Dáil Éireann

L**'Asamblea Irlandesa** (n'irlandés: **Dáil Éireann** /d̪ˠaːlʲ ˈyːrʲən̪ˠ/) ye la cámara baxa del Oireachtas, el parllamentu d'Irlanda. Escuéyese cada cinco años por sufraxu direutu, por aciu un sistema de representación proporcional llamáu votu únicu tresferible. Los sos poderes son similares a otres cámares baxes de la mayoría de los sistemes parllamentarios bicamerales y ye en gran midida la caña dominante del Oireachtas. Tien la capacidá de nomar y destituyir al Taoiseach (xefe de Gobiernu) y aprobar lleis. Dende 1922 axuntar en Leinster House, en Dublín.

La Dáil ta compuesta anguaño por 158 miembros, anque'l númberu varió a lo llargo de la historia. Cada diputáu denominar *[[Teachta Dála]]*.

## Eleición

L'eleutoráu pa la Dáil consiste en ciudadanos irlandeses y del Reinu Xuníu mayores de 18 años. La Constitución d'Irlanda diz qu'unes eleiciones xenerales pa la Dáil Éireann tienen de realizase cada siete años, pero hai una llende de cinco años anguaño especificáu nun estatutu. El Taoiseach puede, faciendo un pidimientu al presidente, eslleir la Dáil en cualquier momentu, nel casu de les eleiciones xenerales con un plazu de trenta díes.

El sistema eleutoral de votu únicu tresferible produz una representación proporcional na asamblea. El tamañu pequeñu de los distritos eleutorales solía, sicasí, dar una pequeña ventaya a los partíos grandes y representar en menor midida a los partíos más pequeños. Dende los años 1990 la tónica nel estáu foi los Gobiernos de coalición.

Antes de 1989, sicasí, los Gobiernos d'un únicu partíu, xeneralmente del Fianna Fáil, fueron bien comunes. Los distritos eleutorales de múltiples asientos na cámara riquía per mediu del STV que los candidatos del mesmu partíu compitieren. Fixéronse dos tentatives, en 1959 y 1968 pa camudar el sistema al británicu "Single Member Plurality". En dambes ocasiones fueron refugaes por referéndums. 

Cada distritu eleutoral escueye ente trés y cincos diputaos (con una media de 3,9). La constitución especifica un mínimu de trés pero non un máximu. Tamién se riquir que les divisiones de los distritos sían revisaes siquier una vegada cada dolce años, de manera que estes llendes pueden ser redibujados p'afaer los cambeos de población. Los cambeos son trazaos por una comisión independiente, y el so encamientu son de normal aceptaes.

## Númberu de miembros

La constitución menta que nun tien d'haber nunca menos d'un diputáu per cada trenta mil habitantes, nin más d'unu per cada venti mil. El fechu, sicasí, ye que tolos ministros tienen de ser escoyíos de la cámara baxa y de esta necesidá ye necesariu qu'haya un númberu ampliu pa poder escoyer; esto significa que'l cociente ente diputaos y población esti más cercanu del últimu datu.

Na 29ª Dáil hai un diputáu por cada 21.000 habitantes, unu de los cocientes más baxu nel mundu. Cola adopción de l'actual constitución en 1937, la cantidá de diputaos amenorgar de 153 a 138, pero nos años 1960, el Taoiseach Sean Lemass afayó la dificultá d'escoyer ministros. El númberu foi aumentando, namái hubo una medría sustancial en 1981, hasta algamar los actuales 166 diputaos.

## Céann Comhairle

El presidente de la cámara, o miembru de la presidencia, de la Dáil Éireann ye'l *Céann Comhairle*. El Céann Comhairle ye escoyíu ente los diputaos pero espérase que guarde una imparcialidá estricta. A pesar d'esto, el Gobiernu va intentar de normal escoyer unu de los suyos pa esta posición. Pa protexer la neutralidá d'esti puestu, un Ceann Comhairle titular nun solicita la reeleición como diputáu sinón qu'hai de ser reelixíu pol so distritu eleutoral nunes eleiciones xenerales, sacantes que se retire.

El Céann Comhairle nun vota sacante nel casu d'un empate. Nestos casos, xeneralmente vota acordies coles convenciones parllamentaries referentes al presidente de la cámara de la Cámara de los Comunes británica.

## Poderes

Ente qu'en principiu la Dáil Éireann ye namái unu de los trés componentes del Oireachtas (los otros dos son el presidente d'Irlanda y la Seanad Éireann), na práutica los poderes que da la constitución a la Dáil constituyir na caña dominante, significando que la mayoría de los proyeutos de llei tienen de pasar por ella antes de aportar a lleis. Amás del so papel llexislativu, la Dáil ye la que designa al Taoiseach.

La Dáil puede tamién crear una moción de censura al Gobiernu, y nesi casu el Taoiseach tien d'escoyer ente una disolución parllamentaria o la dimisión. La Dáil tien el poder esclusivo de:

* La propuesta de presupuestu (que puede nun aniciar nel senáu).
* Ratificar trataos.
* Declarar la guerra o dexar al estáu participar nuna guerra.

## Actividaes

La Dáil Éireann determina los sos propios preceptos vixentes y los sos miembros son protexíos por ciertos derechos aniciaos de los privilexos parllamentarios. Na llinia d'otros sistemes parllamentarios modernos, los diputaos nun voten xeneralmente acordies coles sos conciencies o deseos, sinón siguiendo les instrucciones de los sos partíos.

Los alderiques son rígidamente estructurados y desaxeradamente llindaos y famosos pola so falta de pasión en comparanza con otres cámares baxes. Los diputaos suelen lleer amodo los sos guiones preparaos.

## Historia

### Precursores

La primer llexislatura qu'esistió n'Irlanda foi'l Parllamentu d'Irlanda y la so cámara baxa yera la Cámara de los Comunes Irlandesa. Sicasí, el Parllamentu d'Irlanda foi abolíu en 1800. Los nacionalistes irlandeses convocaron per primer vegada la Dáil Éireann como un parllamentu revolucionariu en 1919 y ente que asumió'l control de la mayoría de les funciones de Gobiernu con ésitu, nun foi reconocíu so les lleis britániques.

En 1921 el Gobiernu británicu estableció una llexislatura llamada Parllamentu d'Irlanda del Sur, nel esfuerciu d'apangar a los nacionalistes concediendo un llindáu autogobiernu. Sicasí, ésti foi refugáu y boicotiáu polos nacionalistes que calteníen la so llealtá a la Dáil.

Sicasí, una y bones la primera Dáil yera illegal so la Constitución británica, la cámara baxa del Parllamentu d'Irlanda del Sur, la Cámara de los Comunes d'Irlanda del Sur, yera considerada en teoría llegal como precursora de la Dáil.

### La primera Dáil (1919)

L'actual Dáil deriva de la Constitución d'Irlanda de 1937, pero afírmase como descendiente direuta de la primera Dáil de 1919. La primera Dáil yera una asamblea fora de la llegalidá establecida polos miembros del parllamentu del Sinn Féin nes eleiciones xenerales del Reinu Xuníu a la Cámara de los Comunes de 1918.

Una vegada que ganaron una mayoría nos asientos irlandeses nes eleiciones, los miembros del Sinn Féinn refugaron reconocer el parllamentu británicu y nel so llugar crearon la primera Dáin Éireann (Asamblea d'Irlanda): una llexislatura unicameral d'una nueva República d'Irlanda teórica, y el primer parllamentu irlandés qu'esistía dende 1801. Sicasí, namái foi reconocida internacionalmente pola Xunión Soviética.

### L'Estáu Llibre Irlandés (1922–1937)

La Dáil d'Irlanda foi asocedida en 1922 pola Dáil del Estáu Llibre Irlandés. L'Estáu Llibre Irlandés, que arbacaba 26 condaos meridionales y occidentales d'Irlanda, foi establecíu en 1921 tres el Tratáu Anglo-Irlandés. La Dáil Éireann (descrita agora como una cámara de diputaos) convertir na cámara baxa d'una nueva llexislatura denomada Oireachtas.

### Irlanda (Dende 1937)

La Constitución d'Irlanda, adoptada en 1937, creó l'estáu irlandés modernu, designáu como Irlanda. So la Constitución, una nueva llexislatura retenía'l nome de Oireachtas y la so cámara baxa como Dáil Éireann (anque descrita como una cámara de representantes). La primera Dáil tres la constitución foi denomada Ninth Dáil.

## Miembros de la 32ª Dáil
* Eleiciones xenerales d'Irlanda de 2016

## Ver tamién
* Oireachtas
* Senáu d'Irlanda

## Referencies

## Enllaces esternos