Arratzu

**Arrazua** o **Arrazua de Vizcaya** (n'eusquera y oficialmente ***Arratzu***), ye un conceyu de la provincia de Vizcaya, País Vascu (España). El 100% de la so superficie forma parte de la Reserva de la Biosfera de Urdaibai reconocida pola Unesco.

Arrazua ye la llocalidá natal del periodista Manuel Leguineche.

## Topónimu
La parroquia de **Santu Tomás de Arrazua** y con ella entiéndese que tamién la anteiglesia fueron fundaes nel sieglu XIII pol dueñu de la casa solar de Arrazua, de la que tomaríen el so nome.

Ye bien probable que **Arrazua** etimológicamente signifique *el muradal*, del vascu *arro* (ribayu), el sufixu *-tzu* qu'indica bayura y l'artículu *-a*.

Tradicionalmente denomináu **Arrazua**, el conceyu tomó la denominación de **Arrazua de Vizcaya** na década de 1910 a iniciativa d'una propuesta de la Real Sociedá Xeográfica, que pretendía acabar n'España cola esistencia de conceyos que tuvieren la mesma denominación oficial. Esistía entós daquella un conceyu homónimu, denomináu tamién Arrazua na provincia d'Álava. Pocos años más tarde el Arrazua alavés acabaríen integráu nel actual conceyu d'Arrazua-Ubarrundia.

En eusquera el nome del conceyu pronúnciase **Arratzu**. Cuando en 1993 el conceyu recuperó la so independencia al desanexonase de Gernika-Lumo, establecióse *Arratzu* como denominación oficial única.

## Barrios
Según l'INE, Arrazua componer de los siguientes nucleos de población (datos de población de 2015):
* **Barroeta** (24 hab.)
* **Barrutia** (39 hab.)
* **Elexalde** (24 hab.)
* **Gorozika** (45 hab.)
* **Loiola** (114 hab.)
* **Monte** (1 hab.)
* **Uarka** (67 hab.)
* **Zabala-Belendiz** (53 hab.)
* **Zubiate** (39 hab.)
## Política y alministración



### Eleiciones municipales 2015
Cuatro partíos presentaron candidatura a l'alcaldía nes pasaes eleiciones municipales; EAJ-PNV, (EH Bildu), PSE-EE y PP. Estos fueron los resultaos:

* Eusko Alderdi Jeltzalea - Partíu Nacionalista Vascu : 194 votos (5 conceyales)
* (EH Bildu): 94 votos (2 conceyales)
* PSE-EE : 0 votos (0 conceyales)
* Partíu Popular : 0 votos (0 conceyales)

Esto dio como ganador a la PNV. La coalición independentista EH-Bildu llogró 2 escaños, ente que PSE-EE y Populares nun llograron representación, yá que nun collecharon nin un votu en tola llocalidá.

## Llugares d'interés

* **Santuariu Protohistóricu de Gastiburu**, próximu al oppidum de Marulueza (tamién conocíu como castru del Arrola) asitiáu en Nabarniz. El Santuariu de Gastiburu data de la Edá del Fierro (de xuru del sieglu III e.C.), y ye consideráu un conxuntu arquiteutónicu únicu na bibliografía aqueológica. Construyíu con piedra y magre y reforzáu con un complexu treme de tueros, nél hanse atopáu cuatro estructures alredor d'una plaza central, amás d'una alliniación d'otros trés construcciones circulares. La so finalidá, según l'equipu d'autor del so descubrimientu y estudiu mientres diecisisete años lideráu por Luis Valdés, sería afitar el calendariu estacional.

* **Ilesia de [[Tomás l'Apóstol Santu Tomás]]**: allugada nuna pequeña llomba en *Eleizalde*. La nave foi construyida escontra 1530. En 1772 J. Iturburu realizó los sofitos del coru, y nos años siguientes a 1819 J.B. Belaunzaran les bóvedes baídas1 (sofitaes nes actuales columnes), dando coles mesmes una nueva lluz al tiemplo al abrir trés baldíos termales. La torre de campanes y el pórticu perimétricu daten del sieglu XVIII, y la influyencia neoclásica ye visible coles mesmes na casa asitiada xunto a la ilesia. Caltiénse'l so accesu natural, por aciu el camín de la vía crucis hasta lo alto de la llomba onde s'atopa.

* **[[presa d'agua|Presa]] d'Uarka**, allugada en *Uarka*. Gracies a ella, la zona yá disponía de distribución de corriente llétrica a principios del sieglu XX. Anguaño, la enerxía llograda ye utilizada por una pequeña empresa próxima.

* **Antigua Escuela**, allugada en *Loiola*, xunto al Conceyu y el frontón. Anguaño ye un centru multifuncional pa cultura y ociu, y ye onde s'atopa'l consultoriu médicu d'Osakidetza na llocalidá.

## Personaxes célebres

* **Martín Ruiz de Zubiate** (sieglu XVI): escultor.
* **Ochoa de Arranotegui, Juan** (¿?-1566): arquiteutu.
* **[[Pedro Pascual Gandarias]]** (1848-1901): industrial. Unu de los principales artífices de la industrialización de Vizcaya na segunda metá del sieglu XIX.
* **Juan Bautista Bilbao, ''Batxi*** (1887-1916): marineru, escritor y cronista.
* *'Manu Leguineche** (1941-2014): periodista y escritor.
* **Joseba Lakarra''' (1962): filólogu especializáu na historia del eusquera.

## Referencies

## Enllaces esternos