Armadura de plaques d'aceru

Una **armadura de plaques**, tamién llamada **armadura completa**, **arnés** o **armadura blanca** ye una armadura completa, qu'empezó a utilizase na Baxa Edá Media ante les meyores en materia de proyeutiles. L'armadura de plaques taba construyida de delles pieces d'aceru o fierro amestaes con correes y remaches, y n'ocasiones usábase en xunto con una cota de mallas, asitiándose enriba d'ella.

## Usu
Magar l'armadura de plaques ye d'apaición avezada nos films épicos medievales, y ye cuasi l'comparanza de la vistimienta del caballeru medieval, tien una apaición relativamente tardía, pos recién a fines de la Baxa Edá Media y entamos del Renacimientu empezó a popularizase ente la nobleza, siendo antes utilizada sobremanera la loriga o Cota de mallas. 

Esta prenda, que consta de variaes pieces móviles, magar resulta bien pesada, nun quita demasiáu'l movimientu, pos el pesu ta perbién partíu en tol cuerpu, y la cantidá de pieces móviles y articulaciones dexaba una gran cantidá de movimientos.
El arnés completu podía llevase percima d'una cota de mallas o bien d'un gambesón, pa proteición adicional, y al ser ríxida protexía meyor que les armadures flexibles contra los golpes contundentes, pos la enerxía cinética del golpe partir por tola placa, en llugar de concentrase nun puntu.

Coles mesmes, la forma combada de les pieces ayudaba a esviar los golpes, pudiendo faer rebotar fleches, virotes de ballesta o inclusive bales d'arcabuz. Ello ye que popularizóse como una armadura antibales antes del perfeccionamiento de les mesmes.
El so usu taba especialmente acutáu polos sos costos, yá que teníen de faese a midida, y cola cantidá de pieces que constaba tomaba enforma tiempu y esfuerciu iguales. Solo los caballeros y señores feudales teníen el dineru abondo pa consiguir una armadura de plaques completa.

## Partes de l'armadura
Una armadura completa consta de numberoses pieces articulaes, habiendo llegáu a axuntase hasta'l númberu de 250 nun solu combatiente col pesu d'unos 25 a 30 kg, pero les más comunes ya importantes amenorgar a unes 25, distribuyíes nos cuatro grupos de cabeza, tueru y estremidaes cimeres ya inferiores. 

Pa resguardu de la **cabeza** sirvíen:
* el *[[yelmu]]* y los sos similares protexendo la parte cimera y formáu por morrión, visera y barbera
* el morrión: yera la parte alta del cascu, onde solía haber la cimera
* la *[[visera]]* que cubría la cara 
* la *barbera*, o 'barbote', pa la boca y el cazu 
* la *[[gola]]* que defendía'l pescuezu per delantre 
* la *[[cubrenuca]]* que defendía'l pescuezu por detrás.

Pa defensa del **cuerpu** aplicábense:
* el *[[gorjal]]* o *[[gorguera]]* na parte alta del pechu y llombu, llegando a sustituyir a la gola
* el *[[Petu (armadura)|petu]]*, nel restu del pechu 
* les *[[escarcela|escarceles]]* que llegaben daqué más embaxo que l'anterior
* los *[[escarcelón|escarcelones]]*, especie de escarcelas que s'enllargaben con articulaciones hasta les rodíes
* el *[[guardarrenes]]*, pa los llombos
* la *[[pancera]]* pal banduyu, fecha de malla
* la *[[culera]]*, pa los gluteos, tamién fabricada de malla

Les **estremidaes** superiores cubrir con:
* les *[[hombrera (armadura)|hombreres]]* nel costazu 
* los *[[guardabrazos]]* na parte cimera del brazu 
* les *sobaqueras* nes axilas
* los *[[Codal (armadura)|codales]]* nel coldu 
* los *[[Brazal (armadura)|brazales]]* nel antebrazu 
* los *[[cámbaru (armadura)|cámbaros]]* na parte opuesta del coldu 
* les *[[manopla|manoples]]* nes muñeques y manes
* los *[[guantelete]]s* nos deos y la mano

Les **estremidaes inferiores** protexer por:
* los *quixotees* o *[[Muslera (armadura)|musleras]]* pa defensa de les zanques
* les *[[rodillera|rodilleres]]* pa les rodíes
* les *[[greba|grebes]]* pa les piernes
* los *[[Escarpe (armadura)|escarpes]]* y zapatos ferraos pal pie&thinsp;
* la *tarja* o *tarxeta*, que s'añadir a diches pieces nes xustes y consistía nun escudito que s'afitaba na parte cimera y izquierda del petu y que llevaba pintáu l'emblema y la divisa del caballeru noble.

Hubo tamién armadura pa los **caballos** a lo menos dende'l sieglu XII, que lleva'l nome de *[[barda]]*. Completar nel sieglu XVI y entiende les siguientes pieces:

* *[[testera (equitación)|testera]]* o *frontal* pa la cabeza 
* *[[capizana]]* pa les clines
* *[[petral]]* o *pechera* pa la parte frontera 
* ** pa los llaos
* *[[barda]]* o *grupera* pa la grupa

## Ver tamién
* Coraza
* Cota de mallas
* Lorica segmentata

## Referencies

## Enllaces esternos