Cedrus

Los **cedros** constitúin un xéneru de coníferes pináceas. Son árboles de gran tamañu, de madera golioso y copa cónica o vertical, bien utilizaos pa ornamentación de parques. Tienen una distribución dixunta: Norte d'África, Oriente Mediu y el Himalaya.

La pallabra «cedru» procede del llatín *cedrus*, que de la mesma vien del griegu (*kedros*), espresión cola que se denominaba tamién al enebro.

El cedru ye l'árbol nacional d'El Líbanu y la so figura figura sobre la bandera d'esti país.

## Especies
Esisten cuatro especies de cedros:
* Cedru d'El Líbanu, *[[Cedrus libani]]* A.Rich.
* Cedru del Atles, *[[Cedrus atlantica]]* (Endl.) G.Manetti ex Carrière 
* Cedru de Xipre, *[[Cedrus brevifolia]]* Henry
* Cedru del Himalaya, *[[Cedrus deodara]]* (Roxb. ex D.Don) G.Don.

La clasificación taxonómica de los cedros ye oxetu de discutiniu. Dellos botánicos amenorguen les cuatro especies a trés, considerando que'l cedru de Xipre ye una subespecie del cedru d'El Líbanu (*Cedrus libani* subsp. *brevifolia*). Otros creen que'l cedru del Atles ye tamién una subespecie del cedru d'El Líbanu (*Cedrus libani* subsp. *atlantica*) y llinden a dos el númberu d'especies.

### Cedru d'El Líbanu

Crez nes árees montascoses de la rexón mediterránea, dende Turquía y El Líbanu hasta Marruecos. Tien dos subespecies: el cedru d'El Líbanu (*Cedrus libani* subsp. *libani*; El Líbanu, oeste de Siria y sur-centro de Turquía) y el cedru de Turquía (*Cedrus libani* subsp. *stenocoma*; suroeste de Turquía).

### Cedru del Atles

Orixinariu del norte d'África (Arxelia, Marruecos). Abonda sobremanera nos Aurés.

### Cedru de Xipre
Ye la más rara de les especies (o subespecies) de cedru y namái s'atopa nos montes Troodos de la islla de Xipre.

### Cedru del Himalaya

Crez nel oeste del Himalaya (India, Paquistán, Caxmir, Nepal y Afganistán), en rimaes ente los 1300 y 2500&nbsp;metros d'altitú.

**<center>Galería d'imáxenes**

Archivu:Groesste Zeder Deutschlands.jpg|Cedru d'El Líbanu
Archivu:Cèdre du Liban Barouk 2005.jpg|Cedru d'El Líbanu
Archivu:Cedre-large.jpg|Cedru d'El Líbanu
Archivu:Cedrus atlantica.jpg|Cedru del Atles
Archivu:Pedrengo cedro nel parco Frizzoni.jpg|Cedru del Himalaya
Archivu:Cedres Chypre.jpg|Cedru de Xipre


## Descripción
Los cedros son grandes árboles de 25 a 50 metros d'altor, nos que les fueyes ―aguyes perennes y curties (de 2&nbsp;a&nbsp;4&nbsp;cm), un pocu apuntiaes, pero más llargues (de 3&nbsp;a&nbsp;6&nbsp;cm) y más flexibles nel casu del cedru del Himalaya― axuntar en ramilletes sobre ramines curties. La so copa, afilada mientres la so mocedá, toma una forma tabular carauterística a partir de los delgaos, dixebrándose antes de la so cayida del árbol. Les granes triangulares tienen ales.

Los cedros pueden vivir más de 2000 años.

## Usu
### Árboles ornamentales
Los cedros fueron introducíos n'Europa ellí onde son llargamente utilizaos como árboles d'ornamientu en xardinos. Esisten numberoses variedaes hortícolas.

Una de les variedaes más conocíes ye'l cedru azul», *Cedrus atlantica* 'Glauca', que tamién esiste con forma de desmayu: *Cedrus atlantica* 'Glauca pendula'.

### Madera

La madera de cedru d'El Líbanu foi profusamente utilizada como material de construcción nel Antiguu Exiptu y ―según la *Biblia*― utilizar pa construyir el primer Templu de Xerusalén, (posiblemente escontra'l 976 e.C.).
La so madera tien la cualidá d'estornar a inseutos y viérbenes, y un golor peculiar. El cedru ―*erez* n'hebréu― ye l'árbol más citáu de la Biblia.

Sicasí, por ser una madera bastante fráxil, el so emplegu en carpintería ye bien llindáu. Les sos propiedaes d'imputridez facer aparente na construcción naval y la fabricación de sarcófagos. Usar na construcción, sobremanera como recubrimientu de murios esteriores *(bevel-siding)* y para texes de madera *(shingles)*.

La madera noble d'esti árbol ye útil pa crear preseos musicales, como guitarres, de gran sonoridá y guapura, según pa iguar oxetos talla en madera artesanu (arques, xoyeros, etc.). Tamién s'usa davezu na fabricación de llapiceros.

### Esencia y resina
L'aceite natural arumosu del cedru del Atles tien propiedaes antisépticas.
Nun confundir esti aceite col aceite de cedru utilizáu pa la observación microscópica, estrayíu del enebro de Virginia, por eso llamáu cedru de Virginia.

Pa los exipcios antiguos, la esencia del cedru utilizar nel procesu d'embalsamamientu de momies.

### Simbolismos
# Na maxa caldeo: árbol proteutor de l'acción de los malos espíritus.
# En China ye denomináu árbol del amor non desconfiable
# Na Edá Medieval comentábase, qu'unu de los trés maderos de la cruz, el fabricáu de cedru, representaba al Padre imperecedero
# Almitíen que la so fruta sirvió d'alimentu a Adán.
# Al cedru nomar la "vida de los muertos", pos el golor de la so madera estornaba de los sepulcros inseutos y viérbenes.
# A dicir de ciertu personaxe, Pitágoras preconizaba como una de les plantes más auténtiques pa emponderar la divinidá fuera'l cedru, xunto al ciprés, la encina, el lloréu y el mirto.
# El cedru arreya'l maxestosu signu de la inmortalidá, perdurabilidad, dignidá y pujanza.
# "El xustu va floriar como la palmera; va crecer como **cedru** n'El Líbanu". (Salmos 92:12 RV 1960)

## Otros árboles denominaos cedros
En ciertos países suelse llamar «cedru» (*cedar*, n'inglés) a delles coníferes. La llista siguiente nun ye refecha:

* Cedru blancu (*[[Thuja occidentalis]]*), la to del Canadá o to occidental.
* Cedru d'Alaska (*[[Cupressus nootkatensis]]*, anguaño *[[Callitropsis nootkatensis]]*), el falsu ciprés de Nootka.
* Cedru de Canaries *([[Juniperus cedrus]])*.
* Cedru de China (*[[Toona sinensis]]*).
* Cedru d'España *([[Juniperus oxycedrus]])*, ye una especie d'enebro d'España.
* Cedru d'inciensu o calocedro (*[[Calocedrus decurrens]]*), el libocedro de California.
* Cedru de San Juan, cedru de Goa o cedru de Bussaco (*[[Cupressus lusitanica]]*), ye una especie de ciprés de Méxicu y Centroamérica.
* Cedru coloráu xaponés o criptomeria xaponesa (*[[Cryptomeria japonica]]*).
* Cedru coloráu occidental o to xigante (*[[Thuja plicata]]*).
* Cedru coloráu oriental, cedru de Virginia o enebro de Virginia (*[[Juniperus virginiana]]*).
* Cedru de les Bermudes o enebro de Bermudes (*[[Juniperus bermudiana]]*), que la so madera ye d'un colloráu más acusáu y l'arume qu'esprende, más duce, que'l del so primu de Virginia.
* Cedru Americanu (*[[Cedrela odorata|Cedrela]] [[odorata]]). *Una especie de Meliácea del continente Americanu.

## Referencies

## Enllaces esternos

* **[http://www.arbolesibericos.es/xenero/cedrus El xéneru Cedrus n'Árboles Ibéricos]**