Vulpecula

**Vulpecula**, La rapiega o La Raposilla, ye una pequeña constelación del norte allugada en mediu del Triángulu de branu, al norte de Sagitta y Delphinus. Nun contién nenguna estrella brillosa.

## Carauterístiques destacables
Magar escarecer d'estrelles brilloses —α Vulpeculae, la más brillosa, apenes algama magnitú 4,4— nesta constelación tuvieron llugar dalgunos de los afitaos clave de l'astronomía.
Ente ellos cabo destacar el descubrimientu en 1967 del primer púlsar, PSR B1919+21, alcontráu en Vulpecula; primero que la naturaleza de la señal fora determinada, los investigadores, Jocelyn Bell y el so supervisor Ph.D Antony Hewish, consideraron seriamente la posibilidá de vida estraterrestre.
Tamién PSR B1937+21, el primer púlsar de milisegundos descubiertu (en 1982), alcontrar a namái unos pocos graos de PSR B1919+21.

α Vulpeculae, que recibe'l nome d'Anser, ye una xigante colorada de tipu espectral M0III. Ye una estrella fría con una temperatura efectivo de 3850 K y un radiu 53 vegaes mayor que'l radiu solar.
Amás, hai dos estrelles na constelación con sistemes planetarios, HD 188015 y HD 189733. El planeta que orbita esta última estrella, HD 189773 b, contién cantidaes significatives d'agua na so atmósfera, según osíxenu y metanu.

Otru oxetu d'interés ye Gliese 794, una de les nanes blanques más calientes y nueves a menos de 20 pársecs del sistema solar. Tien una temperatura de 20&nbsp;700 K y una edá envalorada —como remanente estelar— de namái 60 millones d'años.

Ente los oxetos de cielu fondu, destaca la nebulosa planetaria M27 o Nebulosa Dumbbell, la primera nebulosa d'esti tipu que foi afayada (por Charles Messier en 1764). La so estrella central, una nana blanca, tien un radiu envaloráu igual al 5,5% del radiu solar, siendo la nana blanca más grande que se conoz.

En Vulpecula puede reparase la galaxa elíptica NGC 7052. Col telescopiu espacial Hubble afayóse un gruesu discu de polvu de 3700 años lluz de diámetru; piénsase que pue ser el remanente d'un choque galácticu nel pasáu.

## Estrelles principales

* α Vulpeculae (Anser), de magnitú visual 4,44, una xigante colorada a 297 años lluz del sistema solar.
* 1 Vulpeculae, subxigante blancu-azulada de magnitú 4,76.
* 3 Vulpeculae, xigante azul de magnitú 5,22; ye una estrella B pulsante lenta (SPB).
* 13 Vulpeculae, tercer estrella más brillosa de la constelación con magnitú 4,58; ye una estrella doble que la so componente principal ye una xigante blancu-azulada.
* 15 Vulpeculae (NT Vulpeculae), variable del tipu Alfa2 Canum Venaticorum, estrella de color blancu.
* 21 Vulpeculae (NU Vulpeculae), variable Delta Scuti de magnitú 5,20.
* 23 Vulpeculae, la segunda estrella en rellumu con magnitú 4,52, una xigante naranxa.
* 28 Vulpeculae, subxigante blancu-azulada de magnitú 5,04.
* 29 Vulpeculae, estrella blanca de magnitú 4,82.
* 30 Vulpeculae, xigante naranxa y binaria espectroscópica de magnitú 4,93.
* 31 Vulpeculae, xigante mariella de magnitú 4,58.
* T Vulpeculae, variable cefeida que'l so rellumu bazcuya ente magnitú 5,41 y 6,09 nun periodu de 4,4355 díes.
* U Vulpeculae, tamién variable cefeida; el so rellumu varia ente magnitú 6,73 y 7,54 nun periodu de 7,9907 díes.
* Z Vulpeculae, binaria eclipsante de rellumu variable ente magnitú 7,25 y 8,90.
* RR Vulpeculae, binaria eclipsante de magnitú 10,00.
* SV Vulpeculae, distante cefeida de llargu periodu (45,01 díes).
* WW Vulpeculae, nuevu estrella Herbig Ae arrodiada por un discu circunestelar.
* EP Vulpeculae, estrella de tipu S y variable irregular.
* ER Vulpeculae, binaria con actividá cromosférica de magnitú 7,36.
* PY Vulpeculae, nana blanca pulsante, una de les más brilloses d'esti grupu.
* QR Vulpeculae, variable de magnitú aparente media 4,76.
* HD 189733, una estrella mariellu-naranxa de la secuencia principal con un planeta xigante gaseosu bien próximu a la estrella.
* HD 188015, una estrella subxigante mariella a 172 años lluz, con un planeta na llamada zona habitable.
* Gliese 794, nana blanca caliente de magnitú 11,55 compuesta fundamentalmente d'hidróxenu. Ta asitiada a 48 años lluz de la Tierra.
* WR 126, peculiar y distante estrella de Wolf-Rayet que puede tar a más de 14&nbsp;000 años lluz.
* PSR B1919+21, el primer púlsar descubiertu nel añu 1967 por Jocelyn Bell y Antony Hewish, con un intervalu de 1,3373 s.

## Oxetos de cielu fondu

*Nebulosa planetaria M27 o Nebulosa Dumbbell, de magnitú 7,5, la primer nebulosa planetaria descubierta. Tien una edá envalorada de 9800 años.
 Ta aproximao a 1360 años lluz de distancia de la Tierra.
*NGC 6885, cúmulu abiertu distante 1950 años lluz.
*NGC 7052, galaxa elíptica. De magnitú aparente 13,4, ta aproximao a 191 millones d'años lluz de distancia. Esta galaxa ye una importante radiofuente.
*Asterismu Collinder 399, conocíu tamién como «La Percha» por cuenta de la so forma. Nel pasáu esti oxetu foi catalogáu como un cúmulu abiertu por Per Collinder (1931); sicasí, diversos estudios independientes dende 1998 determinaron que l'oxetu nun ye un verdaderu cúmulu n'absolutu, sinón a cencielles una alliniación casual d'estrelles. 

## Historia

Esta constelación, escurrida por Johannes Hevelius en 1690, nun s'atopa acomuñada a nenguna lleenda interesante nin a referencia mitolóxica dalguna. Primeramente llamar *Vulpecula Cum Anser*, la Rapiega col Gansu, pero anguaño conozse a cencielles como Vulpecula (la Rapiega).

## Referencies

## Enllaces esternos