Cometa Hyakutake

El **cometa Hyakutake**, formalmente **C/1996 B2** foi afayáu en xineru de 1996, y pasó cerca de la Tierra en marzu del mesmu añu. Foi llamáu'l **Gran Cometa de 1996**; el so aproximamientu a la Tierra foi una de les más cercanes de los postreros 200 años. Hyakutake apaeció como un oxetu bien brillosu nel cielu nocherniegu y pudo ser vistu dende tol mundu. Antemanó al bien esperáu cometa Hale-Bopp, que se taba averando nesos momentos al sistema solar internu.

La so observación dio pie a dellos descubrimientos. Reparóse la primer emisión de rayos X per parte d'un cometa, supuestamente por cuenta de la interacción ente les partícules del vientu solar que interactúan colos átomos neutros de la cola del cometa. La sonda Ulysses crució inesperadamente la so cola a una distancia cimera a los 500 millones de quilómetros, amosando que'l Hyakutake tenía la cola más llarga conocida hasta'l momentu.

El Hyakutake ye un cometa de periodu llargu. Antes de la so última incursión nel interior del sistema solar, el so periodu orbital yera d'unos 15&nbsp;000 años, pero la influencia gravitatoria de los planetes xigantes, como Xúpiter, amontó dichu valor hasta unos 72&nbsp;000 años.

## Descubrimientu
El Hyakutake foi afayáu pol astrónomu amateur xaponés Yuji Hyakutake el 30 de xineru de 1996. Yuji tuviera buscando cometes mientres más de seis años, y movióse hasta Kagoshima, yá que ellí disponía de cielos escuros con poca contaminación llumínica, cerca de zones rurales. El so equipu consistía en potentes prismásticos de 6 pulgaes (15,2 cm) d'abertura, colos que fixo'l so descubrimientu.

El so cometa tendría d'habese llamáu Hyakutake 2, una y bones él mesmu afayó'l C/1995 unes selmanes antes (Hyakutake 1). Mientres faía un siguimientu al so primer descubrimientu (que nunca llegó a trate a güeyu), afayó un segundu oxetu nuna zona cercana, onde tuviera antes el Hyakutake 1. Ensin acabar de cree-y lo, Hyakutake avisó la mañana siguiente al Observatoriu Astronómicu Nacional de Xapón. Esi mesmu día, n'hores posteriores, el so descubrimientu foi acotáu por otros observadores.

Nel momentu del descubrimientu, la magnitú del Hyakutake yera de +11,0 y la so coma estendíase 2.5 minutos d'arcu. Taba a unes 2 UA del Sol. Darréu, una imaxe tomada antes del descubrimientu, el 1 de xineru, amosaba al Hyakutake a 2,4 AU de distancia y con una magnitú de +13,3.

## Órbita
En realizando los primeros cálculos de la so órbita, los científicos dieron cuenta que'l 25 de marzu, el cometa diba averase a menos de 0,1 UA (unos 15 millones de quilómetros) de la Tierra. Namái trés cometes mientres el sieglu XX pasaron más cerca. El cometa Hale-Bopp, del cual yá tener noticia daquella y tábase aldericando si diba ser un "gran cometa", foi clisáu temporalmente pol Hyakutake, del que yá se sabía con certidume que diba averase y faese visible.

Una vegada conocida la so órbita, súpose que yá entrara nel sistema solar internu 17&nbsp;000 años antes. Como se suponía que s'averara al Sol delles vegaes, ésta llegada nun diba ser la mesma que la d'un cometa nuevu que llegara dende la nube d'Oort, una zona esterior del sistema solar llarada de potenciales cometes. Les cometes nuevos que s'averen al Sol per primer vegada pueden aumentar la so rellumu rápido, yá que empiecen a esprender material volátil calecíu pol Sol. Ésti foi'l casu del cometa Kohoutek en 1973; en principiu pensóse que diba aumentar el so rellumu espectacularmente, pero amosóse namái moderadamente brillosu. Los cometes más antiguos amuesen un patrón d'aumentu de rellumu consistente. Asina, tou indicaba que'l Hyakutake diba ser bastante brillante.

Mientres el so aproximamientu a la Tierra, el Hyakutake diba faese visible mientres la nueche nel hemisferiu norte, yá que la so órbita cortaba a la exa de rotación terrestre pel norte y por tanto podría trate cerca de la estrella polar. Foi una estraña coincidencia, una y bones la mayoría de cometes amuesen el so máximu de rellumu nel puntu de máximu aproximamientu al Sol, y por tanto nun pueden trate mientres la nueche en total escuridá, sinón que se ven mientres l'alba o l'atapecer.

## Aproximamientu a la Tierra

El Hyakutake fíxose visible a güeyu a principios de marzu. A mediaos del mesmu mes, yá había perdíu gran parte de la so visibilidá, alquiriendo una magnitú de +4 y con una cola de 5º de llargor. Conforme algamó'l so máximu aproximamientu terrestre, foi aumentando'l so rellumu, y el llargor de la so cola amontóse. El 24 de marzu foi unu de los oxetos más brillosos del cielu, y la so cola algamó 35 graos de llargor. Amosaba un color verde azuláu.

El 25 de marzu, el cometa llegó al puntu de máximu aproximamientu. Movíase tan rápido nel cielu que, reparándolo frente al fondu d'estrelles, podía apreciase el so movimientu en pocos minutos; movíase 30 minutos d'arcu (el diámetru de la Lluna llena) cada 30 minutos. La so magnitú envalorar en 0, y la so cola yá algamaba 80º de llargor. La so coma, próxima al cénit de los observadores asitiaos nuna llatitú norte media (por casu España, Italia, Francia o Portugal), algamaba llargores d'ente 1,5 y 2 graos, unes 4 vegaes el diámetru de la Lluna llena. Inclusive a güeyu podía apreciase un color verdosu, por cuenta de les emisiones del carbonu diatómico C2; presente na cola.

Una y bones el máximu rellumu solo duró pocos díes, el so impautu mediáticu foi menor que'l del cometa Hale-Bopp, visible l'añu siguiente. Munchos observadores europeos nun pudieron velo nel so máximu por cuenta de les condiciones meteorolóxiques. pasu 23.000 km cerca de la tierra

## Pasu pol periheliu y etapes posteriores
Dempués del so pasu pola Tierra, la so magnitú baxó a +2. Llegó al periheliu el 1 de mayu, aumentando'l so rellumu y amosando una cola de polvu adicional a la yá conocida de gas. Mientres el so pasu pol periheliu averóse tanto al Sol que se fixo difícilmente visible. Foi siguíu pol satélite d'observación solar SOHO, que coles mesmes reparó una eyección de masa coronal abondo importante. La distancia al Sol nel periheliu cifrar en 0.23 UA, bien per dientro de la órbita de Mercuriu.

Dempués del pasu pol periheliu, el Hyakutake perdió rellumu rápido y dexó de ser visible a güeyu a finales de mayu. El so órbita fíxo-y pasar pel sur terrestre, y dichu pasu foi pocu siguíu. La última observación dende la Tierra data del 24 d'ochobre de 1996, onde tenía una magnitú de +16,8 y la so coma yera invisible.

L'últimu pasu pol periheliu foi hai 17000 años; les interacciones gravitatories colos xigantes gaseosos, como Xúpiter, mientres l'aproximamientu de 1996 elongaron la so órbita notablemente, y nun s'espera que vuelva hasta dientro de 72000 años. De toes formes, hai datos orbitales non bien claros qu'indiquen un periodu orbital cercanu a 114000 años.

## Resultaos científiques

### Pasu de Ulysses al traviés de la so cola
La sonda Ulysses pasó inesperadamente al traviés de la cola del Hyakutake el 1 de mayu de 1996. Dichu paso nun foi afayáu hasta 1998, cuando los astrónomos qu'analizaben datos antiguos de Ulysses vieron una sópita medría de protones detectaos, amás d'un cambéu na intensidá del campu magnéticu midíu. Esto implicaba que Ulysses travesara'l rastru de dalgún oxetu, siendo un cometa'l más probable; dichu oxetu nun s'identificó darréu.

Nel añu 2000, dos equipos independientes analizaron los mesmos datos. L'equipu qu'analizaba los datos del magnetómetru diéronse cuenta de que los cambeos na direición del campu magnéticu mentaos enantes correspondíense col esperáu nel interior d'una cola d'un cometa, campu xeneráu polos iones ellí presentes. L'equipu encargáu buscó posibles causantes, pero nun s'atopó nengún cometa cercanu, pero buscando a más distancia atopar con que'l Hyakutake, a 500 millones de km, cruciara'l planu orbital de la sonda'l 23 d'abril de 1996. El vientu solar tenía una velocidá de 750 km/s, y a dicha velocidá tardaría 8 díes en barrer la cola hasta asitiala onde la sonda, a 3.73 UA del Sol y a 45 graos del planu de la eclíptica. La orientación de la cola iónica inferida a partir de los datos del campu magnéticu coincidíen colos datos de la cola del Hyakutake.

L'otru equipu, trabayando colos datos del espectrómetru iónicu, atoparon un picu intensu de partícules ionizadas. La bayura relativa de los distintos elementos químicos amosaben qu'un cometa fuera'l causante. 

Acordies colos datos del alcuentru de Ulysses, la cola del cometa algamó un llargor d'hasta 570 millones de km. Ésta llargor vien ser el doble de la máxima conocida, y cinco veces mayor que la distancia Tierra-Sol, la del Gran Cometa de 1843 foi la mayor hasta esi momentu, con 2.2 UA de llargor.

### Composición
Los observadores terrestres atoparon per primer vegada metanu y etanu nel cometa. Los analises químicos amosaron que la bayura de dambos yera aproximao la mesma. Ésti fechu indicaba que los xelos presentes nel Hyakutake formar na parte esterna del Sistema Solar, yá que de formase nel interior hubiérense evaporado. La temperatura de formación d'estos xelos tien de ser inferior a 20 K, indicando que la so formación tuvo llugar nel interior d'una nube molecular más trupa de lo normal.

A partir d'observaciones espectroscópicas determinóse la cantidá de deuteriu presente. La rellación hidróxenu/deuteriu atopada foi de 3, que, comparada cola terrestre, de 1,5, indica que la teoría que prediz que la mayor parte de l'agua terrestre foi traida por cometes nun ye correuta.

### Emisión de rayos X

Unu de los descubrimientos más sorprendentes foi l'afayu d'emisión de rayos X, descubrimientu realizáu pol observatoriu espacial de rayos X ROSAT. Yera la primer vegada que s'atopaba nun cometa, pero darréu diéronse cuenta de que toles cometes emiten rayos X. El rellumu del cometa aumentaba dende la zona ensin esponer al Sol escontra la zona media.

Créese qu'esta emisión deber a una combinación de dellos mecanismos. Unu d'ellos ye la reflexón de los rayos X cortiles, reflexón topada n'otros cuerpos como la Lluna, pero la so intensidá nun yera abonda pa esplicar l'alta intensidá emisiva. Otra posible causa ye la interacción ente les partícules del vientu solar y el material cometario, en concretu los choques ente los iones nitróxenu y osíxenu procedentes del Sol y l'hidróxenu neutru de la coma cometario.

### Tamañu y actividá del nucleu

Los resultaos de radar llograos nel radiotelescopiu d'Arecibo indicaben que'l nucleu tenía unos 2 km de diámetru, y taba arrodiáu per una serie de cuerpos d'unos centímetros de diámetru eyectados del nucleu a una velocidá d'unos pocos metros per segundu. 

El pequeñu tamañu del Hyakutake, comparáu col Halley (15 km de diámetru), o l'Hale-Bopp (50 km), implica que'l Hyakutake tuvo de tar bien activu p'amosar el rellumu qu'amosó. Munches cometes pierden gas namái per pequeñes zones de la so superficie, pero paez que tola superficie del Hyakutake tuvo de tar activa. El ritmu de desgasificación sería d'unos 2 kg/s a principios de marzu, aumentando hasta 3 kg/s nel periheliu. Les velocidaes de eyección de gases tuvieron de bazcuyar ente 50 y 500 m/s.

El periodu de rotación calcular a partir de les observaciones del gas eyectado. Cuando'l cometa pasó cerca de la Tierra, reparóse qu'una gran cantidá de material salía en direición al Sol cada 6.23 h, tiempu por tanto correspondiente al periodu de rotación. Una eyección menor col mesmu periodu confirmó dichu datu.

## Referencies

## Enllaces esternos
* JPL Información del Hyakutake 
* JPL DASTCOM Elementos orbitales cometarios
* 
* Cometography.com: Cometa Hyakutake
* Diagrama orbital del Hyakutake
* Información observacional
* Información del alcuentru del Ulysses cola cola del Hyaktuake