open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Garaxe residencial

Un **garaxe** ye un espaciu cubierto y zarrao con llave, pa guardar un vehículu. Nuna vivienda unifamiliar dientro de población o nuna zona residencial suelse faer una distribución de la casa o los xalés de manera qu'haya un local pa guardar vehículos y p'almacenar otres coses.

Tamién puede ser llamáu "**Cochera**". 

Los edificios comuñales suelen tener un *garaxe comuñal* onde puede mercase o arrendar una plaza d'aparcamientu nuna planta del aparcamientu. 

Tamién se llama garaxe un llugar profesional (taller mecánicu) pa llevar a cabu trabayos d'arreglu nos vehículos. 
 

## Ver tamién
* Parking 
* Garaxe Hewlett-Packard 
* Taller mecánicu
Genbu

**Genbu** ye la pallabra xaponesa que s'utiliza pa referise a unu de los cuatro bisarmes divines qu'indiquen los puntos cardinales. **Genbu** tien l'apariencia d'una tortúa y una culiebra. Representa al norte, el so color ye'l negru y simboliza l'elementu tierra.

## Orixe
L'orixe de **Genbu** provién d'unu de los cuatro símbolos de les constelaciones chines. Los chinos llamar Tortúa negra o tortúa del norte. Amás de representar al norte, tamién fai referencia a la estación del iviernu. Nel Feng Shui representa la proteición del llar y una llarga vida. Empobínase esta figura escontra una paré ensin ventanes, yá que ye'l puntu más fuerte de la casa. A Genbu ( Xuan Wu 玄武 en China) tamién se-y suel llamar El guerreru negru.

## Historia
Na China antigua, la tortúa y la culiebra , yeren visualizaes como criatures espirituales que simbolizaben llonxevidá. Mientres la dinastía Han, la xente, con frecuencia, usaben pendientes de jade cola forma de tortúes. Por cuenta de la gran influencia de la china antigua, en Xapón, los títulos honorables, con frecuencia, referir a imáxenes de tortúes.

Depués hubo una lleenda, que dicía que les tortúes de sexu femenín yeren incapaces de xunise a tortúes masculines, pero solamente facer con culiebres machos. Esto produció l'enoxu de les tortúes masculines y elles calteníen la distancia, mexando al so alredor por que nun volvieren averar se.

De magar, aquellos homes que les sos esposes taben teniendo amores estramatrimoniales con frecuencia referir escontra elles como "tortúes" y la xente, poro, dexó d'usar a la tortúa como símbolu de fortuna.

## Genbu n'otros llinguaxes
* Hyeon-mu en coreanu.
* Huyền Vũ en vietnamita.
* Xuán Wǔ en pinyin(玄武 tantu en chinu como xaponés).

## Apaiciones
* Genbu, unu de los cuatro dioses proteutores de Asato Tsuzuki de la serie anime Yami non Matsuei.
* La so figura humana apaez en Dragon Quest Monster: Super Light como bisarma especial.
*Nel anime Fushigi Yūgi ye unu de los cuatro dioses xunto a Byakko, Seiryu y Suzaku.
* Genbu, tamién ye representáu nel anime Beyblade, col so mesmu nome (Draciel na versión americana).
* Genbu ye'l nome del aniellu que lleva Zetsu d'Akatsuki en Naruto.
*Na serie Yu yu Hakusho, siendo unu de les bisarmes que'l protagonista derrota.
*Genbu tamién ye'l Caballeru de llibra, predecesor de shiryu y de la mesma de dohko nel anime Saint Seiya Ω.
* Torterra de Pokémon, paez tar basáu nél.
* En Digimon ye representáu como una de los Cuatro Besties Sagraes que protexen el Mundu Dixital [Ebonwumon (Xuanwumon na versión xaponesa)].
* Ye'l primeru de los cuatro adversarios a ganar nel videoxuegu RPG Saga (llamáu The Final Fantasy Legend n'Estaos Xuníos).

## Ver tamién
Les otres trés criatures divines yeren:

* Suzaku como dios del sur tien l'apariencia d'un fénix. El so elementu ye'l fueu.
* Seiryu como dios del este tien l'apariencia d'una dragón azul. El so elementu ye l'agua.
* Byakko como dios del oeste tien l'apariencia d'un tigre blancu. El so elementu ye'l vientu

## Referencies

## Enllaces esternos
Gary Player

**Gary Player**  ye un xugador de golf consideráu como unu de los meyores de la historia. Formó parte del tríu de los trés grandes con Arnold Palmer y Jack Nicklaus.

Ganó nueve torneos majors a lo llargo de la so carrera: el Masters de Augusta de 1961, 1974 y 1978, l'Abiertu de los Estaos Xuníos de 1965, el Abiertu Británicu de Golf Abiertu Británicu de 1959, 1968 y 1974 y el Campeonatu de la PGA de 1962 y 1972. A esto suman seis segundos puestos, 23 top 5 y 44 top 10.

Player cunta con 24 victories nel PGA Tour, según 177 top 10. Lideró la llista de ganancies de la temporada 1961, llogrando tres victories y 20 top 10. En 1962 llogró una victoria y 10 top 10, y en 1963 consiguió una victoria, seis segundos puestos y 18 top 10. Depués llogró 12 top 10 en 1968 y 10 en 1969. Volvió ganar tres torneos nes temporaes 1974 y 1978.

Amás de la so actividá nel PGA Tour, Player xugó torneos profesionales de golf en tol mundu. Rexistró más de 15 millones de milles en viaxes per avión. Llogró 13 victories nel Abiertu de Sudáfrica, 10 nel Masters de Sudáfrica, siete nel Campeonatu de la PGA de Sudáfrica, siete nel Abiertu d'Australia y cinco nel Campeonatu Mundial de Match Play. Resultó primeru dos vegaes na clasificación individual de la Copa Mundial de Golf de 1965 y 1977.

El 26 y 27 de payares de 1983 Jack Nicklaus, Arnold Palmer, Gary Player y Tom Watson xugaron por un premiu de 360.000 dólares nel primer Skins Game.

Depués de cumplir 50 años d'edá, el sudafricano empezó a xugar nel Champions Tour. Consiguió 19 trunfos, el postreru nel Northville Long Island Classic de 1998, incluyendo nueve majors de veteranos. Resultó segundu na llista de ganancies de 1988, cuartu en 1989, quintu en 1986 y sestu en 1987.

Ye moteyáu'l "Caballero Negru" (*Black Knight* n'inglés) por vistir de negru nos torneos, y *Mr. Fitness* por caltenese n'escelente estáu físicu por aciu entrenamientu y alimentación rigorosu. Player ye amás un arquiteutu de campos de golf de sonadía con más de 300 proyeutos de diseñu en tol mundu.

Ye tamién conocíu por una estensa obra de caridá. En 2008 celebró'l so 25 aniversariu con eventos de golf de caridá en Londres, Palm Beach, Shanghai y Ciudá del Cabu, con un total de fondos recaldaos de más de 30 millones de dólares EE.XX.

Player ingresó nel Salón de la Fama del Golf Mundial na primer xeneración en 1974.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Gary Player nel sitiu oficial del PGA Tour
* Gary Player nel Salón de la Fama del Golf Mundial
* Gary Player en Database Golf
Godfrey Harold Hardy

**Godfrey Harold Hardy** (tamién conocíu como *G. H. Hardy*)  foi un matemáticu británicu quien formuló la desigualdá que lleva'l so nome. Foi'l principal valedor en Gran Bretaña y direutor de tesis del matemáticu autodidacta indiu Ramanujan (1887-1920), conocíu por delles de les sos estelantes fórmules.

## Biografía
Godfrey Hardy nació'l 7 de febreru de 1877 en Cranleigh, Surrey, Inglaterra. Los sos padres, dambos maestros d'escuela, teníen enclín poles matemátiques.

L'enclín natural de Hardy escontra les matemátiques fixo presente bien tempranu. Cuando tenía dos años escribía númberos cimeros a dos millones, y poníase a prueba a sí mesmu factorizando los númberos de los himnos na Ilesia.

En diendo a la escuela en Cranleigh, Hardy entró nel Winchester College. En 1896, pasó al Trinity College (Cambridge). Ocupó la cátedra Sadleirian dende 1931 hasta 1942; había dexáu Cambridge en 1919 pa faese cargu de la cátedra de xeometría Savilian en Oxford.

## Obra
* *A Mathematician's Apology.* Cambridge University Press. Londres, 1940.
* *Ramanujan.Twelve Lectures on Subjects Suggested by His Life and Work* Cambridge University Press: Londres, 1940.
* *An Introduction to the Theory of Numbers.* Con Y. M. Wright. 1938.
* *A Course of Pure Mathematics.* 1908.
* *Autojustificación d'un matemáticu [...]* (1981), Editorial Ariel, Barcelona-España, alvertencia de Manuel Sadosky.

## Reconocimiento
* Miembro de la Royal Society.
* Premiu Smith (1901), Royal Medal (1920), Medaya De Morgan (1929), Premiu Chauvenet (1932), Medaya Sylvester (1940)
* Medaya Copley(1947)

## Referencies

* Enciclopedia llibre (traducción orixinal español, so GFDL) 

## Enllaces esternos
* Mathematician's Apology''  (n'inglés)
*
Goma de borrar

Una **goma de borrar**, tamién llamada **borrador**, ye un preséu de mano que la so finalidá ye esaniciar trazos xeneralmente de llapiceru, Yá nel 
 
añu 1770, Edward Nairne describió una goma natural pa borrar marques feches con llapiceru. Ye bien común usala anguaño y ye unu de los principales materiales n'escueles y oficines.

El borrador tien una consistencia asemeyada a la goma, d'ende'l so nome. Dalgunes contienen materiales plásticos como'l titinilio, plásticu estrayíu del tratamientu del titaniu y vinilu. Ciertos llapiceros tienen goma de borrar nun estremu. Esisten gomes con estractu de pumita pa dibuxu téunicu. 

La so materia primo ye estrayida d'un árbol de la selva virxe en Brasil, llamáu *Árbol de cauchu* o *[[Seringueira]]*.

Ente los tipos de goma de borrar esisten: goma moldiable, goma de cauchu, goma de plásticu duro y la goma de borrar tinta, anque non tolos tipos de tinta.



Image:Gum met potlood.jpg|Goma incorporada a un llapiceru.
Image:Triumph - Typewriter Eraser 1960.jpg|Goma pa máquina d'escribir (1960).
Image:Faber Castell eraser.JPG|Goma con funda.



## Ver tamién
* Llapiceru
* Bolígrafu

## Referencies

## Enllaces esternos

*  Conoz los diversos tipos de borradores.
* '''Tou sobre les gomes de borrar''': la hestoria, la clasificación, la fotografía, la coleición
Grupu social

Un **grupu social** ye un sistema social formáu por un conxuntu d'individuos que desempeñen un rol social dientro d'una sociedá.

Esti conxuntu puede ser fácilmente identificáu, tien forma estructurada y ye duraderu. Les persones dientro d'él actúen acordies con unes mesmes *[[norma social|normes]],* *[[valor (axoloxía)|valores]]* y *oxetivos* alcordaos y necesarios pal bien común del grupu y la persecución de los sos fines. Puede definise a partir d'una serie de variables mensurables nel nivel económicu, llaboral, educativu, etc.

Pa la identificación d'un grupu social ye necesaria una distintiva identidá común o pertenencia, que puede manifestase nuna cultura asemeyada, y non necesariamente na semeyanza nel nivel económicu. Los miembros d'un grupu social interactúan pa un proyeutu común o formando un subgrupu discordante, que finalmente adquier un calter de controlador. La potencialidá d'un grupu social ye robusta tanto al formar la trama de la sociedá como na so negación (partíu opositor nel Parllamentu, subgrupu na aula). Los líderes formales o informales son el puntu fuerte de la trama d'interacciones nun grupu social. 

Cuando la adscripción a determináu grupu social ta fuertemente determinada por criterios económicos, el grupu social de los individuos suelse denominar clase social, y ta fuertemente influyida pola clase de la familia en que naz l'individuu.

El grupu ye un conceutu de delimitación complicada. Pa entender la pallabra “grupu” nes ciencies sociales, tien d'usase matizada por 
dalgún axetivu o apaecer dientro d'un contestu preciso y concreto, pos, na práutica, ye un términu aplicáu a realidaes distintes.

## Ver tamién
*Grupu humanu
*Grupu étnicu
*Casta
*Estamentu
*Clase social
*Estratificación social
*Xerarquía social
*Rede social

## Referencies

### Bibliografía
* Turner, J. C. (1982). "Towards a cognitive redefinition of the social group". In Tajfel, H. *Social identity and intergroup relations* (Cambridge, UK: Cambridge University Press): 15–40. BRC
Guerra psicolóxica

Na so definición téunica, **guerra psicolóxica**, o ***guerra ensin fusiles***, ye l'empléu planiáu de la propaganda y de l'acción psicolóxica empobinaes a direccionar conductes, na busca d'oxetivos de control social, políticu o militar, ensin recurrir al usu de l'armes, o en forma complementaria al so usu.

Como na guerra militar, un plan de guerra psicolóxica ta destináu a aniquilar, controlar o asimilar al enemigu.

El fin de la guerra psicolóxica ye destruyir la moral del enemigu pa llograr la victoria militar y pallo empleguen dos métodos distintos, unu'l militar y otru el políticu. El métodu militar prauticar nos campu de batalla, direutamente contra'l combatiente, ente que'l métodu políticu dirixir escontra la retaguardia, básicamente contra la población civil.

Dende antes de 1939 practicóse la guerra psicolóxica, pero mientres la Segunda Guerra Mundial, tomó carauterístiques de ciencia, por cuenta de que pudieron emplegase téuniques que nun s'usaron antes, por cuenta de les llimitaciones qu'imponía'l desenvolvimientu teunolóxicu de la dómina. Pero, amás de les ventayes que daba la teunoloxía, la sotileza y el refinamientu de los métodos emplegaos, fizo que les actividaes nesti campu tomaren carauterístiques bien especiales mientres la Segunda Guerra Mundial.

En sentíu figuráu, conozse como guerra psicolóxica a les estratexes y téuniques psicolóxiques que s'utilicen nos xuegussobremanera en competiciones. Por casu, en deportes de contautu los competidores de cutiu intenten amedranar al rival por aciu miraes, xestos y frases amenazadores. Un exemplu d'ello ye'l haka, una danza guerrera que realiza la seleición de rugbi de Nueva Zelanda antes de cada partíu.

## Ver tamién
* Guerra de Zapa
* Institutu Tavistock
* Proyeutu MK Ultra
* La doctrina del shock
* Primavera árabe y les Revoluciones de colores
* Edward Bernays
* De la dictadura a la democracia , un llibru de Gene Sharp
* Propaganda
* The Mystery Method: How to Get Beautiful Women into Bed

## Referencies

## Enllaces esternos
*Manual d'Operaciones Psicolóxiques, Exércitu de Venezuela.
*, CESTUDEC-Psychologica warfare.
Guerra total

La **guerra total** ye un términu del sieglu XX que describe a una guerra na que los países o les naciones movilicen y fuercen hasta la llende tolos sos recursos disponibles, yá sían humanos, militares, industriales, agrícoles, naturales, teunolóxicos, científicos, o de cualesquier otru tipu, pa destruyir totalmente la capacidá d'otru país o nación de entablar una guerra. La práutica de la guerra total utilizóse mientres sieglos, pero nun foi hasta mediaos del sieglu XIX que se reconoció que la guerra total yera una forma distinta de faer la guerra.

## Desenvolvimientu del conceutu de guerra total
El conceutu de guerra total suelse atribuyir a Carl von Clausewitz, pero en realidá Clausewitz taba interesáu nel conceutu filosóficu rellacionáu de guerra absoluta, una guerra llibre de cualquier restricción política, daqué que Clausewitz consideraba imposible. Los dos términos, guerra absoluta y guerra total, suelen confundise. Christopher Bassford, profesor d'estratexa nel National War College, describe la diferencia asina: «Tamién ye importante tener en cuenta que'l conceutu de Clausewitz de guerra absoluta ye bastante distintu del posterior conceutu de "guerra total". La guerra total foi una prescripción de la forma de faer guerra tipificada poles idees del xeneral Erich Ludendorff, que tomó'l control del esfuerciu bélicu alemán mientres la Primer Guerra Mundial. Nesti sentíu, la guerra total suponía la completa subordinación de la política a la guerra—una idea que Clausewitz refugaba tajantemente—y l'asunción de que la victoria total o la derrota total yeren les úniques opciones. La guerra total nun implicaba la suspensión de los efeutos del tiempu y l'espaciu, como lo faía'l conceutu de guerra absoluta de Clausewitz».

Goebbels convenció a Hitler de llegar a esos estremos. En 1943, nun discursu nel Palaciu de los Deportes de Berlín, dixo: «Pregúntovos: ¿Queréis una guerra total? Y si fuera necesariu, ¿queréis una guerra entá más total y radical que cualquier cosa que podamos imaxinar anguaño?».

## Ver tamién
* Bombardéu estratéxicu

## Referencies

## Enllaces esternos
Carlos Magdalena

**Carlos Magdalena**  ye un botánicu y hortalaneru asturianu espertu en recuperar especies de plantes que tán a piques de la estinción. 
Ye conocíu como "L'home que xuxuriaba a les plantes" o "El mesías"
Siempre-y prestaron les plantes, el so güelu yera agricultor, y la so ma tenía una floristeria, pero la so formación específica entama cuando entra d'adeprendiz nel Xardín Botánicu de Kew, pasando darréu a trabayador y dempués a estudiante de la diplomatura de tres años del prestixosu centru.

## Trayeutoria

Dende l'añu 2002 trabaya pal Real Xardín Botánicu de Kew onde salvó de la estinción el Ramosmania rodriguesii.

## Obres
**[https://journals.rbge.org.uk/index.php/rbgesib/article/view/137 Raising the living dead: Ramosmania rodriguesii]* Artículu publicáu en *Sibbaldia: the Journal of Botanic Garden Horticulture* (2015)
**The Plant Messiah: Adventures in Search of the World's Rarest Species* (2017)

## Referencies

## Enllaces esternos
*
*Biografía de Carlos Magdalena en People of London
Quimi Portet

**Joaquim Portet Serdà** (más conocíu como **Quimi Portet**) (Vic, Barcelona, 20 d'ochobre de 1957) ye un guitarrista, cantante y compositor español. 

Militó en bandes como The Kilimanjaro's, The Dumpers, Kul de Mandril, Los Rabiones y Los Pollinos, pero algamó l'ésitu comercial con El Último de la Fila xunto a Manolo García, y sigue la so andadura musical en solitariu. 

Mientres la so carrera caracterizóse como un guitarrista de pop y rock, anque na so trayeutoria tocó múltiples tipos de preseos musicales ya inclusive punxo voz en dalgunos de los sos grupos y a los sos discos en solitariu. Los sos testos carauterizar por el so estilu surrealista y un personal sentíu del humor; escribir tantu en catalán como n'español.

Como productor, amás de producir la mayoría de discos d'El Último de la Fila, trabayó con Adrià Puntí, Albert Pla y Gerard Quintana ente otros.

Nel añu 2018, Quimi Portet llanza'l so nuevu álbum tituláu Festa Major d'Hivern, na que reivindica'l so llau más roqueru.

## Discografía

* *Persones estranyes* (GASA, 1987)
* *Hoquei sobre pedres* (EMI/Perru Records, 1997)
* *Cançoner electromagnètic* (EMI/Quisso Records, 1999)
* *Acadèmia dels somnis* (Quisso Records, 2001)
* *La Terra és plana* (Música Global/Quisso Records, 2004)
* *Matem els dimarts i els divendres* (Música Global/Quisso Records, 2007)
* *Viatge a Montserrat* (Música Global/Quisso Records, 2009)
* *Oh my Love* (Música Global/Quisso Records, 2012)
* *Ós Bipolar ([[Música Global]], 2016)*
* *Festa Major d'Hivern* (*Fina Estampa*, 2018)

Tamién participó con otros artistes como Almadrava na tema "I'm Sorry".

## Referencies

## Enllaces esternos

;Páxines oficiales:

*  Páxina oficial de Quimi Portet
* Perrorecords.com  Páxina oficial del sellu discográficu del grupu.
* Quimi Portet (Oficial). Departament de Propaganda Páxina Facebook Oficial de Quimi Portet

;Otres páxines:
* Manolo García y Compañía Petaos.net Páxina NON oficial con tola actualidá del universu Los Rabiones, Los Pollinos, El Último de la Fila, Manolo García, Quimi Portet, Carmen, etc.
* WebEUDLF.net Web non oficial sobre Quimi Portet
*  Páxina informativa NON oficial sobre Manolo García, Quimi Portet, Los Rabiones, Los Pollinos, EUDLF...
Elisabeth Moss

**Elisabeth Singleton Moss**  ye una actriz d'Estaos Xuníos conocida pol so papel como Peggy Olson na multipremiada serie *[[Mad Men]]* y pol so rol protagonista na serie *[[The Handmaid's Tale (serie de televisión)|The Handmaid's Tale]]*, pol que recibió un Emmy a Meyor Actriz Principal nuna serie dramática en 2017.

## Carrera

Ente 1992 y 1995 participó en dellos episodios de la serie *[[Picket Fences]]*, nel papel de Cynthia Parks. Coles mesmes, en 1993 emprestó la so voz pal personaxe de Michelle na película animada *[[El monte de colores]]*. Esi mesmu añu apaeció na remake de *Gipsy*, protagonizada por Bette Midler, y dos años más tarde na remake del filme de Disney *Escape to Witch Mountain*.

Yá en 1999 tuvo una pequeña participación en *[[Girl, Interrupted]]*, xunto a Winona Ryder y Angelina Jolie. Esi mesmu añu tamién participó en *Daqué va camudar na to vida*, xunto a Loren Dean. Otros de los sos creitos pa la pantalla grande inclúin les películes *[[A Thousand Acres]]*, con Michelle Pfeiffer y Jennifer Jason Leigh, *[[Anywhere But Here (película)|Anywhere But Here]]*, xunto a Susan Sarandon y Natalie Portman, *Virgin*, *[[The Missing|Desapaiciones]]*, con Cate Blanchett y Tommy Lee Jones, *[[The Attic]]*, *El camín*, *The Pack*, *[[The One I Love (película)|The One I Love]]* y *The Free World.*

Tamién participó en numberoses series de televisión como *[[Law & Order]]*, *[[Invasion]]*, *[[The West Wing]]* (nel papel de la fía pequeña del presidente Barlett) *[[Medium (serie de televisión)|Medium]]*, *[[Grey's Anatomy]]*, *[[Ghost Whisperer]]* y *[[Saturday Night Live]]*, ente otres.

Dende xunetu de 2007 puede ver nel papel de Peggy Olson na multipremiada serie *[[Mad Men]]*. La serie centrar na vida de Don Draper (Jon Hamm), un altu executivu de publicidá, y la xente cola que trata tanto dientro como fora de la oficina. Tamién se describen los cambeos morales que sufrió la sociedá norteamericana na década de 1960.

Ente los sos próximos proyeutos atópase la película *Did You Hear About the Morgans?* na qu'interpreta a l'asistente de Sarah Jessica Parker y *[[Get Him to the Greek]]*, na que va trabayar xunto a les cantantes Pink, Katy Perry y Christina Aguilera.

En 2014, ganó'l Globu d'Oru pola miniserie *[[Top of the Lake]]*.

En 2017 dio vida a Offred/June na serie de televisión ''The Handmaid's Tale'', basada nel llibru homónimu de l'autora Margaret Atwood, serie cola que ganó'l so primer premiu Emmy a meyor actriz principal el mesmu añu.

## Vida personal
El 25 d'ochobre de 2009 casóse con Fred Armisen, estrella del programa *[[Saturday Night Live]]*. La pareya dixebrar en xunu de 2010 y Moss pidió'l divorciu'l 20 de setiembre del mesmu añu, en Los Angeles, por diferencies irreconciliables. Los trámites del divorciu concluyeron el 13 de mayu de 2011.

## Premios y nomamientos

## Referencies

## Enllaces esternos

*Elisabeth Moss en Internet Movie Database
*Sitiu web oficial de ''Mad Men''
Madeline Brewer

**Madeline Brewer**  ye una actriz d'Estaos Xuníos, reconocida polos sos roles na serie de Netflix *[[Orange Is the New Black]]* y *[[Hemlock Grove]]*. Enantes, Madeline interpretó a la señorita Pitman en 2010. En 2016, apaeció en "Men Against Fire", un episodiu de la serie d'antoloxía ''Black Mirror''.

## Vida personal
Brewer nació en Pitman, Nueva Jersey, y graduóse na Academia Musical y Dramático americana en Nueva York.
En 2002, los sos padres (Mark y Laurie Brewer) divorciáronse, cuando ella tenía 10 años. En 2013 incorporóse como actriz en *Orange Is The New Black*.

En 2017 dio vida a Ofwarren/Janine na serie de televisión ''The Handmaid's Tale'', basada nel llibru homónimu de l'autora Margaret Atwood.

## Filmografía

### Películes

### Televisión

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Max Minghella

**Max Giorgio Choa Minghella** (Hampstead, Londres, Reinu Xuníu, 16 de setiembre de 1985), más conocíu como **Max Minghella**, ye un actor británicu, fíu del direutor de cine Anthony Minghella.

## Biografía
Max nació nel barriu londinense d'Hampstead y ye'l fíu del direutor de cine Anthony Minghella (1954—2008) y de Carolyn Choa, una coreógrafa nacida na colonia británica de Hong-Kong. Creció nos *sets* de rodaxe de les películes del so padre. 

Empezó la so carrera como actor en 2005 y participó en delles películes, como *[[Ágora (película)|Ágora]]* (2009), del direutor español Alejandro Amenábar, onde da vida a Davo, en The Social Network (2010) como Divya Narendra, n'Art School Confidential (2006) como Jerome Platz y tamién xunto a los reconocíos actores Vince Vaughn, Owen Wilson y Dylan O'Brien en The Internship (2013) como Graham Hawtrey, un egocéntricu aprendiz comenenciudu en formar parte del equipu selectu d'emplegaos de Google. Parte de la película foi rodada nes instalaciones del Institutu de Teunoloxía de Georgia n'Atlanta, Georgia.

En 2013 protagonizó'l video del single "Shot At The Night" de la banda de rock d'Estaos Xuníos "The Killers" xunto a la tamién actriz Bella Heathcote.

Anguaño vive en Londres, onde estudia y suel participar en películes mientres les vacaciones de branu.

En 2017 dio vida a Nick na serie de televisión ''The Handmaid's Tale'', basada nel llibru homónimu de l'autora Margaret Atwood.

## Vida personal
Tuvo una rellación sentimental coles actrices d'Estaos Xuníos Camilla Belle y Kate Mara.

Salió con Eve Hewson, fía del vocalista d'U2, Bono Vox.

## Filmografía

## Referencies

## Enllaces esternos
Anthony Minghella

**Anthony Minghella** CBE  foi un direutor de cine y guionista del Reinu Xuníu. Nacíu na Islla de Wight, de padre italianu y madre escocesa, graduóse na Universidá de Hull.

Ganó'l Premiu Óscar al meyor direutor pol so trabayu na película *[[The English Patient]]*. Nos años 1980 trabayó pa la televisión en series britániques tantu pa la BBC como pa la ITV.

Foi en 1990 cuando empezó a trabayar nel mundu del cine. Esi añu filmó la película *[[Truly, Madly, Deeply]]* que foi'l so primer gran ésitu de taquilla. Este foi'l primer trabayu de Minghella como direutor, y dio-y la oportunidá d'aprender pa posteriores proyeutos más ambiciosos.

Minghella taba casáu cola coreógrafa Carolyn Choa y tenía un fíu y una fía, Max y Hanna. Max, nacíu en 1985, ye actor y unu de los protagonistes de la película d'Alejandro Amenábar, *[[Mists of Time|Ágora]]*, onde da vida a Davo. Hanna foi ayudante de producción del so padre en *[[The Talented Mr. Ripley]]*.

Foi'l presidente del British Film Institute hasta'l so fallecimientu.

Finó a primeres hores del martes 18 de marzu de 2008 por una serie d'entueyos médicos surdíos tres el so pasu pol quirófanu, mientres el tratamientu d'un cáncer de amígdales y pescuezu.

El so hermanu, Dominic Minghella, ye tamién un conocíu guionista.

## Filmografía escoyida
* *[[Inspector Morse]]* (1987, 1989, 1990) (TV) (guionista)
* *[[The Storyteller]]* (1987) (TV) (guionista)
* *[[Living with Dinosaurs]]* (1989) (TV) (guionista)
* *[[Truly, Madly, Deeply]]* (1990) 
* *[[Mr Wonderful]]* (1993)
* *[[The English Patient]]* (1996)
* *[[The Talented Mr. Ripley]]* (1999)
* *[[Cold Mountain]]* (2003)
* *[[Breaking and Entering]]* (tamién llamada *Violación de casa*) (2006)
* *[[The No. 1 Ladies Detective Agency]]* (2008)
* *[[Michael Clayton]]* (2008) (productor executivu)

## Premios

### [[Premiu Óscar|Óscar]]

### [[Premios BAFTA|BAFTA]]

* 2003 Premios "National Board of Review" - Meyor guión adautáu por *[[Cold Mountain]]* (2003)
* 1999 Premios "National Board of Review" - Meyor direutor por *[[The Talented Mr. Ripley]]* (1999)
* 1997 Premiu de la "Broadcast Film Critics Association" - Meyor direutor y meyor guión por *The English Patient* (1996)
* 1997 Premiu de la "Directors Guild of America" a la meyor direición por *The English Patient* (1996)

## Enllaces esternos
* Ficha en nochedecine.com (n'español)

## Referencies

## Enllaces esternos
Samira Wiley

**Samira Wiley** (Washington D. C., ye una actriz y modelu d'Estaos Xuníos, conocida pol so papel de Poussey na serie de Netflix Orange Is the New Black y como Moira en ''The Handmaid's Tale''. Recibió una nominación pa los Primetime Emmy de 2017 como meyor actriz secundaria por *The Handmaid's Tale*.

## Entamos
Los sos padres son Christine y Dennis Wiley, copastores de l'Alianza Xunida Ilesia Baptista de Cristu. Los padres de Samira fueron referíos como "pilastres de la comunidá relixosa LGBT", una y bones la Ilesia Bautista Covenant foi la única ilesia bautista en DC que realizó uniones de persones del mesmu sexu en 2007. Tien dos hermanos: Aiyana Kai Ma'at y Joshua Wiley. Wiley asistió a la Escuela de Duke Ellington de les Artes en Washington, DC, y la Juilliard School en Nueva York, onde se graduó en 2010. En Juilliard, entrenar na obra de teatru y trabayó principalmente en teatru al empiezu de la so carrera.

## Referencies
Amanda Brugel

**Amanda Brugel**  ye una actriz canadiana, reconocida pol so rol como Michelle Krasnoff na serie de comedia canadiense *Seed* (2013–2014). En 2013, Brugel realizó un papel protagonista interpretando a Vanessa na película d'humor canadiense *Sex After Kids*, pola que ganó un premiu ACTRA por meyor actuación femenina. Más tarde apaeció nel drama de David Cronenberg *[[Maps to the Stars]]* (2014) y na serie de televisión de ciencia ficción *[[Orphan Black]]* (2015).

## Filmografía

### Cine

## Referencies

## Enllaces esternos
Orde de Canadá

La **Orde de Canadá** (n'inglés: *Order of Canada*; en francés: *Ordre du Canada*) ye la orde civil canadiense de mayor rangu y el principal puntu de referencia del sistema canadiense d'honores. Otorgar a aquelles persones que son un exemplu del lema en llatín de la orde, tomáu de la Epístola a los Hebreos 11:16, *desiderantes meliorem patriam*, que significa "Ellos deseyen una patria meyor".

La Orde foi creada en 1967, coincidiendo col centenariu de la Confederación Canadiense. El sistema d'orde con trés niveles foi creáu como la pertenencia a un grupu que reconoz los llogros por méritos destacaos o servicios distinguíos per parte de canadienses, por aciu contribuciones a lo llargo de la so vida en cada campu d'actividaes, y que la so contribución foi bien relevante pa Canadá, como tamién esfuercios realizaos por persones non-canadienses que contribuyeron por aciu les sos aiciones a que'l mundu sía meyor. El monarca canadiense, anguaño Sabela II, ye Soberana de la orde, y el Gobernador Xeneral n'exerciciu, David Lloyd Johnston, ye'l so Canciller. Los candidatos a ser aceptaos na orde son escoyíos por un conseyu asesor y son formalmente designaos pol Gobernador Xeneral; escontra abril del añu 2008, 5,479 persones fueren aceptaos na Orde de Canadá, incluyendo músicos, políticos, artistes, atletes, personalidaes de la televisión y estrelles de cine, benefactores, ente otros. Dende 1994, los miembros non honorarios son los únicos ciudadanos comunes que tán habilitaos a tomar el Xuramentu d'aceptación de la ciudadanía.

## Graos
Esisten tres graos o niveles de la Orde de Canadá, n'orde de precedencia son: *Companion*, *Oficial*, y *Miembru*. Cada unu de los trés niveles tienen iniciales identificatorias que los sos miembros tán autorizaos a utilizar xunto col so nome. El sistema contempla la posibilidá de ser promocionáu d'un nivel a otru, anque esto polo xeneral nun asocede antes de trescurrir cinco años dende'l nomamientu inicial. Por casu el direutor de películes Denys Arcand foi xubíu d'Oficial a Companion.

## Bibliografía
* 
:*See also: [[Orders, decorations, and medals of Canada#Bibliography|Orders, decorations, and medals of Canada: Bibliography]]*
* 

## Referencies

## Enllaces esternos

* Llista de miembros de la Orde de Canadá
* Sitiu de la Orde de Canadá del Gobernador Xeneral
* Constitución de la Orde de Canadá
* 
* CBC Archives: First Order of Canada appointments announced (audiu)
* CBC Archives: 'They desire a better country' (video)
* CBC Archives: Matheson receives Order of Canada (video)
* Citizen Voices: Order of Canada 100th Investiture (video)
* Canadian Forces Administrative Order 18-13
* Medals.org: Order of Canada
* CFAO 18-4 -- Recommendations for Canadian Orders, Decorations and Military Honours
Colin Trevorrow

**Colin Trevorrow**  ye un direutor y guionista de cine d'Estaos Xuníos conocíu pol so trabayu na película de 2012 *[[Safety Not Guaranteed]]* y na cuarta entrega de la franquicia de *[[Jurassic Park (franquicia)|Jurassic Park]]*: *[[Jurassic World]]*.

## Primeros años
Trevorrow foi criáu n'Oakland y graduóse na facultá Tisch School of the Arts de la Universidá de Nueva York en 1999.

## Carrera

Escribió y dirixó'l so primer curtiumetraxe, *[[Home Base]]*, en 2002; que recibió más de 20 millones de visites en llinia. Siguió trabayando como guionista y llogró vender el so primer guión, tituláu *Tester*, a Dreamworks en 2006. En 2008, xuntar con Derek Connolly, diez años dempués de conocese como alumnos de la NYU mientres trabayaben como becarios en *[[Saturday Night Live]]*, pa escribir el guión d'una tentativa película policiaca llamada *Cocked and Loaded*. Trevorrow comentó que la esperiencia foi tan risondera que decidió arrenunciar a ser guionista en solitariu y empezó a trabayar xunto a Connolly.

En 2012, Trevorrow dirixó *[[Safety Not Guaranteed]]*, una película inspirada por un anunciu clasificáu que vio en 1997 nun númberu de la revista *[[Backwoods Home Magacín]]*, que dicía: "Búscase: Persona pa volver nel tiempu conmigo. Nun ye una chancia. Tendrá De traer les sos propies armes. Namái fixi esto una vegada. La seguridá nun ta garantizada." El guión foi escritu por Connolly, que quixo que Trevorrow dirixir. La película recibió dellos premios, incluyendo una nominación a Trevorrow pa los Premios Independent Spirit a Meyor primer película.

Tres l'estrenu de *Safety Not Guaranteed*, Trevorrow y Connolly fueron contrataos por Walt Disney Company pa escribir una *[[Adautación (artes audiovisuales)|adautación]]* de la película de 1986 *[[El vuelu del navegante]]*. Trevorrow tamién empezó a escribir un guión xunto a Connolly tituláu *Intelligent Life*, pa ser producíu por Big Beach.

El 14 de marzu de 2013, confirmóse que Trevorrow dirixiría y, al pie del so compañeru Derek Connolly, co-escribiría *[[Jurassic World]]*, cuarta entrega de la franquicia *[[Jurassic Park (franquicia)|Jurassic Park]]* d'Universal Pictures. La película foi estrenada'l 12 de xunu de 2015, y convirtióse nun gran ésitu en públicu. Universal anunció una quinta entrega de la franquicia parea 2018, pero'l direutor californianu escoyó nun dirixila, anque sí volvería escribir el guión xunto con Connolly.

N'agostu de 2015, mientres de convención D23 de Disney, la compañía anunció que Trevorrow sería'l direutor del episodiu IX de la franquicia *[[Star Wars]]*, terceru y postreru de la triloxía de remortines empecipiada en 2015 col séptimu episodiu, *[[Star Wars: Episode VII - The Force Awakens|The Force Awakens]]*.

El 5 de setiembre de 2017, a cien díes del estrenu de *[[Star Wars: The Last Jedi]]*, anuncióse que Trevorrow abandonaba la direición del *[[Tercer triloxía de Star Wars|Episodiu IX]]* por diferencies creatives con Disney.

## Vida privada
Trevorrow vive xunto a la so muyer y los sos dos fíos en Vermont.

## Filmografía

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Legendary Entertainment

**Legendary Entertainment**, **Legendary Pictures** o **Legendary** ye una empresa d'Estaos Xuníos de producción cinematogáfica allugada en Burbank, California. Fundada por Thomas Tull nel añu 2000 y en 2005 roblóse un contratu pa co-producir y co-financiar películes con Warner Bros.. El primer llargumetraxe de Legendary Pictures con Warner Bros foi la película de cómic, *[[Batman Begins]]*, rápido siguida por otra adautación del cómic, *[[Superman Returns]]*.

Debíu al términu de dichu contratu, Legendary empezó unu similar con Universal Studios.

## Filmografía

### Estrenaes

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu web oficial
*
Jennifer Lee

**Jennifer Michelle Lee**  ye una guionista, direutora y productora d'Estaos Xuníos, ye la direutora de la película Frozen de Walt Disney Animation Studios, onde tamién apaez escritora, guionista y la voz de la Reina de Arendelle.

## Carrera
Jennifer Lee escribió'l guión de Wreck-It Ralph (*Ralph el Demoledor* en Llatinoamérica, *¡Ruempe, Ralph!* n'España) xunto a Phil Johnston. Foi escoyida guionista dempués pa la película Frozen para Disney Animation, pero a finales del 2012, foi anunciada direutora tamién de la mesma xunto a Chris Buck. Ye considera la segunda muyer en dirixir una película animada que sale de Walt Disney Pictures, dempués de Brenda Chapman, direutora de Brave (*Valiente* en Llatinoamérica, *Indomable* n'España).

## Filmografía

### Películes

### Curtiumetraxe

## Referencies

## Enllaces esternos

*
Eleiciones a l'Asamblea d'Estremadura de 2011

Les **eleiciones a l'Asamblea d'Estremadura de 2011** tuvieron llugar el 22 de mayu de dichu añu, coincidiendo coles eleiciones a los parllamentos de toles comunidaes autónomes sacantes Andalucía, Cataluña, Galicia y País Vascu y coles municipales en toa España. Na provincia de Badayoz escoyéronse 36 diputaos (unu más que nes eleiciones de 2007), y na de Cáceres, 29 (unu menos que nos anteriores comicios).

## Candidatures

## Encuestes

## Resultaos
Pa optar al repartu d'escaños nuna circunscripción, la candidatura tien de llograr siquier el 5% de los votos válidos emitíos en dicha circunscripción, o na suma de dambes circunscripciones.


a D'ellos, 1 d'EU.
b D'ellos, 2 d'Estremeños.
c Los 3 d'IX.


### [[Provincia de Badajoz|Provincia de Badayoz]]

### [[Provincia de Cáceres]]

### Eleición y invistidura del Presidente de la Xunta
Les votaciones pa la invistidura del Presidente de la Xunta na Asamblea d'Estremadura tuvieron la siguiente resultancia:



## Ver tamién

* Eleiciones autonómiques d'España de 2011
* Eleiciones municipales d'España de 2011

## Referencies

## Enllaces esternos

* Web de la Xunta d'Estremadura sobro les eleiciones a l'Asamblea d'Estremadura y a les Xuntes Vecinales de les entidaes llocales menores de 2011
* Diariu oficial d'Estremadura del 26 d'abril de 2011 Proclamación de les candidatures presentaes para les eleiciones a l'Asamblea d'Estremadura.
* Diariu oficial d'Estremadura del 3 de xunu de 2011 Xunta Eleutoral d'Estremadura. resultaos del Escrutiniu Xeneral y Proclamación de Diputaos Electos a l'Asamblea d'Estremadura.
Intrusión salina

La **intrusión salina** ye’l procesu pol cual l'agua salao flui p'hacia los acuíferos d'agua dulce. Esti fechu provoca la salinización de los acuíferos d'agua dulce, amás d'otres consecuencies ecolóxiques.

Actividaes humanes tales como’l bombéu d'agua soterraño dende pozos costeros d'agua dulce, la construcción de canales o la elevación del nivel del mar pol calentamientu global inducen a la intrusión d'agua salao.

## Comportamientu hidrolóxicu

La mayor presencia de solutos nel agua del mar fai que presente una mayor densidá y presión que la de l'agua dulce. Esta estremancia de densidaes ye la responsable de la intrusión salina.

Nos acuíferos costeros comunicaos col agua del mar, ésta introduzse per baxo de l'agua dulce no que se vien a llamar cuña salina. Polo xeneral, la estensión p'hacia l'interior de la cuña d'agua salao ta llendada polos niveles d'agua dulce soterraño o l'altura de la columna d'agua dulce. El procesu algama un equilibriu cuando la columna d'agua dulce se fai mayor, la presión aumenta y consigue igualar a la intrusión d'agua de mar.

Cuando se fraya esti equilibriu, por reducción drástica del nivel freáticu d'agua dulce o por elevación del nivel mediu del mar, l'agua salao acaba elevándose y penetrando más nel acuíferu. Cuando esto asocede, l'agua salao inunda l'acuíferu salinizándolu. Resulta mui difícil de recuperar.

## Rellación Ghyben-Herzberg

Les primeres formulaciones físiques de la intrusión salina foron feches pol W. Badon-Ghijben (1888, 1889) y A. Herzberg (1901), llamaes asina la rellación **Ghyben-Herzberg**. La espresión matemática encóntiase nel equilibriu de les presiones exercida pol agua dulce y salao. Na ecuación:

z = \frac{\rho_f} {(\rho_s-\rho_f)} h

l'espesor de la zona saturada d'agua dulce, perriba’l nivel del mar, represéntase con *h* mientres que con *z* represéntase l'espesor de l'agua dulce per baxo’l nivel del mar. Dambos espesores tán venceyaos coles densidaes:

*ρ<sub>f</sub>* ye la densidá d'agua dulce.

*ρ<sub>s</sub>* ye la densidá d'agua salao.

L’agua dulce tien una densidá aproximao de 1.000 g/cm3 a 20ºC, mientres que la de l'agua salao ye aproximao de 1,025 g/cm3. Poro, la ecuación pue simplificase a

*z* = 40*h*.
Dani Carvajal

**Daniel Carvajal Ramos** , conocíu deportivamente como **Dani Carvajal**, ye un .

Formáu como futbolista na cantera del Real Madrid dende la categoría alevín hasta'l so equipu filial, foi trespasáu na temporada 2012/13 al Bayer Leverkusen, onde s'estrenó como profesional, siendo incluyíu nel once ideal de la Bundesliga. Na temporada siguiente foi recompráu pal primer equipu del Real Madrid, faciéndose dende que llegó cola titularidá nel puestu de llateral derechu.

Ye internacional absolutu cola  dende 2014. Previamente, pasó poles categorías inferiores de la seleición española, proclamándose campeón d'Europa sub-19 en 2011 y sub-21 en 2013.

## Referencies

## Enllaces esternos
Dharius

**Alan Alejandro Maldonado Tamez** , más conocíu como **Dharius**, **MC Dharius** y **DHA**, ye un raperu de Méxicu de rap y gangsta rap.

Dharius ta consideráu como ún de los más valoratibles artistes del hip hop mexicanu de tola historia y foi miembru del grupo Cartel de Santa.

## Referencies

## Enllaces esternos
Sentinel del Norte

**Sentinel del Norte** (n'inglés *North Sentinel Island*) ye una islla pequeña de 72 km² y unos 8 km d'anchor nel Océanu Índicu. Allúgase nel golfu de Bengala y pertenez al archipiélagu de les Islles Andamán.

Ye'l llar de los sentineleses. Oficialmente ta alministrada pola India, anque esti país reconoz el derechu de los nativos al so aisllamientu. Esto implica que pue considerase una entidá soberana baxo proteición india.

La esploración de la islla nun ye posible pola hostilidá de los nativos a cualesquier contautu esternu.

## Xeografía
Hasta 2004, la islla tenía alredor de 72 km² y un aspeutu más o menos cuadráu. Arrodiando la islla, detrás d'una playa estrecha, el terrén elevábase abruptamente hasta 20 m, y llueu más adulces dica los 98 m, averáu al centru. Los arrecifes estendíense pela islla ente 800 y 1300 m de la oriella. Un castru viescosu, llamáu Constance, atopábase a unos 600 m de la costa sureste. Na fin del arrecife.

En 2004 un terremotu camudó esta situación. Inclinó la placa tectónica sobre la que s'encontia la islla y llevantóla ente 1 y 2 m. Grandes estensiones de los arrecifres de coral qu'arrodien la islla fueron espuestos y convirtiéronse en tierra permanentemente seca o llagunes poco fondes, ampliando la superficie emerxida de la islla. El castru de Constance quedó xuníu a la islla principal.

La islla ta anubría por una xungla trupo y nun tien puertu natural dalgún nel qu'atracar. La barrera d'arrecife que la endolca fai inda más abegoso averase a ella per barcu.

La Islla Sentinel del Sur allúgase a 60 km al sur de la del Norte.

## Historia
Los onge son los habitantes nativos de les islles andamaneses. Conocíen la esistencia de Sentinel del Norte. Paez ser que la llingua de dambos pueblos ye inintelexible ente sí.
Cualesquier intentu de contautu voluntariu o fortuitu colos sentineleses foi siempres retrucáu con violencia. Asina, del últimu que se tien constancia'l 26 de xineru de 2006, dos pescadores, Sunder Raj, de 48 años, y Pandit Tiwari, de 52, morrieron en manes de los sentineleses cuando'l so barcu s'averó accidentalmente a la islla cuando pescaben cámbaros.

Dende entós, nun hebo más contautu ente los sentineleses y el restu de la humanidá, estableciéndose una zona d'esclusión de 3 milles alredor de la islla.

## Demografía
Sentinel del Norte ye'l llar de la tribu d'indíxenes de los sentineleses. Estímase que la so población oscila ente 50 y 400 persones. Pol so refugu violentu a cualesquier averamientu con ellos considérense una de les caberes tribus que se caltienen ensin influyencia de la civilización moderna.
Créese que l'afectación del terremotu de 2004 pudo causar una mortalidá considerable na población. Un vuelu n'helicópteru unos díes depués confirmó qu'al menos había varios sobrevivientes.

## Referencies

## Enllaces esternos

* http://cienciadesofa.com/2013/07/isla-sentinel-del-norte.html
Onge

Los **onge**, tamién escrito como **önge** y **ongee**, son un grupu étnicu de les Islles Andamán, na bahía de Bengala. Antiguamente, taben distribuyíos per Andamán y otres islles averaes. La so población amenorgó por mor de la colonización india hasta aportar a unos 100 individuos.

Yera un grupu seminómada, encontiáu na cultura de cazador-recolector.

Los onge falen l'idioma onge. Cola invasión inglesa primero ya india posterior, el númberu de falantes amiyó considerablemente. En 2006 había 94 falantes .

## Referencies

## Enllaces esternos
Sentinel del Sur

**Sentinel del Sur** ye una islla que pertenez a les Islles Andamán, na bahía de Bengala. Tien una estensión de namás 1,61 km² y pertenez a la India. Nun ta habitada.

Dende 1977, ye espaciu protexíu pola presencia de cámbaros de cocu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Caracal caracal

El  ye una especie de mamíferu carnívoru de la familia Felidae. Ye un felín de tamañu mediu (ente 60 y 92 cm de llargu, ensin incluyir la cola) que vive nes sabanes y semidesiertos d'África y l'oeste d'Asia, dende Turquía al sur de Kazakstán y el noroeste de la India. Evita les zones descomanadamente montiegues. Nun se conoz enforma sobro la so bioloxía, pero paez que prefier movese de nueche, folgando mientres el día escondíu ente les roques. 

Al caracal #llamar n'ocasiones "#lince africanu", pero nun ta estrechamente emparentáu colos llobos cervales. Paez tar más rellacionáu evolutivamente col serval, un pequeñu y patillargu felín africanu col qu'en cautividá se puede cruciar, xenerando híbridos llamaos "caravales" y "servicales".

## Carauterístiques
Al igual que los llobos cervales y el serval, el caracal tien una aguda vista y oyíu bien afináu por cuenta de les sos llargues oreyes apuntiaes, remataes por moños de pelo negru (el mesmu nome "caracal" provién de la pallabra turca *karakulak*, que significa "oreyes negres") que lo faen un eficiente cazador nocherniegu. La so complexón ye robusta, la cola nun ye bien llarga (menos de 30 cm) y los color de la pelame, bien curtiu, varia ente acoloratáu y anaranxáu, ensin manches nin rayes de nengún tipu. El banduyu ye blancu.

## Bioloxía y ecoloxía

Caza y aliméntase de pequeños mamíferos, como llebres, royedores, damanes ya inclusive críes d'antílope, pero les sos preses preferíes con diferencia son les aves. Puede prindales inclusive dempués d'entamar el vuelu gracies a la so capacidá pa realizar portentosos saltos (aproximao de 3 metros). N'otres ocasiones ataca a les aves mientres añeren, anque lo faigan na copa de los árboles, pos el caracal engata abondo bien. Al paecer, nin siquier les águiles escapen a los sos ataques.

Son animales solitarios sacante en dómina reproductora. Tres una xestación d'ente 69 y 81 díes, les femes paren d'una a seis críes, anque davezu son trés. En cautividá viven 17 años, anque dacuando lleguen a 19.

Los caracales #adomar con facilidá, razón pola que la so axilidá y velocidá fueron aprovechaes en distintes dómines n'Exiptu, Persia y la India pa la caza. El mesmu caracal consideróse tamién mientres muncho tiempu como una pervalible presa, razón pola cual foi cazáu dende tiempos bien antiguos. Na actualidá, la especie ta protexida en delles zones del so área de distribución, anque la especie en xunto nun s'atopa amenaciada. Namái la subespecie d'Asia Central cuerre un auténticu peligru.

## Subespecies
La estensa área de distribución d'esta especie y la so presencia nos más desemeyaos hábitats aniciaron la so división en siquier nueve subespecies locales:

* *[[Caracal caracal caracal]]*
* *[[Caracal caracal algira]]*
* *[[Caracal caracal damarensis]]*
* *[[Caracal caracal limpopoensis]]*
* *[[Caracal caracal lucani]]*
* *[[Caracal caracal nubica]]*
* *[[Caracal caracal poecilotis]]*
* *[[Caracal caracal schmitzi]]*

## Referencies

## Enllaces esternos
Pablo Carreño

**Pablo Carreño Busta**  ye un tenista profesional asturianu. Algamó'l Top 10 del ranking de l'ATP el 11 de setiembre de 2017 depués de llegar a les semifinales del Abiertu d'Estaos Xuníos.

## Títulos de Grand Slam
### Finalista en Dobles (1)

## Títulos ATP (6; 3+3)
### Individual (3)

#### Finalista (3)

### Dobles (3)
 

#### Finalista (5)

## ATP Challenger
### Individuales

## Referencies

## Enllaces esternos

* Perfil oficial ATP
* Perfil oficial ITF
*
Jessica Alonso

**Jessica Alonso Bernardo**  ye una xugadora asturiana de balonmano perteneciente al Le Havre AC francés.

Ye internacional absoluta cola seleición española, cola que logró la medaya de bronce nos Xuegos Olímpicos de Londres 2012.

## Trayeutoria
*  SD Itxako (2006-2012)
*  RK Zajecar (2012-2013)
*  Le Havre AC (2013-2015)
*  Besaçon (2015-2016)

## Palmarés
### SD Itxako
* Liga ABF (2010, 2011 y 2012)
* Copa de la Reina (2010, 2011 y 2012)
* Copa EHF (2009)
* Supercopa d'España (2010 y 2011)

### RK Zajecar
* Lliga de Serbia (2013)
* Copa de Serbia (2013)

### Seleición nacional
#### Campeonatu del Mundu
*  Medaya de bronce nel Campeonatu del Mundu de 2011

#### Campeonatu d'Europa
*  Medaya de de plata nel Campeonatu d'Europa de 2008

#### Xuegos Olímpicos
*  Medaya de bronce nos Xuegos Olímpicos de 2012

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* Perfil en EHF Champions League
* Ficha olímpica london2012.com