Gobiernu títere

**Gobiernu títere** y **réxime títere** son términos utilizaos despectivamente pa referise a un gobiernu que debe la so esistencia (o otra cuestión importante) a la instauración, sofitu o control por parte d'una entidá más poderosa, típicamente una potencia estranxera.

El términu ye partidista y propensu a conflictos semánticos, y ye usáu casi puramente polos detractores de tales gobiernos, independientemente de que la mayoría de los ciudadanos afeutaos reconoza la clasificación o s'oponga a esi tipu de gobiernu. Con frecuencia, un gobiernu ye denomináu títere por un gobiernu rival qu'emplega'l términu pa cuestionar la llexitimidá d'esi gobiernu. Amás, suel implicar la falta de llexitimidá d'esi gobiernu, dende'l puntu de vista del qu'usa'l términu.

Por casu, los gobiernos de Corea del Norte y Corea del Sur utilizaron a lo llargo de la so historia con frecuencia la retórica de que *ellos* son en realidá los únicos gobernantes de la península y de que l'otru gobiernu ye puramente un *títere* de la Xunión Soviética o de los Estaos Xuníos, respeutivamente.

## Acusaciones de gobiernos títere

Otros exemplos de gobiernos dacuando etiquetaos de títeres inclúin, n'orde cronolóxicu escontra'l pasáu:

* En 1836, norteamericanos, a los que s'autorizara a vivir nel estáu mexicanu de Texas, remontar contra'l gobiernu de Méxicu pa establecer un país patrocináu por USA, la República de Texas, qu'esistió apenes 10 años (dende'l 14 de mayu de 1836 hasta'l 29 d'avientu de 1845) antes de ser amestada a los Estaos Xuníos d'América. Sicasí, dende agostu de 1837 (un añu dempués de la fundación de la república) Memucán Hunt, Jr., el ministru de Texas pa los Estaos Xuníos, presentara una primer propuesta d'anexón a l'alministración del presidente americanu Martin Van Buren (los primeros intentos americanos de tomar el control de la Texas remontar a 1819, con aiciones de filibusteros, y dende 1826 polos asentamientos separatistes).

* La República Turca del Norte de Xipre (nel territoriu ocupáu en 1974).
* Cuba, sofitada per Estaos Xuníos (1902-1959).
* Manchukuo, impuestu en Manchuria por Xapón nos años 30.
* Mengjiang, similar a Manchukuo pero en Mongolia interior.
* El gobiernu d'esquierda nacionalista de Wang Jingwei en Nankín (1940-1944) separáu de Kuomintang, sofitáu per Xapón.
* La República del Alloñáu Oriente, maquinada polos bolxeviques (1920-1923) nel estremu este rusu.
* La familia Somoza gobernó Nicaragua mientres mediu sieglu y, primero qu'ellos, parientes de los mesmos facer nel sieglu XIX y a principios del sieglu XX. Mientres la "*Yera Somoza*" tuvieron presidentes títeres p'amosar una supuesta democracia, ente ellos Víctor Manuel Román y Reyes, Leonardo Argüello Barreto, Benjamín Llacayu Sacasa y René Schick Gutiérrez.
* Transnistria.
* La República d'Abkhasia, sofitada por Rusia.
* La República d'Osetia del Sur, sofitada per Rusia.

Gobiernos que tomen el poder tres una intervención militar estranxera, o baxu tal amenaza, son acusaos de cutiu polos sos oponentes de ser gobiernos títeres. Asina pueden mentase'l gobiernu de Hashim Thaçi en Kosovu tres la intervención de la OTAN en Yugoslavia; Hamid Karzai n'Afganistán tres los talibán o'l gobiernu de Diem de Vietnam del Sur, sofitaos por Estaos Xuníos. Tamién entra nesta categoría'l réxime de 12 años (1966-1978) de Joaquín Balaguer na República Dominicana, surdíu d'unes eleiciones mientres el país atopábase ocupáu por marines norteamericanos. 

### Gobiernos sometíos a l'Alemaña nazi
La mayoría de los gobiernos d'Europa sometíos a l'Alemaña nazi mientres la Segunda Guerra Mundial fueron llamaos *rexímenes títere* na lliteratura aliada, y particularmente los d'enclín fascista:

* Bélxica (1939-1945): el movimientu violentu rexista algamara ciertu ésitu eleutoral nos años 30 y munchos de los sos miembros sofitaron la ocupación nazi mientres la Segunda Guerra Mundial.
* Croacia (1941-1945): el Estáu Independiente de Croacia, dirixíu pol movimientu terrorista Ustacha d'Ante Pavelić.
* Eslovaquia (1939-1944): el Estáu Eslovacu. El Partíu Populista Eslovacu yera un movimientu nacionalista cuasi-fascista acomuñáu a la Ilesia Católica. Monseñor Jozef Tiso convertir nel Vidkun Quisling de los nazis nuna Eslovaquia nominalmente independiente.
* Francia (1940-1944): el réxime de Vichy de Philippe Pétain.
* Grecia (1941-1944): Estáu Helénicu.
* Hungría (1944-1945): Gobiernu d'Unidá Nacional.
* Italia (1943-1945): dempués de que'l gobiernu de Pietro Badoglio retirar de les Potencies de la Exa, los alemanes ocuparon Italia y crearon un Estáu títere fascista llamáu República Social Italiana.
* Montenegru (1941-1944): Estáu Independiente de Montenegru.
* Noruega (1943-1945): Vidkun Quisling intentara yá un golpe d'Estáu mientres la invasión alemana el 9 d'abril de 1940, pero foi designáu pa encabezar un primer gobiernu a partir del 1 de febreru de 1943. El so partíu nunca tuviera nengún sofitu sustancial en Noruega.
* Serbia (1941-1944): Gobiernu de Salvación Nacional de Serbia.

## Ver tamién
* República bananera
* Estáu satélite
* Incidente Lloréu

## Referencies