Friburgu de Brisgovia

**Friburgu de Brisgovia** (, en alemánicu: *Friburg im Brisgau*) ye la cuarta ciudá más grande de Baden-Wurtemberg (Alemaña) por númberu d'habitantes, tres Stuttgart, Mannheim y Karlsruhe, con alredor de 220.000 habitantes y una de les ciudaes más meridionales d'Alemaña. La ciudá independiente na rexón alministrativa del mesmu nome ye sede de la subrexón o asociación rexonal (Regionalverband) *Südlicher Oberrhein* y del distritu de Breisgau-Hochschwarzwald, amás el diseñu de la so bandera coincide cola d'Inglaterra.

El cascu antiguu xunto a la catedral colos famosos Bächle (pequeñes canales d'agua que traviesen la ciudá) ye destín d'unos trés millones de visitantes añalmente. La ciudá considérase una puerta d'entrada a la Selva Negra (Schwarzwald, n'alemán) y conocer pol so clima templáu y soleyeru.

Destaca pol so calter universitariu y ye considerada como capital de la ecoloxía nesti país.

## Historia

Friburgu foi fundada en 1120 pol duque Conrado de Zähringen y dotada de privilexos municipales según el modelu foral de Colonia. El Castiellu de Schlossberg construyir en 1090 pa ser la residencia de los duques de Zähringen. La ciudá goció d'amplios privilexos como mercáu, convirtiéndose n'unu de los centros comerciales de la Selva Negra. La so vida comercial xiraba en redol a la esportación de plata, llana y madera.

En 1200, el duque Bertold V de Zähringen construyó la catedral, d'estilu góticu. Tres la so muerte, la ciudá pasó al so sobrín Egino d'Urach, qu'en 1218 convertir en duque de Friburgu. En 1368, los ciudadanos de Friburgu mercaron la so independencia por 15.000 marcos de plata. Darréu dempués asitiáronse so la soberanía de los Habsburgu austriacos. Nel sieglu XV, la sede de la Dieta Imperial tuvo en Friburgu de Brisgovia, que d'esa manera convertir na capital d'Austria Anterior. En 1457, el duque Alberto VI d'Austria fundó la universidá.

La población foi xabazmente abrasada mientres la guerra de los Trenta Años, nel sieglu XVII, qu'amás dexó la ciudá en ruines. Darréu españaron les guerres ente Austria y Francia, que s'intensificaron mientres la Guerra de Socesión pol tronu d'España. Hasta 1715, la ciudá permaneció ocupada per Francia y finalmente devuelta a Austria.

Mientres les guerres de la Convención, foi de nuevu asediada por Francia. En 1803 foi vencida al duque de Módena, quien la restituyó a los Habsburgu. En 1806, Napoleón Bonaparte integrar na Confederación del Rin, onde permaneció hasta 1818. En 1817 establecióse una diócesis eclesiástica en Friburgu, que se convirtió pocu dempués en see arzobispal de la Renania cimera. Nesta dómina, los políticos lliberales Carl von Rotteck y Carl Theodor Welcker enseñaron na so universidá.

Mientres la segunda metá del sieglu XIX, la ciudá creció rápido. En 1899 matricular na so universidá la primer muyer alemana qu'aportó a estudios cimeros. Mientres la Segunda Guerra Mundial, el 27 de payares de 1944 un ataque aereu aliáu destruyó gran parte de la ciudá, siendo la ciudá ocupada poles tropes franceses n'abril de 1945. Al añu siguiente creóse l'estáu (*Land*) de Baden, del cual convirtióse en capital. Tres la unión con Wurtemberg pa crear Baden-Wurtemberg en 1952, ye la sede de la presidencia de dichu estáu federáu.

El santu patrón de Friburgu ye San Xurde, y la so cruz apaez sobre l'escudu y la bandera de la ciudá. Les banderes de Friburgu y d'Inglaterra son idéntiques.

### Evolución de la población

Na baxa Edá Media y na Edá Moderna vivíen en Friburgu ente 5.000 y 10.000 persones. Friburgu yera la ciudá más grande ente Basilea y Estrasburgu. Solo a empiezos del sieglu XIX cola industrialización aceleróse la crecedera de la población. Si la ciudá tenía 9.050 habitantes en 1800, en 1900 yá cuntaba con 62.000.

Na segunda guerra mundial la ciudá foi oxetu d'ataques aéreos. El númberu d'habitantes baxó de 110.110 nel añu 1939 a 89.275 n'avientu de 1945, un 18,9 per cientu. Yá en 1947 volvió pasar el númberu d'habitantes la frontera de los 100.000, gracies a los refuxaos y espulsaos de los territorios alemanes del este. Dende entós y hasta 1996 doblóse esta cantidá hasta llegar a los 200.000 habitantes.

Con una crecedera de la población d'un 24 per cientu nel periodu que va dende 1980 hasta 2006, ye la ciudá que más crez de too Baden-Wurtemberg. Con una edá media de los sos habitantes de 40,3 años, Friburgu ye una ciudá representativamente nueva. Los estranxeros constitúin el 14,1 per cientu.

La Fundación Bertelsmann ve a Friburgu como un centru económicu”. Nel so indicador de cambéu demográficu agora una crecedera de la población hasta 2020 de 227.879 habitantes (En 2010: 224.751 habitantes, En 2015: 227.974 habitantes).

## Xeografía física
### Situación xeográfica
Friburgu atopar al suroeste de Baden-Wurtemberg, al sureste de la cuenca del Rin cimeru y al oeste de la Selva Negra.

Les ciudaes más próximes son Mulhouse (n'alemán Mülhausen) en Alsacia (Francia) aproximao a 46 km en llinia recta al suroeste, Basilea (Suiza) a 51 km aproximao al sur, Zürich (Suiza) a 85 km aproximao al sureste, Estrasburgu (Francia) a 66 km aproximao al norte, Karlsruhe (Alemaña) a 120 km aproximao al norte, según Stuttgart (Alemaña) a 133 km aproximao al nordeste de Friburgu.

La estensión de la ciudá en direición norte sur ye de 18,6 km y en direición este oeste de 20 km. Dende la frontera del distritu hasta la frontera con Francia hai 3 km y hasta la frontera con Suiza 42 km.

El nome de la cai “Auf der Zinnen” ("nes almenes") recuerda a l'antigua muralla de la ciudá. Aproximao a unos 200 metros al norte d'ésta trescurre'l paralelu 48º N. Esti llugar atópase a entrambos llaos de callar Norte-Sur, que nesti puntu llámase Habsburgerstraßy (Cai Habsburgu) y nél hai un escritu n'adoquinos de distintos colores, de cuenta que puede estremase la llatitú.

### Clima

Friburgu atopar nuna zona con clima templáu y templáu húmedu, onde hai grandes diferencies: Na llanura ye más templáu y secu ente que nes zones de monte ye más bien fríu. Por cuenta de la so temperatura medio de 10,8&nbsp;°C, la ciudá ye considerada como una de les más templaes d'Alemaña.

Tamién con un permediu de 1.740 hores de sol añales, Friburgu ocupa un llugar destacáu. La precipitación media añal de 954 mm ye daqué más alta que la media nacional alemana con cerca de 800 mm. La mayor parte de les precipitaciones cai nos meses de branu, de mayu a agostu, con un valor máximu de 117 mm en xunu. En febreru, con 54 mm cai la mínima cantidá de precipitación.

### Barrios
Barrios de Friburgu son: Altstadt, Betzenhausen Brühl, Ebnet, Günterstal, Haslach, Haid, Herdern, Hochdorf, Kappel, Landwasser, Lehen, Littenweiler, Mooswald, Mundenhof, Munzingen, Neuburg, Oberau, Opfingen, Rieselfeld, Sankt Georgen, Stühlinger, Tiengen, Vauban, Waldsee, Waltershofen, Weingarten, Wiehre y Zähringen.

### Conceyos vecinos
Les siguientes ciudaes y conceyos parten cola ciudá de Friburgu; tán nomaos nel sentíu de les manes del reló, empezando pel norte. Atópense toos nel distritu de Breisgau-Hochschwarzwald sacante Vörstetten, que pertenez al distritu d'Emmendingen: Vörstetten, Gundelfingen, Glottertal, Stegen, Kirchzarten, Oberried (Breisgau), Münstertal/Schwarzwald, Bollschweil, Horben, Au (Breisgau), Merzhausen, Ebringen, Schallstadt, Bad Krozingen, Breisach am Rhein, Merdingen, Gottenheim, Umkirch y March.

## Capital de la ecoloxía

Asitiada a proximidá de la Selva Negra, Suiza y Francia, ye la ciudá alemana con más hores de sol. Ello, sumáu a una constante política ecolóxica de los gobiernos federal y rexonal, fai que Friburgu tenga'l mayor númberu d'instalaciones medioambientales na Xunión Europea (XE).

L'Institutu pa la Ecoloxía tien equí la so sede, el Conseyu Internacional pa Iniciatives Medioambientales tien equí'l so secretariáu européu y amás Friburgu cuenta col Institutu Fraunhofer pa sistemes d'enerxía solar y ye sede de la Sociedá Internacional d'Enerxía Solar (ISES). La ciudá integra un circuitu pa ciclistes d'unos 400 km de llargor, lo que demuestra'l predominiu d'esti mediu de tresporte en Friburgu.

Amás, cada añu celebrar nel mes de xunu *Intersolar*, la mayor feria de la enerxía solar. Lo que la asitia a la cabeza tocantes a enerxía solar fotovoltaica refierse.

El so términu municipal tien una superficie total de 15.306 ha, de les cualos 6.533 son de monte.

## Llugares d'interés

* La Catedral de Friburgu foi construyida en tres etapes, la primera en 1120, la segunda en 1210 y la tercera en 1230. Ye un edificiu d'estilu góticu, anque s'edificó sobre una antigua ilesia, d'estilu románicu, de la qu'entá se caltienen los brazos del cruceru. Nel añu 1354 empezar a llevantar el nuevu presbiteriu, pero nun foi hasta l'añu 1513 que se terminó de construyir. El campanariu, de planta cuadrada, adquier forma d'una pirámide octogonal que s'alza hasta los 116 metros d'altor. La catedral caltién los vitrales orixinales de la Edá Media.

* El Nuevu Conceyu nun foi construyíu hasta 1896 – 1901 al ser reformáu un edificiu renacentista, que sirvió munchos años como edificiu alministrativu y claustru de la Universidá fundada en 1457. Darréu foi tresformáu en Policlínica y Facultá d'Anatomía. Na torre de la nueva ala central del conceyu suena un carillón diariamente a les 12 del mediudía.

* El Vieyu Conceyu foi construyíu ente los años 1557 y 1559 al xunir dellos edificios antiguos. D'antiguo la fachada taba totalmente pintada. Dende l'añu 2007 l'edificiu alluga la oficina d'información y turismu. L'edificiu tien un llamativu color coloráu y un reló de color doráu.

* Lienhart Müller construyó ente 1520 y 1532 los Almacenes de la Plaza de la Catedral (Münsterplatz). Bellos escudos y escultures de Hans Sixt von Staufen afaten la fachada principal n'honor a la Casa de los Austrias. Los almacenes tienen el mesmu color coloráu, na fachada, que'l vieyu conceyu.

* Friburgu caltién trés de les puertes que tuvo na muralla. La Puerta de los Suabos, de gran valor defensivu gracies a la so situación estratéxica al pie d'un encruz de caminos; la Puerta de Martin, que ye la más antigua de les torres de les primeres muralles, construyíes a principios del sieglu XIII, y la Puerta de Breisach, construyida a partir de 1677 nes antigües muralles barroques, mientres la ocupación francesa.

* El so bien calteníu cascu antiguu y el so actividá cultural facer ser bien visitada por turistes. Ye de destacar unu de los museos más grandes de la ciudá, l'Augustinermuseum, con una gran coleición d'artes gráfiques y artesanía de la contorna.

* Friburgu tamién ye bien visitada por persones comenenciudes nes enerxíes anovables y nes sos polítiques de desenvolvimientu debíu al gran ésitu qu'algamaron na ciudá.

## Cultura y tiempu llibre
### Festivales
Nel intre del añu tienen llugar en Friburgu munchos festivales culturales, pel hibiernu por casu el *Mundologia-Festival* con distintes conferencies con fotografíes sobre los países del mundu, pel branu un festival d'improvisación teatral al campu, dende 1983 el festival internacional *Zelt-Musik-Festival* onde se presenta en distintes carpes y escenarios al campu un programa variáu de música, arte, teatru, cabaré y deporte, el *Fest der Innenhöfe* con un ampliu espectru que va dende la música antigua pasando pola música clásica hasta la música mundial, según munchos otros espectáculos especiales. Cada dos años en mayu tien llugar col *freiburger filme forum* un famosu festival de cine etnográficu.

### Música

Friburgu tien un ambiente musical bien activu, lo que se traduz na esistencia de numberoses orquestes y coros, dalgunos d'ellos con sonadía internacional. Grandes impulsos fueron – en distintes direiciones – el conservatoriu de música, con estudiantes y alumnos d'excelencia de tol mundu y la escuela de Friburgu de Jazz & Rock. Amás ta'l Experimentalstudio für akustische Kunst y. V. na estación emisora de la Südwestrundfunks (Radiodifusión del suroeste, traducíu al asturianu), que dende la so fundación en 1969 foi unu de los grandes impulsores de la música moderna.

#### Jazz
* Dieter Ilg ye un contrabajista de jazz acústicu.
* Cécile Verny Quartet con Bernd Heitzler (baxu), Andreas Erchinger (pianu), Torsten Krill (Batería), Cécile Verny (cantante).
* tok tok tok ye un grupu de soul con Tokunbo Akinro & Morten Klein.
Amás esiste un gran númberu d'asociaciones musicales, orquestes de instrumentos de vientu, coros amateur y bandes de distintos estilos musicales d'interés más bien local.

### Premiu de Cultura
El premiu Reinhold-Schneider ye'l premiu a la cultura de la ciudá Friburgu de Brisgovia, que dende 1960 vien otorgándose polo xeneral cada dos años y por veces alternando nes siguientes árees: lliteratura, música y artes escéniques.

## Persones destacaes

### Ciudadanos d'honor
Col títulu de ciudadanu d'honor, la ciudá de Friburgu galardona a persones que fixeron méritos especiales pol aspeutu de la ciudá o pol bienestar de los ciudadanos. Los ciudadanos d'honor de Friburgu van dende l'escultor rococó Johann Christian Wentzinger hasta l'antiguu alcalde Rolf Böhme y el mecenes Eugen Martin na actualidá

### Nacíos na ciudá
En Friburgu nacieron personaxes importantes. Dalgunos camudáronse tres la so nacencia o más tarde, atoparon la so esfera d'aición n'otru llugar y fueron conocíos una vegada ellí. Son artistes como Johann Christian Wentzinger, Julius Bissier, Koh Gabriel Kameda o Edith Picht-Axenfeld, políticos como Karl von Rotteck, Joseph Wirth, Leo Wohleb o Wolfgang Schäuble, científicos como Carl Christian Mez o Karl Rahner o Otto Heinrich Warburg y actores como Til Schweiger.

### Personalidaes rellacionaes con Friburgu
Con Friburgu hai munches personalidaes rellacionaes, qu'o bien vivieron equí o bien atoparon equí la so esfera d'aición y fueron conocíos. Ente ellos, filósofos como Edmund Husserl y Martin Heidegger, científicos como Walter Eucken y Arnold Bergstraesser, el filósofu y matemáticu Ernst Zermelo, escritores como Alfred Döblin, Reinhold Schneider y Christoph Meckel, artistes como Hans Baldung Grien, actores como Alexandra Maria Lara, premios nobel como Friedrich August von Hayek, Georges Köhler y Hermann Staudinger, santos como Edith Stein, entrenadores de fútbol como Joachim Löw.

## Política
### Alcaldes
Los alcaldes dende 1806:

### Conseyu municipal
El conseyu municipal componer de 48 miembros selectos.

La eleición al conceyu municipal del 7 de xunu de 2009 condució a les siguientes resultaos:

*dixebrar de Los verdes y formaron una nueva agrupación.

La columna “Dif.” Amuesa respeutivamente el cambéu en comparanza cola última eleición del conceyu municipal.

### Ciudaes hermaniaes
Friburgu tien delles ciudaes hermaniaes alredor del mundu:
*  Besançon, Francia dende 1959
*  Innsbruck, Austria dende 1963
*  Padua, Italia dende 1967
*  Guildford, Reinu Xuníu dende 1979
*  Madison, Wisconsin, Estaos Xuníos dende 1987
*  Matsuyama, Xapón dende 1988
*  Lviv, Ucraína dende 1989
*  Granada, España dende 1991
*  Isfahán, Irán dende 2000

## Galería

Image:Muenster gegenlicht 1.jpg|La Catedral (Münster)
Image:Freiburg Landschaft vom schlossberg aus.jpg|Vista dende Schlossberg
Image:Freiburg Martinstor.jpg|Puerta de Martín (Martinstor)
Image:Freiburg Schwabentor.jpg|Puerta de Suabia (Schwabentor)
Image:Mcdonalds martinstor freiburg.jpg|McDonald's en Martinstor
Image:Freiburg Schlossberg Aussichtsturm.jpg|Talaya nel Schlossberg (Aussichtsturm)
Image:Freiburg Rathaus.jpg|Conceyu
Image:Freiburg_Hauptbahnhof.JPG|La estación central
Image:Konzerthaus_Freiburg.JPG|Sala de conciertos (Konzerthaus)
Image:Freiburger_Stadttheater.JPG|Teatru Municipal (Stadttheater)
Image:Universität Freiburg Epitaph.jpg|Universidá de Friburgu
Image:Universität Freiburg Kollegiengebäude I (Altbau).jpg|Universidá de Friburgu


## Ver tamién

* Universidá de Friburgu

## Referencies

## Enllaces esternos