open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xuzhou

**Xuzhóu** (en chinu: 徐州市, pinyin: Xuzhoushì), tamién conocíu como Pengcheng (en chinu: 彭城, pinyin: Pengcheng) en tiempos antiguos. Ye una ciudá-prefeutura na provincia de Jiangsu, República Popular de China. Llenda al norte con Zaozhuang,al sur con Huaibei,al oeste con Shangqiu y al este con Suqian.

Ye conocida pola so bona allugamientu como centru de tresporte nel norte de Jiangsu, con autopistes y carreteres de tren que coneuta direutamente a les provincies de Henan y Shandong, la ciudá portuaria de Lianyungang , según col centru económicu de Shanghai.
## Alministración
La ciudá prefeutura de Xuzhóu estremar en 5 distritos,2 ciudaes y 4 condaos:
* Distritu Yunlong (云龙区)
* Distritu Gulou (鼓楼区)
* Distritu Jiuli (九里区)
* Distritu Jiawang (贾汪区)
* Distritu Quanshan (泉山区)
* Ciudá Pizhou (邳州市)
* Ciudá Xinyi (新沂市)
* El Condao Tongshan(铜山县)
* El Condao Suining (睢宁县)
* El Condao Pei (沛县)
* El Condao Feng (丰县)
Estos estrémense en 157 divisiones menores
## Historia
Pengzu, el dios de la llonxevidá na historia de China vivió en Xuzhóu hai unos 4000 años, dexando a la ciudá les sos cultures y costumes.

Na Dinastía Xia y la Dinastía Shang, Xuzhou foi tierra habitada polos pueblos Dongyi que constantemente combatíen coles Dinastía Shang y Dinastía Zhou. Mientres el Periodu de Primaveres y Serondes, Xuzhou foi un pobláu de pequeñes esplotaciones agrícoles y aldegues de pesca. Orixinalmente foi capital del Estáu Dongyi de Xu, pero foi esterminada pol Estáu de Wu nel 512&nbsp;e.&nbsp;C. Pela so parte, Wu foi conquistáu pol Estáu de Yue unes décades más tarde.
Liu Bang nació nesta parte de China, nel 256 ó 247 e.C. A empiezos de la Dinastía Han, Xuzhou formaba parte del Reinu de Chu. Dempués de que'l Ríu Mariellu empezó a camudar d'aldu na Dinastía Song, la rexón emprestar pa los hinchentes por cuenta de la falta de nutrientes y salinización de la tierra qu'un día foi fértil.

* Xuzhóu foi'l sitiu de la batalla final na Guerra Civil China.
## Clima
Xuzhóu ta asitiada nel sureste de la gran Llanura del Norte de China. Xuzhou tien un clima subtropical húmedu, con iviernos frescos, agües termales, branos llargos y calorosos y serondes húmedes. La temperatura añal ye de 20ºC. La nieve puede producise mientres l'iviernu, anque escasamente en gran cantidá. La precipitación añal ye de 830 milímetros producir ente mayu y setiembre.

## Referencies

## Enllaces esternos

*
Tangshan

**Tangshan** () Ye una ciudá-prefeutura na provincia de Hebei, República Popular de China. Diose a conocer pol Terremotu de Tangshan de 1976 que midió 7,5 na escala d'Richter y mató siquier a 255&nbsp;000&nbsp;persones. La ciudá foi reconstruyida y convirtióse nuna atraición turística. Tien un área de 13&nbsp;472&nbsp;km² y la so población total de 7&nbsp;100&nbsp;000.

## Alministración
La ciudá prefeutura de Tangshan estremar en 6 distritos, 2 ciudaes municipales y 5 condaos, 
* Distritu Lubei 路北区 Lùběi Qū 
* Distritu Lunan 路南区 Lùnán Qū 
* Distritu Guye 古冶区 Gǔyě Qū 
* Distritu Kaiping 开平区 Kāipíng Qū 
* Distritu Fengrun 丰润区 Fēngrùn Qū 
* Distritu Fengnan 丰南区 Fēngnán Qū 
* Ciudá Zunhua 遵化市 Zūnhuà Shì 
* Ciudá Qian'an 迁安市 Qiān'ān Shì 
* El Condao Luan 滦县 Luán Xiàn 
* CondadoLuannan 滦南县 Luánnán Xiàn 
* El Condao Leting 乐亭县 LàotingXiàn 
* Condáu Qianxi 迁西县 Qiānxī Xiàn 
* El Condao Yutian 玉田县 Yùtián Xiàn 
* El Condao Tanghai 唐海县 Tánghǎi Xiàn

## Historia
Datos arqueolóxicos suxeren qu'esta rexón tuvo habitada polos postreros 45 mil años. El so nome deriva de los montes Dacheng (大城山) lliteralmente La gran ciudá del monte, que cubren un área de 1.180.000 m².

Tangshan sufrió un terremotu de magnitú pel momento 8.2 (7.8 del informe oficial) a les  el 28 de xunetu de 1976, el terremotu de Tangshan, que dio llugar a numberoses víctimes. El saldu oficial ye de 255.000, pero munchos espertos creen que'l númberu real de víctimes mortales foi de dos a tres veces esi númberu, polo que ye'l terremotu más destructivu na historia moderna. De resultes del terremotu, la mayor parte de la ciudá tuvo que ser reconstruyida.

## Xeografía
Tangshan atópase na seición central de la rexón del golfu del Mar de Bohai. Tangshan atopar xunto a los Montes Yan (al norte), llenda col ríu Luan y al este con Qinhuangdao y al oeste con Beixín y Tianjin. Trátase d'un área estratéxica y un pasiellu que xune dos grandes rexones del norte de China y China Nordeste. Tangshan ye parte de la llanura norte de China, colos montes Yan al norte.

## Clima
El clima de la ciudá ta influyíu pol patrón del Clima continental húmedu con iviernos fríos pero secos y branos calientes y lluviosos. La primavera y la seronda son curtios con poca agua. El mes más fríu ye xineru con -5C y el más caliente ye xunetu con 26C

## Referencies

## Enllaces esternos

http://www.travelchinaguide.com/cityguides/hebei/tangshan/
Luoyang

**Luoyang** lléase: Luó-Yáng (en chinu: 洛阳市, pinyin: *Luòyáng*) ye una ciudá-prefeutura de la provincia de Henan na República Popular China. Llenda al norte con Jiyuan, al sur con Nanyang, al oeste con Sanmenxia y al este con Zhengzhou. El so área ye de 15&nbsp;492 km² y la so población ye de 6,5 millones (2010).

## Historia
Alcontrada na llanura central de China, Luoyáng ye una de les 13 capitales antigües de China. La ciudá orixinal foi construyida nel sieglu XI&nbsp;e.&nbsp;C. y recibió el nome de *Chengzhou*. Foi la capital de la dinastía Zhou dende'l 770&nbsp;e.&nbsp;C. La ciudá foi destruyida por una guerra civil nel 510&nbsp;e.&nbsp;C. y reconstruyida al añu siguiente por pidimientu del rei.

Nel añu 25&nbsp;e.&nbsp;C., Luoyang convertir na capital de les dinastía Han Oriental. La dinastía Wei y la dinastía Jin tamién s'establecieron en Luoyang. Mientres dellos sieglos, Luoyang foi'l centru de gravedá de China. Sicasí, el fin de la dinastía Jin traxo la destrucción a la ciudá.

Nel añu 68, construyóse'l primer templu budista de China, el Templu Caballu Blancu. El templu entá esiste anque casi nun queda nada de la construcción orixinal. El templu actual ye, mayoritariamente, del sieglu XVI.

Nel añu 493, la Dinastía Wei del Norte treslladó la capital de Datong a Luoyang y empecipió la construcción de les Covarones Longmen. Más de 30.000 imáxenes budistes de la dómina d'esta dinastía atopar nestos covarones.
Anguaño hai montones de paletiyes y baijiu a embute.

## Alministración
La ciudá prefeutura de Luoyang estremar en 6 distritos, 1 ciudá municipal y 8 condaos.
*Distritu Jianxi (涧西区)
*Distritu Xigong (西工区)
*Distritu Laocheng (老城区)
*Distritu Chanhe (瀍河区)
*Distritu Luolong (洛龙区)
*Distritu Jili (吉利区)
*Ciudá Yanshi (偃师市)
*El Condao Mengjin (孟津县)
*Condáu Xin'an (新安县)
*El Condao Luoning (洛宁县)
*El Condao Yiyang 宜阳县)
*El Condao Yichuan (伊川县)
*El Condao Song (嵩县)
*El Condao Luanchuan (栾川县)
*El Condao Ruyang (汝阳县)

## Clima

## Sitios d'interés
* Les Covarones Longmen tán consideraes Patrimoniu de la Humanidá dende payares de 2000.
* El Templu del Caballu Blanco ta a 12 quilómetros al este de la ciudá moderna.
* **Guanlin**, un conxuntu de templos construyíos n'honor del héroe del periodu de los trés Reinos, Guan Yu.
* **El Muséu Luoyang de Tumbes antigües**, ye l'únicu muséu d'estes carauterístiques en toa China.

## Referencies

## Enllaces esternos
Jiyuan

**Jiyuan** lléase  (en chinu : 济源市, pinyin: Jǐyuán) ye una ciudá-subprefeutura nel suroeste de la provincia de Henan, República Popular de China.Parte coles ciudaes de Jiaozuo y Luoyang al oeste y Luoyang escontra l'este, según la provincia de Shanxi, al norte. El so área total ye de 1931 km² y la so población de 736 000 (2016).

El so nome significa lliteralmente fonte de Ji (济水), un antiguu ríu que nel periodu del hinchentes foi xuníu al ríu Mariellu.

## Historia
Jiyuan foi un condáu perteneciente a la ciudá de Jiaozuo nel pasáu, depués estremóse en ciudá. El ríu Ji —unu de los antiguos *Cuatro Río*, col ríu Yangtsé, el ríu Mariellu y el ríu Huai— aniciar en Jiyuan. Lliteralmente, la fonte del Ji, d'ende deriva'l so nome, ye por eso que tien cultivos de trigu, maní, algodón, camote, maíz ente otros. Jiyuan, a diferencia d'otres rexones de China, nun tien la grave seca o un hinchente, pero ye bien caliente.

Acordies colos últimos afayos arqueolóxicos, dende hai unos 10.000 años, precisamente nel final del Paleolíticu y l'empiezu del Neolíticu, la xente vivió equí. Solía ser la capital de la dinastía Xia, y foi bien conocíu pola so riqueza ente'l Periodu Reinos Combatientes y de la dinastía Han.

## Alministración
La ciudá de Jiyuan estremar en 16 pueblos que s'alministren en 5 subdistritos y 11 poblaos:
* Subdistritos: Qìn yuán, Jishuǐ, Beihǎi, Tiāntán y Yùquán.
* Poblaos: Kèjǐng, Wolóngkǒo , Zhǐchéng, Chéngliú , Shàoyuán, Potou, Lilin, Dayu, Sili, Wángwū y Xiàyě.

## Clima




## Referencies

## Enllaces esternos
Jiaozuo

**Jiaízuo** (en chinu: 焦作市, pinyin: Jiāozuò Trescripción del sistema postal chinu: Tsiaotso, lliteralmente la ciudá del trabayu qu'ambura) ye una ciudá-prefeutura nel norte de la provincia de Henan, República Popular China.Sentada en orellar norte del ríu Mariellu,parte cola capital provincial de Zhengzhou al sur, Xinxiang al este, Jiyuan al oeste y la provincia de Shanxi al norte. El so área total ye de 4071 km² y la so población ye de 3,5 millones (2010).

## Historia
La ciudá foi fundada nun sitiu industrial demasía de les Guerres del Opiu, polos británicos. Jiáozuo establecióse como ciudá en 1953.Mao Zedong escribió aponderamientos sobre'l trabayosu llabor de la xente local, na industria del carbón, güei Jiáozuo ye conocida poles industries de la construcción de maquinaria.

## Alministración
Jiáozuo estremar en 4 distritos, 2 conceyos y 4 condaos:
* Distritu Jiefang (解放区)
* Distritu Shanyang (山阳 区)
* DistritoZhongzhan (中 站 区)
* Distritu Macún (马 村 区)
* Ciudá Qinyang (沁阳 市)
* Ciudá Mengzhou (孟州市)
* El Condao Xiuwu (修武 县)
* El Condao Wuzhi (武陟县)
* El Condao Wen (温县)
* Condáu Bo'ai (博爱 县)

## Referencies

## Enllaces esternos
Xinxiang

**Xinxiang** () ye una ciudá prefeutura de 724 424 habitantes allugada al norte de la provincia de Henan en China. Ye cabecera del conceyu nivel prefeutura de Xinxiang el cual cunta con una población de 5,5 millones.

## Alministración
La ciudá prefeutura de Xinxiang estremar en 4 distritos, 2 ciudaes-conceyu y 6 condaos.
* Distritu Weibin (卫滨区)
* Distritu Hongqi (红旗区)
* Distritu Muye (牧野区)
* Distritu Fengquan (凤泉区)
* Ciudá Huixian (辉县市)
* Ciudá Weihui (卫辉市)
* El Condao Xinxiang (新乡县)
* El Condao Huojia (获嘉县)
* El Condao Yuanyang (原阳县)
* El Condao Yanjin (延津县)
* El Condao Fengqiu (封丘县)
* El Condao Changyuan (长垣县)

## Xeografía
El conceyu nivel prefeutura de Xinxiang (新乡市, *Xīnxiāng Shì*) tien una superficie de 8.169 km², cuenta con una población de 5 505 000 habitantes y llenda col conceyu de la capital provincial de Zhengzhou al suroeste, Kaifeng al sureste, Hebi y Anyang al norte, Jiaozou al oeste, y les provincies de Shanxi y Shandong al noroeste y al este, respeutivamente. El distritu municipal tien una superficie de 422 km² y una población urbana de 724 424 habitantes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Nanyang

**Nanyáng** en chinu 南阳. Ye una ciudá de Henán en China; cuenta con una población de casi 10,3 millones d'habitantes (2010) que viven nun área de 26600 km². Ye la ciudá cola mayor área de la provincia de Henán, les fronteres son: Sanmenxia al norte, la provincia de Hubei, al sur, Shaanxi al oeste y Zhumadian al este. Güevos fósilizados de dinosaurios fueron afayaos na cuenca de Nanyang.

## Toponimia
Nanyáng en chinu 南阳 pinyin: Nányáng 南 Nan-Sur, Yang 阳-sol (el llau sur del sol, ye per un ríu chinu que se llama asina, Yang-sol). Wǎn (宛) ye l'abreviatura de Nanyang. Nanyang yera conocida como Wancheng (que significa "Ciudá de Wan") na antigüedá.

## Alministración
Nanyáng alministra 3 distritos, una ciudá condáu y 10 condaos.
* Distritu de Wolong (卧龙 区)
* Distritu Wancheng (宛城区)
* Distritu Gaoxin (高新 区)
* Ciudá Dengzhou (邓州市)
* El Condao Xinye (新野县)
* El Condao Sheqi (社旗县)
* El Condao Tanghe (唐河 县)
* El Condao Tongbai (桐柏 县)
* El Condao Fangcheng (方 城县)
* Condáu de Nanzhao (南召县)
* El Condao Zhenping (镇平县)
* Condáu de Neixiang (内乡县)
* Condáu de Xixia (西峡 县)
* El Condao Xichuan (淅川 县)

## Clima

## Referencies
## Referencies

## Enllaces esternos

*HanduLife de Nanyang
Sanmenxia

**Sanmenxia** lléase  (en chinu, 三门峡 [*sānménxiá*]) ye una ciudá-prefeutura al oeste de Henan na República Popular China. Ye la ciudá más occidental de Henan. Ta nes llendes de Shanxi al norte, Nanyangal sur, Luoyang al este, y la provincia de Shaanxi al oeste . La ciudá atopar nel llau sur del ríu Mariellu nel puntu onde'l ríu corta'l pandu de Shanxi nel so pasu pola Llanura del Norte de China.

## Toponimia
"Sanmenxia" significa "La Quebrada de tres puertes." Llámase asina porque dos islles estremen el ríu Mariellu en trés partes.

## Alministración
La ciudá de Sanmenxia estremar en 1 distritu,2 conceyos y 3 condaos:
*Distritu Hubin
*Ciudá Lingbao
*Ciudá Yima
*Condáu Lushi
*Condáu Shan
*Condáu Mianchi

## Historia
Na mitoloxía china, Yu el Grande utilizó un hachu pa cortar un monte en trés partes, y dio la creación de los gargüelos Sanmenxiá pa evitar hinchentes masivos. Los trés cortes son nomaos de siguío: "La puerta del Home 人 门", "La Puerta de los Dioses 神 门" y "La Puerta del Diañu 鬼 门".

El ríu traviesa'l norte de Henan. Entra pel noroeste, al traviés del banzáu de Sanmenxia, en pasando por Luoyang.

Sicasí, cola construcción de la presa de Sanmenxiá, na década de 1960, los pasos antiguos fueron destruyíos.

## Clima

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitio gubernamental de Sanmenxia (en chinu simplificáu)
* Carta de la ciudá (en chinu simplificáu) 
* Semeyes de Sanmenxia, en ''Panoramio''
Yancheng

**Yancheng** lléase:  () ye una ciudá-prefeutura de la provincia de Jiangsu, República Popular de China. Llenda al norte con Lianyungang, al sur con Nantong, al oeste con Huai'an y al este col mar Mariellu. El so área ye de 16,920 km² y tenía una población en 2008 de 8.117.000 habitantes.

La ciudá lleva'l nome pelos campos de sal de mar, muncha contorna de la ciudá. Según los rexistros históricos, la recoyida y producción de sal marino na rexón empezó nel añu 119 mientres la Dinastía Han del Oeste, cuando l'asentamientu nel allugamientu actual de Yancheng foi nomáu condáu capital del sal (盐都 县, yan du xian).

## Historia
Yancheng tien una historia de 2.100 años dende'l primer cantón foi fundáu equí na Dinastía Han nel añu 119&nbsp;e.&nbsp;C. Foi nomada poles reserves de sal nos ríos alredor de la zona, el so nome significa lliteralmente "ciudá del sal". Yancheng taba nel centru d'atención mientres la Guerra Civil China ente 1930 y 1940. El (Nuevu Exércitu Cuartu (N4A) en chinu 新四军 pinyin Xīnsìjūn) empobináu pol Partíu Comunista de China, foi restablecíu en Yancheng. Dempués de la recuperación, el N4A xugó un papel bien importante na guerra y, finalmente, la fundación de la República Popular de China. Munchos monumentos n'honor de los héroes N4A inda pueden atopase alredor de Yancheng.

## Alministración
La ciudá prefeutura de Yancheng alministra 2 distritos, 2 ciudad nivel conceyu y 5 condaos:

* Distritu Yandu (盐都区)
* Distritu Tinghu (亭湖区)
* Ciudá Dongtai (东台市)
* Ciudá Dafeng (大丰市)
* El Condao Xiangshui (响水县)
* El Condao Binhai (滨海县)
* El Condao Funing (阜宁县)
* El Condao Jianhu (建湖县)
* El Condao Sheyang (射阳县)

## Clima
El terrén de Yancheng ye planu, y el so dominiu puede ser estremáu en tres zones llanes. Dientro de la ciudá, hai munchos ríos que s'entecrucen formando una rede d'agua interno.

La zona ye templada ,la ciudá ye templada y húmeda. Carauterízase poles agües abondoses y sol. El clima ye relativamente moderáu, pero la temperatura pel hibiernu y pel branu pueden variar enforma nun añu.

## Referencies

## Enllaces esternos

* www.travelchinaguide.com
* www.guiarte.com
Cerro Bonete Chico

El **Cuetu Bonete Chico** (dacuando llamáu *cuetu Bonete* a seques) ye un volcán apagáu nel noroeste de la Provincia de La Rioxa, cerca de la llende cola Provincia de Catamarca, na República Arxentina, asitiáu en . Forma parte del hemiciclu de los volcanes más altos del mundu compuestu por Veladero, Babosu, Reclus, Ximielgos, Pissis, Peñes Azules y Bonete Grande.

Foi esguiláu per vegada primera en 1913 dende l'este pol xeólogu alemán Walther Penck, quien creyó algamar el cume metanes les nubes, pero'l so testimoniu entá nun se recuperó polo cual presumir que metanes la borrina solo llegó hasta una precumbre, marcando'l so altímetru 6410&nbsp;msnm. La primer llegada confirmada al so cume foi realizada en 1971 por Cicchitti, Urriche y Brignone.

Tien 6759&nbsp;msnm, lo que lo fai'l sestu más altu de la cordal de los Andes (1º Aconcagua, 2º Ojos del Salado, 3º Pissis, 4º Cuetu Mercedario, 5º Huascarán).

Nun tien de confundir se col volcán de 5943&nbsp;msnm, allugáu 12&nbsp;km al norte, que magar ser de menor altor lleva'l nome de cuetu Bonete Grande. Los conos de dambos montes fueron percibíos con forma de bonete, d'ellí los sos nomes.

## Ver tamién
* Seismiles de Salta
* Volcanes más altos de la Tierra

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Nevado Tres Cruces

El **Nevado Tres Cruces** ye un macizu d'orixe volcánicu que s'atopa apagáu, allugáu na cordal de los Andes na frontera ente la Provincia de Catamarca (Arxentina) y la Rexón d'Atacama (Chile). La so estensión ye d'ente ocho y doce quilómetros en sentíu llatitúinal y tien cuatro cumbre principales, ordenaes de sur a norte: 
* Neváu Trés Crucies Sur o Internacional (6749&nbsp;msnm)
* Neváu Trés Central (6629&nbsp;msnm)
* Cumbre Norte (6008&nbsp;msnm)
* Cume más al norte d'ésta (6300&nbsp;msnm).

Cierra la gran avenida volcánica que bordia pel sur el pasu de San Francisco, avenida que ta formada polos siguiente volcanes, ordenaos en sentíu este a oeste: San Francisco, Incahuasi, , El Muertu, Ojos del Salado, Cuetu Solu y Trés Crucies, ensin cuntar elevaciones menores. 

Trátase del séptimu cume de los Andes n'orde d'altitú y unu de los volcanes más altos del mundu; foi esguiláu per vegada primera pola segunda espedición polaca en 1937.

## Ver tamién
* Seismiles de Salta
* Volcanes más altos del mundu

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* Cordal de los Andes: Trés Crucies
* Los 6000's de Chile: Trés Crucies
Volcán Incahuasi

**Incahuasi** o **Neváu de Incahuasi** (en quechua: 'casa del inca') ye un volcán de 6638&nbsp;msnm de forma de conu obtusu na llende arxentín-chilenu, y estremu d'una llarga cadena d'otros xigantes volcánicos tales como San Francisco, El Flaire, El Muertu, Ojos del Salado, Cuetu Solu y Trés Crucies. 

Consideráu como unu de los volcanes más altos del mundu, foi esguiláu per primer vegada probablemente a mediaos del sieglu XIX pol inxenieru inglés Y. Flint, y en 1913 pol xeólogu alemán Walther Penck, cuatro díes dempués de conquistar el vecín volcán San Francisco.

L'ascensión puede efectuase partiendo de la paraxa *Los Covarones*. El cume topar nel cantu nordés del gran cráter.

Ye de notar que na mesma provincia de Catamarca, yá na frontera con Salta esiste otru eleváu cume llamáu tamién Incahuasi.

## Ver tamién
*Pasu de San Francisco
*La Salina de la Llaguna Verde
*Llaguna Verde (chilena)
*Incaguasi
*Seismiles de Salta
*Volcanes más altos del mundu

## Fuentes
* 

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* 
*
Volcán Walther Penck

El **volcán Walther Penck**, (orixinalmente **Volcán Tipo** o **Cerro Tipo**), mal llamáu ***Nacencies*** o ***Cazadoriu***, ye un macizu volcánicu d'una altitú de 6658&nbsp;msnm asitiáu nel norte de la provincia de Catamarca, Arxentina, al sur del *[[Ojos del Salado]]*, de 6864&nbsp;msnm, y al norte del Volcán Nacimiento del Cazadoriu, de 6436&nbsp;msnm.

Consideráu como unu de los volcanes más altos del mundu, el complexu volcánicu **Tipes/Walther Penck** tien siquier nueve cumbre de más de 6200&nbsp;msnm.
Ye una formación d'unos 40&nbsp;km² arrodiáu d'otros edificios volcánicos independientes, como'l Volcán Ata, de 6500&nbsp;msnm o el Volcán Olmedo, de 6215&nbsp;msnm.

Foi rebautizado con esti nome pol andinista tucumano profesor Orlando Bravo n'homenaxe al insigne xeólogu austriacu Walther Penck (1888 - 1923) quien ente 1912 y 1914 foi'l primeru en relevar l'área de forma metódica.

El tracamundiu ente nomes deber a una tresposición de topónimos nes antigües cartes del Institutu Xeográficu Militar arxentín.

El cume principal del Walther Penck ta unos 10&nbsp;km al sur del *Ojos del Salado*. Unos 17&nbsp;km al SSO del macizu Walther Penck tópase la punta norte de les Salinas de la Llaguna Verde.

## Ver tamién
* Seismiles de Salta
* Volcanes más altos del mundu

## Referencies

* IGN (Arxentina), Atles Paz Soldán (1888) Edit. Félix Lajouane. Bs As, Mapa 1 de la Comisión Internacional de Llendes (Arg/Ch) 1.904/1.905 escala 1:500.000.

## Enllaces esternos
*
* 
* Cordal de los Andes
*
Nevado Tres Cruces Central

El **Nevado Tres Cruces Central** ye un macizu d'orixe volcánicu que s'atopa apagáu, allugáu na cordal de los Andes na Rexón d'Atacama (Chile). 

Esti cume, la segunda n'importancia del macizu del Trés Crucies, tien un altor de 6629m, y una prominencia d'aproximao 610 metros respeuto de la cume principal o sur. Ye'l cume más altu allugada íntegramente en Chile. Xunto col sur, ye una de los dos cumes más visitaos del macizu, yá que la collada que coneuta a dambes dexa l'intentu de dambos visos mientres la mesma escursión. Eso foi lo que realizaron el so primeres ascensionistas, los polacos Stefan Osiecki y Witold Paryski el 26 de febreru de 1937.

Presenta un cráter d'aproximao un quilómetru de diámetru.

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Nevado Sajama

El **Neváu Sajama**  ye un estratovolcán en Bolivia, allugáu nel Parque nacional Sajama al oeste del país nel departamentu d'Oruro. Forma parte de la Cordal Occidental y ye'l picu más altu del país (6542 msnm). Les fasteres del neváu atópense habitaes pola queñua (*Polylepis tarapacana*), formando un monte abierto y achaparrao, que ye consideráu como unu de los montes más altos del mundu. 

La estructura del picu ye complexa, con domos de llava de andesita significa que ye un estratovolcán andesitico, la so primer ascensión foi'l 4 d'ochobre de 1939 polos austriacos Wilfrid Kühm y Josef Prem.

Nun se tien con certidume la fecha de la so última erupción, sicasí, considérase-y un volcán estinguíu, pero eso nun puede garantizase, pos en dalgún momentu del futuru podría entrar n'erupción. 

Una parte del volcán ta al descubiertu con una paré de basaltu, que pudo ser de la resultancia d'un esbarrumbamientu por causa de una gran erupción.

El visu del volcán tien un glaciar, pero nun se conoz qu'haya un ríu que naza d'esi glaciar.

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* Semeyes del Volcán Sajama
* 

## Ver tamién
* Pomerape
* Parinacota
* Neváu Illimani
* Neváu Illampu
* Montes del cordal de los Andes
* Volcanes más altos del mundu

## Referencies

## Enllaces esternos

Vista 2D/3D del Neváu Sajama  con teunoloxía Google Earth
Volcán Ata

El **volcán Ata** ye un estratovolcán de 6501 metros d'altitú que s'alluga na frontera ente Arxentina y Chile (ente l'arxentina Provincia de Catamarca y la chilena Rexón d'Atacama).

## Allugamientu
Consideráu como unu de los volcanes más altos del mundu, allugar nuna pequeña cadena volcánica, relativamente cerca de la Llaguna Verde. A unos 15 quilómetros, allúgase'l neváu Ojos del Salado y al noroeste nun tien otru vecín xigante, polo que'l so altor apodera la depresión entemedia.

## Ver tamién
* Seismiles de Salta
* Volcanes más altos del mundu

## Referencies
Fisura volcánica

Una **fisura volcánica** o **volcán fisural** ye una hendidura más o menos llinial na corteza terrestre al traviés de la cual s'espulsa llava, polo xeneral ensin actividá esplosiva. La fisura ye usualmente de pocos metros d'anchu y puede ser de dellos quilómetros de llargu. Pueden causar enormes fluxos de basaltu y canales de llava. El volcán tien aspeutu d'una resquiebru nel suelu o nel llechu marín y non de conu eleváu.

## Carauterístiques
Los volcanes fisurales son difíciles de reconocer dende'l suelu y dende l'espaciu, yá que nun tien un cráter central y la superficie circundante ye bastante plana. Les fisuras estreches pueden rellenase con llava que se solidifica y, cuando la erosión remueve la so contorna, la masa de llava puede permanecer sobre la superficie como un dique y fúndense hasta fondures d'unos pocos quilómetros. Les fisuras son comunes en zones de distensión de la litosfera (rifts como Islandia y el Gran Valle del Rift d'África).

N'Islandia, les fisuras volcániques son de cutiu llargues fisuras paraleles a la zona rift onde les plaques litosféricas tán diverxendo. Delles erupciones asoceden a partir de nueves quebres paraleles asitiaes a cientos o miles de metros de les fisuras anteriores. Esta distribución constrúi xeneralmente una delgada pandu de llava más qu'un únicu edificiu volcánicu. El sistema de fisuras de Laki produció la erupción más grande rexistrada na hestoria, en forma de fluxu basálticu, mientres la erupción del Eldgjá en 934 e.C. , que soltó 19,6 km³ de llava.

Les fisuras volcániques radiales de los volcanes de Ḥawai producen “cortines de fueu” como fontes de llava que erupcionan a lo llargo d'una porción d'una fisura. Estes provoquen unes ramples baxes de chiscadures basáltiques en dambos llaos de la fisura. Delles fontes de llava más aisllaes a lo llargo de la fisura producen pequeños cráteres y cono d'escoria. Los fragmentos que formen un conu de chiscadura son lo suficientemente calientes y plásticos pa soldase ente ellos, ente que los fragmentos que formen un conu d'escoria caltiénense separaos por causa de la so temperatura más baxo.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Llista detallada de fisuras volcániques
* Fisuras volcániques en Volcanolive.com
Arcu volcánicu de les Antilles Menores

El **arcu volcánicu de les Antilles Menores**, (tamién llamáu arcu de fueu del Caribe, arcu de fueu de les Antilles Menores o arcu volcánicu del Caribe) ye una llarga serie de volcanes activos y d'islles volcániques, que s'estiende n'arcu de norte a sur dende l'este de Puertu Ricu hasta la mariña de Venezuela. Ye unu de los dos arcos de fueu de Centroamérica, siendo'l restante'l d'Arcu Volcánicu Centroamericanu.

Nel arcu volcánicu de les Antilles Menores reparar anguaño unos 70 volcanes activos, dalgunos d'ellos submarinos.

## Formación
Esti arcu volcánicu marca la llende oriental del mar Caribe y consecuentemente l'occidental del océanu Atlánticu. Aniciar na zona de contautu na Placa del Atlánticu y la Placa del Caribe. Nella, la primera esmucir por debaxo de la segunda por aciu el fenómenu Tectónica de plaques teutónicu conocíu como subducción. La Placa del Caribe, de la mesma, ye emburriada escontra la del Atlánticu pola presión a la que la somete la Placa de Cocos, responsable de la formación de los volcanes continentales centroamericanos nel restante arcu de fueu.

## Composición
L'arcu volcánicu de les Antilles Menores inclúi cinco grandes volcanes activos que producieron catastrófiques erupciones nel pasáu y son responsables de numberosos terremotos na rexón.

Ellos son:

*Kick-´Em-Jenny (submarín, cerca de Granada).
*Montagne Pelée (Martinica).
*La Soufrière (Guadalupe).
*Soufrière Hills (Montserrat).
*Soufrière St. Vincent (San Vicente).

## Ver tamién
*Tectónica de plaques
*Mar Caribe
*Volcán
*Estratovolcán

## Referencies

## Enllaces esternos
Arcu volcánicu centroamericanu

El **Arcu Volcánicu Centroamericanu** ye una cadena de volcanes que s'estiende a lo llargo de la mariña del océanu Pacíficu del ismu centroamericanu, dende Guatemala al norte, pasando por El Salvador, Hondures, Nicaragua, hasta la rexón fronteriza de Costa Rica y Panamá al sur. El arcu volcánicu, que tien una estensión de 1500 km, formóse como resultáu d'una zona de subducción activa a lo llargo de la llende occidental de la placa del Caribe.

L'Arcu Volcánicu Centroamericanu forma parte del Cinturón de Fueu del Pacíficu ya inclúi cientos de formaciones volcániques, que van dende estratovolcanes mayores, a domos de llava y cono de ceniza. Dalgunos d'estos producieron grandes erupciones esplosives, como la erupción VEI 6 del Santa María en 1902. Un númberu de volcanes sigue activu, incluyendo Rincón de la Vieya, Arenal, Turrialba, Irazú, Poás en Costa Rica; Cuetu Negru, San Cristóbal, Telica, Masaya, Momotombo, Concepción en Nicaragua, San Salvador, San Miguel, Santa Ana, Izalco, n'El Salvador, Santa María/Santiaguito, Pacaya, Fueu en Guatemala. Los volcanes más altos d'América Central atópase en Guatemala, ya inclúin el Tajumulco y Tacaná, dambos percima de 4000 metros.

## Referencies

## Bibliografía
* 

* 

* 

*
Kelut

**Kelut** o **Kelud** (*Gunung Kelud*) ye un volcán alcontráu na islla de Java n'Indonesia. Como munchos volcanes indonesios y otros asitiaos nel cinturón de Fueu del Pacíficu, el Kelut ye conocíu poles grandes erupciones esplosives que se producieron a lo llargo de la so historia. Dende l'añu 1000 contabilizáronse más de trenta erupciones. 

El 19 de mayu de 1919, una erupción mató a más de cinco mil persones,la mayoría por cuenta de los flujo de folla (tamién conocíos como "lahar"). Les erupciones más recién de los años 1951, 1966 y 1990 acabaron cola vida de más de 250 persones.

Una fuerte erupción esplosiva aniciada a entamos de febreru de 1990 produció una llarga columna de tefra y fluxos piroclásticos de más de siete quilómetros de llargu. Morrieron daqué más de trenta persones. 

Nel añu 2007 rexistróse actividá nel volcán Kelut.
Coles mesmes, en febreru del 2014 hubo otra erupción.

## Ver tamién
*Índiz de explosividad volcánica
*Mayores erupciones volcániques
*Erupciones volcániques por númberu de víctimes mortales
*Volcanes más altos del mundu
*Volcanes d'Indonesia

## Referencies

## Referencies
*Brand, Y.W. (1984) "Landslides in Southeast Asia: A State-of-the-Art Report." In *IV International Symposium on Landslides = IV Symposium international sur les glissements de terrains.* Toronto: Canadian Geotechnical Society, 1984. OCLC 77114072 
*Van Bemmelen, R.W. *The Geology of Indonesia. Vol. 1A: Xeneral Geology of Indonesia and Adjacent Archipelagoes.*, segunda edición. The Hague: Martinus Nijhoff, 1987. ISBN 90-247-1171-1
*Zen, M.T., and Hadikusumo, Djajadi. "The Future Danger of Mt. Kelut." *Bulletin of Volcanology.* 28:1 (avientu de 1965).

## Enllaces esternos
*El llagu del cráter del volcán Kelud
Cadena de montes somarinos Ḥawai-Emperador

La **cadena de montes submarinos Ḥawai-Emperador** ye una cadena montascosa, principalmente submarina, que s'atopa nel océanu Pacíficu y que remanez del océanu en Ḥawai. Componer de la dorsal de Ḥawai, qu'inclúi la cadena de les islles de Ḥawai escontra'l noroeste, hasta'l atolón Kure, según los montes submarinos Emperador. Xuntos formen una estensa rexón de montes submarinos, con una orientación sureste-noroeste, qu'inclúi islles, montes submarinos, atolones, baxus, bancos y petones. La cadena de montes submarinos componer de 80 volcanes submarinos identificaos y estiéndese sobre 5800 km dende la fuesa de les Aleutianes nel estremu noroeste del Pacíficu hasta'l monte submarín Lōʻihi, el volcán más nuevu de la cadena, que s'atopa aproximao 35 km al sureste de la islla de Ḥawai.

## Ver tamién
*Puntu caliente de Ḥawai
*Llista de volcanes de la cadena de montes submarinos Ḥawai–Emperador

## Referencies

*USGS, "The long trail of the Hawaiian hotspot" 
*National Geographic News: John Roach, "Hot Spot That Spawned Hawaii Was on the Move, Study Finds": August 14, 2003
*Evolution of Hawaiian Volcanoes from the USGS.
*The Formation of the Hawaiian Islands with tables and diagrams illustrating the progressive age of the volcanoes.
Llagu Salvatn

El **Llagu Salvatn** (en noruegu: *Salvatnet*) ye un llagu nos conceyos de Fosnes y Nærøy nel condáu de Nord-Trøndelag, en Noruega. Con una fondura máxima de 464 metros, ye'l segundu llagu más fondu de Noruega y Europa, dempués del Hornindalsvatnet. Fontes alternatives dan-y una fondura, yá sía de 464 metros o 482 metros nel puntu más fondu. El llagu atópase mui cerca del mar, a cerca de 9 metros sobre'l nivel del mar na superficie y llega hasta una fondura de 455 metros sol nivel del mar. Ye un llagu bien grande con una superficie de 44,77 quilómetros cuadraos, un volume de 6,87 quilómetros cúbicos, y una llinia de mariña que ye 105,61 quilómetros aproximao.

Salvatnet ye un llagu Meromíctico, lo que significa que l'agua ta permanentemente estratificada, de cutiu ensin osíxenu nes fondures más baxes (agües embaxo) debíu al gradiente de densidá y la falta de volume. Un llagu d'esta clase de cutiu caltién rexistros del so pasáu xeolóxicu.

## Ver tamién
*Llagu
*Llagos per superficie
*Xeografía de Noruega

## Referencies
Llagu Apanás

**Banzáu Apanás**, más conocíu como **Llagu Apanás** ye'l primer llagu artificial de Nicaragua creáu en 1964 pol hinchente del valle de Apanás col caudal del ríu Tuma. Allúgase cerca del Valle de "La Cruz" nel departamentu de Jinotega. Tien una superficie de 51 quilómetros cuadraos aproximao y crucialo d'una vera a otra retrásase 1 hora.

El so propósitu ye'l suministru d'agua pa la planta hidroeléctrica "*Centroamérica Power Plant*" asitiada a unos cuantos quilómetros al suroeste, na rexón d'El Cacáu. Esta ye la principal xeneradora d'enerxía pa la rede llétrica nacional, representando'l 35% aproximao.

## Toponimia
L'orixe del nome *Apanás*, según l'estudiosu llingüista Alfonso Valle Candia derivar de les voces "*apano*" "*vadear*" y "*atl*" - "*agua*" esto ye, "*Apan-atl*" - "*Vau*".
"*Apanás*" traduzse como "**vau d'agua**" o "**cañu d'agua**".

## Sitiu RAMSAR
El "**Güelga Llagu de Apanás-Asturies**" ye un área protexida allugada a 6 quilómetros de la ciudá de Jinotega y ta bordiáu per carreteres, lo que dexa algamar fácilmente les sos mariñes en munchos llugares. 

En 2001 foi declaráu como "**sitiu [[RAMSAR]]**" ("**Güelga d'importancia internacional**") pola UNESCO, yá que ye un abellugu pal caltenimientu de la flora y fauna montesa, non solamente en Nicaragua sinón qu'en Mesoamérica.

## Turismu d'aventura
Les agües del llagu Apanás faen posible que los visitantes nacionales y estranxeros esfruten de la esperiencia nel so navegación en turismu d'aventura realizando actividaes de pesca deportiva y competencies de botes de remos, según la observación d'aves al ser hábitat d'una gran variedá de flora y fauna llacustre.

## Referencies
Llagu Bienville

El **llagu Bienville** ye un llagu na provincia canadiense de Quebec, na rexón de Nunavik en Nord-du-Québec.. El llagu ta asitiáu a unos 300 km al este de la badea de Hudson na península del Llabrador. Atopar a 428 m sobre'l nivel del mar y tien una superficie d'agua de 1047 km² y una superficie total de 1.249 km², incluyendo les islles. El Grande rivière de la Baleine ye la salida del llagu hasta la badea de Hudson.

Al este del llagu llevanten les llombes d'hasta 700 m d'altor. Ye la divisoria d'agües ente'l banzáu de Caniapiscau, más oriental, que forma parte de la cuenca de la badea Ungava, y el llagu Bienville que desagua na badea de Hudson.. 

El llagu foi nomáu en memoria de Jean-Baptiste Le Moyne de Bienville (1680-1767).

## Ver tamién
*Llagos de Canadá

## Referencies

## Enllaces esternos
Monte Unzen

El **monte Unzen** ye un volcán xaponés allugáu na islla de Kyushu, a unos cuarenta quilómetros al este de Nagasaki. El monte Unzen ye anguaño un volcán inactivu que la so última erupción asocedió en 1996. En xunu de 1991, tres doscientos años inactivu, entró n'erupción. Repitíos colapsos del so domo xeneraron destructivos fluxos de ceniza que barrieron la so rimada a velocidaes d'hasta doscientos quilómetros per hora. Otra nueva erupción del 1 d'abril o'l 21 de mayu de 1792 mató a más de 15.000&nbsp;persones, siendo esi'l mayor desastre asocedíu en Xapón por causa de un volcán.

Más apocayá, el volcán tuvo activu ente 1990 y 1995. Una gran erupción en 1991 anició un gran fluxu piroclástico que mató a cuarenta y cuatro persones, incluyendo trés vulcanólogos: Harry Glicken y el matrimoniu formáu por Katia y Maurice Krafft.

Los picos más altos del monte son el Fugendake (普賢岳), de 1.359 metros y el Heisei Shinzan (平成新山), de 1.486 metros. El postreru remaneció mientres les grandes erupciones producíes al entamu de la yera Heisei, l'actual en Xapón.

## Ver tamién
*Índiz de explosividad volcánica
*Mayores erupciones volcániques
*Erupciones volcániques por númberu de víctimes mortales
*Volcanes más altos del mundu

## Referencies

## Enllaces esternos
Monte Papandayan

**Monte Papandayan** (n'indonesiu/javanés: *Gunung Papandayan*) ye un estratovolcán complexu, asitiáu na rexencia de Garut, Java occidental, Indonesia. El cume del volcán tien cuatro grandes cráteres y campos de fumaroles actives. La erupción de 1772 causó'l colapsu del lladral nordés del volcán, produciendo un ábanu d'escombros catastrófica que destruyó 40 aldegues y mató a casi 3000 persones. La erupción camudó la forma del volcán, dexándola con un cráter de 1,1 km d'anchu nel centru y dos picos, faciendo que paeza un volcán ximielgu. Unu de los picos llámase Papandayan y la otra ye'l monte Puntang.

Dende 1772, namái se producieron pequeñes erupciones freátiques, hasta que se produjó una erupción esplosiva en payares de 2002. 

Monte Papandayan ta construyíu de capes alternes de llava, ceniza, y otros escombros de fragmentos de roca volcánica que se formaron por erupciones esplosives nos últimos cientos d'años. Un gran cráter, con parés serrapatosos, en forma de ferradura estender escontra'l nordés dando llugar a depósitos de roques entemecíos d'otros escombros volcánicos. Dientro del cráter, hai numberosos pequeños respiraderos, denominaos Kawah Mas, Barú Kawah, Nangklak Kawah, Manuk Kawah, etc., según munchos fumaroles solfataras qu'emiten fumu y gases calientes.

## Ver tamién
*Volcanes d'Indonesia
*Índiz de explosividad volcánica
*Mayores erupciones volcániques
*Erupciones volcániques por númberu de víctimes mortales
*Volcanes más altos del mundu

## Referencies

## Enllaces esternos
Monte Lamington

El **monte Lamington** ye un estratovolcán activu con estructura andesítica, alcontráu na provincia d'Oru en Papúa Nueva Guinea. El cume del monte, cubierta de montes, nun dexó que lo identificara como volcán hasta'l so devastadora erupción peléana de 1951, que costó la vida a más de 4.000 persones.

## Etimoloxía
El volcán foi bautizáu n'honor de Charles Cochrane-Baillie, segundu Barón de Lamington, famosu gobernador de Queensland, Australia.

## Carauterístiques
El so cume alzar a 1.680 m percima del monte Owen Stanley. El so cume ye en realidá un complexu de domos de llava, restos de cráteres y árees inclinaes de depósitos volcánicos, tou ello trevesáu de valles radiales. Escontra'l norte estiende un valle d'ábanu que naz d'una gran fienda nel cráter.

## La erupción de 1951
El monte entró n'erupción na nueche del 18 de xineru de 1951. Tres díes más tarde, una enorme y violenta esplosión desintegró el llau norte del monte. Pola abertura bastiáronse devastadores fluxos piroclásticos de vapor y fumu. Esti fenómenu duró dellos díes, y foi tan violentu, que clavó un vehículu a un árbol.

L'área de daños estremos estendióse 12 km a la redonda. La población de Higaturu, distante más de 14 km, foi aniquilada pola esplosión y los sos habitantes morrieron carbonizaos. Les erupciones piroclásticas y les subsiguientes erupciones de polvu y ceniza enllenaron los ríos y los depósitos d'agua, matando a 4.000 persones y causando una devastación considerable.

Les espediciones de rescate fueron inmovilizaes pol polvu de pómez suspendíu nel aire que torgaba alendar, les cenices enceses y los vapores sulfúricos. Los trabayadores d'un puestu avanzáu d'auxiliu en Popondetta casi son destruyíos por otres erupciones mientres los díes siguientes. Les erupciones y los temblones asoceder mientres el mes siguiente.

El 5 de marzu asocedió una erupción entá mayor, qu'unvió volando enormes cachos del domo a una distancia de más de 3 quilómetros y xeneró un bombardéu de pómez y piedres a una distancia de 14 km. Los materiales que llovíen del cielu taben tan calientes qu'amburaron tolos árboles nel radiu afeutáu.

El vulcanólogu y ex militar australianu George Taylor estudió'l volcán mientres la erupción. Salvó munches vides informando a los rescatistas qué área yera segura pa trabayar en cada momentu, y por ello recibió la condecoración de la Cruz del Rei Xurde al añu siguiente

## Referencies

## Ver tamién
* Papúa Nueva Guinea
* Monte Pelée
* Índiz de explosividad volcánica
* Mayores erupciones volcániques
* Erupciones volcániques por númberu de víctimes mortales
* Volcanes más altos del mundu
Galunggung

**Galunggung** (n'indonesiu *Gunung Galunggung*), ye un estratovolcán allugáu na Islla de Xava, n'Indonesia.

## Erupciones

### Erupción de [[1822]]

El volcán fixo erupción el 8 d'ochobre de 1822, siendo la primer erupción histórica d'ésti, causó la muerte de 4.011 persones y un Índiz de explosividad volcánica de 5, la llava estender a 24 quilómetros d'ésti.

### Erupción de [[1982]]

El volcán entró n'erupción n'abril de 1982, y cesó la so actividá en xineru de 1983, causando 68 muertes y un índiz de explosividad volcánica de 4, estendiendo la llava a 10 quilómetros del cráter. Envalórase que los daños asocedíos tuvieron un costu de 15 millones de dólares y la inhabilitación de 22 pueblos.

## Ver tamién
*Volcanes d'Indonesia
*Índiz de explosividad volcánica
*Mayores erupciones volcániques
*Erupciones volcániques por númberu de víctimes mortales
*Volcanes más altos del mundu
*Volcanes d'Indonesia

## Enllaces esternos

* Volcán Galunggung en Volcano.oregonstate.edu 

## Referencies
Sri Rangam

**Sri Rangam** ye una islla fluvial asitiada na ciudá de Tiruchi nel estáu de Tamil Nadú, al sur de la India.
Ta formáu pol ríu Kaverí y el Kolidam (un afluente del Kaverí, que pasa pel norte de la islla). La islla tien 31&nbsp;km de llargor y 2,4&nbsp;km d'anchu. Ta llindada pol Anaicut cimeru escontra l'oeste y el Gran Anaicut escontra l'este.

La ciudadela de Sri Rangam, un destacáu centru de pelegrinación hindú, atopar nel centru d'esta islla.

La mayor parte de la islla forma parte de la zona de Srirangam na Corporación Municipal Tiruchirappalli ya inclúi los suburbios de Sri Rangam, Thiruvanaikaval, Srinivasa Nagar y Gita Puram.

## Ver tamién
* Xeografía de la India
* Xeografía d'Asia

## Referencies

## Enllaces esternos
* Mapa de la islla
Ríu Kaveri

El **ríu Kaveri** (tamién treslliteráu como *Cauvery* o *Kâverî*) (en kannada, ಕಾವೇರಿ; en tamil, காவிரி) ye un laro ríu d'India que flúi en direición sureste al traviés de los estaos de Karnataka y Tamil Nadu hasta desaguar nel golfu de Bengala (océanu Índicu). Tien un llargor d'unos 800 km y drena una cuenca de 81 155 km². Ta consideráu unu de los siete ríos sagraos polos hindús.

## Xeografía

El ríu provién de Talakaveri, nos montes de los Ghats Occidentales, nel estáu de Karnataka. El so cursu escurre xeneralmente en direición sur y este polos estaos de Karnataka y Tamil Nadu. Dempués de que'l ríu abandona les llombes de Kodagu, flúi sobre'l pandu del Decán, tien tres islles, Srirangapatna y Shivanasamudra en Karnataka y Srirangam en Tamil Nadu. En travesando'l pandu del Decán, peles tierres baxes del sureste, desagua nel golfu de Bengala. El llargor total del ríu ye de 800 km, de los que 320 km escurren por Karnataka, 416 km por Tamil Nadu y 64 km formen la frontera común ente Karnataka y Tamil Nadu. 

La cuenca del ríu Kaveri envalorar en 81 155 km², de los que 43 867 km² pertenecen a Tamil Nadu; 34 273 km² a Karnataka; 2 866 km² a Kerala y solamente 149 a Pondicherry.

El ríu tien munchos tributarios, siendo los más importantes los ríos Shimsa, Hemavathi (245 km), Arkavathi (193 km), Kapilá, Honnuhole, Lakshmana Tirtha, Kabini, Bhavani (217 km), Lokapavani, Noyyal (180 km) y l'Amaravati (175 km).

El ríu sofitó l'agricultura de la rexón mientres sieglos, irrigando los sos campos, y sirvió como'l sangre vital ente los reinos antiguos y les ciudaes modernes del sur de la India.

Na islla Sivasamudra el ríu déxase cayer dende los 98 metros (320 pies), formando les famoses cayíes conocíes como Gagan chukki y Bara Chukki. La primer central hidroeléctrica de la India (construyida en 1902) taba sobre les cayíes del llau esquierdu y suministró enerxía a la ciudá de Bangalore. Bangalore, electrificáu en 1906, foi la primer ciudá n'Asia en ser electrificada y tener lluz llétrico nes cais.

## Orixe míticu

Los devotos hindús llamen al ríu Kaveri *Dakshina Ganga*, o Ganges del sur, y tol so cursu ye consideráu sagráu. Según la lleenda ellí nació sobre la tierra una mochacha llamada Vishnumaya o Lopamudra, la fía de Brahmā, pero'l so padre divín dexó-y ser considerada como la fía d'un mortal llamáu *Kavera-muni*. 

Pa llograr la beatitú pal so padre adoptivu, ella resolvió convertise nun ríu que les sos agües deberíen purificar tolos pecaos. D'ende dizse qu'hasta'l santu Ganges recurre a pasar a la clandestinidá una vegada al añu cerca de la fonte del Kaveri, pa purgarse de la contaminación contraida del ensame de los pecadores que se bañaron nes sos agües.

## Referencies

## Enllaces esternos
Archipiélagu Campanu

El **Archipiélagu Campano** (tamién conocíu como **archipiélagu napolitanu**) ye un archipiélagu formáu por un grupu de cinco islles mayores allugaes nel cantu del Golfu de Nápoles, nel mar Tirrenu. Pertenecen a la rexón de Campania y a la Ciudá metropolitana de Nápoles.

L'archipiélagu tamién foi conocíu un tiempu como *Isole Partenopee* ("Islles Partenopeas"), grupu nel que s'incluyíen les Islles Pontinas de Ponza y Ventotene, que formaben parte de la Provincia de Nápoles antes de la institución de les provincies de Caserta y Llatina. Dientro de les islles ye posible identificar un grupu más pequeñu, llamáu Islles Flegreas, de carauterístiques xeolóxiques comunes, ello ye que similares a les de los Campos Flégreos (Isquia, Procida, Vivara y Nisida). 

Les islles, ordenada por estensión, son les siguientes: 
* Isquia, estremada en 6 conceyos: Isquia, Casamicciola Terme, Lacco Amenu, Forio, Serrara Fontana y de Barano d'Ischia; 
* Capri, estremada nos conceyos de Capri y Anacapri;
* Procida, perteneciente al conceyu homónimu; 
* Vivara, perteneciente al conceyu de Procida;
* Nisida, perteneciente al conceyu de Nápoles.

Amás hai islines menores, ente les que:
* el castru del Castiellu Aragonés d'Isquia;
* el castru de San Martino, perteneciente al conceyu de Monte di Procida;
* el castru de la Gaiola, na estrema punta de Posillipo, perteneciente al conceyu de Nápoles;
* el castru de Megaride, onde s'alza'l Castel dell'Ovo, perteneciente al conceyu de Nápoles;
* la estorbisa de Rovigliano, cerca de la desaguada del ríu Sarno, ente los conceyos de Torre Annunziata y Castellammare di Stabia;
* los trés famosos Farallones de Capri y, cerca d'estos, la estorbisa del Monacone;
* los trés Li Galli (Gallo lungo, Castelluccia y Rotonda) frente a la Mariña Amalfitana;
* la estorbisa de Vetara (o Vivaro), a 3 km a oeste de Li Galli.

## Galería


File:Right side seaport 2 (3858142935).jpg|Isquia
File:Pier in Capri BW 2013-05-14 09-29-12.jpg|Capri
File:Porto di Procida.JPG|Procida
File:Vivara vista solchiaro.jpg|Vivara
File:Veduta dal Parco Virgiliano.jpg|Nisida
File:Castello Aragonese of Ischia.jpg|Castru del Castiellu Aragonés de Isquia
File:Napoli castel dell ovo 020106 01.jpg|Megaride
File:Capri BW 2013-05-14 15-19-56 DxO.jpg|Farallones de Capri
File:Li Galli.jpg|Li Galli


## Bibliografía
* Sergio Zazzera, *-y isole di Napoli*, Rome, 1997. ISBN 88-8183-764-1

## Referencies

## Enllaces esternos
*ocholeguas.com: Procida y Ischia: les xoyes del Tirrenu
Golfu de Nápoles

El **golfu de Nápoles**  ye un golfu del mar Tirrenu (mar Mediterraneu) que s'atopa na mariña suroeste d'Italia. Nel golfu atópase, al norte, la ciudá de Nápoles —capital de la rexón de la Campania— y la ciudá de Pozzuoli. Como llugares a destacar atopamos l'antigua ciudá romana de Pompeya y el volcán Vesubiu, asitiáu al este del golfu. Al sur, cierra'l golfu, la península Sorrentina, que la so principal ciudá ye Sorrento. Esta península dixebra al golfu de Nápoles del golfu de Salerno.

El golfu ta llindáu poles islla de Capri, Isquia y Procida. La rexón ye un importante destín turísticu n'Italia poles ruines romanes cercanes de Pompeya y Herculano, destruyíes mientres la erupción del Vesubiu del añu 79 d.C.

## Ver tamién
* Campania
* Amalfi
* Golfu de Pozzuoli
* Cabu Miseno
* Nápoles

## Referencies

## Enllaces esternos

* Topaos tres barcos del Imperiu Romanu nel golfu de Nápoles( 17-09-2004)