Diáspora

**Diáspora**  Implica la dispersión de grupos étnicos o relixosos qu'abandonaron el so llugar de procedencia orixinaria y que s'atopen partíos pel mundu. Si mayoritariamente el términu foi emplegáu pa referise al exiliu xudíu fuera de la Tierra d'Israel y la posterior dispersión del pueblu xudíu pel mundu, amplióse'l so significáu pa designar tou pueblu que s'atope tremáu fora del so país d'orixe.

## Diáspora xudía

La diáspora del pueblu d'Israel ye conocida n'hebréu como ***galut*** (גלות—'exiliu') o ***tefutsot'' ''' (תפוצות—'diáspores'). El Muséu Nahum Goldmann de la Diáspora Xudía denominar tamién [[Beth Hatefutsoth]] (בית התפוצות), espresión que significa "Casa de les Diáspores".

Na historia del pueblu d'Israel, depués de la división del reinu de Salomón, les [[Tribus d'Israel|doce tribus]] formaron dos reinos hebreos: [[Reinu de Xudá|Xudá]] y [[Reinu d'Israel|Israel]]. La casa de Xudá, incorporó a la tribu de Benjamín, y dambes formaron la Casa de Xudá. A ella na actualidá, conocer como [[pueblu xudíu]], y alcuéntrase tantu n'[[Israel]] como n'otros 80 países del mundu. Les diez tribus restantes tán toes entá esperdigaes, y ensin llograr caltener los sos raigaños hebreos.

El primer exiliu arreyó cierta diáspora xudía y asocedió nel añu [[586 e.C.|586 e.C. ]], cuando'l rei de los babilonios, [[Nabucodonosor II]], conquistó'l [[Reinu de Xudá]], destruyendo'l [[Templu de Xerusalén#El Primer Templu|Primer Templu de Xerusalén]] y treslladando a los líderes xudíos a [[Babilonia (ciudá)|Babilonia]], naquello que se conoz como'l [[Cautividá de Babilonia|Cautiverio en Babilonia]]. En 537&nbsp;e.C., cuasi cincuenta años más tarde y en conquistando a los babilonios, el rei persa [[Ciro II el Grande]] dexó a los xudíos retornar a la [[Tierra d'Israel]]. Sicasí, dellos xudíos permanecieron en [[Mesopotamia]], dando orixe col tiempu a una importante comunidá xudía en [[Bagdag]].

El segundu exiliu producir nel añu [[70]]&nbsp;d.C. cuando'l xeneral romanu [[Tito Flavio Sabín Vespasiano|Tito]] (futuru emperador) ganó a los xudíos na [[primer guerra xudeo-romana]] y destruyó el [[Templu de Xerusalén#El Segundu Templu|Segundu Templu de Xerusalén]].

Un númberu entá mayor de xudíos foi espulsáu de Xudea dempués de ser entartallada la [[rebelión de Bar Kojba]] nel añu [[135]]&nbsp;d.C. Dende entós los xudíos esperdigáronse per tol Imperiu romanu y, darréu pel mundu, atopándose en cuasi tolos países. Sicasí, siempres hubo xudíos que nunca salieron de la rexón del [[Llevante Mediterraneu]].

La dispersión de xudíos pel mundu convertir nuna minoría relixoso y cultural en numberosos países, lo cual dio llugar a sieglos de convivencia pacífica y desenvolvimientu, pero tamién provocó choques que dieron llugar a persecuciones, matances y espulsiones coleutives.

Mientres la segunda metá del sieglu XIX, pensadores tales como [[Theodor Herzl]] y [[Lleón Pinsker]] propunxeron remediar esta situación por aciu el reestablecimientu d'un [[Estáu Nacional]] pal pueblu xudíu. Esto condució a la formulación del [[Sionismu|movimientu sionista]] y la [[Declaración Balfour]] de 1917. La ''[[Holocaustu|Shoah]]'' foi un factor decisivu pa la ulterior creación del [[Estáu d'Israel]] en [[1948]].

Cola proclamación del Estáu d'Israel dar por remataos los cuasi 2000 años de ''Galut'' (Exiliu de la Tierra Prometida), yá que dende entós tolos xudíos del mundu tienen la posibilidá d'inmigrar a Israel ensin costu dalgunu y llograr la ciudadanía israelina. N'Israel, yá nun se fala de ***galut*** (exiliu) sinón ***tefutsoth**'' (diáspores), lo qu'en dichu contestu equival a dicir **comunidaes diaspóricas*' (como contrapuesta a la güei irreal noción de *comunidaes exiliaes*). Fora d'Israel, y anque esisten delles poques esceiciones, los países con comunidaes xudíes son na so mayoría democráticos, de manera tal que, si los xudíos presentes en cada unu d'ellos deseyaren tornar a Israel, nada nin naide torgar: el fechu de que cuasi dos tercios de la población xudía mundial viva nesos países llibres (y non n'Israel), yá nun puede de nenguna manera ser xustificáu en términos de "exiliu" (y menos entá "la Diáspora", con mayúscula); de resultes d'ello, la espresión *comunidaes diaspóricas* terminó per reemplazar a la güei inconsistente y obsoleta idea d'un pueblu xudíu *condergáu* al exiliu.
* [[Distribución de la población xudía nel mundu]]

=== Diáspora sefardina ===


Conocer col nome de diáspora sefardina a la [[diáspora xudía|diáspora]] de los [[xudíos]] que fueron [[espulsión de los xudíos d'España en 1492| espulsaos d'España en 1492]] por orde de los [[Reis Católicos]].

=== Distribución de la población xudía nel mundu ===

} Cantidá nos países restantes
|bgcolor=#f5f5f5 align="center"|900
|-
!colspan="11" bgcolor=#d3d3d3 style="color:#FFFFFF" |<small>*Esta llista incorpora puramente países con más de 100 habitantes que declararon ser xudíos o se perciben a sigo mesmos como tales*.</small>
|}

== Diáspora palestina ==


La diáspora palestina ye la designación que s'usa pa describir a los palestinos que viven fora de la palestina histórica de resultes de la [[Guerra árabe-israelina de 1948]] y la [[Guerra de los Seis Díes]] de 1967​.

== Diáspora africana ==


La diáspora africana foi l'éxodu de persones d'orixe negru y africanu y de los sos descendientes escontra distintos llugares del mundu, de primeres escontra [[Oriente Próximu]], darréu [[Europa]] y de magar, mayormente, escontra [[América]].

== Diáspora armenia ==


La diáspora armenia ye un términu utilizáu pa describir les comunidaes que fundaron los [[Armenia|armenios]] que viven fora d'[[Armenia]] y [[Altu Karabakh]].

== Diáspora canaria ==


La diáspora canaria tuvo llugar principalmente mientres el sieglu XX por cuenta de la alta tasa d'emigración escontra antigües colonies españoles en Suramérica y Cuba. Esisten inclusive congregaciones de canarios o descendientes de persones nacíes nes Islles Canaries en dellos países llatinoamericanos como [[Venezuela]] que ye considerada coloquialmente como la Octava Isla del archipiélagu canariu.

== Diáspora china ==


Diáspora china referir a persones que naciendo na [[República de China]] o la [[República Popular China]] o siendo descendientes d'estos, viven fora d'esos países.

== Diáspora cubana ==


Denominar asina a la migración de ciudadanos cubanos que de distintes formes emigraron de Cuba dempués del Trunfu de la Revolución lidereada por Fidel Castro, el 1º de xineru de 1959. Conforme a les lleis migratories cubanes, polo xeneral quien decide morar permanentemente nel estranxeru, considérase qu'abandonó definitivamente'l territoriu nacional.

== Diáspora gallega ==


Conozse como diáspora gallega al procesu d'emigración masiva que se produció en [[Galicia]] mientres les 3 últimes décades del sieglu XIX hasta bien pasada la metá del sieglu XX. 

Nos sos oríxenes obedeció a razones económiques, principalmente la probeza de resultes de la falta de trabayu, a la que se-y sumaron razones polítiques, fundamentalmente la [[franquismu|represión franquista]], qu'en Galicia empezó en xunetu de 1936, al poco d'españar la [[Guerra Civil]].

Revistes como [[Céltiga]] (dirixida por [[Eduardo Blanco Amor]], ente otros autores gallegos) o [[Galicia (revista)|Galicia]] editar na emigración gallega, n'Arxentina y Cuba respeutivamente, siendo una forma de caltener la cultura gallega mientres el periodu de diáspora nel estranxeru.

== Diáspora griega ==


La diáspora griega ye'l términu usáu pa designar a los griegos, o les persones d'orixe griegu, que viven fora de [[Grecia]] o [[Xipre]].

== Diáspora morisca ==


La diáspora [[moriscu|morisca]] tuvo llugar de resultes de la [[espulsión de los moriscos]] de la [[Monarquía Hispánica]] ordenada por [[Felipe III d'España]] en 1609. La inmensa mayoría d'ellos estableciéronse nos territorios musulmanes del norte d'África.

== Diáspora turca ==


El términu diáspora turca () referir a la población [[Turquía|turca]] que s'envalora qu'esiste fora de Turquía de resultes de la [[emigración]].

== Diáspora vasca ==


Conozse como diáspora vasca a la dispersión de los [[vascu|vascos]] que, por unu o otru motivu, dexaron la so tierra pa emigrar a otros llugares. Munchos d'ellos sienten un apegu especial a la so tierra y a la comunidá a la que pertenecen, calteniendo venceyos cola rexón d'orixe y definiéndose como vascos.

== Diáspora venezolana ==

Denominar asina a la migración de ciudadanos [[venezolanos]] que de distintes formes emigraron de Venezuela a partir del añu 2000 y especialmente a partir de 2011 cola instauración de la [[revolución bolivariana]]. Los venezolanos emigraron principalmente a España y Estaos Xuníos, pero tamién a países vecinos como Panamá, Chile, Perú, Colombia, Méxicu, Arxentina, República Dominicana y Uruguái. Trátase d'una de les diáspores suramericanes más bultables del naciente sieglu XXI. Los años 2017 y 2018, volviéronse un éxodu masivu, por cuenta de crisis económica que traviesa'l país, en consolidándose nel poder, el ciudadanu Nícolas Maduro Moros, entá siendo desconocíu por más de 88 países, nes eleiciones presidenciales, del 20 de mayu de 2018, onde la oposición venezolana nun participó por considerales fraudulentas.

== Ver tamién ==

* [[Migración humana]]
* [[Inmigración]]
* [[Migración forzosa]]
* [[Expatriado]]
* [[Xenocidiu armeniu]]
* [[Historia de los xudíos]]
* [[Diáspora xudía]]
* [[L'Éxodu]]
* [[Inquisición]]
* [[Antisemitismu]]
* [[Pogromo]]
* [[Holocaustu]]
* [[Beth Hatefutsoth]]

== Referencies ==


== Bibliografía ==


* Comay, Joan. *The Diaspora Story: The Epic of the Jewish People among the Nations* (1981), Tel Aviv y Bnei-Brak: Steimatzky, repr. 1994.
* [https://books.google.com.br/books?id=NoPZu79hqaEC&lpg=PP1&hl=es&pg=PP1#v=onepage&q&f=true Ehrlich, Mark Avrum, ed. *Encyclopedia of the Jewish Diaspora: Origins, Experience and Culture*, 3 tomos, Santa Barbara, California: ABC-Clio, 2009].
* Sand, Shlomo. *La invención del pueblu xudíu* (Comment le peuple juif fut inventé?, 2011); trad. portuguesa de Eveline Bouteiller como *A invenção do povo judeu: da Biblia ao sionismu*, São Paulo: Saraiva-Benvirá, 2012.
* Kovadloff, Santiago. *La estinción de la diáspora xudía'', Buenos Aires: Emecé, 2013.
* Álvarez, Delmi. "Galegos na Diáspora": Documentary long term photography 1989-2009 about the galicians around the world (2009). Xunta de Galicia, Secretaría Xeral d'Emigración.

## Enllaces esternos

* La diáspora xudía n'América Llatina
* Diáspora saḥariana en Malí, Níxer, Mauritania, Marruecos, España, Francia, Italia, Cuba y EE.XX. 
* Galegos na Diáspora 1989-2009