open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tom Hopper

**Thomas Edward Hopper** , más conocíu como **Tom Hopper**, ye un actor británicu, conocíu por interpretar a Sir Percival na serie de la BBC *[[Merlin (serie de televisión)|Merlin]]*, a Dickton Tarly en *[[Game of Thrones]]*, al pirata Billy Bones en *[[Black Sails]]* y a Luther na serie de Netflix *[[The Umbrella Academy]].* Tamién trabayó en *[[Casualty]].*

## Biografía
Tom Hopper nació en Coalville (Leicestershire). Estudió actuación nel Rose Buford College, onde se graduó en 2006. Mentes estudiaba fixo trabayos en teatru como *La tempestá*, *The Way of the World*, *Friday Night* y*Festen*.

Hopper foi contratáu pa una puesta de *[[As You Like It]]* nel Watford Palace Theater. Tien trabayao en varios programes de televisión y películes como *Saxon, Casualty, Kingdom* y *Doctors.*

Interpretó a Marcus en *Tormented*, una comedia d'atierru alrodiu d'un adolescente atortoráu que torna de la muerte pa vengase de los sos compañeros de clas. La película, fecha por BBC Films y Forward Films, estrenóse'l 22 de mayu de 2009 nel Reinu Xuníu.

Foi escoyíu pal papel de Sir Percival na serie de la BBC *Merlin*. Apaeció nun episodiu de la tercer temporada y en tolos de la cuarta y quinta.

El 3 de xunu de 2012, participó nel programa de concursos *Deal or No Deal*.

Participó na película *Cold*, filmada n'Irlanda en 2012.

Interpretó a Billy Bones en *Black Sails*, serie dramática que cueye delles idees y personaxes de *La islla del tesoru*, de Robert Louis Stevenson. 

Forma parte del repartu de *The Umbrella Academy* nel papel de Luther Hargreeves, serie de Netflix estrenada'l 15 de febreru de 2019.

## Filmografía

### Televisión

### Cine

## Referencies

## Enllaces esternos
Perceval

**Perceval**, tamién conocíu como **Parzival**, **Parsifal** o **Percibal**, ye ún de los llexendarios Caballeros de la Mesa Redonda del rei Arturu. Na lliteratura galesa'l so nome ye **Peredur**. Ye afamáu principalmente pola so participación na busca del Santu Grial.

Hai munches versiones de la nacencia de Perceval. Na mayoría de les fontes ye de trubiecu noble, siendo'l so pá bien el rei Pellinore, bien otru caballeru llumbríu. La so ma nun suel ser nomada pero dacuando desempeña un papel emportante nes hestories. La so hermana ye la portadora del Santu Grial, y dacuando se la llama Dindrane anque n'otres ye la so prima Elaine de Corbenic. Nes hestories nes que ye fíu de Pellinore los sos hermanos son Sir Tor, Sir Aglovale, Sir Lamorak y Sir Dornar.

En morriendo'l so pá, la ma de Perceval llévalu a los montes de Gales onde lu criya ensin les xeres propies de los homes fasta los 15 años. Sicasí, finalmente un grupu de caballeros traviesa'l monte y Perceval queda plasmáu pola so traza heroica. Queriendose tornar en caballeru, el mozu viaxa fasta la corte del rei Arturu, onde en probando la so valía como guerreru ye investíu caballeru y convidáu a xunise a los Caballeros de la Mesa Redonda.

Inclusive nes hestories más antigües Perceval ta rellacionáu cola busca del Santu Grial. En *Perceval, el Cuentu del Grial* de Chrétien de Troyes, atopa al derramáu Rei Pescador y ve'l Santu Grial, pero nun llogra facer la entruga que curaría al firíu monarca. Tres deprender de los sos error fai votu de tornar a alcontrar el castiellu del Grial y completar la busca.

En rellatos d'atrás, l'auténticu héroe del Grial ye Galahad, el fíu de Lanzarote. Pero anque'l so papel nos romances afiguraba amenorgáu, Perceval siguió siendo un personaxe emportante y foi ún de los dos únicos caballeros (siendo l'otru Bors) qu'acompañaben a Galahad al castiellu del Grial y llograben completar la busca.

Nes versiones antigües l'amada de Perceval yera Blancaflor y tornábase en rei de Carbonek tres curar al Rei Pescador, pero en versiones d'atrás yera un caballeru ceibu que morría antes d'algamar el Grial. Na versión de Wolfram, el fíu de Perceval yera Lohengrin, el caballeru del cisne.

Na dómina moderna la so hestoria foi usada en cierta variedá de reellaboraciones como'l poema modernista de T. S. Eliot *La tierra baldero*, la ópera de Richard Wagner *Parsifal*, la película de John Boorman *[[Excalibur (película)|Excalibur]]* y la novela y película *The Natural*. Nel cine les películes propies d'esti personaxe, foron con Parsifal de Daniel Mangrané y Carlos Serrano de Osma, en 1952 y Parsifal de 1981 dirixida por Hans-Jürgen Syberberg.

Chrétien de Troyes escribió la primer hestoria de Perceval: *Perceval, el Cuentu del Grial*. Otros afamaos rellatos de les sos aventures son *[[Parzival]]* de Wolfram von Eschenbach, *La muerte d'Arturu* de Thomas Malory y el teóricu *Perceval* de Robert de Boron.

## Imáxenes

## Referencies

## Enllaces esternos

* Perceval nel Camelot Project na Universidá de Rochester
Xibiellu

Col términu **xibiellu** podemos referinos a los siguientes pexes:

* *[[Argentina sphyraena]]*, tamién nomáu corcón, escamón, mirlotu, mirlu, pexesinsangre, suriellu, xugla o xurel;
* *[[Argentina silus]]*, tamién nomáu corcón o mirlotu;
* *[[Atherina boyeri]]*, tamién nomáu corcón, mirlotu, mirlu o xugla;
* *[[Atherina presbyter]]*, tamién nomáu corcón, mirlu o mirlotu.
Xugla

Col términu **xugla** podemos referinos a:

* *[[Argentina sphyraena]]*, un pexe marín tamién nomáu corcón, escamón, mirlotu, mirlu, pexesinsangre, suriellu, xibiellu o xurel;
* *[[Atherina boyeri]]*, un pexe marín tamién nomáu corcón, mirlotu, mirlu o xibiellu.
Roques Bayonnaise

Les  son un grupu de roques que tán asitiades nes islles Izu. El grupu ta baxu control directu de la prefectura de Tokiu y nun pertenez a nengún conceyu. Les roques son alministraes pola Subprefectura de Hachijō.

## Xeografía

Alcuéntrense a 408 km al sur de la zona continental de Tokiu. La islla poblada más cercana a ella ye Aogashima a 65 km al norte. El grupu consta de trés roques grandes y delles roques pequeñes. Álcense a 11 metros sobro'l nivel del mar. La superficie ye de 0,01 km². Les roques allúguense nel cantu de la caldera de Myōjin-shō que ye la caldera submarina asitiada a 8 km al este, pero son más antigües que la caldera de Myōjin-shō. Ye un llugar de descansu pa les aves migratories, pero hai poca vexetación. Les erupciones submarines asoceden de cutiu nel mar cercanu.

## Historia
En 1846, la corbeta de la Marina francesa **Bayonnaise** atopóse coles roques. El nome de les roques provién d'esti sucesu. Dende 1896 produciéronse anomalíes na superficie del mar y erupciones submarines causaes pola actividá volcánica y una nueva islla apaeció en Myōjin-shō cerca de les Roques Bayonnaise en 1906, 1946, y de 1952 a 1953.

Esta nueva islla fixérase visible cerca d'Aogashima. Sicasí, el 3 de setiembre de 1953, la islla sumió sol nivel del mar por cuenta de la erosión y la esplosión volcánica.

## Ver tamién
* Islles Izu
* Xeografía de Xapón

## Referencies

## Enllaces esternos

*mapcarta Roques Bayonnaise.
Albacora

Col términu **albacora** podemos referinos a los siguientes pexes:

* *[[Thunnus thynnus]]*, tamién nomáu albacor, atún, bonita, bonitu, bonitu zurdu o zurdu;
* *[[Auxis thazard thazard (albacora)|Auxis thazard]]*, tamién nomáu melva;
* *[[Sarda sarda]]*, tamién nomáu melva, futmolista o sierra ~ xerra;
* *[[Euthynnus alletteratus]]*, tamién nomáu bonitu zurdu, rayáu o atún;
* *[[Katsuwonus pelamis]]*, tamién nomáu alistáu, futbolista, sierra ~ xerra o atún.
Józef Szmidt

**Józef Szmidt**  foi un atleta polacu. Ganó dos medayes olímpiques d'oru en triple saltu.

## Biografía
Nació'l 28 de marzu de 1935 en Miechowitz, llocalidá que nesa época taba situada na provincia de Alta Silesia (Alemaña Nazi) pero que dende'l final de la Segunda Guerra Mundial pertenez al Voivodatu de Silesia (Polonia). Ye hermanu del tamién atleta Edward Szmidt.

## Referencies

## Enllaces esternos
Puertu espacial de Kourou

El **Puertu Espacial de Kourou**, también conocíu como **Centru Espacial Guayanés** (en francés: ***Centre Spatial Guyanais*** o ***CSG***) ye un puertu espacial allugáu cerca de la población de Kourou, na Guyana Francesa. Construyíu inicialmente pol Centru Nacional d'Estudios Espaciales (CNES), anguaño ye operáu principalmente pola Axencia Espacial Europea (ESA). El centru ye'l principal puertu de llanzamientu espacial européu. Dende elli únvianse al espaciu los cohetes de les families la familia Ariane y Vega, y tamién los cohetes rusos Soyuz.

El puertu espacial escomenzó a construyise en 1975, y ta operativu dende 1979; el 24 d'avientu d'esi añu llanzose, con ésitu, un satélite xeoestacionariu a bordu d'un cohete Ariane 1. Estiéndese per unos 700 km², y compriende bases de llanzamientu, centros d'ensambraxe de llanzadores, centros de preparación de satélites, centros de producción de combustible propulsante, centros de control, estaciones de siguimientu y edificios alministrativos. El so allugamientu nesti llugar débese a la so baxa llatitú (), óptima pa llanzar cohetes a órbites ecuatoriales.

El centru espacial alminístrenlu conxuntamente el CNES, la ESA y la empresa Arianespace. La seguridá de les instalaciones, asitiaes metanes una zona de selva con perescasa densidá de población, ta a cargu de dellos cuerpos de seguridá, ente ellos la Lexón Estranxera y la Policía Militar franceses.

## Referencies

## Enllaces esternos
Llamprea

Col términu **llamprea** podemos referinos a:

* *[[Petromyzon marinus]]*, tamién nomáu pexe viaxeru.
* *[[Remora remora]]*, tamién nomáu rémora o rémola.
To-shima (Tokiu)

ye un pueblu allugáu na subprefectura d'Ōshima, Tokiu Metrópolis, Xapón. El pueblu abarca la totalidá de la islla de To-shima.

La islla, con 4,12 kilómetros cuadraos, ye una de les islles habitaes más pequeñes de la cadena d'islles Izu. Alredor de 330 persones viven na islla. El ochenta per cientu de la islla ta cubiertu de montes de Camellia. De payares a marzu, gran parte de la islla ye coloriada por cuenta de les flores de camellia. La islla tamién ye'l llar del lliriu Saku (Liliu auratum var. Platyphyllum), el lliriu más grande del mundu.

La islla ta ente Izu Ōshima, la más grande de les Islles Izu, y Nii-jima. Los ferries que zarpen a Nii-jima faen una curtia parada en To-shima. Toshima tamién ye accesible (según'l tiempu atmosféricu) por helicópteru que sal dende la islla de Ōshima, dende l'aeropuertu de Ōushima ye un vuelu de 10 minutos a To-shima.

La principal industria en To-shima ye la pesca. Hai agricultura y turismu a pequeña escala.

## Xeografía
, una islla Volcánica de les Islles Izu, ye alministrada pol gobiernu metropolitanu de Tokiu. Alcuéntrase al sur de Tokyu y al este de la Península de Izu, Prefectura de Shizuoka. To-shima forma parte del Parque Nacional Fuji-Hakone-Izu. La islla foi reconocida como Área d'aves importante (IBA) por BirdLife Internacional porque sofita poblaciones de palombos de madera xaponeses (Columba janthina), (Helopsaltes pleskei), Mosquiteru de Ijima,(Phylloscopus ijimae) y el el zorzal de las Izu o mirlo de les siete islles (Turdus celaenops),  

## Educación
Hai una única escuela secundaria combinada, Toshima Elementary y Junior High School (利島村立利島小中學校)

Pa los estudiantes de secundaria pueden asistir a escueles n'otres islles operaes pol Conseyu d'Educación Metropolitana de Tokiu.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Teikoku's Complete Atlas of Japan, Teikoku-Shoin Co., Ltd. Tokyo 1990, 
* *Saishin-Nihon-chizu 1990 - Atles de Xapón*, Imidas Shueisha, Tokio
Islla Adams

**Islla Adams** pue referise a:

* Islla Adams (Nueva Zelanda)
* Islla Adams (L'Antártida)
* Islla Adams (Estaos Xuníos)
* Islla Adams (Canadá)
Islla Rimbija

La **islla Rimbija** ye la islla más septentrional del grupu de les Islles Wessel nel Territoriu del Norte d'Australia. El puntu más septentrional de la pequeña islla llámase Cape Wessel. Ta dixebráu de la Islla de Marchinbar al sur per un estrechu y del castru Emu que ta un pocu más al suroeste.

La islla Rimbija tien un tamañu d'alredor de 230 hectárees.

Na cercana península de Gobe tan los pueblos de Nhulunbuy, Gunyangara y Yirrkala.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Rimbija situation.
Steamboat Willie

***Steamboat Willie*** ye una película d'Estaos Xuníos d'América de cine d'animación del añu 1928 producida por Walt Disney.

## Referencies

## Enllaces esternos
XLII Concursu de Tonada de Xixón

Entamáu pol diariu El Comercio tuvo llugar, nes selmanes previes a les fiestes de Begoña, la celebración del **XLII Concursu de Tonada de Xixón** correspondiente al añu 2024. Los ganadores d'esta edición fueron:

**Categoría Masculina**:
* Campeón: Isaac Sierra Longo
* Subcampeón: Sergio Menéndez
* Tercer clasificáu: Raúl Díaz

**Categoría Femenina**:
* Campeona: Alicia Villanueva
* Subcampeona: Luisa Martínez
* Tercera clasificada: Cristina Sánchez

Esti añu nun tuvo llugar el concursu na categoría de voces moces

## Referencies
Medby

**Medby** ye una localidá del conceyu de Senja, provincia de Troms, Noruega. Asitiase nel Veidmannsfjorden, na zona suroeste de la islla de Senja. Esiste un camín que xune el pobláu con Grunnfarnes y Sifjord. El territoriu conocíu como Kaldfarnes estiéndese nel llau oeste de Medby y del parque nacional Ånderdalen, tando a unos 5 km al este de la villa. La capiya de Medby tien la so sede equí.

## Referencies

## Enllaces esternos

*https://www.foreca.es/Norway/Troms-og-Finnmark/Medby,
Alfoz (Lugo)

**Alfoz** ye un conceyu de la provincia gallega de Lugo.

## Xeogafía
Llenda colos conceyos de Abadín, Foz, Mondoñedo y O Valadouro.

## Referencies

## Enllaces esternos
Tour de Francia 2024

El **Tour de Francia de 2024** foi una competición de ciclismu per etapes que se celebró ente'l 29 de xunu y el 21 de xunetu de 2024, con entamu na ciudá de Florencia n'Italia y final na Niza en Francia. Foi la primer vez que'l Tour de Francia nun acababa en París o cerca de París polos preparativos pa los Xuegos Olímpicos de París 2024 qu'entamaben cinco díes depués. Tamién foi la primer vez que la carrera empezaba n'Italia.

La carrera yera la segunda y la más importante de les denominaes Grandes Vueltes de la temporada y formó parte del circuitu UCI WorldTour 2024 dientro de la categoría 2.UWT siendo la ventiavaquinta competición del calendariu de máxima categoría mundial. El vencedor final foi l'eslovenu Tadej Pogačar del UAE Emirates y tuvo acompañáu nel podiu, como segundu y tercer clasificáu respectivamente, pol danés Jonas Vingegaard del Visma  Lease a Bike y el belxicanu Remco Evenepoel del Soudal Quick-Step.

## Equipos participantes

## Etapes

## Clasificaciones finales

### Clasificación xeneral ''(Maillot Jaune)''

### Clasificación por puntos ''(Maillot Vert)''

### Clasificación del monte ''(Maillot à Pois Rouges)''

### Clasificación del meyor nuevu ''(Maillot Blanc)''

### Clasificación por equipos ''(Classement par Équipe)''

## Ver tamién
* Tour de Francia Femenín 2024
* Giro d'Italia 2024
* Vuelta a España 2024
* Vuelta a Asturies 2024

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* 
* Página oficial
Robert Taylor

**Robert Taylor** ye'l nome de:

* Robert Taylor (1911-1969), actor d'Estaos Xuníos.
* Robert John Taylor, actor australianu.
Fatu Huku

**Fatu Huku** ye una islla de les Islles Marqueses, na Polinesia Francesa. Ta asitiada nel grupu sur del archipiélagu, incluyida na comuña de Hiva Oa que s'atopa a 20 km al sur.

Alcuéntrase nunu de los llugares más remotos del mundu, alredor de 900 milles al nordeste de Tahití.

La islla ye pequeña y ta despoblada, tien una superficie de 1 km². Consiste nuna superficie plana elevada con un altor de 361 metros. Una lleenda esplica qu'antes yera una islla fértil y verde. Tanaoa, dios de los pescadores, xiró la islla entera y asina s'esplica la esistencia de coral nel centru de la islla. En Fatu Huku, llueve poco, ye más greba que la mayoría de les otres islles que tan nes Marqueses tropicales.

Hai un monte de pisonia nel visu del pandu central, que representa cerca de la metá de la islla, hai poco sustentu pa la vida montesa. Aves marines, cabres y aguarones non nativos son les criatures más notables. La islla tamién alluga una población de palombos de tierra.

Fatu Huku foi afayada pol inglés James Cook en 1774. Denominóla Hood, nome del marineru de 16 años que foi'l primeru en vela, Alexander *Hood*.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Imaxe Axencia Europea del Espaciu
Emma Corrin

**Emma Louise Corrin**  ye una actriz británica de televisión y cine. La so última apaición foi na serie de televisión *[[The Crown]]* (2020), onde interpretó a Diana, princesa de Gales, na cuarta temporada.

Corrin asistió a la escuela católica Woldingham en Surrey, un internáu femenín onde desenvolvieron un interés na actuación y el cantar. Ella tomó un añu de descansu, mientres el cual fizo un cursu de Shakespeare na London Academy of Music and Dramatic Art y trabayó como maestra voluntaria nuna escuela en Knysna, Sudáfrica. Estudió teatru na Universidá de Bristol, pero dexó d'estudiar Educación, inglés, teatru y artes nel St John's College, Cambridge dende 2015 hasta 2018.

## Referencies

## Enllaces esternos
Rekareka

**Rekareka**, tamién llamáu **Tehuata**, ye un atolón de les islles Tuamotu-Gambier, depende alministrativamente d'Amanu, comuña de Hao. Ta asitiáu a 720 km al este de Tahití.

## Xeografía
Ye un atolón pequeñu, con una superficie total de 1,6 km², y una llaguna zarrada ensin nengún pasu al océanu. Ta despobladau, ensin infraestructures. Foi afayáu en 1606, por Pedro Fernández de Quirós que lo llamó **Islla de la Sagitaria**. Como ta nun paralelu similar a Tahití, mientres un tiempu identificóse esta islla como la Sagitaria de Quirós. Tamién se conoció col nome de *Bonne Esperance*.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Mapa Topográficu de Rekareka
Islles Tuamotu-Gambier

Les **Islles Tuamotu-Gambier** (, , ,  o oficialmente ) ye una de les cinco subdivisiones alministratives de la Polinesia Francesa y compónse de dos archipiélagos cercanos ente sí, el de les islles Gambier y el de les islles Tuamotu. Tien una superficie de 726,5 kilómetros cuadraos y una población envalorada de 16.881 persones según datos de 2017.

## División alministrativa
Esti grupu d'archipiélagos subdivídese en diecisiete comuñes:

* **Islles Tuamotu** de noroeste a sureste son:
** Comuña de Rangiroa
** Comuña de Manihi
** Comuña de Arutua o Isles Palliser
** Comuña de Takaroa o Islles del Rei Xurde (Îles du Roi Georges)
** Comuña de Fakarava
** Comuña de Napuka o Islles de la Decepción (Îles du Désappointement)
** Comuña d'Anaa
** Comuña de Makemo
** Comuña de Fangatau
** Comuña de Puka Puka
** Comuña de Hikueru
** Comuña de Hao
** Comuña de Tatakoto
** Comuña de Nukutavake
** Comuña de Reao
** Comuña de Tureia, Tureia (Polinesia Francesa)

* **Islles Gambier**:
** Grupu Acteón ya islles menores

## Referencies

## Enllaces esternos

*Archipiélagu de les islles Tuamotu.
Islles Palliser

Les **isles Palliser** o **Pallisers** () son un subgrupu de les islles Tuamotu na Polinesia. Tán allugaes nel noroeste del principal grupu d'atolones.

## Atolones
L'archipiélagu cunta con ocho atolones y la islla de Makatea. L'atolón de Rangiroa ye'l más pobláu, con alredor de 3.210 habitantes.

## Alministración
* Alministrativamente, los atolones d'Apataki y Kaukura pertenecen a la comuña d'Arutua, con una población total de 1.624 habitantes (2002).
* Toau, Niau y Fakarava, pertenecen a la comuña de Fakarava. La población total ye de 1.511 habitantes.
* La comuña de Rangiroa consta de 3 atolones: la mesma Rangiroa, Tikehau y Mataiva, y una islla la independiente Makatea. La población total ye de 1.871 habitantes.

## Historia
Les islles Palliser fueron nomaes pol capitán James Cook n'honor del almirante Hugh Palliser, que pensaba que fuera'l primer européu en columbrales, el 19 d'abril y 20 d'abril de 1774, anque antes fízolo'l neerlandés Jakob Roggeveen, en mayu de 1722, mientres el viaxe en qu'afayó la islla de Pascua.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ramiro Blacut

**Ramiro Blacut Rodríguez**  foi un futbolista de la década de 1960 y entrenador bolivianu. Foi 23 vegaes internacional cola . No que cinca a equipos, defendió los colors del Club Ferro Carril Oeste, Bayern de Múnich y Club Bolívar. Foi'l primer futbolista d'América Llatina en xugar n'Alemaña.

## Referencies

## Enllaces esternos
Izabela Mrzygłocka

**Izabela Katarzyna Mrzygłocka**  foi una economista y política polaca. Foi elexida al Sejm el 25 de setiembre de 2005 depués de consiguir 5.271 votos nel distritu de Wałbrzych como candidata nes llistes de Plataforma Cívica. Foi reelixida seis veces más y permaneció nel so cargu hasta la so muerte.

## Referencies

## Enllaces esternos
Arutua (comuña)

**Arutua** ye una comuña de la comuña francesa de **Arutua** que ta asitiada na subdivisión d'Islles Tuamotu-Gambier, de la coleutividá de ultramar de Polinesia Francesa. Comuña acomuñada ye una coleutividá territorial francesa (equivalente al conceyu asturianu), que se creó con unes especificaciones distintes a l'anterior comuña pa favorecer el reagrupamientu comunal en Francia.

## Composición
Está formada por la unión de les trés comuñes asociades d'Apataki, Arutua y Kaukura, qu'abarcan los atolones d'Arutua, Apataki y Kaukura:

La comuña acomuñada d'Arutua abarca la totalidá del atolón d''''Arutua'''.

## Demografía
Fonte:Insee

## Referencies

## Enllaces esternos

*mapcarta Arutua
Rachael Lillis

**Rachael Lillis**  foi una actriz de voz y guionista d'Estaos Xuníos, meyor conocida por poner les voces de Misty y Jessie nes primeres ocho temporaes del doblaxe n'inglés de *[[Pokémon (serie de televisión)|Pokémon]]*.

## Biografía
Rachael Lillis nació en Niagara Falls, el 8 de xunetu de 1969. Asistió al Smith College, onde estudió medicina. Tamién estudió actuación en Boston y la ciudá de Nueva York y apaeció en delles producciones teatrales, series animaes y películes independientes. Orixinalmente vivió na ciudá de Nueva York, pero treslladóse a Los Angeles en 2013.

En mayu de 2024, una campaña de GoFundMe creada pola hermana de Lillis anunció qu'ésta desenvolviera cáncanu de mama. Dellos de los sos compañeros actores compartieron la campaña p'ayudar a recaudar dineru pa la so atención. Lillis morrió por causa de la enfermedá en Los Angeles, el 10 d'agostu de 2024, a la edá de 55 años.

## Referencies

## Enllaces esternos
Apataki (atolón)

**Apataki** ye un atolón de les islles Tuamotu na Polinesia Francesa. Alministrativamente pertenez a la comuña d'Arutua. Xeográficamente forma parte de les islles Palliser. Ta asitiáu a 19 km al este del atolón d'Arutua y a 370 km al nordeste de Tahití.

## Xeografía
Tien unes dimensiones de 36 km de llargu y 25 km d'anchu, con una superficie total, incluyida la llaguna, de 706 km². L'atolón dispón de dos pasos nel interior de la llaguna: Aimonu al noroeste y Haniuru al suroeste.

La villa principal ye Niutahi asitiada al noroeste xuntu al pasu d'Aimonu y con un aeródromu cerca de la villa. Los 350 habitantes (nel censu de 2012) viven de la producción de perlles, de la pesca y el cultivu de copra y nonu (frutu tropical de nome científicu *[[Morinda citrifolia]]*).

## Historia
Foi afayáu la tarde del 21 de mayu de 1722 por Jakob Roggeveen que lo llamó *Avondstond* ('nueche'). Otru nome históricu del atolón ye *Hagenmeister*.

## Imáxenes y mapes

Ficheru:Apataki_Atoll_-_Landsat_S-06-15_2000_(1-225,000).jpg|alt=Fonte imaxe : Landsat S-06-15_2000 (1:225,000)
Ficheru:Map_of_Apataki_Atoll.png|alt=Fonte imaxe : Mapa 1:225,000
Ficheru:ApatakiISS006-E-38475.PNG|alt=Fonte imaxe : ISS006-E-38475


## Referencies

## Enllaces esternos

*[Arutua (atolón)](https://www.wikiwand.com/es/Arutua_(atol%C3%B3n)
Sasha Lane

**Sasha Lane**  ye una actriz d'Estaos Xuníos de cine y televisión. Ye conocida polos sos papeles como Star en *[[American Honey]]* y Bobbi en *[[Conversations with Friends]]*.

## Filmografía

## Referencies

## Enllaces esternos
Tuíre Kayapó

**Tuíre Kayapó** , tamién llamada **Tuíra**, foi una activista polos drechos indíxenes, ecoloxista y xefá del pueblu caiapó. Participó viviegamente nel movimientu contra'l proyectu de la presa Bela Monte nel ríu Xingu na década de 1980 y la enmienda constitucional PEC 215 na década de 2010.

## Biografía
El padre de Tuíre nació nel pueblu de Kubēnkrãkêj. Conoció a la so madre nel so pueblu natal de Kokrajmoro, que tamién ye onde nació Tuíre. En creciendo, el güelu y el tíu de Tuíre fueron líderes caiapó que defendieron les sos tierres contra les incursiones del gobiernu. El so güelu paternu, Betikré, morrió nunu d'estos conflictos. Dende pequeña, la so familia animóla a convertise tamién en guerrera y defender al so pueblu.

A los 17 años, Tuíre y la so familia tornaron a l'aldega del so padre, Kubēnkrãkêj. Los sos padres morrieron poco dempués. Tuíre y el so fíu pequeñu colaron al pueblu d'Aukre, onde conoció al so maríu, Takaktô, del pueblu de Gorotire. Casáronse poco dempués.

La so güela púnxo-y el nome de Tuíre y, según ella, "fueron los *Kubēns* (homes blancos) quienes entamaron a llamala Tuíra".

## Referencies

## Enllaces esternos
Vanavana

**Vanavana** ye un atolón de les islles Tuamotu, na Polinesia Francesa, incluyíu na comuña de Tureia. Ta asitiáu al sureste del archipiélagu, a 55 km al este de Tureia y 110 km al norte de Mururoa.

Namás ye visitáu dacuando dende los atolones vecinos para recoyer copra. Nun dispón d'infraestructures.

## Historia
Foi afayáu en 1826 pol marín de la Royal Navy y xeógrafu inglés Frederick William Beechey. Beechey dirixía una espedición del almirantalgu en busca del Pasu del Noroeste dende la mariña oriental (1825-28) y dirixíase al Pacíficu Norte. Ye unu de los 23 atolones qu'esploró Beechey nel archipiélagu y llamólu *Barrow Island*, n'honor de Sir John Barrow, estadista y xeógrafu del Almirantalgu de la dómina. 

## Fauna
Estímase qu'aniden alredor de 43 especies d'aves marines, observaciones basaes nuna amplia variedá de fontes d'información arrexuntaes mientres dellos años n'Avibase.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Imáxenes de Vanavana, .
Joan Blanca

**Joan Blanca**  -mencionáu incorreutamente como *Joan Blanques* por dellos autores- foi un burgués de Perpinyà, alcalde en xefe de la capital del Rosselló mientres l'asediu de Perpinyà de 1474. La so figura convirtióse nun referente La lliteratura historiográfica romántica catalana.

## Biografía
Joan Blanca foi un burgués de Perpinyà que tenía molinos de fariña nos ríos Tet y La Bassa, al so paso pela llocalidá, y qu'exercía de *Cónsul en Cap* (alcalde) de Perpinyà mientres l'asediu de Perpinyà de 1474-1475 por parte de les tropes de Lluis XI. Posiblemente tuvo que sufrir la muerte del so fíu, que sería executáu xuntu col gobernador de los Condados Bernat d'Oms y de Santapau, a manos de los ocupantes franceses.

Depués d'ocho meses d'un fuerte asediu, Xuan II ordenó que la ciudá rindiérase a les tropes franceses; pola heroica resistencia, concedió a Perpinyà'l títulu de *Fidelíssima Vila*). La represión francesa foi muy severa, y Blanca tuvo que ver cómo los sos bienes fueron confiscaos y daos a Régnaud de Chesnay, gobernador de Montpeller y capitán de Salses. En 1483, dos censos pertenecientes al heriedu de Joan y Pere Blanca de Perpinyà fueron oxetu d'un contratu de compra-venta, lo qu'evidenciaría que Joan Blanca ya taba muertu naquel momentu. Depués de la recuperación del Rosselló pola corona d'Aragón en 1493, un Pere Blanca foi nomáu alcalde de Salses, y en 1494 percibía una pensión de les rentes de Prats de Molló, Montboló, Cortsaví, la Bastida y Conat.

### Joan Blanca na lliteratura
La figura de Joan Blanca foi ampliada pola lliteratura romántica, basándose nuna lleenda (posiblemente sacada de los *[[Anales de la Corona de Aragón]]* de Zurita) que dicía que les tropes franceses pidiríen la rindición de Perpinyà a Joan Blanca, amenaciando con axusticiar al so fíu si nun-yos rindía la ciudá, y qu'ésti ufiertó-yos el so cuchiellu, nuna acción qu'emulaba a la similar atribuyida a Guzmán el Bonu. La poesía *A Barcelona* (1859), d'Eusebi Pascual, la novela histórica *Joan Blancas* d'Enric Claudi Girbal (1866) y el drama *Joan Blanques* de Francesc Ubach y Vinyeta (1879 ) contribuyeron a alimentar el mitu, emparexando les figures de Blanca y Guzmán.

### Distinciones y reconocencies modernes
La Xunta de Perpinyà convoca, dende 1994, el Premiu Joan Blanca pa distinguir dos personalidaes que se consideren vinculaes a la defensa de la cultura catalana con un verdaderu compromisu y fidelidá a Perpinyà. Nel cursu d'años premióse a cantantes como Jordi Barre, escritores como Renada Laura Portet o políticos como Joan Pau Alduy.

Dende 1907, el nome de la cai "Joan Blanques" del barriu de Gràcia de Barcelona (col nome incorrectu, seguramente por influencia del fabulosu drama de Francesc Ubach) y, dende 1975, una placa na fachada del Castellet de Perpinyà recuerda la so figura.

## Bibliografia
* 

## Notes

## Referencies

## Enllaces esternos
Berta García

**Berta García**  ye una ex-xugadora y entrenadora de rugbi asturiana.

## Trayectoria
Nació na localidá asturiana de Lluanco en 1982. Nel 2010 ganó l'Européu de Rugbi a 7 y de Rugbi y dos títulos en mundiales universitarios. Xugó nel Richmond inglés, nel Waikato Rugby de Nueva Zelanda, nel USAP de Perpinyà y nel Stade Toulousain.

García foi convocada na selección femenina d'España para la Copa del Mundu de Rugbi a 7 de 2013 en Rusia. Formó parte de la selección femenina de rugbi a 7 d'España nos Xuegos Olímpicos de Rio de Janeiro 2016 en Brasil. Tamién tuvo nel so equipu nel Tornéu Preolímpicu Mundial Femenín de Rugby 7 2016 n'Irlanda. Xugó para la selección nacional femenina de rugbi d'España na Copa Mundial Femenina de Rugbi de 2017.

Foi entrenadora de la sección de rugbi del Real Grupu de Cultura Covadonga y del Gijón Rugby Club femenín senior. Tamién entrenó a la Selección Asturiana y foi formadora de la Federación Española, consiguiendo en 2019 el subcampeonatu d'Europa de Rugbi Playa.

## Referencies

## Enllaces esternos
Adonina Tardón

**Adonina Tardón García**  ye una investigadora y epidemióloga española, que se convirtió na primer catedrática de Medicina Preventiva y Salú Pública de la Universidá d'Uviéu.

## Trayectoria
Llicencióse en Medicina y Ciruxía pola Universidá Complutense de Madrid. Doctoróse pola Universidá d'Uviéu. Nel Centru Internacional d'Investigaciones del Cáncer de la OMS de Lyon, realizó una estancia postdoctoral nel Centru Internacional d'Investigaciones del Cáncer.

Desenvolvió la so carrera en epidemioloxía ambiental, medicina preventiva y salú pública. Foi la primer muyer en convertise en catedrática de salú pública na Universidá d'Uviéu. Tamién foi en diverses ocasiones científica visitante nel Institutu Nacional del Cáncer de Washington

Amás, foi mientres munchos años profesora universitaria. De 2000 a 2016, foi secretaría científica del IUOPA, l'Institutu Universitariu d'Oncoloxía de la Universidá d'Uviéu. Tamién nel 2000, convirtióse en directora del Grupu d'Epidemioloxía Ambiental y ocupacional del IOUPA. En 2007 pasó a dirixir el Ciber d'Epidemioloxía y Salú Pública y en 2016 l'Institutu d'Investigación Sanitaria d'Asturies (ISPA).

Tamién se convirtió na investigadora principal del proyectu européu *Cancer prevention at work*, que busca erradicar la bacteria *Helicobacter pylori*, considerada'l factor de riesgu principal del cáncer d'estómagu.

Foi nomada miembru del Comité d'Ética de la Investigación del Principáu d'Asturies, de la cátedra Concepción Arenal d'Axenda 2030 de la Universidá d'Uviéu, de la cátedra Cogersa y del Conseyu de Salú d'Asturies. En 2023 foi nomada profesora emérita de la Universidá d'Uviéu.

## Reconocencies
El ránking de 2022 del Conseyu Superior d'Investigaciones Científiques, determinó que Tardón yera la científica asturiana más destacada d'España. En 2023, el diariu La Nueva España nomó a Tardón l'Asturiana del Mes de mayu Esi mesmu añu, Tardón foi la pregonera de les fiestes de la llocalidá asturiana de Balmonte, na que braniaba cuando yera neña.

En 2024 foi condecorada cola Medaya d'Asturies, la máxima condecoración que da'l Gobiernu del Principáu d'Asturies, al pie de l'artista Consuelo Vallina, al alcalde de Mieres Aníbal Vázquez, el primer alcalde de la democracia de Llaviana, Pablo García, y el director d'El Comercio, Marcelino Gutiérrez.

## Referencies

## Enllaces esternos
Tureia (Polinesia Francesa)

**Tureia** ye un atolón y una comuña francesa asitiada na subdivisión de les Islles Tuamotu-Gambier, que forma parte de la coleutividá de ultramar de Polinesia Francesa, situase a 1500 kms al sureste de Tahití y a 115 kms de Mururoa.

Tién una superficie de 8,3 km², y 13 km de llargu y 7,4 km d'anchu ensin pasu escontra la llaguna interior. Les tierres remanecíes formen un gran castru, de 22,5 km de llargu y 250 metros, averáu, d'anchu, qu'ocupa la metá esti, la metá oeste compónse de 27 castros. 

La villa principal ye Hakamaru. Dispón de diverses construcciones del Centru d'Esperimentación del Pacíficu, abandonaes dende 1996, cuando remataron les pruebes nucleares franceses.

La población total yera de 1.321 habitantes nel censu de 1996, pero les cifres pueden variar si se tien en cuenta a los efectivos militares que desallugaron la zona.

## Composición
La comuña ta formada pola unión de los cinco atolones de Fangataufa, Mururoa, Tematangi, Tureia y Vanavana.

## Demografía
Fonte : Insee

## Referencies

## Enllaces esternos

*Mapcarta, Tureia, Polinesia Francesa
Eduardo Carreño Valdés

**Eduardo Carreño Valdés**  foi un botánicu y entomólogu asturianu.

## Obres
* *Description d'un nouveau genre de l'ordre des Hémiptères* (1841)

## Referencies

## Enllaces esternos
Xosé María Rodríguez

**Xosé María Rodríguez**  ye un escritor asturianu.

## Obres
; Individuales
* *Nueite de filandón: cuentus na nuesa tsingua* (1982)
* *Xuan Canas, nial d'alcurdanzas* (1983)

; Colectives
* *Cuentus de nós* (1983)
* *El vatse lus teixus* (1984)

## Referencies

## Enllaces esternos

* Xosé María Rodríguez na Biblioteca d'Autores Asturianos.
Tematangi

**Tematangi** ye un atolón de les islles Tuamotu, na Polinesia Francesa, incluyíu na comuña de Tureia. Ta situáu a unos 985 kilómetros de Tahití, tien 61 habitantes. El so vecín más cercanu ye l'atolón de Mururoa, que ta a 161 km.

Nel entornu cercanu ta l'atolón de Hereheretue, con 57 habitantes, ta a 488 km de Tahití. El vecín más cercanu de Hereheretue ye Anuanuraro, a unos 150 km de distancia.

Ye un atolón despobláu, de forma triangular con una llaguna interior fonda ensin nengún pasu abiertu al océanu. Foi afayáu pol inglés William Bligh en 1792, nel so segundu viaxe dempués de sufrir l'amotinamientu del HMS Bounty, llamólu *Lagoon Island*. Tamién foi llamáu *Bligh's Lagoon* para estremalo de *Cook's Lagoon*

## Antípodes de La Meca
Tematagi ye la masa de tierra más cercana a l'antípoda de La Meca. Esto significa que la direición correcta de la oración musulmana (qibla) varia enforma entre Tematagi y les sos islles vecines. L'antípoda exacta de Tematagi, sicasí, ye un puntu aprosimao a 4 kilómetros al noroeste del Monte Oriental de Jeddah, un área recreativa al este de la ciudá portuaria saudita de Jeddah (a unos 55 kilómetros de la mesma Meca).

## Fauna
Base de datos de Aves de la Polinesia Francesa.

## Referencies

## Enllaces esternos
Patrick Wilson

**Patrick Wilson** pue referise a:

* Patrick Wilson (astrónomu) (1743-1811), astrónomu británicu.
* Patrick Wilson (músicu) (n. 1969), músicu d'Estaos Xuníos miembru de Weezer.
* Patrick Wilson (actor) (n. 1973), actor d'Estaos Xuníos.
Giro d'Italia 2024

El **Giro d'Italia 2024** foi una competición de ciclismu per etapes celebrada ente'l 4 y el 26 de mayu de 2024, con entamu na ciudá de Venaria Reale y llegada en Roma. El percorríu tuvo dividíu en 21 etapes sobre una distancia total de de 3317,2 km.

La carrera foi la primera de les denominaes Grandes Vueltes de la temporada y formó parte del circuitu UCI WorldTour 2024 dientro de la categoría 2.UWT.

El ganador foi l'eslovenu Tadej Pogačar del UAE Team Emirates, qu'amás ganó en seis etapes, y tuvo acompañáu nel podiu pol colombianu Daniel Felipe Martínez del Bora-Hansgrohe y el británicu Geraint Thomas del INEOS Grenadiers, segundu y tercer clasificáu respeutivamente.

## Equipos participantes
Participaron 22 equipos, de los cualos asistieron por derechu propiu los 18 equipos de categoría UCI WorldTeam, más cuatro de categoría UCI ProTeam, sumando un total de 176 ciclistes, de los que 142 terminaron la carrera. Los equipos participantes fueron:

## Percorríu

## Clasificaciones finales

### Clasificación xeneral

### Clasificación del monte

### Clasificación de los esprinos (metes volantes)

### Clasificación de los mozos

### Clasificación por equipos

## Evolución de les clasificaciones

## Ciclistes participantes y posiciones finales

**Convenciones:**
* **AB-N**: Abandonu na etapa "N"
* **FLT-N**: Retiru por llegar fora de la llende de tiempu na etapa "N"
* **NTS-N**: Nun tomó la salida de la etapa "N"
* **DES-N**: Descalificáu o espulsáu na etapa "N"


## Ver tamién
* Tour de Francia 2024
* Vuelta a España 2024
* Vuelta a Asturies 2024

## Referencies

## Enllaces esternos
Vahitahi (atolón)

**Vahitahi** ye un atolón de les islles Tuamotu, na Polinesia Francesa. Alministrativamente ye una comuña asociada a la comuña de Nukutavake. Ta asitiáu a 50 km al norte del atolón de Nukutavake.

Tien una superficie total de 2,5 km², ensin nengún pasu navegable escontra la llaguna interior. La villa principal ye Mohitu (antes llamada Temanufaara). La población total yera de 105 habitantes nel censu de 2012. Dispón d'un aeródromu.

## Historia
Foi la primer islla qu'atopó nel Pacíficu el francés Bougainville en 1768, nel so viaxe de circunnavegación. Recordó-y el nome d'una famosa novela de la dómina : *-yos Quatre Facardins*. L'añu siguiente tamién foi la primer islla qu'atopó l'inglés James Cook nel so primer viaxe , amás del primera atolón, y asina llamólu *Lagoon Island*.

## Fauna y Flora
*Guía d'Aves, fauna y flora de la Polinesia Francesa, 

## Referencies

## Enllaces esternos

*Mapcarta, atolón de Vahitahi
Muséu Provincial del Mar

El **Muséu Provincial del Mar** () ye un muséu públicu inauguráu en 1969 na llocalidá gallega de San Cibrao, na provincia de Lugo. Alcuéntrase nel edificiu de l'antigua *Escuela Unitaria de San Cibrao*, de 1931.

El creador del muséu foi'l maestru Francisco M. Rivera Casás, coleccionista d'oxetos rellacionaos cola mar.

L'edificu tien cuatro sales nes que puen vese semeyes antigües de San Cibrao, historia de la caza de ballenes, conches y esqueletos de pexes y apareyos de navegación y maquetes de barcos. Nel esterior hai espuestes ancles y cañones.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Mancomunidá de conceyos d'A Mariña Lucense 
*Xunta de Galicia
Paquito García

**Francisco García Gómez** , más conocíu como **Paquito García**, foi un xugador y entrenador de fútbol asturianu. Aportó a internacional absolutu na , formando parte del equipu que ganó la Eurocopa 1964.

## Carrera como xugador
A lo llargo de 14 temporaes, xugó 327 partíos de Primer División como mediocampista representando al Real Uviéu y al Valencia CF, marcando un total de 31 goles. Con esti últimu equipu, na temporada 1970-71, participó en 27 partíos (toos como titular) y anotó trés vegaes, ayudando a que ganara'l so cuartu campeonatu nacional, el primeru en 24 años. Col Valencia ganó tamién una Copa d'España (1967) y una Copa de Feries (1963).

Paquito xugó nueve partíos con  en casi cinco años, y el so debú foi'l 1 de payares de 1962 nuna victoria en casa por 6-0 contra  nes eliminatories para la Copa d'Europa de 1964, campeonatu qu'acabaríen ganando.

## Carrera como entrenador
Paquito entrenó durante más de 30 años. El so primer equipu profesional foi'l Real Valladolid la temporada 1977/78 en Segunda División. Algamó tres ascensos a la máxima categoría: Racing de Santander (1993), Rayo Vallecano (1995) y Villarreal CF (2000) y evitó que'l Cádiz CF descendiera a Segunda División na temporada 1985-86.

Nesti últimu club, Paquito tamién trabayó como direutor, como subdireutor, direutor de la cantera y entrenador del equipu CD Onda. Tamién consiguió llevar a esti equipu a les semifinales de la Copa de la UEFA 2003-04.

## Trofeos
; Valencia CF
* Primer División d'España 1970/71
* Copa d'España 1966/67
* Copa de Feries 1962/63

; Seleición española
* Eurocopa 1964

## Referencies

## Enllaces esternos
Brianna Hildebrand

**Brianna Hildebrand**  ye una actriz de televisión y cine d'Estaos Xuníos. Ye conocida por apaecer como Negasonic Teenage Warhead nes películes *[[Deadpool]]* (2016), *[[Deadpool 2]]* (2018), y *[[Deadpool & Wolverine]]* (2024). Tamién ye conocida pol so papel de Elodie Davis en *[[Trinkets]]* (2019-2020).

Hildebrand ye la fía de Jon y Veronica Hildebrand. El so padre ye d'ascendencia alemana y nativa americana y la so madre ye d'ascendencia mexicana. Creció col amor a les coses entreteníes. Treslladóse a Los Angeles a los 17 años d'edá dempués de abandonar la escuela secundaria pa siguir una carrera na música y la actuación.

## Referencies

## Enllaces esternos
Emilio Álvarez-Prida Arias

**Emilio Álvarez-Prida Arias**  foi un xurista y políticu asturianu.

## Biografía
En llicenciándose en derechu civil y canónicu na Universidá d'Uviéu, emigró a Cuba, onde exerció l'abogacía en L'Habana. Foi uno de los fundadores del Centru Asturianu de L'Habana, del que foi vicepresidente hasta 1890. Tamién en Cuba foi elixíu diputáu pol distritu de Matanzas. Depués de la independencia de Cuba, coló a Madrid, onde vivió hasta la so muerte.

## Vida personal
Casó con Purificación Vega Quiñones, cola que tuvo siete fíos. Destacó Juana Álvarez-Prida y Vega, una de les primeres químiques d'Asturies.

## Referencies

## Enllaces esternos
Hereheretue

**Hereheretue** o Hiri-oru ye un atolón de les islles Tuamotu, na Polinesia Francesa, 
ta a 450 km al sureste de Tahiti un 440 km suroeste del atolón de Hao, comuña del mesmu nome. ye un atolón de las Tuamotu, en la Polinesia Francesa.

## Historia
El primer avistamientu del atolón rexistráu polos europeos foi fechu pola espedición española de Pedro Fernández de Quirós el 4 de febreru de 1606. Xuntu colos otros trés atolones de les Islles del Duque de Gloucester fueron nomaos como *islas de las Cuatro Coronas*. 1803, 

Ye un atolón pequeñu y llonxanu. Les tierres más cercanes son les islles del Duque de Gloucester, a 150 km, y dalguna vegada inclúyese-y nesti grupu. La superficie total ye de 0,6 km², cerrando dafechu la llaguna interior. 

La población total yera de 50 habitantes nel censu de 1996. Amás dispón d'una estación meteorolóxica .

## Aves de Polinesia Francesa
 Base de datos albergadas por Birds Canada, y BirdLife International .

## Referencies

## Enllaces esternos

*mapcarta Hereheretue
Musteriense

El **musteriense** ye un complexu tecnolóxicu ya estilísticu de ferramientes de piedra, asociáu primariamente a los neanderthales n'Europa y a los primeros humanos modernos n'África del norte y Asia occidental. El musteriense define la parte final del Paleolíticu Mediu, y la so cronoloxía estiéndese ente'l 160.000 BP y el 40.000 BP. Si incluyimos nesti complexu al so predecesor, conocíu como técnica Levallois (o Levallois-Musteriense), el so orixe remontaríase hasta'l 300.000-200.000 BP. El periodu qu'asocede al musteriense ye l'auriñaciense, desarrolláu yá pol home modernu (*Homo sapiens*) ente 43.000 BP y 28.000 BP, y que marca l'aniciu del Paleolíticu Cimeru.

## Etimoloxía
El nome d'esta cultura vien del xacimientu de Le Moustier, un conxuntu de trés refuxos rocosos superpuestos asitiaos na rexón francesa de Dordoña. Tecnoloxíes asemeyaes a las d'equí tienen atopáose per tola parte d'Europa non cubierta de xelu na domina, y tamién nel Oriente Prósimu y el norte d'África. Raederes, fendedores, raspadores y dellos otros tipos de ferramientes, ellaboraes sobre too en xil y cuarcita y trabayaes n'ocasiones con técnica Levallois o otra alternativa pa preparar el nucleu, son los característicos d'esti horizonte cultural de la industria lítica.

## Característiques

El musteriense européu ye un productu de los neandertales, y estendiose cronolóxicamente ente'l 160.000 BP y el 40.000 BP. Delles coleiciones, especialmente les atopaes nel xacimientu de Pech de l'Aze, inclúin puntes extraordinariamente pequeñes preparaes usando delles técniques de preparación del nucleu de la piedra (la Levallois ente elles). Esto fae pensar a dalgunos investigadores que con elles los neandertales podíen aprovechar, con menor gastu de material líticu, la so gran fuercia d'agarre (en rellación col home modernu).

Nel norte d'África y l'Oriente Prósimu les ferramientes musterienses foron producíes por homes modernos. Nel Mediterraneu oriental, por exemplu, les pieces producíes por neandertales son indistinguibles de les feches polos homes modernos. La industria musteriense norteafricana remóntase a unos 315.000 años d'antigüedá.

Delles posibles variantes dientro del musteriense son la denticulada, la charentiense, la típica y dos tipos de musteriense de tradición achelense, el A y el B. El musteriense foi dando pasu, ente 45.000-40.000 BP, a la chatelperroniense, una industria de transición ente los paleolíticos Mediu y Superior que la so esistencia ye oxetu de discutiniu polos prehistoriadores. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Pedrosa

Col nome de **Pedrosa** podemos referinos a:

*Pedrosa, un llugar de la parroquia de Santiago, nel conceyu asturianu de Sariegu. 
*Pedrosa, una llocalidá de la parroquia gallega de Lieiro, nel conceyu gallegu de Cervo, na provincia de Lugo.
* La Pedrosa, una casería de la parroquia de Payares (Ḷḷena).

## Referencies
Nukutavake (atolón)

**Nukutavake** ye un atolón del archipiélagu Tuamotu, na Polinesia Francesa. Ta asitiáu al este y centru del archipiélagu, a 1125 km de Tahití.

## Xeografía
Ye un atolón allargáu de 5,2 km de llargu y un anchor variable ente 450 m y 1,3 km. La superficie total ye de 5,5 km². La llaguna ye pocu fonda y foi parcialmente ensugada y cubierta de trupa vexetación. L'aníu coralín tien una gran estensión de cocoteros. La villa principal ye Tavananui, con munches cases abandonaes por cuenta de la emigración a Tahití. La población total yera de 188 habitantes tomando el censu de 2012, y viven principalmente de la pesca y la producción de copra. Dispón d'un aeródromu.

## Historia
El primer européu en mentalu foi Samuel Wallis en 1767, que denominola Reina Carlota (*Queen Charlotte*).

## Comuña de Nukutavake
Alministrativamente Nukutavake ye la cabeza d'una comuña del so nome, Nukutavake, qu'inclúi les asociaes de Vahitahi y Vairaatea, amás de los atolones despoblaos de Akiaki y Pinaki.

## Aves de Nunutavake
Llistáu de aves censades nel atolón de Nunutavake.

## Referencies

## Enllaces esternos
Juanmi Gelabert

**Juan Miguel Gelabert Margüello** , conocíu como **Juanmi**, ye un exfutbolista español que xugaba como defensa. Ye padre del tamién futbolista César Gelabert.

Tuvo que dexar de xugar al fútbol depués de recibir un balonazu nun güeyu nun partíu col Real Sporting de Xixón en Cádiz. 

## Clubes

## Referencies

## Enllaces esternos
Jordy Caicedo

**Jordy Josué Caicedo Medina**  ye un .

## Clubes

## Palmarés
### Campeonatos nacionales

### Distinciones individuales

## Referencies

## Enllaces esternos
Marcelino Gutiérrez González

**Marcelino Gutiérrez González**  foi un periodista asturianu.

## Carrera
Entró a trabayar n'El Comercio en 1998. Dirixó esti diariu dende 2016 hasta la so muerte, el 24 de setiembre de 2023.

## Referencies

## Enllaces esternos
Pablo García Fernández

**Pablo García Fernández** pue referise a:

* Pablo García Fernández (nacíu en 1934), primer alcalde de Llaviana.
* Pablo García Fernández (nacíu en 1976), guitarrista asturianu.
Pablo García Fernández (políticu)

**Pablo García Fernández**  ye un políticu asturianu.

## Reconocencies
En 2024 foi condecoráu cola Medaya d'Asturies, la máxima condecoración que da'l Gobiernu del Principáu d'Asturies.

## Referencies

## Enllaces esternos
César Gelabert

**César Gelabert Piña**  ye un . Ye fíu del ex-futbolista Juanmi Gelabert.

## Biografía
El 6 de xunu de 2023 firmó pol Toulouse F. C. de Francia col que xugó la Lliga Europa de la UEFA Tuvo un añu nel club y el 21 d'agostu 2024 regresó a España como cedíu al Real Sporting de Xixón. Depués de xugar 40 partíos (39 de lliga y 1 de copa) y marcar 6 goles, el Real Sporting executó la opción de compra que tenía y fichó en propiedá al xugador.

## Clubes

## Palmarés
### Títulos internacionales

## Referencies

## Enllaces esternos