William Gilbert

**William Gilbert**  foi un filósofu natural y médicu inglés.

En mayu de 1558 ingresó nel St John's College de Cambridge. En 1560 llogra'l so B.A. (Bachelor of Arts); en 1564, el so M.A. (Master of Arts). Finalmente, doctorar en 1569. Tres un paréntesis del que nun esisten pruebes fehacientes sobre la so trayeutoria vital, sabemos que s'instala en Londres en 1573 como médicu n'exerciciu. Al poco tiempu ingresa nel colexu de Physicians londinense, onde se presenta a la Presidencia de dichu órganu colexáu en redol a 1600. En 1601 foi nomáu médicu de la reina Sabela I y, darréu, tamién del so socesor, Xacobu I, anque Gilbert apenes sobrevivió a reinar seis meses. Finó probablemente víctima de la peste. 

Foi unu de los primeros filósofos naturales de la era moderna en realizar esperimentos cola electrostática, el magnetismu, y dio meyores na termodinámica realizando para tal fin incontables esperimentos que describía con tou luxu de detalles na so obra. Definió'l términu de fuercia llétrico, el fenómenu d'atraición que se producía al estregar ciertes sustancies. Al traviés de les sos esperiencies clasificó los materiales en conductores y aislantes y escurrió el primer electroscopiu. 

Afayó la imantación por influencia, y reparó que la imantación del fierro piérdese cuando se calecer en candia. Estudió l'enclín d'una aguya magnética concluyendo que la Tierra pórtase como un gran imán. 

La so principal obra foi *[Guilielmi Gilberti Colcestrensis, Medici Londinenses] De Magnete, Magneticisque Corporibus, et de Magno Magnete Tellure; Physiologia noua, plurimis & argumentis, & experimentis demostrata* (Sobre l'imán y los cuerpos magnéticos y sobre el gran imán la Tierra) publicada en Londres nel añu 1600, conocíu popularmente como "De Magnete". 

L'últimu llibru qu'apaeció foi un volume titulao *[Guilielmi Gilberti Colcestrensis, Medici Regii] De Mundu Nostro Sublunari Philosophia Nova. Opus posthumum, Ab Authoris fratre collectum pridem & dispositum, nunc Ex duobus Mss.. codicibus editum.*, meyor conocíu como "De Mundu" publicáu n'Ámsterdam en 1651 este trata d'una escoyeta d'escritos preparada pol so hermanascu William Gilbert de Melford, que constaba de dos partes bien estremaes: "Physiologia Nova Contra Aristotelem”, onde desenvuelve temes cósmiques y astronómiques; y “Nova Meteorologia contra Aristotelem”, que trata fenómenos naturales como los vientos, les marees, les nubes, l'arcu iris y les cometes.

Nel so honor nomó la unidá de fuercia magnetomotriz nel sistema CGS, que correspuende a la necesaria pa faer pasar un fluxu d'un Weber nuna reluctancia d'un Oersted (1 gilbert = 0,79577 ampere • vuelta).

## Trabayos Realizaos

Nel sieglu XVII, William Gilbert utilizó los estudios sistemáticos alrodiu de les carauterístiques de los imanes. Reparó que la máxima atraición exercida polos imanes sobre cachos de fierro realizar nos llamaos "polos d'imán".

Gilbert esperaba que les fuercies que caltienen a los planetes en movimientu alredor del Sol fueren d'orixe magnéticu. Pa estudiar esti problema fixo unes esferes de magnetita y estudió la interacción d'éstes con aguyes de brúxula puestes en distintes direiciones y distancies.

Reparó que nun puntu de la esfera había un máximu d'atraición d'un estremu de l'aguya y nel puntu opuestu un máximu d'atraición del otru estremu. Nos distintos puntos de la superficie de la esfera, l'aguya siempres s'empobinaba nuna posición definida a lo llargo d'un círculu máximu qu'enllazaba les puntes d'atraición máxima o polos magnéticos de la esfera.

Esti comportamientu yera similar al de les aguyes de la brúxula nos distintos puntos de la Tierra, y Gilbert concluyó que'l nuesu globu puede ser consideráu como un imán xigantescu colos sos polos asitiaos cerca de los polos norte y sur xeográficos.

El polu de l'aguya magnética que queda empobináu escontra'l norte xeográficu denominar polu norte magnéticu del imán. L'otru polu ye'l sur magnéticu.

El norte xeográficu de la Tierra ye un polu sur magnéticu por cuenta de qu'atrai el polu norte d'un imán y el polu sur xeográficu ye un polu norte magnéticu.

## La Tierra pórtase como un imán empobináu

Tamién se reparó esperimentalmente que nun puede llograr un polu norte o sur separaos. Si partimos un imán en dos partes, va llograse la formación de dos nuevos polos, "ye imposible llograr un polu magnéticu aislláu".

L'intentu de Gilbert de faer a les fuercies magnétiques responsables del movimientu de los planetes en redol al Sol, fracasó y pasaría mediu sieglu hasta que Newton esplicara esti movimientu poles fuercies de gravitación universal.

Tamién afayó que al aplicar calor a un imán, pierde les sos fuercies magnétiques.

## Ver tamién

* Lletricidá
* Historia de la lletricidá 

## Referencies

## Enllaces esternos
* Stephen Pumfrey, ''William Gilbert: forgotten genius'', en ''Physics World''