Día Internacional de les Persones con Discapacidá

En 1992, al términu del Deceniu de les Naciones Xuníes pa los Impidíos (1983-1992), l'Asamblea Xeneral proclamó'l día 3 d'avientu **Día Internacional de les Persones con Discapacidá**. El Deceniu fuera un periodu de toma de conciencia y de midíes empobinaes escontra l'aición y destinaes al constante meyoramientu de la situación de les persones con discapacidaes y a la consecución de la igualdá d'oportunidaes para elles. Darréu, l'Asamblea fixo un llamamientu a los Estaos Miembros por que destacaren la celebración del Día, con mires a fomentar una mayor integración na sociedá de les persones con discapacidaes.

## Celebración

El 14 d'ochobre de 1992 l'Asamblea Xeneral de les Naciones Xuníes na Resolución 47/3 proclama'l día 3 d'avientu como **Día Internacional de les Persones con Discapacidá**.

## Temes del Día Internacional de les Persones con Discapacidá

## Persones con discapacidá en Mèxico.

Acordies con datos proporcionaos pol Institutu Nacional d'Estadística y Xeografía (INEGI) en Méxicu 5.7 millones de persones carecen dalguna discapacidá, cifra qu'equival a 5.1 per cientu de la población total nel país.

Del Censu de Población y Vivienda 2010 realizáu por dichu Institutu alviértese que la población con discapacidá nel país ta formada principalmente por adultos mayores, esto ye, persones de 60 años y más, según adultos ente los 30 y los 59 años; lo anterior revela que'l riesgu d'adquirir una discapacidá crez de manera importante, a midida que aumenta la edá.

Les entidaes federatives con mayor proporción de persones con discapacidá son Zacatecas y Yucatán, siguíes por Michoacán, Nayarit, Colima y Oaxaca, toes con proporción cimera a la reparada na media nacional que ye de 5.1 per cientu.

Les entidaes con menor proporción de persones con discapacidá son Chiapas, Quintana Roo, Baxa California y Nuevo León.

Abondó que 58 per cientu de les persones con discapacidá tienen llimitaciones pa movese y síguen-y les discapacidaes pa ver, oyer, trestornos mentales, de la fala o de comunicación, según les limitantes pal autocuidado personal.

En cuanto al accesu a la educación, namái 45 per cientu de les persones con discapacidá asisten a la escuela en permediu.

De los neños, namái 79 per cientu allega a un centru educativu, polo que'l nivel d'analfabetismu nesti sector de la población xube a 24.5 per cientu.

En cuanto al accesu al trabayu, consideráu fundamental pal desenvolvimientu del individuu, los datu del Censu 2010 revelen qu'entá persisten grandes disparidades pa les persones con discapacidá.

Ente que el porcentaxe de población ensin discapacidá de 12 años y más que trabaya ye de 54 per cientu, la cifra varia a 30 per cientu pa la población con discapacidá que trabaya.

Les muyeres con discapacidá son les menos arreyaes porque namái 18.3 per cientu d'elles participa nuna actividá económica, frente a 42.3 per cientu d'homes con discapacidá y 35.5 per cientu d'aquelles ensin discapacidá.

### Tresporte Públicu
 
El serviciu de tresporte públicu alcuéntrase en delda total coles persones que tienen capacidaes distintes, anguaño nun s'atopen les adecuaciones pertinentes, según señalamientos, nin los accesos pal so correutu tránsitu. Anque anguaño cúntase con ramples pa descensu, asientos y pasos, la realidá ye qu'en Méxicu entá falta cultivar esa cultura.

Árees pa persones discapacitaes.

En Méxicu, acordies cola Llei Xeneral pa la Inclusión de les Persones con Discapacidá, publicada'l 30 de mayu de 2011, toles persones con discapacidá tienen derechu a l'accesibilidá universal y a la vivienda, polo que se van deber emitir normes, lineamientos y reglamentos que garanticen l'accesibilidá obligatoria n'instalaciones públiques o privaes, que-yos dexe'l llibre desplazamientu en condiciones dignes y segures.

Coles mesmes señala que les dependencies y entidaes competentes de l'Alministración Pública Federal, Estatal y Municipal, van vixilar el cumplimientu de les disposiciones qu'en materia d'accesibilidá, desenvolvimientu urbanu y vivienda establecer na llei, pa lo cual, los edificios públicos tendrán de suxetar a la llexislación, regulaciones y Normes Oficiales Mexicanes vixentes, pal aseguramientu de l'accesibilidá a los mesmos.

Otramiente, p'asegurar l'accesibilidá na infraestructura básica, equipamientu o redolada urbana y los espacios públicos, van contemplar ente otros, los siguientes lineamientos:

I. Que seya de calter universal, obligatoria y afecha pa toles persones;

II. Qu'incluya l'usu de señalización, facilidaes arquiteutóniques, teunoloxíes, información, sistema braille, llingua de señes mexicana, ayudes téuniques, perros guía o animal de serviciu

y otros sofitos, y

III. Que l'adecuación de les instalaciones públiques seya progresiva.

### Cultura escontra les persones discapacitaes.

En mèxico la cultura escontra les persones discapacitaes en bien baxa, yá que se tien pocu respetu a estes persones y nun se-yos respeta les sos árees como nel tresporte públicu según les árees reservaes pa estos como n'aparcamientos, cines, museos, escueles, la falta de compromisu per parte del gobiernu ye bultable, yá qu'en munches de les ceres nun hai ramples pa discapacitaos nin señalamientu, ceres en mala traza qu'obliga a les persones discapacitaes a circular per aveníes y cais. nes escueles non se-yos inculca el respetu y tratu equitativo a persones con discapacidá, según el fomentu al respetu. 

## Referencies

## Ver tamién

* Convención sobre los Derechos de les Persones con Discapacidá
* Día de los Derechos Humanos
* Día Internacional de la Eliminación de la Violencia contra la Muyer
* Día Internacional de Tolerancia Cero cola Mutilación Xenital Femenina
* Día Mundial de Concienciación sobre l'Autismu
* Día Mundial de la Salú Mental
* Día Mundial de la Visión
* Día Mundial del Síndrome de Down
* Día mundial n'alcordanza de les víctimes de los accidentes de tráficu
* Discapacidá

## Enllaces esternos

* Sitiu Oficial del Día Internacional de les Persones con Discapacidá

### Sistema de la ONX
* Naciones Xuníes Enable: Desarrollu y derechos humanos pa toos
* Oficina de l'Alta Comisionada de les Naciones Xuníes pa los Derechos Humanos n'inglés
* Comité de los derechos de les persones con discapacidá
* Grupu de Sofitu Interinstitucional
* Estadístiques sobre discapacidá n'inglés
* ACNUDH - Derechos Humanos de les persones con discapacidá n'inglés
* OIT: Discapacidá y trabayu
* UIT: Coalición dinámica sobre accesibilidá y discapacidá n'inglés
* UNESCO – Neños con Discapacidá
* OMS – Discapacidaes
* UNICEF – Discapacidaes n'inglés
* ACNUR – Persones con discapacidaes
* OCAH – Oficina de Coordinación d'Asuntos Humanitarios  n'inglés
* PNUD – Programa de les Naciones Xuníes pal Desarrollu  n'inglés
* Plan d'Aición de les Naciones Xuníes sobre l'Amenorgamientu del Riesgu de Desastres pa la Resiliencia
* ONX Muyeres n'inglés
* El Bancu Mundial n'inglés

### Eventos rellacionaos
* Xunta d'Altu Nivel:«El camín a siguir: una axenda pal desenvolvimientu que tenga en cuenta a les persones con discapacidá pa 2015 y dempués d'esi añu» (23 de setiembre de 2013)