Mieu

El **mieu** o **medrana** ye una emoción carauterizada por una intensa sensación desagradable provocada pola perceición d'un peligru, real o supuestu, presente, futuru o inclusive pasáu. Ye una emoción primaria que se deriva del iñerizu natural al riesgu o l'amenaza, y manifiéstase en tolos animales, lo qu'inclúi al ser humanu. La máxima espresión del mieu ye'l terror. Amás el mieu ta rellacionáu cola ansiedá.

Esiste mieu real cuando la so dimensión ta en correspondencia cola dimensión de l'amenaza. Esiste mieu neuróticu cuando la intensidá del ataque de mieu nun tien nenguna rellación col peligru. Dambos, mieu real y mieu neurótico, fueron términos definíos por Sigmund Freud na so teoría del mieu. Na actualidá esisten dos conceutos distintos sobre'l mieu, que correspuenden a los dos grandes teoríes psicolóxiques que tenemos: el conductismu y la psicoloxía fonda. Según el conceutu conductista'l mieu ye daqué aprendíu. El modelu de la psicoloxía fonda ye dafechu distintu. Nesti casu, el mieu esistente correspuende a un conflictu básicu inconsciente y non resueltu, al que fai referencia.

## Enfoques sobre'l mieu
Dende'l puntu de vista biolóxicu, el mieu ye un esquema adaptativu, y constitúi un mecanismu de sobrevivencia y de defensa, surdíu pa dexar al individuu responder ante situaciones adverses con rapidez y eficacia. Nesi sentíu, ye normal y beneficiosu pal individuu y pal so especie.

Dende'l puntu de vista neurolóxicu ye una forma común d'organización del celebru primariu de los seres vivos, y esencialmente consiste na activación de l'amígdala, asitiada nel lóbulu temporal.

Dende'l puntu de vista psicolóxicu, ye un estáu afeutivu, emocional, necesariu pa la correuta adautación del organismu al mediu, que provoca congoxa y ansiedá na persona, una y bones la persona puede sentir mieu ensin que paeza esistir un motivu claru.

Dende'l puntu de vista social y cultural, el mieu puede formar parte del carácter de la persona o de la organización social. Poder por tantu aprender a tarrecer oxetos o contestos, y tamién puede aprendese a nun tarrecelos, rellacionar de manera complexa con otros sentimientos (*mieu al mieu, mieu al [[amor]], [[Necrofobia|mieu a la muerte]], mieu al ridículu*) y guarda estrecha rellación colos distintos elementos de la cultura.

Dende'l puntu de vista evolutivu'l mieu ye un complementu y una estensión de la función del dolor. El mieu sollértanos de peligros que nun nos causaron dalgún dolor, sinón más bien una amenaza a la salú o a la sobrevivencia. De la mesma en que'l dolor apaez cuando daqué nocivu ataca'l nuesu cuerpu'l mieu apaez metanes una situación na que se cuerre peligru. 

Pa dalgunos, el mieu nel ser humanu nun guarda nenguna rellación fisiolóxica (como reaición d'alerta), sinón que ye un productu de la conciencia, qu'espande'l nuesu nivel de conocencia.

## Fisioloxía, psicoloxía y bioquímica del mieu

El mecanismu que desamarra'l mieu atópase, tantu en persones como n'animales, nel celebru, concretamente nel celebru reptiliano, que s'encarga de regular aiciones esenciales pa la sobrevivencia como comer y alendar, y nel sistema límbico, que ye l'encargáu de regular les emociones, la llucha, la fuxida, la evitación del dolor y polo xeneral toles funciones de caltenimientu del individuu y de la especie. Esti sistema revisa de manera constante (inclusive mientres el suañu) tola información que se recibe al traviés de los sentíos, y facer por aciu la estructura llamada amígdala cerebral, que controla les emociones básiques, como'l mieu y el ciñu, y encárgase d'alcontrar la fonte del peligru. Cuando la amígdala actívase desencadénase la sensación de mieu y ansiedá, y la so respuesta puede ser la fuxida, l'enfrentamientu o la paralización. Atopóse que la sensación de mieu ta mediada pola actuación de la hormona antidiurética (o "vasopresina") na amígdala cerebral y que la del ciñu tar pola de la hormona oxitocina, tamién na amígdala. Ta n'estudiu un antagonista selectivu de la vasopresina, el compuestu SSR149415, que bloquia la sensación de mieu "social" —mieu escontra otros animales de la mesma especie— pero non otros tipos de mieu; los fármacos que bloquien el mieu social por antagonismu de la vasopresina ye posible que nunca se comercialicen daes les funciones, biolóxiques y d'otros tipos, que tien tal tipu de mieu nel funcionamientu de les sociedaes animales incluyida la humana (ye de destacar que l'etanol inhibe la producción de vasopresina); estudios con resonancia magnética de la amígdala cerebral tán atopando datos qu'indiquen que los llamaos "sicópates sociales" sufren atrofia de les amígdalas cerebrales lo que-yos provocaría la perda del mieu social y del ciñu que-yos caracteriza. Ye interesante señalar que'l mieu al dañu físicu provoca la mesma reaición que la medrana a un dolor psicolóxicu.

La extirpación de la amígdala paez esaniciar el mieu n'animales, pero tal cosa nun asocede n'humanos (qu'a lo sumo camuden el so personalidá y fáense más calmos), nos que'l mecanismu del mieu y l'agresividá ye más complexu y interactúa cola corteza cerebral y otres partes del sistema límbico.

El mieu produz cambeos fisiolóxicos inmediatos: amóntase'l metabolismu celular, aumenta la presión arterial, la glucosa en sangre y l'actividá cerebral, según la cuayamientu sanguínea. El sistema inmunolóxicu detiénse (al igual que toa función non esencial), el sangre flúi a los músculos mayores (especialmente a les estremidaes inferiores, en preparación pa la fuxida) y el corazón bombia sangre a gran velocidá pa llevar hormones a les célules (especialmente adrenalina). Tamién se producen importantes cambeos faciales: agrandamientu de los güeyos p'ameyorar la visión, dilatación de les pupiles pa facilitar l'almisión de lluz, la frente engúrriase y los llabios espurrir horizontalmente.

Como'l sistema límbico afita la so atención nel oxetu amenazante, los lóbulos fronteros (encargaos de camudar l'atención consciente d'una cosa a otra) desactivar parcialmente. Mientres un ataque de llerza l'atención consciente queda fita nel peligru, y si los síntomes fisiolóxicos como'l ritmu cardiacu o la presión sanguínea son interpretaos pol suxetu como una confirmación de la realidá de l'amenaza produz una retroalimentación del mieu, que torga una ponderación del auténticu riesgu. Esto asocede, especialmente, nel casu de les fobies: l'atención del fóbico ye incapaz d'emprestar atención a otra cosa y magnifica el peligru ante la incomprensión de los presentes.

L'afitamientu na memoria d'un episodiu de mieu intenso (o d'un trauma) nun ye inmediata. Según los investigadores Min Zhuo, Bao Ming Li y Bong Kiun Kaang l'activación de los receptores NMDA (que son les molécules que reciben les señales bioquímiques que provoquen un efeutu fisiolóxicu concretu) provoca que nesos receptores produza una buelga nes célules cerebrales. En concretu, sería la subunidad molecular llamada NR2B la que sirviría de marca de memoria. N'esperimentos realizaos con mures, el bloquéu de la NR2B na corteza prefrontal produció la desapaición de la reaición a un mieu primeramente esperimentáu.

Otru estudiu sobre lo que provoca mieu nuna persona; realizáu por un equipu d'investigadores alemanes de la Clínica Universitaria Charité de Berlín, y conducíu pol psiquiatra Andreas Heinz demostró la rellación ente la dopamina y la sensación de mieu.

Esti estudiu refundió que la dopamina, una sustancia neurotransmisora, aguiya o frena l'actividá de les célules nervioses nel celebru. Nesti estudiu atopóse que poca dopamina en delles árees del celebru provoca la interrupción o tresformación de la comunicación ente les célules nervioses. Les persones con una elevada concentración de dopamina na amígdala cerebral (Corpus amygdaloideum), área nel celebru que participa nel procesamientu emocional, reaccionaron con más mieu y estrés qu'aquelles persones con una menor concentración de dicha sustancia.

Amás concluyóse qu'hai otru factor qu'inflúi nes sensaciones de mieu; este ye la comunicación esistente ente la amígdala cerebral y el cíngulo anterior, otra rexón cerebral. Dambes tán interconectaes al traviés de fibres nervioses. Estes rexones comuníquense cuando la persona percibe daqué negativu. Cuanta más comunicación hai ente dambes rexones, menos mieu sentíen les persones afeutaes; sicasí persones con poco o probe comunicación sienten más mieu.

Demostróse qu'al traviés de la sicoterapia puede promovese la comunicación de la amígdala cerebral y el cíngulo anterior, polo que les persones afeutada podríen aprender a actuar con menos mieu y a tener una mayor seguridá en sí mesmes.

## Considerancies xurídiques
Na midida na que el mieu puede restar autonomía decisoria al suxetu apuerta a un eximente de responsabilidá. El derechu romanu estableció nel 79&nbsp;e.&nbsp;C. (por aciu una innovación xurídica introducida por un pretor llamáu Octavius) l'aición "metus causa" (por causa del mieu) como eximente de responsabilidá. Nos siete partíes (Part. 7 tit 3.3.l.7) establecer nel derechu castellanu la invalidez de pleitos o declaraciones realizaos so mieu, y el derechu actual determina que'l mieu ye causa eximente de responsabilidá criminal. Pal casu del modernu derechu continental, y en concretu pal español, por casu, establezse que:

Magar la doctrina española nun esclaria de forma unánime qué naturaleza xurídica tien la eximente del mieu insuperable, ye opinión xeneralizada que se basa nel principiu de non exigibilidad d'otra conducta”, y n'ocasiones venceyar a la llexítima defensa. Especifícase que'l mieu puede nun ser l'únicu motivu de la conducta ilícita, pero sí hai de ser motivu preponderante. La xurisprudencia del Tribunal Supremu español n'ocasiones (y de manera escepcional) nun acepta la eximente de mieu insuperable en ciertos delitos d'aición (al entender que quien actúa facer superando'l mieu), y nun esixe, sicasí, que'l peligru sía real (pos pue ser imaxinariu) nin inminente.

Lo mesmo asocede nel derechu civil y nel canónicu católicu, nos que'l defectu del consentimientu por mieu ye, por casu, causa de nulidá matrimonial.

## Terminoloxía

El mieu ye la perturbación angustiosa del ánimu por un riesgu o dañu real o imaxinariu”. El vocablu procede del llatín *metus*, que tien significáu análogu. Como toles emociones almite graduación, y asina el diccionariu ideolóxicu de Julio Casares establez dellos términos asociaos, como medrana, rocea, remor, coruxía, espantu, medrana, terror, horror, fobia, plasmu, alarma, peligru o llerza. 

Unu de los primeros testimonios del usu d'esta pallabra en castellán escritu, según el diccionariu d'autoridaes atópase na obra llexislativa conocida como les Siete Partíes (Part. 7 tit 3.3.l.7):

José Antonio Marina y Marisa López Penes, nel so *Diccionariu de los sentimientos*, analicen les rellaciones que pueden establecese ente distintos vocablos d'un mesmu campu semánticu emocional, lo que nos dexa conocer la so matización y la so gradación. **Riesgu** (*resecare*, romper un risco el cascu d'una embarcación), y **peligru** (de la raigañu indoeuropéu *per-*, dir palantre, enfusar ayures) son pallabres rellacionaes col mieu. **Medrana** ye'l mieu a daqué que se piensa que yá asocedió, y **remor** ye l'iñerizu a tocar daqué. **Coruxía** (mieu curtio) procede del caló y significa orixinariamente apestar, y rellaciónase col afloxamientu d'esfínteres que produz el mieu. La gradación del mieu na llingua castellana, según estos autores, empieza col mieu intensivo, la **[[fobia]]**, el **terror** y el **medrana** (esti postreru del indoeuropéu *peu-*, cutir, d'onde proceden tamién **pavura** y **espantu**). El **llerza** ye'l mieu ensin fundamentu, coleutivu y desafranáu (pallabra derivada del nome del dios Pan, y refierse al mieu a los ruíos perturbadores de la naturaleza). Esiste tamién un mieu curtio y súbito, procedente d'una causa pequeña, el **plasmu** (procedente del portugués), y tamién la **sollerta** (que significa, etimológicamente, "a les armes").

La llingüística comparada dexa reconocer les diferencies de vocabulariu emocional ente cultures. En francés, 

N'inglés ye tamién abondosu la variedá de términos pa describir el mieu: *worry* (esmolición), *anxiety* (ansiedá), *terror* (terror), *fright* (espantu o plasmu), *paranoya* (paranoya), *horror* (horror) , *panic* (llerza individual o coleutivu), *persecution complex* (zuna persecutoria) o *dread* (medrana). La *phobia* ye paranoya estrema, y la *distrust* (rocea) ye'l mieu interpersonal. El *terror* (terror) referir a un estáu pronunciáu de mieu posterior al estáu d'horror ante un peligru inmediatu, y que puede provocar aiciones atípiques ya irracionales en quien lo siente.

N'alemán empléguense les pallabres *Furcht* (mieu), *Sorge* (esmolición), *Bammel* (ponese nerviosu). El términu quiciabes más emplegáu, *[[Angst]]* (mieu o ansiedá), d'ocho siglos d'antigüedá, provién del raigañu indogermánica *anghu-* (restricción), y evolucionó na pallabra del antiguu altu alemán *angust*, que caltuvo'l significáu de *restricción*, al igual que la pallabra llatina *congoxa*, col mesmu orixe etimolóxicu. La pallabra *Angst* estender al inglés *angst*, onde s'emplega col significáu de mieu esistencial o pa referise a una ansiendad intensa en llugar de la pallabra *anxiety*, y emplégase por casu na espresión *angst-ridden* (tar apoderáu pol mieu). El términu foi probablemente importáu al inglés por George Eliot en 1849.

La escasa variación de significaos ente llingües cercanes indica que'l mieu ye un sentimientu universal. Pero l'antropoloxía y la socioloxía amuesen que'l mieu tien una modulación cultural, lo que se va analizar n'otru apartáu d'esti artículu.

## El mieu como construcción cultural
Catherine Lutz estudió la variabilidá cultural del mieu. Según les sos averiguaciones, la comunidá *ifaluk* considera positiva la cobardía, y por tanto pa ellos ye bonu confesar el mieu pos ye prueba de ser persona inofensiva y medrosa de les lleis del grupu.

Joanna Bourke, autora de *Fear: a Cultural History* (El mieu: una historia cultural) revela que'l mieu, como un sentimientu coleutivu ya individual, varia coles dómines y los contestos históricos.

Esta investigadora sostién que'l principal tresmisor actual del mieu son los medios de comunicación de mases, pero sía que non precísase de la credulidad de la sociedá por que la llerza españe. N'estudiando los archivos históricos, l'autora amuesa cómo ente 1947 y 1954 españó una llerza colectivo ante l'abusu sexual de neños, magar que los periódicos llevaben años publicando esi tipu de noticies. Otru casu estudiáu pola autora ye la llerza colectivo desamarráu pola retresmisión de *[[La guerra de los mundos (radio)|La guerra de los mundos]]* por Orson Welles en 1938, cuando una ficción radiada sobre un ataque alienígena a la tierra desamarró l'alarma ente los estauxunidenses. L'autora recuerda que'l precedente d'esi esperimentu (una emisión equivalente de la BBC realizada por Ronald Knox en 1926, con idéntiques resultancies de mieu colectivo nel Reinu Xuníu) foi escaecíu, seique por un posterior sentimientu de vergüenza coleutiva:

La profesionalización de los prevocadores del mieu ye asina una carauterística de la nuesa dómina, según Joanna Bourke:

L'autora conclúi que'l mieu ye tamién una arma de dominación política y de control social. Son diversos los autores que denuncien l'usu políticu del mieu como forma de control de la población, faciéndose fincapié na creación de falsos escenarios d'inseguridá ciudadana.

A lo llargo de la historia hubo tou tipu de movimientos sociales y culturales encontaos nel mieu a daqué: el milenarismu, en mieu al efeutu 2000 o los movimientos apocalípticos. El mieu ye tamién una arma de guerra, emplegada con avezamientu na guerra moderna gracies al desenvolvimientu de l'aviación

## El mieu nel arte

La presencia del mieu nel arte ye ubicua. Tal ye asina que constitúi un xéneru narrativu por sigo mesmu (cuento de mieu, noveles de terror) llargamente cultiváu sobremanera a partir del sieglu XIX por autores d'inspiración romántica como Edgar Allan Poe, Howard Phillips Lovecraft o inclusive Gustavo Adolfo Bécquer. La lliteratura xeneró personaxes específicos pa retratar el terror y el mieu, como Drácula o'l bisarma de Frankenstein. Ye tamién un xéneru cinematográficu (el cine de terror). La escultura occidental, especialmente la medieval coles sos interpretaciones del apocalipsis, alzó'l mieu a categoría d'arte. La pintura, especialmente la contemporánea, retrató les congoxa del ser humanu modernu. Un exemplu conocíu ye'l del pintor espresionista Edvard Munch nel so emblemáticu cuadru *[[El berru]]*, anque los exemplos podríen multiplicase a casi toles dómines, como nel casu d'El Bosco, Brueghel o les obres de Piranesi.

## Mieu y sociedá
El mieu ye una carauterística inherente a la sociedá humana: ta na base del so sistema educativu (que, como espunxo de manera radical Skinner, en bona midida definir pol esquema básicu del premiu y del castigu) y ye una pilastra del procesu socializador. Bona parte del sistema normativu encontar nel mieu, como amuesa'l Derechu Penal.

Dende l'ámbitu de la ciencia política y la filosofía el mieu identificóse como una de les carauterístiques de la sociedá postmoderna. Ulrich Beck denominar *risikogesellschaft* (sociedá del riesgu) na midida na que ye agora'l momentu en que per primer vegada la especie humana enfrentar a la posibilidá de la so propia destrucción y estinción.

## Mieu y formación militar
Nos ámbitos castrenses, una bona parte del entrenamientu del soldáu y n'especial de les fuercies especiales ta empobinada al control del mieu pa d'esta miente formar soldaos, oficiales y comandos seguros de sigo mesmos y autómatamente efectivos a la d'actuar. Pa ello enfréntense a los soldaos a escenarios que causen medrana, como abasnar baxu alambre d'escayos sol fueu d'ametralladores, esplosiones, caminar sobre campo minaos, guerra de guerrilles, combati cuerpu a cuerpu, etc.

## Mieu y relixón

La Torá fai mención al mieu nel so primer llibru Bereshit. En concretu, el mieu convertir n'atributu humanu por causa del plan divín: 

 
Les relixones monoteístes evidencian un tipu de mieu relixoso, el medrana de Dios y cada una, dende'l xudaísmu hasta'l islam desenvolvieron el so particular teoloxía al respeutu. Ye de destacar que ciertes relixones recurren a adoctrinar nel periodu de deprendimientu infantil con amenaces de sufrimientu infinitu y eternu si nun se cree nos sos postulaos y si nun se cumplen les sos normes. Otres relixones, como'l budismu, encóntense direutamente na necesidá d'evitar el dolor y el sufrimientu, y por tanto, de manera indireuta, tienen una especial rellación col mieu.

Nel cristianismu, el mieu ta rellacionáu col comportamientu d'un individuu y la conciencia, p. ex. nel llibru de Proverbios 28:1 diz: 

Per otru llau ta la medrana benigna, este ye una medrana reverente, inclúi'l respetu y la obediencia, p. ex.: 

## Referencies

27. http://www.nature.com/neuro/journal/v14/n5/full/nn.2808.html 
28. http://www.dw-world.de/dw/article/0,,3763021,00.html La dopamina nel celebru determina'l mieu y la valentía

## Bibliografía
* *Diccionariu ideolóxicu de la real Academia Española*, Ed. Gustavo Gili, 1997, ISBN 84-252-0126-8
* J. A. Marina y M. L. Penes, *Diccionariu de los sentimientos*, ed Anagrama, 1999 ISBN 84-339-6691-X
* *Diccionariu de la RAE*, 1999, ISBN 84-239-9416-3
* Catherine Lutz, *Unnatural Emotions: Everyday Sentiments on a Micronesian Atoll and Their Challenge to Western Theory*, 1988.
* Sven Linqvit. Hestoria de los bombardeos. Turner, 2002, ISBN 84-7506-539-2.
* Cerezo Mir, Cursu de Derechu penal español, tomu III, páx.139, Tecnos, ISBN 84-309-3714-5

## Ver tamién
* Ataque de llerza
* Terror
* Congoxa
* Sentimientu
* Emociones

## Enllaces esternos