Amanita muscaria

El , ye un fungu basidiomicetu bien común, del orde Agaricales consideráu velenosu y enteóxenu,

L'epítetu específicu *muscaria* provién del llatín *musca*, mosca, y fai referencia a la interaición que se produz ente esti fungu y los inseutos. Paraliza temporalmente a los inseutos qu'entren en contautu cola cogorda.

N'Asturies, amás del nome de *Tana falsa* (pue tracamundiase cola Tana cuando'l sombreru ta anaranxáu pola edá), otros de los nomes que pue recibir son *canina, canina roxa y mosqueru*. En Cataluña refiérense a ella, amás, como *reig vermell*, *oriol*, *reig de folguera* o *ou de reig bord*; en Galicia y zones estremeres como *reventabois* o *brincabois* y nel País Vascu como *kuleto falsoa* y *kulato paltsoa*.

## Carauterístiques
* Tamañu: Ente 10 a 20&nbsp;cm.
* Color: Colloráu arrodiáu de puntos blancos.
* Forma de sombrerucu: Los sos pileos varien ente los 10&nbsp;cm y 25&nbsp;cm de diámetru. Evolucionen de forma globosa a convexa y finalmente plana como cuasi toles amanites. La so cutícula, xebrable, ye de color coloráu escarlata que vira al naranxa cola edá. Sobre ella hai numberosos restos blancos del velu universal. Estos, suelen ser de testura algodonosa y dispuestos en círculos concéntricos, de color blancu qu'amarillea col tiempu. Carnosu, consistente y d'aspeutu curiosu. Marxe incurváu y llixeramente estriáu nel maduror.
* Pie: Cilíndricu, fácilmente xebrable del sombreru, blancu a llixeramente mariellu claro, rectu, robezu, llenu y con aniellu. El so tamañu varia dende unos 12 a 20&nbsp;cm d'altor y de 1 a 3&nbsp;cm de diámetru.
* L'aniellu ye ampliu, membranosu y col cantu llixeramente tiñíu de mariellu.
* La base del pie ye claviforme, arrodiáu d'una volva, blanca, fugaz, a manera de verrugues que componen círculos incompletos.

## Desarrollu
Nos sos primeros estaos, el sombreru (que puede bazcuyar ente los 15 y 25&nbsp;cm) apaez envueltu por un velu ablancazáu, presentando una forma globoide que darréu, al esgañase, va tornase hemisférica pa terminar estendiéndose, col marxe llixeramente incurváu. Tamién presenta unes granulaciones blanques o amarellentaes que s'esvalixen por tola superficie. Éstes son los restos de la volva o cobertoria inicial y, col tiempu, van sumiendo de forma gradual. La cutícula ye de color coloráu, bien brillosu, con matices que van dende l'anaranxáu al mariellu escuro. La superficie inferior apaez recubierta por llámines, xeneralmente blanques, independientes y ventrudes.

El pie, de coloración claro, puede llegar a midir hasta 24&nbsp;cm d'altor y 3&nbsp;cm de grosez, presentando un aspeutu bulbosu na base, sobre la qu'escolga un carauterísticu aniellu blancu d'aspeutu membranosu.

## Hábitat
El fungu suel atopase en condiciones d'hábitat bien amplies, dende les rexones más baxes, hasta les zones de media y altu monte, siendo éstes últimes circunstancies les más probables. Anque vive en tou tipu de montes, ye más frecuente atopalu nos de fayes, pinos negros, abetos y abedurios. Crez acomuñada a los raigaños d'éstos, colos qu'intercambia sales minerales y agua por otres sustancies orgániques, pudiendo llegar a formar grupos relativamente numberosos.

Desenrróllase ente finales de branu y seronda, dientro de la estación micolóxica.

## Historia
En Siberia, por exemplu, conozse-y como *muchumor* o *mukhomor*, y remontándose a 6.000 años d'antigüedá, el so nome yera **panx**, que remanez de la mesma raíz indoeuropea que la pallabra para designar **embriaguez**, ún de los efectos que pue desencadenar el consumu d'esta cogorda, qu'en grandes cantidaes puellevar a una persona al coma.

Una lleenda koryak fala d'un héroe, *Gran Cuervo*, que prindó una ballena pero dempués nun pudo devolvela al mar por cuenta del so gran pesu. El dios *Vahiyinin* (Esistencia) díxo-y que consumiera espíritus de wapaq pa consiguir la fuercia que precisaba. Vahiyinin cuspió sobre la tierra y surdieron plantes de color blancu, pequeñes. Yeren los espíritus de wapaq.
Apenes comió wapaq, Gran Cuervo convirtióse en daquién bien fuerte y clamió: "¡Oh wapaq, crez per siempres na tierra". Dempués d'esto díxo-y a los so xente que teníen d'aprender lo que wapaq tenía pa enseña-yos. Wapaq ye l'amanita, regalu de Vahiyinin.

En Siberia estos fungos consúmenlo los xamanes de delles tribus. Estes tribus de Siberia nun conocíen otros intoxicantes hasta que los rusos introduxeron l'alcohol. Ensugaben los fungos al sol y comíenlos. Podíen comélos yá fuera solos o nun estractu con agua, con lleche de renu o col zusmiu de delles plantes duces. Si diba comese solu, amugábase primero na boca, o bien, una muyer nun dexaba de ensalivalu hasta formar una bolina que l'home consumía. L'usu ceremonial de l'amanita dio orixe posiblemente a la práutica ritual de beber orina, pos estes tribus sabíen que los principios psicoactivos de los fungos peñérense pol reñón en forma de metabolitos entá activos, daqué inusual en rellación a los compuestos allucinóxenos de les plantes. Los koryaks arramaben agua sobre dalgunos fungos y fervíenlo. Depués bebíen esti llicor ya intoxicábense: los más probes apostábense alredor de les tiendes de los ricos buscando la oportunidá de recoyer la orina de los convidaos que salíen a mexar. Asina llograben intoxicase ricos y probes.

En 1968, l'estudiosu de etnomicoloxía R. G. Wasson propón la identificación del Soma, sustancia divino fundamental nos ritos de la India védica, cola *Amanita muscaria*. Pa xustificar la so tesis fai referencia a la traducción de distintos versos escritos nel Rig-veda (el más antiguu de les Vedes); Wasson cree identificar nellos pruebes de la ingestión ritual d'orina, daqué que reforzaría la identificación del soma cola *Amanita muscaria*: "los homes enchíos mean el soma que flúi. Los señores coles vexigues enchíes, mean el soma con rápidos movimientos". Los sacerdotes que personificaben a Indra y Vayu mexaben soma en inxiriéndolo na lleche. Nos poemes védicos la orina nun ye un términu ofensivu; ye una metáfora que describe l'agua. Les nubes fertilicen la tierra cola so orina.
La propuesta de R. G. Wasson, sicasí, nun ta demostrada de forma definitiva, y l'alderique sobre la identidá del Soma entá nun s'atayó.

## Comestibilidá y propiedaes
El so sabor, al igual que'l so golor, nun son especialmente intensos.

En dosis bien altes, tien un gran efeutu neurotóxico, ente que si ta seca'l so potencial alucinógeno ye muncho más alto. En grandes cantidaes puede inducir a la coma. Les sos principales propiedaes son enteógenas, polo que s'utilizó dende tiempos remotos como estimulante. Alministrada per vía oral ye tamién tóxica pal intestín y el fégadu, polo que si s'inxer inadvertidamente, tien de recurrise a un centru médicu, amosar l'espécime inxeríu y suxerir pruebes de función hepática pa refugar dañu permanente.

L'efeutu neurotóxico ta dau por un componente llamáu muscimol, un potente alucinógeno. El muscimol actúa a nivel de les sinapsis neuronales, como agonista nos sitios d'interaición de los receptores d'acedu gamma-aminobutírico, tamién llamaos receptores de benzodiazepines (exemplu d'éstes ye'l componente activu del Valium, la metildiazepinona), y, ente munches de les sos aiciones sobre'l sistema neurolóxicu, causa l'apreciación deformada de formes y distancies. El compuestu enteógeno o psicoactivo llámase acedu iboténico y si el fungu déxase ensugar convertir en muscimol. La cogorda tamién produz un alcaloide tóxicu llamáu muscarina.

Dizse que'l consumidor d'esti fungu siente una allegría trebeyador, que suel manifestase con cantares; y cualquier esfuerciu físicu que trate de realizar faíse-y fácil, porque'l tonu muscular álzase considerablemente. En ciertos suxetos, y según la dosis de *A. muscaria* inxerida, la esaltación asoceden l'aselu, una notable escayencia y la somnolencia. El consumidor acaba dormiéndose, y en suaños cree contemplar asocedíos futuros.

Polo regular, y sobremanera de primeres de la intoxicación, la conocencia caltener en bones condiciones, y l'afectáu coordina bien, siéntese feliz y satisfechu. Depués sobrevienen les allucinaciones. Ve xunto a él persones inesistentes, a quien fala y comunica les sos intimidaes; pretende faeles partes de los sos bienandanzas, de les maravíes y guapures que contempla. Coles sos dilataes pupiles, tou cuanto-y amuesa la realidá engrándase-y de manera tan prodixosa, qu'un pequeñu cuéncanu puede antoxáse-y torca profundísima; un vasu d'agua, inmensu llagu.

## Ver tamién
* Drogues enteogénicas y rexistru arqueolóxicu

## Referencies

## Enllaces esternos

* Fungos de Méxicu 
*  Esta variedá de la muscaria ye la más peligrosa pola so paecencia con *Amanita caesarea*.
*  Esta variedá puede confundise con *Amanita aspera* que tamién s'abarrunta que ye tóxica.
* Amanitas psicoactivas en Erowid