open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Islles Hébrides Interiores

Les islles **Hébrides Interiores** (n'inglés, *Inner Hebrides*; en gaélicu, *Na h-Eileanan a-staigh*) son un archipiélagu d'Escocia allugáu al sureste de les **[[Hébrides Esteriores]]**. Tradicionalmente les Hébrides Interiores estremar en dos grupos: les del Norte y les del Sur.

## Historia

El poblamientu de les Hébrides Interiores empezó cuando los viquingos escandinavos llegaron a elles antes del sieglu IX&nbsp;e.&nbsp;C. El control nórdicu empezó formalmente en 1098 cuando Edgardo d'Escocia punxo les islles en manes de Magnus III, Rei de Noruega. L'aceptación de los escoceses de que Magnus III gobernara les islles producióse cuando esti postreru conquistó les Órcades, les Hébrides y la islla de Man. El rei noruegu acabó colos caudiellos nórdicos que taben dende sieglos anteriores nes islles y someter a un control real direutu.

les Hébrides Interiores y Esteriores pasaron nun casi constante estáu de guerra mientres el periodu de control noruegu, hasta que como última instancia, en 1156, estremáronse les Islles Occidentales. Les Hébrides Esteriores pasaríen a manes del Reinu de Mann y les Islles, ente que les Hébrides Interiores quedaría sol control de Somerled (políticu y caudiellu escocés), emparentáu con Lulach d'Escocia y la casa real de Manx. Anque les Hébrides Interiores a partir de 1156 pasaron a formar el Reinu de les Hébrides, nominalmente taben baxu control noruegu, los caudiellos y líderes yeren escoceses llingüística y culturalmente.

Dempués de la victoria de Somerlend, dos años dempués axudicaríase'l control de la Islla de Man pa sigo y sería el postreru "Rei de la Islla de Man y les Islles" en gobernar. Somerlend morrió en 1164 y dende entós el gobiernu de Mann nunca más taría venceyáu a les Hébrides Interiores.

## Islles
Les islles suélense clasificar en dos grandes grupos:

* Hébrides Interiores del Norte, qu'entienden la islla de Skye, les islles Small y tolos castros qu'arrodien Skye. Son parte del conceyu d'Highland. Les islles pequeñes son los grupos de les islles Ascrib y les islles Crowlin, amás de les islles Isay, Longay, Oronsay, Raasay, Pabay, Scalpay, Soay, South Rona y Wiay

* Hébrides Interiores del Sur, qu'entienden Mull, Isllay, Xura, les islles Slate, les Islles Treshnish y los castros qu'arrodien Mull. Son parte del conceyu de *[[Argyll y Bute]]*. Les islles más pequeñes son Islla Calve, Cara, Carna, Coll (islla), Colonsay, Eileach an Naoimh, Eilean Dubh Mór, Eilean Macaskin, Eilean Righ, Eorsa, Erraid, Garbh Eileach, Gigha, Gometra, Gunna, Shuna, Iona, Inch Kenneth, Kerrera, Lismore, Little Colonsay, Luing, Lunga, Oronsay, Scarba, Seil, Shuna, Staffa, Texa, Tiree y Ulva

## Ver tamién
* Hébrides
* Hébrides Esteriores
* Reinu viquingu de Mann
* Islles del archipiélagu de les Hébrides Interiores, con una llista detallada de la superficie y población de les islles del grupu.

## Notes

## Referencies
Ross, David (2005) *Scotland - History of a Nation*.
Islles Frisies

Les **islles Frisies** (en frisio, "Waadeilannen"; neerlandés, *Waddeneilanden*; n'alemán, *Friesische Inseln*; y en danés, *De Frisiske Øer*) son una cadena d'islles y castros que trescurren paralelos a la mariña occidental d'Europa, dende'l norte de los Países Baxos hasta'l suroeste de Dinamarca pasando por Alemaña, conteníes nel territoriu de l'antigua Frisia, de les que reciben el nome. Dixebren el mar del Norte del mar de Frisia. Esti postreru, al balerase cola marea baxa, dexa l'accesu a cuerpu a delles de les islles.

Constituyíes per terrenes arenosos y magrizos, tienen bien poco altor y son de morfoloxía bien cambiante. L'acción del aguaxe y los temporales escepcionales pueden ampliales o faeles sumir, o inclusive xuntar unes con otres (como foi'l casu de Texel y Eierland). 

Anque d'antiguo basaben la so economía na agricultura (escasa), la ganadería (vaques y corderos) y la pesca, anguaño'l turismu ye una fonte d'ingresos fundamental.

Clasificar en tres grupos: occidentales, orientales y septentrionales.

## Islles Frisies occidentales

Van dende'l norte de la provincia de Holanda Septentrional (Texel) hasta Rottumeroog, a poniente del estuariu del ríu Ems; alministrativamente pertenecen a los Países Baxos.

Pertenecen a esta división:
* Noorderhaaks
* Texel
* Vlieland
* Richel
* Terschelling
* Griend
* Ameland
* Rif
* Engelsmanplaat
* Schiermonnikoog
* Simonszand
* Rottumerplaat
* Rottumeroog

## Islles Frisies orientales

Estender dende l'estuariu del Ems hasta'l del Weser; pertenecen a Alemaña.

Esti grupu entiende:
* Borkum
* Lütje Hörn
* Kachelotplate
* Memmert
* Juist
* Norderney
* Baltrum
* Langeoog
* Spiekeroog
* Wangerooge
* Minsener Oog
* Mellum

## Islles Frisies septentrionales

Van dende la desaguada del Elba escontra'l norte, hasta l'altor d'Esbjerg, paraleles a la mariña de Xutlandia. Alministrativamente atópense partíes ente Alemaña y Dinamarca.

Pertenecen a esti conxuntu:
* Rømø
* Mandø
* Fanø

* Sylt
* Uthörn
* Föhr
* Amrum
* Pellworm
* Halligen
* Nordstrand

## Otres islles
* Heligoland
* Neuwerk

## Referencies

## Enllaces esternos
Estrechu de Mátochkin

L**'estrechu de Mátochkin** () ye un estrechu marín alcontráu ente los dos grandes islles del archipiélagu árticu de Nueva Zembla. Dixebra la islla Séverny, al norte, de la islla Yuzhny, al sur, coneutando les agües del mar de Barents coles del mar de Kara. Tien aproximao 100 quilómetros de llargor, y el so anchu ye, na so parte más angosta, d'alredor de 600 metros. Atópase cubiertu de xelu la mayor parte del añu.

Ente 1963 y 1990 llevar a cabu nél 39 pruebes nucleares soterrañes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Islles Frisias septentrionales

Les **islles Frisies septentrionales** constitúin un grupu d'islles alcontraes nel mar de Frisia, que s'estienden dende la desaguada del Elba escontra'l norte, hasta l'altor d'Esbjerg, paraleles a la mariña de Xutlandia. Alministrativamente alcuéntrense partíes ente Alemaña y Dinamarca. A esti grupu pertenecen:

*  Islles Frisies daneses:
** Langli
** Fanø
** Mandø)
** Rømø
** Jordsand (fundida en 1999)

*  Islles Frisies alemanes:
** Sylt
** Föhr
** Amrum
** Pellworm

*  Hallig alemanes:
** Oland
** Langeneß
** Gröde
** Habel
** Hamburger Hallig
** Hooge
** Nordstrandischmoor
** Norderoog
** Süderoog
** Südfall

*  Islles barradas alemanes:
** Japsand
** Norderoogsand
** Süderoogsand

## Referencies

## Enllaces esternos
Ríu IJssel

El **ríu IJssel** (Pronunciación: [ɛi̯səl]), dacuando llamáu **Gelderse IJssel** ("Ijssel de Gelderland") pa evitar tracamundios col so homónimu Hollandse IJssel nel oeste de los Países Baxos, ye una caña del ríu Rin, qu'escurre poles provincies neerlandeses de Gelderland y Overijssel. El ríu IJssel naz cerca de Westervoort, al este de la ciudá d'Arnhem, y desagua n'agües del Ĳsselmeer (*llagu del IJssel*), qu'hasta la terminación en 1932 del dique Afsluitdijk yera parte del entós conocíu como Zuiderzee, una entrada del mar del Norte. 

El ríu IJssel ye una de les trés cañes principales distributarias nel que'l Rin s'estrema pocu dempués de cruciar la frontera ente Alemaña y Países Baxos, los otros dos ríos son el Nederrijn y el Waal.

## Referencies

## Enllaces esternos
Badea de Jade

La **badea del Jade**  ye una pequeña badea de la mariña del mar del Norte d'Alemaña, alcontrada ente la desaguada del ríu Weser y les islles de Frisia oriental. La badea termina nel estremu sur del pescuezu determináu ente l'estremu oriental de la península de Frisia y la de Butjadingen. Al norte d'esta llinia tán el Innenjade y el Aussenjade, denominaos colectivamente como los Jade. Les principales ciudaes a veres de la badea son Wilhelmshaven (76.926 hab. en 2011), nel noroeste y Varel (23.729 hab. en 2011), nel suroeste.

Los Jade formen parte del parque nacional del mar de Frisia de Baxa Saxonia, unu de los parques nacionales del mar de Frisia alemanes declaraos patrimoniu de la humanidá pola Unesco.

## Historia
Enantes yera conocida a cencielles como *Jade* o *Jahde*. Tien una superficie d'unos 190 km² y foi creada en gran midida polos llenes causaes poles nubes mientres los sieglos XII y XVI. Mientres esi periodu conectaba escontra l'este hasta'l Weser. Esta conexón foi cerrada ente 1721 y 1725 cola construcción de diques, reconectando Butjadingen col continente como península. Na parte oeste, el Jade enfusar enforma na península de Frisia. Dende principios del sieglu XVI, construyéronse una serie de diques pa prevenir los llenes de les nubes y protexer la tierra cultivable. El dique principal, el *Ellenser Damm*, foi alzáu ente 1596 y 1615 en virtú d'un alcuerdu ente'l principáu de Frisia oriental y el Ducáu d'Oldemburgu.

El puertu de Wilhelmshaven atópase na ribera occidental de la badea y mientres la Primer Guerra Mundial, foi base de la Flota Alemana d'Alta Mar, la principal flota de batalla de la Marina Imperial Alemana). La ciudá foi por ello bien bombardiada sufriendo graves daños.

## Referencies

## Referencies

L'artículu de la Wikipedia n'inglés recueye como fontes:
:* Karl-Ernst Behre: Die Geschichte der Landschaft um dean Jadebusen, Brune-Mettker GmbH, Wilhelmshaven 2012, ISBN 978-3-941929-02-9
:* David Blackbourn: *Die Eroberung der Natur - Eine Geschichte der deutschen Landschaft*. Aus dem Englischen von Udo Rennert, 1. Auflage, München, Deutsche Verlags-Anstalt, 2006, ISBN 978-3-421-05958-1
:* Eilert Schimmelpenning: *Der Jadebusen und das Schwarze Brack*, Schortens, 2004, ISBN 3-936691-21-5
Fiordu d'Oslu

El **fiordu d'Oslu** (en noruegu, *Oslofjorden*) ye un fondu entrante marín, d'unos 150 km, que s'atopa alcontráu na mariña sureste de Noruega, n'agües del Skagerrak (la conexón ente'l mar del Norte y el mar Bálticu).

## Xeografía

El fiordu d'Oslu estender dende una llinia imaxinaria ente'l faru de Torbjørnskjær y el de Færder y embaxo hasta Langesund nel sur y Oslu nel norte. L'entrante considérase estremáu en dos partes: la parte interna (*Indre Oslofjord*) y la esterna (*Ytre Oslofjord*) nel puntu de los 17 km de llargu y l'estrechu Drøbaksundet. 

Nel fiordu atopen delles islles, siendo les más grandes Nøtterøy (59 km²) y Tjøme (39 km²).

El fiordu ye travesáu por un túnel submarín inauguráu en 2000, el *Oslofjordtunnelen*, con un llargor de 7,6 km qu'enllaza Drøbak, en Frogn, y Storsand, en Hurum.

En dómines históriques, esta badea foi conocida pol nome actual de la rexón, Viken (*la badea*). A pesar del so nome, el fiordu d'Oslu nun ye un fiordu nel sentíu xeolóxicu —en noruegu, el términu *"fjord"* puede referise a diversos cuerpos hídricos.

## Población
Esta zona presenta'l nucleu demográficu más importante de Noruega.

Tola población asitiada alredor del fiordu d'Oslu, incluyendo la ciudá d'Oslu, ye d'alredor de 1.960.000 habitantes, y la población total de tolos condaos asitiaos alredor del fiordu ye d'aproximao dos millones, lo qu'equival a alredor del 40 % de tola población noruega.

## Historia

El fiordu foi l'escenariu d'un acontecimientu clave na invasión alemana de Noruega en 1940. La invasión incluyó un desembarcu entamáu de mil tropes tresportaes por barcu a Oslo. El coronel Eriksen, comandante de la fortaleza de Oscarsborg cerca de Drøbak, calteníu principalmente por propósitos históricos, fundieron el cruceru pesáu alemán *[[Blücher (cruceru)|Blücher]]* nos estrechos de Drøbak.

La resistencia de la fortaleza bloquió la ruta a Oslo, retrasando d'esta manera al restu del grupu mientres abondu tiempu por que la familia real, el gobiernu, el parllamentu y l'ayalga nacional fueren sacupaos. La resultancia foi que Noruega nunca se rindió a los alemanes, dexando al gobiernu de Quisling illexítimu y dexando que Noruega participara como un aliáu en la guerra, más que como una nación conquistada.

## Trivia
El pintor noruegu Edvard Munch tenía una cabaña y un estudiu en Åsgårdstrand, nel fiordu, y el fiordu d'Oslu apaez en delles de les sos pintures, incluyendo *[[El berru]]*, *[[Rapaces nel muelle]]* y *[[La danza de la vida]]*.

El *Oslofjorden* ye unu de los nueve locales del Campeonatu mundial de llanches motores clase 1.

## Imáxenes

Ficheru:2010-10-25 Oslofjord.jpg|Vista aerea del fiordu y d'Oslu
Ficheru:Oslofjord Holmenkollen 2008.jpg|Vista dende Holmenkollen
Ficheru:Oslofjord 15.07.2008 1.jpg|Fiordu en Drøbakgrunnen (sur d'Oslu)


## Referencies
Badea de Botnia

La **badea de Botnia** (en suecu: *Bottenviken*; en finés: *Perämeri*) ye una badea del mar Bálticu, la parte más septentrional del golfu de Botnia, alcontrada ente l'oeste de Finlandia y l'este de Suecia. 

## Xeografía
Suelse considerar que la llende sur de la badea ye una llinia ente la desaguada del ríu Rickleån, na mariña sueca, y l'estremu más oriental de la pequeña península de Kokkola. 

Les agües de la badea son pocu fondes, abondo fríes y dada la gran cantidá de ríos que drenan nella, tienen bien poco salín, 0,2-0,4%, lo que fai que pueden vivir nes sos agües inclusive diverses especies de pexes d'agua duce y qu'en delles zones l'agua seya apta pal consumu humanu. 

Permanez xelada unos 120 díes al añu, mientres unos 4 meses, algamando les zones más septentrionales una espesura d'hasta 1 m. Empléguense buques ruempexelos p'abastecer ciertos suministros a dellos puertos.

## Llocalidaes a veres del golfu
Dalgunes de les llocalidaes más importantes na badea son:
* Suecia: Skellefteå, Piteå y Luleå (45.467 hab. en 2005);

* En Finlandia: Tornio (22.457 hab. en 2009), Kemi (22.651 hab.), Oulu (137.360 hab.), Raahe y Kokkola (45.766 hab.)

## Ríos tributarios del golfu
la badea de Botnia drena la parte septentrional de Suecia y parte de la Finlandia noroccidental. Los principales ríos son, diendo d'oeste a este, esto ye, dende l'estremu suroccidental, en Suecia, en sentíu antihorario, los siguientes: 
* en Suecia:
:* ríu Rickleån, na mariña de la provincia de Västerbotten;
:* ríu Skellefte (*Skellefteälven*), en Västerbotten, con un llargor de 410 km;
:* ríu Byske (*Byskeälven*), na provincia de Norrbotten;
:* ríu Aby (*Abyälven*), en Norrbotten, con un llargor de 165 km;
:* ríu Pite (*Piteälven*), en Norrbotten, con un llargor de 400 km;
:* ríu Lule (*Luleälven*), en Norrbotten, con un llargor de 460,8 km;
:* ríu Råne (*Råneälven*), en Norrbotten;
:* ríu Kalix (*Kalixälven*), en Norrbotten, con un llargor de 460,6 km;
:* ríu Sangi (*Sangisälven*), en Norrbotten;
* frontera Suecia-Finlandia:
:* ríu Torne (*Torneälven*), con un llargor de 570 km;
* en Finlandia:
:* ríu Simojoki;
:* ríu Livojoki;
:* ríu Kiiminginjoki;
:* ríu Siikajoki;
:* ríu Pyhajoki;
:* ríu Kalajoki;
:* ríu Lestijoki;
:* ríu Pernhonjoki;

## Especialidá culinaria
La parte sueca de la Badea de Botnia tien un archipiélagu grande onde se produz Kalix löjrom, una especialidá culinaria con Indicación Xeográfica Protexida de la XE (Kalix ye una ciudá sueca de la Badea de Botnia). Trátase básicamente de güeves de corégono blancu, pero por cuenta de la gran arribación d'agua duce de los ríos tresformóse'l sabor de los güevos de pexes, faciéndolos únicos en sabor nesta área.

Los ríos de la Laponia sueca son grandes y echen enormes cantidaes d'agua duce na Badea de Botnia, más de 40 millones de metros cúbicos al añu. Nel llau finlandés de la badea la entrada d'agua duce ye menor, el fondu ye de piedra y poco fondu, asina que nun ye una bona tierra de friega de corégono blancu. Kalix löjrom ye específicu de la parte sueca de la Badea de Botnia.

## Referencies
Mar de Botnia

El **mar de Botnia** (en finés: *Selkämeri*, en suecu: *Bottenhavet*) ye un mar marxinal o badea interior del mar Bálticu, la parte más meridional del ampliu golfu de Botnia, alcontráu ente la mariña occidental de Suecia y la mariña oriental de Finlandia. Asitiar nel interior del golfu de Botnia, al norte del mar d'Åland y al sur del estrechu de Kvarken, que lo coneuta cola badea de Botnia, la parte más septentrional del golfu.

## Xeografía
El mar de Botnia nun tien unes llendes bien precises: suelse considerar que la llende sur ye una llinia siguiendo'l paralelu que va dende de la punta occidental de la badea de Gävle, na mariña sueca, hasta la islla de kaurissalo, na mariña finlandesa, dexando tol archipiélagoa de les Åland fora del mar de Botnia; la llende septentrional sería una llinia ente la punta próxima a Nordmaling, en Suecia, hasta la punta cercana a Korasnäs, en Finlandia.

### Llocalidaes a veres del golfu
Dalgunes de les llocalidaes más importantes na badea son:
* Suecia: Gävle (92.081 hab.), Söderhamn, Sundsvall (49.339 hab.), Härnösand y Örnsköldsvik (28.617 hab. en 2005);

* En Finlandia: Pori (76.434 hab. en 2009) y Rauma (39.700 hab.).

## Ríos tributarios del golfu

La badea de Botnia drena la parte centrooriental de Suecia y parte de la Finlandia occidental. Los principales ríos son, diendo d'oeste a este, esto ye, dende l'estremu suroccidental, en Suecia, en sentíu antihorario, los siguientes: 
* en Suecia:
:* ríu Dal (*Dalälven*), na mariña de la provincia de Upsala, con un llargor de 541,7 km;
:* ríu Voxhal (*Voxhalälven*), na provincia de Gävleborg;
:* ríu Ljusnan (*Ljusnanälven*), en Gävleborg, con un llargor de 443,3 km;
:* ríu Svågan, en Gävleborg, con un llargor de 80 km;
:* ríu Ljungan (*Ljunganälven*), en Gävleborg, con un llargor de 399,3 km;
:* ríu Indals (*Indalsälven*), na provincia de Västernorrland, con un llargor de 430 km;
:* río Fax (*Faxälven*), en Västernorrland, con un llargor de 340 km;
:* ríu Ångerman (*Ångermanälven*), en Västernorrland, con un llargor de 463 km;
:* ríu Gide (*Gideälven*), en Västernorrland, con un llargor de 225 km;
:* ríu Logde (*Logdeälven*), en Västernorrland, con un llargor de 200 km;

* en Finlandia:
:* ríu Kokemaënjoki;

## Referencies

## Enllaces esternos
Kvarken

**Kvarken** (en suecu, *Kvarken*; en finés, *Merenkurkku*), ye un estrechu de mar nel golfu de Botnia que dixebra la badea de Botnia (la parte septentrional del golfu) del mar de Botnia, al sur. Tamién se conoz como *Kvarken Norte* n'oposición a Kvarken Sur, l'estrechu que comunica'l mar d'Åland col mar Bálticu.

## Xeografía
La distancia ente la mariña sueca y la mariña finlandesa ye d'unos 80 quilómetros, siendo la distancia ente les islles más esternes de namái 25 km. La fondura media en Kvarken ye d'unos 25 metros. La rexón tamién tien una ratio inusual d'alzamientu de tierra d'alredor de 1 cm al añu.

Nel llau finlandés de Kvarken, hai un gran archipiélagu. La mayoría de les islles pequeñes tán despoblaes. L'archipiélagu ye más pequeñu nel llau suecu de la rexón, y les islles tienen veres muncho más inclinaes. La rexón de Kvarken tamién foi históricamente importante yá que corréu apurríase cruciando Kvarken cuando'l mar taba totalmente xeláu dende la mariña sueca a la finlandesa. Esta ruta postal usóse frecuentemente mientres el periodu del dominiu suecu.

Nel grupu d'islles nel mediu» de la rexón de Kvarken, en suecu llamáu Valsörarna (en finés *Valassaaret*), ye un faru de 36 metros d'altu diseñáu por Henry LePaute quien trabayó pa la firma d'inxeniería de Gustave Eiffel. La paecencia estructural ente'l faru (construyíu en 1885) y la torre Eiffel (construyida en 1889) ye bastante obviu. El faru ta güei automatizado como la mayoría de los faros de Finlandia. 

### Ponte
Hubo dalguna propuesta pa construyir una ponte que cruciara tol estrechu, con un costu envaloráu de 1.500-2.000 millones d'euros. Hai islles nel estrechu y la suma de los llargores de les probablemente trés partes que tendría'l trayeutu sería d'alredor de 40 km. El ministru d'economía suecu dixo que yera una idea interesante, pero la idea ta entá a décades de cristalizar. Hai un alderique nes ciudaes costeres de dambos llaos, como Umeå y Vaasa. El puntu de vista oficial de los gobiernos suecu y finlandés ye que resulta demasiáu caru. Los valores naturales na zona tamién faen dudosu que se construya tal ponte.

## Llugar Patrimoniu de la Humanidá

En 2006, l'archipiélagu Kvarken foi añadíu como una estensión del llugar Patrimoniu de la Humanidá de la Mariña Alta (allugáu na vera occidental del golfu de Botnia) en Suecia, por cuenta de que ta alzándose «de cutio dende'l mar nun procesu de rápidu ascensu glacio-isostático, ente que la tierra, primeramente fundida sol pesu d'un glaciar, alzar a velocidaes que tán ente les más altes del mundu. Como una consecuencia de la vera en meyora, les islles apaecen y xúnense, les penínsules espándense, los llagos evolucionen a partir de badees y desenvuélvense en marismas y banzaos d'alteria. Esta propiedá ye esencialmente un "área tipo" pa la investigación en isostasia; el fenómenu foi reconocíu per vegada primera y estudiáu equí».La mayor parte del llugar Patrimoniu de la Humanidá atopar nel conceyu de Korsholm.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Kvarkenworldheritage.fi
Laponia finlandesa

La **rexón de Laponia** o **Laponia finesa** (; ; ) ye una de las diecinueve rexones de la República de Finlandia. La so capital alministrativa ye la ciudá de Rovaniemi. La Laponia finlandesa forma parte d'una rexón xeográfica más grande llamada **[[Laponia]]**. De 1938 a 2009 foi tamién una de les provincies (*lääni*) agora sumíes.

La rexón de Laponia tien , que representen el 3,5% de la población de Finlandia. La densidá de población ye claramente la más baxa del país. Les ciudaes más notables de la provincia, amás de la so capital, son Kemi, Tornio, Kemijärvi y Inari.

## Conceyos de Laponia

## Gobernadores

* Kaarlo Hillilä 1938−1947
* Uuno Hannula 1947−1958
* Martti Miettunen 1958−1974
* Asko Oinas 1974−1994
* Hannele Pokka 1994−2008
* Timo E. Korva 2008−2009

## Referencies

 
## Enllaces esternos
* Sitiu oficial 
* Laponia.fi
Sami septentrional

El **sami septentrional** o **sami del norte** (tamién escritu como **sámi** o **saami**, d'antiguo **lapón**) ye la más falada de les llingües sami. Falar na parte norte de Noruega, Finlandia y Suecia. Envalórase que ye faláu por ente 15&nbsp;000 y 25&nbsp;000 persones.

## Escritura
El sami septentrional escribir con una versión estendida del alfabetu llatín que consta de 29 lletres. Esti alfabetu foi aprobáu en 1979 y modificáu per última vegada en 1985.

### Alfabetu

## Fonoloxía
### Consonantes

### Vocales

## Dialeutos
El sami septentrional estremar en cuatro dialeutos: torne, finnmark occidental, finnmark oriental y sami del mar. 

## Gramática
### Caso gramaticales
El sami septentrional tien 7 casos gramaticales nel singular, anque la forma del xenitivu y acusativu son asemeyaos, asina que dalgunos dicen que la llingua tien non más que 6 casos:

* Nominativu
* Xenitivu
* Acusativu
* Llocativu
* Ilativo
* Comitativo
* Esivo 

El esivo tien la mesma forma (-n) nel singular y nel plural: *mánnán* (como neñu/s).

## Referencies

## Enllaces esternos
Consonante vibrante múltiple

En fonética, una **vibrante múltiple** ye un soníu segmental consonánticu producíu por aciu vibraciones ente l'órganu articulador nel llugar o puntu d'articulación. El español estándar tien un vibrante múltiple alveolar  en *pe*'rr*'o*, ente que el francés parisín usa cuasi siempres vibrantes múltiples uvulares  ente vocales.

Les vibrantes múltiples son bien distintes de les "vibrantes" simples, que puramente nun son vibrantes. Nes primeres hai una repitida vibración ente que nes segundes hai un golpeteo únicu del articulador nel puntu d'articulación. Nes "vibrantes" simples l'articulador cute una vegada el puntu d'articulación, ente que nuna auténtica vibrante múltiple l'órganu articulador caltener en posición y ye en parte'l efeutu Venturi de la corriente d'aire lo que causa la vibración repitida. Usualmente una vibrante múltiple consiste 2 o 3 golpeteos o periodos, anque puede llegar a tener hasta 5 pa vibrantes bien llargues y dacuando más para nel casu de geminadas. Les vibrantes múltiples que tienen un signu distintivu nel alfabetu fonéticu internacional son:
* - vibrante múltiple alveolar
* - vibrante múltiple billabial
* - vibrante múltiple uvular
La vibrante billabial ye relativamente rara o pocu frencuente nes llingües del mundu, ente que la vibrante múltiple alveolar ye muncho más frecuente , tamién esiste otros dos tipos de soníos similares a esti postreru que nun tienen un signu propiu, como son la vibrante múltiple dental y la postaveolar . Dellos africanistes sostienen que l'idioma toa tien una xenuina vibrante múltiple retroflexa trescrita como  (esto ye, col mesmu signu que la vibrante simple retroflexa), anque'l AFI podría trescribir esti soníu de manera menos ambigua como , yá que solamente l'entamu de dichu segmentu ye retroflexu.

## Referencies
Mar d'Åland

El **mar d'Åland** (; ) ye un mar intracontinental del mar Bálticu, concretamente del golfu de Botnia. Asitiar ente l'archipiélagu d'Åland al este, y la mariña occidental de Suecia, al oeste, y el mar de Botnia al norte. La so fondura varia: de 200 a 300 metros nel norte, daqué menos nel sur y de 70 a 80 metros ente dambos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Vibrante múltiple uvular

La **vibrante múltiple uvular** ye un tipu de soníu consonánticu, usáu en dalgunos idiomes. El símbolu nel alfabetu fonéticu internacional que representa esti soníu ye , una pequeña *R* mayúscula. Esta consonante ye una de delles llamaes colectivamente R gutural.

## Carauterístiques
Caracterizares de la vibrante múltiple uvular:
*El so manera d'articulación ye vibrante, lo que significa que ye producida al dirixir l'aire sobre l'articulador por que cimble.
*El so puntu d'articulación ye uvular, lo que significa que s'articula col envés de la llingua na úvula.
*El so fonación ye con voz, lo que significa que les cuerdes vocales cimblen mientres l'articulación.
*Ye una consonante oral, lo que significa que se dexa que l'aire escape solamente al traviés de la boca.
*Ye una consonante central, lo que significa que ye producida al dirixir el fluxu d'aire a lo llargo del centru de la llingua, en llugar d'a los llaos.
*El mecanismu de fluxu d'aire ye pulmonar, lo que significa que ye articulada emburriando l'aire namái colos pulmones y el diafragma, como na mayoría de los soníos.

## Escurrimientu

Hai dos teoríes principales en rellación col orixe de la vibrante uvular nes llingües europees. Según la primera d'elles, la vibrante uvular aniciar nel francés estándar alredor del sieglu XVII, estendiéndose a les variedaes del alemán estándar, danés, portugués, según en delles partes del neerlandés, noruegu y suecu; tamién ta presente n'otres zones d'Europa, pero nun ta claru si estes pronunciaciones deber a influencia francesa. Na mayoría de los casos, les variedaes moviéronse a una fricativa uvular sonora ʁ.

La segunda teoría postula que la R uvular anicióse dientro de les llingües xermániques al traviés d'un procesu nel que la R alveolar debilitóse y depués foi sustituyida por una imitación de la R alveolar (vocalización). Como contraprueba en contra de la teoría del orixe francés», axústase qu'hai munchos nicios de que la R uvular esistía en ciertos dialeutos xermánicos muncho primero del sieglu XVII.

## Ver tamién
* Alfabetu Fonéticu Internacional

## Referencies

## Bibliografía

*
*
*
*
*
*
* 
*
*
*
*
Anquiloglosia

La **anquiloglosia** o llingua fondiada ye un trestornu conxénitu presente ente'l 2.8% de los infantes nel mundu, carauterizáu por un frenillo llingual anormalmente curtiu y distintos graos d'incapacidá d'usu de la llingua según la clasificación del frenillo. Ye totalmente falsu que'l frenillo puede allargar cola crecedera pa producir función normal. Si'l grau de la anquiloglosia ye grave, pue tar afeutáu la fala, lo qu'obliga a siguir una terapia de la fala amás de la correición quirúrxica. Cuando'l neñu ye capaz d'estender la so llingua lo suficiente p'amugar el llabiu inferior, entós suel nun tar indicada la frenectomía. La anquiloglosia interfier cola lactancia materna, el llinguaxe, llamber un xeláu, sacar la llingua. Amás puede ser una causa de candidiasis oral, ente otros.

Les consecuencies de la anquiloglosia en bebes daos de mamar pueden arrexuntase en dos, pal infante y pa la madre, que son numberaes de siguío.

Infante:

Mal agarre al pechu que resulta en:
- Colicos y escesivos gases
- Reflujo -
Incapacidad pa inxerir abonda cantidá de lleche Lento ganancia de pesu -
El bebi caltiénse enforma tiempu despiertu nel pechu Llargues sesiones de lactancia
- Incapacidá pa caltener un agarre fondu al pechu -
Incapacidá pa caltener chupones na boca -
Treslleche tempranu

Pa la madre que da de mamar:

- Dificultá o incapacidá pa dar de mamar
- Tetos adoloridos
- Mastitis, ingurgitacion mamaria, candidiasis
- Vasoespasmos
- Ansiedá, estrés, aballa -
Depresión postparto por cuenta de los entueyos que xenera -
Tetos rotos
- Baxa producción de lleche, por cuenta de la baxa cantidá inxerida pol infante Sentimientos de culpa

Sicasí, munchos profesionales indiquen que'l frenillo llingual curtiu, nun s'espurre porque nun tener fibres elástiques. Una vegada interveníu quirurgicamente, si nun se siguieron les indicaciones médiques pal cuidu de la cicatrización, puedan xunise nuevamente les partes separaes, esto ye principalmente nel casu del usu de láser, anque anguaño ye la meyor forma de cortar un frenillo, yá que dexa realizar el procedimientu so anestesia local, el procedimientu en si durara 5 minutos, previén el sangramiento yá que cauteriza coles mesmes que corta la zona, mengua'l dolor, dexa que pacientes dende 1 selmana de vida hasta cualquier edá puedan sometese al procedimientu ensin correr los riesgos de l'anestesia xeneral, que munches vegaes ye indicada a bebes mayores cuando nun ye lo ideal.

## Etioloxía
Ye una malformación craniu-facial conxénita. Xenerar por defeutos na apoptosis xeneralmente de la membrana bucofaríngea y suel tar acomuñáu con otros problemes rellacionaos a la apoptosis embriolóxica. Xeneralmente ta acomuñáu a membranes interdixitales (manes y pies).

## Referencies

## Enllaces esternos
Vibrante múltiple billabial sonora

La **vibrante múltiple billabial** ye un tipu de soníu consonánticu, usáu en delles llingües falaes. El símbolu nel alfabetu fonéticu internacional que representa esti soníu ye ⟨ʙ⟩, y el símbolu X-SAMPA equivalente ye B\.

En munchos de los idiomes nos que se produz la vibrante múltiple billabial, namái asocede como parte d'una parada billabial prenasalizada con lliberación trilada, [mbʙ]. Esto desenvolvióse históricamente dende una parada prenasalista ante una vocal trasera relativamente alta, como [mbu]. En tales casos, estos soníos polo xeneral inda se llinden a la redolada d'un siguiente [o]. Sicasí, les vibrantes múltiples billabiales en mangbetu pueden preceder a cualesquier vocal y namái dacuando son precedíos por un nasal.

Unos pocos idiomes, como'l mangbetu del Congo y el ninde de Vanuatu, tienen un triáu billabial sonoru y ensin voz.

Tamién hai una bien rara arribación alveolar billingüe vibrante, [t̪͡ʙ̥] (escrita ⟨tᵖ⟩ en Everett & Kern) que la so guarda foi descrita nel pirahã y nunes poques pallabres de les llingües chapacura-wañam wari' y oru win. El soníu tamién apaez como un alófono de la parada alveolar labializada / tʷ / del abkhasu y l'ubykh, pero neses llingües realízase más de cutiu por una parada doblemente articulada [t͡p]. Nes llingües chapacura-wañam, [tʙ̥] fórmase casi puramente antes de vocales arrondaes como [o] y [y].

## Apaición en distintes llingües
La so forma d'articulación ye vibrante, lo que significa que se produz por aciu la direición d'aire sobre l'articulador de cuenta que cimbla. Na mayoría de los casos, namái s'atopa como la lliberación vibrante d'una parada prenasalizada.
El so llugar d'articulación ye billabial, lo que significa que s'articula con dambos llabios.
La so fonación esprésase, lo que significa que les cuerdes vocales cimblen mientres l'articulación.
Ye una consonante oral, lo que significa que l'aire déxase-y escapar namái pela boca.
Por cuenta de que el soníu nun se produz col fluxu d'aire sobre la llingua, la dicotomía centro-llateral nun s'aplica.
El mecanismu de la corriente d'aire ye pulmonar, lo que significa que s'articula emburriando l'aire namái colos pulmones y la diafragma, como na mayoría de los soníos.

Kele: [ᵐʙulim] *cara*

Kom: [ʙ̥ɨmɨ] *creer*

Komi-Permyak: [ʙoɲgag] *escarabayu pelotero*

Lizu: [tʙ̩˥˩] *frijol*

Medumba: [mʙʉ́] *perru*

Neverver: [naɣaᵐʙ̥] *fueu, lleña*

Ngwe: (dialeutu Lebang): [àʙɨ́ ́] *ceniza*

Nias: simbi [siʙi] *quexal inferior*

Pára Arára: [ʙ̥uta] *tirar*

Pirahã: kaoáíbogi [kàò̯áí̯ʙòˈɡì] *espíritu malinu*

Pumi: [pʙ̩˥] *cavar*

Titan: [ᵐʙutukei] *platu de madera*

Ubykh: [t͡ʙ̥aχəbza] *idioma ubykh*

Unua: [ᵐʙue] *gochu*

Sangtam: [t ͡ʙʰʌ˥˩] ̀ *platu*

Wari': [t͡ʙ̥ot͡ʙ̥oweʔ] *pollu*

## Referencies
Provincia d'Oulu

La **Provincia de Oulu** (en finés: *Oulun lääni*) foi una de les seis provincies cola que cuntaba la organización político-alministrativa rexonal de la República de Finlandia dende la reforma de 1997 hasta'l final de 2009, cuando s'instauró l'actual división en rexones. La so capital alministrativa yera la ciudá d'Oulu.

El 8,8% de los finlandeses, o unes 461.000 persones, vivíen na provincia de Oulu (2004). Les ciudaes más grandes, amás de la capital Oulu, son Kajaani, Raahe y Kuusamo.

## Rexones

La Provincia de Oulu taba estremada en 2 rexones: 
* Ostrobothnia del Norte (*Pohjois-Pohjanmaa*)
* Kainuu
## Gobernadores

*Carl Magnus Jägerhorn 1775–1782
*Adolf Tandefelt 1782–1785
*Johan Fredrik Carpelan 1785–1800
*Samuel af Forselles 1800–1802
*Adolf Edelsvärd 1802–1804
*Jakob Daniel Lange 1805–1808
*Carl Henrik Ehrenstolpe 1809–1820
*Samuel Fredrik von Born 1820–1826
*Johan Abraham Stjernschantz 1826–1834
*Robert Wilhelm Lagerborg 1834–1849
*Alexander Lavonius 1849–1862
*George von Alfthan 1862–1873
*Otto Nyberg 1873–1879
*Carl Johan Jägerhorn 1878–1883
*Carl Adolf Tamelander 1883–1884
*Johan Gabriel Masalin 1884–1886
*Johan Axel Gripenberg 1886–1889
*Anders Johan Malmgrén 1889–1897
*Gustaf Esaias Fellman 1897–1901
*Edvard Furuhjelm 1901–1903
*Otto Savander 1903–1905
*Guido Gadolin 1905–1911
*Hjalmar Langinkoski 1911–1915
*Axel Fabian af Enehjelm 1915–1917
*Matts von Nandelstadh 1917–1925
*Eero Pehkonen 1925–1948
*Kaarle Määttä 1949–1967
*Niilo Ryhtä 1967–1973
*Erkki Haukipuro 1973–1986
*Ahti Pekkala 1986–1991 
*Eino Siuruainen 1991–2009

## Referencies

## Enllaces esternos
Davide Astori

**Davide Astori**  foi un futbolista italianu. Xugó de defensa.

## Seleición nacional
Foi internacional cola seleición masculina de fútbol d'Italia en 14 ocasiones y marcó 1 gol. Debutó'l 29 de marzu de 2011, nun alcuentru amistosu ante la seleición d'Ucraína que remató con marcador de 2-0 a favor de los italianos.

### Participaciones en Copes FIFA Confederaciones

## Clubes

## Muerte
El día 4 de marzu de 2018, Astori finó nuna concentración dormiendo n'Udine antes del partíu Udinese - Fiorentina por un paru cardiorrespiratoriu cuando dormía. En publicándose la noticia, la xornada de la Serie A aplazóse en señal de llutu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Finlandia Occidental

La **Provincia de Finlandia Occidental** ( ) foi una de les seis provincies cola que cuntaba la organización político-alministrativa rexonal de la República de Finlandia dende la reforma de 1997 hasta finales de 2009. La so capital alministrativa yera la ciudá de Turku.

El 35% de los finlandeses, o unes 1.855.000 persones, vivíen na provincia de Finlandia Occidental (2004). Les ciudaes más grandes de la provincia yeren Tampere, Turku, Jyväskylä, Pori y Vaasa. El 10% de la población componer los suecoparlantes.

## Rexones
Finlandia Occidental ta estremada en siete rexones:
*  (*Keski-Suomi / Mellersta Finland*)
*  (*Varsinais-Suomi / Egentliga Finland*)
*  (*Pohjanmaa / Österbotten*)
*  (*Keski-Pohjanmaa / Mellersta Österbotten*)
*  (*Etelä-Pohjanmaa / Södra Österbotten*)
*  (*Pirkanmaa / Birkaland*)
*  (*Satakunta / Satakunda*)

## Referencies

## Enllaces esternos
Provincies de Finlandia

La **República de [[Finlandia]]** entamábase alministrativamente en 6 provincies (finés: *läänit*, suecu: *län*) hasta'l
final de 2009. L'autoridá provincial yera parte de la caña executiva del gobiernu central, polo que nun yera escoyida por votu popular. 

Esti sistema foi creáu en 1634; sicasí, foi enmendado drásticamente en 1997 cuando'l númberu de provincies foi amenorgáu de 12 a 6. Esto facer unidaes puramente alministratives, una y bones el llinguaxe y la cultura nun correspondíen a les delimitaciones de los cantos de les provincies.

Anguaño Finlandia estremar en rexones.
## Organización
Cada provincia yera dirixida por un gobernador (finés: *maaherra*, suecu: *landshövding*) quien yera nomáu pol presidente siguiendo l'encamientu del gabinete de Ministros. El gobernador taba al mandu d'una Oficina Provincial Estatal (finés: lääninhallitus, suecu: länsstyrelse), qu'actuaba como una aglomeración del poder formáu por siete ministerios d'alcuerdu a los siguientes dominios:

* Servicios Sociales y Salobridá.
* Educación y Cultura.
* Alministración Policial.
* Servicios de Rescate.
* Alministración del Tráficu.
* Llibre Competencia y Consumu.
* Alministración Xudicial.

## Provincies

Les seis provincies fineses hasta'l final de 2009 yeren: (con referencia al mapa)

# Finlandia Meridional (Etelä-Suomen lääni/Södra Finlands län), capital Hämeenlinna
# Finlandia Occidental (Länsi-Suomen lääni/Västra Finlands län), capital Turku
# Finlandia Oriental (Itä-Suomen lääni/Östra Finlands län), capital Mikkeli
# Oulu (Oulun lääni/Uleåborgs län), capital Oulu
# Laponia (Lapin lääni/Lapplands län), capital Rovaniemi
# Åland (en suecu *Åland*, en finés *Ahvenanmaa*), capital Marieḥamn (en finés *Maarianhamina*)

## Ver tamién
* Organización territorial de Finlandia
Ostrobotnia Central

**Ostrobotnia Central** ye una rexón *(maakunta / landskap)* de Finlandia Occidental; llenda territorialmente coles rexones d'Ostrobotnia, Ostrobotnia del Norte, Finlandia Central y Ostrobotnia del Sur.

## Ciudaes
Estos son los 8 conceyos d'Ostrobotnia central:


# Halsua
# **[[Kannus]]**
# Kaustinen
# **[[Kokkola]]**

# Lestijärvi
# Perho
# Toholampi
# Veteli


## Referencies

## Enllaces esternos
* Conseyu Rexonal d'Ostrobothinia central
Halsua

**Halsua** (en suecu: **Halso**) ye una llocalidá finlandesa fundada en 1868 na Ostrobotnia Central asitiada na morrena de Suomenselkä. Ye unillingüe en finés.

Bien pocu poblada, nunca conoció un desenvolvimientu económicu más allá que la esplotación forestal. 

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitiu oficial
Kokkola

**Kokkola** (en suecu: *Karleby*) ye una ciudá de Finlandia. La ciudá alcuéntrase na provincia de Finlandia Occidental y na rexón d'Ostrobotnia Central.

## ¿Cómo llegar?
* *N'autobús*: Atopar nel centru oeste de Finlandia sobre les mariñes del Golfu de Botnia. Hai 4 carreteres principales, Turku, Jyväskylä, Kajaani y Oulu pa llegar a Kokkola.
* *N'avión*: Dende Helsinki hai vuelos diarios de Finnair al aeropuertu de Kruunupyy, que ta asitiáu a 22 km de Kokkola. 
* *En tren*: tamién puede llegar a Kokkola en tren, la estación de tren ta nel centru mesmu de Kokkola.

## Ver tamién
* Nykarleby

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitiu oficial
Óscar Husillos

**Óscar Husillos Domingo**  ye un atleta velocista español especializáu nes pruebes de 200 metros y 400 metros llisos. Representó a España nel Campeonatu Mundial d'Atletismu de 2017, algamando les semifinales.

Ostenta los récores d'España de 200 m, 300 m y 400 metros llisos en sala. Pertenez a la seición d'atletismu del F.C. Barcelona.

## Biografía
Husillos ye natural d'Astudillo (Palencia), y nos sos entamos yera porteru de fútbol. A los 15 años un tíu so empezó a introduci-y nel mundu del atletismu, empezando a entrenar nes pistes de Palencia.

## Competiciones internacionales

## Récores

## Referencies

## Enllaces esternos
Mikkeli

**Mikkeli** (en suecu: *Sankt Michel*) yera la capital alministrativa de la provincia de Finlandia Oriental (*Itä-Suomen lääni*) hasta'l final de 2009 na República de Finlandia, y cuenta con . El centru de la ciudá ta asitiáu a veres de la badea de *Savilahti*, que forma parte del sistema llacustre de Saimaa, unu de los llagos más importantes de Finlandia. Amás, la parte oriental de la ciudá llenda col sistema llacustre de *Vuoksi*, que, pela so parte, desagua nel llagu de Ladoga na Carelia rusa.

## Xeografía

El territoriu de Mikkeli cunta con unos 700 llagos y llagunes, con una estensión de 303,57 km². La densidá de la población ye de 35,3 habitantes/km².

## Historia

Nos escritos más antiguos que se menta la rexón onde s'asitia Mikkeli son los del Tratáu de Nöteborg en 1323. La ciudá foi'l cuartel xeneral de Carl Gustaf Mannerheim, comandante en xefe del exércitu finlandés, mientres la Segunda Guerra Mundial. En 1997, Mikkeli constituyóse la capital de la provincia de Finlandia oriental (Itä-Suomen Lääni). Anguaño ye un importante centru de comerciu de la madera.

Nesta ciudá nació'l compositor Lauri Ikonen, según los comisarios europeos finlandeses, tantu l'actual Olli Rehn, como l'anterior Erkki Liikanen, anguaño'l direutor del Bancu de Finlandia.

## Vida universitaria

A pesar del so pequeñu tamañu, Mikkeli ye un importante centru educativu de Finlandia, qu'amás acueye tolos años a un importante grupu d'estudiantes internacionales.

## Evolución de la población

Evolución de la población *([[31 d'avientu]])*:

* 1987 - 31.728
* 1997 - 32.847
* 2000 - 46.727 *(tres anexones de nucleos cercanos)*
* 2002 - 46.491
* 2004 - 46.531

## Distancies a otres ciudaes

* Heinola 95 km
* Ḥélsinki 232 km
* Kuopio 163 km
* Lahti 130 km
* Lappeenranta 109 km
* Jyväskylä 115 km
* Pieksämäki 77 km
* Savonlinna 104 km
* Varkaus 90 km

## Ciudaes hermaniaes

Mikkeli ta hermanada coles siguientes ciudaes:

## Referencies

## Enllaces esternos
Hailuoto

**Hailuoto** () ye una islla y un conceyu d'Oulu, Ostrobotnia del Norte (Finlandia).

Tien una población de  y una superficie de 196,56 km² (con zones marítimes) de los cualos 5,26 km² son estensiones d'agua. La so densidá de población ye, por tanto, de 5 habitantes per km².

## Ver tamién
* Islles del mar Bálticu

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitiu oficial
Islles del mar Bálticu

Esti anexu contién una **llista d'islles del mar Bálticu**. El mar Bálticu inclúi delles subdivisiones: al norte, el mar de Botnia, y más al norte, pol golfu de Botnia; al este, el golfu de Finlandia y el golfu de Riga . El mayor archipiélagu ye'l de les islles Åland, que consisten en 6.700 islles o estorbises, de los cualos solo 65 tán habitaes.

Per otra parte, les islles daneses de Selandia, Funen, Als y Langeland atopar nos estrechos daneses — Gran Belt, Pequeñu Belt y Sund— ente'l mar Bálticu y el Categat, y anque podríen considerase parcialmente nel Bálticu nun se consideren nesta tabla.

La tabla ordenóse según un criteriu xeográficu, partiendo de los estrechos daneses y percorriendo la mariña nel sentíu horariu. Completáronse primero los países y depués les subentidades, entá naquellos casu en que la proximidá xeográfica yera menor (islles Åland).

:(La llista puede tar incompleta y puedes ayudar completándola).

## Ver tamién
* Islles d'Alemaña
* Islles de Dinamarca
* Islles d'Estonia
* Islles de Finlandia
* Islles de Polonia
* Islles de Suecia

## Referencies
Organización territorial del Reinu de los Países Baxos

## Provincies de los Países Baxos

Les dolce provincies y les sos capitales indíquense equí coles sos carauterístiques:

Cada provincia ta gobernada por un comisionado (gobernador) designáu pol monarca, y una cámara llexislativa escoyida por aciu sufraxu universal. Les provincies tienen delles municipalidaes, caúna d'elles gobernada por una xunta escoyida popularmente y un burgomaestre (alcalde) nomáu pol monarca.

;Notes

### Municipalidaes especiales de los Países Baxos nel Caribe

Les tres municipalidaes especiales de Bonaire, Sint Eustatius y Saba convertir en parte de los Países Baxos puramente'l 10 d'ochobre de 2010, pero nun conformen nin son parte de nenguna provincia.

## Países autónomos del Reinu de los Países Baxos
### [[Aruba]]

### [[Curaçao]]

### [[Sint Maarten|San Martín]]

## Ver tamién
* Subrexones de los Países Baxos
* Ciudaes y aldegues d'Holanda Septentrional

## Referencies
Islles Frisies occidentales

Les **islles Frisies occidentales** (en neerlandés: ***Waddeneilanden***) constitúin una cadena d'islles nel mar del Norte, frente a les mariñes neerlandeses. Pertenecen alministrativamente al Reinu de los Países Baxos. La cadena sigue escontra l'este so la denominación d'islles Frisies orientales (Alemaña).

El grupu estender dende la punta norte de Holanda Septentrional (Texel) hasta Rottumeroog, a poniente del estuariu del ríu Ems. Pertenecen a esta división:
*Noorderhaaks
*Texel
*Vlieland
*Richel
*Terschelling
*Griend
*Ameland
*Rif
*Engelsmanplaat
*Schiermonnikoog
*Simonszand
*Rottumerplaat
*Rottumeroog

## Ver tamién
* Islles Frisies

## Referencies

## Enllaces esternos
Islles Frisies orientales

Les **islles Frisies orientales** (n'alemán: *Ostfriesische Inseln*) constitúin una cadena d'islles allugaes nel mar del Norte, frente a les mariñes del Estáu federáu de Baxa Saxonia, Alemaña.

Les islles estender dende l'estuariu del ríu Ems hasta'l del ríu Weser. El grupu abarca les islles de:

*Borkum
*Lütje Hörn
*Kachelotplate
*Memmert
*Juist
*Norderney
*Baltrum
*Langeoog
*Spiekeroog
*Wangerooge
*Minsener Oog
*Mellum

## Ver tamién
* Islles Frisies
* Mar de Frisia

## Referencies

## Enllaces esternos
Highland

**Highland** (en gaélicu escocés: *Gàidhealtachd*) ye un conceyu d'Escocia (Reinu Xuníu). Llenda colos conceyos de Moray, Aberdeenshire, Perth and Kinross, y Argyll and Bute. La capital alministrativa ye Inverness. Ye la división alministrativa más grande de tol Reinu Xuníu.

Antes de 1975 el territoriu taba estremáu ente dellos de los antiguos condaos d'Inverness-shire, Ross and Cromarty, Sutherland, Caithness, Nairnshire y parte de los d'Argyll y Escocia. En 1975 toos esos territorios fueron axuntaos nuna sola rexón que foi estremada de la mesma nos distritos de Badenoch and Strathspey, Caithness, Inverness, Lochaber, Nairn, Ross and Cromarty, Skye and Lochalsh y Sutherland. En 1996 cola abolición de les divisiones alministratives enllantaes en 1975, el nuevu conceyu de Highland caltenía'l mesmu territoriu, pero anulóse la división en distritos.

Les principales ciudaes y pueblos según la so población son:

## Referencies

## Enllaces esternos

* Highland Council. Sitiu web oficial del conceyu de Highland.
Argyll y Bute

**Argyll y Bute** (en gaélicu escocés: *Earra-Ghaidheal agus Bòd*) ye un conceyu d'Escocia (Reinu Xuníu). Entiende bona parte de l'antigua rexón de Strathclyde, ya inclúi los antiguos condaos d'Argyll y Bute, según parte del de Dumbartonshire. Llenda colos conceyos de Highland, Perth and Kinross, Stirling y West Dunbartonshire.

## Ciudaes y villes
* Achahoish Airdeny Appin Ardbeg, Ardbeg Arden Ardfern Aldochlay Ardlui Ardmay Ardpeaton Ardrishaig Arduaine Arrochar
* Barcaldine Bellochantuy Benderloch Blairglas Bonawe Bowmore
* Cairndow Cardross Carradale Clachan Cairnbaan Campbeltown Cladich Clynder Colgrain Colintraive Connel Coulport Cove Craigendoran Craighouse Craignure Craobh Haven Crarae Crinan
* Dalavich Dalmally Druimdrishaig Drumlemble Duchlage Dunbeg Dunoon
* Edentaggart
* Faslane Port Ford Furnace
* Garelochhead Geilston Glenbarr Glenmallan Grogport
* Helensburgh
* Innellan Inveraray Inverbeg Inveruglas
* Kames Keillmore Kilberry Kilchenzie Kilcreggan Kilmadan Kilmartin Kilmore Kilmun Kilninver Kilmelford
* Lochawe Lochgair Lochgilphead Lochgoilhead Luss
* Machrihanish Millhouse Minard Muasdale
* Oban Ormsary Otter Ferry
* Peninver Portavadie Port Askaig Port Bannatyne Port Charlotte Port Ellen Portincaple Portnahaven Portkil
* Rahane Rhu Rosneath Rothesay
* Saddell Salen Sandbank Shandon Skipness Southend Stewarton Strachur Succoth
* Tarbert Tarbet Tayinloan Taynuilt Tayvallich Tighnabruaich Tobermory Torinturk Toward
* Whistlefield Whitehouse.
## Llugares d'interés
* Parque Forestal de Argyll
* Castiellu de Carrick
* Castiellu de Sween
* Ben Cruachan 
* Castiellu de Fincharn
* Gare Loch 
* Castiellu de Kilchurn
* Kilmartin Glen
* Llagu Lomond
* Castiellu de Lachlan
* Xardín Botánicu de Benmore
* Cueva de Fingal

## Islles

* Bute
* Cara 
* Coll 
* Colonsay
* Davaar
* Fladda
* Gigha 
* Glunimore 
* Gometra 
* Gunna

* Inchmarnock 
* Iona 
* Islay
* Xura
* Kerrera
* Lismore 
* Luing 
* Lunga
* Islla de Mull
* Sanda 

* Scarba
* Seil 
* Sheep Island 
* Shuna 
* Soa 
* Staffa
* Texa 
* Tiree
* Ulva

## Referencies

## Enllaces esternos
* Conceyu de Argyll y Bute