Udmurtia

**Udmurtia** (rusu: Удмуртская республика / Udmúrtskaya Respúblika; udmurto: Удмурт Элькун / Udmurt Elkun) ye una de les ventiún repúbliques que, xunto colos cuarenta y siete óblast, nueve krais, cuatro distritos autónomos y dos ciudaes federales, conformen los ochenta y tres suxetos federales de Rusia. La so capital ye Izhevsk. Ta allugada nel distritu Volga llindando al oeste y norte con Kírov, al este con Perm, al sureste col ríu Kama que la dixebra de Baskortostán y al sur con Tatarstan.

## Xeografía

Udmurtia ta allugada na porción oriental de la llanura d'Europa oriental, ente los ríos Kama y Viatka. Tien una superficie de 42.100 km², qu'en términos d'estensión ye similar a la de Suiza. 
Les sos fronteres internes son el óblast de Kírov (SO/O/NO/N), el krai de Perm (NE/E), Bashkortostán (SE), y Tatarstan (S/SO). Llinda coles mesmes col banzáu de Votkinsk (E).

### Zona horaria

Udmurtia ta allugada na zona horaria de Samara (SAMT/SAMST). La diferencia con al respective de la hora de Greenwich ye de +0400 (SAMT) / +0500 (SAMST).

### Ríos
Los principales ríos son:
* Ríu Cheptsa
* Ríu Izh
* Ríu Kama (navegable)
* Ríu Kilmez
* Ríu Siva

### Llagos
Anque nun hai grandes llagos dientro de la república, el banzáu de Votkinsk ta parcialmente allugáu dientro del so territoriu.

### Recursos naturales
Los recursos naturales de Udmurtia inclúin petroleu, turba, agües minerales y más. Les reserves de petroleu nel 2002 envalorar en 820 millones de tonelaes. Aproximao 7-8 millones de tonelaes son estrayíes añalmente. Casi tol petroleu espórtase.

Los montes cubren más del 40% del territoriu de la república. Casi toos esos montes son de coníferes.

### Clima
Udmurtia tien un clima continental moderáu, con branos templaos ya iviernos fríos con muncha nieve.

* *Temperatura promedio en xineru*: -14.5&nbsp;°C
* *Temperatura promedio en xunetu*: 18.3&nbsp;°C
* *[[Precipitación (meteoroloxía)|Precipitación]]*: 400-600 mm

## División política

## Demografía
Más de 100 distintes nacionalidaes viven dientro de la república, incluyendo un 60.1% de rusos, un 29.3% d'udmurtios nativos, y un 7% de tártaros. Les llingües más falaes son el rusu y el idioma udmurto, d'orixe ugrofinés, esto ye, urálicu. Más de dos terceres partes de la población mundial de udmurtios vive en Udmurtia.

* **Población**: 1.570.316 (2002)
** *Urbana*: 1.094.338 (69,7%)
** *Rural*: 475.978 (30,3%)
** *Masculina*: 725.075 (46,2%)
** *Femenina*: 843.241 (53,7%)
* **Muyeres por cada 1000 homes**: 1.160
* **Edad promedio**: 35,8 años
** *Urbana*: 35,6 años
** *Rural*: 36,1 años
** *Masculina*: 32,8 años
** *Femenina*: 38,4 años
* **Númberu de residencies**: 552.862 (con 1.548.762 persones)
** *Urbana*: 395.200 (con 1.084.281 persones)
** *Rural*: 157.662 (con 464.481 persones)
* **Esperanza media de vida**:
** *Varones*: ensin datos
** *Muyeres*: ensin datos.

## Historia
Udmurtia empezó como un estáu históricu que se xunió a Rusia, llamáu Ar begs.

Antes del 4 de payares de 1920, cuando se formó'l óblast Autónomu de Votsk, el territoriu de la Udmurtia moderna taba estremáu ente les gubernaturas de Kazán y Vyatka. El 1 de xineru de 1932, el Óblast Autónomu de Votsk foi renomáu como Óblast Autónomu Udmurtio, que foi dempués reorganizáu como la RASS de Udmurtia el 28 d'avientu de 1934. La República Udmurtia esiste na so forma actual dende'l 20 de setiembre de 1990.

## Política
El Presidente ye'l xefe de gobiernu, que ye escoyíu cada 5 años. Mientres el 2005, el presidente foi Aleksandr Aleksándrovich Vólkov, que asumió'l so puestu'l 3 de payares de 2000. Antes de les eleiciones, Vólkov foi'l Presidente del Conseyu de la República, el puestu más altu d'aquel tiempu.

El Parllamentu de la república ye'l Conseyu Estatal, escoyíu por mayoría popular cada 5 años, y cuenta con 100 diputaos.

La constitución de Udmurtia foi adoptada'l 7 d'avientu de 1994.

## Economía
Udmurtia ye una república industrializada. Les industries más desenvueltes inclúin la construcción de maquinaria y les industries petroquímica, química y gasera.

## Cultura
Hai ocho teatros profesionales en Udmurtia, una Sociedá Filarmónica, y más de diez museos estatales xunto con otros museos públicos, onde s'amuesa la hestoria y la cultura de Udmurtia y del so pueblu, tales como'l Muséu d'Historia y Cultura de Sarapul, o'l Muséu de Piotr Chaikovski en Vótkinsk. Unu de los museos d'armes más antiguos ta allugáu en Izhevsk, sede del fabricante d'armes IZHMASH y llugar de nacencia de Mijaíl Kalashnikov, onde amás diseñó'l célebre rifle d'asaltu AK-47.

## Educación
Les más importantes instalaciones d'educación cimera inclúin la Universidá Estatal de Udmurtia, la Universidá Estatal Téunica de Izhvesk, y l'Academia Médica Estatal de Izhvesk, toes elles allugaes en dicha ciudá.

## Relixón
La mayoría de la población ye cristiana ortodoxa rusa o, debíu al legáu soviéticu, atea. Tamién se practica'l xamanismu.

## Referencies

## Enllaces esternos