Observatoriu Européu Austral

La **Organización Europea pa la Observación Astronómica nel Hemisferiu Austral** (n'inglés *European Organisation for Astronomical Research in the Southern Hemisphere* o **European Southern Observatory**), más conocida como'l **Observatoriu Européu Austral** o **Del Sur** ye una organización astronómica intergubernamental creada nel añu 1962, dedicada a l'astrofísica y al desenvolvimientu y operación de telescopios na Zona Norte de Chile.

Les sos oficines centrales tán en Garching, cerca de Múnich, Alemaña, y amás cunta con una oficina en Santiago, Chile.

Unu de los proyeutos más destacaos del ESO ye'l Telescopiu Européu Desaxeradamente Grande, la propuesta pa la nueva xeneración de telescopios ópticos terrestres.

## Historia

Dizse que la iniciativa d'un observatoriu astronómicu européu surdió en 1953 nun viaxe nel buque *IJsselemeer* nos Países Baxos, onde l'astrónomu xermano-americanu Walter Baade y l'astrónomu holandés Jan Oort falaron con colegues sobre dicha idea. Siete meses dempués, en 1954, dolce astrónomos procedentes de seis países roblaron una declaración na sala del Rectoráu na Universidá de Leiden espresando'l deséu de construyir un observatoriu européu en Sudáfrica. En realizando distintes pruebes pa la construcción d'un telescopiu de gran diámetru, atopar con un clima non bien favorable, polo que, hacia 1960, centráronse los intentos nel norte de Chile, realizando espediciones qu'amosaron meyores condiciones que les vistes en Sudáfrica.

## Miembros

La organización ta compuesta de catorce países miembros plenos (siendo los primeros cinco los miembros fundadores): Bélxica, Alemaña, Francia, los Países Baxos, Suecia, Dinamarca, Suiza, Italia, Portugal, Reinu Xuníu, Finlandia, España, República Checa y Austria. Brasil ta en procesu de ser ratificáu como'l decimoquintu miembru y el primeru non européu. Chile ye consideráu miembru sede. Considerando estos dos naciones, el númberu de países miembros aumenta a dieciséis...

## Observatorios en Chile
ESO opera en Chile dende payares del añu 1963 so conveniu col gobiernu chilenu, aproximao'l 10% del tiempu d'observación ye pa los sos astrónomos. Nel desiertu d'Atacama atópense tres observatorios astronómicos:

* L'observatoriu de La Silla, inauguráu en 1969 a 600 km al norte de Santiago y a 2400 msnm.
* L'observatoriu de Paranal, allugáu en cuetu Paranal a 2600 msnm, equí atópense los telescopios VLT.
* El Llanu de Chanjnantor sobre 5000 msnm onde s'atopa n'operación el radiotelescopiu APEX, y onde se ta construyendo la rede d'antenes submilimétricas de 12 m denominaes Atacama Large Millimeter Array (ALMA).

## Descubrimientos
N'abril de 2007 l'observatoriu anunció'l descubrimientu del planeta Gliese 581 c que la so carauterística más destacada ye que ye'l primeru que s'afaya que tien temperatures que dexen caltener agua líquido na so superficie y el más paecíu a la Tierra. El descubrimientu foi realizáu por un grupu d'astrónomos que trabaya nel telescopiu de 3,6 m de La Silla xunto al preséu HARPS.

* (11335) Santiago

## Ver tamién
* Astronomía en Chile

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina oficial d'ESO, n'español
* Páxina oficial d'ESO, n'inglés