Pretéritu imperfeutu

El **pretéritu imperfeutu d'[[Manera indicativa (gramática)|indicativu]]** ye un tiempu verbal frecuente nes Llingües romániques. Describe una aición o estáu nel pasáu que les sos llendes temporales nun son relevantes, ye dicir un tiempu gramatical del pasáu con aspeutu gramatical imperfeutivu.

## En Llingües romániques
Les llingües romances suelen oponer un pretéritu imperfeutu a un pretéritu perfeutu. Asina asocede en francés, portugués, italianu o catalán por casu onde la distinción taba presente en llatín. En llatín había un únicu pretéritu imperfeutu (*amābam, monēbam, lēgēbam, audēbam* 'amaba, alvertía, lleía, oyía') que s'oponía a un pretéritu perfeutu (*amāvī, monuī, lēgī, audīvī* 'amé, alvertí, lleí, oyí').

Les llingües romances añadieron amás una forma compuesta, polo que nos primeros estaos de les llingües romances esistíen siquier tres pretérito: l'imperfeutu (amaba), el perfeutu simple (amé) y el perfeutu compuestu (amé). Col tiempu delles llingües perdieron dalgunes d'estes formes, por casu en francés y en catalán el perfeutu simple cayó en desusu. En francés el perfeutu compuestu ye l'únicu que s'usa na práctica (como asocede tamién en parte n'alemán onde'l pretéritu perfeutu compuestu movió casi dafechu a al pretéritu perfeutu simple, perdiéndose les sutiles diferencies semántiques ente dambos). En catalán pela cueta surdió un nuevu pretéritu perfeutu perifrásticu que sustituyó al perfeutu simple (que namái apaez en testos arcaizantes).

La situación de les llingües romances oldea cola de les llingües xermániques que se caractericen por tener un pretéritu simple (que puede ser perfeutu o imperfeutu según el contestu), compárense les oraciones del inglés:
:*I *'worked** here when the financial crisis happened.'' (imperfeutu)
:'Yo trabayaba equí cuando empezó la crisis financiera'
:''I **worked** here for many years'' (perfeutu)
:'Trabayé/Trabayé equí munchos años'

=== En castellán ===
En castellán, por casu, na oración "Juan **entraba**", l'aición de "**entrar**" ta indicada como daqué en procesu, ensin definir si completóse. Nun sabemos si Juan llegó a entrar o non, solo qu'eso intentaba. En contraste, na oración "Juan **entró**", l'aición completóse y Juan ta definitivamente dientro. Esta última forma llámase [[pretéritu perfeutu simple]], ya indica que l'aición sí foi completada.

Hai otres interpretaciones del pretéritu imperfeutu en castellán (llamaos [[Usos movíos de los tiempos verbales|usos movíos del tiempu verbal]]) que nun encaxar perfeutamente cola definición que dimos:

* Cuando se fala de dos remanes pasaes qu'asoceden coles mesmes: «Mientres **estudiaba**, ''había'' enforma ruíu».
* N'espresiones de cortesía: «¿''Quería'' daqué, señor?».
* N'oposición al presente, lo qu'antes faía y agora nun faigo: «Antes fumaba enforma, agora nun lo faigo». 
* En descripciones de persones, oxetos o situaciones en pasáu, ensin continuidá nel presente: «Yera una moza bien atenta de pelo negru y güeyos marrones; Y.. ¿cómo yera la maleta? (yera) colorada, dura con ruedes; Yera iviernu, faía enforma fríu, teníamos poco dineru, pero igual yéramos felices».

Esiste tamién en castellán un **pretéritu imperfeutu de suxuntivu** (tamién llamáu a cencielles ''imperfeutu'' o ''pretéritu'' de suxuntivu), con terminaciones en ''-se'' o en ''-ra'' (cantara o cantara, partiera o partiera, tarreciera o tarreciera). Espresa aiciones o estaos del pasáu que se consideren suxetivos o condicionaos. Por casu, en "diba comer cuando ''llegares''", l'aición de "llegar" ta indicada como posibilidá na mente del falante, ensin determinar si verificar na realidá o non.

== En llingües xermániques ==
En [[llingües xermániques occidentales]] namái apaecen dos pretéritos una forma simple (que puede ser perfeutiva o imperfeutiva según el contestu) y una forma compuesta col verbu 'haber' o 'ser'. Nestes llingües nun hai una diferencia esplícita ente formes d'imperfeutu y perfeutu na forma simple, polo que la interpretación del [[aspeutu gramatical]] tien de deducise del contestu, dellos exemplos:
: ''I **went** to the cinema'' (inglés) / ''Ich **ging** ins Kino''
: 'Fui/Diba al cine'
: ''I **have gone** to the cinema'' (inglés) / ''Ich **bin** ins Kino **gegangen**'
: 'Fui al cine'

## Referencies

## Ver tamién
* Aspeutu gramatical
* Tiempos verbales en castellanu

## Enllaces esternos
*