Castilleja de la Cuesta

**Castilleja de la Cuesta** ye un conceyu español que s'atopa na contorna del Aljarafe, na provincia de Sevilla, Andalucía, España. En 2016 cuntaba con una población de 17.532 habitantes.

## Xeografía

Los sos coordenaes xeográfiques son 37º 23' N, 6º 03' O. Ta asitiáu a una altitú de 96 metros y a unos 6 quilómetros de Sevilla.

El pueblu atopar nel llau oeste del Guadalquivir, na contorna del Aljarafe. El Aljarafe carauterizar por una penillanura con una diferencia d'aproximao 100 metros d'altitú con al respective de la vega del Guadalquivir. Colos sos 2,14 km², ye unu de los conceyos más pequeños d'Andalucía.

El pueblu instalóse a la fin de la llamada Cuesta del Cascoxu. Nel sieglu XIV pobló la zona de la plaza de Santiago. Nesta zona atopen la ilesia de Santiago, palaciu de los Duques de les Salinas y el conceyu. Nel sieglu XVII pobló la zona de la cai Real, onde s'atopen la ilesia de la Inmaculada Concepción, el Colexu de les Irlandeses y la facienda de San Ignacio. El restu del pueblu construyir a partir del sieglu XX con barriaes como les de la Concepción, el Faru, les Almenes y Nueva Sevilla.

Llenda colos siguientes pueblos:





L'autopista del V Centenariu (A-49) traviesa'l términu de Castilleja d'este a oeste pel so terciu sur, estremando'l nucleu en dos sectores urbanos claramente estremaos.

## Climatoloxía

La precipitación media añal en 1998 yera de 693,2 l/m². El més más lluviosu ye avientu, con una precipitación media nesi mes qu'en 1998 yera de 1520,1 l/m². El més más templáu ye xunetu, siendo la media d'esi mes en 1998 los 35,3º y el mes más fríu ye xineru, con unes temperatures medies esi añu de 5,9º.

## Historia

Nun hai información hasta llegar al calcolítico, onde s'atopó so la influencia de los asentamientos de Valencina de la Concepción. Sicasí, ta enclavada no que tuvo de ser territoriu tartesiu. Ye posible que, tres la desapaición de Tartesos y la proliferación de pequeños reinos la llocalidá fuera fortificada tres la invasión romana de Hispania. D'esta hipotética fortificación vendría'l nome de Castilleja, que derivaría del llatín *capa* (fortaleza). Na hispania visigoda y musulmana conocióse como Castalla Talaçana. Tres Reconquistar del rei Fernandu III de Castiella de Sevilla en 1248 la zona pasa a ser conocida como Alijar (escritu Alixar, por pronunciase la x como j de forma habitual en delles zones españoles). Sicasí, el nome nun terminó siendo usáu demasiao tiempu y volvió ser conocida como Castalla. Munches llocalidaes sevillanes llamábense Castalla y el términu sufrió una doble evolución. Les llocalidaes que fueron alquerías pero depués pasaron a ser simples pueblos pasaríen a llamase Cazalla (por casu, Cazalla de la Sierra) y les que se caltuvieron como alquerías mientres enforma tiempu pasaron a llamase Castilleja (por casu, Castilleja de la Cuesta, del Campu, de Almanzor, de Talhara, etc.).

Nel repartimento de Sevilla que tuvo llugar nel sieglu XIII, Castilleja (conocida nesta dómina como Castalla Talacadar) foi estremada en dos por Alfonsu X. Una parte foi dada al so tíu, Rodrigo Alsono, que la permuta de la mesma a la Orde Militar de Santiago en 1267 en cuenta de una heredá cercana a Benavente. La repoblación d'esta parte foi un procesu lentu, que tuvo llugar dende'l sieglu XIV..

Dende tiempos de Reconquistar 1248 esta zona del pueblu tuvo despoblada y desierta. Arriendes de otorgase la segunda carta puebla en 1408, foi cuando empezó a repoblase

La otra parte, denomada Realengu, Alfoncina o Camín Real, la reserva'l Rei Fernandu III so los sos dominios, dependiendo alministrativa y judicialmente de la Corona, por ser la vía principal de comunicación ente la ciudá Hispalense, el condáu de Borrina y el Algarve; coles mesmes, dependendio eclesiasticamente del Arzobispáu y el so Cabildru. Siendo la única zona del pueblu que non se despobló tres felicidá Reconquista . En dichu camino Real asitiaba l'antigua mezquita de la alquería árabe, que ye convertida n'ermita tres felicidá Reconquista.

En 1547 Hernán Cortés finó nuna casa-palaciu de la cai Real. 

En 1538 terminó por Real Cédula la encomienda de los bienes y vasallos de la Orde de Santiago en Castilleja. En 1539 Carlos I vendió esta zona de la llocalidá al conde d'Olivares, Pedro Pérez de Guzmán y Zúñiga. L'alcalde de la llocalidá, Pedro de Castañeda, apurrió-y la mesma al conde salvu la cai Real, que nesi momentu yera rexida pol conceyu de la villa de Tomares y siguió siendo propiedá de la Corona. Los socesivos condes d'Olivares trataron d'adquirir la cai infructosamente, hasta que'l conde-duque d'Olivares Gaspar de Guzmán, válidu de Felipe IV, consiguió la cai de la monarquía en 1624. La llocalidá siguió siendo del conde-duque d'Olivares hasta que nel sieglu XIX abolen los señoríos y el pueblu va ser rexíu por un conceyu a partir de 1808. Sicasí, el xerme de los actuales conceyos españoles establecer por Real Cédula en 1833.

El nucleu primitivu s'estructura en redol a la plaza de Santiago y la exa llonxitudinal de la cai Real. A partir d'él produz el posterior crecedera urbana, sobremanera pol aumentu demográficu acaecíu dende mediaos del sieglu XX.

El 7 de setiembre de 2013 foi coronada canónicamente nos xardinos del Conventu de les Reverendes Madres Irlandeses la imaxe de la Inmaculada Concepción, Patrona de la Villa, titular de la conocida popularmente como Hermandá de la Cai Real.

El 18 de xunu de 2016 foi coronada canónicamente na plaza de Santiago la imaxe de La nuesa señora de la Soledá ,siendo esta la qu'ostenta de mayor devoción na villa. 

## Evolución demográfica

Nel añu 2011 cuntaba con unos 17.000 habitantes. La so estensión superficial ye de 2 km². con una densidá de 8.537,5 hab/km². 

## Patrimoniu

Nel pueblu hai delles faciendes. 

La facienda de la Sagrada Familia foi construyida ente los sieglos XVIII y XIX. D'antiguo cuntó con una capiya propia que aportó a capiya del pueblu. El conxuntu ye un bon exemplu de l'arquiteutura rexonal andaluza. Tamién caltién la torre de contrapesu del molín aceiteru. El conxuntu foi re-afechu como biblioteca y casa de la cultura del conceyu.

La facienda de San José, tamién conocida como Casa Salinas o Casa de los Siete Balcones, cuenta con una portada renacentista del sieglu XVI. La casa pertenez a la familia Salinas. La duquesa Concepción Salinas Benjumea casóse'l pasáu sieglu con don Pedro de Alcántara Roca de Togores y Laffite, XIX duque de Béxar, XXII conde de Lluna, XXI vizconde de Puebla de Alcócer y Grande d'España.

La facienda de San Ignacio llámase asina porque hasta'l sieglu XIX foi sede d'un conventu jesuíta (orde fundada por san Ignacio de Loyola). Pasó a ser propiedá de la familia Sáiz de Rozas en redol al 1880 y anguaño ye un hotel.

La facienda Santa Bárbara foi adquirida en 1885 por Ana Cansino Cabrera, que la foi mandando a los sos descendientes pero, en perdiendo'l so usu agrario y residencial, dende 1991 pertenez al conceyu. 

Nel centru del pueblu hai una casa-palaciu con forma de castiellu que foi realizada nel sieglu XVI. Pertenecía al xuráu don Alonso Rodríguez, amigu de Hernán Cortés, y el conquistador moró nella hasta'l so fallecimientu en 1547. En 1855, yá abandonáu, foi adquiríu pol duque de Montpensier que realizó delles reformes nel interior del mesmu y creó los sos actuales xardinos y, darréu, por asuntos d'heriedu, pasó a manes de la Corona. En 1889 arrendar a les monxes del Institutu de la Bonaventurada Virxe María, que ye una orde irlandesa. Les monxes irlandeses adquirieron el palaciu en 1903 y güei ye un colexu.

## Iglesias, hermandes y arte sacro

### Ilesia de Santiago Apóstol

La Ilesia de Santiago Apóstol ye anguaño un edificiu d'estilu neo mudéxar que'l so primer edificiu foi construyíu a final del sieglu XIV alzáu sobre una antigua mezquita Almohade del sieglu XIII de la cual caltiénense restos como l'arranque y cimientos del minarete que formen parte de la torre campanariu de la ilesia, anque foi oxetu de delles reformes, sobremanera nos sieglos XVIII y XIX. En 1885 foi reconstruyíu de nueva planta por cuenta de Dña. Nicolasa Pérez del Campu, Marquesa de Loreto tres el deterioru del mesmu por cuenta de los daños mientres la invasión francesa ,siendo gran parte del so patrimoniu expoliado y perdiéndose el retablu mayor según la primitiva custodia de plata y siendo l'edificiu utilizáu como establu pa la caballería de les tropes qu'ocupaben la villa.

El retablu mayor y los frescos del interior son d'estilu neogóticu, realizaos de finales del XIX y mediaos del XX respeutivamente. Sicasí, la ilesia cunta con talles más antigües. 

Nel Retablu mayor obra neogotica realizada nel S.XIX atopamos a La nuesa Señora de la Soledá coronada obra anónima d'escuela Sevillana sieglu XVI magar puede tratase d'una obra cercana al círculu d'Andrés de Castillejo.Flanqueando la imaxe mariana atópase un grupu escultóricu formáu por Santu Domingu y Santiago pelegrino, obres anónimes S.XVIII atribuyíes a Duque Cornejo

Na nave izquierda hai un retablu presidíu pola Virxe del Rosariu de Miguel Adán, y más palantre otru presidíu pola Virxe de la Espectación del Partu (más conocida como Virxe de la O), realizada nel sieglu XVII por Ocampo. Nel retablu de la Virxe de la O hai tamién un San Juanito de la escuela granadina del sieglu XVIII y una imaxe del Neñu Xesús realizada nel sieglu XVII nel taller de Martínez Montañés. Na cabecera de la nave izquierda hai un Cristu yacente nuna urna neobarroca so la advocación del Cristu de los Remedios. Esti Cristu foi realizáu pola escuela de Pedro Roldán.

Na nave derecha hai una capiya del Sagrariu onde hai cuadros coles Cabeces de san Blas y san Laureano, según semeyes de San Isidoro y San Leandro. Esti conxuntu foi realizáu por Valdés Leal. Nel primer retablu de la nave derecha atopamos a San Xosé col neñu , siendo esti conxuntu atribuyíu a Francisco Ruíz Xixón.Na nave derecha tamién hai una fornica con una talla de Santiago'l Mayor a caballu, que ye titular del templu realizáu por Juan de Astorga.

Esta ilesia ye sede de la Hermandá de Santiago, más conocida como Hermandá de la Plaza, que tien de titulares al Cristu de los Remedios, a la Virxe de la Soledá, Santiago Apóstol y santísimu Cristu de la Vera Cruz.

### Ilesia de La nuesa Señora de la Concepción

Nel mesmu llugar onde esistía una mezquita dende tiempos d'Al andalus, anicióse'l primer llugar del pueblu onde se dio'l cultu cristianu, esta mezquita foi convertida n'ermita tres Reconquistar por Fernandu III y la mesma foi alzada a Parroquia en 1615. La advocación a la Virxe de la Concepción foi traida polos flaires Franciscanos nel añu 1400.

El retablu mayor foi realizáu por Cristóbal Guadix ente 1702 y 1706. Ye d'estilu barrocu y con columnes salomóniques. El retablu perteneció a un conventu de monxes Mínimes de callar Sierpes de Sevilla. Ta presidíu pola imaxe de la Inmaculada Concepción; talla anónima realizada nel sieglu XVII, titular de la Hermandá de la Cai Real. Caltiénse una primitiva talla del sieglu XV caltenida nes dependencies de casar hermandá, 

Nel presbiteriu hai dos pintures realizaes sobre piel y con marcu barrocu de la Virxe de los Reis y de San Fernando. Nel muriu esquierdu de la nave hai un retablu rococó con una talla de San Xosé col Neñu de Pedro Duque Cornejo y xunto a esta, hai una imaxe de Santa Inés y otra de Santa Clara de Martínez.

N'otru retablu hai una imaxe de la Virxe de la Piedá atribuyida por dellos autores a Luisa Rodán y por otros a Benito de Hito y Castillo. Un Cristu de la Vera Cruz del XVI anónimu y una imaxe de San Xuan del XVIII. Nel muriu derechu ta la capiya Sacramental con una imaxe de Xesús del Gran Poder, una talla de principios del sieglu XVIII de Ruíz Xixón. La capiya ta decorada con frescos y azulexos de mediaos del sieglu XX realizaos por Juan Oliver. Cerca hai otra capiya cola Virxe de los Dolores, siendo esta una talla del sieglu XVIII del taller de Roldan sobre un altar d'estilu neoclásicu.

Na ilesia hai delles pintures d'interés, como un llenzu de San Pío V del sieglu XIX, dos de San Miguel d'empiezos del sieglu XVII atribuyíos a Valdés Leal, y una Virxe del Palombu de la escuela granadina del sieglu XVII, un cuadru de Los Casamientos de la Virxe, otru de la Sagrada Cena, otru del Sslvador y una Inmaculada, toos ellos del sieglu XVII del pintor Juan de Roelas. y una Virxe de Guadalupe del sieglu XVIII.

Sobre la portada atópase'l coru altu, onde se caltién un órganu del sieglu XVIII.

Esta ilesia ye sede d'una hermandá conocida como Hermandá de la Cai Real, que los sos titulares son la Inmaculada Concepción ( Patrona del conceyu), Cristu de la Vera Cruz, Ntro. Padre Xesús del Gran Poder y María Santísima de los Dolores.

### Ermita de La nuesa Señora de Guía

Al paecer nesi llugar hubo un "morabito" o "rabitha" de la etapa almohade (sieglos XI o XII) que foi reconvertíu n'ilesia cristiana. Nel so interior guarda una imaxe de La nuesa Señora de Guía, una virxe del sieglu XVIII. Esiste una lleenda que diz que nel sieglu XVI Rodrigo Ponce de León, duque d'Arcos de la Frontera, pasiaba nun carru tiráu por mules y empuestu pol so cocheru. Al pasar por Castilleja les mules agacháronse y el noble glayó al cocheru "¡Guía!. ¡Guía!" por que siguiera. Sicasí, cuando'l noble baxó dambos afayaron una virxe ente les roques y el nome ye n'alcordanza d'esa hestoria.

La Virxe de Guía ye la proteutora de la Corporación Municipal l

## Economía

La industria tradicional foi la torta d'aceite, de la cual esisten delles empreses que la fabriquen. A metá del s. XX, esistíen nel pueblu hasta 5 industries de tortas d'aceite como les Tortas Gaviño. Ente los cinco se repartian la mayor parte de terrenes del pueblu. De toes elles, la única sobreviviente y la más conocida ye la d'Inés Rosales, que sobrevivió modernizando la so maquinaria y vendiendo los sos terrenes en Castilleja y transladando la so fábrica a Huévar del Aljarafe. Per otru llau esisten otres empreses reposteras productores menos antigües, como Upita de los Reis, Duces Giralda y Hermano Prieto y Gordillo.

Tamién ye reseñable el llabor desenvueltu pol taller artesanal de fabricación y restauración d'alfombres, allugáu nesta llocalidá dende la década de 1920, que'l so nome comercial ye Alfombres Baldomero. El negociu empezó en Madrid en 1925, pero treslladar a esti pueblu en 1929, cuando tuvo llugar na cercana ciudá de Sevilla la Esposición Iberoamericana. Alfombres Baldomero ye la única empresa restauradora d'alfombres de toa Andalucía. Otru negociu históricu de la llocalidá ye una tienda llamada *Yolanda* que fabrica traxes de flamenca y traxes de curtiu pa caballeru dende 1979. 

En 2004 instalar na llocalidá la tienda de muebles Ikea xunto a un centru comercial, tamién creáu nos 2004, llamáu Airesur. Foi la quinta tienda Ikea inaugurada n'España y la primera d'Andalucía. Esta programada una ampliación del mesmu nos terrenes asitiaos xusto enfrente.

## Deportes

La Delegación Municipal de Deportes cunta con un Pabellón Municipal de Deportes y otres instalaciones deportives. Dicha Delegación entama cada añu les Escueles Deportives Municipales, onde podemos atopar deportes como yudu (gracies a una subvención al Club Judolín), tenis, voleibol, baloncestu, fútbol-sala, natación, aerobic, etc. La mayor parte de les Escueles participen en distintes competiciones deportives tales como Federación, Xuegos Deportivos Provinciales (Diputación de Sevilla) o Xuegos Deportivos Municipales (Ayto. Sevilla).

El pueblu tien dos club de fútbol: Castilleja CF, que xubió en 2015 a Tercer División, y el Recreativu Club Deportivo Nueva Sevilla.


Ficheru:Castalla20072008.jpg|Castalla Senior 2007/2008
Ficheru:Juveniles NuevaSevilla.jpg|Nueva Sevilla Xuveniles 2008/09.


## Personalidaes
Hernan Cortesconquistador de Méxicu moró y finó nel pueblu.

Eduardo Cansino yera de Castilleja de la Cuesta. Foi padre de Rita Hayworth, que'l so verdaderu nome yera Margarita Cansino.

El grupu de sevillanes *[[Los hermanos Reyes]]*.

L'actriz Mariola Ruiz, nacida en 1974, intervieno en numberoses películes y series de TV: *Carmen* de Vicente Aranda, *El séptimo día* de Carlos Saura, *María la Portuguesa* de Dázil Pérez de Guzmán, *Coses que pasen* de Silvia Munt, etc.

Tamién foi pueblu d'orixe de munchos integrantes del grupu *Siempres asina*.

Na actualidá vive nesti conceyu'l DJ Kiko Rivera, fíu d'Isabel Pantoja, xunto a la so muyer y al fíu que contrayeron.

Mora l'en pueblu Zatu, conocíu cantante de Rap

## Referencies

### Bibliografía
*
*
*

## Enllaces esternos