open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Adelina Gutiérrez

**Carmen Adelina Gutiérrez Alonso**  foi una profesora, científica y académica chilena, pionera de l'astrofísica nel so país. Foi la primera chilena en llograr el Doctoráu n'Astrofísica y la primer muyer n'integrase a l'Academia Chilena de Ciencies.

## Biografía
Fía de Ramón Gutiérrez y Carmen Alonso, estudió nel Llicéu María Auxiliadora de Santiago, dende onde egresó en 1942. Darréu ingresó a la carrera de pedagoxía en física y matemática nel Institutu Pedagóxicu de la Universidá de Chile, onde se tituló de profesora d'Estáu en 1948. Mientres el so pasu pola universidá conoció al científicu Hugo Moreno León, con quien se casó en 1951 y tuvo trés fíos.

Empezó a exercer como profesora de ciencies nel Llicéu Darío Salas y na Facultá de Ciencies Físiques y Matemátiques (FCFM) de la Universidá de Chile, onde a partir del 1 de xunu de 1949 trabayó nel Observatoriu Astronómicu Nacional. En dichu observatoriu dedicóse primeramente a amenorgar los datos astronómicos llograos por otros científicos, pa depués desenvolvese nel campu de la fotometría fotoeléctrica d'estrelles australes, tema qu'encetó en numberoses publicaciones. Tamién exerció como académica na FCFM.

A fines de la década de 1950 viaxó a los Estaos Xuníos pa realizar un Doctoráu n'Astrofísica, que llogró en xunu de 1964, siendo la primera chilena n'algamar dichu grau académicu. Al so regresu a Chile foi promotora y fundadora, xunto a la so cónyuge y a Claudio Anguita, de la Llicenciatura n'Astronomía (1965), onde exerció como xefa de carrera, y darréu del Magíster n'Astronomía (1976), dambes na Universidá de Chile.

En 1967 empezó a trabayar xunto con Hugo Moreno nel acabante inaugurar Observatoriu de Cuetu Tololo. Esi mesmu añu foi nomada miembru de númberu de l'Academia Chilena de Ciencies del Institutu de Chile, siendo la primer muyer y la primer astrónoma n'ingresar a esi selectu grupu de científicos.

Foi nomada como académica de xornada completa na Universidá de Chile'l 1 de xineru de 1974, onde siguió faciendo clases hasta la so xubilación el 30 d'avientu de 1987. Sicasí, en 1990 tornó como académica de xornada parcial en dicha casa d'estudios, hasta'l so retiru definitivu'l 30 de xunu de 1998. Enviudó nel añu 2000.

## Obres
* *Determinaciones astronómiques realizaes con teodolito* (1953)
* *Reparando los astros: desarrollu de les téuniques d'astrofísica* (1978)
* *El sol* (1978)
* *Astrofísica xeneral* (1980), xunto a Hugo Moreno.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Perfil en CONICYT.
Begoña Vila

**Begoña Vila Mariñes**  ye una astrofísica española especializada nel estudiu de galaxes espirales.  Na actualidá mora en Washington DC y trabaya como inxeniera de sistemes nel centru de vuelu espacial Goddard.  Ye inxeniera de sistemes na NASA del GSFC (Programa Xeofísicu, Xeodinámicu y d'Espaciu Xeodésicu de la NASA) del Fine Guidance Sensor (FGS), sensor que va llevar el telescopiu espacial James Webb, amás de ser la encargada de la prueba fría final del grupu de preseos antes de la so integración col telescopiu. En 2016 foi premiada pola NASA cola medaya "Exceptional Public Achievement Medal" que concede a les persones ayenes a la organización pero que contribúin, de forma relevante, a la misión de l'axencia espacial d'Estaos Xuníos. Vila ye la encargada de controlar que'l telescopiu espacial James Webb -socesor del "Hubble"- tenga la máxima precisión en tomar d'imáxenes cuando se produza'l so llanzamientu nel 2018. 

## Trayeutoria

Estudió astrofísica na Universidá de Santiago de Compostela y l'Institutu d'Astrofísica de Canaries (1981-1986) y doctoróse n'astrofísica nel Centru Jodrell Bank pa Astrofísicos de la Universidá de Manchester (1989). Trabayó nel diseñu y la construcción del Fine Guidance Sensor (FGS) que va llevar el telescopiu espacial James Webb, nuna empresa canadiense so direición de l'Axencia Espacial Canadiense y cuando s'apurrió en 2012 a la NASA y fíxose la primer prueba fría pa ellos, decidieron contratala al traviés d'una compañía esterna como inxeniera de sistemes d'esti preséu. 

Dende 2013 ye 'FGS lead systems engineer', la persona de referencia a la de decidir les pruebes del sensor, les sos operaciones n'órbita, llimitaciones, componentes del 'software', etc. amás de coordinadora de tolos preseos científicos xuntos (integraos nel módulu ISIM, 'Integrated Science Instrument Module') pa realizar les pruebes fríes. 

Ye miembru de ECUSA-DC que engloba a la comunidá científica española de les árees de Washington DC, Maryland y Virxinia.

En 2016 foi condecorada pola NASA cola medaya “Exceptional Public Achievement” pelos sos años de lideralgu y llogros escepcionales”, según el diseñu y desarrollu del “Fine Guidance Sensor (FGS)”, un preséu añadíu al telescopiu espacial James Webb y que funciona como un sensor ultra-estable que va dexar, ente otres coses, analizar exoplanetes y la so composición, o conocer cómo se formaron les primeres galaxes y estrelles tres el Big Bang.

## Referencies
Pilar Ruiz-Lapuente

**Pilar Ruiz-Lapuente**  ye una astrofísica española, que desenvuelve actividaes académiques como profesora na Universidá de Barcelona.

## Trayeutoria
En 1998, foi una de los miembros del Supernova Cosmology Project, que determinó'l descubrimientu de que sigue l'aceleración de la espansión del Universu. Y en 2004, lideró'l grupu de trabayu, qu'afayó la estrella acompañante d'una nana blanca que resultó na famosa supernova SN 1572, reparada ente otros, por Tycho Brahe. En 2012 estudió con Jonay Gonzalez-Hernadez y otros colaboladores el campu de la supernova histórica SN 1006. El so trabayu suxer qu'esta supernova vien de la fusión de dos nanes blanques.

Polo xeneral, el métodu suxeríu por Ruiz-Lapuente tuvo gran repercusión y aplicóse tamién a remanentes de supernoves na Large Magallanic Cloud como nel casu de Schaefer y Pagnotta onde tamién se pudieron refugar proxenitores evolucionaos y nun casu suxirióse la fusión de nanes blanques como progrenitor de la SNR 0509-67.5.

## Delles publicaciones
* *The binary progenitor of Tycho Brahe's 1572 supernova*.

* *Tycho Brahe's supernova: light from centuries past*.

* *Dark energy, gravitation and supernovae*.*

* *A possible low-mass type Ia supernova*.

* *Nebular spectra of type IA supernovae as probes for extragalactic distances, reddening, and nucleosynthesis*.

=== Llibros ===
* *Dark energy: observational and theoretical approaches*

* *Thermonuclear supernovae*

* *El Enigma de la Realidad: las Entidades de la Física de Aristoteles a Einstein''

## Premios y reconocencies
* 2002 recibió la Distinció de la Generalitat de Catalunya a la Recerca.
* 2007 recibió'l Premiu Gruber en Cosmoloxía, en xunto colos sos colegues del Proyeutu Supernova Cosmology pol so descubrimientu del añu 1998.
* 2009 foi ranqueada primer pol impautu na bibliografía mundial, por un artículu de la so autoría de 1999, con más de 2.000 citaciones
* 2013 ingresa na Academia Europea de Ciencies, Humanidaes y Lletres.
* 2015 ye gallardoniada, xunto al restu de científicos qu'afayaron l'aceleración de la espansión del Universu, col Premiu Física Fundamental Breakthrough.

## Referencies

## Enllaces esternos
Cosmina Stratan

**Cosmina Stratan**  ye'l nome d'una actriz y periodista rumana nacida'l 20 d'ochobre de 1984. Ye conocida principalmente por llograr el Premiu a la meyor interpretación femenina nel Festival de Cannes pola película Mas allá de les llombes.

## Biografía
Stratan nació en Iași, ye fía del doctor Emil Stratan. Despues de terminar los sos estudios secundarios, decidió estudiar periodismu y trabayó na revista Student Opinion. De magar, trabayó como reportera de la televisión nel enfotu intactu de los medios y por trés años ella foi reportera n'Antena 3. Dempués d'un periodu, ella foi cooptada nel equipu del reporteru especial. 

En 2008, Stratan xunir a la Seición d'Actos de la Universidá de Teatru y Cinematografía en Bucarest. Dempués d'una serie d'apaiciones en curtiumetraxes, Stratan consiguió'l papel principal na película de Cristian Mungiu , Más allá de les llombes (2012). Interpretó a Voichiţa, una nueva monxa que visita a la so novia d'infancia, Alina (interpretada por Cristina Flutur ), dempués d'un llargu periodu de tiempu. Esta interpretación valió-y un reconocencia internacional y un premiu nel Festival de Cannes.

## Filmografía escoyida

## Reconocencia
*Cannes a la Meyor Actriz nel 2012 Cannes Film Festival (con Cristina Flutur).

## Referencies
 
 
## Enllaces nexternos
*
Cristina Flutur

**Cristina Flutur**  ye'l nome d'una actriz de teatru y televisión.

En 2012 ella foi reconocida internacionalmente por interpretar y protagonizar Más allá de les llombes, película de Cristian Mungiu onde actuó xunto a Cosmina Stratan. Esto valió-y un premiu nel Fsetival de Cannes.

## Reconocencia
*Cannes a la Meyor Actriz nel 2012 Cannes Film Festival (con Cosmina Stratan).

## Referencies

## Enllaces esternos
* el_nm_1 Cristina Flutur, imdb.com
Marie-Josée Croze

**Marie-Josée Croze**  ye una actriz quebequesa que tien tamién la nacionalidá francesa.

## Biografía
Marie-Josée Croze creció nel senu d'una modesta familia adoptiva de Longueuil, Québec, pela redolada de Montréal, xunto a cuatro neños más. Estudió Artes plástiques na escuela Cégep du Vieux Montréal de 1986 a 1987.

En 2001, dan-y un papel en *[[Ararat]]*, una película d'Atom Egoyan que fala del Xenocidiu armeniu.

En 2003, encarna una *junkie* en *[[Les invasiones bárbares]]* de Denys Arcand, papel que-y valió'l Premiu del Festival de Cannes a la meyor actriz. Otra película na que-y la puede ver ye *[[Munich (película)|Munich]]*, de Steven Spielberg.

En 2007, fai'l papel de Henriette Roi en *[[La escafandra y la caparina]]* de Julian Schnabel.

## Filmografía
* 2002: Ararat: *Celia*
* 2003: Les invasiones bárbares: *Nathalie*
* 2005: Al Pequeña Cartuxa: *Thérèse Blanchot*
* 2005: Munich: *Jeanette*
* 2006: La escafandra y la caparina: *Henriette Durand*
* 2006: Nun lo digas a naide: *Margot*
* 2010: Un balcon sur la mer: *Sra.Mandonado*
* 2011: Otros silencios: *Mary*
* 2014: Le règne de la beauté: *Isabelle*

## Referencies

## Enllaces esternos
Eva Dahlbeck

**Eva Elisabet Dahlbeck**  foi una autora y actriz sueca.

## Biografía
### Primeros años
Eva Dahlbeck nació en Saltsjö-Duvnäs cerca d'Estocolmu . Asistió a la prestixosa escuela de teatru del Royal Dramatic Theatre (en suecu: Dramatens elevskola ) de 1941 a 1944 y actuó nel teatru de 1944 a 1964. Realizó'l so debú cinematográficu nel papel de Botilla en Rid i natt! en 1942.

## Noveles lliteraries
*1999 - *Sökarljus* ("Searching Lights")
*1996 - *På kärlekens villkor: en vandring i ett laglöst land*
*1991 - *Vapenhandlarens död: ett reportage från insidan* ("The Armsdealer's Death: An Inside Story")
*1988 - *Serveto och dean eviga elden* ("Serveto and the Eternal Flame")
*1980 - *I våra tomma rum* ("In Our Empty Rooms")
*1979 - *Maktspråket* ("The Language of Power")
*1976 - *Saknadens dal*
*1974 - *Hjärtslagen* ("The Heartbeats")
*1972 - *Med seende ögon* ("With Eyes That See")
*1967 - *Domen* ("The Verdict")
*1966 - *Dean sjunde natten: detaljer* (The Seventh Night: Details")
*1965 - *Sista spegeln: preludier* ("The Last Mirror: Preludes")
*1964 - *Hem till kaos* ("Home To Chaos")

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Emmanuelle Bercot

**Emmanuelle Bercot**  ye'l nome d'una actriz, direutora de cine y guionista francesa.

Apaeció en numberosa películes de drama francés, y nomada cinco veces nos Premios César, como Meyor Actriz y Meyor Direutor. Ye la ganadora de la meyor interpretación femenina nel Festival de Cannes por cuenta de la so interpretación en El mio amor (película de 2015), dirixida por Maïwenn.

La so película de 2013, que trabayó como direutora; *Ella va*, foi nomada na competición de Berlin International Film Festival.

## Biografía
Dempués de formase como baillarina, Emmanuelle Bercot centrar nel teatru y l'interpretación antes de matriculase en La Fémis. En 1997 dirixó'l so primer curtiumetraxe, Les vacances, que foi gallardoniáu col Premiu del Xuráu del Festival de Cannes. En 1999, la so película de graduación La Puce, que tamién marcó'l descubrimientu de l'actriz Isild Le Besco, ganó'l premiu de la Cinéfondation en Cannes y foi estrenada nos cines de Francia. 

En 2001, el so primer llargumetraxe, Clément, estrenar na seición Un Certain Regard de Cannes, onde foi gallardoniáu col Premiu de la Mocedá. Cola so segunda película, Backstage -que se proyeutó en competición oficial del Festival de Venecia de 2005-Bercot siguió esplorando la tema de la congoxa adolescente, nesti casu al traviés de la rellación problemática ente una estrella del cantar (Emmanuelle Seigner) y una nueva fan obsesiva (Isild Le Besco). 

Emmanuelle Bercot sigue actuando de xemes en cuando, apaeciendo en películes de Claude Miller, Bertrand Tavernier, Benoît Jacquot, Olivier Assayas y Maïwenn, de que la so cinta, Polisse, tamién coescribió el guión. 

Na televisión, los sos creitos de direutora inclúin -y choix d'Elodie (1998 - ganadora del Laurier d'Or 1999 y del Prix du Sénat) Tirez sur le caviste, la serie Suite Noire, protagonizada por Niels Arestrup y Julie-Marie Parmentier (ganadora del Premiu de la Crítica del Sindicatu Francés de Cine y Televisión en 2008), y Mes chères études (conocida como Student Services), pa Canal+ en 2009. 

En 2012, Bercot dirixó unu de los episodios de la película Los infieles, protagonizada por Jean Dujardin y Gilles Lellouche, a la que siguió la cinta Ella va, que se proyeutó na Seleición Oficial del 63º Festival Internacional de Cine de Berlín en 2013. En 2015, el so llargumetraxe Cola frente n'alto foi escoyíu pa inaugurar la 68ª edición del Festival de Cannes, onde ganó'l Premiu a la Meyor Actriz pola so interpretación n'El mio amor, de Maïwenn.

## Referencies

## Enllaces esternos

*
Jaclyn Jose

**Mary Jane Santa Ana Guck** , más conocida como **Jaclyn Jose** o **Jacklyn Jose**, foi una actriz de Filipines.

Ye conocida por actuar na serie de televisión Mula Sa Puso xunto a Claudine Barretto y conocida internacional mente por llograr una reconocencia d'interpretación femenina nel Festival de Cannes, pola película *Ma' Rosa*.

## Trayeutoria
Yera fía d'una madre filipina y un soldáu d'Estaos Xuníos en gran midida ausente, Jaclyn Jose empezó la so carrera cinematográfica en 1984. Al añu siguiente, Lino Brocka dio-y el so primer gran papel dramáticu na película *White Slavery*. Convirtióse nuna estrella popular en Filipines. Participó en munchos proyeutos: drames, comedies, películes de terror y telenoveles.

## Filmografía

### Cine

## Referencies

## Enllaces esternos
Isa Miranda

**Ines Isabella Sampietro** , conocida como **Isa Miranda**, foi una actriz italiana.

## Trayeutoria
Ines Isabella Sampietro trabayó en drames teatrales en Milán, hasta decidise a colar a una capital del cine como Roma pa empecipiar la so carrera cinematográfica, con un nuevu nome, **Isa Miranda**, que la fadría famosa.

El so ésitu llegó en 1934 con Max Ophüls, quien, emigráu d'Alemaña a Francia, foi convidáu a faer n'Italia un filme bien notable: *La signora di tutti*. Afaya asina pal cine a Isa Miranda, que xugaba'l papel de Gaby Doriot, una estrella de cine de vida amorosa complicada, y que los sos traces físiques remembraben dacuando a Marlene Dietrich. *La signora di tutti* ye una escura traxedia de celos y d'ambición, con grandes pasiones y escelente fotografía, na que Miranda destaca.

A partir d'entós, Isa Miranda tuvo dellos pidimientos de dir a Hollywood, y de fechu foi contratada pola Paramount Pictures. Foi conocida como la "Marlene Dietrich italiana", poles sos interpretaciones de muyeres fatales, que yá taba trazada en *La Signora di tutti*. Asina rodó *Hotel Imperial* (1939) y *Adventure in Diamonds* (1940). 

Tornó a Italia tres la guerra. Fixo en 1949, *Los murios de Malapaga*, de René Clément, una producción francu-italiana

Isa Miranda tamién protagonizó unu de los episodios de *Rondar* (1950), coles mesmes dirixida por Max Ophüls. Pos la so carrera prosiguió en Francia, Alemaña ya Inglaterra. 

Ente los sos filmes inclúyense *Siamo donne* (1953), *Summertime* (1955), *Gli Sbandati* (1955), *La Noia* (*L'aburrición*, 1963), *The Yellow Rolls-Royce* (1964), o *The Shoes of the Fisherman* (*The Shoes of the Fisherman*, 1968), onde representaba a la marquesa; y apaeció, yá mayor, en *El porteru de nueche* (1974) de Liliana Cavani.

Isa Miranda tuvo casada col productor y direutu italianu Alfredo Guarini hasta la so muerte en 1981; ella morrió un añu dempués, cuando acababa de cumplir los 73 años.

## Filmografía selecta
* *La signora di tutti* (1934), de Max Ophüls
* *Scipio Africanus: The Defeat of Hannibal* (1937)
* *Adventure in Diamonds* (1940)
* *Los murios de Malapaga* (1949), de René Clément
* *Rondar* (1950), de Max Ophüls
* *Le Secret d'Hélène Marimon* (1954)
* *Summertime* (1955)
* *La noia*, de Damiano Damiani
* *Un monde nouveau* (1965)
* *[[The Shoes of the Fisherman]]* (1968), de Michael Anderson
* *Marta* (1971)
* *Lo chiamaremo Andrea* (1972)
* *Le farò da padre* (1974)

## Premios

## Bibliografía
* Max Ophüls: *Spiel im Dasein. Eine Rückblende*, Stuttgart, Henry Goverts, 1959 (la so autobiografía póstuma). Ed. recién francesa: *Souvenirs*, París, Cahiers du Cinéma / Cinémathèque française, 2002 ISBN 2-86642-326-7, con apéndiz de Truffaut y Rivette.

## Referencies

## Enllaces esternos
Monique Mercure

**Monique Mercure** , nacida como Émond, foi una actriz canadiana.

## Biografía
Mercure nació col nome de Monique Émond en Montreal, Quebec. Foi fía d'Eugene y Yvonne Emond. Dende temprana edá, les sos padres incribiéronla en clases de baille, teoría musical y clases de violonchelu. Más tarde, casóse con Pierre Mercure en 1949 y tuvieron trés fíos. Estudió música y danza, antes de probar el teatru en compañía del St. Lawrence College. En 1960 ella fizo'l so primer papel importante na sustitución d'una actriz en *[[Die Dreigroschenoper]]*. Foi nomada Oficial de la Orde de Canadá en 1977 y foi promovida a Compañera (*Companion*) en 1994. Morrió'l 16 de mayu de 2020, nun centru de cuidaos especiales n'Outremont (Montreal). Tenía 89 años y sufría de cáncanu de gargüelu. 

## Premios
Nel Festival de Cine de Cannes de 1977, Mercure ganó'l premiu a la meyor actriz pola película *[[J.A. Martin Photographer]]*. Nesi mesmu año tamién ganó'l *[[Canadian Film Award]]* a la meyor actriz pola mesma película.

En 1978 foi nomada a la meyor actriz de repartu na 29ª edición de los *Canadian Film Award* pola película *[[The Third Walker]]*.

En 1983, na cuarta edición de los Premios Genie, foi nomada a meyor actriz por *[[La Quarantaine]]*. Ganó un Premiu Genie a la meyor actriz de repartu en 1992 pol so papel de Fadela en *[[Naked Lunch]]*. En 1999, ganó otru Genie a la meyor actriz de repartu pol so papel de Grace Gallagher en *[[Conquest]]*.

Mercure recibió'l Premiu d'Artes Escéniques del Gobernador Xeneral polos llogros artísticos de tola vida, el Prix Denise-Pelletier, y el Prix Gascon Roux du Théâtre du Nouveau Monde. La Universidá de Toronto dio-y un doctoráu honorariu en 1998. En 2006, foi nomada miembru de la Royal Society of Canada.

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Linda Mvusi

**Linda Mvusi**  ye'l nome d'una actriz y arquiteutasudafricana. Mvusi ye conocida por haber llográu'l gallardón de Meyor interpretación femenina nel Festival de Cannes pola película A World Apart. Mvusi tamién compartió un premiu por excelencia pola so arquiteutura nel Muséu del Apartheid.

## Reconocencia
* 1988 - Cannes Film Festival:*Meyor Interpretación femenina* por *A World Apart* 
* 2004 - South African Institute of Architects: Premiu por excelencia, Muséu del Apartheid, en Johannesburg.

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Mari Törocsik

**Mari Törőcsik**, ye'l nome d'una actriz húngara nacida'l 23 de payares de 1935. Ella apaeció en más de 120 películes a partir de 1956. Amás foi ganadora nel Festival de Cannes como meyor interpretación femenina por cuenta del so papel en Déryné, Hol Van? en 1977.

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Kati Outinen

**Kati Outinen**  ye una actriz finesa qu'interpretó dellos papeles protagistas nes películes d'Aki Kaurismäki.

Nació en Helsinki y estudió interpretación so tutelar de Jouko Turkka, anque nunca perteneció a la so escuela nin s'acomuñar a la so metodoloxía d'actuación. El so primer papel importante foi na película de 1980 *[[Pido permisu pa nacer]]*, dirixida por Tapio Suominen. Tamién participó na película de 1984 *[[Aikalainen]]*.

Amás de ganase una reputación nel so país pola so interpretación en distintos papeles n'obres de teatru y drames televisivos, adquirió fama internacional, sobremanera n'Alemaña y Francia, poles sos apaiciones nes películes de Aki Kaurismäki. La so primer collaboración con este foi na película de 1986 *[[Solombres nel paraísu]]*. Nel añu 2002 llogró'l premiu a la meyor actriz nel Festival de Cannes pola película *[[Un home ensin pasáu]]*.

Dio clases d'interpretación na Academia de Teatru de Helsinki ente los años 2002 y 2013.

## Filmografía parcial
* *[[Solombres nel paraísu]]* (1986)
* *[[Hamlet vuelve a los negocios]]* (1987)
* *[[Tulitikkutehtaan tyttö]]* (1990)
* *[[Gárrate'l pañuelu, Tatiana]]* (1994)
* *[[Nubes pasaxeres]]* (1996)
* *[[Sairaan kaunis maailma]]* (1997)
* *[[Un home ensin pasáu]]* (2002)
* *[[Sauna (película)|Sauna]]* (2008)
* *[[Divorciu a la finlandesa]]* (2009)
* *[[Le Havre (película)|Le Havre]]* (2011)
* *[[Mieletön elokuu]]* (2013)
* *[[True Crimes]]* (2016)

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Premiu del Festival de Cannes a la meyor actriz

El **premiu a la Meyor Actriz** ye un premiu dau nel Festival de Cannes a la meyor actriz de les películes en competición pola Palma d'Oru. Apurrir por primer vegada en 1946. Namái cuatro actrices recibieron esta distinción en más d'una ocasión: Vanessa Redgrave (1966, 1969), Isabelle Huppert (1978, 2001), Helen Mirren (1984, 1995) y Barbara Hershey (1987, 1988).

## Ganadores
Sandra Corveloni

**Sandra Corveloni**  ye una actriz brasilana. Ye conocida principalmente pola película *Linha de Passe* de Walter Salles, Daniela Thomas, película na cual ganó como Meyor Actriz nel Festival de Cannes.

## Biografía
Con una carrera dedicada al teatru , dempués d'habese graduáu pola CSA na actuación de teatru escolar de la Universidá Católica de São Paulo, Sandra debutó nel cine cola película Linha de Passe de Walter Salles y Daniela Thomas , y llueu consagráu nel so debú col premiu al meyor ( Premiu d'interpretación femenina), nel Festival de Cannes en mayu del 2008, pol so trabayu nel papel de Cleuza, madre de cuatro neños probes de la periferia de São Paulo, los sos suaños y les sos mires atayaes. Por cuenta de la recién perda d'un ñácaru, Sandra nun asistió al Festival, que se representa nos premios pola película los direutores.

## Recnocimiento
* 2008 - Festival de Cannes:Meyor interpretación femenina- per *Linha de Passe*

## Enllaces esternos
* 

## Referencies
Kitty Winn

**Kitty Winn**  ye una actriz d'Estaos Xuníos.

Kitty Winn nació en Washington, DC y pasó gran parte de la so infancia por China, India y Xapón. Ella fixo'l so debú en Broadway l'añu 1969 en *Les Tres Hermanes* y ganó la Palma d'Oru nel Festival de Cannes pol so rol na película *[[The Panic in Needle Park]]*, con Al Pacino.

El so papel más conocíu foi del personaxe de Sharon Spencer na película *[[The Exorcist]]* (1973) y dempués en *[[Exorcist II: The Heretic]]* (1977). La so última película foi *Espeyos* (1978) onde interpreta'l rol de Marianne Whitman, una muyer con una maldición.

Anguaño ta trabayando en Broadway.

## Filmografía

### Series y Televisión

* "NET Playhouse" (1 episodiu)

* The House That Would Not Die (1970) (TV)

* Man on a String (1972) (TV)

* Message to My Daughter (1973) (TV)

* "The Streets of San Francisco" (1 episodiu)

* The Carpenters (1974) (TV)

* Miles to Go Before I Sleep (1975) (TV)

* "Cannon" (1 episodiu)

* Most Wanted (1976) (TV)

* "Kojak" (2 episodios)

* The Last Hurrah (1977) (TV)

* "Jessie" (1 episodiu)

### Cine

* *[[The Panic in Needle Park]]* (1971)

* They Might Be Giants (1971)

* The Exorcist (1973)

* Peeper (1975)

* Exorcist II: The Heretic (1977)

* Espeyos (1978)

* The Tragedy of King Lear (1982)

## Trivia

* Catalogada como una de los dolce "nuevos actores prometedores de 1971".
* Refugó'l papel de Connie Corleone en The Godfather (1972).
* Miembru del xuráu nel Festival Internacional de Cine en Berlín, 1976.
* Diba realizar el papel de Ellen Ripley en *[[Alien]]* (1979), pero echóse tras. El rol protagonizar Sigourney Weaver.

## Premios

* **Festival de Cine de Cannes:** Premiu a la meyor actriz (1971) pola película **The Panic in Needle Park**.

## Referencies

## Enllaces esternos
Stéphane Audran

**Stéphane Audran** , conocida como **Collette Suzanne Dacheville**, ye una actriz francesa conocida por interpretaciones en películes ganadores del Premiu Óscar como *[[El discretu encantu de la burguesía]]* (1972) y *[[La llacuada de Babette]]* (1987) y en películes aclamaes pola crítica como *[[The Big Red One]]* (1980) y *[[Violette Nozière (película)|Violette Nozière]]* (1978).

Casóse col direutor y dramaturgu Claude Chabrol en 1964, depués d'un matrimoniu curtiu col actor francés Jean-Louis Trintignant. El so fíu del matrimoniu con Claude Chabrol (que se terminó en 1980) ye l'actor Thomas Chabrol (n. 1963). 

El primer papel de Audran foi en 1959, na aclamada película *-yos Cousins*, de Chabrol. Dende entós actuó na mayoría de les películes d'esti direutor. Ente les películes notables de Chabrol en qu'ella representó'l personaxe principal femenín atópense *La Femme Infidèle* (1968), *-yos Biches* (1968) como una lesbiana rica que s'arreya nuna rellación sexual ente trés persones (con esto ganó fama), *-y Boucher* (1970) como una profesora escolar que se namora d'un carniceru asesín, *Juste Avant La Nuit* (1971), y *Violette Nozière* (1978).

Tamién actuó en películes d'Éric Rohmer (*Signe du Lion*), Jean Delannoy (*La Peau de Torpedu*), Gabriel Axel (*[[La llacuada de Babette]]*, como la cocinera misteriosa, Babette), Bertrand Tavernier (*Coup de Touchon*, como la esposa del policía que se vuelve asesín en serie, Lucien Cordier) y Samuel Fuller (*[[The Big Red One]]*). Ente les más celebraes de les sos películes que nun fueron dirixíes por Chabrol, tán *[[-y charme discret de la bourgeoisie]]* (1972), ganadora del Óscar y empobinada por Luis Buñuel, na que Stéphane encarnó'l papel de Alice Senechal. Audran tamién ye activa en producciones del idioma inglés. Actuó en películes estauxunidenses como *The Black Bird* (1975), y en películes de televisión como *[[Brideshead Revisited]]* (1982), *Mistral's Daughter* (1984) y *[[The Sun Also Rises]]* (1984).

Audran ganó un Premiu César de la Meyor Actriz nun Papel Secundariu en Francia pola so actuación en *Violette Nozière* y un premiu de l'Academia Británica Filmográfica por *Just Before Nightfall* (1975).

Con independencia del so erotismu inusual, acasu foi l'actriz con mayor potencia dramática de la so xeneración.

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Emmanuelle Béart

**Emmanuelle Béart**  ye una actriz francesa de cine.

Ye embaxadora del comité francés d'UNICEF dende 1996 y recibió en 2002 pasaporte diplomáticu, estendiendo los sos llabores a tol mundu.

Ye fía del cantante Guy Béart y de la modelu Geneviève Galéa. Ente 1993 y 1995 tuvo casada con Daniel Auteuil.

## Filmografía

* 1972: *[[Como llebre acosada]] ("La course du lièvre à travers les champs")*
* 1976: *Demain les mômes*
* 1983: *[[Primeros deseos]] ("Premiers désirs")*
* 1984: *Un amour interdit*
* 1985: *L'Amour en douce*
* 1986: *[[Manon des sources (película de 1986)|La vengación de Manon]] ("Manon des sources")*
* 1987: *[[Date with an Angel]]*
* 1988: *À gauche en sortant de l'ascenseur*
* 1989: *Les Enfants du désordre*
* 1990: *Il viaggo di capitan Fracassa*
* 1991:
** *[[La bella mentirosa]] ("La Belle noiseuse")*
** *Le bateau de Lu*
** *[[Na boca non]] ("J'embrasse pas")* 
** *[[Divertimento (película)|Divertimento]] ("La belle noiseuse. DIvertimento")*
* 1992: *[[Un corazón pel hibiernu]] ("Un Coeur en Hiver")*
* 1993: *Rupture(s)*
* 1994: *[[L'infiernu]] ("L'Enfer")*
* 1995:
** *[[Los amores d'una muyer francesa]] ("Une Femme Française")*
** *[[Nelly y el Sr. Arnaud]] ("Nelly et Monsieur Arnaud")*
* 1996:
** *Le dernier chaperon rouge*
** **
* 1998:
** *[[Don Juan (1998)|Don Juan]]*
** *[[Voleur de vie|Vides robaes]] ("Voleur de vie")*
* 1999:
** *[[El tiempu repuestu]] ("Le Temps retrouvé")*
** *Elephant juice*
** *[[Cena de Navidá]] ("La Bûche")*
* 2000: *[[Los destinos sentimentales]] ("Les Destinées sentimentales")*
* 2001:
** *Voyance et manigance*
** *[[L'ensayu]] ("La Répétition")*
* 2002: *[[8 muyeres]] ("8 femmes")*
* 2003:
** *[[Lloñe del mundu]] ("Les égarés")*
** *[[La hestoria de Marie y Julien]] ("Histoire de Marie et Julien")*
** *[[Nathalie X]] ("Nathalie...")*
* 2004: *À boire*
* 2005: 
** *D'Artagnan et les trois mousquetaires*
** *Un fil à la patte*
** *L'enfer*
* 2006: *Un crime*
* 2007: *[[Los testigos (2007)|Los testigos]] ("Les témoins")*
* 2008: *Discu*
* 2009: *Vinyan*
* 2014: *Los güeyos mariellos de los cocodrilos*

## Referencies

## Enllaces esternos

*
Valérie Benguigui

**Valérie Benguigui**  foi una actriz francesa y direutora de teatru. Nacida en París, tomó cursos d'actuación nel Cours Florent y la Escuela Nacional de Teatru de Chaillot. El so primer papel nel cine foi en *On a volé Charlie Spencer* (1986) de Francis Huster.

El so papel de mayor ésitu en televisión foi na serie Avocats et associés, na qu'apaeció dende 2000 hasta 2005. Tamién produció y dirixó delles obres de teatru nesi momentu. En 2012, interpretó a Élisabeth na película *[[El nome (película)|El nome]]* (-y Prénom), que-y valió un Premiu César a la meyor actriz de repartu, según una nominación al Premiu Molière a la meyor actriz de repartu.

## Vida personal
Benguigui tuvo casada col actor y mánager de restorán Eric Wapler, a quien conoció mientres estudiaba en Cours Florent. Ellos tuvieron dos fíos.

## Muerte
Benguigui morrió de cáncer de mama, a los 47 años d'edá, el 2 de setiembre de 2013 en París. Ella lluchó contra la enfermedá mientres trés años.

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Séverine Caneele

**Séverine Caneele**  ye'l nome d'una actriz belga nacida'l 10 de mayu de 1974. Ella ye conocida principalmente por ganar como Meyor Actriz nel Festival de Cannes en 1999 pola película *[[L'Humanité|L'humanité]]*.

## Filmografía
* *[[L'humanité]]* (1999)
* *[[Une part du ciel]]* (2002)
* *Quand la mer monte...* (2004)
* *Holy Lola* (2004)
* *Rodin* (2017)

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Adèle Haenel

**Adèle Haenel**  ye una actriz francesa. Ye conocida por haber llográu dos premios César, como meyor actriz y meyor actriz secundaria en 2014 y 2015, respeutivamente.

## Biografía
Ye fía d'una maestra francesa y de un traductor d'orixe austriacu; vivió los sos primeros años en Montreuil (Sena-Saint Denis). Haenel llicenciar n'Economía y Socioloxía, y depués cursa estudios cimeros en Física y Bioloxía Marina. Per otru llau (amás de ser petrina verde de yudu), ye una esperimentada actriz de teatru: empezó en 2012 con una representación de 'La Gavilueta', d'Anton Chéjov, y en 2016 la paerticipado en *Vieyos tiempos*, de Harold Pinter.

Nel añu 2007 participó na película *[[Naissance des pieuvres]]* de Céline Sciamma y esto llevar a llograr una nominación nos premios César a la meyor actriz revelación. Depués siguió colos sos estudios en clases preparatorias económiques y comerciales. Ente les sos películes más notables, tamién s'atopa *Suzanne*, de Katell Quillévéré.

Gracies a esta producción, Haenel pudo llograr un premiu César a la meyor actriz secundaria en 2014. Sería solamente un añu más tarde cuando llograría'l César a la meyor actriz en 2015 por interpretar al personaxe de Madeleine Beaulieu na película *Les Combattants*.

En 2016 conságrase yá con *[[La Fille Inconnue]]*, filme d'investigación criminal, bien matizada psicolóxicamente de los hermanos Jean-Pierre y Luc Dardenne.

## Participaciones en televisión
* 2009 : *Déchaînées* de Raymond Vouillamoz
* 2011 : *Goldman* de Christophe Blanc

## Participaciones nel teatru
* 2012 : *[[La gavilueta]]*, de Anton Chéjov, nel Festival d'Avignon, dirixida por Arthur Nauzyciel
* 2013 : *-y Moche / Voir Clair/ Perplexe* de Marius Von Mayenburg, nel teatru La Générale - París
* 2016 : *Old Times*, de Harold Pinter, nel teatru l'Atelier.

## Films
* 2007 : *Naissance des pieuvres* de Céline Sciamma, papel secundariu * 
2014 : *Suzanne*, de Katell Quillévéré, papel secundariu *
2015 : *Les Combattants*, onde interpreta un personaxe decisivu *
2016 : *La Fille Inconnue*, dirixida por Jean-Pierre Dardenne y Luc Dardenne, papel protagonista del tou pos apaez en toles secuenias. Ye la tercer actriz non belga que protagoniza una película so. Sinopsis: Una nueche, dempués del zarru del so consultoriu, Jenny, nuevu médicu xeneralista, escucha'l timbre, pero nun va abrir porque ta cerráu dende va una hora. A otru día, enterar pola policía de qu'atoparon, non lloñe d'ellí, a una nueva muerta, ensin identidá. Siéntese culpable de neglixencia, y ponse a buscar a la moza ensin fuelgu

## Referencies

## Enllaces esternos
* Adèle Haenel, la nueva musa del cine francés.
* https://www.filmaffinity.com/ar/film654887.html
Agnès Jaoui

**Agnès Jaoui**  ye una actriz, guionista, direutora y cantante francesa d'orixe xudíu tunecín.

## Filmografía como direutora
* 2013: *[[A la fin del cuentu]]*, (*Au bout du conte*)
* 2008: *[[Fálame de l'agua]]*, (*Parlez-moi de la pluie*)
* 2004: *[[Como una imaxe]]*, (*Comme une image*)
* 2000: *[[El gustu de los otros]]*, (*Le goût des autres*)

## Filmografía como actriz
* 2017: *[[50 primaveres]]*, (*50 printemps*)

## Premios cinematográficos
* César al meyor filme en 2001 por *Le goût des autres*
* Premiu del escenariu del Festival de Cannes 2004 por *Comme une Image*

## Referencies

## Enllaces esternos

* 
*  nel sitio Allociné .
* Noticia y un pocu sobre ella; n'español.
Valérie Lemercier

**Valérie Lemercier**  ye una actriz, guionista, realizadora y cantante francesa.

## Biografía
Nacida en 1964, debuta como actriz en 1988 cola serie Palaciu. Ganó dos premios César como actriz secundaria pola so participación en *[[Los visitantes nun nacieron ayeri]]* (1993) y en *[[Suaños d'orquesta]]* (2006). Nos últimos años destacó como maestra de ceremonia d'estos premios.

## Filmografía

### Actriz
* 1988: *[[Palaciu (serie televisión)|Palace]]*, de Jean-Michel Ribes (serie TV) - Lady Palace.
* 1991: *[[Operación Chuleta de Xata]]*, de Jean-Marie Poiré - Marie-Laurence Granianski.
* 1993: *[[Los visitantes nun nacieron ayeri]]* o *Los visitantes*, de Jean-Marie Poiré - Frenebunda de Pouille, Beatriz de Miramonte.
* 1995: *[[Sabrina (1995)|Sabrina]]*, de Sydney Pollack - Martine.
* 2004: *[[RRRrrrr!!!]]*, de Alain Chabat - Pierre.
* 2004: *[[Narcu (filme)|Narcu]]*, de Tristan Aurouet y Gilles Lellouche - La cómica célebre.
* 2005: *[[Palaciu Real!]]*, dirixida por ella mesma Princesa Armelle.
* 2005: *[[Suaños d'orquesta]]*, de Danièle Thompson - Catherine Traten.
* 2005: **, de Jean Duval - Azalée (voz)
* 2008: *[[Agathe Cléry]]* , de Etienne Chatiliez 
* 2010: *[[El pequeñu Nicolas]]*, de Laurent Tirard - Mama.
* 2012: *[[Astérix y Obélix al serviciu de la so maxestá]]* - ama de llaves.

### Direutora
* 1997: *[[Quadrille (filme)|Quadrille]]*
* 1999: *[[-y Derrière]]*
* 2005: *[[Palaciu Real!]]*

## Referencies

## Enllaces esternos
Déborah Lukumuena

**Déborah Lukumuena**  ye'l nome d'una actriz francesa, destacada pola so interpretación na película Divines en 2016.

## Biografía
Deborah Lukumuena creció en Epinay-sous-Sénart. Dempués de la so graduación, llogró un títulu en lletres. Dempués de tener la opurtunidad de faer una interpretación na televisión, detener al querer empezar la so trayeutoria na industria del cine gracies a la so apaición na película Divines de Houda Benyamina. Gracies a esti papel, ella ganó nos Premios Lumiere xunto a Oulaya Amamra. Amás, foi nomada nos Premios César de 2017 como meyor actriz de repartu.

## Filmografía
* 2016 : *[[Divines]]* de Houda Benyamina : Maimouna

## Reconocencia
*Carthage Film Festival a Meyor actriz por Divines (**Ganadora**) xunto a Oulaya Amamra.
*Premios César a la meyor actriz de repartu por Divines (pendiente).
*Premios Lumiere a la Meyor revelación femenina por Divines (**Ganadora**).

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Marie-France Pisier

**Marie France Pisier** , foi una actriz, direutora de cine y guionista francesa. Foi considerada musa de Luis Buñuel y de dellos direutores de la Nouvelle vague, como François Truffaut, André Téchiné o Jacques Rivette.

Recibió un Premiu César a la meyor actriz secundaria nel añu 1976 pola so participación en Cousin, cousine y otru na mesma categoría nel añu 1977 pola so participación na película Barocco.

## Filmografía parcial
Marie France Pisier apaeció en más de 70 películes. Ente elles:
* 1962 Antoine et Colette, de François Truffaut, como Colette.
* 1968 Besos Robaos, de François Truffaut, como Colette Tazzi.
* 1974 La pantasma de la llibertá de Luis Buñuel, como Madame Calmette.
* 1979 L'amor en fuga, de François Truffaut, como Colette Tazzi.
* 1998 El tiempu repuestu, de Raoul Ruiz, como Madame Verdurein.
* 1999 ¿Entiendes?, de Stéphane Giusti, como Irene.

## Referencies

## Enllaces esternos

*
Bérénice Bejo

**Bérénice Bejo**  ye una actriz francu-arxentina. Saltó a la fama mundial pol so papel de Peppy Miller na película *[[The Artist]]* (2011), que-y valió non solo l'aclamación per parte de la crítica sinón tamién el premiu César del cine francés a la meyor actriz y les nominaciones al Óscar a la meyor actriz de repartu, según al Globu d'Oru na mesma categoría.

## Biografía
A la edá de trés años Bérénice Bejo treslladar a Francia colos sos padres escapando de la postrera dictadura militar n'Arxentina. So la influencia del so padre, el direutor arxentín Miguel Bejo, tomó clases d'interpretación. La so primer apaición nel cine foi nel curtiu *Pain perdu* (1993), de Tiéri Barié.

En 2013 llogró'l premiu a la meyor actriz nel Festival de Cannes pol so rol protagonista na película ''Le passé'', dirixida pol iranín Asghar Farhadi.

Foi presidenta del xuráu profesional del Festival de Cine d'España de Toulouse en 2000.

## Filmografía parcial

* 1998: *[[Les sœurs Hamlet]]* d'Abdelkrim Bahloul.
* 2000: *[[Meilleur espoir féminin]]* de Gérard Jugnot.
* 2001: *[[A Knight's Tale]]* de Brian Helgeland.
* 2001: *[[24 heures de la vie d'une femme]]* de Laurent Bouhnik.
* 2002: *[[Comme un avion]]* de Marie-France Pisier.
* 2004: *[[El gran papel]]* (*Le grand rôle*) de Steve Suissa.
* 2006: *[[OSS 117: El Cairo, nial d'espíes]]* (*OSS 117: -y Caire, nid d'espions*) de Michel Hazanavicius.
* 2008: *[[Amores modernos]]* (*Modern Love*) de Stéphane Kazandjian.
* 2008: *[[Bouquet final]]* de Michel Delgado.
* 2009: *[[L'Enfer d'Henri-Georges Clouzot]]* de Serge Bromberg y Ruxandra Medrea.
* 2011: *[[The Artist]]* de Michel Hazanavicius, como Peppy Miller.
* 2012: *[[Populaire]]* de Regis Roinsard.
* 2013: *[[El pasáu (película de 2013)|Le passé]]* d'Asghar Farhadi
* 2014: *[[Le Dernier Diamant]]* d'Eric Barbier
* 2014: *[[The Search]]* de Michel Hazanavicius
* 2014: *[[Felices suaños]]* de Marco Bellocchio

## Premios
;Premios del Festival de Cannes

;Premiu César

;Premios Óscar

;Globos d'Oru

;Premios BAFTA

;Premios del Sindicatu d'Actores

## Ver tamién
* Nominaciones arxentines a los Premios Óscar

## Referencies

## Enllaces esternos
Sandrine Kiberlain

**Sandrine Kiberlain**  ye una actriz y cantante francesa. Kiberlain recibió en 1995 el Premiu César a la meyor actriz revelación y el Premiu Romy Schneider; y tuvo nomada en delles ocasiones más al César, como al de meyor actriz en 1999 por *[[À vendre]]*.

## Biografía

Nació Sandrine Kiberlajn nel senu d'una familia de xudíos polacos. Dambos padres dedicar a la restauración, anque na familia siempres hubo afición musical, tanto a la interpretación como a la composición.

Ta casada col actor Vincent Lindon, anque tán formalmente separaos, y tienen una fía de mancomún.

## Carrera cinematográfica
De cutiu trabayó cola direutora Laetitia Masson, y tamién con Benoît Jacquot. 

### Filmografía

* 1986:
** *[[Cours quité]]*
** *[[On a volé Charlie Spencer!]]*
* 1990:
** *[[Milena (película)|Milena]]*
** *[[Cyrano de Bergerac (película de 1990)|Cyrano de Bergerac]]*
* 1991: *[[Des filles et des chiens]]*
* 1992:
** *[[Sexes faibles]]*
** *[[Emma Zunz (película)|Emma Zunz]]*
** *[[L'Inconnu dans la maison]]*
** *[[L'Instinct de l'ange]]*
** *[[Comment font les gens]]*
** *[[-yos Gens normaux n'ont rien d'exceptionnel]]*
* 1993:
** *[[-yos Patriotes (película)|Les Patriotes]]*
** *[[L'Irrésolu]]*
* 1994: *[[Tom est tout seul]]*
* 1995:
** *[[En avoir (ou pas)]]*
** *[[Beaumarchais, l'insolent]]*
** *[[Un héros très discret]]*

* 1996:
** *[[Quadrille]]*
** *[[L'Appartement]]*
* 1997:
** *[[-y Septième ciel]]*
** *[[À vendre]]*
* 1998: *[[Rien sur Robert]]*
* 1999:
** *[[Love me (película)|Love me]]*
** *[[La fausse suivante]]*
* 2000: *[[Tout va bien, on s'en va]]*
* 2001:
** *[[Betty Fisher et autres histoires]]*
** *[[C'est -y bouquet!]]*
* 2002:
** *[[Filles uniques]]*
** *[[Après vous...]]*
* 2004: *[[Un petit jeu sans conséquence]]*
* 2007:
** *[[Très bien, merci]]*
** *[[La vie d'artiste]]*
* 2009:
** *[[Mademoiselle Chambon]]*
** *[[Le petit Nicolas (película)|Le petit Nicolas]]*
* 2011: *[[Les Femmes du 6e étage]]*
* 2013: *[[Violetta]]
*[[2016]]

[[Cuando tienes 17 años]]


== Carrera musical ==
=== Álbumes ===
Amás de la so carrera cinematográfica, grabó dos álbumes:
* [[2005]]: *Manquait plus qu'ça*, perbién recibíu en Francia, y del que vendió más de 100.000 copies.
* [[1 d'ochobre]] de [[2007]]: *Coupé bien net et bien carré*.

En dambos ocúpase de les lletres de tolos cantares que nun son [[cover|versiones]], ente que la música cuerre a cargu na so mayor parte d'[[Alain Souchon]], el so fíu [[Pierre Souchon|Pierre]] y [[Camille Bazbaz]].

=== Otres apaiciones ===
* 2016: *Vole'' (senciellu benéficu con Carla Bruni, Nolwenn Leroy, Alain Souchon...)

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina web oficial
*
Yolande Moreau

**Yolande Moreau**  ye una actriz, guionista y direutora belga.

Trabayó como educadora y en teatru pa neños. En 1982 escribió y protagonizó un show unipersonal col que fizo xires per Europa y Canadá, *A Dirty Business of Sex and Crime*.

En 1989 xunióse al grupu de Jérôme Deschamps y Macha Makeieff pal programa *[[Les Deschiens]]*.

Foi protagonista nel filme de 1985 *[[Ensin techu nin llei]]*, (*[[Sans toit ni loi]]*) d'Agnès Varda y recuérdase-y como la portera na película *[[Amélie]]*.

Saltó a la fama internacional nel 2004 con* Quand la mer monte* qu'escribió, dirixó y protagonizó ganando'l Premiu César a la meyor actriz.

En 2008 interpretó a la pintora naif Séraphine Louis nel filme *[[:en:Séraphine|Séraphine]]* de Martin Provostpola que volvió ganar el Premiu César y otros importantes premios internacionales.

Nel 2010 filmó *Gainsbourg, una vida heroica* (*Serge Gainsbourg, vie héroïque*) de Joann Sfar sobre Serge Gainsbourg au interpreta a la llexendaria cantante Fréhel.

## [[Premiu César|César]]

## Referencies

## Enllaces esternos

* Artículu n'inglés sobre la so actuación en Seraphine
* ficha en Imdb
Emmanuelle Riva

**Emmanuelle Riva** (**Paulette Germaine Riva**; ) foi una actriz y poeta francesa, conocida polos sos papeles nes películes *[[Léon Morin, prêtre]], [[Hiroshima mon amour]]* y *[[Amor (película de 2012)|Amor]]*. En 1960 llogró la so primer nominación al Premiu BAFTA a la meyor actriz estranxera interpretando a Elle na película *[[Hiroshima mon amour]]*. Ente 2012 y 2013 pola so interpretación d'Anne Laurent na gallardoniada película *[[Amor (película de 2012)|Amor]]* recibió dellos premios, ente ellos el premiu BAFTA a la meyor actriz, el César a la meyor actriz, el premiu más importante del cine européu y una nominación a los Premiu Óscar na mesma categoría.

## Vida y carrera
Nacida en Cheniménil, Francia, fía de Jeanne Nourdin y Alfredo Riva, un pintor italianu,
una modesta familia de clase trabayadora, a temprana edá collaboraba económicamente a la so familia nel oficiu de cordurera. Siendo vidueña llectora d'obres de teatru, xunir a un pequeñu grupu d'aficionaos en Remiremont. Convencida de les sos capacidaes y a pesar de la oposición de la so familia, ella pasa les pruebes de la Escuela Nacional Superior d'Artes y Téuniques del Teatru de París (ENSATT), na que-y otorguen una beca en 1953, siendo'l so tutor Jean Meyer. Presentándose darréu nel prestixosu Conservatoriu Nacional Superior d'Arte Dramático, tamién en París, nun llogra ser almitida por superar la edá máxima riquida. Sicasí, llogró'l so primer papel en *L'héroe y el soldáu* de George Bernard Shaw, nuna puesta n'escena de René Dupuy.

La so imaxe nel cartelu de la obra *[[L'Épouvantail]]* de Dominique Rolin y empobinada por André Barsacq, impresiona tanto a Alain Resnais que decide que sería Riva quien protagonizaría'l llargumetraxe *[[Hiroshima mon amour]]*, una obra na que l'espectador desconoz el nome del personaxe. Esta película ganó la Palma d'Oru en Cannes y convierte a Emmanuelle Riva nuna estrella del cine.

En 1962 Riva ye gallardoniada nel Festival Internacional de Cine de Venecia pola so interpretación en *Thérèse Desqueyroux* de Georges Franju una adautación de la novela homónima escrita por François Mauriac. Darréu publica trés coleiciones de poesía: *Juste derrière le sifflet des trains* (1969, reeditáu en 1976), *Le Feu des miroirs* (1975) y *L'Otage du désir* (1982). En 1993 participó na película Trois couleurs: Bleu de Krzysztof Kieslowski, la primer entrega de l'afamada triloxía de los colores, onde interpreta a la madre de Julie. Tamién participó en *[[Vénus beauté (institut)]]* de Tonie Marshall (1999), y foi la güela del neñu de *[[Mon fils à moi]]*, de Martial Fougeron (2006).

En 2012 xunto con Jean-Louis Trintignant, protagonizó la película *[[Amor (película de 2012)|Amor]]* de Michael Haneke, y pola so interpretación d'Anne Laurent na citada película ganó'l premiu a la meyor actriz europea nos Premios del Cine Européu, como tamién ganó como Meyor Actriz nos premios BAFTA y llogró una nominación a los Premiu Óscar como meyor actriz.

## Filmografía

## Teatru

## Llibros
*
*
*
*

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Universidá de Juba

La **Universidá Nacional de Juba** (***Juba National University***, n'inglés), conocida como **Universidá de Juba**, alcuéntrase nos suburbios al norte de Juba, la capital de Sudán del Sur.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu web oficial