Montmeló

**Montmeló** ye un conceyu perteneciente a la provincia de Barcelona, en Cataluña. Ta asitiáu a unos 20 km al norte de la capital (Barcelona), a veres del Besós, nel Vallès Oriental. La función industrial superó va años a la tradicional agrícola.

El términu municipal de Montmeló, d'escasa estensión territorial (4,11 km²) estender pol valle baxu del Congost y el so confluencia con rir del Mogent, que xunten, al xunise, el Besós, ríu que conforma'l límte meridional del términu. Traviesa'l términu municipal y el nucleu urbanu una carretera que conduz a Granollers. La so población en 2012 yera de 8.830 habitantes (INE 2012)

Nel so cascu urbanu destaca la ilesia de Santa María, neoclásica na so construcción actual pero que caltién restos d'un ábside del s. XI. Destaca tamién la sede del Circuitu de Barcelona-Cataluña onde s'apuesten el Gran Premiu d'España de Fórmula 1 y el Gran Premiu de Cataluña de Motociclismu (Campeonatu Mundial de Motociclismu). Dambes carreres ganaron en más d'una ocasión el premiu a meyor GP de la temporada.

Destaquen, coles mesmes, les ruines del castellum romanu de Can Tacó, asitiáu ente Montmeló y Montornès del Vallès, bautizáu col nome de "Mons Observans" y ye unu de los primeros asentamientos romanos de Cataluña.

El xacimientu foi declaráu bien cultural d'interés nacional en 2008. Foi construyíu nel sieglu II aC nel cume d'un cuetu dende onde podíen controlase les principales víes de comunicación, sobremanera la Vía Augusta. La edificación, que yá foi escavada nos años 1947 y 1961, caltuvo'l trazáu de les principales dependencies que tenía. Trátase d'un edificiu de representación oficial de dalguna alministración romana venceyada al exércitu y paez que tenía la función de praesidium, un campamentu militar que sirvía de base loxística pa les tropes romanes y pal control de territorios.

## Etimoloxía

La referencia más antigua que tenemos de Montmeló atópase na trescripción d'una acta del añu 945, l'acta de consagración de la Ilesia de Santa Maria de les Puel·-yos de Barcelona, en rellación a la donación de Santa María de Montis Molonis.

Les teoríes sobre la toponimia son diverses, la del Mont del Molí atoparía fundamentu na esistencia d'un molín de farina concedíu a Guillermo mientres el reináu de Lúis el Mozu nel sieglu XII.

La recuperación de la Piedra de Llinars y, más apocayá, la piedra termal de "Augustalis" nel Raiguer, vienen acentuar el sentíu terminal de Montmeló. Como proponía Enric Moreu-Rei, el significáu etimolóxicu del nome esplicar pola so procedencia de Mont Molló esto ye, llomba, visu o pescuezu de la Pedrafita, refiriéndose a la montañeta de los Trés Crucies.

## Historia
Montmeló asítiase metanes un importante y milenariu encruz de caminos qu'enllazaba la via Hercúlea, hasta los nuesos díes y que comunica'l Sur y el Llevante hispánicu con Europa, fixo del pueblu un llugar de camín olbigado, transitáu dende los tiempos más remotos.

Saber de la esistencia d'un asentamientu neolíticu antiguu (fontes de cabaña de "Cal Metge"), continua col neolíticu modernu (sepulcru en fuesa de "Can Cucurny") y llega al neolíticu recién colos restos cerámicos de la cultura de Verazza (Campu de Fútbol). Per otru llau, caltiénense cerámiques, molinos de mano, silos y otru elementos de la dómina ibérica, a pesar de nun tener restos d'asentamientu conocíos.

La Piedra de Llinars ye un menhir con señales ya inscripciones bien interesantes. La referencia más antigua sobre la existéncia de la Piedra de Llinars atopar nuna sentencia arbitral d'agostu de 1347 ente l'Abadesa Laura y Pere de Montornès sobre delimitación de los dos pueblos.

Nel sieglu II a.c., cola ocupación romana, produzse un cambéu total. L'antigua via natural pel marxe de los ríos reparar y na llomba de Can Tacó, na confluencia de los ríos Mogent y Congost, instálase un puestu de mandu militar de vixilancia y control de la ruta.

A mediu camín de la Serreta, onde agora ta'l númberu 16 de callar Jacinto Verdaguer, instálase una villa romana (sieglu II a. c.) estensa y rica. El nome de la villa podría corresponder a Semproniana y conozse por unu de los vasos apolinares. Taba asitiada a 24 milles de Seterras y 8 milles de Arragona, esto ye, a unos 35,3 km de Hostalric y a 13.3 km de Sabadell.

Tanto'l puestu de mandu de Can Tacó como la villa romana de "Can Massot" fueron destruyíos nel sieglu I a. c. La villa dir pol fueu. La fecha más probable son les guerres civiles que los romanos llibraron na nuesa casa ente César y Pompeyo nel añu 49&nbsp;e.&nbsp;C.

La ocupación de la fértil tierra continua nel sieglu IV d. c., dómina de la cual caltiénse una tumba romana. De la dómina d'Augustu afayóse apocayá nel Raiguer la piedra termal Augustalis que ye oxetu d'estudiu como pieza única en Cataluña.

El llugar sigue transitáu. A pesar el nuevu trazáu del emperador Augustu pola mariña, la via del interior, la de la depresión prelitoral, nun se pierde. Tolos itinerarios, tanto romanos como árabes o medievales, confirmar.

Los destinos de Montmeló tuvieron amestaos mientres sieglos al Monesteriu de Sant Pere de les Puelles de Barcelona; amás de l'acta de consagración de la Ilesia nel añu 945, caltener nel so archivu importantes referencies a la nuesa história. Montmeló yera conocíu como "los masos de Sant Pere", el llugar onde s'atopa'l Circuitu yeren dos d'estos masos: la "Torre Pardalera" y el de "Can Cabanyes" dataos yá nel sieglu XII y que fueron desamortizados al monesteriu a finales del sieglu pasáu.

L'orixe de la ilesia atópase nes construcciones prerromániques del sieglu X, d'influencies carolinxes y con tresformamientos posteriores de los sieglos XI i XII. Anguaño, solo queda d'esta primitiva ilesia románica, l'ábside semicircular, el muriu de la fachada actual y parte del campanariu.

Montmeló foi cai de Barcelona nel añu 1398, nel 1409 dixebróse y de nuevu volvió a la Corona nel 1495.

So la corona del Rei Fernando los homes notables de Montmeló pidieron ciertos privilexos al Rei, un resume d'estos conocer pol llibru de llevador de la parroquia y polos documentos del archivu de Sant Pere.

La recuperación del manuscritu de Joseph Fransí, revelónos interesantes noticies sobre Montmeló de los sieglos XV, XVI y XVII.

La construcción de la moderna N-152, Barcelona-Vich, nel añu 1843, supón pa Montmeló un gran atrasu, yá que queda definitivamente al marxe d'estes víes de comunicación históriques. La construcción del ferrocarril (1854), la ponte sobre'l Besós y la instalación de la fábrica Cucurny, son l'empiezu d'un procesu de industrialización y de crecedera económica y demográficu que tien el so puntu álgido nos años sesenta. La puesta en funcionamientu nel añu 1991, del Circuitu, dio a conocer el nome de Montmeló.

Nos últimos venti años, al llau d'esta crecedera, hemos d'añader el sociocultural, deportivu y urbanísticu. Nel pueblu abonden los equipamientos comuñales: piscines, biblioteca, ludoteca, Centru de Salú, Casal de los Güelos, colexos públicos, Centru Cultural y de los Mozos, equipamientos deportivos, la Escuela de Música, la Escuela d'Adultos, el Pabellón, l'Institutu, el Muséu Municipal de Montmeló, producieron importantes meyores na calidá y cantidá de los servicios; tamién s'ameyoró la redolada urbana: Parque del Santu Cristu, zona de peatones de la cai García Lorca, Parque de la Quintana, zona de peatones de la cai Mayor y adquirióse patrimoniu como ye'l casu de "La Torreta", de dómina moderna y qu'agora ye la sede del Centru Cultural, y el xeriátricu "Can Dotras". El mediu ambiente, la llimpieza, los árboles y xardinos tuvieron una atención creciente.

La crecedera urbanística ordenáu y controláu dexó llograr tres actuaciones d'ámbitu residencial, como son el Pedregar, la Cucurny y la Quintana, de baxa densidá, abondo dotaes d'espacios llibres, zones verdes y equipamientos, tamién d'una calidá de vivienda digna. Ameyoráronse les conexones de Montmeló col desenvolvimientu del Polígonu Industrial Sota el Molí, pero sobremanera col del Consorciu de la Zona Franca, al llau del Circuitu, ampliando considerablemente la ufierta industrial y los espacios verdes.

## Composición del conceyu

## Población
Los datos de padrón municipal nel añu 2015 cunten con una http://www.idescat.cat/emex/?id=081350 población de 8.835 habitantes.

## Tresportes

Destacar que Montmeló ye una población con bien bona comunicación, col tresporte públicu podemos aportar a práuticamente tol mundu. Acaldía hai trenes direutos hasta l'Aeropuertu y hasta les distintes estaciones de tren de Barcelona.

### Ferrocarril
Estación de Montmeló: R2 y R8 de la rede de Cercaníes a distintes poblaciones de Barcelona .

### Autobús
Una empresa d'autocares establez un serviciu d'ida y vuelta en bus dende distintes paraes d'autobuses (n'estación de tren , cai Vic) a otros conceyos de la contorna del '''Vallès Oriental'''.

### Carretera
*AP-7 o Autopista del mediterraneu
*C17 Autovia
*C35 Autovia

## Fiesta mayor
Enantes celebrábase en redol al 15 d'agostu coincidiendo cola festividá de L'Asunción de La nuesa Señora, pero'l conceyu decidió camudar la fecha de celebración al últimu domingu de xunu, casi siempres coincidiendo cola festividá de San Pedro, conmemorando la rellación secular de Montmeló col monesteriu benedictín de Sant Pere de les Puelles.
Nos últimos años la Fiesta Mayor estremar en dos collas, la de Melons (en referencia al nome del conceyu) y la de Creuats (en referencia a los Trés Crucies), representaos pol color verde y el colloráu respeutivamente, que compiten en distintes pruebes a lo llargo de la Fiesta Mayor.

Ye importante mentar nestes fiestes la colla de diables de Montmeló, que forma parte de la fiesta mayor dende 1996. Dende entós nun dexó de participar, realizando'l so percorríu poles principales cais del conceyu. Dicha colla tamién fai un percorríu importante peles cais de la ciudá na verbena de San Xuan.

Y pa terminar la fiesta faen una proyeición de fueos artificiales denomináu *castell de foc* de final de fiesta.

## Deporte
El so equipu de fútbol, la XE Montmeló CF milita en 2ª Rexonal. Casi 80 años dempués de la so fundación, la CE Montmeló fundir cola UD Estremeña.

L'Associació Esportiva Montmeló, ye'l club de fútbol sala que lleva más de 30 años representando a Montmeló por toa Cataluña, dempués de tar dellos años na categoría de Nacional B, volvió apostar fuerte pola cantera. 

Montmeló dispón tamién d'un equipu d'axedrez municipal, con 25 años d'esistencia, qu'anguaño milita en primer división catalana.

Ente los deportes destacaos d'esti conceyu tamién podemos atopar el Montmeló Club Bàsquet, onde'l primer equipu apuesta la 3a Catalana. Anguaño participen, en 2016, ocho equipos, amás de la escuela de baloncestu y l'equipu de veteranes.

## Ver tamién
* Escudu de Montmeló
* Muséu Municipal de Montmeló

## Referencies

## Enllaces esternos

*Páxina web del Conceyu de Montmeló
*Páxina web del Circuitu de Cataluña
*TotMontmelo.com Páxina d'Información y noticies sobre Montmeló