Fomalhaut

**Fomalhaut** (Alfa Piscis Austrini / α&nbsp;PsA / 24&nbsp;Piscis Austrini) ye una estrella de magnitú aparente +1,16, la más brillosa de la constelación Piscis Austrinus («El Pexe Austral») y Catálogu d'estrelles una de les estrelles más brilloses nel cielu nocherniegu.

## Historia
El nome **Fomalhaut** procede del árabe فم الحوت, *fum al-ħūt*, y significa «boca de ballena (o del pexe)».
A lo llargo de la historia esta estrella tuvo diverses variaciones del so nome, dende *Fomahant* —como figura nes Tables Alfonsíes— hasta *Fomalhout*. Yá foi identificada na prehistoria y hai evidencies arqueolóxiques de que formaba parte de rituales na antigua Persia, onde podría ser una de les cuatro «estrelles reales» perses, recibiendo'l nome de *Hastorang*.

Na relixón de Streghería, Fomalhaut ye un ánxel cayíu y el cuartu guardián de la puerta del norte.

## Carauterístiques físiques
Fomalhaut ye una estrella blanca de la secuencia principal de tipu espectral A4V que s'atopa a aproximao 25 años lluz —7,7 pársecs— de la Tierra.
Piénsase que ye una estrella nueva, de solo unos 200 millones d'años d'edá. La so temperatura superficial ye de 8750&nbsp;K. Comparada cola del Sol, la so masa ye de 2,3 mayor, y el so diámetru ye alredor de 1,7 vegaes más grande. Relluma con una lluminosidá 17,7 vegaes mayor que la lluminosidá solar.

Fomalhaut forma parte de l'Asociación estelar de Cástor, un grupu d'estrelles que comparte un movimientu común al traviés del espaciu. Otros miembros d'esta asociación son Cástor (α&nbsp;Geminorum) y Vega (α&nbsp;Lyrae). La estrella variable acandilante TW Piscis Austrini, miembru d'esti grupu y distante solo 0,9 años lluz de Fomalhaut, podría tar amestada gravitacionalmente a ella.

## Discu circunestelar y sistema planetariu

Fomalhaut ta arrodiada por un discu de polvu en forma de toroide con un cantu interior bien agudu a una distancia radial de 133&nbsp;unidaes astronómiques (ua); el discu ta inclináu 24 graos con rellación al planu del cielu.
El polvu ta distribuyíu nuna aniellu de 25&nbsp;ua d'anchu, y el centru xeométricu del discu ta movíu a unes 15&nbsp;ua de Fomalhaut. El discu tamién ye conocíu como'l “cinturón de Kuiper de Fomalhaut”.

Créese que'l discu qu'arrodia a Fomalhaut ye un discu protoplanetariu qu'emite una considerable cantidá de radiación infrarroxa. Discos similares afayáronse en Vega, β&nbsp;Pictoris y Denébola (β&nbsp;Leonis).

El 13 de payares de 2008 anuncióse'l descubrimientu d'un planeta estrasolar, denomináu Dagon, en órbita na llende interior del aniellu circunestelar. Foi'l primer planeta estrasolar reparáu nel espectru visible, lo que se llevó a cabu col telescopiu espacial Hubble. La esistencia del planeta fuera primeramente albidrada debíu en cantu interior agudu y elípticu del discu.

Envalórase que la masa del planeta nun entepasa en tres veces la masa de Xúpiter, y ye siquier tan masivu como Neptunu.
La separación media con al respective de la estrella ye de 115&nbsp;ua —12 vegaes la distancia ente Saturnu y el Sol— pero la escentricidá de la órbita de Dagon implica una variación de la distancia ente 102 y 127&nbsp;ua.
El so periodu orbital ye d'aproximao 872 años.

Esiste evidencia de que la órbita del planeta nun ta apsidalmente alliniada col discu de polvu, lo que puede indicar que planetes adicionales pueden ser responsables de l'actual estructura del discu.
Sicasí, imáxenes en banda M prindaes dende'l Observatoriu MMT acuten de forma importante la posible esistencia de xigantes gaseosos dientro de les 40&nbsp;ua más cercanes a la estrella.

N'ochobre de 2013 afayóse que la estrella LP 876-10 forma parte del sistema, polo que Formahault ye un sistema triple.
 

## Ver tamién
* Estrella (náutica)
* HR 8799, estrella asemeyada a Fomalhaut con tres planetes estrasolares.
* En ficción, Fomalhaut 3 ye'l llar de los Dorsai, ciclu de noveles de Gordon R. Dickson.
* Llista d'estremos exoplanetarios.
* En música, Picnic en Formalhaut ye'l nome d'un single del grupu musical Aviador Dro editáu en 1988.
* Nel comic The Sandman: Overture de Neil Gaiman ye un personaxe-astru qu'habita la ciudá de les estrelles.

## Referencies

## Enllaces esternos
* ''Sky and Telescope'': Fomalhaut's Kuiper Belt (n'inglés)