open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nadëb

**Nadëb** ye un pueblu indíxena qu'habita nuna rexón ente los ríos ríu Negro y Japurá, nel estáu de Amazones (Brasil). Son conocíos tamién por diversos nomes: Nadobo, Kaborí, Guariba, Anodöup, Makunadöbö, Marahan, Kuyawí, Hahöb y Xuriwai.

Anguaño son unes 300 persones que viven en diversos sitios na cuenca de los ríos Uneiuxi y Tea, afluentes de la marxe derecha del ríu Negro, nel conceyu de Santa Isabel del Ríu Negro () y ente ésti y São Gabriel da Cachoeira nes márxenes del ríu Negro y a la vera del llagu Jutaí del Paraná Boá-Boá.

Consideraos regionalmente como **Makú** por ser orixinalmente nómaes, cazadores-pañadores, agora son seminómades y dependen tamién de l'agricultura itinerante.

Son predominantemente matrilocales y l'home tien d'ayudar a los sos suegros en tolos llabores, étnicamente endogámicos, consideren a la prima cruciada billateral como la pareya ideal pal matrimoniu y prohiben el matrimoniu cola prima paralela per llinia materna. Prefieren la exogamia ente los sos grupos locales. 

La so llingua pertenez a la caña *Nadahup* de la Familia makú.

## Bibliografía
*Gomes, Maria Rodrigues 2008 ; *Antropos* 2: 9-40.
*Münzel, Mark (1969-1972) "Notes preliminares sobre vos Kaborí (makú ente o Ríu Negro y o Japurá)"; *Revista d'Antropoloxía* 17-20 (1ª parte):137-181.
*Schultz, Harald (1959) "Ligeiras notas sobre os Makú do paraná Boá-Boá"; *Revista do Museu Paulista* 11: 109-132.
* Weir, Y. M. Helen (1984) "A Negaçâo y outros tópicos da gramática Nadëb". Dissertaçâo do grau de Mestre en Llingüística. Universidade Estadual de Campinas. mec.
:(1994) "Nadëb"; *Typological studies in negation*: 291-323. Peter Kahrel & René van den Berg eds. Typological Studies in Language, 29. Benjamins, Amsterdam.

## Referencies

## Enllaces esternos
Nanpa

, tamién traducíu como **Nampa**, ye un tipu de coqueteo y seducción popular ente los adolescentes y les persones nos sos años venti y trenta na cultura xaponesa. Cuando les muyeres xaponeses escuerren a los homes d'una manera similar a NANPA, llámase-yos gyakunan (ギャクナン?).

## Etimoloxía

Nanpa escribíase orixinalmente en kanji como 软派 (lliteralmente, "la escuela nidia") y tenía un significáu distintu: les persones comenenciudes más na diversión y l'indulxencia, que nes carreres "dures" como la política, la universidá, o l'atletismu. Na cultura Xaponesa moderna, NANPA la mayoría de les vegaes referir a "la caza de chiques" y hai una fuerte connotación negativa asociada a ella.

La pallabra pa la caza de novios de la muyer, gyakunan, derivar de gyaku (逆? , llit. "reversa"), y la primer parte de la pallabra NANPA.

## Descripción

El Nanpa ye practicáu con mayor frecuencia por homes nuevos heterosexuales que van dende la so adolescencia a mediaos de los años venti. Grupos de "Chicos NANPA" axúntense alredor de los llugares ocupaos mayoritariamente por tráficu piatonal femenín (pontes, estaciones de metro, centros comerciales, etc.) y enceten a les muyeres en busca d'una cita. Los grupos NANPA xeneralmente usen l'alta moda con bonos traxes, zapatos caros y estravagantes estilos de peñaos. Por cuenta de la so manera de vistir, los mozos nanpa dacuando son confundíos polos estranxeros como los emplegaos de los Host o clubes Antifitriones, quien tamién son vistos falando con delles muyeres.

Debíu al númberu creciente de participantes Nampa y quexes crecientes, munches de les rexones xaponeses tán reaccionando con mayor durez a los mozos, los participantes heterosexuales, homes. Por casu, munchos llugares onde los mozos axúntense como los xuegos asitióse señales "Non Nanpa", y la policía de les ciudaes densamente poblaes han aplicaos estes regles. Esto pue ser una reacción a un mieu creciente nes nueves xaponeses de secuestru o violación. Shibuya ye particularmente estricta nos chicos Nampa a raigañu del secuestru de cuatro chiques por un home de mediana edá.

## Referencies
Narkamauka

**Narkamauka** (en idioma bielorrusu: наркамаўка, treslliteráu como *narkamaŭka*) ye una denominación coloquial pa referise a la reforma ortográfica bielorrusa de 1933, que ye anguaño normativa no que fai a la gramática d'esi idioma.

El términu evolucionó a partir de la pallabra bielorrusa *narkam* (n'alfabetu cirílicu bielorrusu: наркам), que yera'l nome embrivíu nesi idioma de los denominaos comisariu del pueblu comisarios del pueblu de l'antigua Xunión Soviética *(*'nar**odni **kam**isap'', **нар**одны **кам*'ісар).

La denominación en cuestión foi acuñada escontra fines de la [[años 1980|década de 1980]] o empiezos de [[años 1990|la de 1990]] pol llingüista bielorrusu [[Vincuk Viačorka]].<REF>S. Zaprudski, Варыянтнасць у беларускай літаратурнай мове, IV летні семінар беларускай мовы, літаратуры і культуры, 5–19 ліпеня 1999 г.: *(Varyjantnasts' o belaruskak litaraturnaj move), IV letni seminar belaruskaj movy, litaratury i kul'tury, 5-19 lipenja 1999 g.*), Лекцыі *(Leksyi''), Minsk, 1999, páxines 20–26.

## Nota y referencia

## Enllaces esternos
National Language Services

L'organismu de **Servicios de Llingua Nacional** (***National Language Services***, **NLS**) promueve y facilita la comunicación ente llingües na República d'África del Sur. En cumplimientu de les esixencies en materia de llingües de la Constitución, el NLS xestiona la diversidá llingüística de la sociedá sudafricana y ye responsable del cuidu de toles llingües de la población, poniendo en práctica de manera efectiva les midíes polítiques empobinaes a la promoción del usu d'estes llingües, incluyíes aquelles llingües que fueron históricamente desdexaes.

L'oxetivu principal del NLS ye satisfaer los requerimientos llingüísticos de la Constitución. Facilitando, promoviendo y apurriendo un serviciu d'edición y traducción en toles llingües oficiales. Y xestionando la diversidá llingüística al traviés de los proyeutos de terminoloxía y planificación de llingües.

El NLS funciona como un sistema gubernamental de sofitu profesional a les llingües por aciu la traducción de documentos oficiales en tolos idiomes oficiales. El so serviciu de terminoloxía garrasti nel desenvolvimientu y modernización del vocabulariu téunicu nes llingües oficiales. Les funciones de planificación del llinguaxe inclúin asesorar al gobiernu sobre'l desenvolvimientu de polítiques llingüístiques y estratexes de implementación.

## Referencies

## Enllaces esternos

* www.dac.gov.za/chief_direutorates/language_services.htm Páxina web oficial del *National Language Services*.
Naísmo

"**na**" ye una preposición esperimental n'esperantu, propuesta como una forma alternativa de marcar el acusativu pa la cual la terminación normalizada en *-n* nun ye afecha. Usar cola forma nominativa del sustantivu y tien el mesmu significáu que l'habitual. Según esperantistes de prestíu, considérase que va contra'l Fundamentu d'Esperantu, pero ta popularizándose ente los mozos, munchos de los cualos nun lo usen pero sicasí conocer.

## Argumentos a favor de la preposición
Los defensores d'esta preposición argumenten qu'ésta presenta munches ventayes, principalmente en situaciones como:
*Al pie de nomes propios non esperantizados o difícilmente esperantizables.
*Al pie de oraciones subordinaes sustantives, especialmente incompletes.
*Al pie de oraciones subordinaes sustantives con doble acusativu.

Sicasí, inclusive los **naístas** prefieren evitar l'usu de *na* onde nun sía necesariu.

## Argumentos en contra Puede utilizase ''je''
*Puede escribise *Shakespeare-on*
*L'ambigüedá que presenta nun ye demasiáu importante.
*Va contra'l Enconto, una y bones ésti llinda'l númberu de preposiciones.

## Ver tamién
Ndebele

Los **ndebele** son una etnia conformada por trés grupos tribales que viven en Sudáfrica y Zimbabue:
* los ndebele de la rexón de Transvaal Sur, que viven alredor de Bronkhorstspruit;
* los ndebele de Transvaal Norte, quien viven principalmente na provincia de Limpopo, alredor de los pueblos de Mokopane (Potgietersrus) y Polokwane (Pietersburg);
* los ndebele de Zimbabue, tamién llamaos matabele.

Tolos ndebele falaben orixinalmente la so propia llingua. Sicasí, apocayá los ndebele de Transvaal Norte fueron adoptando la llingua de los sos vecinos sotho y tsuana. La relixón que practiquen ye'l cristianismu entemecíu con animismu.

En 1995 el númberu total de ndebele envalorar en 588.000 persones.

El so idioma ye l'Idioma ndebele

Esisten siquier dos idiomes llamaos comúnmente ndebele:

* el idioma ndebele del norte, un idioma nguni faláu en Zimbabue;

* el idioma ndebele del sur, un idioma nguni faláu en Sudáfrica, con dos variedaes (la más pequeña ye una variedá non oficial altamente influyida por idiomes del grupu Sesotho-Setswana).

## Referencies

## Enllaces esternos
Ndyuka

**Ndyuka**, **ndjuka** o **aukan**, tamién llamáu *ndyuká tongu* o *okanisi*, ye un idioma *[[llingua criolla]]* basáu nel inglés que se fala en Surinam. Ye usáu per alredor de 25&thinsp;000 a 30&thinsp;000 persones qu'habiten nel interior del país, no fondo de la selva tropical. 

Acomuñar col pueblu cimarrón, que lo considera una seña identitaria y d'arguyu. El *ndyuka*, que se emparenta con llingües africanes, ye faláu polos descendientes d'esclavos que fueron llevaos a Surinam hai unos trés sieglos, pa ser obligaos a trabayar nos plantíos coloniales. Munchos d'ellos escaparon ya internaron fondamente nes selves tropicales, onde formaron la so propia comunidaes a lo llargo de dellos ríos del este del país, ingresando n'ocasiones y creando dellos asentamientos na vecina Guayana Francesa. Estes fueron les circunstancies del desenvolvimientu de la llingua. 

Nes últimes décades un gran númberu de falantes del *ndyuka* moviéronse de les sos aldegues ancestrales a les zones costeres, especialmente a Paramaribu, la capital del país, y la so contorna.

La base del *ndyuka* ye'l inglés y llingües africanes, con influencies menores del portugués y otros idiomes. Ta estrechamente rellacionáu colos idiomes aluku (o boni) y paramaccan, y más lejanamente col kwinti.

El silabariu afaka foi concebíu pal ndyuka en 1908.

## Referencies

## Enllaces esternos
Neerlandismu

Como **neerlandismu** entiéndese cualquier pallabra que provenga direuta o indireutamente del neerlandés.

En llingües que tuvieron más contautu col neerlandés, como'l francés, hai más y de normal faen referencia a términos náuticos: *matelot* (marineru), *amarrer* (ensobiar), etc.
Neoarameo asiriu

El **neoarameo asiriu** ye una llingua aramea moderna o siríaca. El neoarameo asiriu nun se confunde col idioma acadiu, o l'antiguu dialeutu araméu que foi adoptáu como una llingua franca en Asiria nel sieglu VIII&nbsp;e.&nbsp;C. Orixinalmente, el neoarameo asiriu ye faláu nel área ente'l llagu Urmía (noroeste d'Irán) y Siirt, (sureste de Turquía), pero agora ye la llingua d'una diáspora mundial. La mayoría de falantes son miembros de la Ilesia asiria del Oriente.

## Referencies

## Enllaces esternos
Nevbosh

El «**nevbosh**» (lliteralmente, ‘nuevu disparate’) foi'l primer idioma construyíu al que J. R. R. Tolkien contribuyó, xunto cola so prima Mary Incledon, dempués de que Marjorie, la hermana d'esta, perdiera l'interés poles llingües construyíes tres el so xuegu col animálico.

Acordies con Humphrey Carpenter, Tolkien y Mary «collaboraron pa inventar [esti] nuevu y más sofisticáu idioma». Sicasí, esta nun ye la hestoria contada por Tolkien, quien almitió que la so participación na construcción del nevbosh foi más humilde: a cencielles contribuyó col vocabulariu ya influyó na escritura.

Sía que non, el nevbosh foi'l primer idioma inventáu relativamente sofisticáu qu'entró en contautu con Tolkien, anque él empezara la so invención por sigo mesmu: «Yo yera más antiguu nel viciu secretu... que la organizadora del nevbosh».

L'únicu testu en nevbosh que sobrevive, ensin cuntar unes poques pallabres aisllaes mentaes por Tolkien, ye'l siguiente poema:

Tolkien consideraba al nevbosh más como un códigu que como un idioma: «Lo qu'atopamos más interesante foi que nun yeren simples aburuyes de pallabres esistentes, tales como «*iskili*» ('posiblemente') o «*lint*» ('rápido'). La fusión de soníos y significaos d'una forma qu'a cencielles «prestaba» al inventor yera'l principiu sobre'l que construyiría los sos propios idiomes, que'l so exemplu más antiguu calteníu ye'l naffarin.

## Ver tamién
* «Animálico»
* «Naffarin»

## Referencies

### Bibliografía
* 
*
Nihon-shiki

ye un sistema de romanización pa trescribir el idioma xaponés al alfabetu romanu. Dizse qu'esti sistema afaise meyor al sistema d'escritura kana, pero, como nun sigue patrones familiares del inglés (como sí asocede nel sistema Hepburn), a los anglofalantes nativos la escritura resúlta-yos pocu intuitiva.

El sistema foi inventáu pol físicu Akitsu Tanakadate en 1885 y ye'l predecesor del sistema de romanización más popular Kunreisiki (Kunrei-shiki).

Nota:
*Ésos en coloráu son obsoletos na llingua sí.
*Cuando *he* &#12408; utilízase como partícula escríbese *he*, non *y* (Kunreisiki/Hepburn).
*Cuando *hai* &#12399; utilízase como partícula escríbese *hai*, non *wa*. 
*Cuando *wo* &#12434; utilízase como partícula escríbese *wo*, non *o*.
*Les vocales llargues indicar por aciu macron, por casu, la *o* llarga escríbese *ō*.
*La *n* silábica &#12435; escríbese *n* antes de consonante y *n&#39;* antes de vocal o *y*.
*Les consonantes geminadas márquense doblando la consonante que sigue al calter &#12387;, ensin esceición.

La diferencia ente Nipponsiki y Kunreisiki ye la diferencia ente'l silabariu kana y la pronunciación actual. Nel xaponés estándar modernu, los soníos de los pares di/zi ぢ/じ, du/zu づ/ず, dya/zya ぢゃ/じゃ, dyu/zyu ぢゅ/じゅ, dyo/zyo ぢょ/じょ, wi/i ゐ/い, we/y ゑ/え, kwa/ka くゎ/か, gwa/ga ぐゎ/が son anguaño idénticos. Por casu, la pallabra *kana*'du**kai'' (Nipponsiki) かなづかい pronúnciase ''kana**zu*'kai* nel xaponés modernu.

El Nipponsiki dacuando dizse que ye más regular, pos caltién una correspondencia estricta d'un kana, dos lletres. Como dispón d'escritures distintes de los pares yá mentaos, ye l'únicu sistema de romanización que dexa una correspondencia ensin perdes ente'l kana y l'alfabetu romanu.

Nipponsiki foi reconocíu como la forma estricta d'ISO 3602. El sistema JSL, que ta dirixíu a estudiantes estranxeros de xaponés, ta basáu en Nipponsiki.
Nafarroako herri izendegia

El **Nomenclátor euskérico de Navarra** (embrivíu como **NEN**) ye una escoyeta de topónimos en llingua vasca de la Comunidá Foral de Navarra, realizáu ente 1987 y 1989 por una comisión de la Real Academia de la Llingua Vasca por encargu del Gobiernu de Navarra. 

Esti trabayu foi la base de la toponimia oficial de la zona vascófona de Navarra, tal que se publicar nel Decretu Foral 16/1989, de 19 de xineru. Amás de los topónimos oficiales actuales, recueye les variantes históriques de los topónimos qu'apaecen na documentación antigua.

Foi publicáu en formatu llibru como: 
:Real Academia de la Llingua Vasca (1991): *Nafarroako Herri Izendegia - Nomenclátor euskérico de Navarra*. Pamplona: Gobiernu de Navarra. Fondu de Publicaciones. ISBN 978-84-235-0959-1.

## Referencies
Norma de la fala

Una **norma de la fala** o **norma llingüística** ye un conxuntu de regles restrictives que prescriben a los falantes d'una determinada llingua l'usu deseable de la so llingua, ye dicir una forma "estándar". La norma componer de les preferencies llingüístiques que por consensu fueron escoyíos como modelos d'usu "correutu".

## Oxetivu
Cada llingua tien variedaes, dialeutos y particularidaes rexonales que lo faen difícil comunicar con persones d'otra rexón. Pero les diferencies non solo débense a la xeografía o la cultura sinón tamién al nivel sociocultural (cultu, incultu) y l'actitú del falante (o situación comunicativa; formal, informal). Suelse escoyer la espresión culta formal como base de la llingua estándar yá que esta espresa de normal namái variaciones mínimes ente les distintes rexones. Ye aquella que s'enseña nes escueles y que s'emplega nos medios de comunicación y les instituciones oficiales.

Polo xeneral ta carauterizada por un usu de vocabulariu ampliu y precisión léxica y tiende a formular oraciones de manera ellaborada.

Una norma de la fala entós garantiza la comprensión mutua ente los interlocutores con tal tuvieren accesu a una educación baxa esta norma. Sicasí, hai que tener en cuenta que la llingua ye un aparatu que ta suxetu a cambeos mientres el tiempu. Siempres sigue desenvolviéndose, dexando a unes pallabres o construcciones mentanto ingresando nueves. Poro, les academies de les llingües tamién siguen actualizando la norma vixente de la fala.

## Bibliografía
*Penny, Ralph: Variación y cambéu n'español, Editorial Gredos, Sánchez Pacheco, 85, Madrid, 2004
*Real Academia Española, Diccionariu panhispanico de duldes
*Segovia S., Jonathan: Llingua Castellana y Comunicación, Normes de fala

## Referencies

## Enllaces esternos
Northumbrio

El **northumbrio** foi un dialeutu del inglés antiguu faláu nel Reinu de Northumbria. Xunto col kéntico, el saxón occidental y el merciano, forma una de les subcategorías del inglés antiguu utilizada polos investigadores actuales.

Esti dialeutu falar dende'l Humber, na actualidá en Inglaterra hasta'l Fiordu de Forth, n'Escocia. Mientres les invasiones viquingues del sieglu IX, Northumbria recibió la influencia de les llingües de los invasores viquingos.

Los testos n'anglosaxón más antiguos fueron escritos en northumbrio: son l'Himnu de Caedmon y el Cantar de la Muerte de Beda. Otres obres, incluyendo'l volume de les obres de Caedmon perdiéronse. Otros exemplos d'esti dialeutu son los fragmentos d'El Suañu de la Cruz grabaos con runes sobre la Cruz de Ruthwell. Tamién en nortumbrio atópense'l Leiden Riddle y les gloses nos Lindisfarne Gospels (mediaos del sieglu X).

La invasión viquinga forzó la división del dialeutu en dos. El nortumbrio meridional taba bien influyíu pol nórdicu ente que'l septentrional non yá caltenía un gran númberu de pallabres n'inglés antiguu (reemplazaes nel sur por pallabres nórdiques) sinón que tamién tuvo una gran influencia nel desenvolvimientu del inglés nel norte d'Inglaterra, especialmente nos dialeutu del nordeste d'Inglaterra y d'Escocia. La división norte-sur diose alredor del ríu Tees.

## El Padrenuesu
Exemplos de la lliteratura más antigua n'inglés inclúin la oración cristiana del Padrenuesu n'inglés antiguu de cerca del añu 650, que empieza con "Faeder ure, Thu the eart on heofonum,". Delles tradiciones de Northumbria y d'Escocia dicen  o "padre'l nuesu" y  "thou art".

FADER USÆR ðo arðin heofnu 
Sie gehalgad NOMA ÐIN.
Tocymeð RÍC ÐIN.
Sie WILLO ÐIN
el soæ is in heofne and in eorðo.
HLAF USERNE of'wistlic sel ús todæg,
and f'gef us SCYLDA USRA,
el soæ uoe f'gefon SCYLDGUM USUM.
And ne inlæd usih in costunge,
ah is in heofne and in eorðo.

## Referencies
NovaGob

.

**NovaGob** ye una rede social vertical y especializada, empobinada a la función pública y a profesionales de l'alministración pública nel ámbitu concretu iberoamericanu. 

## Orixe y funcionamientu
La rede social NovaGob, creada en 2013, tien un marcáu sofitu académicu, y pretende ufiertar un espaciu d'alcuentru a profesionales públicos.

L'accesu a NovaGob ye abiertu a toles persones profesionales que trabayen nel sector públicu o tienen interés no público (funcionariado, sector académicu, de la consultoría, de la sociedá civil, etc...). Pa formar parte de la rede, tien de pasase un procesu de validación inicial. Una vegada dientro, la rede actúa como soporte pa l'apertura de grupos, alderiques, blogues, eventos y desenvolvimientu de wikis, siempres dientro del ámbitu de conocencia sobre lo público.

Como rede social especializada, NovaGob recibió numberoses menciones. Foi considerada na revista Nature como exemplu de los cambeos que les teunoloxíes sociales tán realizando nel sector públicu, ayudando a los emplegaos públicos a coneutar ente sigo pa la meyora de los servicios públicos. La OCDE fixo tamién mención de cómo'l proyeutu NovaGob consiguió reconocer bones práutiques nel ámbitu públicu llatinoamericanu. NovaGob apaeció tamién en medios de prensa nacionales ya internacionales, como parte d'un contestu innovador aparente pa llograr una alministración más dixital

## Actividaes
* A partir de 2014, la rede empezó a celebrar congresos añales (I, II y III *Congresu Iberoamericanu d'Innovación Pública NovaGob*), según premios d'excelencia d'a bones práutiques nes alministraciones públiques (*Premios NovaGob Excelencia*).
* N'ochobre de 2016 NovaGob llanzó'l Llaboratoriu de Gobiernu pa la Innovación Pública n'Iberoamérica, primer Llaboratoriu de Gobiernu n'España, col sofitu de la Universidá Autónoma de Madrid.
* En xunu de 2017, la rede social NovaGob algamó 10.000 persones rexistraes.

## Referencies

## Enllaces esternos
* NovaGob Rede Social
* NovaGob.Lab

*
Nyangbo

El nyangbo (o **tufrugbu**) ye una llingua kwa oriental que falen los **nyangbos** na rexón de Volta de Ghana. Hai ente 6.400 (2003) y 8.500 nyangbos. El so códigu ISO 639-3 ye **nyb** y el so códigu al glottolog ye **nyan1302**.

## Familia llingüística
Según el ethnologue, el nyangbo ye una llingua kwa oriental que pertenez al subgrupu de les llingües avatime-nyangbos, xunto cola avatime y el tafi. Según el glottolog, xunto col tafi formen les llingües nyangbo-tafi que son llingües avatime-nyangbos, que coles mesmes son llingües gbes del grupu ka-Togo.

## Situación xeográfica y pueblos vecinos
El territoriu nyango ta asitiáu al este de Afeyi, na rexón de Volta.

Según el mapa llingüísticu de Ghana del ethnologue, el territoriu nyango ye un pequeñu territoriu que ta asitiáu a pocos quilómetros al oeste de la frontera con Togu. Este, xunto colos territorios de los logbes, de los tafis y de los avatimes, ta arrodiáu del territoriu muncho más estensu de los ewes.

## Dialeutos y paecíu con otres llingües
Lo nyango nun tien nengún dialeutu conocíu y ye intelixible col ewe nun 72%. Amás, ye una llingua bien paecida al tafi, que namái tien diferencies fonolóxiques col nyangbo.

## Sociollingüística, estatus y usu de la llingua
El nyangbo ye una llingua brengosa (EGIDS 6a): A pesar de que nun ta estandarizada, ye utilizada por persones de toles edaes y xeneraciones tantu nel llar como en sociedá en tolos ámbitos. Nun hai escritura en nyangbo. Los nyangbos tamién falen l'inglés y el ewe.

## Referencies

## Bibliografía
* Essegbey, James. 2009. *Noun clases in Tutrugbu.* A: *Journal of West African Languages.* 37-56.
* Essegbey, James. 2012. Aspectual contrastes in Tutrugbu (Nyagbo). A: Connell, Bruce and Rolle, Nicholas (eds.), *Selected Proceedings of the 41st Annual Conference onde African Linguistics*, 40-49. Somerville MA: *Cascadilla Proceedings Project*.
Oficina Europea de Llingües Minoritaries

La **Oficina Europea de Llingües Minoritaries** ye una organización ensin fines d'arriquecimientu creada nel añu 1982 por iniciativa del Parllamentu Européu col fin de promocionar la diversidá llingüística tanto a nivel européu como internacional. Les sos principales fontes de financiamiento son el Parllamentu Européu y la Comisión Europea, amás de gobiernos rexonales y locales. Dende'l so establecimientu, la Oficina enfocóse en reforzar los contactos y desenvolver la cooperación ente aquelles comunidaes falantes de llingües minoritaries, col enfotu de promover la diversidá llingüística n'Europa. La so misión ye ser la voz representativa de los más de 46 millones d'europeos que falen dalguna llingua minoritaria. La Oficina tien sedes en Bruxeles y Dublín.

## Actividaes
Ente les sos principales actividaes figuren les siguientes:

## Ver tamién
*Carta Europea de les Llingües Minoritaries o Rexonales
*Llingües de la Unión Europea
*Colin H. Williams,(1991) Language in Geographic Context: Linguistic minorities, society, and territory. Kogan Page．

## Referencies

## Enllaces esternos
* Oficina Europea de Llingües Minoritaries
* CoE ECRML (n'inglés)
* Map of Native peoples, ethnic groups in Europe (n'inglés)
* Llingües minoritaries d'Europa 
* Productos pa les llingües rexonales o minoritaries
Oficina Quebequesa de la Llingua Francesa

La **Oficina quebequesa de la llingua francesa** (*Office québécois de la langue française*) ye una institución pública de Quebec creada'l 24 de marzu de 1961, coles mesmes que'l Ministeriu d'Asuntos Culturales de Quebec. La Carta de la llingua francesa, adoptada pola Asamblea Nacional de Quebec en 1977 aumentó les sos responsabilidaes asignándo-y tamién l'aplicación de la política llingüística de Quebec. Creáronse tamién entós dos nueves organizaciones: el Conseyu Cimeru de la llingua francesa y la Comisión de la toponimia.

La institución llamábase enantes Oficina de la llingua francesa, pero camudó'l so nome al d'Oficina quebequesa de la llingua francesa dempués de l'adopción de la Llei 104 pola Asamblea Nacional el 12 de xunu de 2002. Esta mesma llei fai una reorganización de la Oficina fundiéndola cola Comisión pa la Proteición de la Llingua Francesa y una parte del Conseyu Cimeru de la llingua francesa. En 2004, la Oficina cuntaba con un presupuestu de 17,8 millones de dólares canadienses.

La so misión consiste en defender el llugar de la llingua francesa en Quebec, y en particular, asegurar lo establecío na Carta de la llingua francesa y ellaborar los programes de promoción previstos pola llei.

La Oficina atópase formada por 8 miembros, unu de los cualos ye'l Presidente Direutor Xeneral, nomaos pol gobiernu de Quebec por un periodu máximu de 5 años. En xineru de 2011, la Presidenta direutora xeneral yera Louise Marchand, que sustituyó a France Boucher.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Office québécois de la langue française
Oficina de Relacions Meridionals

La **Oficina de Relacions Meridionals** (ORM n'asturianu *Oficina de rellaciones meridionales*), foi una entidá creada en Barcelona en 1928 pa les rellaciones ente Cataluña y Occitania.

El so primer direutor foi Josep Carbonell i Gener (Sitges, 1897-1979), collaborador de la Societat d'Estudis Occitans (1930) que más tarde se convirtió nel Institut d'Estudis Occitans. Cola ayuda puntual de la Xeneralidá de Cataluña, la oficina sirvió pa promover la normalización de la llingua occitana llevada a cabu por Loïs Alibert.

## Bibliografía
*Lluís Fornés Pérez, *El pensament panoccitanista (1904-2004) en les revistes Occitània, Oc, L’Amic de les Arts, Taula de Lletres Valencianes, Revista Occitana i Paraula d'Oc*. Tesis doctoral dirixida por Emili Casanova.
*Pere Grau, *El panoccitanisme dels anys trenta: l’intent de construir un projecte comú entre catalans i occitans*. *El contemporani*, 14 (xineru-mayu de 1998), p. 29-35.
*Jordi Ventura, *Els catalans i l’occitanisme. Recull de textos aplegats i comentats per…* Barcelona: Aportació Catalana, 1964.

## Referencies

## Enllaces esternos
Olimpiada de les llingües n'Escandinavia

**Språkolympiaden** () ye una competición de llingua y cultura n'español, francés y alemán pa estudiantes de secundaria y de bachilleratu en Suecia y en Dinamarca. 

La competición foi empecipiada polos profesores d'español, Marcelo Cea y Fernando López Serrano, del institutu de bachilleratu Malmö Borgarskola nel añu 2007. 13 escueles de la ciudá de Malmö inscribiéronse y participaron aquel añu la cual solo desenvolver n'español.

Na so edición númberu dos (2008-2009) espandir escontra tola rexón sur de Suecia (Escania). Esi añu introduciéronse tamién l'alemán y el francés como llingües del tornéu y per primer vegada convidar a institutos de bachilleratu a participar. Otru cambéu aquel añu foi tamién que s'introdució una categoría especial pa estudiantes col español, el francés y l'alemán como llingua manterna. Nesa edición del tornéu participaron 43 escualas del sur del país.

El tercer añu (2009-2010) el tornéu tresformar nuna competición a nivel nacional con cinco filiales partíes por toa Suecia; Malmö Borgarskola como institutu organizador, Katedralskolan en Uppsala como filian rexonal nel centru del país, Härnösands gymnasium como filial nel norte, Sunnerbogymnasium na cidudad de Ljungby pola parte este y Högre Samskolan en Göteborg nel oeste. Más de 6000 estudiantes de 170 escueles ya institutos de toa Suecia participaron.

2010 - 2011 participaron más de 7000 estudiantes de 300 escueles ya institutos de toa Suecia. Les finales rexonales desenvolviéronse'l 18 de marzu de 2011 en Malmö, Gotemburgu, Ljunby, Uppsala y Härnösand. La final nacional fíxose'l 1 de april de 2011 en Malmö.

2011 - 2012 la Olimpiada echar a andar en Dinamarca sol nome de Sprogolympiaden.

## Referencies

## Enllaces esternos
Oración concesiva

Una **oración concesiva** ye una oración subordinada que semánticamente espresa una torga, pal cumplimientu de espresar pola oración principal. El calter concesivu espresar con nexos que son usualmente, pero non siempres, conxunciones nexu de tipu concesivu: *anque*, *a pesar de*, *magar*, *sacante que*, *entá cuando*, *magar*.
Oración esplicativa

En idioma español les oraciones relatives pueden, ser especificatives o determinativas y **esplicatives** o incidentales.
Les primeres determinen al antecedente, especificándolo; les segundes nun faen más qu'espresar una circunstancia del mesmu.

## Esplicaciones y exemplu
Si digo:

*Juan, que ye acuciosu, trabaya ensin fuelgu*

la oración "que ye acuciosu" nun determina nin especifica al substantivo Juan, sinón qu'indica una cualidá propia y carauterística del mesmu, y polo tanto ye esplicativa.

Nes oraciones esplicatives la oración de relativu dixebrar del antecedente por una leve posa na recitación y por una coma na escritura. Nestes, el relativu que puede substituirse pol pronome cual precedíu del artículu, según el xéneru y númberu del antecedente; pero nes especificatives non siempres puede faese tal sustitución.

Puede dicise:

*Pedro y Juan, que son amigos (o los cualos son amigos), ayudáronse*

Una condición qu'estrema a les relatives especificatives de les incidentales o esplicatives ye qu'estes pueden suprimise ensin dexar de ser verdaderu'l sentíu de la oración principal; pero aquelles, non. Puede dicise:

*Juan trabaya ensin fuelgu*

*la oración de relativu*

La posa que nes oraciones incidentales facer ente l'antecedente y el relativu, y la coma con que s'indica na escritura, son tan necesaries, que namái por elles estrémase en munchos casos la clase d'estes oraciones. Si escribo:

*los aliaos que nun quixeron sometese fueron pasaos a cuchiellu*

la oración de relativu ye especificativa, y espresa que non tolos aliaos, sinón solo una parte d'ellos (los que nun quixeron sometese) fueron pasaos a cuchiellu; pero si escribo

*los aliaos, que nun quixeron sometese, fueron pasaos a cuchiellu*

indicó que lo fueron toos ensin esceición.

Les esplicatives o incidentales pueden convertise n'oraciones independientes o en subordinaes alverbiales, substituyendo el pronome relativu por una conxunción; asina:

*los aliaos, porque nun quixeron sometese, fueron pasaos a cuchiellu*

o bien

*los aliaos nun quixeron sometese, y fueron pasaos a cuchiellu*

pero nun puede faese lo mesmo en tolos casos que vimos, son pequeños.nun puede dicise toes los casos, porque les vimos, son pequeñes.

## Referencies

* Esti artículu incorpora material de la: Real Academia Española, Gramática de la llingua castellana, nueva edición, reformada, Madrid, 1917. La cual atópase so una Llicencia Creative Commons Atribucion-Compartir 3.0 Unported (CC BY -SA 3.0) - (Sitio  )
Oraciones adversatives

Les **oraciones adversatives** son oraciones compuestes nes que contrapónense en forma parcial o total dos oraciones o términos sintáuticos.
Esti tipu d'oraciones usen una conxunción adversativa pa xunir les sos partes, como por casu: *pero, anque, sicasí, sicasí, sinón que, sacante.* 

## Exemplos

* *Diría contigo, pero nun puedo.*
* *El contratu ameyorara enforma, les sos condiciones, sicasí, nun foron aceptaes.*
* *Piensen casase, anque nun saben cuándo.*
* *Tamos pel hibiernu, pero ayeri fixo calor.*
* *Nun ye carpinteru sinón albañil.*

## Referencies
Orixe de la llingua xaponesa

La llingua xaponesa ye parte de la llingües xapóniques xunto cola llingua okinawense y otres. Munchos llingüistes sofiten la idea de que les llingües xaponesa y coreana son parte de les llingües altaiques. Otros llingüistes sofiten la idea de que'l xaponés ye parte de les llingües austronesies.

## Xaponés, les llingües altaiques y el coreanu
El llingüista William George Aston suxirió en 1879 nel so diariu *Journal of the Royal Asiatic Society* que la llingua xaponesa ta rellacionada cola llingua coreana. En 1910 Shōsaburō Kanazawa tamién sofitó la idea de que'l xaponés ta rellacionáu col coreanu. Sergei Sarostin en 1991 sofitó la idea que coreanu y xaponés tán rellacionaos coles llingües altaiques. 

Exemplos de pallabres similares:

*Xaponés *mizu*, Coreanu *mul*, Nanai *muke* y Turcu *el so* (agua)
*Xaponés *na*, Coreanu *an* y Nanai *anna* (non)

## Xaponés y les llingües austronesies
Otros llingüistes sofiten la idea de que'l xaponés ta rellacionáu coles llingües austronesies, como'l tagalu, el ḥawaianu y l'indonesiu. Munchos llingüistes nun sofiten la idea porque la gramática y la morfoloxía del xaponés ye bien distintu al de toles llingües austronesies.
Oriundo

El términu **oriundo** (del llatín *oriundus*, plural n'italianu: **', en castellanu: **') ye una pallabra italiana, portuguesa y castellana pa refierse a un inmigrante nun país y que los sos ancestros son d'esi país d'orixe. Esti términu utilizóse especialmente n'España pa referise a una serie de deportistes, nacíos n'América Llatina, que los sos ascendientes fueron emigrantes españoles. El términu tamién s'utiliza nun sentíu similar n'Italia.

## Los futbolistes ''oriundos'' n'España
Pocos futbolistes suramericanos xugaron n'España antes de la Segunda Guerra Mundial. N'España, el xeneral Franco dexó la doble nacionalidá colos países d'América Llatina dende 1954. Los xugadores como Alfredo Di Stéfano y Héctor Rial fueron rápido tresferíos. En 1962, la Lliga española prohibió tolos xugadores estranxeros, yá que la so presencia foi la escusa polos malos resultaos del equipu nacional.

Tres esto, los clubes discurrieron como podíen pa demostrar ascendencia española nos sos fichaxes, resultando en dellos casos dudosos. Dellos xugadores llograron falsos certificaos de nacencia, con falsos antepasaos españoles. Esto foi fácil nel Paraguái mientres la dictadura corrupta d'Alfredo Stroessner. Consiguientes escándalos surdieron en distintos momentos, unu de los cualos, foi'l famosu casu espuestu pol FC Barcelona en 1972.

En 1973, p'amenorgar l'incentivu na corrupción, hasta dos estranxeros non *oriundos* fueron autorizaos por equipu. Sicasí, el reclutamiento de xugadores d'América Llatina siguió siendo bien fuerte, exemplos como l'Asociación del Fútbol Arxentino, que na preparación de la Copa Mundial de Fútbol de 1978 prohibió al so equipu preliminar de 40 xugadores, a movese nel estranxeru, por que nun fueren «robaos». España amenorgó'l númberu de *oriundos* a unu per cada equipu, dempués d'otru escándalu de la falsificación en 1979. De 1979 a 1982, los arxentinos nun pudieron xugar nel estranxeru, y otros munchos como Mario Kempes, tornaron al so país.

## Bibliografía
* 

## Referencies

## Enllaces esternos

* Echecopar y Heredia desencadenaron el tema oriundos. El País (1/7/1976).
* Valdez: "Mi empresario dijo que mi padre era murciano". El País (1/7/1976)
* Nueva oleada de falsos oriundos. Diario El País (23/8/1977).
* El ingenioso empeño por hacerse con un padre español. El Mundo.
Ortografía del idu

El ido emplega l'alfabetu llatín ensin diacríticos.

## Historia
Cuando Zamenhof creó l'esperantu, utilizó como base l'alfabetu llatín, pero quitando les lletres Q, X y Y (La W foi usada nel Proto-Esperantu). Anque él conocía tamién los alfabetos cirílicu, griegu y hebréu, prefirió'l llatín porque ye'l más conocíu del nuesu tiempu, yá que s'ocupa na mayor parte d'Europa, n'América, nel África Subsaḥariana y les islles del Océanu Pacíficu.

Zamenhof se esmeró porque'l so alfabetu fuera fonémico, esto ye, qu'a cada fonema correspondiéra-y una lletra. La idea de camudar los dígrafos, como'l «ch» del francés pa «ŝ» o'l «sz» del húngaru pa «s», dio orixe a les lletres con diacríticos, o como se les llapada n'esperantu *ĉapelitaj literoj* (lletres con sombreru). Los supersignos amuesen soníos que nun taben orixinalmente nel alfabetu llatín.

Nel periodu del proto-esperantu, Zamenhof usó signos inspiraos na ortografía polaca, pero finalmente decidióse a utilizar el circunflexu (francés) como una bella manera de formar les lletres necesaries n'esperantu: Ĉ, ĉ, Ĝ, ĝ, Ĥ, ĥ, Ĵ, ĵ, Ŝ, ŝ. El diacríticu pa ser tomáu del alfabetu cirílicu, ye llamáu «luneto» y sirve p'amosar la semivocal.

Sicasí, estos diacríticos nun constaben nes máquines d'escribir y nin siquier apaecen nos teclaos actuales. Son, poro, difíciles d'amosar en testos escritos n'esperantu. Nun principiu, los testos yeren escritos a máquina y más tarde añadíense los símbolos a mano una vegada impresa la fueya de testu. Dempués de les xuntes llevaes a cabu pola Delegación pa l'adopción d'una llingua internacional, decidió esaniciase l'alfabetu del esperantu y utilizase l'alfabetu llatín ensin diacríticos, que yera un alfabetu internacional.

## L'alfabetu
25 lletres son idéntiques a les del alfabetu español (**ñ** omítese).L'alfabetu completu ye como sigue:

L'ido amás consta de dos dígrafos: *ch* y *sh*.

## Equivalencia col Alfabetu Fonéticu Internacional
De siguío amuésase la correspondencia ente les lletres del alfabetu del ido y l'alfabetu fonéticu internacional:

## Referencies

* Beaufront, de Louis. (1925). * Kompleta Gramatiko Detaloza di la linguo internaciona Ido* https://web.archive.org/web/20040329005930/http://es.geocities.com/krayono/kgd.pdf otru sitiu en HTML, tamién en HTML (n'Ido)
Ortografía del portugués

La **[[ortografía]] del [[idioma portugués|portugués]]** ta basada nel alfabetu llatín, y fai usu del acentu agudu, el acentu circunflexu, el acentu grave, la tilde, y la cedilla, pa denotar el acentu prosódicu, l'apertura de vocales, la nasalización, y otros cambeos de soníu. Les lletres acentuaes y los dígrafos nun se cunten como calteres separaos pal orde alfabéticu.

Una llista completa de soníos, diptongos, y les sos ortografíes principales, ta dada na fonoloxía del portugués. Pa más información alrodiu de les lletres y dígrafos, vease'l alfabetu del portugués.

## Normes ortográfiques: fonética vs etimolóxica
Esiste la idea xeneralizada de que la ortografía ye más perfecta cuanto más s'afai a la fonética. Esto ye válidu pa una llingua que'l so númberu de falantes sía relativamente pequeñu y non presente grandes variaciones dialeutales o socialectales, dexando tamién de ser válidu nel casu de llingües como'l portugués, con una gran distribución xeográfica. Nestos últimos casos, ye imposible uniformar una escritura, pos una grafía vuélvese fonética pa una variante del idioma, pero non pa otra.

Asina, nel casu del portugués, pa escribir fonéticamente, por casu, el númberu "20", podría utilizase eventualmente les grafíes *bint*, *vint*, *vintchi*, *vinte*, *vinti*, según escoyérase la pronunciación popular de Porto, Lisboa, Rio de Janeiro, Curitiba o Luanda. Esto demuestra que, pa una llingua grande, la escritura totalmente fonética nun ye vidable.

## Ver tamién

* Alcuerdu ortográficu de la llingua portuguesa de 1990
* Idioma portugués
* Gramática del portugués

## Referencies

## Enllaces esternos
Otomí del Valle del Mezquital

El **otomí del valle del Mezquital** ye'l nome dau a una variedá d'otomí faláu polos otomíes del Valle del Mezquital nel estáu d'Hidalgo y dellos inmigrantes nel estáu de Méxicu, Ciudá de Méxicu, Nuevo León y los Estaos Xuníos. 

Trátase d'un dialeutu del idioma otomí, una llingua del tueru Oto-pame. Ye la variante del centro-norte nel territoriu mexicanu y ta emparentáu col otomí queretano y otomí de Temoaya. Ye una de les nueve variantes llingüístiques otomiés que pertenez a la familia llingüística Oto-mangue. Tamién ye denomináu polos sos propios falantes *hñähñú*, *ñänhú*, *ñandú*, *ñóhnño* o *ñanhmu*. Dende'l sieglu XVI esisten vocabularios, gramátiques, sermones y catecismos en otomí.

Tien alredor de 200,000 falantes los cualos moren principalmente nes comunidaes del conceyu de Ixmiquilpan.Nun documentu publicáu en 2016 repórtense 87, 488 falantes, allugaos en 36 conceyos nel Estáu d'Hidalgo.

Esta variante falar nos conceyos del estáu d'Hidalgo: Actopan, Ajacuba, Alfajayucan, Almoloya, Atotonilco el Grande, Cardonal, Chapulhuacán, Chilcuautla, Cuautepec de Hinojosa, Eloxochitlán, Francisco I. Madero, Huasca de Ocampo, Ixmiquilpan, Jacala de Ledezma, Metepec, Metztitlán, Mixquiahuala de Juárez, Nicolás Flores, Pacula, Progresu de Obregón, San Agustín Tlaxiaca, San Bartolo Tutotepec, San Salvador, Santiago de Anaya, Tasquillo, Tepeapulco, Tepehuacán de Guerrero, Tepeji del Río de Ocampo, Tepetitlán, Tezontepec de Aldama, Tlahuiltepa, Tula de Allende, Zempoala y Zimapan.

## Referencies

### Bibliografía

* 

* 

*
Önnur málfræðiritgerðin

**Otru tratáu gramatical** (islandés: *Önnur málfræðiritgerðin*) ye'l nome pol que se conoz el segundu ensayu sobre gramática en nórdicu antiguu, qu'usó Snorri Sturluson pa complementar la so obra *[[Hattatal]]*. Tamién se-y llamó **Segundu tratáu gramatical**.

Sobrevivieron diverses copies que se caltienen en trés manuscritos: 
* AM 242 fol. (*[[Ormsbók]]*, c. 1350), 
* DG 11 (O) (c. 1300 - 1325), 
* Lbs 400 4°x (400x) (c. 1770 - 1820 *Handritasafn Landsbókasafns Íslands*).

## Referencies

## Bibliografía
* Fabrizio D. Raschellà (1982), *Önnur málfræðiritgerðin, The so-called Second grammatical treatise : an orthographic pattern of late thirteenth-century Icelandic*, Firenze : F. Le Monnier, ISBN 8800660029
Ostiako

El **ostiako** ye una denominación d'antiguo utilizada pa faer referencia a dellos pueblos nativos y llingües en Siberia occidental, ente'l ríu Obi mediu y l'Ural, en Rusia. Tanto'l pueblu Kanty y el pueblu Ket yeren d'antiguo denominaos Ostiakos, ente que'l pueblu Selkup yeren denominaos ostiakos-samoyedes.

## Khanty
El pueblu Khanty o Janty, que se llamen a si mesmos *Khanti*, *Khande*, o *Kantek* al cual los rusos llamaben *[[Yugra]]* nel sieglu XI. El nome *Ostoako' recién empiézase a usar nel sieglu XVI. La Xunión Soviética empezó a utilizar el endónimu *Khant* o *Khanty* mientres la década de 1930.

Escontra'l 2000 había unes 28,000 persones identificaes como pertenecientes a la etnia Khanty, na so mayoría nel [[Óblast de Tiumén]], qu'inclúi al Okrug autónomu de Khanty–Mansi.

La llingua Khanty, tamién denominada Hanty, Khant, Xanty, o Ostiako, ye una [[Llingües uráliques|llingua urálica]] practicada por unes 9,500 persones.

== Ket ==
Históricamente los [[Ket]]s habitaron en proximidaes del [[ríu Yenisei]] nel distritu del [[Krai de Krasnoyarsk]] de [[Rusia]]. Mientres la Rusia Imperial denominar *Ostiakos*, y darréu *Yenisei Ostiakos''. Mientres el censu rusu del 2002, 1500 persones identificáronse como pertenecientes al pueblu Ket.

La llingua Ket, tamién denominada Imbatski-Ket o Yenisei Ostiako, ye una llingua yeniseica. Esta considerada una llingua bien amenazada de cayer en desusu.

## Selkup
Hasta la década de 1930 el pueblu selkup yeren denominaos ostiakos-samoyedes. Son descendientes de los pueblos yeniseianos y samoyedes, y viven nel sector norte de la llanura siberiana. Nel censu rusu del 2002 unes 4000 persones identificáronse como selkup.

La llingua selkup (tamién denominada selkups, chumyl' khumyt, shöl khumyt, shösh gulla, syusugulla o ostiako samoyeda) ye una llingua samoyeda urálica falada por unes 2000 persones. El dialeutu del norte ye enseñáu en delles escueles.

## Ver tamién
* Llingües paleosiberianas

## Referencies
Ouyang

**Ouyang** () ye un apellíu chinu. Ye unu de los pocos apellíos chinos de dos calteres, ellí onde nesta llingua ye más común atopase con apellíos d'un solu calter. Pueden atopase variantes fonétiques o ortográfiques como *Owyang, Au Yong, Auyong, Ah Yong, Auyang, Au Yeung, Au Yeong, Au Ieong, Ao Ieong, Eoyang, Oyong, O'Young, Auwjong, Ojong, Owyong, Au Duong, Ou Young, Ow Young.* La forma vietnamita ye *Âu Dương*.

El primer personaxe documentáu con esti apellíu ye Ti (蹄 Tí), príncipe de Yue, que'l so estáu foi destruyíu pol estáu de Chu (楚 / 楚 Chǔ), dempués de lo que la so familia treslladar a l'aguada sur (陽 / 阳 yáng, en chinu) del Monte Ouyu (歐余山 / 欧余山), d'onde tomó'l nome de Ouyang.

## Persones con esti apellíu
* Ouyang Ziyuan, científicu chinu encargáu del Programa Chinu d'Esploración Llunar
* Ouyang Xiu, lliteratu y estadista de la Dinastía Song
* Ouyang Xun, lliteratu de la Dinastía Tang
* Ouyang Jingwu, reformador budista *
Tim Ouyang, cantante del grupu Tim Be Told
* Ouyang Xiadan, reporteru de CCTV

## Referencies

## Enllaces esternos
* Chinese compound surname Apellíos chinos compuestos (wiki n'inglés).
Paiting

, o , tamién conocíu como **Fighting** ye una pallabra común del idioma coreanu. Ye una pallabra emprestada del idioma inglés, *«fighting»*..

La mesma utilízase de cutiu en forma d'aliendu o estímulu en deportes o siempres que se presente un desafíu.

La pallabra orixinal, n'inglés, *«fighting»* (lliteralmente: *«engarrando»*) ye utilizada como un axetivu o participiu, non como una esclamación. De toes formes, el so usu en coreanu camudó entós *Paiting* o *Hwaiting* **sí** ye usáu como esclamación. Usualmente, esti términu ye traducíu al inglés como "Come on!", o "Let's go!", dambos términos, n'español, lliteralmente signifiquen *«Vamos!»* o *«Venga!»*, tal como "대한민국 파이팅!" → "Vamos, Corea!",
pero nun tien un equivalente exactu. El términu tamién ta destináu a inducir a los xugadores y espectadores per igual a *aprovechar el so poder internu.*
Usualmente ye acompañáu pola espresión , que ye un tipu d'estímulu o aliendu. El términu coreanu|"Hwaiting"|hangul=화이팅|afi=hwaitʰiŋ}}, sinónimu de "Paiting", siendo la pronunciación coloquial orixinal utilizada polos coreanos, nun ta incluyida n'importantes diccionarios coreanos como *El diccionariu estándar del idioma coreanu* ().

Ye similar en significáu y n'usu a les comunes frases xaponeses "Ganbatte!" (頑張って) y "Fight! (*faito!*)" (ファイト), y a "Jiayou!" (加油, lliteralmente, *«amiesten combustible»*) del idioma chinu.

## Notes

## Referencies

## Enllaces esternos
Pallabra más llarga n'inglés

La identidá de la **pallabra más llarga n'inglés** depende de la definición de lo que constitúi una pallabra nel idioma inglés, según la forma na que se debe comparar el llargor de la mesma. Amás de les pallabres derivaes naturalmente de los raigaños del idioma (ensin nenguna invención intencional conocida), l'inglés dexa que les pallabres nueves formar por aciu l'acuñamientu y la construcción; los topónimos pueden ser consideraos pallabres; los tecnicismos pueden ser arbitrariamente llargos. El llargor puede ser entendida en términos ortográficos y númberu de lletres escrites, o, menos comúnmente, en fonoloxía y númberu de fonemes.

## Referencies
Pan Jin-yu

**Pan Jin-yu** (; 21 de xunetu de 1914 — 10 d'ochobre de 2010) foi la postrera falante nativa del idioma pazeh de Taiwán. Foi la quinta de seis hermanos y nació en 1914 en Puli. Los sos padres biolóxicos pertenecíen a la etnia Kaxabu y más tarde ella foi adoptada por falantes de la llingua Pazeh que vivíen en Villa Auran (Ailan), anguaño perteneciente al conceyu de Puli. Afirmóse que falaba fluidamente el pazeh a pesar de ser el postreru falante nativu. Sicasí, Pan Jin-yu comunicábase diariamente en Hokkien taiwanés, un idioma vivu qu'escoyó como llingua principal. Dictó clases de pazeh a doscientos estudiantes habituales en Puli, y tamién a grupos amenorgaos en Miaoli y Taichung.

## Ver tamién
*Postreros falantes conocíos de llingües muertes o amenaciaes

## Referencies

## Enllaces esternos
*  (n'inglés)
* The secret of Formosan languages (Programa qu'inclúi delles entrevistes con Pan Jin-yu) (en chinu)
* Last Speakers semeya de Pan Jin-yu, segunda de la segunda fila.