open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ISO 3103

**ISO 3103** ye un estándar publicáu pola International Organization for Standardization (comúnmente denomada ISO), que presenta un métodu estandarizado pa preparar el té, que puede ser muestreado por aciu los métodos descriptos nel estándar ISO 1839. L'estándar remontar al añu 1980, cuando-y lo denominó BS 6008:1980. Foi producíu pol Comité Téunicu ISO 34 (Alimentos), Sub-Comité 8 (Té).

El resume indica lo siguiente:
El métodu consiste n'estrayer les sustancies solubles de les fueyes de té secu. Pa ello les mesmes son conteníes nun recipiente de porzolana o cerámica, y muéyense con agua pura en ebullición, el llicor asina llográu ye sirvíu nun tazón de porzolana blanca o cerámica, dexando esaminar les propiedaes organolépticas de la fueya na fervinchu, que puede o nun contener lleche.

Nun ye l'oxetivu d'esti estándar definir el métodu correutu pa preparar té, solo definir un procedimientu de preparación de té que dexe realizar comparances sensoriales ente distintos tés. Un exemplu d'esti tipu d'ensayu ye una prueba de sabor pa establecer cualos amiestos de té d'una marca en particular tienen de ser utilizaes pa caltener una bébora de sabor uniforme y homoxéneu ente una collecha y la siguiente.

## Detalles
A los efeutos d'asegurar resultaos consistentes, l'estándar establez los siguientes pasos y requisitos:
* La tetera tien de ser de porzolana blanca o cerámica vidrada y cuntar con un cantu parcialmente serrucháu. Tien De cuntar con una tapa que calce con floxura.
* Si utiliza una tetera grande, la so capacidá nun tien d'entepasar 310&nbsp;ml (±8&nbsp;ml) y el so pesu tien de ser 200&nbsp;g (±10&nbsp;g).
* Si utiliza una tetera pequeña, la so capacidá tien de ser de 150&nbsp;ml (±4&nbsp;ml) y el so pesu tien de ser 118&nbsp;g (±10&nbsp;g).
* Na tetera tienen d'asitiase 2 gramos de té (midíu con una precisión de ±2% ) por cada 100&nbsp;ml d'agua ferviendo.
* Asítiase agua fresco ferviendo na tetera hasta 4-6&nbsp;mm del cantu.
* L'agua tien de ser similar a l'agua potable de la zona en que se va consumir el té.
* El tiempu de preparación tien de ser de seis minutos.
* El té preparáu ye depués sirvíu nun tazón de porzolana blanca o de cerámica vidrada.
* Si utiliza un tazón grande, tien de tener una capacidá de 380&nbsp;ml y un pesu de 200&nbsp;g (±20&nbsp;g)
* Si utiliza un tazón pequeñu, tien de tener una capacidá de 200&nbsp;ml y un pesu de 105&nbsp;g (±20&nbsp;g)
* Si utilízase lleche na prueba, la mesma pue ser amestada antes o dempués de sirvir el té en fervinchu.
* Si amiéstase lleche depués de sirvir el té entós puede tastiase meyor el sabor cuando'l líquidu d'atopa a 65 - 80&nbsp;°C.
* Tien d'utilizase 5&nbsp;ml de lleche pal tazón grande, o 2.5&nbsp;ml pal tazón pequeñu.

## Estándares similares

Nel 2003, la Royal Society of Chemistry publicó una nota informativa titulada "Como preparar una perfecta taza de té."

## Referencies

## Enllaces esternos
* ISO 3103 en iso.org
* Otros documentos rellacionaos col té en iso.org
* BS6008
Lluvia de pexes en Yoro

La **lluvia de pexes de Yoro** ye, según el folclor, popular, un fenómenu meteorolóxicu estraordinariu qu'asocede na ciudá de Yoro, nel departamentu honduranu del mesmu nome. Consiste nuna agua de pexes qu'asocede añalmente, ente los meses de mayu y xunetu.

## Historia
Según los habitantes de Yoro, esti fenómenu vieno asocediendo nesta zona dende hai más d'un sieglu.

Testigos d'esti fenómenu señalen qu'empieza con un escurecimientu del cielu causáu per nubes trupes, siguíu por rescamplu y truenos, vientos fuertes, y una agua bayuroso que dura de 2 a 3 hores (comportamientu típicu de les nubes tropicales). Una vegada que l'agua cesó, los pobladores atopen cientos de pexes espardíos pel suelu, entá vivos. 

Los pobladores recoyer y tresporten a les sos cases pa cocinalos y comelos darréu.

Los pexes son d'agua duce, siempres los atopa vivos, nun escarecen de güeyos, nun son enormes sinón pequeños y, según los pobladores, nun son del tipu de peces que s'atopa n'árees cercanes.

Dende 1998, cada añu celebra un festival conocíu como Festival de l'Agua de Peces.http://www.youtube.com/watch?v=YLFZBhaOh_0

El 26 de xunetu de 2006, esta hestoria foi amosada nun reportaxe del programa de noticies hondureñu *Abriendo Fienda*.http://www.youtube.com/watch?v=B3qEbtJxqq0

## Esplicación
Enagora nun se tener pruebes científiques d'esti fechu. Dellos espertos creen que l'agua de pexes podría debese a un fenómenu meteorolóxicu (Vease Tromba marina)

Dellos pobladores creen qu'estos pexes nun cayen dende'l cielu hasta los techos de les cases, polo que postulen qu'estos pexes d'agua duce vienen nadando en dalgún ríu soterrañu. Dalgunos abandonaríen la corriente, travesaríen el suelu per furacos imperceptibles y apaeceríen sobre'l suelu.

## Milagru del "padre Subirana"
Al traviés de la tradición oral, consolidóse la creencia de que l'apaición de los pexes al milagru d'un sacerdote católicu español, el padre Manuel de Jesús Subirana, consideráu por munchos como santu. Subirana visitó Honduras ente 1856 y 1864. Al atopar muncha xente probe y afamiao, oró mientres tres díes y tres nueches pidiendo a Dios un milagru qu'ayudara a los probes a consiguir alimentu.

Otra versión asevera qu'esti fenómenu podría asoceder probablemente por instintu de los pexes o por cuenta de dalguna variación nel clima. Al cayer, los pexes esmuélense considerablemente, llegando en munchos casos hasta a furar el suelu de poca espesura.

## Cultura Popular
Hai un cantar popular hondureña llamada *Conoza Honduras* que menta L'Agua de Peces
“¿Ónde ye qu'hai agua de peces cual milagru celestial?”.
En Yoro Honduras

## Ver tamién
* Agua d'animales

## Enllaces esternos
*  (páxina catracha [hondureña] que menta esti fenómenu).
* http://www.laprensa.hn/honduras/regionales/711838-96/honduras-cai-agua-de-pexes-en-el-conceyu-de-yoro#panel1-7 (noticia publicada en diariu La Prensa d'Hondures en mayu de 2014).
* SamaelGnosis.net/Revista/Ser11/Capitulo_05.htm (una esplicación esotérica proveniente del gnosticismu modernu).

## Referencies
Mapa invertíu

Un **mapa invertíu**, tamién conocíu como **mapa col sur enriba**, ye un mapamundi que xeneralmente amuesa a Australia y Nueva Zelanda na parte cimera del mapa en cuenta de la parte inferior. Indonesia allugar nel centru, ente que Europa y América allugar a los llaos, anque hai mapes invertíos centraos nel Primer meridianu. En 2007 l'Institutu Xeográficu Militar de Chile publicó un mapamundi col sur escontra riba, allugando a Chile sobre los meridianos centrales de la proyeición cartográfica, pretendiendo dar psicolóxicamente un mayor protagonismu al país dientro de les víes de comerciu mundial, que tradicionalmente apaez no fondero del mapa. 

Son usaos como preséu d'enseñanza del pensamientu críticu una y bones nun hai nenguna razón p'asitiar los puntos cardinales nes direiciones convencionales y polo tanto ye igualmente correuta la representación tradicional tanto como la invertida.

L'allugamientu del norte escontra riba nos mapes ye, de toes formes, arbitrariu; de fechu hai munchos mapes con orientación non estándar, como los mapes medievales, los mapes polares, y los mapes Dymaxion. La convención del norte escontra riba (y l'este a la derecha) de la mayoría de los mapes modernos foi establecíu pol astrónomu Tolomeo y foi llargamente adoptáu por otros cartógrafos como Mercator o Waldseemüller. 

## Ver tamién
*Proyeición cartográfica

## Referencies

## Enllaces esternos

*
*Coleición de mapamundis vistos dende la perspeutiva invertida
*L'Hemisferiu Norte (inglés) 
*Nos mapes, porqué'l norte ta siempres enriba? (inglés)
*Maps biased towards north (PDF)
Mary Toft

**Mary Toft** , tamién llamada **Mary Tofts**, foi una muyer inglesa de Godalming, Surrey, qu'en 1726 foi oxetu d'un discutiniu considerable cuando engañó a los médicos que creyeron que diera a lluz coneyos.

Toft tuvo embarazada en 1726, pero depués tuvo un albuertu bonal. Aparentemente estelada por un coneyu que viera mientres trabayaba, sostuvo que diera a lluz animal. El ciruxanu local John Howard foi llamáu pa investigar y, n'atopando dellos animales, notificó a otros médicos prominentes. L'asuntu atraxo l'atención de Nathaniel St.&nbsp;André, ciruxanu de la casa real de Xurde I de Gran Bretaña. St.&nbsp;André investigó y concluyó que Toft taba diciendo la verdá. El rei tamién unvió al ciruxanu Cyriacus Ahlers por que viera a Toft, pero Ahlers caltúvose escépticu. Aquel día bastante famosa, Toft foi llevada a Londres, onde foi estudiada a fondura. So intensu escrutiniu y al nun producir más coneyos, finalmente confesó l'engañu y foi subsecuentemente encarcelada.

La burlla pública que siguió creó llerza al interior del oficiu médica. Delles carreres de prominentes ciruxanos fueron arruinaes y produciéronse munchos trabayos satíricos, mordazmente críticos sobre la tema. El satíricu pictóricu y críticu social William Hogarth foi especialmente críticu col oficiu médicu. Toft foi finalmente lliberada ensin cargos y tornó a la so casa.

## Referencies

## Bibliografía utilizada
* 
* 
*  
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Bibliografía adicional
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Enllaces esternos

* Trabayos d'o sobre Mary Toft  nel catálogu WorldCat.
Cara de bicicleta

**Cara de bicicleta** foi una enfermedá ficticia utilizada pol sector médicu nel sieglu XIX pa evitar que les muyeres montaren en bicicleta, en respuesta a la llibertá ensin precedentes que ganaríen les muyeres pudiendo viaxar soles fuera de los sos llares cola invención de la bicicleta a principios de 1800. Esta ficticia enfermedá sumió na década de 1890 cuando'l ciclismu foi aceptáu pola clase alta. La invención d'esta enfermedá utilizóse como exemplu históricu del fracasu de los médicos pa entender y tratar correutamente a les muyeres.

## Historia

### L'impautu de la invención de la bicicleta
Les muyeres llograron una gran independencia cola invención de la bicicleta. Esti aparatu dio-yos la llibertá de poder viaxar fora de casa pol so propiu pie. Montar en bicicleta tamién riquió de ropes más práutiques pa les muyeres y dio llugar a cambeos significativos na vistimienta femenina na sociedá. Un individuu d'aquella dómina al ver a les ciclistes comentó, "Ye malo de creer, que sían les mesmes muyeres que salieron pela tarde vistíes de gala pa montar nes sos carruaxes."

Elizabeth Cady Stanton escribió que la bicicleta yera una ferramienta que motivaba a les muyeres a ganar fuercia y asumir un aumentu de roles na sociedá. Susan B. Anthony declaró en 1896: "Déxeme dici-y lo que piensu de montar en bicicleta. Creo que fizo más pa desafiar a les muyeres que nada nel mundu. Paro y me gayola cada vez que veo a una muyer pasiando sobre ruedes."

### La medicina del sieglu XIX
Mientres un curtiu periodu de tiempu dempués de que les muyeres llograren la llibertá de poder alloñar de los sos llares gracies a la capacidá de montar en bicicleta, los médicos escribieron nes revistes médiques que les muyeres en particular sufriríen el tener la cara contorsionada permanentemente si siguíen con esta actividá física. Esti doctores denominaron a esta supuesta enfermedá como "cara de bicicleta". Argumentábase que la cara de bicicleta yera la resultancia de la tensión continuo por caltener l'aparatu equilibráu mientres se montaba. Los que criticaben a les ciclistes describíen que la cara de bicicleta incluyía tener los güeyos tresmandaos y el quexal apertáu. La cara de bicicleta nes muyeres diagnosticóse debíu al contraste direutu de la "tienra y cariñosa mirada" qu'esperaben los homes de les muyeres d'esa dómina. Amás de la cara de bicicleta, los médicos alvirtieron d'enfermedaes causaes pol ciclismu incluyendo tuberculosis y l'aumentu de libido.

## Referencies
Monóxidu de dihidróxenu

El **monóxidu de dihidróxenu** (MODH o DHMO) ye'l nome que podría aplicase al agua según la nomenclatura química, y que s'emplegó en chancies o bulos d'Internet, n'ocasiones como una manera d'amosar desconocimientu en materies científiques o pa criticar l'escesivu alarmismo de ciertes campañes a favor de la seguridá o'l mediu ambiente.

El bulo consiste nel llistáu puramente negativu de los efeutos d'esta peligrosa sustancia, como la erosión o la muerte por afogamientu, atribuyíos al monóxidu de dihidróxenu», y el consiguiente pidimientu a los individuos por qu'ayuden a controlar esa peligrosa sustancia.
Esti bulo foi creáu, aparentemente, por Eric Lechner, Lars Norpchen y Matthew Kaufman (compañeros na Universidá de California en Santa Cruz) en 1989, revisáu por Craig Jackson en 1994, y llamó enforma l'atención pública en 1997, cuando Nathan Zohner, un estudiante de 14 años, axuntó pidimientos pa prohibir el MODH, como un proyeutu d'una feria de ciencies», al que tituló *How gullible are we?* (‘¿Qué crédulos somos?’).
## Ver tamién
* Agua
* Molécula d'agua
* Falacia d'evidencia incompleta

## Referencies
Mucofaxa

La **mucofaxa** ye un trestornu psicolóxicu del cuerpu humanu consistente na inxestión de mucosidá. Dichu términu tien d'usase pa describir al comportamientu d'inxesta, ensin llegar a consideralo como un trestornu o una patoloxía.

Ye consideráu un trestornu conductual, yá que ye la inxestión del propiu mocu (sobre manera'l mocu nasal). El DSM-IV (*Manual diagnóstico y estadístico de los trastornos mentales*) nun la inclúi de manera esplícita ente los trestornos de l'alimentación (pica), nin como ún de los tipos de TOC (trestornu obsesivu-compulsivu).

Hai delles teoríes sobre l'orixe d'esta. Podría tratase d'una aición natural y sana, yá que per aciu de la inxesta d'estos, esponse al sistema dixestivu a les bacteries que s'atopen na secreción, lo que reforzaría'l sistema inmunolóxicu.

## Referencies

## Bibliografía
* 
* 
* 
* 

## Enllaces esternos
* Mucofagia, una controversial costumbre  
*  
* DSM-5: The Future of Psychiatric Diagnosis Sobre'l DSM V
Nucleu del demoniu

El **Nucleu del Demoniu** ***(Demon core, n'[[Idioma inglés|inglés]])*** foi'l nomatu aplicáu a una masa subcrítica de plutoniu de forma esférica con un pesu de 6,2&nbsp;kg que por fuercia algamó la masa crítico en dos eventos separaos dientro del Llaboratoriu Nacional Los Álamos nos años 1945 y 1946. Cada incidente tuvo como resultáu la irradiación aguda y envelenamientu y subsecuente muerte d'un científicu. Dempués del segundu incidente l'oxetu foi bautizáu «nucleu del Demoniu».

El 21 d'agostu de 1945, el nucleu de plutoniu produció una rabasera de radiación ionizante qu'algamó direutamente a Harry Daghlian, un físicu que cometió l'error de trabayar solo, n'esperimentos de reflexón de neutrones col nucleu. Ésti foi asitiáu dientro d'una pila de lladriyos de tungsteniu, reflectores de neutrones, por que el ensamble averar a la masa crítico. Mientres intentaba asitiar un lladriyu alredor del ensamble, dexar cayer por fuercia nel nucleu, lo cual convirtió a ésti nuna masa supercrítica. A pesar de retirar el lladriyu rápido, Daghlian recibió una dosis fatal de radiación.

Nueve meses dempués, el 21 de mayu de 1946, el físicu canadiense Louis Slotin y otros científicos atopar nel Llaboratoriu de Los Álamos realizando una demostración qu'implicaba la xeneración d'una reacción de fisión al asitiar dos semiesferas de beriliu (material reflector de neutrones) alredor del mesmu nucleu de plutoniu que matara a Daghlian. La mano de Slotin portaba un destornillador que dixebraba los hemisferios teniéndolos parcialmente zarraos. De secute el destornillador esnidió, los hemisferios cerráronse dafechu y el nucleu algamó'l nivel supercrítico, lliberando una alta dosis de radiación. Slotin dixebró rápido los dos metaes, deteniendo la reacción en cadena y salvando darréu les vides del restu de los científicos nel llaboratoriu. Louis Slotin morrió nueve díes dempués d'envelenamientu agudu por radiación.

Consideróse la posibilidá d'usar el nucleu del demoniu n'otra bomba atómica contra Xapón. Sicasí foi españáu'l 1 de xunetu de 1946 na prueba de bomba atómica *Able* nel marcu de la operación Crossroads, amosando que los sucesos de criticidad de Daghlian y Slotin ayudaron a entender la eficiencia de l'arma atómica.

## Ver tamién
* Envelenamientu por radiación
* Masa crítico
* Fisión nuclear
* Llista d'accidentes nucleares

## Referencies
Patafísica

La **patafísica** ye un movimientu cultural francés de la segunda metá del sieglu XX venceyáu al surrealismu. El nome provién de la obra ''Xestes y opiniones del doctor Faustroll, patafísico'', d'Alfred Jarry. Arriendes de la so llectura, dellos almiradores empezaron a prauticar una ciencia paródica llamada **patafísica**, dedicada «al estudiu de les soluciones imaxinaries y les lleis que regulen les esceiciones».

## Etimoloxía
La pallabra «patafísica» ye una contraición de *ἐπὶ τὰ μετὰ τὰ φυσικά* («epí ta metá ta physiká»), que se refier a «aquello que s'atopa “alredor” de lo que ta “más allá” de la física».

## Descripción
La patafísica basar nel principiu de la unidá de los opuestos, y vuélvese un mediu de descripción d'un universu complementariu, constituyíu por esceiciones. Nel universu d'Alfred Jarry tou ye anormalidá, onde la regla ye la esceición de la esceición. La regla ye lo estraordinario, y eso esplica y xustifica la esistencia de l'anormalidá.

El mesmu llibru *Xestes y opiniones del doctor Faustroll, patafísico* describir como:

En 1948, como burlla de los colexos profesionales o les academies del arte y les ciencies, Mélanie Le Plumet, Oktav Votka y J-H Sainmont fundaron el Colexu de Patafísica, una organización dedicada a espublizar la patafísica, que daba títulos rimbombantes a los sos miembros. A lo llargo de los años, numberosos artistes fueron cooptados como «Sátrapas» y/o participantes del colexu de patafísica, ente ellos Raymond Queneau, Enrico Baj, Boris Vian, Eugène Ionesco, Jean Genet, Jacques Prévert, Joan Miró, Umberto Eco, Juan Esteban Fassio y Fernando Arrabalde.

Un autor d'Estaos Xuníos, Pablo López, creó tamién una adición a la ciencia llamada la patáfora (en particular, en *Closet ' Pataphysics*, 1990 y *Pataphors*, Universidá de Hollins, 1994). *-yos Carnés du Collège de ’Pataphysique n° 22 (décembre 2005)* dan un conxuntu d'exemplos de patáforas lliteraries ilustraes fotográficamente. Y en marzu de 2007, un periodista escribió un artículu pal periódicu chilenu *Granvalparaiso* sobre l'usu de patáforas pol gobiernu chilenu.

## Ver tamién
*Oulipo
*Oulipopo
*Ouxpo
*Patáfora

## Referencies
 
 
### Bibliografía
* *[[Rafael Cippolini]]*. Sobre Patafísica. Epítomes, Recetes, Preseos y Lleiciones d'Aparatu. Caxa Negra Editora, 2009. 
* *[[Roger Shattuck]]*. "L'estragal de la Patafísica". Publicáu en *Au Seuil de la Pataphysique*.
* Páxina oficial del Colexu de Patafísica (en francés).
* Páxina oficial del Llonxevu Institutu d'Altos Estudios Patafísicos de Buenos Aires 
* Vásquez Rocca A. Alfred Jarry y El Collège de Pataphysique; La ciencia de les soluciones imaxinaries. Revista Almiar, Marxe Cero. 2005. 
* Pisarro M. La ciencia de les soluciones imaxinaries. Revista Ñ, Diariu Clarín. 5 de setiembre de 2009. 
* Autoclave di Estrazioni Patafisiche  (Milan)
* Namás patafísico que l'actualidá. Reportaxe a Rafael Cippolini, Rexente del Colexu de 'Patafísica. Revista Ñ, 2009  
* Patakosmos,‘Pataphysics Institutes map of the world
Reflexu de tusida por lluz brillosu

El **reflexu de tusida por lluz brillosu**, tamién conocíu como **tusida fótico**, ye un fenómenu nel cual les persones que s'esponen a la lluz brilloso respuenden involuntariamente con un tusida.

## Carauterístiques
Suxirióse qu'esti fenómenu asocede namái tres afaese a la escuridá mientres más de cinco minutos, anque esto nun foi probáu y rexistráronse casos contrarios ente persones col reflexu. Esti nun ye raru, carecer ente un sestu y un cuartu de los humanos, más comúnmente en persones d'etnia blanca que n'otros grupos étnicos. La traza tresmítese xenéticamente, con un 50% de posibilidaes d'heriedu.

## Causes
La causa probable ye una disfunción conxénita nes señales nervioses nel nucleu del nerviu trixéminu. El quintu nerviu craneano, llamáu nerviu trixéminu, aparenta ser el responsable d'estes tusíes. Los investigadores suxeren que ciertes persones tienen una asociación ente esti nerviu y el nerviu que tresmite impulsos visuales al celebru. La sobreestimulación del nerviu ópticu aguiya'l nerviu trixéminu provocando'l reflexu de tusida a la lluz brilloso. Otra teoría  propón que les llárimes peneraes escontra la ñariz por aciu el conductu nasolacrimal son una causa del reflexu. La velocidá del reflexu paez favorecer la primer teoría, yá que asocede con demasiada velocidá como pa dexar que les llárimes sían producíes y drenadas escontra la ñariz.

## Riesgos
El reflexu de tusida fótico ye consideráu un factor de riesgu pa pilotos de combate polo que les persones que caltienen esta condición nun pueden pilotar esti tipu d'aeronaves yá que causaríen accidentes mortales.

## Referencies

## Enllaces esternos
Pykrete

El **pykrete** ye un material compuesto fechu con un 14% de serrín o otra magaya de madera y 86% de xelu, aproximao.

El so usu foi propuestu mientres la Segunda Guerra Mundial por Geoffrey Pyke a la Real Marina Británica pa realizar un portaviones d'enormes proporciones ya imposible de fundir.

Dalgunes de les propiedaes que tien esti compuestu son:
* So índiz de fusión.
* Durez cercana al formigón.
* Resistencia a grandes tensiones gracies a la so composición fibrosa.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Pykrete - Ice Ships in the Rockies (n'inglés)
* Pykrete ... or, The Myth that Wouldn't Die... (n'inglés)
* WWII Aircraft Carrier (n'inglés)
Síndrome de Cotard

El **síndrome de Cotard**, tamién llamáu **deliriu de negación** o **deliriu nihilista**, ye una enfermedá mental rellacionada cola hipocondría. L'afeutáu pol síndrome de Cotard cree tar muertu (tanto figurada como lliteralmente), tar sufriendo l'apodrecimientu de los órganos o a cencielles nun esistir. En dellos casos el paciente créese incapaz de morrer.

## Etimoloxía

Recibe'l so nome de Jules Cotard, neurólogu francés quien afayó esti síndrome, al que denominó *-y délire de négation* ("deliriu de negación"), nuna conferencia en París en 1880.

En dicha conferencia, Cotard describió'l casu d'una paciente, a la que dio'l llamatu de *Mademoiselle X*, que negaba la esistencia de Dios y el diañu, lo mesmo que de diverses partes del so cuerpu y de la necesidá de nutrise. Más palantre, creía que taba eternamente condergada y que yá nun podría morrer d'una forma natural.

## Descripción
Los pacientes lleguen a creer que los sos órganos internos paralizaron toa función, que los sos intestinos nun funcionar, que'l so corazón nun llate, que nun tienen nervios, nin sangre nin celebru ya inclusive que se tán podreciendo, llegando a presentar delles allucinaciones olfatives que confirmen el so deliriu (golores desagradables, como a carne en podrizu), inclusive pueden llegar a dicir que tienen viérbenes esmuciéndose sobre la so piel.

Nes sos formes más complexes el paciente llega a defender la idea de qu'en realidá él mesmu ta muertu ya inclusive que finaron persones allegaes a él. Xunto con esta creencia de muerte el paciente caltién una idea d'inmortalidá, como si convirtiérase nun "alma en pena".

Anque ye un deliriu típicu de les depresiones más graves (psicótiques o delirantes) puede vese n'otres enfermedaes mentales severes (llocura con síntomes psicóticos, esquizofrenia, psicosis debíes a enfermedaes médiques o a tóxicos).

### Casu modernu
Young y Leafhead describen un casu modernu de síndrome de Cotard nun paciente que sufrió daños cerebrales por cuenta de un accidente de motocicleta:

## Etioloxía
El síndrome puede apaecer nel contestu d'una enfermedá neurolóxica o mental.

## Ver tamién
* Síndrome
* Deliriu
* Psicosis

## Bibliografía
* Pearn, J. & Gardner-Thorpe, C. (2002) «Jules Cotard (1840-1889). His life and the unique syndrome which bears his name». *Neurology*, 58, páxs. 1400-1403.
* Young, A.W. & Leafhead, K.M. (1996). «Betwixt Life and Death: Case Studies of the Cotard Delusion». P.W. Halligan & J.C. Marshall (ed.). *Method in Madness: Case studies in Cognitive Neuropsychiatry*. Hove: Psychology Press.

## Referencies

## Enllaces esternos
*
*Síndrome de Cotard: zombis que son de verdá
* Síndrome de Cotard
*
Síndrome de Klüver-Bucy

El síndrome de **Klüver-Bucy** () ye un trestornu de la conducta qu'asocede cuando los lóbulos temporales billaterales sufren dalguna alteración. L'amígdala ta particularmente implicada na patoxenia d'esti síndrome.

## Descubrimientu en monos Rhesus
Los epónimos del síndrome son los doctores Heinrich Klüver y Paul Bucy, quien retiraron los lóbulos temporales de dambos llaos en monos Rhesus nun intentu de determinar la so función. Esto provocó nos monos el desenvolvimientu d'agnosia visual, cambeos emocionales, alteraciones na conducta sexual, hipermetamorfosis y enclinos orales.
Anque los monos podíen ver, yeren incapaces de reconocer inclusive los oxetos que primeramente-yos yeren familiares, nin tampoco'l so usu. Paecíen esaminar el so ambiente cola boca en llugar de colos güeyos ("enclinos orales") y desenvolvieron el deséu d'esploralo tou ("hipermetamorfosis").

La so conducta sexual manifiesta amontóse dramáticamente ("hipersexualidá") y los monos refalfiar nuna conducta sexual indiscriminada, con masturbaciones y actos homo y heterosexuales.

Emocionalmente los monos volviéronse desmotivados y les sos espresiones faciales y vocalizaciones fixéronse menos espresives. Tamién teníen menos mieu de coses que-yos habríen infundido llerza de forma instintiva nel so estáu natural, como los humanos o les culiebres. Inclusive en siendo atacaos por una culiebra, siguíen averándose a ella de bona gana. A esti tipu de cambéu llamóse-y "apacibilidad".

## En seres humanos
Les persones con mancadures nos sos lóbulos temporales (mancadures billaterales) amuesen conductes similares. Pueden amosar conductes esploratories orales o táctiles (tocamientos o succiones socialmente desavenientes); hipersexualidá, bulimia, trestornos de la memoria, emociones planes (apacibilidad) astereognosia o incapacidá pa reconocer oxetos y prosopagnosia o incapacidá pa reconocer cares.
Raramente, si ye que se da dalguna vegada, desenvuélvese'l síndrome al completu en seres humanos. Sicasí, reparáronse partes d'él en pacientes con daños billaterales estensos nel lóbulu temporal por herpes o otres encefalitis, Alzheimer, enfermedá de Pick, Llocura frontotemporal, etioloxíes postraumáticas o enfermedaes cerebrovasculares.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina en castellanu sobre'l síndrome del SIERE
* Institutu Nacional pa los Desórdenes Neurolóxicos y enfermedaes cerebrovasculares - Síndrome de Klüver-Bucy(Inglés) 
* 
* Monos Rhesus con mancadures na amígdala (Inglés)
* Seis caso distintos de SKB na India (Inglés)
Síndrome de Xerusalén

El **síndrome de Xerusalén** ye una enfermedá síquica qu'afecta a un turista o un habitante de Xerusalén. La enfermedá tien el calter d'una sicosis y se exterioriza con signos de delirios: l'afeutáu identifícase dafechu con un personaxe de la hestoria sagrada del Antiguu o del Nuevu Testamentu y actúa como tal.

Munchos personaxes de la Biblia son oxetu d'una identificación d'esti tipu, como por casu Moisés o'l rei David del Antiguu Testamentu, o Xesús de Nazaré y Xuan el Bautista del Nuevu Testamentu. Davezu los homes emulen personaxes masculinos de la Biblia y les muyeres, personaxes femeninos. La confesión relixosa tamién ye importante, yá que los xudíos asonsañen a personaxes del Antiguu Testamentu, y los cristianos suelen asonsañar a los del Nuevu. 

La identificación con personaxes bíblicos ye completa y suel dir acompañada por prédiques públiques y plegaries con enfermos. Munchos de los afeutaos acostumen a pasiase vistíos con túniques o sábanes.

## Ver tamién
* Síndrome de Stendhal
* Síndrome de París
* Xesús de Nazaré

## Referencies

## Enllaces esternos
Síndrome de Stendhal

El **síndrome de Stendhal** (tamién denomináu **síndrome de Florencia** o **estrés del viaxeru**) ye una enfermedá sicosomática que causa un eleváu ritmu cardiacu, vértigu, tracamundiu, temblón, palpitaciones, depresiones ya inclusive allucinación cuando l'individuu ye espuestu a obres d'arte, especialmente cuando éstes son particularmente belles o tán espuestes en gran númberu nun mesmu llugar. Tamién suel asoceder ante escenario históricos, como ser campos de batalla, palacios, ruines históriques o llugares nos cualos produxérense fechos bien importantes.

Más allá de la so incidencia clínica como enfermedá sicosomática, el síndrome de Stendhal convirtióse nun referente de la reacción romántica ante l'acumuladura de guapura y l'esuberancia del gocie artísticu.

Denominar asina pol famosu autor francés del sieglu XIX Stendhal (seudónimu de Henri-Marie Beyle), quien dio una primer descripción detallada del fenómenu qu'esperimentó en 1817 na so visita a la basílica de la Santa Cruz en Florencia, Italia, y que publicó nel so llibru *[[Nápoles y Florencia: Un viaxe de Milán a Reggio]]*:

Anque hubo munchos casos de xente qu'hai sufrído vértigos y desvanecimientos mientres visitaba l'arte en Florencia, especialmente na Galleria degli Uffizi dende'l principiu del sieglu XIX d'equí p'arriba, nun foi descritu como un síndrome hasta 1979, pola siquiatra italiana Graziella Magherini. Ella reparó y describió más de cien casos similares ente turistes y visitantes en Florencia, el trubiecu del Renacimientu, y escribió alrodiu de él.

## Ver tamién
* Choque cultural
* Deliriu

## Referencies
Síndrome de la cabeza esplosiva

El **síndrome de la cabeza esplosiva** (n'inglés *exploding head syndrome*) ye una rara enfermedá que foi rexistrada per primer vegada por un médicu británicu en 1988 y pola cual el paciente siente dacuando un soníu desaxeradamente fuerte, xeneralmente descritu como un españíu o estrueldu, como si viniera de la so propia cabeza. A pesar de ser percibíu como un soníu tremendamente potente, bien escasamente ye acompañáu por dolor. Los ataques paecen amontase y escayer en frecuencia col tiempu: dellos ataques pueden asoceder n'espaciu de pocos díes siguíos per meses de receso. Los pacientes de cutiu sienten una sensación de terror, ansiedá ya impotencia dempués d'un ataque, acompañáu por un eleváu ritmu cardiacu. Los ataques tamién son acompañaos n'ocasiones por flaxes lluminosos o dificultá p'alendar. 

## Etioloxía

La causa del síndrome de la cabeza esplosiva ye desconocíu, anque dellos médicos reportaron una rellación col estrés o l'aballa estrema. La condición puede desenvolvese en cualquier momentu de la vida y son les muyeres quien tienen más probabilidá de carecelo. Los ataques pueden ser eventos únicos o ser recurrentes.

El mecanismu pol cual funciona tamién ye desconocíu, anque delles posibilidaes fueron suxeríes. Una d'elles ye que ye la resultancia d'un movimientu repentín d'un componente del oyíu mediu o de la trompa de Eustaquio, otru ye que puede ser la resultancia d'un ataque menor nel lóbulu temporal onde s'atopen les célules nervioses pa l'audición. Electroencefalogrames tomaos mientres ataques rexistraron actividá inusual solo en dellos pacientes y refugaron ataques epilépticos como la causa.

Sicasí, sía'l que quier el mecanismu, paez ser que'l síndrome de la cabeza esplosiva ye un fenómenu real y nun ye causáu por disturbios psicolóxicos. Ye consideráu médicamente inofensivu, a pesar de que ye xeneralmente angustiosu d'esperimentar.

## Tratamientu
Col pasu del tiempu, los síntomes pueden resolvese bonalmente. Puede resultar útil el convencer al paciente qu'esti síndrome ye inofensivu.

## Referencies

## Otros fenómenos del suañu
* Terror nocherniego
* Bruxismo
* Sonambulismu
* Somniloquía
Suicidiu cuánticu

En mecánica cuántica, denominar **suicidiu cuánticu** a un esperimentu imaxinariu propuestu de manera independiente por Hans Moravec (1987) y Bruno Marchal (1988), y desenvueltu por Max Tegmark en 1998.

L'esperimentu trata d'estremar ente la interpretación de Copenhague y la teoría de los universos múltiples de Hugh Everett al traviés d'una variación del esperimentu del gatu de Schrödinger, consistente en mirar esti postreru dende'l puntu de vista del gatu.

L'esperimentu supón un home sentáu con una arma qu'apunta escontra la so cabeza. L'arma ye manipulada por una máquina que mide la rotación d'una partícula subatómica. Cada vez que l'home apierte'l gatíu l'arma va disparase dependiendo del sentíu de la rotación de la partícula: Si xira en sentíu horariu l'arma dispara, en sentíu contrariu nun lo fai.

Según la interpretación de Copenhague, con cada execución del esperimentu esiste un 50 % de probabilidá de que l'arma sía disparada y l'home muerra. La teoría de los universos múltiples plantega que cada execución del esperimentu estrema l'universu en dos: unu en que l'home vive y otru mundu en que muerre. Dempués de munches series de la prueba, va haber munchos universos. En toos ellos menos n'unu l'home va dexar d'esistir, pero siempres va haber un universu onde siga esistiendo. Dende'l puntu de vista del home, por enforma qu'apierte'l gatíu de l'arma nunca se va disparar, por culpa de que la so conciencia va siguir esistiendo n'unu de los universos. Esto postreru ye lo que se denomina inmortalidá cuántica.

## Referencies

## Enllaces esternos
* How Quantum Suicide Works (n'inglés)
Taxón Elvis

**Taxón Elvis** ye un términu utilizáu en paleontoloxía pa designar a un grupu que foi identificáu equivocadamente como descendiente d'otru yá estinguíu, pero que realmente nun tien rellación filoxenética col grupu anterior y lo que pasó ye que seres d'otru llinaxe adquirieron una morfoloxía similar por evolución converxente, favoreciendo l'error na clasificación. Esto significa que'l taxón orixinal ta escastáu definitivamente y que'l grupu definíu incluyendo a los falsos descendientes ye polifilético. El nome Elvis alude a Elvis Presley qu'a pesar de tar muertu sigui teniendo imitadores.

En contraste un **[[taxón lázaro]]** ye unu que realmente sí ye descendiente d'otru más antiguu que se creía estinguíu por sumir del rexistru fósil por un tiempu. Y un **taxón zombie** ye un tipu de taxón Lázaro que foi datáu equivocadamente considerándose vivu nun periodu de tiempu nel que yá s'escastó.

El términu foi acuñáu por D. H. Erwin y M. L. Droser nun artículu de 1993 pa estremar a los taxones rellacionaos filoxenéticamente de los que non: 

*Lobothyris subgregaria*, un Braquiopodo del Xurásicu ye un exemplu de taxón Elvis cuando foi clasificáu primeramente.

## Ver tamién
* Converxencia (bioloxía)
* Estinción
* Taxón Lázaro
* Taxón caxón de xastre
* Fósil viviente

## Referencies
Thagomizer

**Thagomizer** ye un términu anatómicu informal pa describir el conxuntu d'ente cuatro o más escayos presentes nes coles de dalgunos dinosaurios, especialmente les de *[[Stegosaurus|Stegosaurus stenops]]*. Xeneralmente considérase a estes formaciones como defenses de los sos depredadores.

## Etimoloxía
La denominación "thagomizer" foi creada por Gary Larson en 1982, como parte del guión d'una tira risible de la serie *[[The Far Side]]*, onde un grupu de Home de los covarones cavernícolas sigue una clase na qu'un profesor describe los escayos de *Stegosaurus* de la siguiente manera: 

Una traducción llibre de la cita ye la siguiente: 

El sentíu de la chancia ye que la pallabra *thagomizer* puede traducise como la "ruina" o "miseria" de Thag.

Dientro de la comunidá de paleontólogos, el términu foi utilizáu primariamente por Ken Carpenter, paleontólogu del Muséu d'Historia Natural y Ciencia de Denver, pa describir un fósil na xunta añal de la Society of Vertebrate Paleontology de 1993. D'ende d'equí p'arriba, l'usu d'esti términu espandióse, p'apaecer, por casu, nos conteníos web y nes esposiciones referíes a *Stegosaurus* del Institutu Smithsonianu, en presentaciones del Dinosaur National Monument n'Utah, nel llibru *The Complete Dinosaur*, ente otres. 

La muerte de Thag Simmons ye paradóxica, yá que los dinosaurios enxamás convivieron colos humanos. Al respeutu, en *The Prehistory of the Far Side*, Gary Larson suxer que "(the Far Side) podía ser una caricatura-confesionariu onde pudiéramos dicir coses como, 'Padre, pequé – dibuxé dinosaurios y homínidos xuntos nuna mesma tira risible".

## Paleobioloxía

Hubo un alderique alrodiu de la función que cumplía'l thagomizer nos dinosaurios. De primeres, si foi usáu solo como mediu de intimidación, como postuló Gilmore en 1914, o como una arma efectiva. Robert Bakker suxirió que la cola de *Stegosaurus* probablemente yera muncho más flexible de la d'otros dinosaurios que nun presenten escayos d'esti tipu, como tamién una desenvuelta musculatura bien afecha pa xirar (por casu, el deltoide), lo que sofitaría la teoría de l'arma. Un estudiu más recién sobre los escayos del thagomizer de McWhinney y colegues amosó evidencia que sofita esta teoría.

## Ver tamién

* Stegosaurus
* *[[Strigiphilus garylarsoni]]*

### Otros términos científicos d'orixe similar
* Horrendous Space Kablooie, un términu aniciáu na tira risible Calvin y Hobbes, utilizáu informalmente pola comunidá científica como sinónimu del Big Bang. Embrívese H.S.K.
* Falanxe de babuinos, espresión que orixinalmente foi parte d'un sketch humorísticu en *[[Not the Nine O'Clock News]]*. En etioloxía, esti términu designa informalmente a un grupu de babuinos. 
* Shmoo, una creatura ficticia de la tira risible *[[Li'l Abner]]*. El términu foi incorporáu nel llinguaxe inglés y foi utilizáu llargamente en diverses ciencies; como economía, astronomía, bioloxía, ente otres.

## Referencies
Tomacco

El ***tomacco*** (*[[Nicotiana]]* × *[[lycopersicum]]*) ye un híbridu vexetal que'l so nome orixinalmente provién d'un vexetal ficticiu creáu n'unu de los episodios de la serie de dibuxos animaos The Simpsons, onde, al igual que'l real, yera un híbridu ente'l tomate y el tabacu.

## El tomacco real
La creación del tomacco remontar a un artículu de 1959 de *[[Scientific American]]*, nel que s'afirma que puede atopase nicotina nes plantes de tomate tres un inxertu. Dichu inxertu ye posible porque tanto'l tomate como'l tabacu pertenecen a la familia de les solanacees. Pola importancia académica ya industrial d'esti procesu, l'artículu foi reimpreso na escoyeta del Scientific American de 1968 titulada *Bio-Organic Chemistry* (páxina 170, ISBN 0-7167-0974-0).

Un fan de Los Simpson, Rob Baur de Lake Oswego (Oregón, Estaos Xuníos), inspiráu pol episodiu y en lleendo l'artículu nun llibru de testu, cultivó tomacco real en 2003. Les pruebes llevaes a cabu na planta revelaron la presencia de nicotina nes fueyes.

L'artista español Federico Guzmán esperimentó nuna finca de Sevilla el cultivu de tomacco con ayuda d'un llabrador, dempués d'enterase de la creación d'este per parte de Baur. El cultivu forma parte d'una creación "bioartística" onde, según l'artista, el tabacu representa l'espíritu y el tomate'l cuerpu. L'artista exhibió la obra na Universidá Nacional de Medellín (Colombia) como parte del Alcuentru d'Arte Contemporáneo de Medellín (MDE07), onde foi caltenida polos estudiantes d'agronomía de dicha institución; tamién entamó exhibir el tomacco en 2008 en Méxicu ya igualmente manifestó la so intención de producilo y comercializalo nun futuru.

## El tomacco en Los Simpson
Na serie, el tomacco ye creáu por fuercia por Homer Simpson dempués d'entemecer granes de tomate y tabacu per mediu de radiación, nun episodiu nel que la familia camudar a una granxa. Según Bart Simpson, ye una planta "con un sabor llixero y nidio... y refrescantemente adictivu" , pero'l so sabor ye horrible. Por causa de la necesidá de sacar al mercáu un nuevu productu, la compañía tabaquera *Laramie* intenta mercar la collecha, pero esta ye destruyida antes por una enfurecida horda d'animales adictos a la nicotina. Pero nun lu recuperen y consiguir la empresa Laramie, anque esta tamién la pierde, siendo'l so helicópteru baltáu por una oveya (la cual sobrevive), escastando asina'l tomacco.

## Ver tamién
* The Simpsons

## Referencies

## Enllaces esternos
* ''The Real Tomacco'' (n'inglés)
* Cultivu de Tomacco en Sevilla, España, video en YouTube.
Trepanación

La **trepanación** ye una práutica médica que consiste n'afuracar el craniu. D'antiguo realizábase coles mires d'esaniciar enfermedaes consideraes d'orixe cerebral, ente que na actualidá emplégase como accesu quirúrxicu en delles operaciones de neurociruxía, como ye'l casu de tumores cerebrales o pa tratar el hematoma subdural cuando cursen con hipertensión intracraneal.

La trepanación foi llevada a cabu tantu por razones médiques como místiques, y de la so práutica tenemos nicios dende la era neolítica, pos s'afayaron cranios trepanados. Créese, por pintures atopaes en cueves, que l'home neolíticu creía qu'esti tipu de ciruxía podía curar ataques d'epilepsia, migrañes y desórdenes mentales. 
Les práutiques místiques polo xeneral deber a la creencia de qu'una cefalea o otres enfermedaes allugaes na rexón anatómica correspondiente a craniu deber a *demonios* que teníen de ser espulsaos del encéfalu faciendo un furu nel craniu.

Na antigua Grecia, Hipócrates esplicó'l procedimientu pa realizar una trepanación. Esta téunica consistía en sedar a la persona con yerbes o embriagándolo, -y extirpaban la parte del güesu de la cabeza que tuviera en mala traza y asitiáben-y una placa de metal.
Desconozse si en realidá funcionaba pos na actualidá nun hai nengún testu que lu afirme. 

Esto tamién se prauticó na Cultura Paracas (Perú), onde al rematar la operación asitiábase una llámina d'oru por que se cerrara la firida. De la mesma forma foi practicáu pola civilización Inca col propósitu d'esaniciar fragmentos de güesos o armes, que quedaben encuallaes nel craniu, tres accidentes o enfrentamientos bélicos. Como anestesia usábase la coca y la chicha en grandes cantidaes y sábese que tamién conocieron l'usu de viendas.
## Referencies

## Enllaces esternos

* International Trepanation Advocacy Group (ITAG)
Bibliopexa antropodérmica

La **bibliopegia antropodérmica** ye una téunica d'encuadernación con piel humano. Anque anguaño ye una práutica en desusu, tuvo un momentu de rellumanza nel sieglu XVII.

## Historia
Esisten numberosos exemplos de llibros encuadernaos con esta téunica que llegaron hasta nós, ente ellos alcuéntrense dellos trataos sobre anatomía forraos cola piel del cadabre diseicionáu, testamentos forraos cola piel del testador y copies de procesos xudiciales forraes cola piel del condergáu, como'l de William Corder (l'asesín de Red Barn). La mayor parte d'estos llibros tán en biblioteques, museos y coleiciones privaes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Coprolitu de Lloyds Bank

El **coprolito de Lloyds Bank** ye'l coprolito humanu más grande que s'atopara. Foi afayáu por arqueólogos qu'escavaben l'asentamientu viquingu de Jórvík (agora York) n'Inglaterra.

Foi atopáu en 1972 sol sitiu que se llamaría la caña York del Lloyds Bank y ye l'exemplu d'hez humana fosilizada más grande del que se tien rexistru. Un analís del material (de 2o cm de llongura por 5 cm d'anchu) indicó que'l so productor comía mayormente carne y pan, y la presencia de dellos güevos de parásitos suxeren qu'él o ella tenía una infeición intestinal. 

En 1991, el paleoescatólogo Andrew Jones foi noticia mundial cuando pidió cotización d'esti ítem p'aseguralo y declaró: *«Este ye'l cachu d'escrementu más interesante que vi. A la so manera, ye más pervalible que les xoyes de la corona»*.

L'espécime foi puestu n'exhibición nel Centru de Recursos Arqueolóxicos de la ciudá (Archaeological Resource Centre, conocíu como DIG), una institución alministrada pol York Archaeological Trust, onde «ablucó a xeneraciones d'estudiantes». Nel añu 2003 romper en 3 pieces depués de cayese nuna muestra.

Dende l'añu 2008 ta n'exhibición nel Centru Viquingu JORVIK.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Museum's broken treasure not just any old shit
Dreamachine

**Dreamachine** o **dream machine**, que podría traducise al español como *máquina de suaños*, ye un dispositivu de ceguñu estroboscópico que produz un estímulu visual. Foi creáu pol artista Brion Gysin y el científicu Ian Sommerville dempués de lleer el llibru de William Grey Walter tituláu *El celebru viviente*.

## Historia
Una *máquina de suaños* consiste nun cilindru con abertures cortaes nos llaos. El cilindru ye asitiáu nuna plataforma que xira a 78 o a 45 revoluciones per minutu. Asítiase una bombilla nel centru del cilindru y la velocidá de xiru dexa que la lluz sala al traviés de les abertures con una frecuencia constante d'ente 8 y 13 pulsos per segundu. Esti rangu de frecuencia correspuende a les ondes alfa, que son oscilaciones llétriques que de normal tán presente nel celebru humanu cuando ta relaxáu.

La *máquina de suaños* de Brion Gynsin ye la tema principal del documental *[[FLicKeR]]* de Nik Sheedan.

## Usu
La *máquina de suaños* tien de ser “*vista*” colos güeyos zarraos, una y bones la lluz parpadeante aguiya'l nerviu ópticu y alteria les oscilaciones llétriques del celebru. El “*espectador*" esperimenta visiones de patrones de color que'l so rellumu ye amontáu detrás de los sos párpagos zarraos. Los patrones convertir en formes y símbolos que xiren alredor hasta que l'espectador siéntese arrodiáu de colores. Dizse que'l ver una *máquina de suaños* déxa-y a unu entrar nuna allucinación hipnagógica. Dacuando esta esperiencia puede ser bastante intensa, pero pa salir de la mesma basta con abrir los güeyos.

Una *máquina de suaños* puede ser peligrosa pa xente con epilepsia fotosensitiva o otros desórdenes nerviosos. Envaloróse qu'una de cada 10.000 persones esperimentaríen un ataque al probar el dispositivu; y en neños presentaríase doble de casos. L'usu d'una *máquina de suaños* puede ser adictivu y encamiéntase usar el dispositivu con moderación.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Spencer Museum of Art (n'inglés)
* Cabaret Voltaire (en alemán)
* Beat Museum (n'inglés)
* Interzone: Dreamachine - Machine à rêver (en francés) 
* Plans pour platines 45 et 78 tours (en francés) 
* Plans de la Dreamachine de Brion Gysin  (n'inglés) 
* Plans et musique pour Dreamachine (n'inglés) 
* Plans version 45 tours (n'inglés)
Esferes metáliques de Klerksdorp

Les **esferes de Klerksdorp** son unes bolines de pirita que se fueron atopando por mineros en Ottosdal (Sudáfrica) sobre estratos precambrianos de fai 2.800 millones d'años. Esponer nel muséu de Klerksdorp.

Dizse que, pola so forma esférica y finos riegos, namái pueden salir de *seres intelixentes*. Esti puntu de vista recoyer na obra *Arqueoloxía prohibida* de Michael Cremo.

Sicasí, probablemente sían nódulos de pirita d'orixe metamórficu, y nódulos de 'goethita' formaos de la gastadura de la pirita. Nun artículu sobre esti asuntu, Paul Henrich aprofia que les fontes de Cremo, no que se refier a les esferes supuestamente 'anómales', yeren en realidá'l tabloide sensacionalista *[[Weekly World News]]* ('Noticies Mundiales Selmanales'), una fonte que difícilmente cabo aceptar como seria y reputada.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina del llibru Monumentos de Atlántida Y Lemuria : El Secretu de La Esfinxe. Megalitos y Petroglifos y otros artefautos inesplicables 
*
Ferrete (indumentaria)

Un **ferrete** ye una pieza que remata los buyetes o gordones pa que nun esfilachen. La pallabra "ferrete" provién del llatín "ferrum" (fierro) y del sufixu llatín "ete", qu'espresa valor diminutivu. 

Na Antigüedá inclusive se realizaben con metales preciosos como ornamientos, pos s'asitiaben a la fin de los llistones utilizaos p'arreyar la ropa, antes de la invención de los botones.

## Referencies

## Enllaces esternos
Acericu

Un **acericu** o **acerico** ye un instrumentu que s'emplega pa caltener recoyíos y a mano les aguyes y anfileres utilizaos nos llabores de cordura. 

L'acericu ye una almadina de pequeñes dimensiones formada por un fardelín o bolsa de tela relleno de guata. A lo ancho de la so superficie pinchen los anfileres y aguyes que s'utilicen pa coser de cuenta que tean fácilmente localizables y preparaos pa ser utilizaos. 

Guardar nos cordureros xunto con otros preseos de cordura o bien forma parte de les sos parés nes que s'atopa formando parte del so acolcháu. Tamién son habituales los acericos con moñequera, útiles pa xastres y modistes que tienen de realizar el so trabayu de pies al asitiar anfileres sobre un maniquín o un veceru real.

Pola so cencellez, los acericos son instrumentos que pueden ser ellaboraos fácilmente de forma casera.

## Referencies

*