Griegu medieval

El **griegu medieval** (Μεσαιωνική ελληνική *Mesaionikí ellinikí*) ye un términu llingüísticu que describe'l tercer periodu na evolución histórica del idioma griegu. El so desenvolvimientu asítiase convencionalmente ente los años 330 (fundación de Constantinopla) y 1453 (cayida de la ciudá en poder del Imperiu otomanu), anque lingüísticamente los tresformamientos más importantes producir a partir del sieglu VIII. Puesto que coincidió cola historia del Imperiu romanu d'oriente, recibe de cutiu el nome de **griegu bizantín**.

## Historia
Nel sieglu IV, cuando la capital del Imperiu romanu foi treslladada a Constantinopla, la llingua oficial del estáu yera inda'l llatín, magar la llingua, tanto oral como lliteraria, de tola parte oriental del Imperiu yera'l griegu. El griegu yera tamién l'idioma de la Ilesia y de la educación. Esistió una situación de diglosia ente'l griegu y el llatín mientres más de dos sieglos, pero los emperadores bizantinos empezaron bien llueu a favorecer l'usu del griegu. El llatín caltúvose, sicasí, nes inscripciones y acuñamientos monetarios hasta'l sieglu XI.

Nos sieglos V y VI producióse una progresiva helenización del Imperiu d'Oriente, que causó'l definitivu desplazamientu del llatín pol griegu como llingua de l'alministración imperial. Sicasí, los habitantes del Imperiu bizantín nun dexaron nunca de considerase romanos (ρωμαίκοι *romaikoi*), y dieron al so estáu'l nome de *(anatoliké) Romaiké Autokratoría* (Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία), sorrayando asina la so condición de continuación del Imperiu romanu y la llexitimidá de les sos reivindicaciones territoriales sobre Occidente.

## Evolución de la ''koiné'' helenística a la medieval

Mientres la dómina medieval, el principal centru cultural del mundu griegu nun foi Atenes, sinón Constantinopla. La capital del Imperiu ye'l centru llingüísticu tantu del llinguaxe lliterariu aticista como de les formes populares de la llingua oral. Na práutica dio una situación de diglosia ente la *koiné lliteraria*, que presenta traces arcaiques, equivalentes a los del aticismo helenísticu, y la *koiné popular*, evolución de la koiné griega. De la mesma que los intelectuales d'Occidente utilizaron el llatín clásicu pa la so obra lliteraria, los bizantinos tendieron a usar arcaísmos con elementos del aticismo. Pablo Silenciario escribió mientres el reináu de Xustinianu el so *Descripción de Santa Sofía* (Έκφρασις της Αγίας Σοφίας), utilizando yambos y hexámetro homéricos que fueron carauterizaos como «un idioma escuro y poético». Los historiadores Procopiu y Critobulus asonsañaron a Tucídides, ya inclusive Ana Comnena, nel sieglu XII, tien un estilu marcadamente aticista.

Los escritores eclesiásticos hasta'l sieglu IV utilizaron la *koiné popular*, siguiendo l'exemplu de los Evanxelios, pero darréu, por causa de la influencia de los padres de la ilesia capadocios, que fueren educaos n'escueles griegues de retórica, empezaron a utilizar la llingua lliteraria pa combatir coles sos propies armes al paganismu helénicu. Col tiempu, el llinguaxe aticista sería un preséu fundamental de los escritores eclesiásticos pa lluchar contra les herexíes.

### Evolución del léxicu

Por causa de la llargu tiempu caltenida diglosia ente'l llatín y el griegu, el griegu medieval recibió numberosos préstamos del llatín, dalgunos de los cualos sobrevivieron nel griegu modernu. Dalgunes de les pallabres o llocuciones d'orixe llatín presentes nel griegu medieval son les siguientes (les **negrines** indiquen qu'estes voces sobreviven en griegu modernu):

**Frases frecuentes:**

* άνω φηλικίσιμε! μυλιά, λεοντάριν>λιοντάριν), perdayuri sacante'l Ponto, Capadocia, les Islles Xóniques y el sur d'Italia.

* La vocal **ο** foi sumiendo gradualmente de la terminación -ιον, -ιος (καλαμάριν, κουβάριν, σακκίν, χαρτίν, κύρις).

* La combinación fonética **ου-ε** pronúnciase dacuando como **ο** (μόδωκε, οπόχουν, πόναι, οπόκαμεν, πόλειπες).

* Les consonantes **κ** y **π** convertir n'ocasiones en **χ** y **φ** cuando van siguíes de **τ** (νύχτα, προσεχτικά, σουδαχτικά, εκλεχτοί, εφτά, λεφτός, φτωχός, βαφτίζω).

* La consonante **θ** camúdase dacuando en **τ** cuando va precedida por **φ** y **χ** (εγεύτη, φτοράν, φτόνος, παρευτύς, εταράχτησαν, να συναχτούν, να δεχτούμε, μάχεστε, επιάστη).

* La vocal **υ** nos diptongos **αυ** y **ευ**, qu'en dómina de la koiné griega yá tomaren el soníu de **φ** y **β**, agora dexa de pronunciase cuando va siguida de **μ** (θάμα, ψέμα), y conviértese en **π** cuando va siguida de **σ** (απεζέψασιν, επλέψασιν, ωδήγεψαν, να θεραπέψουν, ανάπαψη).

* La vocal **υ** na combinación **υν** tresformar en **μ** (εύνοστος>έμνοστος, χαύνος>χάμνος, ελαύνω>λάμνω).

* Les consonantes nasales **μ** y ** ν** dexen de pronunciase cuando van siguíes de consonantes fricatives sordes (νύφη, άθος, πεθερός).

* La final sigue pronunciándose (καλαμάριν, κουβάριν, σακκίν, χαρτίν) y en delles ocasiones apaez de forma equivalente (γάλαν, οξύγαλαν, πράμαν, εγίνοτον, επνίγην, εκτίστην).

## Declinaciones
Les declinaciones del griegu antiguu 

## Referencies

### Bibliografía

### Enllaces esternos
* Cyril Mango. Byzantium: The Empire of New Rome. Scribner's, 1980.