Coordenaes ecuatoriales

Les **coordenaes ecuatoriales** son un tipu de coordenaes celestes que determinen l'allugamientu d'un oxetu na esfera celeste respeutu al ecuador celeste y al equinocciu vernal. Denómense **[[Declinación (astronomía)|Declinación]]** y **[[Ascensión reuta]]** y son equivalentes a la llatitú y llonxitú xeográfiques.

El Sol, per aciu del movimientu real de la Tierra describe una trayeutoria aparente sobro l'esfera celeste denomada, lo mesmo que'l planu que la caltién, eclíptica. A la llinia perpendicular a esti planu denómase-y Exe de la eclíptica, metantu que Oblicuidá de la Eclíptica ye l'ángulu que forma la eclíptica col ecuador celeste. Anguaño val: 23º 26'. 

La Llinia d'equinoccios ye l'interseición del Ecuador cola Eclíptica. L'interseición d'esta llinia cola esfera celeste son los **puntos equinocciales**. Se noma **puntu vernal** o puntu Aries, al puntu au se proyeuta'l Sol al pasar del hemisferiu Sur al norte. 

## Orixe de les coordenaes y unidaes

Les referencies fundamentales son:

*L**'equinocciu vernal**, o **[[Puntu Aries]]**, pa l'Ascensión Reuta. 
*L**'[[ecuador celeste]]**, pa la Declinación.

**L'equinocciu vernal** ye'l puntu d'interseición de la eclíptica col planu ecuatorial celeste, per onde'l Sol pasa de Sur a Norte de talu planu, nel so movimientu aparente pela eclíptica. 

**L'ecuador celeste** ye'l círculu que resulta de la interseición del planu ecuatorial terrestre cola esfera celeste. Ésta y la Tierra, son concéntriques. Mindando l'exe de rotación de la Tierra tenemos l**'Exe del mundu**, o exe de rotación del movimientu diurnu.

La **llinia d'equinoccios** (exe x), el **diámetru ecuatorial perpendicular** (exe y) y **l'exe del mundu** (exe z), formen el triedru au se representen les coordenaes reutillinies ecuatoriales. 
A desemeyanza de les coordenaes horizontales, que tán lligaes a cada llugar d'observación en particular, ye dicir, son coordenaes **llocales**, les coordenaes ecuatoriales non, darréu que tán referíes a l'esfera celeste. Son una referencia independiente del puntu d'observación. L'equinocciu vernal y l'ecuador celeste nun cimblen, se tea onde se tea. Pol contrariu, l'horizonte llocal y el puntu Sur de les coordenaes horizontales, son distintes pa cada observador. Arriendes, les coordenaes horizontales y horaries cambeen aína, l'ángulu horariu camuda 15º per hora, por efeutu de la rotación de la Tierra, metantu que les coordenaes ecuatoriales, afeutaes pola precesión y nutación, tán práuticamente inmóviles n'intervalos non mui grandes de tiempu. De toes toes, en midides abondo precises hai de considerar talos movimientos pa efeutuar les correiciones afayaízes.

L**'ascensión reuta**, abreviadamente **AR**, y denotada por **&alpha;** ("alfa"), ye l'ángulu, midíu sobro l'ecuador celeste, abarcáu ente'l Puntu Aries (equinocciu vernal) y el círculu horariu o meridianu que pasa pel oxetu allupáu. Equival a la llonxitú xeográfica. El so sen positivu ye'l direutu o antihorariu, el mesmu de la rotación terrestre vista dende'l polu Norte. Les sos unidaes son les angulares, espresaes n'hores: 24 hores correspuenden a 360°, 1 hora a 15º, etcétera.

**[[Círculu horariu]]** o **[[meridianu|meridianu celeste]]** d'un astru ye'l círculu máximu que pasa pel astru y los polos celestes. 

La **declinación** ye l'ángulu que formen l'ecuador celeste y l'oxetu. Pa oxetos allugaos ente l'ecuador y el polu norte, la declinación ye positiva y, en casu contrariu, ñegativa. La declinación denótase con **&delta;** ("delta"). Equival a la llatitú xeográfica.

## Referencies

## Enllaces esternos