Mimosa pudica

***Mimosa pudica*** ye una planta orixinaria d'América tropical de la familia de les fabácees, fácilmente estremable pola so reacción al tactu, desenvuelta como defensa ante los depredadores.

## Sensibilidá
Una carauterística bien notable ye que al mínimu toque de les sos fueyes (compuestes por numberosos foliolos) les mesmes contraen sobre'l tarmu como si se *cerraren*, con un mecanismu na base, coles mesmes los tarmos menores déxense vencer pol pesu. 

Los movimientos nocherniegos de les fueyes conócense como nictinastias y son un exemplu bien descritu d'un ritmu circadiano vexetal reguláu pola lluz. El cambéu del ángulu de la fueya o foliolu ta provocáu por cambeos de turgencia nes célules del pulvínulo, una estructura especializada na base del peciolu. Ye un mecanismu provocáu por una osmosis. Entren iones de K+ lo que provoca que'l mediu internu fáigase hipertónico respectu del esterior y prodúzase una turgencia. Dependiendo si dicha turgencia tien llugar nes célules flexoras o estensores, los foliolos ábrense o se cierren. 

Ésti ye un mecanismu de defensa ante depredadores, yá que al replegase nun gran porcentaxe paez ser una planta mustia o amostalga. Tamién ye un mecanismu que sirve pa nun perder demasiada agua mientres les hores de calor o pa protexese del vientu amenorgando la superficie. Les fueyes permanecen plegaes mientres tola nueche.

Por esta razón suel llamase n'inglés *Touch-Me-Not*: "nun me toques".

## Cuidaos

* Les fueyes en forma de felechu, encoyer al ser tocaes.
* Les fueyes permanecen plegaes mientres la nueche.
* Tien flores bien pequeñes, de color rosáu malva.
* Floriamientu pel branu.
* Apta pal so cultivu n'interior.
* Lluz: tien de tar nun llugar con muncha lluz non direuto, 6 hores de lluz non artificial.
* Temperatures: son plantes sensibles a les xelaes pos nun soporten mínimes inferiores a 13&nbsp;°C.
* Riego: Los exemplares cultivaos en maceteros han de regase abondosamente cuando tán en plenu desenvolvimientu.
* Suelos fértiles.
* Ye una planta de raigaños bien grandes, ye bonu tenela en tiestos bien grandes, si tener n'interior.
* Abonáu: puede fertilizase mientres el periodu de crecedera y floriamientu.
* Rique tutores pal so desenvolvimientu.
* Anque les fueyes tean seques, van cayese soles, non podarlas.
* Curiáu col fumu. Si fumes failo lloñe d'esta planta, ye especialmente sensible al mesmu.
* Ye bien importante nun xugar cola planta yá que rique muncha enerxía pa poder plegase.
* La vida d'esta especie ye curtia: 4-5 años.
* Si probó a cultivales en casa y muérrense, pruebe a asitiales nel interior d'un recipiente de cristal o plásticu tresparente con bona lluz y desatápelo un ratu tolos díes p'anovar l'aire o déxe-y dalgún pequeñu furu permanente. Si amás introduz nel recipiente un pequeñu vasu con agua pa caltener la mugor y caltienlo nun llugar más bien templáu, va llograr calteneles con vida.

## Multiplicación
* Dómina de llantadera: final d'iviernu y primavera.
* Grana a 20-22&nbsp;°C en 20-30 díes.
* Ye conveniente poner a remueyu 24 hores.
* Semar a 4-5 semilas por alvéolo.
* Si dalguna vegada semes les sos granes y namái te granen unes poques, cuando les tresplantes, entemez la tierra del pebidal y ponla nuevamente a granar. Volverán salir otres que nun lo fixeron enantes.
* Tamién puede faese por aciu fraes plantaes en sable húmedu y con calor de fondu.

## Taxonomía
*Mimosa pudica* describióse por Carlos Linneo y espublizóse en * [[Species Plantarum]]* 1: 518. 1753.
;Variedaes:
**[[Mimosa pudica var. tetrandra]]* (Willd.) DC. 
**[[Mimosa pudica var. unijuga]]*(Duchass. & Walp.) Griseb.
;Sinonimia
* *Mimosa hispidula* Kunth
;*var. tetrandra* (Willd.) DC.
**Mimosa tetrandra* Willd.
;*var. unijuga* (Duchass. & Walp.) Griseb. 
**Mimosa unijuga* Duchass. & Walp.

## Referencies

## Bibliografía
# Cowan, C. P. 1983. Flora de Tabasco. Llistaos Floríst. Méxicu 1: 1–123.
# Ducke, A. 1949. Notes sobre a Flora Neotropica - II: As Leguminosa da Amazonia Brasileira (ed. 2). Bol. Tecn. Inst. Agron. N. 18: 1–248.
# Ducke, A. 1958. Notes adicionais as Leguminosa da Amazonia Brasileira. Bol. Tecn. Inst. Agron. N. 36: 45–75.
# Forzza, R. C. & et al. 2010. 2010 Llista de espécies Flora do Brasil. http://floradobrasil.jbrj.gov.br/2010/ . 
# Funk, V. A., P. E. Berry, S. Alexander, T. H. Hollowell & C. L. Kelloff. 2007. Checklist of the Plants of the Guiana Shield (Venezuela: Amazonas, Bolivar, Delta Amacuro; Guyana, Surinam, French Guiana). Contr. U.S. Natl. Herb. 55: 1–584.
# Hokche, O., P. E. Berry & O. Huber. 2008. 1–860. In O. Hokche, P. E. Berry & O. Huber Nuevu Cat. Fl. Vasc. Venezuela. Fundación Instituto Botánicu de Venezuela, Caracas.

## Enllaces esternos

*