open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Colmar

**Colmar** en idioma francés y oficialmente, **Kolmar** n'idioma alemán, ye una ciudá y comuña nel departamentu d'Alsacia de l'Altu Rin, Francia.

Ye la capital del departamentu, y sé tamién del tribunal más principal d'Alsacia, la Corte d'Apelación. La so población en 2012 (INSEE) yera de 67.257 habitantes, con 120.367 nel so área metropolitana y 148.444 nel so distritu.

La ciudá ye'l llugar de nacencia del pintor y grabador Martin Schongauer, y tamién del escultor Frédéric Bartholdi, que diseñó la Estatua la Llibertá. Amás de por eso, la ciudá ye renomada pol so cascu históricu, perbién conserváu, y pola so gran bayura n'edificios singulares y museos, ente los que rescampla l'Unterlinden Museum. Y tamién porque considérase a sí mesma como la capital de los vinos d'Alsacia.

=Historia=

Colmar foi fundada nel sieglu IX, una y bones foi equí onde l'emperador carolinxu Carlos III el Gordu aconceyó una asamblea nel 884. Sieglos dempués, en 1226, la ciudá algamó la condición de ciudá imperial llibre dientru del Sacru Imperiu Romanu. En 1575 la ciudá adoptó la Reforma protestante, y demientres la guerra los trenta años foi conquistada pol exércitu suecu, que la caltuvo nel so poder demientres dos años (1632-34). La ciudá pasó per primer vegada a manes francesas en 1673, cuando la conquistara Lluis XIV.

En 1679, poles cláusules de los Trataos de Nijmegen, la ciudá pasó llegalmente a manes de los franceses. Sicasí, entró a formar parte del renováu Imperiu alemán en 1871, dempués de la guerra franco-prusiana. Al acabar la Primer Guerra Mundial volvió a ser francesa, magar que los nazis volvieron a convertila nuna ciudá alemana. Dende 1945 pertenez otra vuelta al Estáu francés, y ta gobernada dende 1947 por partíos de calter conservador.

## Referencies

## Enllaces esternos
Mulhouse

**Mulhouse** [myˈluz] (*Milhüsa* n'alsacianu y *Mülhausen* n'alemán) ye una ciudá alsaciana al este de Francia. Allúgase nel departamentu d'Altu Rin, siendo la so ciudá más grande y la segunda mayor de la rexón, dempués d'Estrasburgu. Dos ríos, el Doller y l'Ill, traviesen la ciudá.

## Alcaldes
Na Sala de Plenos del conceyu alcuéntrense inscritos na muria los nomes de los alcaldes de la ciudá dende 1349. Los últimos alcaldes fueron: 

* Jean-Marie Bockel (1989- ) 
* Joseph Klifa (1981-1989)
* Émile Muller (1956-1981)

## Evolución de la población

### Habitantes por años
* 1798: 5.500
* 1850: 30.000
* 1900: 90.000
* 1914: 95.041
* 1939: 96.697
* 1946: 87.000
* 1962: 110.735
* 1968: 118.558
* 1975: 119.326
* 1982: 113.794
* 1990: 109.905
* 1999: 112.002
* 2012: 110.755

## Referencies

## Enllaces esternos
Ríu Doller

El **ríu Doller** ye un cortu cursu d'agua que riega'l valle del mesmu nome n'Alsacia, Francia. Discurre paralelamente al ríu Thur. El ríu, con un recorríu d'unos 45 km, baña les llocalidaes de Masevaux y Sentheim enantes de xunise al ríu Ill en Mulhouse. Nel ríu esiste una importante colonia de castores.

## Referencies

## Enllaces esternos
Proyeutor cinematográficu

Un **proyeutor cinematográficu** ye un dispositivu opto-mecánicu emplegáu p'amosar películes al proyeutales nuna pantalla. La mayoría de los componentes ópticos y mecánicos, sacantes los tocantes a la illuminacion y al soníu, tán tamién presentes nes cámares cinematográfiques.

La máquina proyeuta, a intervalos regulares de poques centésimes de segundu, un fexe de lluz sobro los fotogrames d'una película; esi fexe de lluz vien aumentáu ya invertíu por una lente qu'enfoca la imaxe resultante sobro una pantalla. Anguaño esisten proyeutores cinematográficos dixitales que proyeuten una imaxe xenerada por medios dixitales, ensin faer usu d'una película, pero sí del fexe de lluz y de les lentes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Kim Novak

**Kim Novak**, ñació en Chicago (Illinois) el 13 de febreru de 1933, ye una actriz d'Estaos Xuníos d'orixe checu, con una llarga carrera cinematográfica. Trabayó con direutores como Alfred Hitchcock o Billy Wilder, y compartió películes con Judy Holliday, Jack Lemmon, William Holden, Rita Hayworth, Frank Sinatra, James Stewart, Walter Matthau, Dean Martin, Fred Astaire, Ernest Borgnine, Tony Curtis, Rock Hudson o Elizabeth Taylor, faciendo papeles de *[[femme fatale]]*.

## Filmografía

## Referencies

## Enllaces esternos

* Kim Novak nel Criticón.
Ríu Ill

El **ríu Ill** ye un ríu d'Alsacia, un afluente del ríu Rin pela so marxe izquierda. Naz na fonte de *Winkal*, nos montes de Jura. 

Nos sos 222 km de llonxitú traviesa les principales ciudaes alsacianes de Mulhouse, Colmar, Sélestat y Estrasburgu.

L'Ill forma parte del paisaxe urbanu declaráu Patrimoniu de la Humanidá.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Datos de los afluentes del Rin na Web Quid.fr (en francés)
Sélestat

**Sélestat** en idioma francés y oficialmente, *Schlettstadt* n'alsacianu y alemán, ye una llocalidá y comuña francesa, asitiada nel departamentu de Baxu Rin, na rexón d'Alsacia.

Sos habitantes reciben el nomatu en francés de *Sélestadiens*.

## Personalidaes

* Heinrich Kramer (1436-1505) 
* Martin Bucer (1491-1531) 
* Beatus Rhenanus (1485-1547) 
* Jean Mentel o Mentelin (hacia 1410-1478) 
* Jacques Wimpfeling (1450-1528) 
* François Ignace Schaal (1747-1833)
* Georges Antoine Keman (1765-1830) 
* Lazare Weiller (1858-1928)
* Alfred Oberkirch (1876-1947) 
* Albert Merglen (1915) 
* Georges Kleiber (1944) 
* Fabienne Keller (1959) 
* Seufyann Sayad (1979)

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu oficial de la Ville de Sélestat
*Sélestat: Semeyes  (n'alemán)
* Oficina de Turismu de Sélestat
Pfeffingen

**Pfeffingen** ye una comuña suiza del cantón de Basel-Landschaft, asitiada nel distritu d'Arlesheim. El municipiu llenda coles comunes d'Aesch, Blauen, Duggingen, Ettingen, Grellingen y Nenzlingen.
 
## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu oficial
* Páxina de Pfeffingen nel portal de Basel-Landschaft.
Leymen

**Leymen** ye una llocalidá y comuña francesa, asitiada nel departamentu de Baxu Rin na rexón d'Alsacia.

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* Leymen nel sitiu d'informaciones xenerales quid.fr 
* Planu de Leymen en Mapquest
Metzerlen-Mariastein

**Metzerlen-Mariastein** (oficialmente hasta 2003 *Metzerlen*) ye una comuña suiza del cantón de Solothurn, asitiada nel distritu de Dorneck. Llenda al norte coles comuñes de Rodersdorf y Leymen (FR-68), al este con Hofstetten-Flüh, al sureste con Blauen (BL) y Dittingen (BL), al sur con Röschenz (BL) y Burg im Leimental (BL), y al oeste con Biederthal (FR-68).

## Referencies

## Enllaces esternos
Rodersdorf

**Rodersdorf** ye una comuña suiza del cantón de Solothurn, asitiada nel distritu de Dorneck. Llenda al noreste cola comuna de Leymen (FR-68), al sureste con Metzerlen-Mariastein, al suroeste con Biederthal (FR-68), y al oeste con Liebenswiller (FR-68) y Oltingue (FR-68).

## Referencies

## Enllaces esternos
Biederthal

**Biederthal** ye una comuña francesa, asitiada na Coleutividá Europea d'Alsacia, na rexón d'Alsacia. Hasta'l 1 de xineru de 2021 pertenecía al departamentu d'Altu Rin. Tien una población de .

## Referencies

## Enllaces esternos

*Biederthal nel Institutu xeograficu nacional 
*Biederthal nel sitiu quid.fr 
*Planu de Biederthal en Mapquest
Oltingue

**Oltingue** ye una llocalidá y comuña francesa, asitiada nel departamentu d'Altu Rin, na rexón d'Alsacia. Alministrativamente alcuéntrase nel Cantón de Ferrette y al sureste de la rexón histórica y natural de Sundgau.

## Patrimoniu y cultura

*Muséu del Paysan d'Oltingue
*Ilesia de Saint Martin des Champs, del sieglu XIV
*Ilesia de Saint Martin', de 1824 
*Capiella de Saint-Brice

## Referencies

## Enllaces esternos
* Oltingue nel portal de sur Alsace
* Oltingue nel Institutu xeograficu nacional 
* Oltingue, informaciones xenerales nel sitiu quid.fr 
* Planu d'Oltingue en Mapquest
Hofstetten-Flüh

**Hofstetten-Flüh** (oficialmente hasta 1985 *Hofstetten*) ye una comuña suiza del cantón de Solothurn, asitiada nel distritu de Dorneck. Llenda al norte coles comuñes de Bättwil y Witterswil, al este con Ettingen (BL), al sur con Blauen (BL), al oeste con Metzerlen-Mariastein, y al noroeste con Leymen (FR-68).

## Referencies

## Enllaces esternos
Bättwil

**Bättwil** ye una comuña suiza del cantón de Solothurn, asitiada nel distritu de Dorneck. Llenda al norte cola comuna de Biel-Benken (BL), al este con Witterswil, al sur con Hofstetten-Flüh, y al oeste con Leymen (FR-68).

## Referencies

## Enllaces esternos
Gotthold Ephraim Lessing

**Gotthold Ephraim Lessing**  foi'l poeta alemán más importante de la ilustración. Con sos drames y ensayos teóricos tuvo una influyencia significativa na evolución de la lliteratura alemana.

## So obra
* El xoven eruditu (*Der junge Gelehrte*) 1748
* Los xudíos (*Die Juden*) 1749
* El llibrepensador (*Der Freigeist*) 1749
* Miss Sara Sampson 1755
* Philotas 1759
* Fabules (*Fabeln*) 1759
* Laocoonte o tocante a les llendes na pintura y poesía 1766
* Minna de Barnhelm (*Minna von Barnhelm*) 1767
* Emilia Galotti 1772
* Anti-Goetze 1778
* Nathan el Sabiu (*Nathan der Weise*) 1779
* La educación de la humanidá (*Die Erziehung des Menschengeschlechts*) 1780

## Referencies

## Enllaces esternos
USS Maine (ACR-1)

L**'USS ''Maine'' (ACR-1)** foi un acorazáu pre-dreadnought de Segunda Clas de l'Armada de los Estaos Xuníos, foi entamáu nel astilleru naval de Nueva York el 17 d'ochobre de 1888; botáu'l 18 de payares de 1889. Patrocinau pola Srta. Alicia Tracy Willnerding, nieta del Secretariu de Marina Benjamin Tracy.

La nueche del 15 de febreru, españó la proa del barcu, llanzando cuerpos y partes de la estructura, y fundióse aína, causando 266 víctimes.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Noticia del fundimientu del Maine nel periódicu La Vanguardia
Guerra d'España y Estaos Xuníos

La **Guerra d'España y Estaos Xuníos** tuvo llugar ente España y los Estaos Xuníos d'América en 1898, na infancia del rei Alfonsu XIII, cuando exercía la rexencia la reina María Cristina d'Habsburgu-Lorena, viuda del rei Alfonsu XII, siendo presidente del gobiernu español Práxedes Mateo Sagasta y presidente d'Estaos Xuníos, William McKinley. 

Esti conflictu ye xeneralmente nomáu n'España'l **Desastre del 98**, o **Guerra de Cuba**, en Cuba, **Guerra Hispano-Cubano-Norteamericana**. y n'Estaos Xuníos, **Guerra Hispano-Americana** (*Spanish-American War*).

Los sos principales resultaos foron la independencia de Cuba y la pérdida, por parte d'España, del restu de les sos colonies n'América y Asia (Puertu Ricu, Filipines y Guam) , cedíes a Estaos Xuníos, que se convirtió en potencia colonial.

## Bibliografía
* *Historia d'España*. Joseph Pérez, 2000
"Adiós, Habana, adiós" Jordi Siracusa 2005

## Referencies

## Enllaces esternos

* 1898: El fin d'un imperiu (web sobre la Guerra Hispanoestauxunidense)
*
Atahualpa

**Atahualpa** (*[[quechua]]*: *Ata-wallpa* 'gallu' foi'l trecenu gobernante Inca, y anque tuvo socesores nomaos polos españoles ye consideráu como l'últimu emperador incaicu. Ñació en 1500; ensin embargu, el llugar del so nacimientu ye tovía inciertu. 
Foi executáu'l 26 de xunetu de 1533. La noticia de la so muerte orixinó una gran anarquía, munches etnies inques suleváronse ya intentaron recuperar la so independencia

## Referencies

## Enllaces esternos
* "Un Rei nomáu Atahualpa"
Inca

Los **inques**, n'antigüedá **ingues** , foron los gobernantes de l'imperiu aborixe más estensu d'América precolombina. Tamién yeren usaos los términos **Cápac Inca**  y **Sapa Inca**  que yera estensible a los gobernantes nel aniciu del curacazgu Inca y llueu a los emperadores inques del Tahuantinsuyo. Ye vezu tamién referise a ellos namás comu **l'inca**.

El primer sinchi cusqueñu n'utilizar el títulu d'inca foi Inca Roca, fundador tamién de la dinastía Hanan Cuzco. L'últimu inca nel gobiernu foi Atahualpa. Dempues el títulu foi usau polos qu'opusieron resistencia a la conquista de l'Imperiu inca, comu los casos de Manco Inca o Túpac Amaru I.

Una de les cualidaes más notables de l'Imperiu Incaicu yera el so altamente organizau gobiernu, centralizau nel Cuzco, la capital onde l'emperador vivía.

## Llista d'emperadores inques
* **[[Curacazgo Inca|Reinu del Cuzco]]** (Fase llocal)
** Dinastía *Hurin Cusco*:
*** ~1200 - ~1230: *[[Manco Cápac]]*
*** ~1230 - ~1260: *[[Sinchi Roca]]*
*** ~1260 - ~1290: *[[Lloque Yupanqui]]*
*** ~1290 - ~1320: *[[Mayta Cápac]]*
*** ~1320 - ~1350: *[[Cápac Yupanqui]]*
** Dinastía Hanan Cusco:
*** ~1350 - ~1380: *[[Inca Roca]]*
*** ~1380 - ~1400: *[[Yáhuar Huácac]]*
*** ~1400 - 1438: *[[Huiracocha Inca]]*

* **[[Imperiu inca|Imperiu Inca o Tahuantinsuyo]]** (Fase d'espansión)
** Dinastía *Hanan Cusco*:
*** 1438 - 1471: *[[Pachacútec]]*
*** 1471 - 1493: *[[Túpac Yupanqui]]*
*** 1493 - 1525: *[[Huayna Cápac]]*
*** 1525 - 1532: *[[Huáscar]]*
*** 1532 - 1533: *[[Atahualpa]]*

## Ver tamién
* Imperiu Inca

## Referencies

## Enllaces esternos
Joan Baez

**Joan Chandos Báez** , más conocida como **Joan Baez**, ye una cantante d'Estaos Xuníos d'América de folk. 

## Discografía
# *[[Joan Baez (album)|Joan Baez]]*, Vanguard (11/1960) 
# *[[Joan Baez, Vol. 2]]*, Vanguard (10/1961)
# *[[Joan Baez in Concert]]*, Vanguard (09/1962) 
# *[[Joan Baez in Concert, Part 2]]*, Vanguard (11/1963)
# *[[Joan Baez/5]]*, Vanguard (11/1964) 
# *[[Farewell, Angelina]]*, Vanguard (11/1965) 
# *[[Noël (Joan Baez album)|Noël]]*, Vanguard (12/1966)
# *[[Joan (album)|Joan]]*, Vanguard (08/1967)
# **, Vanguard (06/1968)
# *[[Any Day Now (Joan Baez album)|Any Day Now]]* (Songs of Bob Dylan), Vanguard (12/1968)
# *[[David's Album]]*, Vanguard (05/1969)
# *[[One Day at a Time]]*, Vanguard (01/1970)
# *[[Carry It On]] (Soundtrack Album)*, Vanguard (1971)
# *[[Blessed Are...]]*, Vanguard (1971)
# *[[Come from the Shadows]]*, A&M (04/1972)
# *[[Where Are You Now, My Son?]]*, A&M (03/1973)
# *[[Gracias a la vida]]*, A&M (07/1974)
# *[[Diamonds & Rust]]*, A&M (April 1975)
# *[[From Every Stage]]*, A&M (02/1976)
# *[[Gulf Winds]]*, A&M (11/1976)
# *[[Blowin' Away]]*, CBS (07/1977)
# *[[Honest Lullaby]]*, CBS (04/1979)
# *[[Live -Europe '83]]*, Gamma (01/1984)
# *[[Recently]]*, Gold Castle (07/1987)
# *[[Diamonds & Rust in the Bullring]]*, Gold Castle (12/1988)
# *[[Speaking of Dreams]]*, Gold Castle (11/1989)
# *[[Play Me Backwards]]*, Virgin (10/ 1992)
# *[[Ring Them Bells]]*, Guardian (08/1995)
# *[[Gone from Danger]]*, Guardian (09/1997)
# *[[Dark Chords on a Big Guitar]]*, Koch (10/2003)
# *[[Bowery Songs]]*, Proper Records (09/2005)
# *[[Ring Them Bells]]* (reissue double-disc with bonus tracks), Proper Records (02/2007)
# *[[Day After Tomorrow]]*, Proper Records (09/2008)

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina oficial
Imperiu Portugués

L**'Imperiu portugués** foi un imperiu destacáu nos sieglos XV, XVI y XVII qu'empezó viaxando a tierres desconocíes polos europeos y asina empezando la Era de los descubrimientos. Aportó primero a la India y al sur africanu. Esti imperiu, sobre too nos sos empiezos, estructurábase en: les ciudaes puramente portugueses (Goa, p.e.); les factoríes, o construcciones en ciudaes non portugueses realizaes puramente pal comerciu (Chittagong, p.e.); les bases, o zones d'intercambéu direutu (ciudaes non portugueses ensin edificios que facíen el so mercáu dende les mesmes cargues del barcu). L'Imperiu Portugués pasó a pertenecer a la Monarquía Hispánica dende'l reináu de Felipe II y dixebróse nel reináu de Felipe IV (1580-1640).

L'Imperiu Portugués tuvo territorios en:
**América**: 

* Barbados (1536-1662)
* Brasil (1500-1822)
* Colonia del Sacramento (1680-1777)
* Guayana (1809-1817)
* Misiones Orientales (1750-1808)
* Terranova y Labrador (1472-1583)
* Uruguái (1680-1777) y (1815-1824)
* Artigas, Tacuarembó y Salto (1680-1824)

**Asia**: 

* Bombay (1535-1739)
* Cananor (1502-1663)
* Ceilán (1597-1658)
* Chittagong (1528-1666)
* Kochi (1500–1663)
* Dadra y Nagar Haveli (1779-1954)
* Damán (1559-1974)
* Diu (1535-1974)
* Goa (1510-1974)
* Hugli-Chuchura (1579-1632)
* Kollam (1502-1661)
* Lakshadweep (1498-1545)
* Macasar (1648-1856)
* Macáu (1553-1999)
* Malaca (1511-1641)
* Maldives (1558-1573)
* Moluques (1522-1605)
* Nagapattinam (1507-1657)
* Nagasaki (1571-1639)
* Ningbo (1533-1545)
* Salsete (1534-1737)
* Socotra (1506-1511)
* Tanegashima (1542-1639)
* Timor Oriental (1642-1975-2002)
* Thoothukudi (1548-1658)

**Golfu Pérsicu**:

* Baḥréin (1521-1602) 
* Bandar Abbas (1506-1615)
* Omán (1500-1650)
* Ormuz (1515-1622)

**África Colonial**:

* Angola (1575-1975)
* Arguin (1455-1633)
* Cabu Verde (1462-1975)
* Fernando Poo y Annobón (1474-1778).
* Ghana (1482-1642)
* Guinea-Bisáu (1640-1974)
* Mombasa (1638-1729)
* Mozambique (1498-1975)
* Santu Tomé y Príncipe (1470-1975)
* Zanzíbar (1503-1698)
* Ziguinchor (1645-1888)

**África (Protectorados)**:
* Cabinda (1883-1975)
* Reinu del Congo (1500-1914) 
* Etiopía (1540-1632)
* Kilwa Kisiwani (1505-1512)
* Malindi (1500-1630)
* Mombasa (1593-1638)
* Ouidah (1615-1961)
* Tanganyika (1500-1630)

**Marruecos (Places de soberanía)**:

* Ceuta (1415-1668)
* Aguz (1506-1525)
* Al-qsar as-Seghir (1458-1550)
* Arcila (1471-1589)
* Azemmour (1513-1541) 
* Esauira (1506-1525)
* El Yadida (1485-1769)
* Safi (1488-1541) 
* Agadir (1505-1541)
* Tánxer (1471-1662)

** Archipiélagos Atlánticos**: 

* Azores (1420-Comunidá Autónoma de Portugal)
* Canaries (1336-1345 y 1448-1459)
* Madeira (1419-Comunidá Autónoma de Portugal)
* Tristan da Cunha (1506-1767)

## Referencies

## Enllaces esternos
Catarata

Les **catarates** (tamién llamaes **tabayones** en casu de tener pequeñes dimensiones) son formaciones xeolóxiques que xeneralmente resulten del fluxu de la corriente d'un ríu sobro un tarrén pedresu resistente a la erosión y que formen saltos con altores significativos.

Les cascaes son sistemes dinámicos que varien coles estaciones y colos años, anque esto namás se fai perceptible a escala xeolóxica. Presenten distintes formes (por casu, si la so cayida ye vertical o si sigue una pronunciada pendiente, etc.), determinaes pol volume d'agua, l'altor de la cayida, l'anchor del llechu y la conformanza de les parés ente les que cuerre'l líquidu, dependiendo del tipu de roca y de les distintes capes nes que se disponen. 

Les catarates de Yosemite, en California, miden 739 metros d'altu (dende'l tope hasta la base inferior); les dos cayíes principales del Niágara son célebres pol caudal de les sos agües, que llega a los 11.000 metros cúbicos per segundu.

Les cayíes d'agua pueden tener estremaos anicios. Na mayor parte de los casos, débense a la desigual resistencia qu'oponen les roques a les corrientes d'agua. Cuando un ríu folia fondamente'l so llechu y atopa resistencia nuna masa pedreso, l'afondadura produzse más amodo. D'esta miente, el nivel del trabancu va constituyir, temporalmente, el nivel de base, ello por cuenta de que'l trabancu por sigo mesmu va establecer el perfil longitudinal del ríu escontra riba. Pero ríu abaxo, más allá d'esta masa pedreso qu'aguanta, l'afondadura sigue más aína, y va formar el so fuerte cayente, o una baxadera vertical, que va atayar el cursu del ríu y va ser la causa determinante del tabayón.

## Semeyes

Iguacu-004.jpg|Catarates del Iguazú, ente Arxentina y Brasil.
Nafa-Khum water falls view.JPG|Catarates de Nafa-Khum en Bandarban, Bangladex
Iguazu Décembre 2007 - Panorama 7.jpg|Catarata


## Referencies

## Enllaces esternos
Maximilianu I d'Habsburgu

**Maximiliano I d'Habsburgu** , rei de Romanos y emperador electu del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu de 1486 hasta la so muerte.

Archiduque d'Austria. Fíu del emperador Federico III y Leonor d'Avis, cásase cola heredera de la Casa de Borgoña, la Duquesa María, fía única de Carlos ''el Temerariu''.

## Biografía

### Emperador
En 1494, al añu siguiente de la muerte del so padre, l'emperador Federico III, empezó la intervención de Francia n'Italia, empecipiando un llargu ciclu de conflictos. Se alía con Venecia en 1495 y depués cola Santa Lliga en 1511 pa contener a los franceses.

En 1508 proclámase emperador electu del Sacru Imperiu, cola autorización del papa Xuliu II. 
imaxe:Presentation Coin (Doppelguldiner) Showing Maximilian I (1459–1519) MET 67169.jpg|L'emperador a caballu..
imaxe:Presentation Coin (Doppelguldiner) Showing Maximilian I (1459–1519) MET 67170.jpg|El llau opuestu de la medaya
.
 

Maximiliano ye más conocíu probablemente por llevar a cabu la reforma de la Dieta de Worms que concluyó la Reforma imperial (*Reichsreform*) modificando una parte bien grande de la constitución del Imperiu.

Con cuenta de amenorgar les presiones crecientes a que taben sometíos los sos territorios polos trataos fechos ente los reis de Francia, Polonia, Hungría, Bohemia y Rusia, según p'asegurar Bohemia y Hungría pa los Habsburgu, Maximiliano axuntar colos reis de la dinastía Jagellón Vladislao II, rei d'Hungría y de Bohemia, y Segismundo I de Polonia en Viena en 1515. Diez años más tarde, punxo sol control de los Habsburgu al reinu de Hungría y de Bohemia por aciu matrimonios alcordaos.

Morrió'l 12 de xineru de 1519 a los 59 años, en Wels, Austria.
Tres la so muerte foi escoyíu'l so nietu Carlos V como rei de Romanos.

## Matrimonios y descendencia
* Matrimonio con María de Borgoña. Casóse en 1477 con Maximiliano, inda archiduque d'Austria. Descendencia:
:* Margarita d'Austria (1480-1530)
:* Felipe'l Formosu (1478-1506)

* Ana de Bretaña. Mientres la guerra de Bretaña (1487-1491), la duquesa Ana riquía un maríu, de preferencia contra Francia y lo suficientemente potente como pa caltener la independencia bretona. El so matrimoniu con Maximiliano, que tuvo llugar en Rennes por poderes el 19 d'avientu de 1490. Los franceses considerar como una grave provocación que non yá violaba'l Tratáu de Verger (el rei de Francia nun diera'l so consentimientu pal matrimoniu), sinón que tamién ponía'l gobiernu de Bretaña nes manes d'un enemigu de Francia. La primavera de 1491 traxo ésitos pa los franceses y el so xeneral La Trémoille, y Carlos VIII de Francia llegó a poner sitiu a Rennes. Ana casó col rei de Francia en 1491 y el matrimoniu con Maximiliano foi declaráu nulu en 1492.
* Matrimoniu con Blanca María Sforza. En 1494, Maximiliano I cásase con Blanca María Sforza (1472-1510), fía de Galeazo María Sforza, duque de Milán. Nun tuvo descendencia.

## Ancestros

**Ancestros de Maximiliano I d'Habsburgu**




## Referencies

## Enllaces esternos
Autoxiru

L**'autoxiru** ye una aeronave d'ala rotativa, ye dicir, vuela como los aviones pero'l so ala ye un rotor que xira pola aición del vientu relativu que lu traviesa d'abaxo hacia arriba. Polo que lu podemos considerar un híbridu ente l'aeroplanu y l'helicópteru. Del mesmu mou que l'aeroplanu, la so propulsión faise al traviés d'una héliz, pero en cuenta d'ales, tien un rotor comu l'helicópteru. Esti rotor nun ta conectáu al motor de l'aeronave, polo que xira llibremente, «autoxira», impulsáu pol aire, xenerando asina la fuercia de sustentación. Nel helicópteru, pela cueta, la propulsión y la sustentación prodúcense nel rotor que sí ta impulsáu pol motor.

L'autoxiru inventólu l'inxenieru español Juan de la Cierva.

## Referencies

## Enllaces esternos
* El Autogiro hoy , páxina dedicada a l'autoxiru (en castellán)
* Popular Rotorcraft Association. Asociación de xente que construye y vuela autoxiros y helicópteros (n'inglés)
* Ela Aviación, fabricante español d'autoxiros.
* Autogyros, páxina dedicada a los modelos d'autoxiros de radiocontrol (n'inglés)
*Airbet, fabricante d'autoxiros ultrallixeros]
John McEnroe

**John Patrick McEnroe**  ye un ex-xugador de tenis d'Estaos Xuníos. Considerau unu de los más grandes talentos de la historia del deporte, llogró ganar 7 títulos de Grand Slam y ocupar el puestu Nᵘ1 de l'ATP, tantu en individuales comu en dobles. 

Miembru de l'equipu norteamericanu de Copa Davis munches vegaes, finó so carrera con 77 títulos individuales y 70 en dobles, y ye recordau pola so habilidá cola raqueta, polos sos partíos escontra otres grandes lleendes comu Björn Borg, Jimmy Connors o Ivan Lendl y pol so incontrolable temperamentu dientro de la cancha, lo que-y daba munchos problemes colos xueces de siella y árbitros.

## Récores
* Más títulos en pista dura (xunto a Connors) (43)
* Segundu con más títulos n'indoors (52)
* Terceru con más títulos na historia (77) 
* Terceru con más títulos n'herba (8)
* Máyor cantidá de títulos (individuales y dobles) (156) (77 individuales, 78 dobles, 1 dobles mixtu)
* Únicu xugador na historia n'estar nel númberu 1 del ranking mundial n'individuales y en dobles al mesmu tiempu.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Perfil ATP
* International Tennis Hall of Fame
* Sitiu oficial de Wimbledon profile
* Perfil de la BBC
* Record Copa Davis
Ivan Lendl

**Ivan Lendl**  ye un ex-tenista profesional checu, por munchos años considerau el meyor xugador del mundu d'acuerdu a la posicion de l'ATP. Foi unu de los tenistes dominantes de la década de 1980.

## Referencies

## Enllaces esternos
Füllinsdorf

**Füllinsdorf** ye una comuña suiza del cantón de Basel-Landschaft, asitiada nel distritu de Liestal. Llenda al norte coles comuñes d'Augst y Giebenach, al este con Arisdorf, al sur con Liestal, y al oeste con Frenkendorf y Pratteln.

## Transportes
*Llinia ferroviaria FFS Basilea - Olten

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu oficial de la comuna de Füllinsdorf
Inquisición

El términu **Inquisición** (llatín: *Nestoris Herectus Pravitatis Sanctum Officium*) fai referencia a delles instituciones dedicaes a la supresión de la herexía nel senu de la Ilesia Católica. La Inquisición medieval, de la que remanecen toles demás, fundóse en 1184 na estaya de *Languedoc* (nel sur de Francia) pa combatir la herexía de los *cátaros* o *albigenses*, qu'en 1249, implantóse tamién nel reinu d'Aragón (foi la primera Inquisición estatal) y que na Edá Moderna, cola xunión d'Aragón con Castiella, estendióse a ésta col nome d'Inquisición española (1478 - 1821), baxu control direutu de la monarquía hispánica, qu'estendió dempués el so ámbitu d'aición a América; la *Inquisición portuguesa* (1536 - 1821) y la *Inquisición romana* (1542 - 1965).

Magar que nos países de mayoría protestante tamién hebo escorrexes, nesti casu escontra católicos, escontra reformadores radicales como los anabaptistes y escontra supuestos prauticantes de bruxería, los tribunales constituyíen nel marcu del poder real o llocal, xeneralmente *ad-hoc* pa cada casu concreto, y nun constituyeron una institución específica.

## Enllaces esternos
Esclavitú

**Esclavitú** ye la situación na qu'un individuu ta baxo'l dominiu d'otru, perdiendo la capacidá de disponer llibremente de sigo mesmu. La pallabra *esclavu* vien del griegu medieval *sklábos* que vien d'eslavu, por ser los eslavos los esclavos más frecuentes cuando apaeció'l términu) 

El fenómenu de la esclavitú remóntase a les civilizaciones antigües. Históricamente demostróse que la so razón de ser anicia nel fortalecimientu y sostenimientu de l'actividá económica, darréu que davezu los esclavos emplegábense como mano d'obra, magar qu'hai esceiciones, como los xenízaros, o cierta tribu africana que rapten dalgunos individuos d'otres tribu y dróguenlos con tal escayencia de les sos funciones que namái los usen como preseos sexuales, faciendo tal menospreciu del so físicu (inclusive tando bien alimentaos) qu'acaben morriendo.

Ye de notar que na Natura dase tamién la esclavitú, como exemplu, ciertes formigues que roben ninfes d'otres races de menor tamañu y fáenles trabayar pal so provechu.

Claru ye l'exemplu de la colonización d'América o les práutiques del antiguu Imperiu romanu arriendes de los plantegamientos políticos de la Grecia Antigua au'l mesmu Aristóteles sostién que la esclavitú ye un fenómenu natural. *Mintz* y *Elkins* consideren qu'esiste una rellación recíproca ente capitalismu y esclavitú, ellos evidencien que conforme varia el dinamismu del capitalismu, el calter represivu de l'actividá llaboral tamién varia. Otros investigadores como *Lester Thurow* afirmen que mientres la democracia ye incompatible cola esclavitú, el capitalismu nun lo ye, polo que la esclavitú suel reaparecer na mesma proporción qu'avanzen les formes autoritarias de gobiernu.

El *Día Internacional de l'Alcordanza de la Trata d'Esclavos y de la so Abolición* celébrase'l 23 d'agostu, mientres que'l *Día Internacional pa l'Abolición de la Esclavitú* celébrase'l 2 d'avientu

Tamién s'entiende por esclavitú la condición de persones suxetes a los designios d'otres ensin opción a réplica, discrepancia, decisión o protesta.

## Referencies

## Enllaces esternos
Augst

**Augst** (n'antigüedá *Baselaugst*) ye una comuña suiza del cantón de Basel-Landschaft, asitiada nel distritu de Liestal. Llenda al noroeste cola comuña de Grenzach-Wyhlen (DE-BW), al noreste con Kaiseraugst (AG), al sureste con Giebenach, al sur con Füllinsdorf, y al oeste con Pratteln.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Sitiu web oficial
Kaiseraugst

**Kaiseraugst** ye una comuña suiza del cantón d'Argovia, nel distritu de Rheinfelden. Llenda al norte coles comuñes de Grenzach-Wyhlen (DE-BW) y Rheinfelden (DE-BW), al este con Rheinfelden y Olsberg, al sur con Giebenach (BL), y al suroeste con Augst (BL).

El so nome deriva d'Augusta Raurica, antiguu asentamientu romanu.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Sitiu oficial de la comuña de Kaiseraugst
Rheinfelden (Alemaña)

**Rheinfelden** ye una ciudá asitiada al sur d'Alemaña, a orilles del ríu Rin, nel estáu federáu de Baden-Württemberg. Ye una ciudá industrial, asitiada na frontera de Suiza. La ciudá estiéndese alredor de les dos orilles del ríu, y la metá d'esta ciudá allugase al suroeste de Baden-Württemberg compartiendo la otra metá con Suiza. El nome d'esta llocalidá en Suiza tamién ye Rheinfelden.

A consecuencia del Tratáu de Presburgu robláu'l 26 d'avientu de 1805 ente Francia y Austria, el territoriu na marxe derecha del Rin incorporóse al acabante de crear Gran Ducáu de Baden. Nesti territoriu hasta aquel entós había sólo l'aldega de Nollingen, el nucleu de Rheinfelden, que se desenvolvió rápido na segunda metá del sieglu XIX cola industrialización de la rexón y la construcción del trayeutu de ferrocarril ente Basilea y Säckingen. Dende 1922 Nollingen tien el rangu de ciudá y dende 1963 llámase oficialmente Rheinfelden (Baden).

## Enllaces esternos

## Referencies
Rheinfelden (Argovia)

**Rheinfelden** ye una ciudá y comuña del norte de Suiza, que s'alcuentra nel cantón d'Argovia, distritu de Rheinfelden. Llenda al norte coles comuñes de Rheinfelden (DE-BW) y Schwörstadt (DE-BW), al este con Möhlin, al sur con Magden y Olsberg, y al suroeste con Kaiseraugst.

## Referencies

## Enllaces esternos
Giebenach

**Giebenach** ye una comuña suiza del cantón de Basel-Landschaft, asitiada nel distritu de Liestal. Llenda al norte coles comuñes de Kaiseraugst (AG) y Olsberg (AG), al este con Arisdorf, al sur y oeste con Füllinsdorf y al noroeste con Augst.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Sitiu web oficial (n'alemán)
Central nuclear de Almaraz

La **Central nuclear de Almaraz** ye una central nuclear asitiada nel términu municipal d'Almaraz (Provincia de Cáceres), na contorna natural Campu Arañuelo y refrigerada pel ríu Tajo. Ye del tipu PWR y pertenez a les empreses Iberdrola, Unión Fenosa y Endesa.Tien dos reactores de 1040 MW. Produz el 9% de tola enerxía que se produz n'España [cita riquida]. El so sistema de refrigeración ye de circuitu abiertu (al banzáu de Arrocampo).Empezóse a construyir en 1972; el primer reactor empezó a operar en mayo de 1981 y el segundu en octubre de 1983. Consta d'una superficie de 1.683 hectárees.Según Foru Nuclear, mientres 2005 la unidá I xeneró 7.823,32 millones de kWh y la unidá II xeneró 5.536,66 millones de kWh.Foi la primer central nuclear de segunda xeneración construyida n'España.

## Xestión
Ta operada pola sociedá Centrales Nucleares Almaraz-Trío (CNAT), que xestiona tamién la Central nuclear de Trío, y que ta compuesta por:

* Iberdrola (51,2%)
* Endesa (23,3%)
* Unión Fenosa (19,3%)
* Hidroeléctrica del Cantábrico (5,5%)
* Nuclenor (0,7%)

## Referencies

## Enllaces esternos

* Foru Nuclear, Almaraz I 
* Foru Nuclear, Almaraz II 
* Páxina de las Centrales de Almaraz y Trillo
Central hidroeléctrica de La Barca

La **central hidroeléctrica de La Barca** ye una central hidroeléctrica n'Asturies, España; asitiada baxu la Presa de Calabazos, ye abastecida pol banzáu del mesmu nome, nel ríu Narcea, ente los términos municipales de Tinéu y Miranda.

## Historia

La presa foi alzada ente 1959 y 1966 con una construcción de tipu bóveda por Hidroeléctrica del Cantábricu, güei HC Enerxía, entrando dos grupos en funcionamientu en 1967. El tercer grupu, nun entraría hasta 1974.

Xunto cola Central hidroeléctrica de La Florida, de menor dimensión, constitúin l'únicu aprovechamientu hidroeléctrico del Ríu Narcea a gran escala.

Medioambientalmente, supón una barrera física infrayable pa les especies autóctones qu'habiten el ríu, especialmente pal Salmón, lo qu'amenorga sensiblemente'l númberu d'exemplares al trate afectáu'l so ciclu vital nel so remonte escontra les agües montascoses y osixenaes pa la so reproducción.

## Carauterístiques téuniques
*Datos enerxéticos:
**Potencia instalada: (MW) 57,7
**Enerxía producible n'añu mediu: 135.000 MWh
**Númberu de grupos: 3
**Caudal máximu d'Equipamientu: 104,3 m³/s

*Carauterístiques físiques:
**Saltu netu mediu: 58 m
**Volume útil del banzáu: (Hm3) 25,2
**Tipu de Presa: Bóveda
**Tipu de central: Pie de presa, esterior
**Númberu d'Alternadores: 3
**Tipu de turbina: Francis vertical

## Referencies

## Enllaces esternos
Central nuclear de Trillo

La **central nuclear de Trillo** ye una central nuclear d'España asitiada nel conceyu de Trillo (Guadalajara). Foi inaugurada en 1987 siendo güei la central nuclear más moderna d'España. Tien 1.043 MW de potencia instalada. El so reactor ye d'agua a presión (PWR). El so sistema de refrigeración ye de torres naturales.Ta diseñada pa xenerar una producción allegada a los 8.000 millones de kilovatios hora al añu.

## Xestión
Ta operada pola sociedá Centrales Nucleares Almaraz-Trillo (CNAT), que xestiona tamién la Central nuclear de Almaraz, y que ta compuesta por:

*Iberdrola (51,2%)
*Endesa (23,3%)
*Unión Fenosa (19,3%)
*HC Energía (5,5%)
*Nuclenor (0,7%)

## Referencies

## Enllaces esternos
*Web de la Central Nuclear de Trillo 
*Piden la paralización de la nuclear de Trillo (Ecoloxistes n'Aición)
Nuclenor

**Nuclenor** (Centrales Nucleares del Norte, S.A.) ye la empresa a la que pertenez la central nuclear Santa María de Garoña.

## Historia
Arriendes de la Conferencia Internacional de les Naciones Xuníes celebrada en Xinebra en 1955, apruébense condiciones téuniques pal usu de la enerxía nuclear na producción de lletricidá. 

A partir d'esi momentu, les empreses españoles analicen la posibilidá d'introducise nesta nueva forma de producción d'enerxía llétrica. Nesti casu, Manuel Gutiérrez Cortines, conseyeru direutor de Electra de Viesgo, púnxose en contautu con Iberduero (actual Iberdrola) al traviés de Ricardo Rubio (direutor xeneral) que tres delles xuntes, el 2 de marzu de 1957 Electra de Viesgo y Iberduero crearon: Centrales Nucleares del Norte, S.A., NUCLENOR. L'envís d'esta nueva empresa yera la construcción d'una central nuclear. Primeramente Nuclenor cuntó con un capital de 5 millones de pesetes.

Nel 1971 la central Santa María de Garoña entra en serviciu.

Nel 1983, Electra de Viesgo foi adquirida pol Bancu de Santander, ente qu'en 1991 quedó integrada nel Grupu Endesa. Tres unos años perteneciendo a Enel, finalmente, en 2008 convirtióse en E.ON España.

## Cifres de la empresa
Nuclenor cunta con alredor de 329 emplegaos.

Nuclenor ye propietaria de la central nuclear Santa María de Garoña, y tamién tien participación na central nuclear de Trío I.

Nel 2007 les cifres de producción de NUCLENOR son les vinientes:

*produz más o menos el 2% del total de la enerxía llétrica d'España, lo qu'equival al 6,5% de la d'aniciu nuclear n'España.

## Xestión

*Iberdrola xeneración (50%)

*Endesa xeneración (50%)

## Referencies

## Enllaces esternos
Central nuclear d'Ascó

La **central nuclear de Ascó**, estremada en 2 reactores, I y II, ye una central nuclear asitiada en Ascó (Tarragona), na marxe derecha del ríu Ebro.

Tien dos reactores de 1032,5 MW unu, y 1027,2 MW l'otru del tipu reactor d'agua a presión (PWR). El so sistema de refrigeración consta de torres naturales y forzaes.

El primer reactor entamó a operar n'avientu de 1984 y el segundu en marzu de 1986.

## Xestión
La central nuclear de Ascó -al igual que la de Vandellós- ta xestionada pola Asociación Nuclear Ascó-Vandellós, que ta participada por Endesa ya Iberdrola.El reactor I de la central de Ascó ta xestionáu al 100% por Endesa, y el II nun 85% por Endesa y un 15% por Iberdrola.

## Incidentes de 2007/2008

El día 5 d'abril de 2008 el Conseyu de Seguridá Nuclear (CSN) informó d'un incidente asocedíu na central nuclear de Ascó. Anque foi categorizáu primeramente como nivel 1 na Escala Internacional d'Accidentes Nucleares (INES), el CSN decidió alzar l'incidente a nivel 2 el día 14 d'abril por inadecuáu control del material radiactivou y por apurrir información incompleta y deficiente al organismu regulador. Esto supunxo la destitución del direutor y el xefe de proteición radiolóxica de la central.

L'estimación d'actividá arramada finalmente xubía a un máximu de 84,95 millones de bequerelios (2,3 milicurios (mCi)) de 60Co, 54Mn, 51Cr y 59Fe.El día 22 d'abril realizárense 900 midíes de trabayadores, previéndose la vixilancia sobro un total de 1550, constatando en tolos casos midíos l'ausencia de contaminación radiactiva.En mayu del 2009 l'incidente de fuga de partícules radiactives del 2007-2008 traducióse na imposición d'una multa de más de 15 millones d'euros por parte del Ministeriu d'Industria.
## Referencies

## Enllaces esternos
* Asociación Nuclear Ascó-Vandellós 
* Central Nuclear de Ascó , Conseyu de Seguridá Nuclear (CSN), España.
* Información detallada sobro'l incidente n'Ascó. Noticies del CSN 
* Piden que se suspenda'l permisu de la nucleares d'Ascó (Ecoloxistes n'Aición)
Central nuclear José Cabrera

La **central nuclear José Cabrera** (más conocida como **Zorita**) foi la primer central nuclear construyida n'España, asitiada xunto al ríu Tajo nel términu municipal de Almonacid de Zorita, na provincia de Guadalajara, y perteneció a la compañía Unión Fenosa. Cumplíu'l so ciclu de funcionamientu, el Ministeriu d'Industria, Turismu y Comerciu declaró'l cese definitivu de la operación pente medies de resolución del 20 d'abril de 2006, y se desacopló de la rede llétrica'l 30 d'abril de 2006.

Entamó a construyise en xunetu de 1965, y rematóse en tiempu récor en marzu de 1968. Cargóse'l nucleu y algamóse la criticidá per primer vegada en xunu del mesmu añu. La inauguración oficial foi'l 12 d'avientu de 1968. Tenía una potencia instalada de 150 MW3 con un reactor d'agua a presión (PWR). El so sistema de refrigeración yera mixtu al traviés de torres de refrixeración y del banzáu de Zorita, nel ríu Tajo (sistemes de la central).

Mientres el cese definitivu d'esplotación de la central nuclear realizáronse una serie de trabayos preparatorios pal aniciu del esmantelamientu. Ente estos trabayos alcuéntrase:

-La descontaminación del sistema primariu y los sistemes aidares, que'l so oxetivu ye amenorgar la contaminación esistente nel interior d'estos sistemes, de manera que s'ameyoren les dosis operacionales sobro los trabayadores que lleven a cabu'l so esmantelamientu, o -La carauterización radiológica de la instalación, que va dexar planiar los trabayos de descontaminación y definir les proteiciones necesaries del personal d'esmantelamientu (mascaras, traxes, etc), pa la realización de los sos trabayos.

El Reglamentu d'Instalaciones Nucleares y Radiactives establez nel so artículu 28 que primeramente a conceder l'autorización d'esmantelamientu débese d'estrayer tol combustible del reactor y de la piscina d'elementos combustibles gastaos. Pa dar cumplimientu con esti artículu la central nuclear construyó un almacén temporal individualizáu (ATI).

El sistema d'almacenamientu que s'utiliza nel almacén temporal individualizáu ye'l sistema HI-STORM 100, con capacidá p'almacenar 32 elementos combustibles por contenedor.

Les operaciones de tresferencia del combustible gastáu ente la piscina d'almacenamientu de la central y l'almacén temporal individualizáu lleváronse a cabu ente xineru y setiembre del añu 2009.

## Referencies

## Enllaces esternos
Central nuclear de Valdecaballeros

La **central nuclear de Valdecaballeros** ye una central nuclear que nun aportar a puesta en funcionamientu, asitiada na llocalidá estremeña de Valdecaballeros, na provincia de Badajoz (España). El proyeutu, que s'empecipió en 1975 constaba de dos reactores: Valdecaballeros I y II, del tipu reactor d'agua en ebullición (BWR) y 975 MWe caúnu. Nel 1984, el gobiernu del PSOE decretó la moratoria nuclear lo que supunxo la paralización de les obres cuando'l grupu I taba rematáu al 70% y el grupu II al 60%. La propietaria de la central yera una sociedá participada por Sevillana de Lletrecidá y Hidroeléctrica Española (güei Endesa ya Iberdrola respeutivamente, tres procesos d'absorción y fusión).

El recintu de la CNV cuenta con una subestación que taba destinada a la evacuación de la enerxía producía polos dos reactores que nun llegaron a funcionar. Esta subestación sicasí si que s'atopa en serviciu recibiendo parte de la enerxía producía por otres Centrales Nucleares d'España. Dientru de les obres que se ficieron nos terrenes que mercó CNV ta la presa que construyeron nel ríu Guadalupe p'abastecer d'agua a la central. Esta presa aprovéchase pa recoyer agua y potabilizarla p'abastecer Valdecaballeros y en casu de necesidá la población de Castilblanco. Los terrenes de CNV agora tienen un aprovechamientu puramente ganaderu.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Detalles del reactor de Valdecaballeros I (inglés)
*Detalles del reactor de Valdecaballeros II (inglés)
Serguei Aleksándrovich

**Serguei Alexandrovich** .yera fíu d'Alexandru II y de María de Hesse, y tíu de Nicolás II de Rusia, que tamién yera'l so cuñáu. 

Ente 1891 y 1905, foi gobernador xeneral de Moscú. Yera un conservador radical, polo que la so política tresformólu nuna figura polarizante. En 1892, como gobernador de Moscú, executó la orden d'espulsión de gran parte de la población xudía de la ciudá. La traxedia de Khodynka, en 1896, empañó la so reputación. Por estos motivos foi'l blancu de los revolucionarios, siendo asesináu por una bomba nel Kremlin de Moscú.

## Referencies

## Enllaces esternos
Nicolás II de Rusia

**Nicolás II de Rusia** (; ) foi'l postrer zar de Rusia hasta la so abdicación, el 15 de marzu de 1917, en favor de so hermanu Miguel, que refugó la ufrienda y punxo fin a la dinastía Romanov. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Alsacia

**Alsacia** (en francés: *Alsace*, escritu n'alemán: *Elsass* o *Elsaß*) ye una rexón de Francia asitiada al este del país, na frontera con Alemaña y Suiza, la so capital ye Estrasburgu.

## Alministración
La rexón d'Alsacia dixébrase en dos departamentos (*départements*): el Haut-Rhin (Altu Rin) (códigu INSEE 68), al sur, y Bas-Rhin (Baxu Rin) (códigu INSEE 67), al norte. 
Alministrativamente abarca 904 comunes (527 nel Baxo-Rin, 377 nel Altu-Rin).

### Xeografía humana

Les mayores ciudaes son (> 20.000 habitantes (2012)):

* Estrasburgu (274.394)
* Mulhouse (110.755)
* Colmar (67.257)
* Haguenau (34.406)
* Schiltigheim (31.691) (inscrita na Comunidá Urbana d'Estrasburgu, CUS)
* Illkirch-Graffenstaden (26.379) (inscrita na Comunidá Urbana d'Estrasburgu, CUS)

## Economía
Alsacia ye la tercera rexón de Francia en términos de PIB. A nivel d'agronomía, destaca la producción y ellaboración de vinos. Na industria, destaca pola construcción d'automóviles de luxu.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Bibliografía sobre historia
Schiltigheim

**Schiltigheim** ye una comuna de Francia del departamentu de Baxo Rin (Bas-Rhin), na rexón d'Alsacia. Forma parte de la Comunidá urbana d'Estrasburgu. Tien una población de 26.379 habitantes (según el censu de 2012) y una densidá de 1188 h/km².
## Personaxes ilustres

* Thomas Voeckler, ciclista profesional

## Referencies

## Enllaces esternos
Baxu Rin

El **Baxu Rin** (, alsacianu *Unt'relsass*), ye un departamentu de Francia, col númberu 67, que s'alluga na rexón de Gran Este, con capital alministrativa n'Estrasburgu.

El departamentu del Baxu Rin llenda al sur col de l'Altu Rin y al oeste colos de Vosgos, Meurthe-et-Moselle y Moselle. Al norte y al este alcuéntrase travesáu pel ríu Rin y la frontera con Alemaña.

Tien una población de  y una superficie de  km².
## Turismu
* Centru históricu d' **Estrasburgu**, Patrimoniu Unesco de la Humanidá (1988)

## Referencies

## Enllaces esternos
Vosgos (departamentu)

El departamentu francés de **Vosgos** alcuéntrase al noreste de Francia. Recibe'l so nome de la cadena montañosa de los Vosgos. Sos habitantes reciben, en francés, el nome de *vosgiens*.

Les mayores ciudaes son (datos del censu de 1999):
* Épinal: 35.794 habitantes, 62.504 n'aglomeración.
* Sant-Dié-des-Vosges: 22.569 habitantes, 29.443 n'aglomeración.
* Remiremont: 8.538 habitantes, 22.601 n'aglomeración.

## Referencies

## Enllaces esternos
Historia, demografía y otros datos d'interés de Vosgos.
Meurthe-et-Moselle

**Meurthe y Mosela** (54) (en francés *Meurthe-et-Moselle*) ye un departamentu francés asitiau na rexón de Lorena. So capital ye Nancy, y debe'l so nome a los ríos Meurthe y Mosela.

## Xeografía
* De forma allargada al norte y triangular al sur, atopa'l norte con Bélxica y Luxemburgu, al este con Mosela y Baxu Rin, al sur con Vosgos, y al oeste con Meuse.

Principal ciudá (datos del censu de 1999):
* Nancy: 103.605 habitantes, 331.363 n'aglomeración.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Conseyu Xeneral  (en francés)
* Comité departamental de turismu  (en francés)
Moselle

**Moselle** () ye un departamentu francés asitiau na rexón de Gran Este. Debe'l so nome al ríu que lu traviesa, el Moselle.

## Xeografía
El departamentu de Moselle llenda al este col Baxu Rin, al suroeste con Meurthe y Moselle, al noroeste con Luxemburgu y al noreste con Alemaña (estaos de Sarre y Renania-Palatinau).

Les ciudaes principales, amás de la capital Metz, son Boulay-Moselle, Château-Salins, Forbach, Sarrebourg, Sarreguemines y Thionville.

Les principales ciudaes son (datos del censu de 1999):
* Metz: 123.776 habitantes, 322.526 n'aglomeracìón urbana, los sos llímites salense del departamentu.
* Thionville: 40.907 habitantes, 130.480 n'aglomeración urbana.
* Sarreguemines: 23.202 habitantes, 30.236 na parte francesa de l'aglomeración urbana.
* Forbach: 22.807 habitantes, 92.845 na parte francesa de l'aglomeración urbana.
* Saint-Avold: 16.922 habitantes, 37.236 na parte francesa de l'aglomeración urbana.

## Personaxes ilustres
Esti departamentu ye patria del mariscal Fabert, Le Duchat y Ancillon.

Tres ministros de Francia nacieron n'esti departamentu que son los que vienen darréu:
* Bouchote que foi ministru de la República nos tiempos de la Revolución.
* Barbé-Marbois que foi ministru en tiempos de l'Imperiu napoleónicu.
* De Serre que foi ministru de la Restauración de 1815.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Conseyu Xeneral (en francés)
Dinastía Omeya

Los **Omeyes** (en llingua árabe, **بنو أمية** *banū umayya* o **الأمويون** *al-umawiyyūn*; en persa, **امویان** *omaviyân*; en turcu, **Emevi**) foron un linaxe árabe que exerció'l poder califal, primero n'Oriente, con capital en Damascu, y llueu n'al-Ándalus, con capital en Córdoba.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Mosaicu de la época Omeya