Patricio Aylwin

**Patricio Aylwin Azócar** (; ) foi un políticu, abogáu y xurista chilenu. Fundador del Partíu Demócrata Cristianu, foi presidente del Senáu de 1971 a 1972 y presidente de la República mientres el periodu entendíu ente 1990 y 1994.

Aylwin foi'l primer presidente democráticamente escoyíu tres el Golpe d'Estáu en Chile de 1973, nel que foi derrocáu Salvador Allende ya instauróse la dictadura militar encabezada por Augusto Pinochet Ugarte. Asina, el mandatu de Aylwin dio entamu al periodu conocíu como la Transición a la democracia y el primeru de los cuatro gobiernos consecutivos de la Concertación de Partíos pola Democracia.

## Familia
Los sos padres fueron Miguel Aylwin, destacáu abogáu y xuez que aportara a presidente de la Corte Suprema, y Laura Azócar Álvarez. Ye en parte d'orixe irlandés y vascu.

En 1948 casóse con Leonor Oyarzún Ivanovic, con quien tuvo cinco fíos: Isabel, Miguel, José Antonio, Juan Francisco y Mariana, quien foi ministra d'Educación del presidente Ricardo Lagos.

## Carrera profesional y académica
Realizó los estudios primarios nel Institutu Salesianu de Valdivia y los secundarios nel Llicéu d'Humanidaes de San Bernardo, el Liceo Valentín Letelier y el Internáu Nacional Barros Arana, estos dos últimos allugaos en Santiago.

Ingresó a la Escuela de Derechu de la Universidá de Chile en 1936, onde se destacar como ayudante nes cátedres de Derechu Procesal y Derechu Civil, y redactor de la revista *Mástil*, del Centru de Derechu. Tamién foi miembru fundador y contratenor del Coro Lex. Llicencióse en Ciencies Xurídiques, Polítiques y Sociales en 1943, cola memoria *El xuiciu arbitral*, tema que depués afondó nun llibru, que tuvo seis ediciones, la postrera en 2014. Titular d'abogáu en 1944.

Desempeñóse como abogáu nel estudiu de Raúl Varela. Ente 1945 y 1948 exerció como secretariu de la Comisión de la Corte Suprema, encargada de redactar el Códigu Orgánicu de Tribunales.

Ente 1946 y 1967, foi docente na cátedra de derechu alministrativu na Universidá de Chile, primero como profesor interín, y dende 1950 como profesor titular. Paralelamente, ente 1952 y 1960, foi docente de la mesma cátedra na Pontificia Universidá Católica de Chile. Amás, ente 1946 y 1963, foi profesor d'Educación Cívica y Economía Política nel Instituto Nacional de Santiago.

Ente 1949 y 1954, asumió como secretariu del Institutu Chilenu d'Estudios Llexislativos. En 1967 asumió como direutor d'Escuela de la Facultá de Derechu de la Universidá de Chile. 

Como miembru del Colexu d'Abogaos, foi conseyeru nacional ente 1953 y 1957. Ente 1985 y 1986, foi'l so vicepresidente. Foi miembru honorariu del Institutu Chilenu de Derechu Alministrativu, creáu l'añu 2000, y miembru de l'Academia de Ciencies de Moscú.

El 11 de xineru de 1995 foi nomáu profesor eméritu de la Universidá de Chile.

## Carrera política

### Entamos y líder de la Democracia Cristiana (1945-1965)

Foi'l primer presidente de l'Academia Xurídica de los Estudiantes de Derechu de la Universidá de Chile, que se creó en 1939, col fin d'enllenar un vacíu nes actividaes estudiantiles. Tamién formó parte de la Mocedá d'Aición Católica.

En 1945 presentóse como candidatu a rexidor por San Bernardo, ensin llograr ser electu. Esi mesmu añu ingresó oficialmente a la Falanxe Nacional y al añu siguiente collaboró col so órganu d'espardimientu, la revista *Política y Espíritu*. Ente 1947 y 1948, y en 1950, ocupó'l cargu de primer vicepresidente del so partíu, y ente 1950 y 1951 foi'l so presidente. Foi candidatu a diputáu pol cuartu distritu de Santiago, nes eleiciones parllamentaries de 1949, siendo derrotáu.

El 28 de xunetu de 1957, participó na fundación del Partíu Demócrata Cristianu. Al añu siguiente, foi electu'l so presidente, cargu que caltuvo hasta 1960. Esta foi la primera de siete presidencies qu'exerció nel so partíu mientres les siguientes trés décades.

### Senador y opositor de Allende (1965-1973)

Nes eleiciones parllamentaries de marzu de 1965, foi escoyíu senador pola Sesta Agrupación Provincial "Curicó, Talca, Llinares y Maule", pol periodu 1965-1973. Ente 1966 y 1969, integró la Comisión Permanente de Constitución, Llexislación, Xusticia y Reglamentu. Foi presidente del Senáu ente'l 12 de xineru de 1971 y el 22 de mayu de 1972. Los últimos cuatro años del so periodu, foi reemplazante de la mesma comisión antes citada y de la Comisión Permanente d'Agricultura y Colonización. En 1971, foi miembru de la Comisión Especial de Reforma al Reglamentu del Senáu.

Nel so rol como parllamentariu, asistió a los funerales del excanciller d'Alemaña Konrad Adenauer en 1967. En 1969 encabezó la delegación chilena a l'Asamblea Xeneral de les Naciones Xuníes y presidir xunto a O Thant. Participó na redaición del cambéu a la Llei de Reforma Agraria, impulsando la llei N°17.280 del 17 de xineru de 1970, que modificó tomar de posesión de predivos.

Foi un cercanu collaborador del gobiernu d'Eduardo Frei Montalva (1964-1970) y un opositor al gobiernu de la Unidá Popular, presidíu por Salvador Allende Gossens. Nesi contestu, foi unu de los xestores de la Confederación de la Democracia (CODE), alianza conformada pola Democracia Cristiana y el Partíu Nacional, más otres fuercies d'oposición. El 17 d'agostu de 1973, y a instancies del cardenal Raúl Silva Henríquez, caltuvo conversaciones col presidente Allende, con cuenta de llograr un alcuerdu que punxera fin a la crisis política.

Foi reelixíu como senador nes eleiciones parllamentaries de marzu de 1973. Caltener na Comisión Permanente de Constitución, Llexislación, Xusticia y Reglamentu y foi reemplazante na Comisión Permanente de Facienda, y na d'Agricultura y Colonización. El golpe d'Estáu del 11 de setiembre de 1973, punxo términu antemanáu al so periodu.

### Dictadura militar y campaña presidencial (1973-1990)

En setiembre de 1973, al momentu d'asoceder el golpe d'Estáu, ocupaba la presidencia del so partíu. Caltuvo esti cargu hasta 1976. Nos meses previos al golpe, demostróse favorable a la intervención de les fuercies armaes, asegurando n'agostu de 1973 qu'ente «una dictadura marxista y una dictadura de los nuesos militares, yo escoyería la segunda».

En 1977, xunto a destacaos xuristes, formó un grupu de trabayu pa faer una proposición con al respective de la institucionalidad futura. En 1978, l'organismu amplióse y tomó el nome de "Grupu d'Estudios Constitucionales", tamién denomináu "Grupu de los 24"; ésta foi la primer instancia d'alcuentru ente xuristes de distintes corrientes polítiques democrátiques. Foi vicepresidente del mesmu. Refugó la Constitución Política de 1980 y foi contrariu a la so consulta pública.

En 1982, volvió a la directiva de la Democracia Cristiana como vicepresidente. Dende dichu cargu, participó na formación de l'Alianza Democrática. Coles mesmes, a instancies de la Ilesia católica, impulsó'l Alcuerdu Nacional pa la Transición a la Plena Democracia.

Ente 1987 y 1989, ocupó nuevamente la presidencia del PDC. Participó nes negociaciones col entós presidente Augusto Pinochet que buscaron l'aprobación de 54 reformes a la Constitución Política de 1980, que fueron aprobaes nel plebiscitu de 1989 y constituyéronse como'l primer pasu escontra una transición pacífica a la democracia. En 1988, collaboró pola campaña del «Non» pal plebiscitu d'esi mesmu añu. Tamién, foi voceru de la Concertación de Partíos pola Democracia.

Tres el trunfu del «Non», Patricio Aylwin asitióse como unu de los precandidatos del so partíu a la presidencia de la República, pa la eleición presidencial de 1989 d'esi añu, resultando escoyíu en payares de 1988, en desmedro de Gabriel Valdés y Eduardo Frei Ruiz-Tagle. Sicasí, el procesu viose avafáu por acusaciones de fraude en favor de Aylwin conocíes como «Carmengate». Sicasí, finalmente concitó el sofitu del so partíu, siendo proclamáu'l 5 de febreru de 1989. Darréu, el 6 de xunetu, Aylwin foi nomáu como candidatu de la Concertación, ente que'l so proclamación realizó'l 16 de xunetu de 1989 nel Teatru Caupolicán, sol lema «Gana la Xente».

Nes eleiciones chilenes del xueves 14 d'avientu de 1989, Aylwin enfrentó al economista y ex-ministru de Pinochet, Hernán Büchi (del bloque de derecha denomináu Democracia y Progresu), y al empresariu Francisco Javier Errázuriz Talavera, autodefinido como "de centru-centro", resultando trunfador con un 55,2&nbsp;% de los votos. Asina, Aylwin convertir nel primer presidente democráticu en casi 17 años y el segundu democratacristiano nel país, amás de ser el primer presidente concertacionista.

### Presidencia (1990-1994)

Ente los principales finxos del so gobiernu empecipiáu col cambéu de mandu en Valparaíso, el 11 de marzu de 1990— ta la creación de la Comisión Nacional de verdá y Reconciliación, presidida pol xurista y exparlamentario Raúl Rettig, que dio a conocer en marzu de 1991 el llamáu Informe Rettig, destináu a restablecer la convivencia nacional y apurrir lluz sobre les violaciones a los derechos humanos mientres la dictadura militar, sobre la base d'antecedentes de muertos y sumíos.

Amás destacó la puxanza económica que llevó a Chile a crecer a ritmos d'un 7&nbsp;% añal basáu na promoción d'una serie de reformes económiques, según caltener y consolidar otres reformes que fueron impulsaes mientres el gobiernu militar, que dexaron a más d'un millón de chilenos salir de la probeza, encontándose en caltener la prudencia fiscal, una economía abierta, la crecedera de la esportación, un sector priváu fuerte y otres reformes empecipiaes na dictadura militar que buscaben l'afitamientu d'un llibre mercáu y lo que'l so gobiernu denominó "crecedera con equidad". Esto traxo alentadoras cifres como l'amenorgamientu de la inflación a la metá quedando nel 12,7&nbsp;%; el desemplegu contraer hasta'l 4,5&nbsp;% y la tasa d'aforru nun baxó del 24&nbsp;% de la mesma manera rexistráronse notables crecederes nos índices d'inversión forana. Coles mesmes destáquense les lleis de política indíxena que remataron cola creación de la Corporación Nacional de Desenvolvimientu Indíxena (Conadi).

Con Aylwin arrincó la estratexa d'apertura comercial a los demás países de l'Asociación Llatinoamericana d'Integración (ALADI) al traviés d'alcuerdos billaterales de desarme arancelariu. Nel mesmu planu de les rellaciones internacionales, diose una política impulsora de la participación na comunidá internacional. Esti exerciciu escurrióse como una política d'Estáu que buscaba representar lo más posible los intereses del país, abriendo la participación a tolos sectores y percima de los intereses partidistes. Les xires presidenciales promovíes reinsertaron al país na comunidá internacional y recuperóse el terrén que se perdiera mientres los años d'aislamientu de la dictadura militar. adoptáronse de la mesma dos talos alcuerdos de rellación económica colos países de Méxicu, Arxentina, Venezuela, Bolivia y Colombia, siendo una antoxana de verdaderos alcuerdos de llibre comerciu según la recuperación del diálogu comercial con Estaos Xuníos pa integrar a Chile nel Sistema Xeneral de Preferencies Arancelaries, igualmente como antecedente pa un alcuerdu billateral de llibre cambéu.

A pesar de dexar de ser el xefe d'Estáu, Augusto Pinochet siguió siendo comandante en xefe de les fuercies armaes, y tocólu a Aylwin como presidente faer frente a les implicaciones del casu de los *[[pinocheques]]*, que desaguaron nos exercicios d'enllaz» y el «Boinazo».

Tamién foi anfitrión en Santiago de la XXI Asamblea Xeneral de la Organización de los Estaos Americanos (OEA), en xunu de 1991, y de la VII Xunta del Grupu de Rio, n'ochobre de 1993.

Acostumar a identificar tamién el gobiernu de cuatro años de Patricio Aylwin como'l de la transición, porque fueron primordiales los alcuerdos ente les autoridaes y la oposición. Buscando en Chile'l tránsitu del llargu periodu de la dictadura al funcionamientu normal de la convivencia democrática, llibertá y la paz, ensin traumas nin quebrantos insuperables basáu na moderación y cordura. El país llogró progresar, na estabilidá política democrática, crecedera económica y el desenvolvimientu social.

En 1994 asocedió-y el tamién democratacristiano Eduardo Frei Ruiz-Tagle el cual venció nes urnes con un porcentaxe inclusive cimeru al consiguíu por él.

#### Ministros d'Estáu

### Actividá pública dempués de la presidencia (1994-2016)

Darréu, Aylwin siguió activu na vida política del país, actuando como presidente de la Corporación Xusticia y Democracia, de la que fuera fundador en 1994. Nun foi senador vitaliciu, pos la Constitución de 1980, na so redaición primitiva, acutaba esa prerrogativa a los presidentes qu'exercieren el so cargu a lo menos mientres seis años (la Constitución na actualidá yá nun contempla esa institución), pero en 2000 aprobóse una enmienda constitucional que dio inmunidá xurídica a los senadores vitalicios qu'arrenunciaren al cargu, faciendo estensivu'l beneficiu a Aylwin.

Aylwin posterior al so mandatu foi encargáu pola Comisión Económica p'América Llatina y el Caribe (CEPAL), el Bancu Interamericano de Desenvolvimientu (BID) y el Programa de les Naciones Xuníes pal Desenvolvimientu (PNUD) de presidir la Comisión Llatinoamericana y el Caribe sobre Desenvolvimientu Social. Foi miembru del Club de Madrid.

En 2001 el presidente Ricardo Lagos designar pa presidir la Comisión de verdá Histórica y Nuevu Tratu colos Pueblos Indíxenes.
El 20 de xunetu de 2001 el Conseyu Nacional del PDC designó-y presidente temporal de la formación como meyor solución ante la crisis de lideralgu provocada por una caótica inscripción de candidatos que gatilló la salida de la so timonel, Ricardo Hormazábal.

El 27 de xineru de 2002 resultó electu Adolfo Zaldívar (líder de la faición más conservadora y hermanu d'Andrés Zaldívar, coles mesmes presidente del Senáu) pa tomar relevu a Aylwin, quien aprovechó la instancia p'anunciar la so despidida de l'actividá política.

## Fallecimientu y funeral d'Estáu

Depués de que n'avientu de 2015 sufriera una contusión craneana en cayéndose na so casa, la so salú empezó a empeorar. Finó a los 97 años na so casa en Providencia, Santiago, onde vivió más de la metá de la so vida, el 19 d'abril de 2016 a les 10:30 hores (UTC-3), productu d'una insuficiencia respiratoria. Mientres esi día, el Gobiernu de Chile decretó tres díes de duelu nacional.

La mañana del 20 d'abril realizó una misa pa la familia de Aylwin. Darréu'l féretro foi treslladáu al edificiu del ex Congresu Nacional, trayeutu mientres el cual recibió los homenaxes del Partíu Demócrata Cristianu, na so sede allugada na Alamea, y de la presidenta Michelle Bachelet y l'Orfeón de Carabineros, nel frontis norte del Palaciu de La Moneda, frente a la Plaza de la Constitución. Aylwin foi veláu mientres tola tarde y la nueche d'esi día nel Salón d'Honor del ex Congresu, onde foi homenaxáu por diverses personalidaes públiques.

El 21 d'abril, los restos del ex-presidente fueron treslladaos a la Catedral Metropolitana de Santiago, trayeutu mientres el cual foi homenaxáu polos ministros de la Corte Suprema nel frontis del Palaciu de los Tribunales y poles Fuercies Armaes na Plaza d'Armes. Nel principal templu católicu de Chile, el veloriu de Aylwin foi abiertu al públicu, siendo denomináu l'homenaxe popular». Tamién se realizó un conciertu-homenaxe pola Orquesta Nacional Xuvenil.

La mañana del 22 d'abril realizó la misa solemne de funeral na Catedral de Santiago, presidida pol cardenal Ricardo Ezzati. Darréu'l féretro foi treslladáu al Campusantu Xeneral por un escuadrón a caballu del Reximientu Escolta Presidencial nᵘ 1 «Granaderos», trayeutu mientres el cual recibió l'homenaxe de los floristes de la Pérgola de les Flores. Nel campusantu realizó l'actu funerariu final, que cuntó colos discursos de Renán Fuentealba, Enrique Krauss, Carolina Goic y la presidenta Bachelet. Aylwin foi soterráu cola interpretación de la *[[Réquiem de Mozart|Misa de Réquiem]]* de Mozart pol coru y orquesta del Teatru Municipal de Santiago.

## Historial eleutoral

### Eleiciones parllamentaries de 1965
* ** [[Eleiciones parllamentaries de Chile de 1965|Eleiciones parllamentaries de 1965]] a Senador pola Sesta Agrupación Provincial de Curicó, Talca, Maule y Llinares** Periodu 1965-1973 (Fonte: Direición del Rexistru Eleutoral, Domingo 7 de marzu de 1965)

### Eleiciones parllamentaries de 1973
**Senador Sesta Agrupación Provincial, Talca, Llinares, Curicó y Maule**, periodu 1973-1981

### Eleiciones presidenciales de 1989
* **[[Eleición presidencial de Chile de 1989|Eleiciones presidenciales de 1989]]** pa la presidencia de la República

## Distinciones y condecoraciones

### Condecoraciones nacionales
* 
* 

### Condecoraciones estranxeres
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### [[Doctor honoris causa]]

* Universidá de Georgetown  (1995)
* Universidá Internacional SEK  (2005)
* Universidá Pedro de Valdivia (2010)
* Universidá de Notre Dame 
* Universidá de Concepción  
* Universidá de La Frontera  
* Universidá de Los Lagos  
* Universidá Teunolóxica Metropolitana  

* Universidá de Santiago de Chile  
* Universidá del Rosario  
* Universidá de Waseda 
* Universidá de Soka  
* Universidá de Trobar  
* Universidá de La Sorbona 
* Universidá de Parma 

### Otres distinciones
* En 1997 el Conseyu d'Europa concedió-y el Premiu Norte-Sur pola so contribución nel campu de los derechos humanos, la democracia y la cooperación ente Europa y América Llatina. 
* En 1988 recibió'l J. William Fulbright Prize for International Understanding. 
* Nos sos funerales, vienres 22 d'abril de 2016, na Catedral de Santiago. El Cardenal Ricardo Ezzati, noma de manera póstuma al fináu Presidente Patricio Aylwin, Caballeru de la Orde de Santiago. Na oportunidá, Ezzati apurre la Cruz del apóstol Santiago a la vilba de Aylwin, Leonor Oyarzún.

## Referencies

## Enllaces esternos