Lophophora williamsii

***Lophophora williamsii***, comúnmente llamada **peyote**, ye una especie perteneciente a la familia Cactaceae. Ye endémica de Méxicu. Alcuéntrase namái nes rexones desérticas de los estaos de Chihuahua, Durango, Coahuila, Tamaulipas, Nuevo León, San Luis Potosí, y dacuando en delles árees de Querétaro y Zacatecas. Ye bien conocida polos sos alcaloides psicoactivos, ente ellos la mescalina, principal sustancia responsable de los sos efeutos sicodélicos. Tien una llarga tradición d'usu tanto melecinal como ritual ente los indíxenes americanos y ta estendida mundialmente como enteógeno y complementu de diverses práutiques, ente les que s'atopen la meditación y la sicoterapia sicodélica.

## Descripción
Ye un pequeñu cactus (de 2 a 12&nbsp;cm de diámetru por unos 5 d'altor), casi esféricu y ablayáu nel ápiz, col cuerpu estremáu en 5 a 13 gayos en forma de botón, de color verde buxu a azuláu; esta parte, tamién llamada corona, ye la que se corta por que el raigañu, gruesa y en forma de conu, caltenga la capacidá de xenerar nuevos hijuelos percima de la corte ensin que se podreza. Les areolas, carentes d'escayos (namái esisten nel periodu xuvenil de la planta), tán recubiertes por una pelusilla ablancazada. Les flores, de color rosa maciu, surden del ápiz ente marzu y mayu. Toles especies del xéneru *[[Lophophora]]* son de crecedera desaxeradamente lenta: de cutiu tarden más de 30 años n'algamar la edá de floriamientu (el tamañu d'una pelota de golf, ensin incluyir el raigañu).

## Distribución y hábitat
Nel mapa puede apreciase l'área xeográfica onde se distribúin les especies del xéneru *Lophophora*. El peyote ye endémicu de Méxicu (estáu de Querétaro hasta'l norte de los estaos de Chihuahua y Coahuila). Trabayos previos yá habíen afilvanáu dicha distribución. 
Alcuéntrase principalmente n'altitúes ente 100 y 1.500&nbsp;msnm y, escepcionalmente, a 1.900&nbsp;msnm nel desiertu de Chihuahua, anque tamién ta presente en climes más templaos del estáu de Tamaulipas. Crez so les carbes del desiertu, particularmente carbes espinoses, pa protexese de los depredadores, y sobre suelos caliares.

## Historia

Dende l'antigüedá, primero que los europeos llegaren a la rexón de Mesoamérica, el peyote yá yera utilizáu y reverenciáu por tribus natives, tales como los mexicas, los huicholes del norte de Méxicu, y los navajos del suroeste d'Estaos Xuníos, como parte de la so espiritualidá tradicional. Ye posible que diches cultures hayan dexáu testos o códices onde espresaren la forma d'usu del peyote; sicasí, estos pudieron habese perdíu o fueron destruyíos polos conquistadores europeos. La primer referencia histórica de los europeos foi fecha por un misioneru: el monxu franciscanu Bernardino de Sahagún, quien en 1560 escribió sobre los efeutos allucinóxenus que producía'l so ingestión. Nesti trabayu escribió que los chichimeques fueron los primeres n'afayar y usar el peyote.

A finales de 1800, la tradición empezó a estendese escontra'l norte, como parte del resurdimientu de la espiritualidá nativa sol auspicio de lo que vieno llamase “Ilesia nativa estauxunidense” (*Native American Church*) y que los sos miembros referir al peyote como “la medicina”, utilizándola pa combatir l'alcoholismu y otres enfermedaes sociales. Esta ilesia ye namái una y la más visible ente les diverses organizaciones qu'utilicen esta planta nes sos práutiques espirituales.

## Cultivu

Los especímenes cultivaos crecen a mayor velocidá; de normal tarden ente 6 y 10 años n'algamar el maduror a partir de plántulas de pebidal. Por cuenta de esta lenta crecedera y a la sobreesplotación a que ta suxetu, considérase en peligru d'estinción.

## Etimoloxía
La pallabra «peyote» paez tener un orixe azteca: pudiera significar 'disturbiu' o “estimulación”, ente otros. Sicasí, Molina, nel so diccionariu, diz que la pallabra deriva del náhuatl *peyotl*, lo cual significa daqué como 'sedosu' o 'brotu'. Pero esta pallabra siempres tuvo distintes significaos d'una manera xenérica. En ciertes rexones de Méxicu denominar *flor de mezcal*, d'onde posiblemente se tomó'l nome de mescalina pal principiu activu y polo que se xeneró un tracamundiu col vocablu mezcal, que ye un destiláu alcohólicu d'un agave común en delles rexones del sur de Méxicu.

## Composición química
Tien alcaloides (en redol al 6%) derivaos de la fenilalanina-tirosina, ente ellos la mezcalina (3,4,5- trimetoxi-B-fenetilamina), que ye un poderosu allucinóxenu. Tamién contién hordenina (n, n-dimetil-hidroxipeniletilamina), n-metilmezcalina, n-acetilmezcalina, lopoporina, tiramina, analaninina, analonidina, peyotina y o-metilalonidina. El conteníu de mezcalina na planta fresca ye d'alredor del 0,4%, y de ente 3 y 6% na planta seca.

## Usos
### Terapéuticu
En dellos sitios usar en sicoterapia, anque'l so usu principal ye como sicodélicu. Entá siendo una de les drogues más potentes tocantes a efeutos psíquicos, los sos efeutos desagradables acuten enforma'l so consumu.

### Recreativu
Estos botones xeneralmente mázquense o se fierven n'agua pa ellaborar un té sicotrópicu. La dosis efeutiva de la mescalina ye d'alredor de 0,3 a 0,5&nbsp;g, y la esperiencia dura alredor de 12 hores. Encamienta faéselo so supervisión médica, yá que ye illegal en dellos países.

## Llegalidá
;Estaos Xuníos
Nos Estaos Xuníos, onde esisten lleis federales, l'usu del peyote per parte de los miembros de la *Native American Church* (“Ilesia nativa americana”) ye llegal y nun ta llindáu.

;Méxicu El
gobiernu mexicanu da un permisu a los nativos huicholes, col fin de moderar el so consumu. Amás tien roblaos convenios internacionales nos que tien el compromisu de respetar les tradiciones y costumes de les comunidaes indíxenes. 

La **Llei Estatal pal Desenvolvimientu de les Comunidaes y Pueblos indíxenes** reconoz a ésti como "planta sagrada", polo que nun se prohibe tresportalo, utilizalo y cultivalo dientro de les sos actividaes. 

;Canadá La mescalina 
alcuéntrase llistada como sustancia controlada sol estatutu federal de sustancies y drogues controlaes (*Controlled Drugs and Substances Act*); sicasí, el peyote ta específicamente exentu.

;Internacional
L'artículu 32 de la Convención sobre sustancies sicotrópiques dexa eximir de la prohibición ciertos usos tradicionales; sicasí, esta exención solo aplicaría si la planta fuera añadida a la llista de dicha Convención, yá que anguaño solo aplica a los compuestos químicos. El peyote y otres plantes sicodéliques nun tán llistaes nin regulaes pola Convención.

## Taxonomía
*Lophophora williamsii* describióse por (Lem. ex Salm-Dyck) J.M.Coult. y espublizóse en *[[ Contributions from the United States National Herbarium]]* 3(2): 131. 1894.
;Sinonimia:
* *Echinocactus lewinii*
* *Lophophora williamsii var. lutea* 
* *Echinocactus williamsii* >Lem. ex Salm-Dyck
* *Echinocactus williamsii var. luteus*
* *Mammillaria lewinii*
* *Lophophora williamsii var. lewinii*
* *Lophophora lewinii*
* *Anhalonium lewinii*
* *Lophophora jourdaniana*
* *Lophophora diffusa ssp. fricii*
* *Peyotl zacatensis var. fricii*
* *Lophophora fricii*
* *Lophophora williamsii var. echinata*
* *Lophophora echinata*
* *Lophophora lutea*
* *Mammillaria williamsii*
* *Anhalonium williamsii*
* *Lophophora williamsii var. fricii*

## Ver tamién
* Drogues enteogénicas y rexistru arqueolóxicu
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica

## Referencies

### Bibliografía
* USDA, ARS, GRIN. National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?14813 (14 de xunu de 2008).
* Bravo Díaz, Luis. *Farmacognosia*. Editorial Elsevier, España. Serie Farmacia actual.
* CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Mexico City.
* Correll, D. S. & M. C. Johnston. 1970. Man. Vasc. Pl. Texas i–xv, 1–1881. The University of Texas at Dallas, Richardson.
* Flora of North America Editorial Committee, e. 2003. Magnoliophyta: Caryophyllidae, part 1. Fl. N. Amer. 4: i–xxiv, 1–559.

## Enllaces esternos

* Videu d'un florecimientu de peyote (''Lophophora williamsii''). 
*