fora de la zona válida rexístrense como blancos nel aparatu, deteniéndose'l combate pero ensin que puntúe. En florete, como en sable, ta prohibíu despintar un blancu válidu con unu non válidu (por casu, cola mano ensin armar, blancu non válidu, protexer el tueru, blancu válidu).

### Asaltos
Los asaltos en florete, como en sable, tienen de respetar unes convenciones. Nun esiste'l tocáu doble, como sí asocede n'espada, polo qu'en casu de que s'encender dos lluces, el tocáu ye pal tirador que tenía la prioridá. Esta prioridá depende de la frase d'armes y de les convenciones de florete, pero pueden resumise en que'l qu'ataca tien la prioridá hasta que-y seya privada por aciu una parada o un batimiento (en realidá, les coses complíquense un pocu más y puede ser complicáu entender partes d'un asaltu de florete hasta que se familiariza unu coles normes).

### Carauterístiques del deportista
Nel mundu de la esgrima, considérase como más hábiles a los floretistas una y bones esta arma ye la más téunica de los trés y rique más maña mental y física, pos los sos movimientos (paraes y respuestes) riquen una mayor habilidá y rapidez.

## Famosos floretistas
*Edoardo Mangiarotti
*Stefano Simoncelli

## Referencies

## Enllaces esternos
* Jesús Esperanza - Maestru d'Esgrima, Campeón d'España na modalidá de florete en siete causes y anguaño entrenador del Equipu Nacional Español de florete masculín.
* Real Federación Española d'Esgrima
Daga

Una **daga** (del llatín vulgar *daca*) ye un arma blanca de llámina achaplada y remate agudu. Ye más llarga qu'un puñal y más curtia qu'una espada, suel tener doble filu y guarda pa protexer el puñu. Utilizábase como arma secundaria, complementando a la espada. Tamién solíen llevales les muyeres como proteición.

Les dagues más tempranes apaecen nel tercer mileniu e.C., na edá del bronce. Los materiales colos que se facíen yeren güesos, marfil y síles.

En tolos casos, les dagues y los cuchiellos son consideraos armes secundaries o terciaries.

Les dagues suelen ser rellacionaes cola ambigüedá. Tamién son asociaes cola cobardía y la traición. El casu más famosu d'un asesinatu con una daga foi'l de Xuliu César, emperador romanu, que sufrió 33 puñalaes por caún de los miembros del Senáu. Pero, irónicamente, les dagues son rellacionaes tamién col determín y la coraxía.

## Ver tamién
* Puñal

## Referencies

## Enllaces esternos
Traenta

Una **traenta** o **paladientes** ye una llanza o forca de tres o más puntes, que n'Asturies viense usando como preséu agrícola. L'orixe de la pallabra traenta provién del llatín *tridentis*. 

Foi utilizáu pa la pesca. N'Asturies, una ferramienta asemeyada a la paladientes vien usándose como arpón pa la pesca del salmón nos ríos, o pa recoyer xorra o pescar llinguaos y otros pexes asemeyaos na mar, y recibe'l nome de *fisga*.

Como arma, tamién foi utilizada polos *retiarii*, un tipu de gladiadores romanos, qu'utilizaben una rede pa envolver al so adversariu y una traenta pa matalu. Tamién s'usó como arma llanzable: pa estos casos, incluyíase un estabilizador cruzáu pa facilitar el so vuelu.

## Simboloxía
Por mor del usu orixinal na pesca, la traenta asóciase davezu a Poseidón, el dios del mar na mitoloxía griega. Golpiando la tierra cola so traenta, Poseidón creó'l caballu y delles fontes d'agua en Grecia. Como símbolu, la traenta ye la figura central de la bandera de Barbados. La traenta ye tamién l'arma llanzable del dios hindú Shiva. Na tradición cristiana, la traenta asóciase al diañu. Yera l'arma del rei Tritón na película *The Little Mermaid* (que s'estrenó n'España col títulu de *[[La Sirenita]]*), de la productora *[[Walt Disney]] Feature Animation* (1989) y l'arma de Diana de la rede del PAX fecha pal telefilme *[[Mermaids]]* (2003).

Igualmente, la paladientes forma parte del logotipu de los automóviles de la marca italiana Maserati.

Tamién los superhéroes del cómic Blue Devil y Namor utilicen la traenta como arma.

## Referencies

## Enllaces esternos
Tratáu de Breda

El **Tratáu de Breda** roblóse en 1667 ente Inglaterra y Francia, Dinamarca, Provincies Xuníes de los Países Baxos. Foi un tratáu pol que se da acabu a la guerra ente Inglaterra y los Países Baxos. Nél intercambiáronse'l territoriu norteamericanu de los Nuevos Países Baxos, actual Nueva York y Nueva Jersey, pol territoriu de Surinam, nes Guayanes, amás d'otros afitamientos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Cruz de la Victoria

La **Cruz de la Victoria** ye una xoya del prerrománicu asturiano, guardada na Cámara Santa de la Catedral d'Uviéu y convertida en símbolu d'Asturies.

Trátase d'una cruz llatina con alma de madera de carbayu recubierta d'oru y piedres precioses. Tien los brazos enanchaos nos sos estremos y un pequeñu relicariu nel so centru de xunión.

Foi fecha por orfebres procedentes del reinu francu demientres el reináu d'Alfonsu III, quien ordenó la so fechura a entamos del sieglu X como donación a la Catedral de San Salvador d'Uviéu, como s'indica nel reversu de la cruz, xunto cola inscripción en llatín "*HOC SIGNO TVETVR PIVS. HOC SIGNO VINCITVR INMICVS*" ("Con esti signu protéxese al piadosu. Con esti signu véncese al enemigu").

Según cuenta la llienda ye la cruz que llevó Don Pelayu na batalla de Cuadonga.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Una imaxe de la cruz
Nacionalismu aragonés

El **nacionalismu aragonés** ye un movimientu políticu que defende qu'Aragón tien historia, llingua (l'aragonés), lleis y cultura llariegues abondes pa tener una mayor autonomía ya inclusive pa conformar una nación dixebrada. Ún de los símbolos más emplegaos pol nacionalismu aragonés ye la estrelada aragonesa, formada poles cuatro barres d'Aragón y una estrella roxa en metanes.

Anguaño, los cimeros partíos aragonesistes son los que vienen darréu:
*CHA: Chunta Aragonesista 
*PAR: Partíu Aragonés 
*INAR: Iniciativa Aragonesa

## Historia
Dende l'entamu del sieglu XVIII, nel qu'Aragón perdió dafechu la so independencia política, la sensación d'una xunidá nacional yera considerada vagamente pola población aragonesa; sicasí, en momentu dalu dexense de tener claras les carauterístiques que configuren el tarritoriu y el pueblu aragonés, frutu de la continuidá multisecular d'Aragón como reinu soberanu.

Con tou, nun será fasta'l sieglu XX (en 1919) cuando emprimará a acolumbrase politicamente una visión d'Aragón con calter nacionaliega, al traviés de les páxines d*'El Ebro*, la revista de la Xunión Rexonalista de Barcelona, que depués pasaría a nomase Xunión Aragonesista. D'ente tolos nomes, rescamplaríen dos figures: Gaspar Torrente y Julio Calvo Alfaro.

## Referencies

## Enllaces esternos
Estrelada aragonesa

La **estrelada aragonesa** ye una bandera que representa la llucha pola independencia d'Aragón.
Ta formada poles cuatro barres d'Aragón, les mesmes qu'apaecen na bandera d'Aragón oficial, y una estrella roxa en metanes.

Esta bandera ye emplegada poles organizaciones nacionaliegues aragoneses en manifestaciones y otros actos.

## Ver tamién
* Nacionalismu aragonés
* Bandera d'Aragón
* Estelada

## Referencies

## Enllaces esternos
TBO

**TBO** foi una revista d'historietes española, de periodicidá selmanal, qu'apaeció en 1917 y que tuvo una gran importancia na historia del cómic español, fasta'l puntu de que del títulu de la revista xurdió'l términu **tebeo**. Los editores foron los socios Buigas, Estivill y Viña hasta 1983, en que pasó a ser editada por Bruguera, y llueu por Ediciones B.

## Referencies

## Enllaces esternos
Soberanía

La **soberanía**, según la clásica definición de Jean Bodin na so obra *Los seis llibros de la República*, ye'l "poder absolutu y perpetuu d'una República". Tamién se conceptualiza como'l drechu d'una institución política d'exercer el so poder. Tradicionalmente consideróse que tres son los elementos de la soberanía: Territoriu, pueblu y poder.

Nel derechu internacional, la soberanía ye un conceutu clave, referíu al drechu d'un estáu pa exercer los sos poderes.

## Antecedentes
Al tomar el cuerpu civil como un cuerpu políticu organizáu, con vida propia y necesidaes comunes, alcúñase'l términu soberanía nacional na Revolución francesa desgaxando al individuu de la capacidá de decisión y portándolu al cuerpu nacional. Esta ye la tesis caltenida pol artículu 3 de la Declaración de derechos francesa al determinar que "toa soberanía reside esencialmente na nación". Ansí la soberanía nacional se concebirá como una, indixebrable ya inalienable, que nun pue tracamundiase colos individuos que la conformen.

Al conformar ansí'l conceutu, l'individuu ye parte de la nación, pero ésta ye un tou que nun lu representa direutamente. Nun será posible caltriar el sufraxu universal igual pa toos y con poder de decisión. Los individuos nun tienen derechos, sinón que cumplen funciones, y eses funciones sedrán acutaes pa quienes reúnan la dignidá abonda, xeneralmente xuncida a la riqueza personal. Apaez ansí'l sufraxu censitariu.
Pa caltener esta teoría s'ellaborarón complexes tesis sobro la condición de la Nación como entidá superior al individuu. 
Estremancies ente la soberanía nacional y popular: 

a) Tesis de la soberanía na nación: (Constitución de 1986)

- El sufraxu pue restrinxir y nun hai democracia mista

- El cabezaleru nun tien responsabilidá política

b) Tesis de la soberanía Popular: (Constitución de 1991)

- Na democracia se dá'l sufraxu universal, y una democracia mista (direuta y representativa)

- L'elexíu tien responsabilidá política frente a los sos electos
El términu alcuñóse frente a la tesis de la soberanía nacional. La Constitución francesa de 1793 foi'l segundu testu llegal qu'afitó que "la soberanía reside nel pueblu ...". Jean-Jacques Rousseau, en El contratu social, atribúi a cada miembru del Estáu una parte igual de la que denoma l'"Autoridá soberana" nesti propúnxo una tesis sobro la soberanía basada na voluntá xeneral. Pa Jean-Jacques Rousseau'l soberanu ye'l pueblu, y esti emerxe del pautu social, y como cuerpu decreta la voluntá xeneral manifestada na llei. 

Alcordies a les diverses tesis calteníes hasta la data, pue definise como "que la residencia llegal ya efeutiva del poder de mandu d'un conxuntu social alcuéntrase y s'exerce en y pola universalidá de los ciudadanos", y particularmente nos Estaos democráticos. Ansí'l sufraxu universal conviértese nun drechu cimeru y la condición ciudadana ye igual pa toos con independencia de cualaquier otru consideramientu, sacantes les llimitaciones d'edá o xuiciu.

## Ver tamién
* Soberanía nacional
* Soberanía popular
* Drechu d'autodetermín

## Referencies

## Enllaces esternos
Revisionismu históricu

El **revisionismu históricu** ye l'estudiu y reinterpretación de la historia. El términu tien un usu académicu afayadizu y otro peyorativu. L'usu académicu fai referencia a la reinterpretación de fechos históricos dende datos nuevos, o análisis nuevos más precisos y menos sesgaos de datos yá conocíos. El so usu peyorativu tien que ver cola manipulación de la Historia con oxetivos políticos, refugando del métodu científicu y la revisión por pares, y, poro, n'esti casu fálase d'una práutica pseudocientífica.

El revisionismu presupón qu'ente los historiadores, o el públicu xeneral, existe una forma xeneralmente afitada d'entender un acontecimientu o un procesu históricu y que hai razones pa ponela en dubia. Eses razones pueden ser de distinta mena: apurriendo documentos nuevos, el cambéu de paradigma historiográficu; o tamién el cambéu de los valores dende los que s'acolumbra'l pasáu. Nos casos de **revisionismu non académicu** o pseudocientíficu ye vezu asocialu a un usu políticu de la historia y de nun respetar la neutralidá y el espíritu críticu na rellación coles fontes consideraes básiques nel trabayu del historiador. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Espada afarolada

El términu **espada ropera** xurde na Renacencia n'España pa designar cierta clase d'espada de fueyes reutes y llargues, esgrimíes a una mano. Apaez por vez primera nel Inventariu d'Oxetos perteneciente al Duque **Don [[Álvaru de Zúñiga]]**, en data tan temprana como 1468. En Francia fálase por primer vez de la espada ropera (la rapière) en cartafueyos alrodiu de 1474. Un autor de referencia obligada como **Ewart Oakeshott**, nel so llibru *"European Weapons and Armour"*, soporta esta idea yá indica que yá a entamos del sieglu XVI el términu taba bien afitáu en Francia, adoptándolu ceu los ingleses como . Sicasí, tuvo detractores como **George Silver**, quien s'opuso al so usu por tentar a los homes a tener duelos.

## Ver tamién
*Espada
*Esgrima

## Referencies

## Enllaces esternos
Garrote

**Garrote** o **garrote vil**, máquina utilizada p'aplicar pena capital orixinaria d'España. Vixente nel país llegalmente dende 1820 hasta 1931 abolida de la Segunda República y llueu restablecida dende 1939 cola dictadura franquista hasta la Constitución española de 1978 demientres la transición española.

Tamién s'utilizó en dellos países d'Iberoamérica, y demientres la conquista d'América. De fechu, foi'l mou en que s'executó al emperador inca Atahualpa en 1533.

## Abolición
Les últimes execuciones por esti sistema n'España (l'anarquista catalán Salvador Puig Antich, na Cárcel Modelu de Barcelona, y el delincuente común Heinz Ches d'orixe pretendidamente polacu -en realidá, yera alemán y llamábase Georg Michael Welzel-, na de Tarragona) tuvieron llugar el 2 de marzu de 1974. Pero tovía hubo un condergáu más en 1977, aunque foi indultáu: José Luis Cerveto Goig, "l'asesín de Pedralbes", condergáu a muerte a garrote por un doble asesinatu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Arma blanca

**Arma blanca** ye aquella arma o ferramienta que se carauteriza pola so capacidá de cortar, firir o espetar per mediu de bordes afilaos o puntiaos. Carauterícense tamién por empuñase en combate, y polo tanto usase en combate cuerpu a cuerpu, anque delles tamién puen arrefundiase. A estremancia de les armes de fueu, nun riquen ser cargaes con munición nin propulsor.

Puen clasificase según la so llonxitú n'armes curties, espaes, sables y d'asta llarga

Exemplos d**'armes blanques** o de ferramientes que puen ser usaes como tales son:

*Alabarda
*Alfanxe
*Almarada
*Bracamante
*Claymore
*Corvu
*Cuchiellu
*Daga
*Espada
*Espadín
*Estoque
*Falcata
*Florete
*Gladius
*Llanza
*Machete
*Mandoble
*Navaya
*Puñal
*Sica
*Sable

## Referencies

## Enllaces esternos
Austromarxismu

**Austromarxismu** ye un términu emplegáu a partir de 1914 pa falar d'una xeneración de teóricos marxistes austriacos, de los que los sos escritos apaecieron na coleición *Marx Studien* y la revista *Blätter zur Theorie und Politik des wissenschaftlichen Sozialismus*. Lloñe de ser un movimientu homoxeneu, formaron parte d'él diferentes políticos y pensadores, como'l neokantianu Max Adler, el nacionalista Otto Bauer y el más ortodoxu Rudolf Hilferding.

Los austromarxistes yeren partidarios de desendolcar una teoría política que s'asitiase ente la socialdemocracia y el leninismu, respetando les diverses maneres de llegar al poder (reforma o revolución) en función de les circunstancies. Con esi espíritu crearon la *[[Segunda Internacional y Media]]*, aunque los partíos d'esta Internacional posteriormente pasaríen a formar parte de la Internacional Obrera y Socialista.

Adler interesóse na construcción d'una ética política, lo que-yos fixo tornar a mirar pa Kant. La consideración kantiana del home como un fin en sí mesmu entroncaba, dende'l so puntu de vista, cola apuesta marxista pola sociedá comunista. 

Pola so parte, Otto Bauer intentó combinar el socialismu col nacionalismu, intentu que se materializó nel so ensayu *La cuestión de les nacionalidaes y la socialdemocracia*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Otto Bauer

**Otto Bauer** , foi ministru d'Asuntos Esteriores d'Austria. 

Tamién desendolcó un llabor teóricu, y inclúyese-y dientro la corriente l'austromarxismu.La so obra más importante ye *La cuestión de les nacionalidaes y la socialdemocracia*. Nesti ensayu desendolcó una integración del socialismu y el nacionalismu, defendiendo la nación como *una coleutividá xunida por una comunidá de destín nuna comunidá de carácter*. Tala definición sería vindicada por Enric Prat de la Riba, y más tarde José Antonio Primo de Rivera, basándose nella, definiría a España como una *unidá de destín no universal*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Segunda Internacional y Media

La **[[Unión de Partíos Socialistes pa l'Aición Internacional]]** (**UPSAI**) foi l'agrupación de partíos socialdemócrates partidarios d'una vía intermedia ente la Segunda Internacional y la Comintern o Tercer Internacional. Llamada tamién **Internacional Dos y mediu** o **Internacional de Viena**. Fundada nun conceyu fechu'l 27 de febreru de 1921 en Viena (Austria). Disuelta en 1923 al fusionase cola Segunda internacional pa crear la Internacional Obrera y Socialista. El so secretariu xeneral foi Friedrich Adler.

Nel primer conceyu (1921) tuvieron presentes 10 partíos ente los que destaquen: USPD d'Alemaña, SFIO de Francia, Independent Labour Party (Reinu Xuníu), Partíu Socialista Suizu, Partíu Socialista Independente (Rumanía) y l'SPÖ d'Austría. N'abril de 1921 intégrase'l PSOE.

Tuvo una diversidá de nomes oficiales según la llingua correspondiente:
* International Working Union of Socialist Parties (inglés)
* Union des partis socialistes pour l'action internationale(francés)
* Unione dei Partiti Socialisti per l'Azione Internazionale (italianu)
* Internationale Arbeitsgemeinschaft Sozialistischer Parteien (alemán)

## Referencies

## Enllaces esternos
Pica (arma)

La **pica** ye un arma d'asta que foi mui usada pola infantería, principalmente pa facer frente a los ataques y cargues con caballería. 

## Fechura
Les piques son asemeyaes a una llanza, pero muncho más grandes en llonxitú, midiendo ente tres y cuatro metros normalmente. A midida que s'usaron, les piques foron ganando en tamañu, tanto d'asta como de punta; les piques más grandes podíen superar los seyes metros de llonxitú. Esti tamañu requería una madera fuerte pa la so fechura, como por exemplu'l fresnu que s'encontaba a vegaes con dos tires d'aceru, una a cada llau del asta.

## Usu
La formación pesada de piqueros ñació en Suiza demientres la baxa edá media, pa frenar les cargues de caballería, usando les llargues piques como muria defensiva. Poro, demientres la Baxa Edá Media y la Renacencia, los piqueros formaben la parte defensiva de los exércitos, mentanto la caballería formaba la parte más ofensiva. Por aciu del tamañu de la pica, ésta yera práuticamente inútil nel combate cuerpu a cuerpu, polo que los piqueros solíen llevar dalgún otru arma, como una espada. 

Nel campu de batalla, les piques usábense en formaciones de falanxe o de "puercuspín". Por exemplu, los escoceses usaron reximientos nomaos schiltrones pa lluchar escontra la caballería pesada inglesa na Batalla de Bannockburn en 1314. Los españoles desendolcaron los tercios, nos que los arcabuceros protexíen los llaterales de la falanxe. Demientres el sieglu XVII, tovía s'usaben grandes formaciones de piqueros, davezu como proteición d'unidaes de mosqueteros.

## Decadencia
Les piques foron reemplazaes como arma pal campu batalla poles bayonetes, que se ficieron más rentables a mediaos del sieglu XVII. A fines del sieglu XVII, les armes de fueu con bayonetes finaron la transición del arma de fueu y l'arma d'asta a un solu arma. Esta fusión, xunida a la desapaición de la táutica de la carga de caballería en favor de les armes de fueu, foi la fin práutica de la pica. D'otra miente, la pica tovía foi usada en momentos puntuales, como na rebelión irlandesa de 1798.

## Referencies
Internacional Obrera y Socialista

La **Internacional Obrera y Socialista** (n'alemán **Sozialistische Arbeiter-Internationale** SAI, n'inglés **Labour and Socialist International** LSI y en francés **Internationale Ouvrière et Socialiste** IOS), fundada en 1923 pola fusión de la Segunda Internacional y la Unión de Partíos Socialistes pa l'Aición Internacional. Dexó de funcionar al escomencipiar la Segunda Guerra Mundial. El so secretariu foi Friedrich Adler, hasta 1939.

El congresu constituyente fízose n'Hamburgu (Alemaña) ente'l 21 y 25 de mayu de 1923. Foi la reconstrucción de la Segunda Internacional, qu'aconceyaba los partíos socialistes, llaboristes y socialdemócrata, sacantes los afiliados a la Comintern. La so contraparte nes organizaciones sindicales yera la Federación Sindical Internacional (tamién llamada la Internacional d'Amsterdam).

Posteriormente reconstruyida y reformada como la Internacional Socialista en 1951.

## Congresos de la Internacional Obrera y Socialista
# 21 al 25 de mayu, 1923, Hamburgu (Alemaña)
# 22 al 27 d'agostu de 1925, Marsella (Francia) 
# 5 al 11 d'agostu de 1928, Bruxeles (Bélxica)
# 25 de xunetu al 1 d'agostu de 1931, Viena, (Austria)
Amás d'una Conferencia Internacional ente'l 21 y 25 d'agostu de 1933 en París.

## Bibliografía
*Cole, G.D.H. 1959. *Historia del pensamientu socialista V: Comunismu y socialdemocracia, 1914-1931*. Fondu de Cultura Económica. Méxicu. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Friedrich Adler

**Friedrich Adler**  foi un políticu y revolucionariu austriacu.

Fiu del tamién políticu socialista Víctor Adler, estudió química, física y matemátiques en Zurich. En 1897 afilióse al partíu socialdemócrata d'Austria (SPÖ) y en 1907 foi editor del magazine *Der Kampf* ("La llucha"). Foi un bon collaciu d'Albert Einstein.

Na so llucha revolucionaria escontra la represión policial n' Austria-Hungría tomó drástiques midies. El 21 d'ochobre de 1916, nel restaurante del hotel vienés *Meißl und Schadn* disparó tres veces al ministru-presidente d' Austria, el Conde Karl von Stürgkh, matándolu. Por esti crimen foi sentenciáu a pena de muerte, pena que foi meguada posteriormente a 18 años de cárcele, gracies al emperador Carlos. El 1 de payares de 1918, en plena revolución, foi lliberáu.

Desendolcó la so vida política n' Austria hasta la Segunda Guerra Mundial. Exilióse a Estaos Xuníos y retiróse de la política. Finó en Zurich a la edá de 80 años.

## Referencies
Ronaldinho

**Ronaldo de Assis Moreira** (Porto Alegre, 21 de marzu de 1980), apodáu **Ronaldinho** o **Ronaldinho Gaúcho**, ye un futbolista brasilanu ñacíu nel estáu de Rio Grande do Sul. Xuega de mediocampista ofensivu y el so primer equipu foi'l Grêmio de Porto Alegre.

## Seleición nacional
Foi internacional cola Seleición nacional de fútbol de Brasil en 62 ocasiones. El so debú na seleición brasilana producióse'l 26 de xunu de 1999 nel partíu Brasil 3 - 0 Letonia.

Ronaldinho marcó un total de 27 goles cola so seleición. 

## Clubes

## Referencies

## Enllaces esternos
Okupación

La **okupación**, ye'l nome col que se conoz l'aición d'apropiase d'un edificiu o llugar abandonáu col envís d'utilizalu como vivienda o llugar d'aconceyamientu, dando a esti fechu amás un calter públicu ya vindicativu. La pallabra aplícase a vegaes al propiu edificiu, una vez *okupáu* o *invadíu*, y a les persones que lu utilicen se-yos suel conocer como *okupes*.

Los medios de comunicación nel casu d'España popularizaron la espresión *Movimientu okupa*, que nun siempres ye aceutada polos sos protagonistes.

## Okupa

La pallabra *Okupa* y los sos derivaos remanez, obviamente, d**ocupación''. La ocupación de viviendes abandonaes esistió siempres, y n'[[España]] conoció un gran puxu demientres los [[años 1960]] y [[años 1970|70]], como forma de dar salida a la gran demanda xenerada pola afluyencia de [[población]] del campu a les ciudaes. 

Los ''okupes'' xurden a mediaos de los [[años 1980|80]] a imaxe y semeyanza de los [[squatters|''squatters'']] [[Inglaterra|ingleses]]. Depués de delles duldes col alcuñu (pos nun esistía en [[castellán]] pallabra dala pa nomar la ocupación de viviendes y llocales), adopten el nome d**okupes*, escritu con una *k* [[contracultura]]l y [[punk]]. Pa los *okupes*, la estremancia ente ocupar y *okupar* reside nel calter políticu d'esta cabera aición, na que la toma d'un edificiu abandonáu nun ye sólo una fin sinón tamién un mediu pa denunciar les torgues d'accesu a una vivienda.


La pallabra *okupa* y los sos derivaos foi popularizada pola prensa de mou que, si bien nun ta reconocida académicamente, ye d'usu corriente tantu na llingua coloquial como nos medios de comunicación, ansí como nos diccionarios billingües como equivalente español del inglés *squat*. Por embargu, na so aceición popularizada pola prensa vien utilizándose pa designar a cualaquier que s'instale nuna vivienda abandonada, tenga esta aición calter políticu o non. El términu *okupa* pue designar tamién el llugar *okupáu*.

En cuantes a la espresión "movimientu okupa", ye tamién una creación periodística que tuvo una acoyida desigual, anque más bien mala, ente les persones a las que se refier. Munches afirmen radicalmente que nun esiste movimientu talu, sinón una multiplicidá de procesos d*'okupación* non necesariamente rellacionaos. En consonancia con esta idea, se suel preferir el plural *movimientu d'okupaciones*, y tovía más *movimientu de los centros sociales*, considerando que ye'l [[centru social okupáu|centru social]] lo que da sustantividá político al movimientu.<br />la pallabra *okupa* referida a persones se vien refugando estos caberos años por considerar que da un aire de tribu urbana a los qu'utilicen cases abandonaes pa vivir y mazcara la motivación real de les *okupaciones'': la gueta d'una vivienda o un espaciu de socialización y la denuncia de la especulación urbanística.

## Movimientu Okupa n'Asturies
## Ver tamién
* Centru social okupáu
* Neorruralismu
* Desaloxu
* Ciberokupa
* Cases okupaes
Augusto Pinochet

**Augusto José Ramón Pinochet Ugarte**  foi un militar y políticu chilenu.

Pinochet algamó en 1973 el cargu de Comandante en Xefe del Exércitu de Chile. El 11 de setiembre d'esi añu, empobinó un Golpe d'Estáu que derrocó al gobiernu electu del cabezaleru d'izquierdes Salvador Allende, que morrió mientres l'asaltu de los militares al palaciu presidencial, el Palaciu de la Moneda. Pinochet faise entós col gobiernu del país, primero baxo'l cargu de Presidente de la Xunta Militar de Gobiernu (que caltuvo hasta 1981), al que se sumó'l títulu de Xefe Supremu de la Nación el 27 de xunu de 1974, y que-y confería'l poder executivu.

El 16 d'avientu del mesmu añu, fízose col cargu de Presidente de la República chilena, nel que sería ratificáu na Constitución Política de la República de Chile de 1980. Pa entós, Pinochet y la so Xunta Militar nel gobiernu empobinaren un procesu de represión de la oposición política, fundamentalmente al traviés de la nomada *Direición de Intelixencia Nacional ([[DINA]])*', a la que se-y atribuyen al rodiu de 3.100 muertes, según la Comisión de Verdá y Reconciliación (conocida tamién como Comisión Rettig). Al tiempu, cientos de miles de chilenos salíen del país pa fuxir del sistema represivu impuestu pol gobiernu de Pinochet.
 
El so gobiernu terminaría tres de la derrota nel Plebiscitu Nacional de 1988 y la so sustitución por Patricio Aylwin en 1990. Pinochet caltendría entós el cargu de comandante hasta'l 10 de marzu de 1998, y al día siguiente asumiría'l cargu de senador vitaliciu, qu'exercería dafechu pente dos meses, y que-y apurría inmunidá xudicial.

La dictadura de Pinochet foi ampliamente refugada tanto nel país como nel restu del mundu poles estremaes violaciones de derechos humanos del so Réxime Militar, polo que Pinochet debió enfrentar dellos procesos xudiciales, entamaos con una orde de detención internacional en 1998 dictada dende España, pero que nun llegaron a condergar al dictador enantes de la so muerte.

## Referencies

## Enllaces esternos
Buró Socialista Internacional

El **Buró Socialista Internacional** (**BSI**) foi'l muérganu executivu y informativu permanente de la Segunda Internacional. Creáu pol Congresu de 1900 celebráu en París. La so sede taba en Bruxeles (Bélxica). Tuvo integráu por representantes de tolos partíos socialistes adheríos a ella. Cada partíu tenía dos delegaos que lu representaben énte'l BSI. 

La so xera yera caltener contautu y informar de les actividaes, discusiones y opiniones de los partíos miembros, intercambiar correspondencia ente estos, planificar y convocar los congresos de la Internacional y informar de les sos resoluciones, informar de les actividaes de los partíos miembros y promover la so organización, mediar nos conflictos ente ellos, esaminar les solicitúes d'ingresu a la Internacional, y la rellaciones con organizaciones fraternales.

Presidente del so Comité Executivu yera Emile Vandervelde (1900-1916) y como Secretarios Xenerales tuvo a Victor Serwy (1900-1905) y Camille Huysmans (1905-1916).

Al crease en 1923 la Internacional Obrera y Socialista, camudó la so denominación el Buró, siendo'l so Presidente Vandervelde (1923-1938) y Secretariu Friedrich Adler (1923-1939).

## Referencies

## Enllaces esternos
Xunión Internacional d'Organizaciones Xuveniles Socialistes

La **Xunión Internacional d'Organizaciones Xuveniles Socialistes** (, **IVSJO**) foi la rama xuvenil de la Segunda Internacional. Fundada ente'l 24 y el 26 agostu de 1907 en Stuttgart. La IVSJO tuvo la so sede en Viena (Austria). Secretarios fueron Hendrik de Man hasta 1908 cuando'l cargu foi asumíu por Robert Danneberg (1908-1915).

N'abril de 1915 faise una conferencia en Berna (Suiza) onde asisten nueve delgaciones, nella xurden diferencies d'opiniones sobre la situación de la guerra que lleven a una posterior quiebra demientres l'año. Creáse'l Buró Internacional de la Mocedá con Willi Münzenberg de cabezaleru. Esta organizacion caltién rellaciones cola izquierda de Zimmerwald (grupos socialistes contrarios a la guerra). Quienes entamen en 1919 la Internacional de la Xuventú Comunista, que s'asocia a la Internacional Comunista.

Los grupos socialdemocrates creean la Internacional de Xuventues Obreres (1921-1923, afiliada a la Segunda Internacional) y la Unión Internacional d'Organizaciones de la Xuventú Socialista (1921-1923, afiliada a UPSAI). Estes dos ultimes fusionense pa crear la Internacional de la Xuventú Socialista en 1923 mientres el Congresu fundacional de la Internacional Obrera y Socialista.

Conferencies de la IVSJO
*1907 Stuttgart (Alemaña)
*1910 Copenhaguen (Dinamarca)
*1912 Basilea (Suiza)
*1915 Berna

## Referencies

## Enllaces esternos
Bandera Collorada

La **bandera collorada** ye un emblema socialista, comunista y en xeneral tamién del movimientu obreru asociáu particularmente cola izquierda revolucionaria, anque tamién forma parte de la tradición socialdemócrata y llaborista, siendo un estandarte usáu por partíos como'l Partíu Llaborista nel Reinu Xuníu, el Partíu Socialista Francés y grupos asemeyaos nel mundu enteru. L'usu polos socialdemócrates menguó nos últimos tiempos, si bien ye necesario anotar que munchos d'ellos alloñáronse de la izquierda política. D'otra banda, el sentíu radical de la bandera ye muncho más antiguu que'l socialismu.

Ye común ver banderes colloraes sobreimpreses colos nombres o emblemes de partíos, movimientos, organizaciones o sindicatos. Las banderes colloraes son con frecuencia vistes en protestes, manifestaciones y marches. El colloráu ye'l *color del desafíu* tanto como tamién un símbolu del sangre de la clas trabayadora, el proletariáu.

La bandera collorada ta fuertemente asociada na concencia popular col comunismu; esta idea formóse probablemente poles banderes de la República Popular China y de la XRSS. Otros estaos socialistes, como Vietnam, tamién tienen banderes mayoritariamente coloraes. De toes formes, otros estaos y territorios de gobiernos non socialistes tamién caltienen banderes colloraes por razones históriques. La espresión *bandera colorada* utilizárase tamién nos cancios o marches conmemoratives de dellos partíos o movimientos d'inclín socialista; como se ve nel casu del desaparecíu Partíu Comunista Italianu, y que'l so himnu nómase precisamente *Bandera Collorada*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Manifestación

Una **manifestación** ye la muestra pública de la opinión d'un grupu activista (económica, política o social, sobre too), con una congregación nes cais, polo xeneral nun llugar o nuna fecha simbólicos y asociaos con esa opinión. El propósitu d'una manifestación ye amosar qu'una parte significativa de la población ye favoratible o ta ala escontra d'una determinada política, persona, llei, etc.

L'ésitu d'una manifestación suel ser consideráu mayor cuanta más xente participa.

En dalgunes manifestaciones prodúcense disturbios y violencia contra oxetos, establecimientos o la policía.

Xeneralmente, otros mecanismos de protesta como la fuelga (especialmente les fuelgues xenerales) van acompangaos de manifestaciones.

## Llista de manifestaciones relevantes
*Manifestaciones mundiales contra la guerra d'Iraq (15 de febreru de 2003 y otres feches)
*El Primeru de mayu hai manifestaciones de trabayadores en tol mundu dende 1889.

## Ver tamién
*Encierru
*Sentada
*Sentada virtual
*Fuelga de fame
*Escrache
*Cacerolada
*Piquete
*Boicot
*Disturbiu
*Motín del pan

## Referencies

## Enllaces esternos
Encierru (manifestación)

Un **encierru** ye una forma de protesta o manifestación llevada a cau por un grupu persones, les cuales se cantienen dientru d'un edificiu demientres dalgún tiempu determináu.

Conocíu ye l'encierru onde morrieron abrasaes 146 muyeres trabayadores de la fábrica testil Cotton de Nueva York, nuna quema provocada poles bombes incendiaríes que-yos llanzaron énte la ñegativa d'abandonar l'edificiu nel que protestaben polos baxos salarios y les permales condiciones de trabayu que padecíen.

N'Asturies ún de los encierros más famosu foi'l de los trabayadores de Duro Felguera na catedral d'Uviéu dende la nuechebona de 1996 hasta payares de 1997.

## Referencies

## Enllaces esternos