Gramática del inglés

Nel sistema verbal l'inglés, al igual que l'alemán y les llingües romances, sufrió una evolución similar. Creáronse "formes compuestes de perfectu" pa espresar l'aspeutu perfectu y "formes perifrástiques" col verbu ser pa espresar l'aspeutu progresivu o continuu. Otra similaridad ye'l desenvolvimientu de formes de futuru a partir de verbos auxiliares. Una diferencia importante ente l'inglés y otres llingües xermániques y romances ye'l debilitamientu del manera suxuntiva.
Igualmente l'inglés, al igual que l'alemán, l'holandés o les llingües romániques, creó artículos definíos xenuinos a partir de formes demostratives. Según la mio ma esto ta bien mal

## Sustantivos

Por cuenta de les semeyances d'orixe del español ya inglés hai una gran cantidá de sustantivos que tienen carauterístiques similares, yá sían escrites o falaes. Tales pallabres denomínense cognaos, esto ye, términos con un mesmu orixe etimolóxicu, pero con distinta evolución fonética y, de cutiu, semántica, y hai en gran cantidá nel idioma, como por casu: *television*- televisión, *China*- China, *France*- Francia, y *America*- América.

Sicasí, esisten tamién numberosos falsos cognaos o falsos amigos, términos con semeyances d'apariencia y significáu, esto ye, paez guardar parentescu con otra pallabra d'un idioma distintu pero que tien un significáu total o parcialmente distintu.

### Regles de pluralización de sustantivos

Pa sustantivos terminaos en *o* (siempres y cuando tea precedida d'una consonante), *s*, *ss*, *sh*, *ch*, *x* y *z*, amiéstase-yos *-es*.

Pa sustantivos terminaos en *y*, pero precedíos d'una lletra consonante, camúdase la *y* por *i* y amiéstase *-ye*.

Pa sustantivos terminaos en *y*, pero precedíos d'una lletra vocal, solamente amiéstase *-s*.

Pa sustantivos terminaos en *f* o *fe*, intercámbiense estes por *ves*.

Casos especiales, son los plurales irregulares:

Pa los demás casos solamente amiéstase *-s*.

## Artículos

Al igual que l'español, los artículos del inglés estremar en definíos ya indefiníos. Los primeros referir a un oxetu n'específicu y los segundos pa lo contrario. 
 
Los artículos van antepuestos al sustantivu: e.g. ***the''' car'' ('''el''' carru). L'inglés tien un namái artículu definíu: ''the''. Ésti sirve pa referise a un oxetu n'específicu y nun tien xéneru (e.g. pluma ye femenín y carru ye masculín n'español) o númberu como n'español.

El casu de los artículos indefiníos ye similar. ''A'' y ''an'' nun funcionar d'alcuerdu a un xéneru del sustantivu (femenín o masculín). Les regles pal usu ríxese, pol soníu cola qu'empecipie la pallabra que los siga. Si empieza col soníu d'una vocal, sacante la "o", emplégase ''an''. En cualesquier otru casu utilízase ''A'' (cuando ta'l soníu d'una consonante o de la "o"): ***a** book'' (**un** llibru), ***a*' lamp* (*'una** llámpara), ***an*' apple* (*'una** mazana), ***an*' elephant* (*'un** elefante), ***an*' iguana* (*'una** iguana).

Si comparamos estos sustantivos colos sos respeutivos artículos notamos que ''elephant'', ''apple'' y ''iguana'' lleva "''an''", yá que toos empiecen col soníu d'una vocal, al contrariu de los demás exemplos.

== Pronomes ==

=== Pronomes personales ===
Los pronomes personales n'inglés son:



=== Pronomes indefiníos y compuestos===



====Combinaciones con ''some'' ====



==== Combinaciones con ''any''====



==== Formes negatives ====



==== Combinaciones con ''every''====




=== Pronomes relativos ===




== Axetivos ==

Los [[axetivu|axetivos]] tampoco tienen nin xéneru nin númberu: anque'l sustantivu seya plural, l'axetivu permanez intactu ( ''green cars'') Usualmente anteceden al sustantivu que quier modificar, polo que se diría "verde carros" y non "carros verdes" como n'español. Los axetivos estremar en: comparativos y superlativos.

* **Cuando la comparanza "ye" ente un sustantivu y otru**:
Más (axetivu) que...: Ésti tipu de comparanza depende del númberu de sílabes del axetivu que s'usa pa comparar. Si l'axetivu tien d'una a dos sílabes n'inglés (por casu ''happy''), añader al axetivu la terminación **-er**, siguíu de than: ''She is happi**er** than me'' → Ella ye más feliz que yo. Sicasí, si l'axetivu tien más de dos sílabes (por casu ''beautiful''), déxase l'axetivu como ta y primero escríbese la pallabra ''more'': ''She is more beautiful than me'' → Ella ye más guapa que yo. Nesti casu, en cuenta de ''more'' (más) podemos escribir ''less'' (menos) pa indicar lo contrario.

* **Cuando s'indica la mayor magnitú d'un sustantivu**.
A cencielles escríbese ''the'' + (axetivu + **-est**). Por casu: El más grande de toos → ''The bigg**est** of all.'' Esto namái asocede cuando l'axetivu tien d'una a dos sílabes. Si tien más, l'axetivu escribir de manera normal, pero primero escríbese (ente ''the'' y l'axetivu) la pallabra ''most''. Por casu: ''The ''most'' peaceful'' → El más apacible.

* Hai que tener en cuenta los axetivos irregulares. Por casu: ''happy'' + ''-er'' = ''happier'' (nesti casu sustitúi la ''-y'' por ''-ier'' en cuenta de ''-yer''). Esto asocede namái con dellos axetivos.

* **Cuando se comparen dos sustantivos por igual.**
Nesti casu, l'axetivu escribir de forma normal ensin tener en cuenta'l so númberu de sílabes, y va acompañáu delantre y detrás de la pallabra ***as***. Por casu: ***As*' fast **as**...* → Tan rápido como...

== Verbos ==
=== Tiempos verbales ===
N'inglés hai cuatro [[tiempu gramatical|tiempos]] fundamentales: presente, pasáu, futuru y condicional. Estos cuatro tiempos combinar con trés [[aspeutu gramatical|aspeutos]] (imperfeutivu, continuu, perfectivu), les combinaciones d'aspeutu posible son cuatro ([-perf][-cont],[-perf][-cont], [-perf][-cont] y [-perf][-cont]). Les combinaciones de tiempu y aspeutu anteriores dan llugar a un númberu importante de [[tiempu verbal|tiempos verbales]]:

* *'Simples** que sintácticamente escarecen d'auxiliar y qu'inclúin los siguientes:
** Simples non progresivos: **presente simple**, que se reconoz por non llevar [[Tiempu gramatical#Tiempu, aspeutu y manera (TAM)|sufixos TAM]] nel raigañu; **pasáu simple**, qu'inclúi una marca de pasáu nel raigañu, usualmente ''-ed'' nos verbos regulares y puede incluyir ''-en'' ya inclusive [[umlaut]] nos verbos irregulares o fuertes; **futuru simple**, marcáu regularmente por aciu un [[verbu auxiliar|auxiliar]] (''will'', ''shall'' o les sos formes negatives); **condicional**, marcáu regularmente pol auxiliar en tiempu pasáu ''would'' (o la so forma negativa).
** **Progresivu** (o continuu), equivalentes polo xeneral a "auxiliar (''ser'') + xerundiu" n'español, denotan aiciones que se tán realizando nel momentu que fálase. [[Morfoloxía llingüística|Morfolóxicamente]] los tiempos progresivos tienen el sufixu ''-ing'': **presente progresivu**; **pasáu progresivu**
* **Compuestos**, que denotan aiciones terminaes y por tanto aspeutu perfectivu:
** Compuestos non-progresivos o non-continuos: **presente perfectu**; **pasáu perfectu**; **futuru perfectu**.
** **Progresivos**, similares a los simples progresivos: **presente perfectu progresivu**; **pasáu perfectu progresivu**
El siguiente cuadru resume los tiempos anteriores, pal verbu ''write'' 'escribir':
:

=== Verbos en presente ===
Los verbos en presente (vease Conxugación del tiempu presente) caltiénense igual que los infinitivos namái que se-y quitar la preposición ''to''. La tercer persona del singular ye la única que va sufrir un cambéu: va amestáse-y una desinencia ''-s''. Polo que'l verbu ''to eat'' (comer) va quedar de la siguiente manera: 


=== Verbos en pasáu ===
Dependiendo de si son regulares o non, los verbos tienen distintos pasaos, que son dos:

* **Pasáu simple**, equivalente a cualquier pasáu n'español
* **Pasáu del participiu**, equivalente al participiu n'español.

El pasáu simple casi siempres va acompañáu d'espresiones de tiempu como: **yesterday*, *last* (*month*, *week*, *year*, etc.), *a week ago*. Tanto'l pasáu como'l participiu de los verbos regulares acaba en '-ed'. Les regles pa formar el pasáu simple d'estos verbos son les siguientes:

# Si'l verbu termina en '-y' dempués d'una consonante camuda la '-y' a 'i' y amiesta '-ed': *cry / cried*.
# Si'l verbu ye d'una sílaba y termina nuna consonante dempués d'un vocal, dobla la postrera consonante y amiesta '-ed', sacante cuando'l verbu termina en 'x': *plan / planned*, pero *ax / axed*.
# Si'l verbu tien acentu na sílaba final dobla la postrera consonante y amiesta '-ed': *permit / permitted*.
# Si'l verbu termina en '-y', solo amiesta '-d': *love / loved*.
# Lliga '-ed' a tolos demás verbos: *play / played*.

=== Verbos irregulares ===
L'usu de *gotten* menguóse nel Reinu Uníu mientres los últimos sieglos, pero sigue nos Estaos Xuníos. Anque en realidá nun esisten regles definitives sobre "qu'amestar" o "que quitar" nuna pallabra que seya del grupu de "verbos irregulares", per ende pa los qu'estudien l'idioma siempres se-yos encamienta que les apriendan talo como como s'escriben, yá que como se mentó antes, nun esiste un referente definitivu nos "verbos irregulares".

=== Infinitivu ===
Tocantes a los verbos infinitivos, éstos empiecen cola pallabra *to*, por casu:

* *To bite* - morder
* *To jump* - saltar
* *To speak* - falar
* *To walk* - caminar

=== Verbos preposicionales ===
Munchos verbos tienen otros significaos cuando se-yos añader una preposición o un alverbiu (*around*, *down*, *in*, *out*, *up*, etc.) dempués. Conocíos tamién como *phrasal verbs*, anque esti términu ta quedando en desusu, camuden la definición del verbu, o dan información sobre la direición. Por casu:
* *Look after* - curiar
* *Look around* - mirar per toos llaos
* *Look at* - mirar (daqué, a daquién)
* *Look back* - mirar escontra tras
* *Look for* - buscar
* *Look over* - revisar
* *Look up* - buscar nel diccionariu/un llistáu *
*Look up to* - almirar
* *Look down on* - despreciar

=== Conxugación del tiempu presente ===
Nel *present simple*, el verbu sigue n'infinitivu, pero esaníciase la pallabra *to* nes formes *I*, *you*, *we* y *they*.

Exemplu:
* ***I***: *I eat*
* ***You***: *You eat*
* ***We***: *We eat*
* ***They***: *They eat*

Sicasí, nes formes *it*, *he* y *she*, añader una *'-s** al verbu (ensin ''to'').

Exemplu:

* ***He***: He stop***s*** (Él para).
* ***She***: She stop***s*** (Ella para).

Si'l verbu termina en ''-y'' esaníciase la ''y'' y añader ''-ies''; por casu, ''He carries his suitcase.'' ("Él lleva la so maleta.") (Ver regles de pluralización). Casi siempres ye necesariu escribir o dicir un suxetu en cada oración, inda cuando la frase que nun riquir un suxetu n'español; por casu, n'español ye aceptable dicir "Ye la una de la tarde" pa indicar la hora de la una, pero n'inglés ye de normal necesariu usar el pronome ''it'' al mandu de la frase: ''It is one (o'clock)''. Anque pa contestar a la entruga ''What time is it?'' (¿Qué hora ye?), puede contestase a cencielles ''one'', en llugar de ''It's one''.

Casi toos verbos son regulares nel presente; les esceiciones notables son **to be** ("ser" y "tar") → ''I am, you/we are, he/she is''; **to have** ("tener" y "haber" en tiempos perfectos) → ''I/we/they have, he/she has''; y **to do** ("faer") → ''I/you/we/they do, he/she does.'' Nel pasáu, un verbu ye regular si'l so pasáu simple y de participiu terminen en ''-ed.'' Por casu: ''arrive'' ("llegar") → ''arrived'' ("llegó, llegáu"). Cola esceición del verbu ''to be'' cada verbu usa la mesma conxugación pa cada forma nel pasáu.
* Un verbu ye irregular si'l so pasáu simple y/o de participiu nun termina en ''-ed.'' Por casu: ''write'' ("escribir") → ''wrote'' ("escribió", en pasáu simple), ''written'' ("escritu", en pasáu de participiu). Los verbos irregulares ingleses más importantes son (infinitivu → pasáu simple → pasáu participiu) **to be** → ''I/he/she was, we/they/you were'' → ''been''; **to do** → ''did'' → ''done''; **to eat** → ''ate'' → ''eaten'' ("comer"); **to give** → ''gave'' → ''given'' ("dar"); **to go** → ''went'' → ''gone'' ("dir"); **to have** → ''had'' → ''had'' ("haber tener"); **to make** → ''made'' → ''made'' ("faer, fabricar"); **to speak** → ''spoke'' → ''spoken'' ("falar"); **to spend*' → *spent* → *spent* ("gastar").

Pa formar un verbu en futuru añader el verbu auxiliar *will* antes del infinitivu del verbu (ensin *to*). Por casu: *You will eat spaghetti.* ("Vas Comer espaguetis"). Pa formar el condicional añader la pallabra *would* antes del infinitivu del verbu (ensin *to*): *You would eat spaghetti.* ("Comeríes espaguetis").

El tiempu progresivu del inglés, nel presente y el pasáu, usa'l verbu *to be* siguíu del xerundiu del verbu principal: *I am thinking* ("Toi pensando"); *You are winning* ("Tas ganando"); *We were talking about baseball* ("Tábamos falando del béisbol" o "Falábamos del béisbol"). Nótese que l'imperfectu n'español traducir al pasáu progresivu n'inglés cuando indica una aición en progresu nel pasáu.

El tiempu perfectu del inglés usa'l verbu auxiliar *have* siguíu del participiu del verbu principal. Por casu, *I have done the work* ("Yo fixi'l trabayu"), *They had seen the movie* ("Vieren la película").

Pa escribir un verbu nel negativu nun tiempu simple, úsase una forma del verbu auxiliar *do* siguíu de la pallabra "not" y l'infinitivu del verbu principal (ensin *to*); por casu: *We do not have any money* ("Nun tenemos nengún dineru"), *She does not dance* ("Ella nun bailla"). Nel pasáu úsase *did not* en toes formes: *He did not write the essay* ("Él nun escribió l'ensayu"), *You did not finish your homework* ("Nun terminasti la to xera"). Nótese que'l tiempu del verbu *do* indica'l tiempu de la frase; el verbu principal siempres ta en formar infinitivu, a pesar del tiempu de la frase.

El negativu de tiempos compuestos tamién usa la pallabra *not,* pero estos tiempos caltienen la forma del verbu auxiliar orixinal; ponse la pallabra *not* detrás del verbu auxiliar. Por casu, *I am not running* ("Yo nun toi corriendo"); *They had not made the clothes* ("Nun fixeren la ropa"). La pallabra *not* tamién puede ser contraíu a *n't* y agregu a la fin del verbu auxiliar (como *don't, hadn't, isn't, weren't,* etc.; nun puede faer esto con *I am not,* que se contraer a *I'm not.*)

N'entrugues cola forma del verbu auxiliar *do*, l'orde ye *do* + suxetu + infinitivu del verbu principal ensin *to* (+ sustantivu o otra pallabra). Amás namái s'escribe un signu d'interrogación a la fin de la entruga. Esti orde asocede nes interrogaciones simples. Por casu: *Does she draw?* ("¿Dibuxa ella?"), *Do you understand me?* ("¿Entiéndesme?") *Did you have a question?* ("¿Teníes una entruga?"). Cuando la entruga usa l'auxiliar *be*, nun s'utiliza l'auxiliar *do*. Por casu: *Is she happy?* ("¿Ta ella feliz?"). Otres oraciones más compuestes utilicen alverbios interrogativos (cuánto, cómo, ónde...) de primeres de la entruga. Los alverbios más importantes son *who* (quién), *what* (qué), *where* (ónde), *when* (cuándo), *why* (por qué) y *how* (cómo). Cuando s'usen estos alverbios, utilízase'l verbu auxiliar, por casu *do*, dempués del alverbiu. Por casu: *When did he buy the car?* ("Cuándo mercó'l coche?").

Pa responder a una entruga simple (ensin alverbiu interrogativu), úsase *yes* ("sí") o *non* ("non") siguíu d'una coma y la forma apropiada del verbu auxiliar, acompañada del pronome personal. Nel negativu tamién s'añader la pallabra *not* dempués del verbu auxiliar na respuesta. Por casu: *Do they go to school? Yes, they do.* ("¿Van a la escuela? Sí."), *Is she eating? Non, she is not (isn't).'' ("¿Ta ella comiendo? Non, nun ta comiendo.").

## Notes

## Referencies

## Bibliografía

* 
* Enseñanza d'Inglés. I. Unger, Lidia del Carmen CDD 420.7