open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
El Carbayón d'Uviéu

El **Carbayón** (aumentativu de carbayu) ye'l nome que recibe un carbayu centenariu que s'asitiaba na Cai Uría d'Uviéu, n'Asturies. Esti árbol, debío al so porte y tamañu, foi de gran importancia simbólica pa la ciudá, y dio llugar al xentiliciu oficiosu de los uvieínos, llamaos tamién *carbayones* por esti árbol.

## Descripción
Nel momentu de tronzalu, l'arból midía 9 metros de circunferencia na so base, tenía dos tueros principales qu'algamaben una altura de 30 metros y la so copa medía 38 metros de circunferencia.

Una de les razones argüíes pa la so tronza foi'l so estáu avanzáu de corrupción por mor del coroyu, cosa que se comprobó como cierta una vuelta tronzáu. Esti fechu impidió la so datación esauta anque se-y supunxeron unos 500 años d'edá.

## Historia
Afayábase nel postreru inferior del Campu de San Franciscu, llugar de recréu y paséu de los uvieínos a lo llargo de los años. En 1874 construyérase la estación de tren a una distancia de 1 km del centru de la ciudá y se proyeutó un vial pa coneutalos. Esti proyeutu tradúxose nes cais actuales d'Uría, abierta nel mesmu añu, y de Fruela, abierta en 1880, que bordiaben el postreru inferior del Campu de San Franciscu dexando aislláu al Carbayón del restu del Campu, torgando la circulación pela cai Uría.

El 15 de setiembre de 1879 aconceyó l'ayuntamientu d'Uviéu para discutir qué facer col árbol, tres l'informe del xardineru del conceyu favoratible de la tronza. Los conceyales dividíense en dos grupos opuestos: los progresistes, favoratibles a la tronza, y los conservadores, contrarios a ella.

Tres dos votaciones nules, na tercera, la comisión de «paseos y arboledes» votó a favor de la tronza por catorce votos a nueve. L'Ayuntamiento sacó a subasta el valtamientu del árbol y foi dau pol montante de 192,50 pesetes. Parte d'esti dineru usóse pa construyir una caseta al pie de la fonte de les xaronques. El 2 d'ochobre de 1879 fízose efeutiva la tronza.

## Alcordanza
Nesos díes creóse'l semanariu primeru y llueu diariu El Carbayón, nel que na so primer edición remembró a El Carbayón con esti poema en castellanu:

En marzu de 1959 l'Ayuntamientu d'Uviéu instaló una placa conmemorativa nel llugar en que s'irguía'l Carbayón, al entamu de la cai Uría na so acera derecha, na que pue lleese:

Unos años antes, en 1950, llantóse un nuevu carbayu nos xardinos del Teatru Campoamor, conocíu popularmente como El Carbayín, en tornu al cualu allugóse un cercu con una inscripción que diz: 

## Referencies

## Bibliografía
* 
*
Diariu El Carbayón

**El Carbayón** foi un diariu que s'editó n'Uviéu dende finales del sieglu XX hasta l'añu 1936.

## Historia
El Carbayón anició la so tirada n'Uviéu'l 5 d'ochobre de 1879, tres el polémicu valtamientu del carbayón centenariu que torgaba l'ensanche de la cai Uría, qu'unía la zona antigua de la ciudá cola estación de ferrocarril.

Al principiu concibióse como selmanariu, recibiendo'l subtítulu de «Periódico de intereses morales y materiales»; más tarde foi espublizáu como biselmanariu pa tornar poco dempués como diariu, siendo'l periódicu más importante d'Uviéu tres poco tiempu de salir a la venta. El so primer direutor foi Rogelio Jove y Bravo, y ente los sos redautores y collaboradores cuntábense persones tan illustres como Fermín Canella Secades, Rafael Sarandeses, Maximiliano Arboleya, quien sería tamién direutor del diariu en delles ocasiones, y Clarín. Sustituyó'l so subtítulu decimonónicu pol de «Diario asturiano de la mañana» y más tarde adoptó'l de «Decano de la Prensa de Oviedo». En 1910 absorbió al diariu *La Opinión* y en 1921 a *El Pueblo Astur*.

Otros direutores del periódicu fueron: Marcelino Trapiello, Mariano Sánchez Roca, Gonzalo Merás y Navia-Osorio, José Díaz Sarri, Juan Antonio Cabezas, Eduardo Quiñones y Segundo López del Camino. Asoleyóse per más de mediu sieglu, cesando al aniciase la guerra civil, el 18 de xunetu de 1936.

## Direutores

*Rogelio Jove y Bravo.
*Maximiliano Arboleya.
*Marcelino Trapiello.
*Mariano Sánchez Roca.
*Gonzalo Merás y Navia-Osorio.
*José Díaz Sarri.
*Juan Antonio Cabezas.
*Eduardo Quiñones.
*Segundo López del Camino.

## Bibliografía
* Jorge Uría: "Las transformaciones de El Carbayón. De diario conservador a órgano del catolicismu social", en J. Uría (coord.) *Historia de la prensa en Asturias. I Nace el cuarto poder. La prensa en Asturias hasta la Primer Guerra Mundial*, Uviéu, Asociación de la Prensa d'Uviéu, 2004, páxs. 241-279 [84-609-0061-4].
* Víctor Rodríguez Infiesta: *Socialización política y prensa de masas. El proceso de la opinión pública en Asturias, 1898-1923*, Uviéu, Real Institutu d'Estudios Asturianos, 2007 [ISBN 978-84-87212-54-3].

## Referencies

## Enllaces esternos
Carbayón

El términu **Carbayón** pue referise a los siguientes artículos:

* Ye'l xentiliciu non oficial de los habitantes d'Uviéu.
* Carbayón ye la denomación d'un árbol históricu asitiáu na ciudá d'Uviéu.
* El carbayón dulce típicu de la ciudá d'Uviéu.
* Yera'l nome d'un periódicu denomáu Diariu El Carbayón.

## Referencies
Naves (Quimarán)

**Naves** ye una entidá de población de la parroquia de Quimarán, nel conceyu asturianu de Carreño.

L'INE establez que **Naves** ye una casería de 14 habitantes (6 homes y 8 muyeres). El so códigu de referencia ye 33 014 050500. 

Alcuéntrase a una distancia de Candás, capital del conceyu, de 5,20 km. Tien una altitú máxima de 89 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 6 viviendes, 5 principales y 1 non principal. 

## Topónimu
Cita Xosé Lluis García Arias, cuando desplica'l términu "Nava", lo siguiente:
:"García de Diego, siguiendo opiniones emitíes al menos dende'l sieglu XIX, rellaciónala col vascu actual "naba" ‘valle’, cosa que, dende un puntu de vista del significáu, podía aplicase a gran númberu de los nuestros topónimos, como Nava (Vv, Na19, Si), La Nava (Llg), **Naves** (Lln, **Cñ**, Uv) [...]"

## Referencies

## Enllaces esternos
Mazaneda (Quimarán)

**Mazaneda** ye una entidá de población de la parroquia de Quimarán, nel conceyu asturianu de Carreño.

L'INE establez que **Mazaneda** ye un llugar de . El so códigu de referencia ye 33 014 050300.

Alcuéntrase a una distancia de Candás, capital del conceyu, de 5,90 km. Tien una altitú máxima de 28 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 6 viviendes, 5 principales y 1 non principal.

## Topónimu
Xosé Lluis García Arias mete la etimoloxía d'esti topónimu dientro de los relaicionaos cola mazana:
:"[...]nel territoriu asturianu sosistió l'apelativu mazana, resultáu etimolóxicamente xustificáu. Nómense nel nuestro país coleutivos como Manzanea (Uv), **Mazaneda** (Go, **Cñ**), Manzaneda (Cl), Manzanéu (Vv), La Mazanal (Uv). Pa ser sinceru tengo que reconocer les mios duldes pa interpretar estos nomes en rellación col árbol frutal, fundamentalmente porque hai trabayos que muestren cómo n'otros sitios –nesti casu los estudios cínxense al territoriu catalán– los términos mazana y afines aplíquense a acidentes del terrén, influyíod polos derivaos de mons, montis[...]"

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Carbayón (dulce)

Los **carbayones** son un pastel típicu asturianu, más concretamente d'Uviéu. Estos almendraos tomen el so nome d'un vieyu carbayu centenariu que s'alcontraba nel centru d'Uviéu, y fueron inventaos pola famosa pastelería Camilo de Blas en 1924, pa la Feria Internacional de Muestres d'Asturies. Trátense, en cierta midida, d'una versión sofisticada de los vieyos bartolos d'almendra que se faen n'Asturies dende cuantayá. Na confitería Camilo de Blas de Lleón, onde tamién faen estos pasteles, el bañu de yema ye muncho mayor que l'emplegáu n'Asturies.

## Carauterístiques
Consiste nuna masa de masa foyada en trés pliegos rellena d'una mestura de güevu, almendra molío, coñac o vinu dulce y azucre, básicamente, y cubierta d'un almibre fecho a base d'agua, zusmiu de llimón, azucre y canela.

## Preparación
Ha molese l'almendra pa mecelo dempués con igual cantidá d'azucre, un poco más o menos, añadiéndo-y dos güevos enteros y trés yemes, asina como un poco de vinu dulce y ralladura de llimón; too ello mezse bien y col preparáu van rellenándose pequeños moldos de madalenes forraos previamente de masa foyada. Métense en fornu hasta doralos.

Mentras se cuecen, prepárase un almibre, con cuatro cullaraes d'azucre y seyes d'agua; si s'oleya, arúmase con una caña de canela. Pónense trés yemes nun cazu, mécense cola ayuda d'una cullara de madera y se-yos va amestando, poco a poco, l'almibre templáu; avérase dempués al llume y cuezse unos momentos hasta qu'espesen llixeramente.

Una vuelta desmoldaos cúbrense con esti bañu de yema cola ayuda d'un pincel o un cuchellu, dexándolos secar.

Prepárase un almibre fuerte con seyes cullaraes d'azucre y seyes d'agua, y daqué de zusmu de llimón; quítase del llume y se bate con un tenedor hasta que se ponga blanco, cubriendo darréu con esti bañu los pasteles; si s'endurez l'almibre, calezse de vuelta con unes gotes d'agua.

## Bibliografía
V. Alperi y Sofía Fernández: La Cocina Asturiana (2 tomos), edit. La Voz de Asturias S.A. (Llugones, Siero, 1995)

## Referencies

## Enllaces esternos
* Receta
Quesu d'Urbiés

El **quesu d'Urbiés** ye un tipu de quesu que s'ellabora artesanalmente n'Asturies.

## Zona de producción
El so nome provién de l'aldea d'Urbiés, na parroquia de Santa María, a unos 12 quilómetros de la capital del conceyu de Mieres. Tamién s'ellabora n'otres llocalidaes como Turón, Proaza, Quirós, Ḷḷena, Teberga y Somiedo.

## Certámenes
* N'Urbiés se celebra un festival gastronómicu dedicáu a esti quesu'l primer o segundu domingu de xunu.
* En Proaza, tien llugar una feria a primeros d'añu. 
* En Bermiego (Quirós) esiste una feria del *Quesu de Bota* a mediaos d'agostu.

## Ellaboración
Utilízase lleche entero de vaca, ensin añader cuayu nin formientu. Asina'l lleche coagula por acidificación, procesu que dura ente cuatro y cinco díes, nos que se va desnatando siempre que seya posible. Una vez coagulada, la masa s'introduz en pequeños sacos de tela.

El procesu de maduración dura ente seis y nueve meses, a lo llargo d'esti hai que remover la pasta con frecuencia pa que'l mofu que se forma na superficie s'esparda homoxéneamente. al final, una vez que madura, treslládase esa masa nun recipiente. En dellos casos échase-y dalgún tipu d'aguardiente pa que tenga una mayor untuosidá.

## Carauterístiques
Trátase d'un quesu blandio, untuoso y ensin materia graso ya que se retira nel procesu de coagulación. Nun tiene forma definida porque adopta la del recipiente en que se faiga. Tampoco nun tien corteya, presenta una pasta blandio y cremoso, con un fuerte aruma. El so sabor tamién ye fuerte, siendo'l quesu más picante de tolos que se producen n'Asturies.

Debío a la so consistencia pastosa úfrese en tarreñes de barru.

## Variedaes
Los estremaos nomes que puede tener esti quesu vienen del sacu en que s'introduciera la pasta. Por exemplu, el llamáu *quesu de vexiga* failo en vexigues d'animal. Arriendes d'eso, esta variedá tien la particularidá de qu'empleguen el llamáu *culiestru*, que ye'l lleche de vaca producío al segundu día del partu, utilizao na primer cuayada, amestando lleche normal nes cuayes posteriores. Esta variante prautícase entá nos conceyos de Ḷḷena y Quirós.

Otra variante que se prautica en Teberga y Proaza, consiste n'añader a la masa, nel últimu amasáu, dalgo de aguardiente de caña o a falta d'esti daqué de ron o de güisqui.

Una variante prauticada en Proaza, Teberga y Somiedo, consiste n'amestar al quesu ya formentao un poco de mantega fresco dirritío meciéndolo pa homoxeneizar bien la masa. Esti amiestu provoca l'amarelláu de la masa amás de quedar un sabor más sele. Nesti casu hay que tener especial procuru ya que la mantega pue ranciase rápidamente faciendo más fuerte'l sabor.

En cualesquiera d'estes dos últimes variantes, los amiestos deben realizase al final, poco enantes de ser consumío'l quesu, especialmente si se trata de mantega.

## Ver tamién
* Quesos d'Asturies

## Referencies

## Enllaces esternos
Tetraplexa

La **tetraplexa** o **cuadriplexa** ye un síntoma pol que se produz paralís total o parcial en brazos y piernes causada por un dañu na médula espinal, específicamente en dalguna de les vértebres cervicales. En raros casos, por cuenta d'una rehabilitación intensiva, pue recuperase daqué de movimientu, como nel casu del actor Christopher Reeve.

Un padecimientu asemeyáu ye la paraplexa.
Quesu de Rozagás

El **quesu de Rozagás** ye un quesu ellaboráu nel pueblu de Rozagás (Peñamellera Alta), asitiáu a unos 6 Km de la capital del conceyu, Alles.

## Ellaboración
Tómase la lleche de vaca crudo, oveya y cabra. Mécense toes y caliéntase hasta los 25/30&nbsp;°C. Déxase cuayar y una vez obtenida la cuayada introduzse nos moldes y déxase madurecer a lo llargo de dos meses como mínimo.

## Carauterísques
Ye un quesu duru, cilídricu, de gran tamaño pues les pieces van dende los tres kilos a los cinco. L'interior o pasta ye blando, de color que va del blancu al azuláu. La corteza ye blanda y resbaladiza.

## Referencies

## Enllaces esternos
Clas obrera

**Clas obrera** o proletariáu designa al conxuntu de trabayadores que, dende la revolucion industrial, aporten básicamente'l factor trabayu na producción y a cambiu reciben un salariu o contraprestación económica, ensin ser propietarios individuales de los medios de producción. El términu contraponse a clas capitalista o sector social qu'atropa'l capital.

Nun sen sociolóxicu más vagu y al empar más acutáu tamién s'entiende por *clas obrera*, el grupu de trabayadores industriales, asalariaos. Diferenciase-y d'otros grupos de trabayadores como los llabradores, los esclavos, los trabayadores autónomos o los emplegaos de servicios. Esti significáu del términu ye equivalente al términu inglés de *«blue collar workers»* (trabayadores de pescuezu azul).

El términu *clas obrera* empezó a utilizase n'asturianu mientres la segunda metada del sieglu XIX como traducción de la espresión inglesa *"working class"* (clas trabayadora) qu'alquirió importancia nos primeros escritos socioeconómicos de Karl Marx y Federico Engels. Sociólogos posteriores redefinieron el términu usándolu con sentíos llixeramente distintos que permaneció n'usu hasta los nuesos díes, magar qu'evolucionando nos sos matices y xeneralidá del usu. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Vaya semanita

***Vaya semanita*** ye un programa d'humor emitíu na segunda canal d'Euskal Telebista y producíu por Pausoka. El programa estrenóse n'ETB 2 en setiembre de 2003. 

Dende'l so estrenu, convirtióse nun de los programes de mayor ésitu n'Euskadi. Ye tamién conocíu n'otres partes d'España gracies a les continues menciones en programes de zapping y la difusión al traviés de canales a nivel nacional.

Nel añu 2005, los productores del espaciu vendieron los derechos d'autor a Telecinco pa que crease una versión propia, que pasaría a nomase *[[Agitación + IVA]]*. A finales de 2009, estrenóse en Cuatro la versión nacional del programa, *[[Vaya tropa]]*. 

L'espaciu emítese tamién al traviés de diverses canales de TDT: La Siete (últimes temporaes) y MTV España (primeres temporaes); en plataformas de pagu, Paramount Comedy. Tamién foi emitíu pola desapaecía Veo7.

Dempués de ocho años n'emisión y a dada la baxada d'audiencia rexistrada nel últimu añu, ETB llegó a plantease la idea de cancelar el programa. Finalmente, decidióse por renovar el formatu, prescindiendo de casi tol repartu d'actores, para dái pasu a *Vaya Semanita. Cambio Radical*, onde destaca principalmente l'ausencia de plató y onde tomen únicamente relevancia los sketches.

## Actores
### Primera y segunda temporada

* Óscar Terol 
* Nerea Garmendia
* Iñigo Agirre 
* Alejandro Tejería 
* Andoni Agirregomezkorta
* Gorka Otxoa 
* Elisa Lledó 
* Julian Azkarate 
* Maribel Salas 
* Santi Ugalde 
* Kike Biguri
*KAKI

### Temporaes 3-8
* Andoni Agirregomezkorta. 
* Iker Galartza.
* Javier Antón.
* Itziar Lazkano.
* Laura de la Calle.
* Susana Soleto.
* Manuel Elizondo. 
* Diego Pérez. 
* Ramón Merlo.
* Julián Azkarate. 
* Carlos Urbina. 
* Ángela Moreno. 
* Elisa Lledó.
* Antonio Salazar.
* Raúl Poveda.
* Itziar Atienza.
* Pablo Salaberri.
* Mónica Monferrer.
* Lander Otaola.
* Leire Ruiz.
* Qi Xie.
* Isidoro Fernández.
* Lierni Fresnedo.
* Estibaliz Gabilondo.
* Humberto Gutiérrez.

### Temporada 9
* Javier Antón
* Iker Galartza
* Maribel Salas
* Yannick Vergara
* Miriam Cabeza
* Iñigo Salinero "Txaflas"
* Yago Mateo
* Iván Villanueva
* Mauro Muñiz "Don Mauro"

## Audiencies

## Premios
* Premios ATV 2007, Meyor programa d'entretenimientu autonómicu.
* Premiu Ondas 2006, Meyor programa de televisión.
* Premios ATV 2004, Meyor programa d'entretenimientu autonómicu.
* Premios Iparraguirre-Eusko kultura 2005, Meyor programa de televisión.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina del programa
Tratáu de Lagos

El **Tratáu de Lagos**, robláu'l 28 de mayu de 1975 na ciudá de Lagos (Nixeria), foi'l que dio orixe a la Comunidá Económica d'Estaos del África Occidental (ECOWAS), col envís de promover la cooperación ya integración de los estaos que la formen al traviés de la creación d'una xunión económica y monetaria que favoreza el xorrecimientu económicu y el desenvolvimientu n'África Occidental.

## Estaos parte












– suspendíu de la Comunidá dende'l güelpe d'estáu de 2008
– suspendíu de la Comunidá dende la crisis constitucional nixerina de 2009
– suspendíu de la Comunidá dende les eleiciones de 2010

## Referencies
Skanderborg

**Skanderborg** ye una ciudá nel este de la península de Xutlandia, Dinamarca, a 25 km al suroeste de la ciudá d'Aarhus. En 2012, la ciudá cunta 18.347 habitantes. Ye la sede alministrativa del conceyu de Skanderborg, dientro de la rexón de Xutlandia Central.

## Historia
L'orixe de l'actual ciudá de Skanderborg foi una pequeña llocalidá rural llamada *Skanderup* o *Scandthorp*, que'l so nome provién de *Skandi*: nome d'home, y el sufixu antiguu *-torp*, con significáu de "aldega" o "pobláu". Nel sieglu XII, en tiempos de Valdemar el Grande, nel llugar llevantó un castiellu llamáu Skanderborg, que terminó per dar -y nome a la llocalidá. El sufixu *-borg* significa "castiellu"

El castiellu de Skanderborg foi ampliáu extensivamente por Federico II nel sieglu XVI, y aportó a nel so momentu unu de los castiellos más prominentes de Dinamarca. Sirvió de sede de los gobernadores del rei y como unu de los llugares favoritos de la corte real hasta'l sieglu XVII.

Skanderborg creció gracies al castiellu, y en 1583 recibió privilexos de ciudá comercial (*købstad*), pero la so economía yera realmente pequeña, dependiente de l'artesanía y un insignificante comerciu. Tres les guerres contra Suecia, el castiellu cayó en desgracia y abasnó a la pequeña llocalidá. Magar que dos feries comerciales añales fueron treslladaes dende Ry, establecióse una guarnición de caballería en 1718 y en 1828 creóse nuevamente la provincia de Skanderborg, la economía de Skanderborg tardó n'espuntar. Pa principios del sieglu XIX, anque caltenía'l so privilexu de ciudá comercial, Skanderborg paecía más una llocalidá rural.

La industria llegó a Skanderborg, como a la mayor parte del país, na segunda metá del sieglu XIX. La inauguración del ferrocarril de Xutlandia (*Jyske længdebane*) impulsó la economía y per ende la crecedera de la ciudá. Les sos industria más significativu producíen maquinaría y material de fierro. Magar tou, Skanderborg permaneció a la solombra de la so vecina Aarhus, y dellos de los sos habitantes trabayaben nesta postrera.

Na década de 1960 la industria algamó'l so tope na economía de la ciudá, y esa mesma década empezó a espuntar el sector servicios, coles mesmes que s'algamar la cifra de 11.500 habitantes. Nesta dómina la manufactura de ropa foi la principal industria. En 1970 Skanderborg perdió'l so papel alministrativu al sumir la provincia homónima y quedar integrada na nueva provincia de Aarhus.

Tres un llixeru retrocesu na década de 1970, Skanderborg siguió la so crecedera engullendo los poblaos cercanos, pero coles mesmes empúnxose cada vez a ser un suburbiu de Aarhus, sobremanera cola creación de la *Østjyske Motorvej* (autovía de Xutlandia oriental). Ente que la industria pasa dende entós por una franca regresión, el comerciu amontóse significativamente. Cola reforma municipal de 2007, la ciudá cobró nuevamente cierta importancia al ser escoyida sede del nuevu conceyu de Skanderborg.

## Referencies

* 
* 
*
Wilco

**Wilco** ye una banda de rock alternativu de Chicago, Illinois, Estaos Xuníos, formada en 1994 polos miembros restantes de la banda de ''country'' alternativu Uncle Tupelo pocu dempués de la marcha del cantante Jay Farrar. La formación de Wilco sufrió diversos cambeos dende la so formación, con namái'l vocalista/compositor Jeff Tweedy y el baxista John Stirratt como miembros fixos dende l'entamu. Dende principios de 2004, el restu de la banda consta del guitarrista Nels Cline, los multiinstrumentistes Pat Sansone y Mikael Jorgensen, y la batería Glenn Kotche. Llanzaron al mercáu siete discos d'estudiu, un álbum en direutu y tres collaboraciones: dos con Billy Bragg y unu con The Minus 5.

La música de Wilco inspiróse nuna amplia gama d'artistes y estilos, ente ellos Bill Fay y Television, arriendes de sirvir d'influencia pa delles otres bandes de rock alternativu. Nel so álbum debú **A.M.** (1995), siguieron l'estilu *country* alternativu de Uncle Tupelo, ente que nos sos posteriores discos esploraron aspeutos más esperimentales, tocando estilos como'l rock alternativu y el pop más clásicu.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu oficial de Wilco
* Wilco Base de datos interactiva de los repertorios
* Wilco Archivu de lletres
OLPC

**OLPC** (del inglés *One Laptop Per Child*, n'español *Un portátil por neñu*), ye'l nome d'un proyeutu centráu na distribución d'un PC fabricáu col propósitu d'apurrir a cualquier neñu del mundu conocencia y accesu a la teunoloxía de la información como formes modernes d'educación. El proyeutu cuenta col sofitu y collaboración de Google, AMD, Red Hat, News Corp, Brightstar Corp y otres empreses.

El portátil ta basáu nuna plataforma GNU/Linux, y ye eficiente nel usu de la enerxía, de mou que con un preséu mecánicu de tipu manivela pue xenerar abonda enerxía pal so funcionamientu. Un preséu de coneutividá inalámbrica dexa que los aparatos se coneuten ente ellos y tamién a Internet dende cualquier sitiu. Estos portátiles van vendese primeramente a los gobiernos y van dase a los neños nes escueles sol principiu: "un ordenador pa cada neñu".

*El portátil de [[100]] [[dólar]]es*, como se conoz en términos coloquiales, a fecha d'avientu de 2007 vendíase n'Estaos Xuníos por pareyes por 199.5$ cada ún nel **programa G1G1** (*Get One Give One*, "Merca ún, dona otru"), y tamién al traviés de la so canal de venta, pa la que se diseñó, la compra por gobiernos de países en desenvolvimientu.

El OLPC desendólcase pola organización *«One Laptop Per Child»*. La OLPC ye una organización ensin ánimu d'arriquecimientu con se en Delaware, creada por catedráticos del Llaboratoriu de Multimedia del MIT pa diseñar, fabricar y distribuyir estos ordenadores portátiles.

A esti ordenador portátil **XO** tamién se-y conoz como *La máquina verde*. Los promotores del proyeutu quieren dexar claro que nun ye un productu creáu pa vender (en principiu), sinón que ye, enantes que nada, un proyeutu educativu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Goy

***Goy*** (n'hebréu גוי) ye una pallabra treslliterada del hebréu que significa lliteralmente «nación». Históricamente y hasta anguaño utilizóse como sinónimu de «non xudíu», asemeyáu al términu actual de «foriatu», «estranxeru». 

## Na Biblia
El primer usu rexistráu de *goy* –en plural *goyim*– apaez nel Pentateucu en Bereshit/Xénesis 10:5, en referencia a naciones ayenes a Israel, onde se promete a Abraham que los sos descendientes van formar un *goy gadol*. Esta pallabra o los sos derivaos úsase en 550 ocasiones nel *[[Tanak]]* (Biblia hebrea).

## Como grupu
Pa los xudíos, tolos *goyim* son descendientes de Noé y los sos fíos, y p'agradar a Dios tienen de siguir los siete preceutos de les naciones.
Visnú

**Visnú** ye un dios hindú:

* *viṣṇu*, nel sistema AITS (alfabetu internacional pa la treslliteración del sánscritu).
* विष्णु, n'escritura devanágari del sánscritu.
* Pronunciación: /víshnu/.
** La pronunciación usual asturiana ye /visnú/.
* Etimoloxía: podría significar ‘omnipenetrante’ o ‘trabayador’ en dalguna forma de sánscritu antiguu (nel *[[Rig-veda]]*, testu de mediaos del II e.C..).
** Tamién podría significar ‘omnipresente’.

## Referencies
Adorable

**Adorable** foi una banda británica de principios de los noventa compuesta por:
* Piotr Fijalkowski (*voz, guitarra*)
* Robert Dillam (guitarra)
* Wil (baxu)
* Kevin Gritton (batería).

Formada en 1991 en Coventry, Inglaterra, Adorable foi una efímera agrupación con dos discos aclamaos pola crítica y el públicu pero ensin la reconocencia masiva y económica que merecíen. Probablemente la razón debióse a qu'Adorable atopábase nel momentu equivocáu, ye dicir debaxo de la fola del nuevu swingin london, el brit pop nel so meyor momentu (Oasis, Blur, Suede)

Magar yeren de Coventry, lo qu'implica que podía identificáse-yos coles bandes d'esi circuitu (*Slowdive, Lush, Ride*), el so soníu Shoegaze yera más deriváu al rock de guitarres que caracterizó'l primer discu d'Oasis, *Definitively Maybe*.

Depués de dos bonos discos, el sellu *Creation* abandonólos en 1994 poles baxes ventes y la banda llamentablemente, dexó d'esistir. 

## Discografía
* *[[Against Perfection]]* (Creation / CRE 138) - Marzu 1993 - 
* *[[Fake]]* (Creation / CRE 165) - Setiembre 1994
* ** (Cherry Red / CDMRED327) - Xineru 2008

### Singles
* "Sunshine Smile" (Creation / CRE 127) - Abril 1992
* "I ell Be Your Saint" (Creation / CRE 133) - Xunetu 1992
* "Homeboy" (Creation / CRE 140) - Ochobre 1992
* "Sistine Chapel Ceiling" (Creation / CRE 153) - Xineru 1993
* "Favourite Fallen Idol" (Creation / CRE 159) - Abril 1993
* "Kangaroo Court" (Creation / CRE 172) - Abril 1994
* "Vendetta" (Creation / CRE 177) - Setiembre 1994

## Referencies

## Enllaces esternos
Bardaguera

**Bardagera** pue referise a:
* El nome común de la planta ***[[Salix atrocinerea]].
* El nome común de la planta ***Salix salviifolia.
## Referencies

## Enllaces esternos
Weldon Spring (Missouri)

**Weldon Spring** ye una ciudá allugada nel condáu de St. Charles nel estáu d'Estaos Xuníos de Missouri. Nel Censu de 2010 tenía una población de 5443 habitantes y una densidá poblacional de 275,32 persones per km². 

## Xeografía
Weldon Spring alcuéntrase allugada nes coordenaes . Según la Oficina del Censu de los Estaos Xuníos, Weldon Spring tien una superficie total de 19.77 km², de la cual 19.44 km² correspuenden a tierra firme y (1.66%) 0.33 km² ye agua.

## Demografía
Según el censu de 2010, había 5443 persones morando en Weldon Spring. La densidá de población yera de 275,32 hab./km². De los 5443 habitantes, Weldon Spring taba compuestu por un 95.54% de persones de raza blanca, el 1.38% yeren afroamericanos, el 0.09% amerindios, el 1.93% asiáticos, el 0.31% yeren d'otres races y el 0.75% pertenecíen a dos o más races. Del total de la población el 0.96% yeren hispanos o llatinos de cualquier raza.

## Referencies

## Enllaces esternos
Visnuismu

Nel marcu del hinduismu, el **vaisnavismu** (davezu como **visnuismu**) ye una antigua relixón monoteísta, que'l so dios principal ye Visnú o Krisná.

## Diferencies con otros credos hinduistes
El vaisnavismu contrapónse a los otros dos credos principales del hinduismu:
*el shivaísmu (qu'adora al dios Śivá) y 
*el śaktismu (qu'adora a la diosa Kali).

Tamién s'opón a la doctrina aduaita vedanta (los *[[jñana|gñani]]s*, qu'estudien al Brahman impersonal).

## Credos vaisnaves modernos

***Ramanuyas**: fundaos por Ramanuyá Acharia (1077-1157). Una peculiaridá d'esta doctrina ye la escrupulosa preparación y privacidá de les sos comíes.
***Madhuas**: fundaos por un brahmán kanarés denomáu Madhu Acharia (1238-1317).
***Vállabhas**: fundaos pol relixosu Vallabha Acharia (1479-1531). Considerar los epicúreos de la India, por cuenta de la so doctrina en contra del sufrimientu.
***[[Gaudiyas|Gaudías]]** (‘bengalíes’): fundáu pol santu bengalí Chaitania (1486-1532), a quien los sos siguidores consideraben una encarnación combinada del dios pregueru Krisná y la diosa preguera Radhá. La so doctrina principal ta basada nel bhakti (devoción a Krisná), un amor tan fuerte que superaría'l conceutu de discriminación ente castes.
** N'Occidente, una parte d'esta rama *gaudíia* del vaisnavismu volvióse bien conocida a partir de los años sesenta al traviés del movimientu Hare Krishna.

### Credos minoritarios
*Nimbarka (sieglu XII)
*Ramananda (1400-1470 aprox.)
*Kabir (1440-1518)
*Gurú Nanak (1469-1539, fundador del sijismu).
*Suami Narayana (1781-1830)

## Los vaisnaves como adoradores de Krisná y non de Visnú
El términu *vaisnava* como ‘adorador de Visnú’ utilízase namái nel sur de la India. Nel restu del país (y nel restu del mundu), el términu pasó a significar ‘devotu de Krisná’ (Ello ye que tendría d'utilizase'l términu “krisnaíta” o “krisnaísta”).
Quesu de Xinestosu

El **quesu de Xinestosu** o **Queisu-i Xinistosu** ye unu de los quesos tradicionales ellaboraos n'Asturies.

## Ellaboración
Esti quesu antiguamente de cabra y oveya fabrícase anguaño con lleche de vaca. 
La lleche acabante de catar sálase y améstase-y el cuayu. Depués de cuayar córtase y métese nos moldes. Pasados tres díes rectifícase de sal y amásase la pasta resultante. Una vez amasao prénsase llateralmente a lo llargo d'otros trés díes. Una vez acabáu'l prensáu ponse a curar nun ambiente secu de tres a cuatro selmanes.

## Carauterístiques
La producción d'esti quesu anguaño ta casi desaparecida si bien dende instancies oficiales ta tratanse de da-y un nuevu puxu. La so producción remóntase a la treshumancia que se facía na zona hacia Castiella y Extremadura que traíen los moldes d'espartu colos que se prensaba'l quesu. Taba ellaboráu polos pastores cola lleche de les sos oveyes y cabres.

Ye un quesu grasu y semiblandu de forma tronconiforme colos llaterales cóncavos de tamañu inferior al kilo. L'interior ye blanco amarillento y la corteza ye amarillo claro.

## Zona d'ellaboración
La zona d'ellaboración d'esti quesu reduzse cuasi esclusivamente al pueblu de Xinestosu nel conceyu de Cangas del Narcea.

## Ver tamién
* Quesos d'Asturies

## Referencies
Basílica de la Dorada de Toulouse

La ilesia de **La Dorada** ( o *Sainte-Marie de la Daurade*) ye una basílica católica de la ciudá francesa de Toulouse (departamentu d'Alta Garona). Alcuéntrase asitiada na vera este del ríu Garona xunto al edificiu de Belles Artes y el muelle de La Dorada. 

Trátase d'un edificiu relativamente modernu construyíu ente 1764 y 1883 pa sustituyir l'antigua ilesia románica qu'amenaciaba ruina. Sicasí, el llugar qu'ocupa foi dedicáu al cultu dende la dómina romana y enantes d'allugase la primer ilesia cristiana foi un templu consagráu a Apolu. De fechu la basílica acovez una de les reliquies cristianes más antigües de la ciudá, la *Vierge Noire*.

## La Virxe Negra
Esisten dellos centenares censaos de vírxenes negres (la mayor parte d'orixe románicu y alcontraes na cuenca occidental del Mediterraneu). Una d'elles ye la Virxe Negra de la Dorada, a la que l'edificiu debe'l so nome primixeniu (*Santa María de Toulouse*) anque dempués denomaríase-y *Daurade* (de *"Deaurata"*) polos mosaicos cubiertos d'oru que contenía.

Esta estatua de madera ye bien venerada polos tolosanos (en particular poles muyeres encintes) magar que la orixinal del sieglu X foi robada nel XIV y la so sustituta quemada na plaza del Capitoliu mientres la Revolución francesa de 1799. L'actual talla data de 1807.

## Referencies

## Enllaces esternos
República d'Obreros y Campesinos d'Asturies

La **República d'Obreros y Campesinos d'Asturies** (delles, tamién denomada como ***República Socialista d'Asturies***) foi'l réxime políticu que s'organizó na parte central d'Asturies nel periodu qu'abarca dende'l 5 d'ochobre de 1934, data na qu'anició la Revolución d'Asturies, al 18 d'ochobre d'esi mesmu añu, data na que los trabayadores asturianos rindiéronse al exércitu de la República Española, baxo'l gobiernu de los Radicales d'Lerroux y la CEDA.

## Historia
Nel contestu de la Segunda República Española, n'ochobre de 1934 el partíu conservador CEDA entró a formar parte del gobiernu radical republicanu baxo la presidencia d'Alejandro Lerroux. Pa numberosos sectores de la izquierda española ello suponía'l primer pasu pal establecimientu d'un gobiernu fascista n'España, dao que la CEDA nun se declaraba fiel a la República y la dialéutica del so cabezaleru, José María Gil-Robles, yera mui asemeyada a la de los fascismos europeos.

En toa España preparáronse estremaes aiciones en rempuesta a esti desasosiegu, anque n'Asturies la rempuesta obrera diba alganzar el grau d'auténtica rebelión. Ésta preparóse cuidadosamente per toa Asturies, col cuartel xeneral de la mesma n'Uviéu, a la postre capital asturiana. Los mineros taben bien organizaos pa cuando la mañana del 5 d'ochobre de 1934 escomenzó ésta: Cuntaben con numberoses armes, dinamita y con comités conxuntos de trabayadores pa dirixir les sos actividaes. Haza les ocho y media d'esi día proclamóse dende'l balcón de la casa conceyu de Mieres por Manuel Grossi Mieres de la *República Socialista*.

Tres la proclamación de la República Socialista, tomó'l poder un Comité Revolucionariu qu'exerció'l poder políticu de la zona controlada polos revolucionarios, llegando a esistir hasta trés comités colos sos respeutivos presidentes:

* Ramón González Peña; presidente del primer comité.
* Teodomiro Menéndez; presidente del segundo comité.
* Belarmino Tomás; presidente del tercer y últimu comité.

Foi proclamáu n'Uviéu pol comité revolucionariu compuestu poles distintes fuercies de l'Alianza Obrera qu'apoyaba y preparaba la revolución. Les fábriques d'armes (especialmente la de Trubia) fueron tomaes y se punxeron a producir día y nueche, mentres se llegó a constituyir un *Exércitu Roxu* qu'algamó cifres de 30.000 efeutivos.

La revolución asturiana viose práuticamente abandonada pol restu del movimientu obreru n'España, polo que'l gobiernu de Madrid pudo reprimila fácilmente. Nos momentos finales de la revolución, Belarmino Tomás fadría un llamáu a los obreros y mineros pa poner fin a la llucha:

Tres la derrota militar y la rendición énte'l xeneral Franco desapaecía esti Estáu de curtia duración.

## Referencies
7. Manuel Grossi Mier. Diarios de la Insurreción de Octubre, páx. 26
L'Alto la Ilesia

**L'Alto la Ilesia** ye una entidá de población de la parroquia d'El Pieloro, nel conceyu asturianu de Carreño.

L'INE establez que **L'Alto la Ilesia** ye una aldega de . El so códigu de referencia ye 33 014 090100 . 

Alcuéntrase a una distancia de Candás, capital del conceyu, de 4 km. Tien una altitú máxima de 120 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 16 viviendes principales. 

## Topónimu
Xosé Lluis García Ariasfala de delles fórmules relatives al cultu cristianu que s'apliquen a la toponimia asturiana, ente elles, les que falen del términu "Ilesia" y tamién, na estaya "Altu, Oteru" refiérse direutamente a esti topónimu:
:"pue apaecer como primer elementu nominal d'un compuestu, **L’Alto la Ilesia (Cñ)**;"

## Sitios d'interés

### Ilesia de Santa María d'El Pieloro
Santa María d'El Pieloro ye'l templu románicu más importante del conceyu, declaráu Bien d'Interés Cultural. 

La nave del cuerpu principal ta fechada nel sieglu XIII y, ente los sieglos XIII y XIV, construyóse la Capiella Mayor protogótica, que sustituyera l'ábside románicu. Nel sieglu XVI, llevantóse la capiella la Nuestra Señora de les Nieves, adosada al llau Sur de la Capiella Mayor. De dómina barroca son la construcción del campanariu y el pórticu, amás de la sacristía, onde taba la capiella de la Nuestra Señora de les Nieves.

La ilesia amburó cuando la Guerra Civil Española, perdiéndose la coleición de retablos barrocos qu'abellugaba: El Retablu de la Capiella Mayor (1716), el Retablu del Santísimu Cristu (1709), el Retablu de San Blas (1726) y el Retablu de la Nuestra Señora de les Nieves. En 1939, Luis Menéndez Pidal redautó el proyeutu de reconstrucción de la ilesia, que se fizo durante la década de 1940. Nueves restauraciones, mientres los años 80 y 90, dexaron la ilesia col aspeutu actual.

## Referencies

## Enllaces esternos
Los Caleros

**Los Caleros** ye una entidá de población de la parroquia d'El Pieloro, nel conceyu asturianu de Carreño.

L'INE establez que **Los Caleros** ye una casería de . El so códigu de referencia ye 33 014 090300 .

Alcuéntrase a una distancia de Candás, capital del conceyu, de 3,50 km. Tien una altitú máxima de 135 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 1 vivienda principal.

## Toponimia
Xosé Lluis García Ariasdiz respeuto a "Los Caleros":
:"Pero la raíz prerromana pudo, en determinaos casos, confluyir cola que presentaba la pallabra llatina CALEM, orixinada en calx, calcis ‘cal'. Resulta difícil, de toes manees, distinguir cuándo se trata d'una cosa o otra. Sólo la observación del terrén podrá dicimos si se ta énte un xenérico ‘piedra’ o ‘piedra de cal'; y, sólo esa observación, indicaranos si tal caleru fue un fornu cal o, cencillamente, un conxunto piedras, un pedreru.

:Ye ésa la única manera de atalantar, probablemente, el sentíu que convendría a Calera (Cñ), **Los Caleros** (Xx, **Cñ**)."

## Referencies

## Enllaces esternos
Banshee (dixebra)

El términu *banshee* pue referise a:

* Les Banshee, personaxes de la mitoloxía irlandesa.
* Banshee (software), un reproductor multimedia de códigu abiertu.

## Referencies
Banshee (software)

**Banshee** ye un reproductor d'audiu pa sistemes operativos Linux y Apple Mac OS X. Desendólcase usando Mono y Gtk#. Amás usa la plataforma multimedia GStreamer pa reproducir, codificar y decodificar formatos tales como Ogg, MP3 y otros. 

Banshee pue reproducir ya importar CD d'audio y reproducir y sincronizar la coleición con iPod. Adicionalmente, ye capaz d'unviar los cantares reproducíos pa compartir gustos musicales en Last.fm, asina como la posibilidá d'escuchar la radio d'esti serviciu. Tamién soporta calificación de cantares (d'una a cinco estrelles), reproducción de videu (magar qu'esti escarez munches opciones, como la de subtítulos), descarga y reproducción de podcasts, radios y la descarga automática de carátules. Soporta estensiones, que dexen da-y otres funciones, como por casu buscar la lletra d'un cantar. Otra carauterística ye la posibilidá de crear llistes de reproducción, tanto estátiques como intelixentes. Banshee distribúise baxo los términos de la llicencia MIT.

Banshee considérase software multiplataforma, teniendo versiones oficiales pa GNU/Linux (estables), Mac OS X (beta) y Microsoft Windows (alfa).

Esiste versión en llingua asturiana

## Referencies

## Ver tamién
* Rhythmbox
* VLC media player
* Amarok
* Totem
* Audacious Media Player
* Last.fm
* Listen
* Exaile
* Decibel Audio Player

## Enllaces esternos

* Sitiu web oficial de Banshee  (n'inglés)
El Cellero

**El Cellero** ye una entidá de población de la parroquia d'El Pieloro, nel conceyu asturianu de Carreño.

L'INE establez que **El Cellero** ye una aldega de . El so códigu de referencia ye 33 014 090400 . 

Alcuéntrase a una distancia de Candás, capital del conceyu, de 5 km. Tien una altitú máxima de 141 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 1 vivienda principal. 

## Topónimu
Escribe Xosé Lluis García Arias:
:"Del términu emparentáu CELLARIUM ‘bodega’ siguió l'ast. "celleru" ‘graneru’, ‘almacén’ y tamién ‘güerto’, ‘tierra de cultivu’, aceición ésta que se documenta en 1287 cuando escriben: “que lantedes el nostro cellero de Santa Maria de Tiniana”.

:Ensin dubia, col mesmu términu hubo designase tanto'l llugar d'almacenamientu de los productos collechaos como'l conxuntu de tierres que producíen los frutos posteriormente guardaos nel celleru. Toponímicamente vive anguaño n**'El Cellero (Cñ)**, Celleiros, monte de Torrebarriu (Babia). También nel diminutivu Celleiricu (Tb)."

## Referencies

## Enllaces esternos
Llaneces (El Pieloro)

**Llaneces** ye una casería de la parroquia d'El Pieloro, nel conceyu asturianu de Carreño.

L'INE establez que **Llaneces** ye una casería de . El so códigu de referencia ye 33 014 090700 .

Alcuéntrase a una distancia de Candás, capital del conceyu, de 3,30 km. Tien una altitú máxima de 122 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 4 viviendes principales.

## Topónimu
Desplica Xosé Lluis García Arias el topónimu asina:
:"Una pallabra n'evidente rellación con "planum" es PL¯ANITIEM ‘llanura’, los sos continuadores plurales en nuestra toponimia sedrían:

:**Llaneces** (Cl, Vv, Xx, **Cñ**, Si), llaneces de Rellanos (Ti), Yaneces (Llg, Mi), Yaneces de Pedriego (Sr), Chaneces (Sm), Llaeces (An), etc."

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
El Llano (El Pieloro)

**El Llano** ye una entidá de población de la parroquia d'El Pieloro, nel conceyu asturianu de Carreño.

L'INE establez qu**'El Llano** ye una casería de . El so códigu de referencia ye 33 014 090800 . 

Alcuéntrase a una distancia de Candás, capital del conceyu, de 4,30 km. Tien una altitú máxima de 117 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 6 viviendes principales. 

## Topónimu
Escribe Xosé Lluis García Arias, al falar de "Llanera, Llanes":
:"Llanu, llanu, yanu, yyanu o chanu son toes elles espresiones asturianes que, según les zones y xunto coles sos variantes femenines, provienen del llatín PL¯ANUS, A, UM ‘llanu’, de gran rendimientu toponímicu como nomes y axetivos. Apaecen exemplos abundantísimos como:

:El Llano (Xx, Uv), **El Llanu** (Co, Vv, **Cñ**, Cr, Is, Cd), El Chanu (Vd), Llano (Qu), Chanu (Cn), Llanu (Co), El Yyanu (Ti), El Chao (Ef), O Chao (Ss), etc."

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
San Zabornín (El Pieloro)

**San Zabornín** ye una entidá de población de la parroquia d'El Pieloro, nel conceyu asturianu de Carreño.

L'INE establez que **San Zabornín** ye un llugar de . El so códigu de referencia ye 33 014 091200 . 

Alcuéntrase a una distancia de Candás, capital del conceyu, de 4,30 km. Tien una altitú máxima de 90 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 4 viviendes principales. 

## Topónimu
Escribe Xosé Lluis García Arias, fala de los nomes de llugar derivaos de nomes de santos y desplica:
:"SANCTI SATURNINI: San Zabornín (Is), San Zornín (Vv) y **San Zabornín**, este último, pueblo que pertenece a las parroquias de Pieloro **(Cñ)** y Cardo (Cñ), aparece documentáu “Sancti Saturnini”"

## Sitios d'interés

### Casa Lluisa
Tamién nomada "Casa de los González Pola", ye una casa mariñana de piedra con portalón central, cola cocina y la habitación caúna a un llau la entrada y la corte, cola teneda enriba, al fondu. Na fachada, l'escudu de los González Pola.

Asitiada nesti barriu, data del sieglu XVI. Dende l'añu 40, fuera chigre-tienda, hasta que morrió nos 80 l'últimu habitante, José Ramón Suárez, pa de l'actual propietaria de la casa Mª Luisa Suárez Suárez.

L'estáu de conservación ye permalu.

### Fonte la Pipera
Esta fonte y llavaderu tien una estructura en forma de "L" y el cañu nel vértiz, tando rematada por un frontón. Tien cuatro llavaderes y un pilón que, tal vez, usárase como bebederu.

### Bolera de batiente de San Zabornín
Remocicada nel añu 2002, esta bolera tien instalaciones qu'inclúin una pista tillada con madera. Cuenta con illuminación propia pa facilitar el so uso nocherniegu. 

Ye la sede de la Peña Bolística de San Zabornín y alcuéntrase nesti barriu.

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
La Xunca

**La Xunca** ye una entidá de población de la parroquia d'El Pieloro, nel conceyu asturianu de Carreño.

L'INE establez que **La Xunca ** ye una casería de . El so códigu de referencia ye 33 014 091100 . 

Alcuéntrase a una distancia de Candás, capital del conceyu, de 3,50 km. Tien una altitú máxima de 60 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 4 viviendes principales. 

## Topónimu
Xosé Lluis García Arias desplica esti topónimu al falar de "La Xuncar":
:"El xuncu, xúncalu, xúnculu o xunglu, del lat. IUNCUM ‘xuncu’ (EM), apaez en Xuncu (Rs), con una variante aparentemente femenina **La Xunca (Cñ)**. Dende xuncu fórmase l'abundativu La Xunquera (Cñ, Mn)."

## Referencies

## Enllaces esternos
Servando Ovies

**Servando José Florentino Ovies Rodríguez**  foi un comerciante asturianu que morrió nel naufraxu del Titanic.

**Servando** emigró a Cuba y algamó fortuna como comerciante, siendo xerente de la empresa *El Palacio de Cristal*, de L'Habana, fundada por asturianos.

Depués d'un viaxe a Asturies a ver a la so familia, Servando torna a Cuba a bordu del "Titanic", embarcando nel puertu de Cherbourg. Depués del naufraxu el so cuerpu foi rescatáu y enterráu nel cementeriu de Halifax (Nueva Escocia, Canadá), por más qu'investigaciones recientes cuestionen que'l cuerpu enterráu ellí seya'l de Servando. 

## Referencies

## Enllaces esternos
* Ficha de Servando Ovies na ''Enciclopedia Titánica
Organización de Naciones y Pueblos Non Representaos

La **Organización de Naciones y Pueblos Non Representaos** (conocida n'inglés como ***Unrepresented Nations and Peoples Organization*** o pola sigla **UNPO**) ye una organización internacional formada por poblaciones indíxenes, minoríes y territorios non soberanos o ocupaos. Foi fundada en 1991 en L'Haya, Países Baxos, por 15 Pueblos y Naciones al envís d'afalar un espaciu internacional de diálogu. Participa tamién na resolución pacífica de conflictos qu'afecten a los sos miembros.

La UNPO ye un miembru activo en delles instancies internacionales, como la Comisión de Derechos Humanos de la ONX. 

La non violencia, la democracia, l'autodetermín, l'ambientalismu y los derechos humanos son los cinco principios centrales de la organización.

## Miembros
La que vien darréu ye la llista de 47 miembros de la páxina *Nations & People* del sitiu web de la UNPO  (n'avientu de 2011), incluyendo la organización afiliada que representa a cada miembru y la data en que caún entró na UNPO. (los miembros orixinales n'azul):

### Miembros anteriores
Fueron miembros, pero algamaron llueu la so independencia y reconocencia nes Naciones Xuníes:

*  Estonia (independiente en 1991)
*  Letonia (independiente en 1991)
*  Armenia (independiente en 1991)
*  Xeorxa (independiente en 1991) 
*  Paláu (independiente en 1994) 
*  Timor Oriental (independiente en 2002)

#### Ex-miembros
Estos pueblos fueron miembros; pero abandonaron la organización por delles razones.

* Aceh
* Albanos de Macedonia
* Bashkortostán
* Birmania (Conseyu Nacional de la Xunión de Birmania)
* Bosniacos sandžak
* Bougainville
* Buriatia
* Cabinda
* Chechenia
* Chuvasia
* Cumuco
* Escania
* Gagauzia
* Ingusetia
* Inkeri
* Khalistán
* Komi
* Lakota
* Maohi
* Mari
* Nación Dene del Ríu Búfalu
* Nueva Guinea Occidental
* Nuxálk
* Rusyns
* Sajá
* Talyshi
* Tatarstan
* Tuvá

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu web oficial de la UNPO
Círculu (dixebra)

El términu *círculu* pue referise a:

* Círculu horariu o meridianu celeste d'un astru, que ye'l círculu máximu que pasa pel astru y los polos celestes.
* Círculu (xeometría), que ye'l conxuntu de tolos puntos d'un planu que s'alcuentren dientru de la circunferencia.

## Referencies