Unidaes básiques del Sistema Internacional

El Sistema Internacional d'Unidaes (SI) define siete **unidaes básiques** o **unidaes físiques fundamentales**, que son descrites por una definición operacional y son independientes dende'l puntu de vista dimensional. Estes unidaes básiques del SI y les sos magnitúes físiques son el metru pal llargor, el quilogramu para la masa, el segundu pal tiempu, l'amperiu para la intensidá de corriente eléctrica, el kelvin para la temperatura, la candela para la intensidá lluminosa y el mol pa la cantidá de sustancia.

El restu d'unidaes utilizaes para espresar magnitúes físiques puen derivase d'estes unidaes básiques y conócense como unidaes derivaes. La derivación llevase a cabu por mediu del analís dimensional.

## Magnitúes

### Llargor
Un metru (m) defínese como la distancia que percuerre la lluz nel vacíu en 1/299 792  como .

### Masa
Un quilogramu (kg) defínese tomando'l valor numbéri*c*u fixu de la constante de Planck, h, igual a 6.626 070 15 x 10-34 cuando s'espresa en , unidá igual a , siendo'l mididor y el segundu definíu acordies con c y \Delta v\,Cs.

### Tiempu
Un segundu (s) ye'l tiempu riquíu por 9 192 631 770 ciclos de la radiación correspondiente a la transición ente los dos niveles hiperfinos del estáu fundamental del átomu de cesiu 133.

### Temperatura
Un kelvin (K) defínese como la 1/273,16 de la temperatura termodinámico del puntu triple de l'agua.

### Intensidá de corriente eléctrica
Un amperiu (A) defínese como la intensidá d'una corriente eléctrica constante que, calteniéndose en dos conductores paralelos, rectillinios, de llargor infinitu, de sección circular despreciable y asitiaos a una distancia d'un metru unu d'otru nel vacíu, produciría una fuerza igual a 2×10-7 newton por metru de llargor.

### Cantidá de sustancia
Un mol (mol) ye la cantidá de sustancia d'un sistema que contién tantes entidaes elementales como átomos hai en 0,012 kg de carbonu 12, aproximao 6,022 141 29 (30) × 1023.

Cuando s'usa'l mol, les entidaes elementales tienen de ser especificaes y pueden ser átomos, molécules, iones, electrones, otres partícules o grupos específicos de tales partícules.

Defínese la cantidá de sustancia como una unidá fundamental que ye proporcional al númberu d'entidaes elementales presentes.

### Intensidá lluminosa

Una candela (cd) ye la intensidá lluminosa, nuna dirección dada, d'una fonte qu'emite radiación monocromática con frecuencia de  1012  de forma que la intensidá de radiación emitida, na dirección indicada, ye de 1/683 W por estereorradián.

## Posible redefinición futura de les unidaes
Una comisión, del Comité Internacional de Peses y Midíes (CIPM) propunxo revisar les definiciones formales de les unidaes básiques del SI, propuestes que tán siendo esaminaes per este, y que podríen ser consideraes pola 26ª CGPM en 2018. Los cambeos propuestos son:

:: *«Va Siguir habiendo les mesmes siete unidaes básiques (metru, segundu, quilogramu, amperiu, kelvin, mol y candela). D'estos, el quilogramu, l'amperiu, el kelvin y el mol van redefinise d'alcuerdu al cálculu de los valores numbéricos exactos de la constante de Planck, de la carga eléctrica elemental, de la constante de Boltzmann y de la constante de Avogadro, respectivamente. El segundu, el metru y la candela yá tán definíes por constantes físiques y solo ye necesariu reeditar les sos definiciones actuales. Les nueves definiciones van ameyorar el SI ensin camudar el tamañu de les unidaes, asegurando asina la continuidá coles midíes actuales».*

Más detalles atopanse nel proyeutu de capítulu del *Novenu Folletu d'unidaes del SI*.

Hubo numberoses crítiques a les definiciones revisaes dende la so propuesta inicial, y argumentóse que la propuesta de reforma del SI riqué un discutiniu francu y abiertu primero que se tomen decisiones al respeutu.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Oficina Internacional de Pesos y Midíes
* El SI para descargar dende'l Centru Nacional de Metroloxía de Méxicu
* El SI, d'un cursu interactivo de física n'español
* El Sistema Internacional d'Unidaes (SI) nel Institutu Estadounidense de Normes y Tecnoloxía (NIST), n'inglés