Santa Lena

**Santa Lena, Ascensión y Tristan da Cunha** (n'inglés, *Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha*) ye un territoriu británicu d'ultramar, compuestu por diversu islla allugaes nel Atlánticu sur, al oeste d'África.

Los principales territorios insulares que componen esta entidá territorial son la islla Santa Lena, onde s'alluga Jamestown que ye'l principal centru pobláu y capital del territoriu, la islla Ascensión y el grupu d'islles de Tristan da Cunha. Ye de destacar la enorme distancia qu'hai ente les islles: ente Ascensión y Santa Lena hai 1300 quilómetros, y de esta postrera a Tristan da Cunha más de 2700 quilómetros.

Hasta l'añu 2009, esti territoriu foi llamáu **Santa Lena y Dependencies** (*Saint Helena and Dependencies* n'inglés) o a cencielles **Santa Lena**. Sicasí, el 1 de setiembre d'esi mesmu añu, entró en vixencia una nueva constitución qu'estableció l'actual nome y apurrió igual estatus a cada territoriu insular.
La islla de Santa Lena ye mundialmente conocida por haber sío'l llugar onde foi exiliáu y onde morrió Napoleón Bonaparte en 1821.

## Historia
Dende'l puntu de vista xeolóxicu les islles tienen orixe volcánicu. Santa Lena, Ascensión y Tristan da Cunha fueron colonies de la corona inglesa, anque fueron afayaes por esploradores portugueses ente 1502 y 1504.

### Descubrimientu portugués
Los portugueses atoparon Santa Llena despoblada, con gran bayura d'árboles y agua fresco. Los portugueses recoyeron madera, fruta y vexetales, y construyeron una capiya y una o dos cases. Anque nun formaron un asentamientu permanente, la islla convertir nun puntu crucial de camín pa reponer cebera nos viaxes que los portugueses faíen dende Asia. Un inglés, Sir Francis Drake aportó probablemente a esta islla a la fin del so viaxe de circunnavegación del globu (1577-1580). Los ingleses siguieron llegando a la islla y dalguna vegada atacaron a los navíos portugueses. Per otra parte, los holandeses quixeron faese cola islla pa desenvolver el comerciu col Alloñáu Oriente. Realizaron una reclamación formal en 1633, pero nun consiguieron asitiase na islla y en 1651 abandonar definitivamente a favor de la colonia del Cabu de Bona Esperanza.

### Colonización británica

En 1657 los ingleses, ensin faer casu a les reclamaciones portugueses de soberanía, apoderar de la islla. Ye cuando a la Compañía Británica de les Indies Orientales concedióse-y el gobiernu de Santa Lena por Oliver Cromwell y al añu siguiente la Compañía decidió fortificar y colonizar la islla con llabradores. El primer gobernador, el capitán John Dutton, llegó en 1659, y asina se convirtió na segunda colonia británica más antigua dempués de Bermudes. El fuerte foi completáu y construyéronse numberoses cases. Dempués de la Restauración de la Monarquía n'Inglaterra en 1660, la Compañía de les Indies Orientales recibió l'aprobación real de fortificar y colonizar les islles. El fuerte foi renomáu *James Fort* y la ciudá *Jamestown* n'honor al duque de York, que más tarde sería Xaime II d'Inglaterra.

Por cuenta de los cambeos xeopolíticos, toles islles pasaron a formar parte del Reinu Xuníu, como colonies del Imperiu Británicu. L'asentamientu más importante, la islla de Santa Lena, foi gobernada pola Compañía de les Indies Orientales dende 1659. La islla fíxose internacionalmente famosa por ser el llugar del exiliu de Napoleón Bonaparte, que vivió ellí dende ochobre de 1815 hasta la so muerte'l 5 de mayu de 1821. En 1834 la islla convertir en colonia de la corona pol Acta de Gobiernu de la India de 1833. La islla d'Ascensión recibió una guarnición el 22 d'ochobre de 1815 de la Royal Navy. Nel final de la Era de la Vela, adquirió importancia como llugar de suministru de carbón pa barcos. Pola mesma razón, Tristan da Cunha foi anexonada faciéndola depender de la Colonia del Cabu.

La unión política ente estes colonies empezó a tomar forma'l 12 de setiembre de 1922, cuando la Islla d'Ascensión convertir nuna dependencia de Santa Lena. Tristan da Cunha, que yera la menos habitada y entá güei nun supera los 300 habitantes, tamién pasó a depender el 12 de xineru de 1938. Les tres islles compartieron una rellación constitucional hasta que'l 1 de setiembre de 2009 toles islles pasaron al mesmu estatus y el nome del territoriu camudó a "Santa Lena, Ascensión y Tristan da Cunha".

### Segunda Guerra Mundial y presencia militar

Mientres la Batalla del Atlánticu na Segunda Guerra Mundial y nos siguientes años, les islles sirvieron de base pa patrullar que combatíen los submarinos alemanes.

Estaos Xuníos y Reinu Xuníu inda operen conxuntamente l'aeropuertu de la Royal Air Force na islla d'Ascensión, que tamién sirve pa comunicaciones, centru d'intelixencia y navegación. Una de les cinco estaciones terrestres de la rede GPS ta alcontrada n'Ascensión.

## Gobiernu y política

Trátase d'un Territoriu Británicu d'Ultramar (*British Overseas Territories*), territorios pertenecientes o reclamaos pol Reinu Xuníu que nun formen parte integrante del mesmu. Santa Lena ta incluyida na llista ellaborada pola Organización de les Naciones Xuníes de descolonización.

El Xefe d'Estáu ye'l soberanu del Reinu Xuníu; na actualidá ostenta esti títulu La so Maxestá la Reina Sabela II. El Xefe de Gobiernu ye'l Gobernador y Comandante en Xefe, que ye designáu pol monarca; esiste un Conseyu Executivu que funciona como gabinete y ye dirixíu pol gobernador, dos miembros *ex officio* y seis miembros escoyíos pol Conseyu Llexislativu.

Esiste un Conseyu Llexislativu unicameral, que ta formáu por 15 escaños, incluyendo'l voceru o voceru, tres miembros *ex officio* y doce miembros escoyíos por aciu votación popular por un periodu de cuatro años. Nun esisten los partíos políticos dende 1976 y tolos miembros son independientes ensin afiliación política.

Esiste una Corte Suprema dientro de la dependencia. La Constitución actual rixe dende'l 1 de setiembre de 2009.

## Constitución

La *Orde de Constitución de Santa Lena, Ascensión y Tristan da Cunha de 2009* (una Orde de Conseyu del conceyu priváu del Reinu Xuníu) impusó una nueva constitución pal territoriu, qu'empezó a funcionar el 1 de setiembre de 2009. Anque incluyía a Ascensión y Tristan da Cunha como partes idéntiques del territoriu xunto con Santa Lena, la constitución ta estremada en tres capítulos, unu per cada parte del territoriu. Santa Lena tien un gobernador y un conseyu llexislativu, ente que Tristan da Cunha y Ascensión tien caúna un alministrador y un conseyu de la islla. Destaca la inclusión na constitución (pa cada parte del territoriu) de los "derechos y llibertaes fundamentales del individuu".

Santa Lena tamién tien un conseyu executivu. El gobernador de Santa Lena ye'l representante de la corona británica pa tol territoriu. Los trés partes del territoriu comparten el mesmu Xulgáu, y la mesma Corte Suprema y la Corte d'Apelación.

## Organización político-alministrativa

La dependencia estremar en tres unidaes alministratives:

## Xeografía

La islla de Santa Lena tien una superficie de 121 km². Otres islles que pertenecen a esti territoriu son la Islla d'Ascensión y l'archipiélagu de Tristan da Cunha, consistente na islla homónima y les Islles Gough, Inaccesible y el grupu de les Islles Nightingale. Toes estes islles son d'orixe volcánicu, bien serrapatoses, lo que torga práuticamente l'agricultura, apenes con un 13% del terrén cultivable. El puntu más altu ye'l picu de Queen Mary's en Tristan da Cunha (2060 m).

El clima de la islla ye tropical, templáu por cuenta de la influencia marina. Tristan da Cunha ye más fría que Santa Lena, pero tien práuticamente les mesmes carauterístiques.

## Comunicaciones

Caúna de les tres islles principales tien un cai o un pequeñu puertu, asitiáu nes ciudaes principales (Georgetown, Jamestown y Edinburgh). Esiste un aeródromu militar na Islla Ascensión (RAF Ascension Island) con vuelu regulares ente RAF Brize Norton nel Reinu Xuníu y RAF Mount Pleasant nes Islles Malvines. El so usuariu principal ye la RAF, anque tamién se producen dellos vuelos civiles. La islla Ascensión ye tamién utilizada polos militares estauxunidenses (quien suministra a la base col MV Ascension) y ye un llugar que sirve d'aterrizaxe d'emerxencia al Programa del Tresbordador Espacial. Na actualidá nun hai aeródromu na islla de Santa Lena, pero propúnxose un aeropuertu civil y ta previstu que sía abiertu en 2015, con vuelos escontra y dende Sudáfrica. La islla de Tristan da Cunha ta coneutada namái per mar.

### Telecomunicaciones
Cable and Wireless apurre'l serviciu de telecomunicaciones nel territoriu. Santa Lena tien el prefixu internacional +290 que, dende 2006, Tristan da Cunha comparte. Los númberos de teléfonu tienen cuatro dígitos de llargor. Los númberos empiecen con 1-9, con 8xxx tán acutaos pa Tristan da Cunha y los 2xxx pa Jamestown. La islla Ascension tien el prefixu de llamaes +247 y tamién tienen númberos de cuatro dígitos na islla. La islla Ascension tamién tien un amplia instalación de retresmisiones pa comunicaciones internacionales d'onda curtia con África y América del Sur.
Prefixu de radio:ZD9.

### Corréu
La islla Ascension, Tristan da Cunha y Santa Lena tamién publiquen los sos propios sellos, qu'apurren unos importantes ingresos. Caúna de les tres islles principales del archipiélagu tien el so propiu códigu postal de la Royal Mail:
* Islla Ascension: ASCN 1ZZ
* Santa Lena: STHL 1ZZ
* Tristan da Cunha: TDCU 1ZZ

El postreru Royal Mail Ship — RMS ''St Helena'' — fai la ruta con Ciudá del Cabu (y menos frecuentemente col Reinu Xuníu, y dacuando cola Badea Walvis en Namibia) a les islles. Espérase que la ruta caltener hasta la inauguración del aeropuertu na islla de Santa Lena.

### Tráficu de vehículos
Santa Lena tien  —  asfaltaos y  ensin asfaltar — de carreteres. Tristan da Cunha tien aproximao  de carreteres asfaltaes, ente qu'Ascension tien redolada a  asfaltaos. Cada islla tien el so propiu sistema de rexistru de propiedá de vehículos. El tráficu conduz pela esquierda nos trés partes del territoriu, al igual que se fai nel Reinu Xuníu.

## Demografía
La mayor parte de la población habita na islla de Santa Lena, con un total de 5157 habitantes. 850 aproximao viven na capital, Jamestown. Otres 1122 persones viven n'Ascensión, de les cualos más de 500 viven na capital, Georgetown. En Tristan da Cunha viven alredor de 284 persones.

Los grupos étnicos qu'esisten na islla son descendientes d'africanos (50%), blancos (25%) y descendientes de chinos (25%). La relixón anglicano constitúi la mayoría, pero esisten comunidaes católiques, bautistes, adventistes del Séptimu Día y Testigos de Xehová (ye'l llugar onde hai mayor proporción de testigos de Xehová nel mundu, 1 por cada 29 habitantes).

## Cultura

### Festividaes

## Galería d'imáxenes


Ficheru:Ascension Island Location2.jpg|Allugamientu de les islles d'islla Ascensión y de Santa Lena nel Atlánticu Sur.
Ficheru:Ile de l'ascension routes.svg|Mapa de la islla Ascensión.
Ficheru:Topographic map of Saint Helena-en.svg|Mapa de la islla Santa Lena.
Ficheru:Tristan Map.png|Mapa del grupu de Tristan da Cunha (incluyendo la islla Gough).
Ficheru:Ascension Island, Wideawake Airfield (1).JPG|La Base Aérea de la Islla Ascensión, alcontrada na islla homónima.
Ficheru:Georgetown Ascension1.JPG|La capital de la islla Ascensión, Georgetown.
Ficheru:Saint Helena Island.jpg|Imaxe de la islla de Santa Lena, fecha a bordu de la Estación Espacial Internacional (ISS).
Ficheru:St-Helena-Jamestown-from-above.jpg|La capital del territoriu, Jamestown.
Ficheru:Edinburgh-Tristan.jpg|La islla Tristan da Cunha, vista dende'l Picu de Queen Mary y de la pequeña población d'Edimburgu de los Siete Mares.
Ficheru:Gough island top view.png|Panorama de la islla Gough.


## Ver tamién
* 
* Territoriu Británicu d'Ultramar
* Aeropuertos de Santa Lena
* Inglés de Santa Lena

## Referencies

## Enllaces esternos

* Gobierno llocal de Santa Lena
* Gobierno local d'Ascensión
* Gobierno llocal de Tristan da Cunha