Douglas DC-3

El **Douglas DC-3** ye un avión que revolucionó'l tresporte de pasaxeros nos 30 y 40 del sieglu XX. Foi desenvueltu por un grupu d'inxenieros, encabezaos por Arthur Y. Raymond, y voló per primer vegada en 1935. El so diseñu foi tan avanzáu a la so dómina, qu'entá güei día, 80 años dempués del so primer vuelu, atópase operando en númberu considerable en distintes partes del globu.

## Diseñu y desenvolvimientu
El so desenvolvimientu deber en gran parte pola competencia que representó l'apaición del Boeing 247, un avión con carauterístiques similares, escontra 1933. Sicasí, les prestaciones qu'ufiertaba'l *Douglas DC-3* fixéron-y merecedor del llugar qu'ocupa na Historia.
 
El primer pasu nel camín a lo que aportaría a el más famosu aparatu de tresporte de l'aviación comercial, empecipiar a partir de la necesidá, per parte de TWA, de dar una respuesta al Boeing 247, operáu por United, con unes prestaciones desconocíes hasta entós: 150&nbsp;kn (280&nbsp;km/h) de velocidá de cruceru, y soluciones de diseñu inédites hasta'l momentu, como'l tren d'aterrizaxe totalmente retráctil, construcción monocasco dafechu metálica y ala cantilever (non arriostrada). Sicasí, la so capacidá llindada a 10 pasaxeros foi l'argumentu definitivu por que Douglas aceptara'l retu de la TWA.

La resultancia del primer proyeutu foi'l **DC-1** (**D**ouglas **C**ommercial-1), pa 12 pasaxeros, del que se construyó un únicu exemplar que voló en xunetu de 1933. Dempués d'una amplia carrera de siete años con dellos operadores, siendo'l postreru d'ellos Iberia, resultó severamente estropiáu nun aterrizaxe forzosu en Málaga, (España), en 1940, nun siendo reparáu poles circunstancies de la dómina nel país.

A la vista del diseñu tan llográu del aparatu, TWA encargó un llote de 20 exemplares forníos con motores de 900 hp en llugar de los de 700 hp del *DC-1*, lo que-y dexaba llevar 14 viaxeros. Amás de esto, l'avión yera prácticamente'l mesmu, y construyéronse 200 unidaes. Foi denomináu **DC-2**.

Nesti momentu intervieno American Airlines, qu'operaba un serviciu nocherniegu transcontinental con lliteres col Curtiss Condor II. Fixo una ufierta a Douglas pa sustituyilo por un aparatu de lliteres más rápidu. La resultancia foi un *DC-2* de fuselaxe enancháu, de más valumbu y con motores más potentes, llamáu **DST** (**D**ouglas **S**leeper **T**ransport). Ésti foi'l verdaderu orixe del **DC-3**, que foi'l nome que se dio a una versión diurna pa rutes más curties, con capacidá pa 21 pasaxeros. Esta capacidá foi la que llanzó al *DC-3* a la conquista definitiva del tresporte aereu de pasaxeros (enantes esistieren n'Europa dellos aparatos con mayor capacidá, pero con velocidaes de cruceru de 90 nuedos a lo más y algames menores).

La compañía Douglas vendió 400 d'estos aviones a les principales compañíes d'aviación de la dómina, y rápido movieron al tren nos viaxes de llarga distancia dientro de los Estaos Xuníos. 

Con esti avión, Douglas intentó empezar una nueva etapa dientro de l'aviación civil, ufiertando niveles de comodidá nunca antes esperimentaos polos viaxeros, acostumaos a un ambiente menos cómodo, ruidosu, de mal accesu y nos que poques vegaes podía conciliase el suañu. Sicasí, munchos d'estos viaxes de luxu, fueron sumiendo conforme les aereollinies nun pudieron costear l'ufiertar diches comodidaes. Sicasí, la sensación de seguridá, l'apaciguadura de la estructura y les condiciones de vuelu mesmes del aparatu, faltaben enforma d'aviones convencionales de la dómina, otorgando enfotu a los sos ocupantes. Esto significa que gracies a la so velocidá, caltenimientu, algame y prestaciones, el *DC-3* foi'l primer avión civil comercial d'ésitu pa los sos operadores ensin tener que sacrificar la comodidá de los sos pasaxeros.

Mientres la Segunda Guerra Mundial, munchos d'estos aviones fueron reconvertíos pal so usu militar y construyéronse amás miles d'unidaes de variantes d'esti avión con suelu reforzáu y puerta de carga enforma mayor, denominaes C-47, C-53 y R4D. El nome más popular que se-y aplicó, ente otros munchos, foi'l de Dakota. Les fuercies armaes de munchos países utilizar pal tresporte de tropes, de carga o como aviones enfermería. Produciéronse unes 11000 unidaes n'Estaos Xuníos, amás de munches más so llicencia, como'l L2D xaponés producíu por Showa Aircraft Industry, con cerca de 500 unidaes, y la versión soviética, el Lisunov Li-2, con unes 5000 unidaes construyíes. 

Tres la guerra, miles d'estos aviones fueron reconvertíos pal so usu civil y convirtieron al *DC-3* nel material estándar mientres munchos años de toles compañíes d'aviación del mundu.

Ente munchos intereses, atópase'l que seya l'únicu avión de tren retráctil nel mundu capaz d'aterrizar coles sos ruedes dientro ensin estropiar les superficies o les hélices. Esto debe a que cuando se retrae el tren, parte de les ruedes sobresalen unes 15 pulgaes, yá que tien (como munchos aviones de la dómina) les sos unidaes principales agospiaes nun compartimientu inferior del carenado de los motores. Si al presentase un fallu hidráulicu, les unidaes principales nun baxaben de la so posición, yera posible seya comoquier faer contautu con elles, si podía apagase los motores y dexar les hélices deteníes nuna posición de "Y" invertida. D'esta manera podía aterrizase de forma segura, ensin estropiar los motores nin esponer el fuselaxe.

Otru fechu interesáu ye qu'a partir de la invención del motor a reacción, de la llegada del jet, y de la introducción posterior de los motores turbohéliz, surdieron diversos tipos d'aeronave cola misión de reemplazar al *DC-3* como principal caballu de batalla de les aereollinies comerciales, del tresporte de carga y corréu y de la entós nueva aviación corporativa (d'empresa). Tou ello impulsáu tamién pola sustitución de los motores radiales como principales motorizaciones pa los aviones, yá que s'empezar a disponer d'opciones más potentes y fiables, como les turbines, o más rentables y con menor consumu de combustible. Sicasí, y a pesar de les ventayes que presentaben les nueves versiones pal tresporte aereu masivu, munches sumieron nel olvidu de la hestoria so distintes circunstancies, ente que el *Douglas DC-3* sigue entá volando en dellos países, ya inclusive esisten versiones remotorizadas a turbohéliz como ye'l Basler BT-67. Esti fechu convertir, pa munchos, nel meyor avión que viera'l sieglu XX, yá que con too y con eso, voló yá más de 80 años en tolos llugares del mundu, siendo un iconu de los tiempos pasaos y presentes de l'aviación.

### Seguridá y carauterístiques
* Sistema *Feather* o d'abanderamientu (detien el xiru de les hélices por que nun tresmitan movimientu y resistencia a los cilindros, cuando'l motor atópase apagáu).
* Operación del tren d'aterrizaxe y flaps por aciu sistemes hidráulicos.
* Únicu avión capaz d'aterrizar col so tren d'aterrizaxe plegáu, ensin recibir daños significativos.
* Tenía un asegurador de la rueda de cola pa garantizar despegues rectos.
* Taba forníu con calentadores pa cada carburador, pa prevenir l'enfriamientu estremu del aire, y flaps de regulación de temperatura de les culates, según les condiciones d'altitú.
* Cuntaba con sistemes avanzaos pa la dómina, pal control automáticu de vuelu (pilotu automáticu), según fijador d'aldu (el pilotu podía faer xirar l'avión a un aldu específicu ensin usar la columna de direición) y compensador, que dexaba caltener el morru del avión nun ángulu específicu respectu al horizonte (attitude and pitch holder).
* Taba a la vanguardia de la radionavegación, con sistemes ADF y VOR.

### Producción
La producción total de toles variantes foi de 16079 unidaes. Más de 400 permanecíen en serviciu comercial en 1998. La producción distribúyese como sigue:
* 607, de les variantes civiles del *DC-3*.
* 10048, de los derivaos militares *C-47* y *C-53*, construyíos en Santa Monica, Long Beach (California), y Oklahoma City.
* 4937, construyíos so llicencia na Xunión Soviética (1939–1950), como Lisunov Li-2 (Designación OTAN: **Cab**).
* 487, aviones forníos col motor Mitsubishi Kinsei, construyíos por Showa y Nakajima en Xapón (1939–1945), como L2D Tresporte Tipu 0 (nome en clave aliáu: **Tabby**).

La producción de los *DC-3* civiles remató en 1942. Les versiones militares fueron producíes hasta'l final de la guerra en 1945. Un mayor y más potente **Super DC-3** foi llanzáu en 1949. Sicasí, el mercáu civil taba anubiertu de *C-47* de segunda mano, munchos de los cualos fueron convertíos a versiones de pasaxeros y carga. Namái fueron construyíos cinco *Super DC-3*, y trés d'ellos fueron apurríos pal so usu civil. El prototipu del *Super DC-3* entró en serviciu cola Armada de los Estaos Xuníos cola designación **YC-129**, xunto con 100 *R4D* que fueren ameyoraos a la especificación del *Super DC-3*.

### Conversiones turbohéliz

Dende principios de los años 50, dellos *DC-3* fueron modificaos pa usar motores Rolls-Royce Dart, como'l Conroy Turbo Three. Otres conversiones presentaron turbines Armstrong Siddeley Mamba y Pratt & Whitney PT6A.
El **Greenwich Aircraft Corp DC-3-TP** ye una conversión col fuselaxe estendíu y forníu con motores Pratt & Whitney Canada PT6A-65AR o PT6A-67R.

El Basler BT-67 ye una conversión de *DC-3*/*C-47*. Basler reforma *C-47* y *DC-3* n'Oshkosh, Wisconsin, forniéndolos con motores turbohéliz Pratt & Whitney Canada PT6A-67R, allargando'l fuselaxe 100 cm por aciu una seición de fuselaxe instalada per delantre de l'ala, y reforzando la estructura n'árees escoyíes.

BSAS International en Sudáfrica, ye otra compañía capaz de realizar conversiones de *DC-3* al turbohéliz Pratt & Whitney PT6. Fueron modificaos más de 50 DC-3/C-47/65ARTP/67RTP/67FTP.

Conroy Aircraft tamién realizó una conversión trimotor con Pratt & Whitney Canada PT6, llamada Conroy Tri-Turbo-Three.

### Douglas AC-47 Spooky

El **Douglas AC-47 Spooky ** foi'l primeru d'una serie d'aviones artillados desenvueltu pola Fuercia Aérea d'Estaos Xuníos mientres la guerra de Vietnam. Envaloróse que se precisaba más poder de fueu que la proporcionada poles aeronaves d'ataque llixeres o medianes, en delles situaciones en que les fuercies de tierra ciscaben sofitu aereu.

## Variantes

; DST, DST-A :
*Douglas Sleeper Transport*, la variante inicial con dos Wright R-1820 Cyclone, acomodación estándar d'hasta 16 lliteres, con pequeñes ventanes cimeres, convertible p'afaer hasta 24 pasaxeros de día. Certificáu de Tipu *ATC607*. El *DST-A* foi una versión de lliteres similar, con motores Pratt & Whitney R-1830, *ATC647*.
; DC-3
: Deriváu del **DST**, con 21 asientos pa pasaxeros de día, motores Wright R-1820 Cyclone, ensin lliteres nin ventanes cimeres. Certificáu de Tipu *ATC 618*.
; DC-3A :
Como'l **DC-3**, pero con motores Pratt & Whitney R-1830-21 de 1200 hp (895 kW). Certificáu de Tipu *ATC 619*.
; DC-3B
: Versión del **DC-3** con dos motores Wright R-1820 Cyclone pa la TWA, cabina delantera convertible a lliteres de menor tamañu, con menos ventanes cimeres que'l *DST*. Certificáu de Tipu *ATC 635*.
; DC-3C
: Designación dada a los **C-47**, **C-53** y **R4D** exmilitares, reconstruyíos por Douglas Aircraft en 1946, dándose-yos nuevos númberos de fabricante y vendíos nel mercáu civil, motores Pratt & Whitney R-1830. Certificáu de Tipu *ATC669*.
; DC-3D
: Designación dada a 28 aviones nuevos completaos por Douglas en 1946, con componentes ensin usar de la llinia de producción del canceláu **C-117** de les USAAF. Motores Pratt & Whitney R-1830. Certificáu de Tipu *ATC 669*.

; DC-3S
: **Super DC-3**, yera un **DC-3** rediseñáu sustancialmente col fuselaxe allargáu una cuaderna, parte esterior de les ales con nueva forma y distintiva cola alta y cuadrada, y forníu colos más potentes motores Wright R-1820 Cyclone o Pratt & Whitney R-2000. Completáronse cinco por Douglas pa usu civil, a partir de fuselaxes escedentes de segunda mano esistentes. Trés *Super DC-3* fueron operaos por Capital Airlines en 1950-52. La designación tamién s'usó pa dalgunos de los 100 **R4D** que fueren convertíos por Douglas al so estándar pa l'Armada de los Estaos Xuníos como **R4D-8** (más tarde designaos **C-117D**), toos forníos con motores más potentes Wright R-1820 Cyclone, entrando dalgunos d'ellos n'usu civil tres el so retiru del serviciu militar.
; LXD1
: Un únicu **DC-3** suministráu pa evaluación al Serviciu Aereu de l'Armada Imperial Xaponesa.

; C-41, C-41A :
El Douglas C-41 foi un únicu deriváu VIP del **DC-3** (númberu *38-502*), suministráu sol contratu AC11137 de los *C-39* derivaos del más estrechu *DC-2*, pero forníu con dos motores radiales Pratt & Whitney R-1830-21 de 1200 hp (895 kW). Pa usu pol Xefe del Cuerpu Aereu Westover (más tarde usáu pol xeneral de les USAAF Hap Arnold).
El Douglas C-41A foi un únicu deriváu VIP del **DC-3A** (númberu *40-070*), suministráu en setiembre de 1939, forníu con dos motores radiales Pratt & Whitney R-1830-21 de 1200 hp (895 kW), usáu pol Secretariu de Guerra. La cabina delantera foi convertida a configuración de lliteres con ventanes cimeres, similar al **DC-3B**. 
; C-48
: Un **DC-3A** requisado a United Air Lines.
; C-48A :
Trés **DC-3A** requisados con interiores de 18 asientos. 
; C-48B
: Dieciséis **DST-A** requisados a United Air Lines, con interiores pa 16 lliteres, usaos como ambulancies aérees.
; C-48C
: Dieciséis **DC-3A** requisados, con interiores de 21 asientos.
; C-49
: Dellos modelos de **DC-3** y **DST**, requisados pal serviciu como *C-49*, *C-49A*, *C-49B*, *C-49C*, *C-49D*, *C-49Y*, *C-49F*, *C-49G*, *C-49H*, *C-49J*, y *C-49K*.
; C-50
: Dellos modelos de **DC-3**, 14 requisados como *C-50*, *C-50A*, *C-50B*, *C-50C* y *C-50D*.
; C-51
: Un avión ordenáu por Canadian Colonial Airlines, requisado pal serviciu, tenía puerta nel llau d'estribor.
; C-52
: Aviones **DC-3A** con motores R-1830, cinco requisados como *C-52*, *C-52A*, *C-52B*, *C-52C* y *C-52D*.
; C-68
: Dos **DC-3A** requisados con interior de 21 asientos.
; C-84
: Un avión **DC-3B** requisado.
; R4D-2
: Dos **DC-3** requisados a Eastern Air Lines pal serviciu na Armada de los Estaos Xuníos como tresportes VIP, más tarde designaos **R4D-2F** y más tarde **R4D-2Z**.
; R4D-4
: Diez **DC-3** requisados pa l'Armada de los Estaos Xuníos. 
; R4D-4R
: Siete **DC-3** requisados como tresportes de personal pa l'Armada de los Estaos Xuníos.
; R4D-4Q
: Versión de contramedidas radar del *R4D-4* pa l'Armada de los Estaos Xuníos.
; Dakota II :
Designación de la RAF pa los **DC-3** requisados.

### Conversiones

; Airtech DC-3/2000
: Conversión de motores de *DC-3/C-47* realizada por Airtech Canada, ufiertada la primera en 1987. Forníu con dos motores radiales PZL ASz-62IT.
; Basler BT-67
: Conversión de *DC-3/C-47* con fuselaxe enancháu, estructura reforzada, aviónica moderna, y forníu con dos Pratt & Whitney Canada PT-6A-67R.
; BSAS C-47TP Turbo Dakota
: Una conversión sudafricana de *C-47* pa la Fuercia Aérea Sudafricana, por Braddick Specialised Air Services, con dos motores turbohéliz Pratt & Whitney Canada PT6A-65R, sistemes revisaos, fuselaxe enancháu y aviónica moderna.
; Conroy Turbo Three
: Un *DC-3/C-47* convertíu por Conroy Aircraft, con dos motores turbohéliz Rolls-Royce Dart Mk. 510.
; Conroy Super-Turbo-Three
: Igual que'l *Turbo Three*, pero convertíu dende un *Super DC-3*. Unu convertíu.
; Conroy Tri-Turbo-Three
: Un *DC-3/C-47* convertíu por Conroy Aircraft con trés turbohéliz Pratt & Whitney Canada PT-6A.
; Greenwich Aircraft Corp Turbo Dakota DC-3
: Conversión de *DC-3/C-47* con fuselaxe enancháu, centru de l'ala reforzáu y sistemes actualizaos; y forníu con dos motores turbohéliz Pratt & Whitney Canada PT6A-65AR.
; Ts-62
: Fuselaje construyíu por Douglas, forníu con motores radiales rusos Shvetsov ASh-62DIR, tres la Segunda Guerra Mundial, por cuenta de la escasez de motores estauxunidenses na Xunión Soviética.
; Ts-82
: Similar al **Ts-62**, pero con motores radiales Shvetsov ASh-82FN de 1650 hp.
; USAC DC-3 Turbo Express
: Una conversión turbohéliz por United States Aircraft Corporation, forníu con motores Pratt & Whitney Canada PT6A-45R con un fuselaxe delanteru estendíu pa caltener el centru de gravedá. El primer vuelu del prototipu de conversión (*N300TX*) foi'l 29 de xunetu de 1982.

### Derivaos militares y foranos
; Douglas C-47
: Variante del *DC-3A* de producción militar.
; Showa/Nakajima L2D
: 487 *DC-3* y derivaos construyíos so llicencia pal Serviciu Aereu de l'Armada Imperial Xaponesa.
; Lisunov Li-2/PS-84
: 4937 derivaos del *DC-3* so llicencia, na Xunión Soviética.

## Especificaciones (DC-3A)

 

## Ver tamién
* Aviación comercial
* Avión
* Cronoloxía de l'aviación
* Historia de l'aviación
*  Basler BT-67
*  Douglas C-47 Skytrain
*  Douglas AC-47 Spooky
*  Lisunov Li-2
*  Showa/Nakajima L2D
*  Boeing 247
*  Curtiss-Wright C-46 Commando
*  Junkers Ju 52
*  Lockheed Model 18 Lodestar
*  Saab 90 Scandia
*  Vickers VC.1 Viking
*  Douglas DC-5
*  Focke-Wulf Fw 206
* Aviones comerciales de Douglas Aircraft Company: Dolphin - DC-1 - DC-2 - **DC-3** - DC-4 - DC-4E - DC-5 - DC-6 - DC-7 - DC-8 - DC-9 - DC-10
* Secuencia **C-** (Aviones de Carga del USAAS/USAAC/USAAF/USAF (1925-62)): ← C-40 - C-41/**A** - C-42 - C-43 - C-44 - C-45 - C-46 - C-47/T - **C-48** - **C-49** - **C-50** - **C-51** - **C-52** - C-53 - C-54 - C-55 --- C-67 - **C-68** - C-69 --- C-83 - C-84 - C-85 →
* Secuencia **RD** (Aviones de Tresporte de l'Armada estauxunidense (Douglas)(1931-62)): RD - R2D - R3D - R4D - R5D - R6D

## Referencies

## Bibliografía
* Francillon, René. *McDonnell Douglas Aircraft Since 1920: Volume I*. London: Putnam, 1979. ISBN 0-87021-428-4.
* Gradidge, Jennifer M. *The Douglas DC-1/DC-2/DC-3: The First Seventy Years, Volumes One and Two*. Tonbridge, Kent, UK: Air-Britain (Historians) Ltd., 2006. ISBN 0-85130-332-3.
* O'Leary, Michael. *DC-3 and C-47 Gooney Birds.* St. Paul, Minnesota: Motorbooks International, 1992. ISBN 0-87938-543-X.
* O'Leary, Michael. "When Fords Ruled the Sky (Part Two)." *Air Classics*, Volume 42, Non. 5, May 2006.
* Pearcy, Arthur. *Douglas DC-3 Survivors, Volume 1.* Bourne End, Bucks, UK: Aston Publications, 1987. ISBN 0-946627-13-4.
* Pearcy, Arthur. *Douglas Propliners: DC-1–DC-7*. Shrewsbury, UK: Airlife Publishing, 1995. ISBN 1-85310-261-X.
* Taylor, John W. R. *Jane's All the World's Aircraft, 1982–83*. London: Jane's Publishing Company, 1983. ISBN 0-7106-0748-2.
* Yenne, Bill. *McDonnell Douglas: A Tale of Two Giants*. Greenwich, Connecticut: Bison Books, 1985. ISBN 0-517-44287-6.

## Enllaces esternos
* 
* DC-3/Dakota Historical Society
* The DC-3 Hangar – Douglas DC-3 specific site
* The DC-3 Aviation Museum. A registered non-profit organization working to conserve the history of the DC-3 
* Centennial of flight Commission on the DC-3