Nicaragua

**Nicaragua**, oficialmente **República de Nicaragua**, ye'l mayor de los países d'América Central. Asitiáu ente los 11 y 14 graos al norte del Ecuador, llenda al norte con Hondures, al sur con Costa Rica, al este col mar Caribe y al oeste col océanu Pacíficu. El país ta dixebráu, dende'l puntu de vista de la so xeografía física, en trés estayes: les tierres baxes del Pacíficu; la zona central, montañosa y con un clima húmidu y frescu; y les tierres baxes de la fastera caribeña. Na fastera occidental del país alcuéntrense los dos mayores llagos d'agua dulce d'América Central: el llagu Managua y el llagu Nicaragua. Arrodiándolos, y estensiéndose al noroeste d'ellos, siguiendo'l valle del golfu de Fonseca, hai una estensión de tierres baxes de gran fertilidá, una y bones el suelu viose históricamente arriquecíu poles cenices de los cercanos volcanes de les tierres altes del centru'l país. Dende'l puntu de vista de la biodiversidá Nicaragua ye'l país más ricu de toa América Central.

Les tierres qu'anguaño son Nicaragua foron conquistaes pol Imperiu español nel sieglu XVI, y pertenecieron a él hasta que'l país algamó la independencia en 1821. De magar el país tuvo una vida política convulsa, con problemes constantes y diverses dictadures qu'acabaron provocando l'españíu de la revolución nicaraguana de les décades de 1960 y 1970. Anguaño, el país ye una república democrática representativa, y ta conociendo un periodu de crecimientu económicu moderáu y estabilidá política. Nel 1990 foi elixida presidenta Violeta Chamorro, que foi la primer muyer xefa d'estáu na historia d'América Central y la segunda en tol continente americanu.

La población del país ye d'unos seis millones de persones, y una cuarta parte d'ellos viven na capital, Managua, que ye la tercer mayor ciudá d'América Central. La composición racial del país ye un amiestu nel que hai un 17% de blancos, un 9% de negros, un 4% d'amerindios puros y un 69% de mestizos de toa triba. La llingua oficial ye l'español, magar que les tribus indíxenes de la costa oriental falen les sos llingües propies (miskito, sumo, rama... ) y l'inglés criollo. Esti amiestu de tradiciones culturales produció una gran diversidá de tendencies artístiques y lliteraries. Destaquen, ente más otros, los escritores Rubén Darío, Ernesto Cardenal y Gioconda Belli. 

## Historia

## Política y gobiernu
### Organización política
L'actual Constitución nicaraguana foi promulgada pola Asamblea Nacional el 19 de payares de 1986, y ta vixente dende'l 9 de xineru de 1987. Foi reformada por primer vegada el 4 de xunetu de 1995, y otra vuelta en xineru de 2000, cuando entraron en vigor delles reformes parciales pactaes ente lliberales y sandinistes.

Tres de toes eses reformes la Constitución define a Nicaragua como un estáu independiente, llibre, soberanu, unitariu y indivisible, nel que tán garantizaos el pluralismu políticu, la economía mista y el calter de país non alliniáu. El poder ta repartíu ente los poderes executivu, llexislativu, xudicial y eleutoral. El primeru exércelu'l presidente de la República, que ye a la vez xefe del estáu, xefe del gobiernu y cabezaleru de les Fuercies de Defensa y Seguridá de la nación. El llexislativu reside na Asamblea Nacional, formada por 92 representantes elixíos pa un periodu de cinco años. Tocántenes al poder xudicial, el so muérganu cimeru ye la Corte Suprema de Xusticia; y el poder eleutoral intégrenlu el Conseyu Supremu Eleutoral y los sos organismos subordinaos.

### Gobiernu
El presidente del país ye, dende' 10 de xineru de 2007, José Daniel Ortega Saavedra, que tien como vicepresidente a Jaime Morales Carazo. El presidente de l'Asamblea Nacional ye René Núñez, y el gabinete de ministros ta formáu polos siguientes ministerios y persones:
* Gobernación: Ana Isabel Morales Mazún.
* Defensa: Maritza Membreño Morales.
* Rellaciones Esteriores: Samuel Santos López.
* Agropecuariu y Forestal: Ariel Bucardo Rocha.
* Educación, Cultura y Deportes: Miriam Raudez.
* Facienda y Creitu Públicu: Alberto José Guevara Obregón.
* Salú: Sonia Castro González.
* Trabayu: Jeaneth Chávez Gómez.
* Recursos Naturales y del Ambiente: Juana Argeñal.
* Familia: Marcia Ramírez.
* Fomentu, Industria y Comerciu: Orlando Solórzano.
* Tresporte y Infraestructura: Pablo Fernando Martínez Espinoza.
* Fiscal Xeneral de la Nación: Julio Centeno Gómez.
* Procurador Xeneral de Xusticia: Hernán Estrada Santamaría.

### Partíos políticos y sindicatos
Los principales partíos políticos, y los sos principales cabezaleros, son los que vienen darréu:
* Partíu Frente Sandinista de Lliberación Nacional (FSLN). El so secretariu xeneral ye José Daniel Ortega Saavedra.
* Partíu Lliberal Independiente, que'l so presidente y representante llegal ye Indalecio Aniceto Rodríguez.
* Partíu Lliberal Constitucionalista (PLC). El so presidente y representante llegal ye Jorge Castillo Quant.
* Alianza Lliberal Nicaraguana (ALN). El so presidente y representante llegal ye Alejandro Mejía Ferreti.
* Movimientu Renovador Sandinista (MRS). El so principal cabezaleru ye Enrique Sáenz.

No que cinca a los sindicatos, el más importante del país ye'l Frente Nacional del Trabayu (FNT), que'l so secretariu xeneral ye Gustavo Porras. Ta integráu por dellos sindicatos sectoriales.

## Xeografía

## Organización territorial
Nicaragua ye una república xunitaria, que ta sodividida, pa cuestiones alministratives, en 15 departamentos y dos rexones autónomes organizaes según el modelu español. Los departamentos tán sodividíos en 153 conceyos (*municipios*). Les dos rexones autónomes (Rexón Autónoma Atlánticu Norte y Rexón Autónoma Atlánticu Sur, a menudo nomaes poles sos sigles RAAN y RAAS) formaben, primeru de la so concesión d'autonomía en 1985, un únicu departamentu, nomáu Zelaya.

## Demografía
La población del país, según la estimación pal 2011 del *Instituto Nacional de Información de Desarrollo*, ye de 5.888.945 habitantes. Estos repártense ente los distintos grupos étnicos acordies colos siguientes porcentaxes: mestizos, 69%; blancos, 17%; negros, 9%; y amerindios, 4%. 

Les mayores ciudaes del país son:

## Economía

## Cultura

## Enllaces esternos
* Presidencia de la República
* Asamblea Nacional
* Bancu Central de Nicaragua
* Institutu Nacional d'Información de Desarrollu
* Institutu Nicaraguanu de Turismu

## Referencies