Universidá de California en Berkeley

La **Universidá de California en Berkeley** (tamién conocida como **Berkeley** o **Cal**) ye una universidá pública d'Estaos Xuníos con sede en Berkeley, California. Ye la institución insinia del sistema de la Universidá de California y ta clasificada como una de les universidaes más prestixoses del mundu y la universidá pública númberu 1 n'Estaos Xuníos. Foi fundada en 1868 al xunise'l Colexu de California (institución privada) y el Colexu d'Agricultura, Mines y Mecánica n'Oakland (institución pública). 

Ufierta aproximao 350 programes de pregrado y posgráu nun ampliu númberu de disciplines. El Decretu Dwinelle de marzu 5 de 1868 (Decretu Non. 583 de l'Asamblea de California) diz que "La Universidá va tener pol so diseñu la capacidá d'apurrir instrucción y educación xeneral y completa en tolos departamentos de ciencia, lliteratura y arte, actividaes industriales y profesionales, y educación xeneral, y tamién cursos especiales d'instrucción en preparación pa los oficios".

Tocantes a los rankings, el Times Higher Education World University allugar como la sesta meyor universidá del mundu en 2017, y U.S. News como la tercera meyor universidá del mundu nuna clasificación efeutuada en 2015 en más de 50 países, incluyendo a Estaos Xuníos. La Academic Ranking of World Universities alluga a Berkeley como la cuarta meyor universidá del mundu y la primera pública. Por departamentos clasifícase como la tercera meyor n'inxeniería, cuarta en ciencies sociales y primer en matemátiques, física, química y ciencies de la vida. Tamién ye reconocida por producir una gran cantidá d'empresarios.

Ente los sos docentes y alumnos hai 91 Premiu Nobel, 9 Premios Wolf, 13 Medayes Fields, 23 Premios Turing, 45 Beques MacArthur, 20 Premios Oscar, y 11 Premios Pulitzer. Hasta la fecha, los científicos de Berkeley afayaron 6 elementos químicos de la tabla periódica (californio, seaborgio, berkelio, einsteniu, fermio, lawrencio). En collaboración con Berkeley Lab, investigadores de UC Berkeley afayaron más de 16 elementos químicos en total&nbsp;– más que cualesquier otra universidá nel mundu. Berkeley ye un miembru fundador de l'Asociación d'Universidaes Americanes y otal de 730,7 millones de dólares d'inversión n'investigación pal añu fiscal que terminó'l 30 de xunu de 2014. La universidá alministra tres laboratorios nacionales del Departamentu d'Enerxía Nacional de los Estaos Xuníos: el Llaboratoriu Nacional de Los Álamos, el Llaboratoriu Nacional de Lawrence Livermore y el Llaboratoriu Nacional de Lawrence Berkeley. 

El físicu de Berkeley J. Robert Oppenheimer foi'l direutor científicu del Proyeutu Manhattan, que desenvolvió la primer bomba nuclear. Oppenheimer dirixó personalmente'l proyeutu dende Los Álamos (Nuevu Méxicu), mientres la Segunda Guerra Mundial. Edward Teller, miembru de la facultá (xunto con Stanislaw Ulam) ye consideráu'l "padre de la bomba d'hidróxenu". Nos años 60, la universidá destacar pol Movimientu Llibertá d'Espresión, y pola oposición al involucramiento d'Estaos Xuníos na Guerra de Vietnam.

## Historia

En 1866, el terrenal sobre la cual anguaño allugar el campus de Berkeley foi mercáu pol Colexu de California. Como ésta nun tenía abondos fondos pa operar, finalmente xunióse col Colexu públicu del Arte de l'Agricultura, Minería y Mecánica pa formar la Universidá de California, la primer universidá del estáu con currículu completu.

Cuando abrió en Oakland en 1869, la universidá taba constituyida por diez miembros de la facultá y casi 40 alumnos. Frederick H. Billings yera un confiáu del Colexu de California y suxirió nomar al colexu honor al filósofu George Berkeley. En 1870, Henry Durant, el fundador del Colexu de California foi'l primeru n'ocupar el cargu de presidente de la universidá. Al completase les ales norte y sur en 1973, la universidá treslladar al so allugamientu actual con 167 alumnos y 222 alumnes pa dar les sos primeres clases.

Dende 1891, Phoebe Apperson Hearst dio-y dellos regalos grandes a Berkeley, fundando munchos programes y edificios nuevos. De la mesma, en 1898 patrocinó una competición internacional n'Amberes, Bélxica, onde l'arquiteutu francés Émile Bernard apurrió'l diseñu ganador pal plan maestru del campus. En 1905, la granxa de la universidá establecióse cerca de Sacramento, finalmente convirtiéndose na Universidá de California en Davis. Nos años 20, el númberu d'edificios del campus había crecíu sustancialmente, ya incluyía venti estructures diseñaes pol arquiteutu John Galen Howard.

Robert Gordon Sproul exerció como presidente ente 1930 y 1958. Pa 1942, el Conseyu Americanu d'Educación clasificara a UC Berkeley ne segundu llugar detrás de la Universidá de Harvard por cantidá de departamentos distinguíos.

Mientres la Segunda Guerra Mundial, tres el descubrimientu (entós secretu) de plutoniu por Glenn Seaborg, el Llaboratoriu de radiación d'Ernest Orlando Lawrence empezó a collaborar col exércitu americanu pa crear la bomba atómica. L'entós profesor de física J. Robert Oppenheimer foi nomáu xefe del proyeutu de Manhattan en 1942. Aparte del Llaboratoriu Nacional de Lawrence Berkeley (enantes Llaboratoriu de Radiación), Berkeley tamién ayuda a remanar dos llaboratorios más; el Llaboratoriu Nacional de Los Alamos (1943) y el Llaboratoriu Nacional de Lawrence Livermore (1952).

Orixinalmente yera obligatoriu que los alumnos de llicenciatures siguieren entrenamientu militar. Con esi envís Berkeley tenía una armería. En 1917, fundóse'l programa ROTC de Berkeley, y la so Escuela d'Aeronáutica Militar entrenó a futuros pilotos, incluyendo a Jimmy Doolittle, quien se graduó con un B.A. (Bachelor of Arts) en 1922. Tanto Robert McNamara como Frederick C. Weyand graduar del programa ROTC de UC Berkeley con graos de B.A. dean 1937 y 1938, respeutivamente. En 1926, el futuru almirante de flota Chester W. Nimitz estableció la primer unidá del Cuerpu d'Entrenamientu d'Oficiales de la Reserva Naval en Berkeley. Mientres la Segunda Guerra Mundial, l'exércitu aumentó la so presencia nel campus pa reclutar a más oficiales, y pa 1944 más de 1000 alumnos de Berkeley apuntárense nel programa V-12 d'Entrenamientu Naval Escolín y a la escuela naval d'entrenamientu pa inxeniería en diesel. La escuela abandonó l'entrenamientu militar obligatoriu en 1962.

Mientres la yera McCarthy en 1949, la escuela adoptó una posición anticomunista. Dellos miembros de la facultá tuvieron oxeciones y fueron despidíos; diez años pasaron primero que los aceptaren de vuelta con paga.

En 1952, la Universidá de California convertir nuna entidá separada del campus de Berkeley. Cada campus recibió autonomía relativa xunto col so propiu rector. L'entós presidente Sproul tomó posesión de la presidencia del sistema completu de les Universidaes de California, y Clark Kerr convertir nel primer rector de UC Berkeley.

Berkeley adquirió reputación pol activismu estudiantil nos años 60 gracies en gran parte al Movimientu de Llibertá d'Espresión en 1964, y a la oposición pola Guerra de Vietnam. Na protesta de *People's Park* en 1969, los alumnos y la escuela tuvieron un conflictu sobre l'usu d'una zona hasta que se llamó a la Guardia Nacional, lo cual causó una erupción de violencia. Alumnos de Berkeley anguaño son menos activos políticamente, con una mayor porcentaxe de moderaos y conservadores. Hai un mayor númberu de demócrates que de republicanos nel campus, a una razón de 9:1.

Apocayá dellos grupos de derechos humanos y de los animales protagonizaron conflictos con Berkeley. Indíxenes Americanos tuvieron un conflictu en particular sobre la repatriación del Muséu d'Antropoloxía Phoeve A. Hearst. Diversos activistes de Derechos de los animales amenaciaron a miembros de la facultá por usar animales como parte d'investigaciones. La respuesta de la escuela a abraza-árboles protestando una construcción causó discutiniu na comunidá local.

No que menguó'l sofitu financieru estatal, Berkeley recibió ayuda de fontes privaes: BP donó 500 millones de dólares pal desenvolvimientu de biocombustibles, la Fundación Hewlett donó 113 millones de dólares pa sofitar a 100 posiciones de facultá, y Dow Chemical dio 10 millones pa investigar la sostenibilidá. El sofitu de BP foi criticáu por menguar la producción d'alimentos pa producir combustibles. La campaña 2008-13 pa Berkeley axuntó 3.130 millones de dólares de parte de 281.855 donantes.

El nome orixinal de *Universidá de California* comúnmente embrivíase como *California* o *Cal*, polo cual los equipos más antiguos de la universidá son llamaos los *Osos Doraos de California*, *Oso Cal*, o a cencielles *Cal*. Anguaño, *Universidá de California* referir al sistema estatal d'universidaes. Referise a la Universidá de California, Berkeley como UCB o *Universidá de California *'en*' Berkeley* ta mal vistu, y el nome de la páxina d'internet ye berkeley.edu. Similarmente, el términu "Cal Berkeley" nun ye una referencia correuta escontra la escuela, pero dacuando úsase. Berkeley nun ta afiliada col Berklee College of Music o'l Berkeley College.

El 1 de mayu de 2014, UC Berkeley foi nomada una de les 45 instituciones d'educación cimera so investigación de la oficina de derechos civiles por "posibles violaciones de lleis federales sobre'l tratamientu de violencia sexual y quexes d'abusu" pol Grupu de Trabayu de la Casa Blanca de Barack Obama pa protexer a los alumnos del acoso sexual. La investigación surde tres les quexes federales de 31 alumnes: primeramente una acta de Clery llevantar en mayu de 2013 y darréu tres una falta de respuesta de la universidá, una segunda acta de Clery y una acta de Títulu IX fueron llevantaes el 26 de febreru de 2014.

El 1 de febreru de 2017, Milo Yiannopoulos tuvo qu'atayar un actu presencial na Universidá de Berkeley por cuenta de les protestes violentes d'un grupu d'estudiantes de la universidá. La protesta terminó con actos de violencia urbana y una intervención policial; el presidente d'Estaos Xuníos Donald Trump amenació con retirar fondos federales a dicha universidá por non dexar la charra y nun respetar la llibertá d'espresión»

## Academia
Berkeley ye una universidá grande dedicada principalmente a la investigación con una matriculación mayor nos sos programes de grau, ya inclúi un vastu programa de doctoraos . La universidá tuvo un respaldu académicu per parte de la Comisión d'Universidaes y Colexos de la Asosiación Occidental d'Escueles y Colexos dende 1949. La universidá ye una de los dos campus qu'operen so un calendariu semestral ( siendo la otra UC Mercé). Berkeley tien una ufierta académica de 106 llicenciatures, 88 maestríes, 97 programes de doctoraos enfocaos a la investigación y 31 posgrados con un enfoque profesional. La universidá dio un total de 7 526 llicenciatures, 2 164 maestríes y 1 264 doctoraos nel 2012.

Los más de 130 departamentos y programes académicos de Berkeley tán estremaos en 14 facultaes y escueles, amás de una estensión a UC Berkeley. "Colexos" son instituciones con estudios de llicenciatures y posgrados, ente que "escueles" xeneralmente son namái de posgrados, anque dalgunes ufierten llicenciatures y otros cursos.
* Facultá de Química 
* Facultá d'Inxeniería 
* Facultá de Diseñu pal Mediu Ambiente 
* Facultá de Lletres y Ciencies
* Facultá de Recursos Naturales
* Escuela de posgráu de la Educación
* Escuela de posgráu de periodismo 
* Escuela Haas de Negocio 
* Escuela Goldman de Política Pública 
* Escuela de la Información
* Escuela de Derechu (ala Boalt)
* Escuela de Optometría
* Escuela de Salú Pública 
* Escuela del bientar social
* Estensión a UC Berkeley
UC Berkeley nun tien una escuela médica, pero la universidá ufierta'l Programa Médicu Aliáu Berkeley - UCSF cola Universidá de California, San Francisco.

### Programes de grau
El programa de cuatro años de grau tien un enfoque escontra les ciencies y artes con un nivel altu de coesistencia ente programes de grau y de posgráu. Los nuevos ingresos son selectivos pero hai una alta cantidá de tresferencies d'entrada. Ufiértense 106 graos na Escuela Haas de Negocios (1), Colexu de química (5), Colexu d'Inxeniería (20), Colexu de Diseñu pal Mediu Ambiente (3), Colexu de lletres y ciencies (67), colexu de Recursos Naturales (10) y otros (2). Les especializaciones más populares son Inxeniería n'Electrónica y Ciencies Computacionales, Ciencies Polítiques, Bioloxía Celular y Molecular, Ciencies del Mediu Ambiente y Economía.

Los requerimientos pa graduación nel programa de graos provienen de cuatro fuentes: el sistema d'Universidaes de California, el campus Berkeley, el colexu o la escuela y finalmente'l departamentu al cual pertenez el programa. Estos requerimientos inclúin un requisitu d'escritura antes de la solicitú (el cual xeneralmente cubrir por puntos mínimos n'exámenes d'almisión estandarizados como'l SAT o'l ACT), completar un trabayu sobre "Hestoria americana ya instituciones" antes o dempués de la solicitú per mediu d'una clase d'introducción, pasar una clase de "Amplitú de cultures americanes" en Berkeley, y requerimientos pa lleer y redactar xunto con otros requisitos decidíos pol departamentu y la escuela. Esíxense exámenes finales de tres hores na mayoría de les clases de grau. Estos xeneralmente tienen llugar mientres la selmana darréu siguiente al últimu día de clases a mediaos d'avientu nel semestre de seronda, y a mediaos de mayu pal semestre de primavera. Les calificaciones académiques publicar nuna escala de cinco lletres (A, B, C, D, F) con un más o un menos simbolizando trés décimes de puntu cimeros o inferiores a la calificación asignada. Los requisitos pa honores académicos especificar les escueles y colexos individuales, los premios escolares suelen otorgase por departamentos, y los estudiantes son votaos pa sociedaes d'honor basándose nos criterios dictaos por estes organizaciones.

### Programes Profesionales y de posgráu
Berkeley tien un programa de posgraos estensu con una coesistencia alta colos programes de grau, pero non a la escuela de medicina. La universidá ufierta posgrados en Maestríes del Arte, Maestríes de Ciencies, Maestríes de Belles Artes, y Doctoraos amás de graos profesionales como'l Juris Doctor y Maestru d'Alministración de Negocios. La universidá dio 887 graos de doctoráu y 2 506 maestríes nel 2012. Les almisiones pa los programes de posgráu son descentralizaes; los solicitantes manden la so solicitúes direutamente al departamentu al qu'aspiren. La mayoría de los alumnos de posgrados tienen el sofitu de beques, asistencies de maestros o asistencies d'investigación.

La clasificación del Conseyu Nacional d'Investigación de los Estaos Xuníos identificó a UC Berkeley por tener el mayor númberu de programes de doctoráu d'altu nivel n'Estaos Xuníos nel 2010. Dellos programes de doctoráu de UC Berkeley que recibieron la posición nº1 na clasificación. Son: Economía de Recursos y Agricultura, Astrofísica, Química, Inxeniería Civil y del Mediu Ambiente, Ciencia Computacional, Inglés, Epidemioloxía, Xeografía, Alemán, Matemátiques, Inxeniería Mecánica, Bioquímica y Bioloxía Molecular, Xenética, Xenómica y Desenvolvimientu, Física, Bioloxía de Plantes y finalmente Ciencies Polítiques. UC Berkeley tamién llogró'l mayor sofitu de les Beques de la Fundación Nacional de Ciencia pa la Investigación de Posgrados nel 2001 y 2010 con 1 333 premios.

### Facultá ya Investigación

Berkeley ye una universidá d'investigación con un "bien alto" nivel d'actividá n'investigaciones Esisten aproximao 1 582 miembros de facultá a tiempu completu y 500 a tiempu parcial distribuyíos nos 130 departamentos académicos y más de 80 unidaes d'investigación interdisciplinaria. Anguaño, Berkeley tien 227 miembros de l'Academia Americana de les Artes y les Ciencies, 3 ganadores del premiu Fields, 83 escolares Fulbright, 139 miembros de Guggenheim, 87 miembros de l'Academia Nacional d'Inxeniería, 132 miembros de l'Academia Nacional de Ciencies, 8 ganadores del Premiu Nobel, 3 ganadores del Premiu Pulitzer, 84 miembros de Sloan, 7 ganadores del Premiu Wolf y un ganador del Premiu Pritzker. 72 gallardoniaos Nobel tuvieron afiliaos a la universidá como facultá, alumnos o investigadores, la mayor cantidá de cualquier universidá pública nos Estáu Xuníos y la sesta mayor en cualquier universidá del mundu.

Los miembros de la facultá de UC Berkeley tienen mayor probabilidá de ser Demócrates que Republicanos; esto ye similar al casu de la Universidá de Stanford.

### Sistema Bibliotecariu
Les 32 biblioteques de Berkeley xuníes formen la cuarta biblioteca académica de EUA, namái debaxo de la Biblioteca de la Universidá de Harvard, la Biblioteca de la Universidá de Yale y la biblioteca de la Universidá d'Illinois, Urbana-Champaign. A pesar d'esto, ye importante notar que si se considera los tamaños relativos y antigüedá d'estes biblioteques universitaries, la coleición de Berkeley tuvo creciendo aproximao igual de rápido qu'aquella de la Yale y de Harvard combinaos: específicamente 1,8 vegaes más rápidu que Harvard y 1,9 vegaes más rápidu que Yale. Nel 2003, l'Asociación de Biblioteques d'Investigación calificó a la biblioteca de Berkeley como la meyor d'una universidá pública y la tercera meyor n'América del Norte. Nel 2006, el sistema bibliotecariu de Berkeley contenía más de 11 millones de volúmenes y caltenía más de 70.000 títulos seriales. Xuntes, les biblioteques cubren más de 12 acres de tierra y formen unu de los complexos bibliotecarios más grandes del mundu. La biblioteca Doe sirvi como'l centru de referencia, periódicu y alministrativu pal sistema bibliotecariu, ente que la mayoría de les coleiciones principales caltener na biblioteca soterraña Gardner Main Stacks y la biblitoteca de llicenciatures Moffitt. La Biblioteca Bancroft que contién más de 400.000 volúmenes impresos, caltién una coleición que documenta la hestoria del oeste d'América del Norte, con énfasis en California, Méxicu y América Central.

### Clasificación y Reputación
La clasificación añal del *[[U.S. News & World Report]]* calificó a Berkeley nel 2015 como la tercera meyor universidá del mundu, la meyor ente universidaes públiques, y la 20ª al usar la metodoloxía de la clasificación d'universidaes nacionales de EUA. La seición de valoración observacional del 2013 calificó a berkeley con un 4.7, lo cual allugar como la sesta meyor calificada ente universidaes nacionales por reputación académica.

Berkeley foi llistada como una universidá "Public Ivy" en *Public Ivies*, escritu por Richard Mull en 1985. Nel 2014-15 la evaluación de les meyores universidaes del mundu de *Times Higher Education* asitiar nel octavu llugar. Ente otres universidaes, Berkeley tien el segundu mayor númberu de programes académicos calificaos como los diez meyores nes sos árees por QS *Money Magacín* calificó a UC Berkeley como la 13a nel país ente casi 1500 escueles calificaes.

El *Daily Beast* calificó a UC Berkeley como la séptima nel país de casu 2000 escueles evaluaes pa la so clasificación de les meyores universidaes nel 2013. Nel 2009, el Centru de Midíes del Desempeñu d'Universidaes allugó a Berkeley nel novenu llugar ente universidaes nacionales d'investigación. Nel 2014 *[[Kiplinger]]* calificó a Berkeley como novena de les cien meyores universidaes públiques pol so preciu en EUA, y la segunda en California. El *The Princeton Review* calificó a Berkeley como una "universidá con una conciencia" y como la quinta meyor universidá pública por preciu. UC Berkeley foi calificada como la universidá nº9 en EUA pol Índiz de Movilidá Social. El *Mines ParisTech : Professional Ranking World Universities* calificó a berkeley como novena en EUA y la 29 nel mundu por producir direutores executivos del Fortune Global 500.

## Campus
El campus de Berkeley cubre aproximao 1232 acres, anque'l campus central ocupa namái 178 acres. Del restu del espaciu, aproximao 200 acres son ocupaos pol Llaboratoriu Nacional Lawrence Berkeley; otros edificios son l'Edificiu Lawrence de Ciencia, el Llaboratoriu de Ciencies Espaciales, l'Institutu d'Investigación de les Ciencies Matemátiques, una caltién ecolóxica subdesendolcada de 800 acres, el Xardín Botánicu de la Universidá de California y un centru recreativu nel Strawberry Canyon. Partes del espaciu esti del campus allúguense dientro de la Ciudá d'Oakland; estes seiciones estender del Claremont Rest escontra'l norte, travesando la vecindá Panoramic Hill hasta llegar a Llomen Park.

Al oeste del campus central ta'l distritu central de negocios de Berkeley; al noroeste ta'l vecinderu de North Berkeley, incluyendo'l llamáu *Gourmet Ghetto*, un distritu comercial conocíu polos restoranes elegantes gracies a la presencia de restoranes reconocíos como'l Chez Panisse. Darréu al norte ye una zona residencial conocida como Northside que tien una gran población d'alumnos de posgráu; asitiáu al norte d'ende allúguense les vecindaes residenciales d'altu nivel de Berkeley Hills. Darréu al sureste del campus allúgase l'área de fraternidaes, y más allá allúgase'l Campus Clark Kerr y una zona residencial d'altu nivel llamáu Claremont. La zona sur de la universidá inclúi residencies estudiantiles y Telegraph Avenue, unu de los distritos comerciales principales de Berkeley con tiendes, vendedores ambulantes, y restoranes que sirven a alumnos y turistes. Amás d'esto, la universidá tamién ye dueña de tierra al noroeste del campus principal, un complexu de 90 acres p'alumnos casaos na ciudá cercana d'Albany, y una estación d'investigación de campu delles milles al norte en Richmond, California.

Fora del área de la badea, la universidá ye dueña de dellos llaboratorios d'investigación y montes d'investigación tantu nel norte como nel sur de la Sierra Nevada.

### Arquiteutura

Lo qu'anguaño ye consideráu como'l campus historial ye la resultancia de la competición "International Competition for the Phoebe Hearst Architectural Plan for the University of California" en 1898, fundada pola madre de William Randolph Hearst y primeramente realizada na ciudá belga d'Amberes; once finalistes fueron calificaos en San Francisco en 1899. El ganador foi'l francés Émile Bénard, pero decidió que nun quería supervisar l'aplicación del so plan personalmente, y por ello apurrióse-y el proyeutu al profesor de arquiteutura John Galen Howard. Howard diseñó más de 20 edificios, que dictaron el tonu del campus hasta la so espansión nos años 50 y 60. Les estructures que conformen el centru clásicu del campus fueron construyíos nel estilu clásicu *Beaux-Arts*, ya inclúin el Teatru Greco Hearst, l'Edificiu Hearst Memorial al Mináu, la Biblioteca Memorial Doe, l'Edificiu California, l'Edificiu Wheeler, (antiguu) Edificiu Le Conte, Edificiu Filman, Edificiu Haviland, Edificiu Wellman, Sather Gate y la *Torre Sather* (conocida como "the Campanile" pola so inspiración: el "Campanile" de San Marcos en Venecia) *de 307 pies (94m)*. Edificios que consideró como temporales, non-académicos o non demasiáu serios fueron diseñaos en *shingle* o estilu *Colexáu Góticu*; exemplos d'estos son el *North Gate Hall*, *Dwinelle Annex* y el *Stephens Hall*, dellos de los diseños de Howard son reconocíos como Patrimonios Históricos de California y tán llistaos nel Rexistru Nacional de Llugares Históricos.

El *South Hall*, construyíu en 1873 nel estilu del Segundu Impero Victoriano ye l'edificiu universitariu más antiguu de California. Xunto con *Piedmont Avenue*, diseñáu por Frederick Law Olmsted, son los únicos edificios que pertenecíen a la Universidá de California orixinal primero que los edificios de John Galen Howard fueren construyíos. Otros arquiteutos que les sos obres poder atopar nel campus y les árees cercanes son Bernard Maybeck, Julia Morgan, Charles Willard Moore y Joseph Esherick.

### Carauterístiques Naturales
Fluyendo dientro del campus principal esisten dos rames de *Strawberry Creek*. Nel empalme sur entra una alcantariella de xubida del complexu recreativu na boca de *Strawberry Canyon* y pasa debaxo del Estadiu Memorial de California antes de surdir de nuevu en *Faculty Glade*. Dende ende cuerre pel centru del campus ante de sumir so tierra al oeste del campus. L'empalme norte apaez xusto al este de *University House* y cuerre pol calvero norte del edificiu de Ciencies de la Vida de Valle, allugamientu orixinal del arboledo del campus.

Los árboles na zona tienen la edá de la universidá y fueron llantaos mientres la so fundación en 1868. El campus contién delles árees verdes; incluyíes: *Founder's Rock*, *Faculty Glade*, *Grinnell Natural Area*, y l'arbolea d'Ocalitu, que ye tantu la más alta del mundu d'ocalitu y d'árboles de madera duro n'América del Norte.

El campus allúgase enriba de la falla tectónica Hayward, que pasa al traviés del Estadiu Memorial de California. Anguaño tase ameyorando al estadiu. La protesta de "abraza árboles" xiró alredor del discutiniu de tirar dellos árboles cerca del estadiu pa construyir el nuevu Centru d'Altu Rendimientu d'Estudiantes Atletes. Una y bones l'estadiu allúgase direutamente enriba de la falla, esto causó esmoliciones de la seguridá d'estudiantes atletes nel eventu d'un temblón pos ellos estrenen nes facultaes allugaes debaxo de les banques del estadiu.

### Historial Ambiental
Dos comités y la Oficina de Sostenibilidá y Enerxía en UC Berkeley formalmente trabayen pa implementar iniciatives sustentables nel campus. La universidá aparente compres verdes cuando son posibles, incluyendo la instalación de teunoloxíes eficientes n'enerxía en tol campus como, por casu, un sistema de captura de vapor y economizadores. UC Berkeley tien una política de construcción ecolóxica. Dos edificios nel campus tienen una certificación LEED, y otros seis tán a estándares LEED. Múltiples árees de construcción fueron convertíes pa usos alternativos, y casi tou la refugaya de proyeutos de construcción ye esviada de vertideros. Teunoloxíes de caltenimientu d'agua fueron instalaes alredor del campus, y la universidá utiliza una variedá de téuniques pa remanar agua de nubes. UC Berkeley calez, enfria y da-y enerxía al so equipu de llaboratoriu utilizando enerxía d'una planta de gas natural dientro del campus. Los esfuercios escontra la sostenibilidá de Berkeley ganáron-y una B nel Informe de Sustantividad d'Universidaes; polo xeneral, les calificaciones de la escuela na seición fueron altos - llogró A na mayoría de los apartaos.

## Organización y alministración
La Universidá de California ye gobernada por un una mesa direutiva de 26 miembros, 18 de los cualos son escoyíos pol gobernador de California a places de 12 años, 7 fungen como miembros *[[ex officio]],* un namái estudiante direutivu y un estudiante-ensin votu escoyíu pol estudiante direutivu. La posición del rector de la universidá foi creada en 1952 pa dirixir campuses individuales. La mesa escoyó a Nicholas Dirks como'l décimu rector de la universidá en 2012 tres la resignación de Robert J. Birgeneau. 12 vice-rectores repórtense direutamente col rector. El vicerrector executivu y direutor sirven como oficial académicu principal y ye la oficina a la cual repórtense los direutores de les 14 escueles y colexos.

El presupuestu 2006-07 foi un total de 1700 millones de dólares; 33% vinu del estáu de California. Mientres el 2006-07, 7 850 donantes contribuyeron con 267,9 millones de dólares y la dotación foi valorada a los 2,89 miles de millones de dólares.

UC Berkeley emplega a 24.700 persones direutamente y a los emplegaos ta-yos dexáu tener sindicatos y tán representaos por *AFSCME*, *Asociación Nacional d'Enfermeres* (CNA), *CUE-Teamsters Local 2010*, *UAW*, *UC-AFT*, y *UPTE*.

### Finances de la Universidá
UC Berkeley recibe fondos d'una variedá de fontes, incluyendo autoridaes federales y estatales, al igual qu'apurridores privaos. Cola esceición de contratos gubernamentales, dineru público ye apurríu a UC Berkeley y les otres 9 universidaes del sistema d'Universidaes de California al traviés de la oficina del presidente de UC.

Fondos estatales fueron bien altos históricamente na Universidá de California. en 1987, l'estáu dio'l 54% del presupuestu de UC Berkeley. A pesar d'esto y gracies en parte a la crisis financiera del 2008, apropiaciones educativa recién a la universidá tuvieron menguando. Apropiaciones educatives estatales como'l soporte xeneral dau nel presupuestu estatal añal, y apropiaciones daes al estáu al traviés del Actu de Recuperación y Reinversión Americana (ARRA) menguó $37 millones de dólares nel 2010. Nel 2013, el sofitu xeneral del estáu menguó al 12% del ingresu total de la universidá. Déficit nel presupuestu estatal al igual que costos elevaos en pensiones fueron citaos pola universidá como una de les dos razones principales de les sos dificultaes financieres actuales. En respuesta a esti déficit financieru, la mesa direutiva aumentó la colegiatura, y la universidá ta intentando aumentar el númberu d'alumnos non-residentes, que paguen una colegiatura elevada. Casi un terciu de los ingresos de colegiaturas y otros cobros a alumnos son tornaos a los alumnos por beques.

Cal tomó emprestaos 445 millones de dólares pa financiar les renovaciones de 321 millones de dólares del Estadiu Memorial, que nun ta protexíu contra seísmos, y pa la construcción d'un centru atléticu de 153 millones de dólares, dambos abrieron nel 2012.

Nel 2014, Cal presentó un plan a la mesa direutiva que crearía un fondu de capital riesgu pa financiar proyeutos empresariales d'alumnos y miembros de la facultá.

#### Ayuda financiera y Beques
Alumnos y estudiantes prospeutos de UC Berkeley tienen una posibilidá de sofitu financieru públicu y priváu. La mayoría de les duldes del sofitu financieru son procesaes pola Oficina de Sofitu Financieru y Beques de UC Berkeley . Delles escueles de posgráu, como la escuela de negocios Haas y la escuela de UC Berkeley de Llei tienen les sos propies ufiertes d'ayuda financiera.

## Almisiones ya Inscripción

La tasa d'almisiones pa nuevos ingresos na seronda del 2015 foi de 16,9%. Pa la seronda del 2014, Berkeley inscribió a 27 126 alumnos de llicenciatura y 10 355 de posgráu, con 52,1% de les almisiones de llicenciatura y 45,2% de posgráu siendo muyeres. Residentes de California conformaron el 79% d'alumnos de llicenciatura na seronda del 2012 y alumnos de posgráu fueron el 40% na seronda del 2013.

De la xeneración de la seronda del 2011, el 97% de los nuevos ingresos inscribiéronse'l siguiente añu. La tasa de graduación de cuatro años pa la xeneración de seronda del 2007 foi del 61%, y la tasa a seis años foi del 88%. Alumnos de nuevu ingresu inscritos pa seronda del 2014 teníen, en permediu, una GPA pesada de 4,89 y non pesada de 3,85. Seronda del 2014 almitió a nuevos ingresos con un permediu de calificación nel ACT Compuestu de 32-33, y nel SAT de 2124 p'almisiones estatales y 2171 pa les demás. Hasta'l 2012 Berkeley tenía'l tercer mayor ingresu d'Estudiantes d'Excelencia Nacional. 31% d'alumnos almitíos reciben sofitu de parte del gobiernu per mediu de *Pell Grants*.

## Vida estudiantil y tradiciones

La mascota universitaria oficial ye Oski l'Osu, que fizo la so primer apaición en 1941. Nel pasáu, cachorros d'osos usábense como mascotes nel Estadiu Memorial. Decidir en 1940 qu'una mascota de disfraz sería una meyor alternativa a un osu real. Nomáu tres el berru *Oski-wow-wow*, el comité de Oski ta encargada de curiar a la persona tres el disfraz. Los miembros d'esti comité tienen conocencia esclusiva sobre la identidá real de la mascota.

La Banda de Marcha de la Universidá de California esistió dende 1891 y toca en tolos partíos de fútbol americano nel so estadiu y delles vegaes n'estadios ayenos. Una seición más pequeña de la Banda Cal llamáu la Banda Sombreru de Paya, toca en partíos de baloncestu, voleibol y otros eventos del campus y la comunidá.

El comité de xuntes de UC, formáu en 1901, ye'l guardián oficial de les tradiciones y l'espíritu de California. Xeneralmente vistíos en ropa tradicional azul y dorada, los miembros del comité asisten a tolos eventos deportivos importantes. Los miembros del comité deben de curiar y caltener los cinco banderes Cal, la gran bandera de California na seición estudiantil del Estadiu Memorial y del Pabellón Haas, el cañón de la victoria de California, y la gran "C", ente otres coses. El comité tamién ye responsable de curiar l'Hachu Stanford, cuando ta na so posesión. El direutor del comité tien el títulu de "Guardián del Hachu" ente que esta ta nes manes del comité.

Curiando del campus dende les llombes del este, la Gran "C" ye un símbolu importante del espíritu escolar. Esti monumentu naz tres un eventu d'entamos del sieglu 20 nun eventu del campus llamáu "*Rush*", que punxo a nuevos ingresos y alumnos con antigüedá a competir nuna carrera pa xubir la llomba *Charter Hill*, eventualmente terminando nuna llucha competitiva. Eventualmente optar por descontinuar *Rush* y en 1905, la xeneración de nuevu ingresu y la xeneración anterior a ellos decidieron xunise p'amosar trabayu n'equipu y construyeron la Gran "C". Gracies al so allugamientu prominente, la Gran "C" comúnmente ye la meta de chancies pola universidá rival: la Universidá de Stanford, por alumnos que la pinten de colloráu y por fraternidaes y hermandá que la pinten de los sos colores. Una de les responsabilidaes del comité de xuntes ye caltener a la Gran "C" del so color orixinal: Mariellu Rei Alfred.

Los alumnos de Cal inventaron la tradición universitaria de Xuegos de Cartelos, entós conocíu como Xuegos de Banques. Estos realizáronse per primer vegada en 1910 y consistía de tener a munchos alumnos nuna sola seición de les banques con cartelos pintaos con un patrón específicu, al llevantar tolos cartelos formaba una imaxe enorme, orixinalmente del Hachu Stanford y una "C" enorme azul sobre un fondu blancu. La tradición sigue anguaño na seición d'estudiantes de les banques, ya incorpora movimientos complicaos, por casu, asemeyar la escritura en tiempu real del logo Cal mariello sobre un fondu azul.

El cañón de la victoria de California asítiase enriba de la llomba *Tightwad*, y dispárase antes de tolos partíos de fútbol americano nel so estadiu, dempués de cada puntu ganáu, y dempués de cada victoria de Cal. Utilizar por primer vegada en 1963 y orixinalmente asitióse dientro del estadiu antes de ser asitiáu nel so allugamientu actual en 1971. La única vegada que'l cañón quedóse ensin munición foi mientres un xuegu contra Pacific en 1991 cuando Cal realizó 12 "touchdowns".

Otres tradiciones inclúin eventos que namái duraron una pequeña cantidá d'años. William, l'home de Polka Dot yera un artista d'eventos que visitaba enforma a *Sproul Plaza* mientres los años 70. L'Home Desnudu (agora difuntu) y Larry el batería, que tocaba cantares de Batman apaeció nos años 80 y 90.

Delles tradiciones actuales son: Correr desnudu mientres la selmana d'exámenes finales, l'Home en Stacks, l'Home Feliz Feliz y Stoney Burke.

### Agospiamientu Estudiantil
Alumnos de UC Berkeley viven en dellos agospiamientos optimizaos pa preferencies y estilos académicos y personales. La universidá ufierta dos años d'agospiamientu garantizáu pa nuevos ingresos, y un añu p'alumnos de tresferencia. La comunidá darréu alredor de la escuela ufierta departamentos, agospiamientu greco (fraternidaes y hermandaes) y agospiamientu cooperativu, venti de los cualos son cases que son miembros de la Cooperativa d'Alumnos de Berkeley

#### Agospiamientu Universitariu
 La universidá remana venti distintos edificios d'agospiamientu, dende residencies p'alumnos de llicenciatura (tanto con como ensin temátiques especiales) y residencies p'alumnos y families, hasta alumnos de tresferencia y agospiamientu opcional p'alumnos internacionales. Edificios de residencia p'alumnos de llicenciatura tán allugaos fora del Campus na ciudá de Berkeley. Unidaes 1, 2 y 3, allugaes al sur del campus ufierten edificios d'agospiamientu con árees comunes en cada segundu pisu. Estos edificios residenciales comparten un área de comida, llamáu *Crossroads*. Más al sur del campus ta Clark Kerr, un complexu residencial p'alumnos de llicenciatura qu'ufierta agospiamientu pa munchos alumnos atletes y en dalgún momentu foi una escuela pa los sordos y los ciegos.

Nes llombes al este del campus central, hai tres residencies p'alumnos de llicenciatura: Foothill, Stern y Bowles. Foothill ye un complexu unisex de tipu suite. Según el rector, ye consideráu como una de les meyores residencies en UC Berkeley. Al sur de Foothill, ta l'edificiu Stern. Este ye una residencia puramente pa muyeres y tien un mural orixinal de Diego Rivera. Gracies a la proximidá d'estos edificios al Colexu d'Inxeniería y al Colexu de Química, les residencies comúnmente tienen a alumnos de ciencia ya inxeniería. Xeneralmente tamién son más callaos que les residencies del sur yá que estes atópense allugaes cerca del teatru. L'edificiu Bowles ye la residencia d'una universidá pública más antiguu de California. Este ta allugáu darréu al norte del Estadiu Memorial. Inaugurar en 1929 y ye parte del Rexistru Nacional de Llugares Históricos. L'edificiu Bowles ye una residencia de puros homes que los sos cuartos son grandes y pa cuatro persones, esto contribúi a la so popularidá xunto cola so apariencia de castiellu.

Los departamentos Channing-Bowditch ya Ida Jackson tán diseñaos p'alumnos mayores. L'agospiamientu p'alumnos con familia consiste de dos zones: *University Village* y *Smyth.Fernwald*. El primeru d'estos allúgase 3 milles al noroeste del campus en Albany, California. El segundu ta cerca del campus Clark Kerr.

#### Agospiamientu Cooperativu
Alumnos en Berkeley tienen munches opciones p'agospiamientu cooperativu. La rede de cooperativos d'agospiamientu estudiantil más grande nel área ye'l *Berkeley Student Cooperative* (BSC)

Tanto alumnos de UC Berkeley como alumnos d'otres universidaes y colexos del área tienen la opción de vivir nuna de les venti cases cooperatives del BSC. La BSC ye una cooperativa p'agospiamientu ensin fines d'arriquecimientu que consiste de 20 cases cooperatives y 1.250 miembros-dueños. Esta organización foi fundada en 1933 sol nome de USCA pol direutor del YWCA, Harry Kingman. El conceutu de cases cooperatives surdió mientres la Gran Depresión como una alternativa de vivienda p'alumnos; al vivir xuntos los alumnos tienen la posibilidá d'estremar los gastos y asina pagar menos individualmente. Nos años 60, esta organización ufiertó la primer alternativa d'agospiamientu unisex en Berkeley, conocida como'l *Ridge Project* (depués renomáu a Casa Zimbabwe). En 1975, la organización fundó la primer y única casa dafechu vexetariana; Lorthlorien. En 1997 la fundación abrió la primer casa puramente pa persones de piel escuro; *Afro House,* y en 1999 la primera LGBT; *Oscar Wilde*.

### Organizaciones Estudiantiles

#### Gobiernu Estudiantil
Los Alumnos Acomuñaos de la Universidá de California (ASUC) ye'l gobiernu estudiantil que controla'l financiamiento pa grupos estudiantiles y entama eventos estudiantiles dientro del campus. Ye consideráu unu de los gobiernos estudiantiles más autónomos de dalguna universidá en EUA. Los dos partíos políticos principales son "Student Action" y "CalSERVE". La organización foi fundada en 1887 y tien un presupuestu d'operaciones añal de 1,7 millones de dólares, amás de delles inversiones.

La Mesa del Programa de la Unión Estudiantil, Entretenimientu y Recreación (SUPERB) ye una caña de ASUC ensin fines d'arriquecimientu remanada por alumnos dedicada a apurrir entretenimientu pa la comunidá del Campus. Fundada en 1964, la programación de SUPERB inclúi una Serie de Películes de Vienres, Conciertos de Mediu Día gratuitos en *Lower Sproul Plaza*, competencies de comedia, torneos de póker, adelantos de películes por salir, y muncho más.

#### Medios de comunicación
El programa de televisión en llinia de UC Berkeley, CalTV, formar nel 2005. Alumnos de delles carreres remanen el programa.

El periódicu d'alumnos de UC Berkeley llamáu *The Daily Californian* foi fundáu en 1871. Esti volvióse independiente en 1971 dempués de que l'alministración despidió a tres editor por motivar a los llectores a retomar *People's Park*.

La estación de radio d'estudiantes de Berkeley, KALX, tresmite a 90.7 Mhz. Este ye principalmente remanáu por voluntarios, xeneralmente alumnos y miembros de la comunidá.

Berkeley tamién tien una variedá de revistes estudiantiles, principalmente *Caliber Magacín*. Fundada nel 2008, Caliber Magacín anúnciase como "La revista de too" al tener artículos y vlogs nuna gran variedá de temes. Foi votada como la meyor revista nel campus polos llectores del Daily Cal y foi nomada la meyor publicación del campus por ASUC.

#### Grupos Estudiantiles

UC Berkeley Tien una reputación pol activismu estudiantil, este surdió nel Movimientu de Llibertá d'Espresión nos años 60. Anguaño, Berkeley ye conocíu como un campus atentu con activismu en delles formes, dende pidimientos virtuales, presentaciones en Sproul Plaza y voluntariaos, hasta-y protesta ocasional. Mientres l'añu escolar 2006-07, hubo 94 grupos estudiantiles políticos nel campus incluyendo MEChXA de UC Berkeley, la Unión de Llibertaes Civiles de EUA de Berkeley, Alumnos Berkeley por Vida, Campus Greens, L'Equipu de Sustantividad (STEAM), la Coleutiva de Comida d'Estudiantes de Berkeley, Estudiantes por una Política de Drogues sensible, Demócrates de Cal Berkeley y los Republicanos del Colexu de Berkeley. Berkeley ye la universidá con mayor númberu d'alumnos nel Peace Corps nel mundu.

L'Asamblea de los Edificios de Residencia (RHA) ye la organización estudiantil que modera tolos aspeutos d'eventos a escala residencial pa más de 7.200 alumnos de llicenciatura residentes. Foi fundada en 1988 pol Conseyu de Presidentes y anguaño ye financiada y caltenida pol departamentu de Residencies y Programes de Servicios Estudiantiles.

El Grupu Berkeley ye una organización de consultaría afiliada a UC Berkeley y a la Escuela Haas de Negocios. Estudiantes de toles carreres son reclutados y entrenaos pa poder trabayar en consultes pro-bonu con veceros ensin fines d'arriquecimientu na vida real.

ImagiCal foi'l capítulu de colexu na Federación de Publicidá Americano (AAF) en Berkeley dende fines de los años 80. Cada añu l'equipu compita na Competencia Nacional de Publicidá Estudiantil. Dellos alumnos xunir pa trabayar xuntos nuna campaña de publicidá dao pola AAF y un patrocinador corporativu. L'equipu de UC Berkeley gaó na so rexón nel 2005, 2009 y 2012, tomando'l cuartu y tercer llugar en EUA nel 2005 y 2009, respeutivamente.

El Foru Berkeley ye una organización que realiza paneles, alderiques y plátiques por espertos de delles árees. La organización ye non partidista y convidó a una gran variedá de conferencistas al campus, incluyendo al Senador Rand Paul, empresariu y capitalista Peter Thiel, fundador de Khan Academy, Salman Khan, ente otros.

Educación Democrática en Cal, o DeCal, ye un programa que promueve la creación de clases patrocinaes por profesores pol programa 98/198. DeCal surdió del movimientu de Llibertá d'Espresión de los años 60 y establecióse oficialmente en 1981. El programa ufierta alredor de 150 cursos nun ampliu gama de temes que podríen interesa-y a la comunidá estudiantil de Berkeley, incluyendo clases nel Cubu Rubik's, James Bond, Batman, la revolución Iranina, cocina, baille folclóricu Israelín, animación 3D, armes nucleares y meditación.

Esisten munchos grupos d'a cappella nel campus, incluyendo Artistes en Resonancia, Berkeley Dil Se, el UC Men's Octet, California Golden Overtones y Noteworthy. El UC Men's Octet ye un grupu d'a cappella d'ocho miembros formáu en 1948 con una cantidá de cantares de peluquería, doo-wop, pop contemporaneu, alternativu, y cantares d'engarradiella. Son unu de solamente dos grupos que ganaron el ICCA delles vegaes, ganando en 1998 y 2000. California Golden Overtones, fundada en 1984 tienen un repertoriu bien similar nel so octeto. Noteworthy compitió na quinta temporada de America's Got Talent. Ye una tradición que tolos grupos d'a cappella de Berkeley participe debaxo del Sather Gate cada selmana a distintes hores. A parte d'a capella, Berkeley tien dellos grupos d'artes en comedia, danza, actuación y música instrumentación. Dellos exemplos son *Jericho!* improvisación y comedia, The Movement, Taiko Drumming, teatru musical estudiantil BareStage, The Remedy Music Project, y l'equipu competitivu de danza hip hop Main Stacks.

Dende 1967 alumnos y emplegaos que son músicos de jazz tuvieron la oportunidá de tocar y estudiar col University of California Jazz Ensembles, so direición del Dr. David W. Tucker, quien foi'l compositor y direutor acomuñáu de Cal Band, pero foi convidáu a dirixir los ensambles de jazz cuando creció en popularidá y miembros. El grupu creció rápido dende una banda grande a delles bandes grandes, dellos combos, y delles clases instrumentales con distintos instructores. Mientres delles décades UC Berkeley foi anfitrión al Pacific Coast Collegiate Jazz Festival (PCCJF), parte del American Collegiate Jazz Festival, un foru competitivu p'alumnos músicos. PCCJF convidó a luminarios de jazz como Hubert Laws, Sonny Rollins, Freddie Hubbard, y Ed Shaughnessy al campus de Berkeley como artistes, clínicos y xueces. El festival depués incluyó a músicos de preparatoria. Los ensambles de jazz volviéronse una ferramienta eficiente de reclutamiento pa la escuela. Munchos músicos de preparatoria comenenciudos en jazz pero tamién nuna bona educación afayaron que nel campus teníen dambes coses. Dellos alumnos tuvieron carreres esitoses en jazz y educación incluyendo a Michael Wolff y Andy Narell.

UC Berkeley tamién ye anfitrión a un gran númberu de conferencies, plátiques y eventos musicales y teatrales. Munchos d'estos eventos, incluyendo l'eventu añal *Annual UC Berkeley Sociological Research Symposium*, son dafechu entamaos y entamaos por alumnos de llicenciatures.

### Deportes

Los equipos atléticos de UC Berkeley son conocíos como los California Golden Bears (comúnmente embrivíu como "Cal Bears" o a cencielles "Cal") y son principalmente miembros de la División I de la Conferencia de los 12 del Pacíficu (Pac-12) del NCAA. Cal tamién ye miembru de la Mountain Pacific Sports Federation en dellos deportes ensin patrocinar pol Pac 12 y l'America East Conference en ḥoquei de campu de muyeres. Los colores orixinales de la escuela, establecíos en 1873 por un comité d'alumnos, yeren azul (específicamente azul Yale) y doráu. Orixinalmente optar por azul Yale porque dellos de los fundadores de la universidá yeren egresados de Yale. Azul y doráu fueron especificaos y volviéronse los colores oficiales de la escuela y del estáu de California en 1955.

Apocayá'l departamentu atléticu especificó un azul más escuro, cerca pero non igual al Azul Berkeley agora utilizáu pola escuela. Los Osos Doraos de California tienen una llarga historia d'excelencia nos deportes, habiendo ganáu títulos nacionales en fútbol americanu, baloncestu masculín, beisból, sóftbol, navegación masculín y femenín, ximnasia masculina, tenis masculín, natación masculina y femenina, polu acuáticu masculina, Yudu masculín, atletismu masculín, y rugby masculín. Amás, atletes Cal ganaron numberosos títulos individuales de la NCAA n'atletismu, ximnasia, natación y tenis. El 31 de xineru de 2009, el club de Hurling fizo historia atlética al gana-y a Stanford nel primer xuegu colexáu xugáu en territoriu Americanu.

California terminó en primer llugar na competencia de seronda del 2007 d'U.S. Sports Academy Directors' Cup (NACDA Directors' Cup), competencia que mide los programes atléticos colexaos en EUA en términos xenerales. Cal llogró'l séptimu llugar con 1119 puntos na competencia del 2007.Nel 2010, California terminó en tercer llugar con 1219.50 puntos, xusto detrás de Stanford y Ohio State. Este ye'l meyor llugar que California ganó nesta competencia.

L'Estadiu Memorial de Cal reabrióse en setiembre del 2012 tres renovaciones de $321 millones de dólares p'ameyorar la estabilidá del edificiu en casu d'un seísmu. La universidá entró nuna delda de $445 millones de dólares p'anovar l'estadiu y construyir un nuevu centru atléticu estudiantil de $153 millones de dólares, lo cual entamaba pagar cola venta d'asientos especiales nel estadiu. Sicasí, en xunu de 2013 la noticia surdió que la universidá tuviera problemes vendiendo los asientos. Los pagos añales d'intereses d'aproximao $18 millones de dólares pa poder cubrir la delda consume aproximao un 20% del presupuestu deportivu de Cal; el pagu principal ta entamáu pa empecipiar nel 2032 y va terminar nel 2113.

La rivalidá tradicional de los Osos Doraos ye col Cardenal de Stanford. L'eventu deportivu más antemanáu ente les dos universidaes ye'l xuegu añal de fútbol americano conocíu como'l *Big Game*. Este ye celebráu con eventos d'ánimu en dambos campuses. Dende 1933, el ganador del Big Game ganó la custoria del Hachu de Stanford.

#### Rivalidá California – Stanford
Unu de los momentos más grandes na hestoria del Big Game asocedió mientres el 85 xuegu'l 20 de payares de 1982. Gracies a lo qu'agora se conoz como "La estratexa de la banda" ("The band play") o a cencielles The Play, Cal realizó'l touchdown decisivu mientres los postreros segundos con un regresu de kickoff qu'arreyó una serie de llaterales y resultó na banda marchante de Stanford entrando al campu.

#### Campeonatos nacionales
Equipos de Berkeley ganaron campeonatos nacionales en béisbol (2), baloncestu masculín (2), navegación masculín (15), navegación femenín (3), futbol americanu (5), golf masculín (1), ximnasia masculina (4), lacrosse masculín (1), rugby masculín (26), softbol (1), natación y clavaos masculinos (4) natación y clavaos femeninos (3), tenis masculín (1), atletismu masculín (1) y polu acuáticu masculín (13).

## Alumnos, Facultá y Emplegaos Destacaos

Ficheru:Earl Warren.jpg|Earl Warren, Llicenciatura n'Arte 1912; Doctoráu Junior 1914, 14 Direutor de Xusticia de EUA; Anterior abogáu de distritu del Condáu d'Alameda; Abogáu Xeneral de California; 30 Gobernador de California.
Ficheru:Steven Chu official DOE portrait crop.jpg|Steven Chu, Doctoráu, 1976, ganador de Premiu Nobel y anterior Secretariu d'Enerxía de EUA
Ficheru:Granholm speaking to troops, Lansing, 1 Dec, 2005.jpg|Jennifer Granholm, Llicenciatura n'Arte, 1984, primer muyer Gobernadora de Michigan
Ficheru:Bhutto (cropped).jpg|Zulfikar Ali Bhutto, BA 1950, 4ᵘ presidente de Paquistán, 9ᵘ Primer Ministru de Paquistán
Ficheru:Robert Reich, Policy Network, April 6 2009, detail.jpg|Robert Reich, Profesor de política pública 22 Secretariu de Trabayu de EUA
Ficheru:Christina Romer official portrait small.jpg|Christina Romer, Profesora d'economía Ficheru:Steve
Ficheru:Steve Wozniak.jpg|Steve Wozniak, Llicenciatura en Ciencia, 1986, co-fundador d'Apple Inc.
Ficheru:Gordon Moore.jpg|Gordon Moore, Llicenciatura en Ciencia, 1950, co-fundador de la compañía de semiconductor, Intel
Ficheru:Eric E Schmidt, 2005 (looking left).jpg|Eric Schmidt, Maestría, 1979; Doctoráu, 1982, Direutor Executivu de Google Inc.
Ficheru:JerryBrownByPhilKonstantin.jpg|Edmund Gerald "Jerry" Brown, Jr, Llicenciatura n'Arte, 1961, Gobernador de California, anterior Abogáu Xeneral de California
Ficheru:Gregory Peck in Roman Holiday trailer cropped.jpg|Gregory Peck, Llicenciatura n'Arte, 1939, actor ganador d'un Premiu Oscar
Ficheru:Natalie Coughlin.png|Natalie Coughlin, Llicenciatura n'Arte, 2005, ganadora de delles medayes d'oru en natación nes Olimpiaes
Ficheru:Mostafa Chamran.jpg|Mostafa Chamran, Doctoráu, 1963, Científicu Iranín, Vice-Presidente y Ministru de Defensa d'Irán
Ficheru:Crown Prince Håkon (50).jpg|Haakon Magnus de Noruega, Llicenciatura n'Arte, 1999
Ficheru:Robert McNamara official portrait.jpg|Robert McNamara, Llicenciatura n'Arte, 1937, Presidente del Bancu Mundial (1968–81), Secretariu de Defensa de EUA (1961–68), Presidente de Ford Motor Company (1960)
Ficheru:Daniel KAHNEMAN.jpg|Daniel Kahneman, Doctoráu, 1961, ganó'l Premiu Nobel Memorial n'Economía nel 2002 pol so trabayu en Teoría del Prospeutu Ficheru:Harold
Ficheru:Urey.jpg|Harold Urey, Doctoráu, 1923, ganador d'un Premiu Nobel. Afayó'l deuteriu


26 alumnos y 27 miembros y ex-miembros de tiempu completu de la facultá son parte de los 72 gallardoniaos Novel acomuñaos a la universidá. El Premiu Turing, el Premiu Nobel de ciencies computaciones, foi dau a nueve alumnos y seis miembros de la facultá.

Dellos alumnos tuvieron arreyaos na política y rellaciones internacionales, unu de los cualos ye Nicholas A. Veliotes. Veliotes depués volvióse l'Embaxador a los países de Xordania (1979-81) y Exiptu (1984-86), amás de tener munchos otros trabayos y posiciones de prestíu a lo llargo de la so carrera.

Otru llogru de dellos alumnos ye escribir noveles lliteraries y guiones qu'atraxeron a ganadores del premiu Oscar. Irving Stone (Llicenciatura nes artes, 1923) escribió la novela *[[:en:Lust_for_Life_(novel)|Lust for Life]]*, que depués foi convertida nuna película ganadora d'un Oscar por meyor actor d'un papel de sofitu. Esta foi protagonizada por Kirk Douglas como Vincent van Gogh. Stone tamién escribió *The Agony and the Ecstasy*, que tamién foi convertida nuna película protagonizada por Charlton Heston como Michelangelo. Mona Simpson (Llicenciatura nes artes, 1979) escribió la novelo *Anywhere But Here* que terminó en forma de película protagonizada pola actriz Susan Sarandon. Terry McMillan (Llicenciatura nes artes, 1986) escribió *How Stella Got Her Groove Back*, llibro que la so historia terminó na pantalla grande cola actriz Angela Bassett nel papel principal. Randi Mayem Singer (Llicenciatura nes artes, 1979) escribió'l guión de *[[Mrs. Doubtfire]]*, película protagonizada por Robin Williams y Sally Field. Audrey Wells (Llicenciatura nes artes, 1981) escribió'l guión pa la película *[[The Truth About Cats & Dogs]]*, que la so protagonista foi interpretada pola actriz Uma Thurman. James Schamus (Llicenciatura nes artes, 1982; Maestría 1987; Doctoráu, 2003) collaboró na creación de guiones con direutor Ang Lee nes películes *[[Crouching Tiger, Hidden Dragon]]* y *[[Brokeback Mountain]]*.

Na ciencia hubo delles contribuciones importantes per parte de los alumnos de Berkeley. Dalgunos concentraron los sos estudios nel mundu cuánticu de los átomos y les molécules. Ganador de Premiu Nobel William F. Giauque (Llicenciatura na ciencia, 1920; doctoráu, 1922) investigó termodinámica química; Ganador de Premiu Nobel Willard Libby Llicenciatura na ciencia, 1931; doctoráu, 1933) foi pioneru en datación por radiocarbono; Ganador de Premiu Nobel Willis Lamb (Llicenciatura na ciencia, 1934; doctoráu, 1938) esaminó l'espectru del hidróxenu; Ganador de Premiu Nobel Hamilton O. Smith (Llicenciatura nes artes, 1952) aplicó enzimes de restricción a la xenética molecular; Ganador de Premiu Nobel Robert Laughlin (Llicenciatura nes artes de les matemátiques, 1972) esploró l'efeutu del pasiellu cuánticu fraccionariu; y el Ganador de Premiu Nobel Andrew Fire (Llicenciatura nes artes de les matemátiques, 1978) ayudó a afayar el calláu de xenes d'interferencia RNA pol usu de RNA de doble-héliz. Ganador de Premiu Nobel Glenn T. Seaborg (Doctoráu, 1937) collaboró con Albert Ghiorso (Llicenciatura na ciencia, 1913) p'afayar 12 elementos químicos como'l *[[americio]]*, *[[berkelio]]*, y *[[californium|californio]]*. Ganador de Premiu Nobel Yuan T. Lee (Doctoráu, 1965) desenvolvió la téunica del rayu molecular cruciáu pa estudiar reacciones químiques. Carol Greider (Doctoráu, 1987), profesora de bioloxía molecular y xenética na Escuela de Medicina de la Universidá de Johns Hopkins, llogró'l Premiu Nobel en Medicina nel 2009 por afayar un mecanismu clave nes funciones xenétiques de les célules, descubrimientu que llevó a nueves llinies d'investigación del cáncer, Harvey Itano (Llicenciatura en ciencia, 1942) llevó a cabu trabayu innovador n'anemia por célules de media lluna que marcó la primer vegada qu'una enfermedá foi venceyada al orixe molecular. A pesar del so estatus como "meyor-de-la xeneración" de la xeneración de UC Berkeley de 1942, nun pudo atender la entrega de diplomes gracies a la so internación mientres la segunda guerra mundial por tener ascendencia direuta xaponesa. Narendra Karmarkar (Doctoráu, 1983) ye conocíu pol métodu de puntu interior, un algoritmu polinomial pa la programación llinial connocido como l'algoritmu de Karmarkar. Gallardoniada del National Medal of Science Chien-Shiung Wu (Doctoráu, 1940), tamién conocida como la "Madame Curie China" desaprobó de la Llei de Caltenimientu de la Paridá, polo cual llogró'l Premiu Wolf inaugural en física. Kary Mullis (Doctoráu, 1973) ganó'l Premiu Nobel en química en 1993 pol so rol nel desenvolvimientu de la Reacción en Cadena de Polymerasa, un métodu p'amplificar les secuencies d'ADN. Daniel Kahneman ganó'l Premiu Nobel Memorial n'economía pol so trabayu na Teoría Prospectiva.

John N. Bahcall (Llicenciatura na ciencia, 1959) trabayó nel Modelu Solar Estándar y nel Telescopiu Espacial Hubble, resultando nuna Medaya Nacional de Ciencia. Peter Smith (Llicenciatura na ciencia, 1969) foi l'investigador principal y xefe de proyeutu pal robot esplorador *Pheonix* de 420 millones de dólares construyíu pro la NASA, el cual per primer vegada confirmó la esistencia d'agua nel planeta Marte. Astronauta James Van Hoften (Llicenciatura na ciencia, 1966), Margaret Rhea Seddon (Llicenciatura n'Arte, 1970), Leroy Chiao (Llicenciatura na ciencia, 1983), y Rex Walheim (Llicenciatura na ciencia, 1984) físicamente algamaron la última frontera, algamando les estrelles, orbitando la tierra na flota de shuttles espaciales de la NASA.

Alumnos de llicenciatura fundaron o cofundado compañíes como, por casu, Apple Computer, Intel, LSI Logic The Gap, MySpace, PowerBar, Berkeley Systems, Bolt, Beranek and Newman (creador de dellos protocolos que gobiernen el Internet), Chez Panisse, GrandCentral (conocíu agora como Google Voice), Advent Software, HTC Corporation, VIA Technologies, Marvell Technology Group, MoveOn.org, Opsware, RedOctane, SanDisk, Scharffen Berger Chocolate Maker, VMware, and Zilog, ente qu'alumnos de posgráu han cofundado compañíes como, por casu, DHL, KeyHole Inc (conocida agora como Google Earth), Sun Microsystems, y The Learning Company. Alumnos de Berkeley tamién dirixeron compañíes de teunoloxía tales como Electronic Arts, Google, Adobe Systems, Softbank (Masayoshi Son) y Qualcomm.

Alumnos de Berkeley dieron lluz a delles teunoloxíes acomuñaes coles ordenadores personales y l'internet. Unix foi creáu por Ken Thompson (Llicenciatura na ciencia, 1965; Maestría, 1966) y Dennis Ritchie, dambos alumnos de Berkeley. Otros alumnos, como lo fueron L. Peter Deutsch (Doctoráu, 1973), Butler Lampson (Doctoráu, 1967), y Charles P. Thacker (Llicenciatura na ciencia, 1967) trabayaron con Ken Thompson nel *Project Genie* y depués formaron la Corporación d'Ordenadores de Berkeley (BCC), financiada pol Departamentu de Defensa de EUA. Esta corporación taba distribuyida alredor del campus n'oficines ensin especificar pa evitar protestantes de la guerra. Cuando eventualmente falló la BCC, Deutsch, Lampson y Tacher xunir a Xerox PARC y desenvolvieron un gran númberu de teunoloxíes computacionales innovadores, de les cualos resalta Xerox Alto, l'ordenador qu'inspiró l'Apple Macintosh. Lo que dixebró a Altu d'otros ordenadores del momentu foi l'usu d'un mure d'ordenador inventáu por Doug Engelbart (Llicenciatura n'Inxeniería, 1952; Doctoráu, 1955). Thompson, Lampson, Engelbart, y Thacker eventualmente recibieron un Premiu Turing. Ronald V. Schmidt (Llicenciatura na ciencia, 1966; Maestría, 1968; Doctoráu, 1971) tamién tuvo en Xerox PARC y eventualmente reconocióse-y como "l'home que llevó'l Ethernet a les mases". Otru investigador de Xerox PARC, Charles Simonyi (Llicenciatura na ciencia, 1972), creó'l primera programa procesador de testu WYSIWIG y por ello foi personalmente reclutado por Bill Gates pa xunise a Microsoft y crear Microsoft Word. Simonyi depués convirtióse na primer persona en dir al espaciu más d'una vegada, trabayando na Estación Espacial Internacional (ISS).

En 1977 Bill Joy (Maestría, 1982), alumnu de posgráu del departamentu de ciencies computacionales, creó la distribución de software *[[Berkeley Software Distribution]]*, comúnmente conocida como BSD Unix. Joy eventualmente co-fundó Sun Microsystems y creó la versión orixinal de la terminal de consola *[[vi]]* ente que Ken Arnold (Llicenciatura nel Arte, 1985) creó Curses, una llibrería de control terminal pa sistemes de tipu Unix que dexa la construcción d'una interfaz de testu (TUI). Alumnos de llicenciatura William Jolitz (Llicenciatura na ciencia, 1997) y la so futura esposa Lynne Jolitz (Llicenciatura nel Arte, 1989) trabayaron xunto con Joy en Berkeley pa crear 386BSD, una versión de BSD Unix que corría en CPUs d'Intel y evolucionó a les families de sistemes operativos de BSD gratuitos y de Darwin, sistema operativu base d'Apple Mac OS X. Eric Allman (Llicenciatura na ciencia, 1977; Maestría, 1980) creó *SendMail*, un axente de tresferencia de corréu qu'anguaño s'encarga d'unviar aproximao'l 12% de tolos correos electrónicos del mundu.

El grupu d'investigación d'alumnos de llicenciatura llamáu *XCF* y allugáu en *Soda Hall* ye responsable por dellos proyeutu de software importantes, incluyendo GTK+ (creáu por Peter Mattis; Llicenciatura na ciencia, 1997), The GIMP (Spencer Kimball; Llicenciatura na ciencia, 1996), y la diagnosis inicial del virus Morris. En 1992 l'alumnu de llicenciatura y miembru de XCF Pei-Yan-Wei, creó ViolaWWW, unu de los primeros navegadores web con interfaz gráfica. Este foi'l primer navegador en tener enllastraos oxetos con scripts, stylesheets y tables. Nel espíritu de códigu abiertu, donó'l so códigu a Sun Microsystems, asina inspirando applets de Java. ViolaWWW tamién llevó a qu'investigadores del Centro Nacional pa l'Aplicación de Supercomutadoras crearen el navegador Mosaic, el cual eventualmente convertir en Internet Explorer.

En total los alumnos de Berkeley ganaron a lo menos venti Premios Oscar. Gregory Peck (Llicenciatura nel Arte, 1939) foi nomiado a cuatro Oscars mientres la so vida y ganó unu d'ellos en *[[To Kill a Mockingbird (película)|Matar un Ruiseñor]]*. Chris Innis (Llicenciatura nel Arte, 1991) ganó un Oscar nel 2010 por meyor edición de película en *[[The Hurt Locker]]*. Walter Plunkett (Llicenciatura n'Arte, 1923 ) ganó un Oscar pol meyor diseñu de vestuariu (en *[[An American in Paris]]*). Freida Lee Mock (Llicenciatura n'Arte, 1961) y Charles H. Ferguson (Llicenciatura n'Arte, 1978) ganaron un Oscar cada unu por documentales. Mark Berger (Llicenciatura n'Arte, 1964), profesor axuntu de Berkeley, ganó cuatro premios Oscar por producción de soníu. Edith Head (Llicenciatura n'Arte, 1918) foi nomada a 34 premios Oscar y ganó ocho per diseñu de vestuariu. Joe Letteri (Llicenciatura n'Arte, 1981) ganó cuatro premios Oscar por meyores efeutos visuales por Avatar de James Cameron y tres películes Peter Jackson: King Kong, *[[The Lord of the Rings: The Two Towers|The Two Towers]]*, y *[[The Lord of the Rings: The Return of the King|The Return of the King]]*.

En total los alumnos de Berkeley ganaron a lo menos 25 Premios Emmy: Jon Else (Llicenciatura n'Arte, 1968) por cinematografía; Andrew Schneider (Llicenciatura n'Arte, 1973) por guiones; Linda Schacht (Llicenciatura n'Arte, 1966; Maestría, 1981), dos por periodismu televisivu; Christine Chen (doble Llicenciatura nel Arte, 1990), dos por periodismu televisivu; Kristen Sze (Llicenciatura nel Arte), dos por periodismu televisivu; Kathy Baker (Llicenciatura n'Arte, 1977), trés per actuación; Ken Milnes (Llicenciatura na ciencia, 1977), cuatro por teunoloxía televisiva; y Leroy Sievers (Llicenciatura nel Arte), dolce por producción. Elisabeth Leamy ganó un total de 13 Premios Emmy.

A lo menos ocho Premios Pulitzer fueron dau a alumnos de Berkeley. Marguerite Higgins (Llicenciatura n'Arte, 1941) ganó'l so premiu por ser una fonte d'información mientres la segunda guerra mundial, la guerra Coreana y la guerra de Vietnam. Escritor Robert Penn Warren (Maestría,1927) ganó trés Premiu Pulitzer, incluyendo unu dau pola so novela *[[All the King's Men]]*, que depués volver una película. Rube Goldberg (Llicenciatura na ciencia, 1904) ganó'l so premiu por inventar máquines (nomaes nel so honor) con procesos internos cómicamente complexos pero que los sos oxetivos yeren siempres senciellos. Reportera Alexandra Berzon (Maestría, 2006) ganó un Premiu Pulitzer nel 2009, y reporteru Matt Richtel (Llicenciatura n'Arte, 1989), ganó'l premiu nel 2010 polos sos reportaxes nacionales. Leon Litwack (Llicenciatura n'Arte, 1951: Doctoráu, 1958), historiador premiáu con un Pulitzer, foi profesor en UC Berkeley mientres 43 años; Hai otros trés profesores que ganaron Premios Pulitzer. Alumna y profesora Susan Rasky ganó'l Premiu Polk por periodismu en 1991.

Alumnos tamién fueron actores de televisión. Karen Grassle (Llicenciatura n'Arte, 1965) actuó como la madre Caroline Ingalls en *[[Little House on the Prairie (serie de televisión)|Little House on the Prairie]]*, Jerry Mathers (Llicenciatura n'Arte, 1974) protagonizó en *Leave it to Beaver*, y Roxann Dawson (Llicenciatura n'Arte, 1980) actuó como la metá Klingon, metá Humana, B'Elanna Torres en *[[Star Trek: Voyager]]*.

Ex-alumnos de los programes de llicenciatura participaron na industria musical contemporánea. Phil Lesh, por casu, toca'l baxu en *[[Grateful Dead]]; El batería de* *[[The Police]],* Stewart Copeland; Fundador de la revista *[[Rolling Stone Magacín]],* Jann Wenner; cantante principal de *[[The Bangles]],* Susanna Hoffs (Llicenciatura n'Arte, 1980); cantante principal de *[[Counting Crows]],* Adam Duritz; productor de música electrónica, Giraffage; informador de MTV, Suchin Park (Llicenciatura n'Arte, 1997); músicos de AFI*,* Davey Havok y Jade Puget (Llicenciatura n'Arte, 1996); y artista Marié Digby. *[[People Magazine]]* asitió al cantante principal de *[[Third Eye Blind]], Stephan Jenkins* (Llicenciatura n'Arte, 1987) na so llista de "Les 50 persones más belles".

Tocantes a deportes hubo dellos alumnos sobresalientes. Atleta de tenis Helen Wills Moody (Llicenciatura n'Arte, 1925) ganó 31 títulos Grand Slam, incluyendo ocho títulos individuales en Wimbledon. Tarik Glenn (Llicenciatura n'Arte, 1999) ye un campeón Super Bowl XLI. Michele Tafoya (Llicenciatura n'Arte, 1988) ye una reportera de deportes televisaos para ABC Sports y ESPN. Axente deportivu Leigh Steinberg ( Llicenciatura n'Arte, 1970; Doctoráu Junior, 1973) representó a atletes profesionales como Steve Young, Troy Aikman, y Oscar de la Hoya; Steinberg ye la inspiración pal personaxe principal de la película *[[Jerry Maguire]]* (protagonizada por Tom Cruise). Matt Biondi (Llicenciatura n'Arte, 1988) ganó ocho medayes d'oru en natación a lo llargo de tres olimpiaes. Nes olimpiaes de Beijing nel 2008, Natalie Coughlin (Llicenciatura n'Arte, 2005) volvióse la primer atleta femenina Americana n'hestoria moderna en ganar seis medayes nuna sola olimpiada.

Hai a lo menos 14 egresados que les sos fortunes entepasen los 1000 millones de dólares: Gordon Moore (fundador d'Intel), Bill Joy (programáu y fundador de Sun Microsystems), Eric Schmidt (Direutor de Google), Bassam Alghanim (Kuwaití más ricu), Charles Simonyi (Microsoft), Cher Wang (HTC, Taiwanés más ricu), Robert Haas (Levi's), Donald Fisher (Gap), Carlos Rodríguez-Pastor (Interbank, Perú), Fayez Sarofim, Haakon Magnus de Noruega (Príncipe de Noruega), James Harris Simons, y Michael Milken.

## Más llectura ya imáxenes
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referencies

## Enllaces esternos

* Berkeley NewsCenter  (n'inglés)
* Berkeley nes noticies  (n'inglés)
* ''The Daily Californian''—periódicu estudiantil (n'inglés)
* ''The Berkeleyan''—faculty and staff newsletter (n'inglés)
* Official athletic site (n'inglés)
* The University of California Marching Band, sitiu oficial (n'inglés)
* The University of California Rally Committee, sitiu oficial (n'inglés)
* ASUC student government site (n'inglés)
* Annual Endowment Report (n'inglés)
* http://berkeley.edu/news/features/nobel/#alums (n'inglés)
* http://chronicle.com/page/NRC-Rankings/321/ (n'inglés)
* California Golden Bears Wiki (n'español)
* California Golden Bears National Championships (n'inglés)