The Notorious B.I.G.

**Christopher George Latore Wallace**  meyor conocíu como **The Notorious B.I.G.** (**B**usiness **I**nstead of **G**ame), **Biggie Smalls** (el so llamatu nos sos cantares) o a cencielles **Biggie** foi un raperu estauxunidense. Ye consideráu xeneralmente como unu de los más grandes ya influyentes raperos de tolos tiempos.

Llanzó l'álbum aclamáu pola crítica, *[[Ready to Die]]* en 1994 y convirtióse nel rei del rap de la Mariña este, que tanto andaba a la tema cola Costa oeste. La so carrera tuvo marcada poles continues disputa ente Bad Boy Records y Death Row Records. El so doble discu *[[Life After Death]]*, llanzáu pocu dempués de la so muerte, algamó'l númberu 1 nes llistes de discos n'Estaos Xuníos y foi certificáu Diamante en 2000, unu de los pocos discos de Hip Hop que recibió esta certificación.

El 9 de marzu de 1997, Wallace foi asesináu por un desconocíu nun tirotéu en Los Angeles. Wallace destacó pol so "lentu y sele flow", lletres escures semi-autobiográfiques y habilidaes na narración de cuentos. Dos álbumes más fueron publicaos dempués de la so muerte. Vendiéronse 17 millones de copies nos Estaos Xuníos.

## Vida y carrera

Con un ñácaru por nacer, Wallace decidió empezar la so carrera de raperu y empezó a asistir a batalles de rap nel so barriu, Bed-Stuy. 

## Empiezos como raperu
La cinta llegó a les manes de Sean "Puffy" Combs, daquella emplegáu d'Uptown Records. Darréu entamó un alcuentru con Wallace. Combs y Wallace fixéronse amigos darréu, actuando xuntos nel cantar de reggae "Dolly My Baby" de Super Cat en 1992.

El primer single de Wallace foi "Party and Bullshit". Apaeció per segunda vegada nel mainstream colos remixes de los ésitos de Mary J. Blige "Real Love" y "What's the 411". Tamién apaeció nel remix del "Overa In Yá Ear" de Craig Mack. Amás, tamién se dexó ver nel álbum *One Million Strong* nun cantar llamáu "RUNNIN'" con 2Pac y Dramacydal, y grabó con Heavy D (de Uptown Records) nos cantares "A Bunch Of Niggas" (xunto con 3rd Eye, Gurú, Rob-O y Busta Rhymes) y "Let's Get It On" (con 2Pac y Grand Puba de Brand Nubian). Toes estes collaboraciones ayudaron a Wallace pa dase más a conocer nel mundu del rap antes del so debú en solitariu.

En 1994 llanzó "Juicy", el so primer single d'ésitu. Tamién grabó *[[Ready to Die]]*, el so álbum debú, consideráu unu de los clásicos de tolos tiempos del hip hop y del East Coast rap. L'álbum inclúi unu de los más famosos "Big Poppa", que samplea a los Isley Brothers.

En 1995, Junior M.A.F.I.A. (Junior Masters At Finding Intelligent Attitudes), protexíos de Wallace, llanzó l'álbum *Conspiracy*. Esi mesmu añu, Biggie introdució nel mainstream a Lil' Kim y Lil' Cease. El so single "One More Chance" debutó #5 nes llistes de pop, empatáu con "Scream/Childhood" de Michael Jackson como'l mayor debú d'un single na historia de la música daquella, récor que superó'l mesmu Jackson darréu con "You Are Not Alone", que debutó nel nº1. "One More Chance", que samplea el cantar de R&B "Stay With Me", foi un remix del cantar de mesmu nome que orixinalmente apaecía en *Ready to Die*. "One More Chance" foi tamién el so single de más ventes, siendo platino en cuestión d'unes poques selmanes.

Tamién en 1995, Wallace apaeció en "This Time Around" de Michael Jackson, del álbum HIStory. Pero esta nun foi l'únicu cantar del Rei na qu'apaez, yá qu'en 2001, Michael Jackson incluyó un versu de rap cantáu por Biggie na so tema "Unbreakable", del álbum Invincible. 

A finales de 1995, Wallace convertir n'unu de los más famosos y populares raperos de tol mundu. Foi nomáu "Lyricist Of The Year" por The Source, y munchos moteyáben-y "King Of New York".

## Estilu
Dende los entamos de la so carrera, Biggie destacaba pol so conteníu esplícitu y direutu, arreyáu en lletres de HIP-HOP gangsta. El so conteníu llírico trataba sobre pandilleros o mafiosos, una postura que fizo que la so vida tuviera arreyada nel crime, en drogues y armes.
Tenía un estilu nuevu naquellos tiempos, un flow afechu a cada base y pol cual estremábase de la otra "estrella" del momentu , Tupac Shakur , el flow de Notorious yera más pausáu fluyendo en cada presea.

Solía falar de temes rellacionaes cola droga, violencia y el cambéu de vida que se produció gracies a la so reconocencia nel mundu del HIP-HOP , asina na tema "JUICY" da rumbu de lo que solía suañar fíxose realidá, xunto a los sos compañeros de "BAD BOY RECORDS" Norge y Kitus definieron l'estilu de les sos llíriques.

## Rivalidá ente la Mariña Este y Costa Oeste
Anque *Ready to Die* convirtió a Biggie nuna estrella, ye más célebre pola so participación na infame rivalidá ente'l rap de la Mariña Este y el del Oeste. Primero que fuera llanzáu, acomuñar col raperu Tupac Shakur. Dambos grabaron xuntos un gran númberu de cantares, ya inclusive realizaron un agora famosu freestyle nel Madison Square Garden de Nueva York en 1994. Sicasí, la so amistá terminar cuando Tupac recibe 5 disparos a espetaperru nes contornes del estudiu Quad Recording Studios en Times Square, Nueva York en payares d'esi mesmu añu nun confusu incidente. Anque nun se toparon pruebes, Tupac denunció que Sean Combs y Wallace, taben arreyaos nel sucesu. Shakur darréu roblaría con Death Row Records en cumpliendo condena por abusos sexuales a finales de 1995, cargo ante los cualos siempres declarar inocente, dellos de los cargos de los que foi acusáu declaróse-y inocente.

Death Row Records y Bad Boy Entertainment fueron los sellos discográficos más esitosos de la década de los 90, y colos dos estrelles agora en distintos sellos, les disputes intensificáronse. En 1996, Tupac grabó un cantar llamáu "Hit 'Em Up", na que diz que se chó cola esposa de Wallace Faith Evans y que Biggie copió'l so estilu. Créese que tres el tirotéu nos estudios Quad la tema que grabó Biggie Who Shot Yá? tomóse como una provocación escontra 2pac anque inclusive dambos atoparon antes de los Premios MTV de 1996. Sicasí, cuando Tupac foi asesináu en Las Vegas, los rumores de la posible participación de Notorious B.I.G. nel asesinatu surdieron darréu. Él negó los allegamientos. Tamién daquella, Biggie tuvo un accidente de tráficu nel que se rompió una pierna y ello obligó-y a usar cayáu pol restu de la so vida.

## Muerte
El 9 de marzu de 1997, Biggie asistió al Soul Train Music Awards nel Muséu Peterson de Automoción en Wilshire Boulevard, Los Angeles. Otros invitaos yeren Busta Rhymes, Heavy D, Da Brat, Aaliyah, Jermaine Dupri, Jagged Edge y Sean "Puffy" Combs.

Cuando la fiesta terminó, Biggie retirar nun GMC Suburban negru colos sos amigos. Sobre les 0:45 la cai taba atestada de la xente qu'abandonaba l'acontecimientu. El coche de Biggie paró nun semáforu a unos 45 metros del muséu. Esperando la lluz verde p'acelerar, un Chevrolet Impala negru paró xunto al coche de Wallace. El conductor del Chevy baxó la so ventana y sacó una arma cola que disparó al GMC Suburban; cuatro tiros cutieron el pechu de Biggie. Mientres se creía que finó al intre, foi rápido treslladáu al Cedars Sinai Medical Center nel centru de Los Angeles, onde morrería, a los 24 años d'edá.

Persones cercanes a B.I.G. aseguren que la so muerte foi una vengación pol asesinatu, seis meses antes en Las Vegas, del so rival Tupac Shakur, tamién tirotiáu nel so automóvil cuando s'atopaba al llau de Knight.

 El FBI cerró la investigación del asesinatu en 2005. La so conclusión foi que nun había evidencies abondes pa procesar a nengún sospechosu.

El so álbum Life After Death salió al mercáu apenes 15 díes dempués de la so muerte y convirtióse nun clásicu del hip-hop. De magar, otros dos discos póstumos sos tamién fueron un ésitu.

Nel añu 2014, reeditaron el cantar "Hypnotize" pa un video musical onde sala'l personaxe Earl Sinclair de la serie Dinosaurios pa faelo apaecer cantando y rapeando. El video foi tou un ésitu pol remanecimientu de Earl Sinclair dempués de 20 años dempués de que terminara la serie.

## Carrera póstuma
*[[Life After Death]]*, el segundu álbum de Biggie, debutó #1 nes llistes. L'álbum foi llanzáu dos selmanes dempués de la so muerte. El primer single foi "Hypnotize", que tamién yera'l postreru video musical nel que participó. L'álbum vendió 18 millones de copies en tol mundu, el primer día vendiéronse 2 millones de copies. El mayor ésitu foi "Mo Money, Mo Problems" xunto con Sean Combs (yá sol alies de "Puff Daddy") y Mase. La tema yera un sample de "I'm Coming Out" de Diana Ross. El videu ye notable por dar empiezu a la era "Shiny Suit" (daqué según "Traxe Brillosu") nel hip hop. L'últimu single de *Life After Death* foi "Sky's The Limit" con 112. El video del cantar, dirixíu por Spike Jonze, apaecen neños que retraten a Biggie y a los sos contemporáneos, como Combs, Lil' Kim y Busta Rhymes. Esta téunica foi apocayá usada nel video de la tema "Poppin' My Collar" de Three 6 Mafia.

Mientres el branu de 1997, Combs llanzó'l so álbum debú *No Way Out*, nel que Biggie apaez en munchos cantares, ente elles nos coros del single "Been Around the World" sobre un sample de David Bowie ("Let's Dance"). Sicasí, el single que se llevó la mayor parte del ésitu foi "I'll Be Missing You", dedicáu a la memoria de Wallace. Nel cantar, que samplea l'ésitu "Every Breath You Take" de The Police, collaboren la vilba de Biggie Faith Evans y el grupu 112. Nos MTV Video Music Awards de 1997, toos estos artistes cantaron el cantar xunto con Sting, el líder vocalista del antiguu grupu The Police.

En 1999, Combs llanzó'l tercer álbum de Notorious B.I.G., *[[Born Again (álbum de Notorious B.I.G.)|Born Again]]*. Tuvo dos singles: "N.O.T.O.R.I.O.U.S.," con Puff Daddy y Lil' Kim y "Dead Wrong", un single que más tarde foi remezclado con un versu d'Eminem. Nel video de "N.O.T.O.R.I.O.U.S." tamién apaecen 98 Degrees y Fat Joe.
Nesi mesmu añu Bone Thugs-N-Harmony fixo un cantar con notorious B.I.G 'Notorious Thugz' que foi un gran ésitu.

En 2001, unu de los raps de Wallace apaeció na tema "Unbreakable", de Michael Jackson, que s'incluyía nel so álbum multiplatín *[[Invincible (álbum de Michael Jackson)|Invincible]]*. Biggie primeramente yá collaboró con Jackson en "This Time Around" del so álbum autiobiográfico *HIStory*. 

En 2002, el productor y amigu de Biggie, Irv Gotti, sampleó el so ésitu "One More Chance" pa la prometedora artista Ashanti. El cantar, llamada "Foolish", foi unu de los ésitos de 2002, y el versu de "F*ckin' O Tonite" (de *Life After Death*) foi incluyíu nel remix. 

Tamién en 2002, Combs dio a 50 Cent los derechos del sample de los versos de Wallace de la tema "Niggaz" (del álbum *Born Again*) pa un cantar llamáu "The Realest Niggaz", que tuvo enforma ésitu nes emisores de radio de New York. Munchos atribuyeron aquel cantar como'l primer gran ésitu de 50 Cent, anguaño toa una estrella del hip hop. El cantar foi más tarde incluyida na banda sonora de la película Bad Boys 2 con Martin Lawrence y Will Smith. En 2003, Eminem remezcló la collaboración ente 2Pac y Biggie "RUNNIN'" y añadió un sample del "Dying to Live" de Edgar Winter. Titulada "Runnin' (Dying To Live)", el cantar foi llanzada como single de la banda sonora de **. En 2004, DJ Green Latern remezcló el clásicu de Biggie "Everyday Struggle" con un cantar popular pal cantante Akon. El cantar foi llamada "Ghetto", na que tamién apaecen 2Pac, Jadakiss y Styles P.

A finales de 2005 Bad Boy Records publicó  con collaboraciones con raperos como Eminem, Mobb Deep, Jay-z, Snoop Dogg, Nelly ente otros raperos. L'álbum inclúi los singles Nasty Girl y Spit Your Game.

## Película
Esiste una película colos trabayos en vida de Wallace. Antoine Fuqua, el direutor de *[[Training Day]]*, dirixe la película. Ésta foi producida pola madre de Wallace y polos sos antiguos xerentes, Wayne Barrow y Mark Pitts. Les circunstancies inesplicables sobre la muerte de Wallace tamién fueron esploraes nel documental de Nick Broomfield llamáu Biggie & Tupac de 2002. La película llámase "Notorious" y estrenóse el 11 de xunu de 2009.

## Discografía
### Álbumes d'estudiu
* 1994: Ready to DieReady to Die
* 1997: Life After Death

### Álbumes póstumos
* 1997: Life After DeathLife After Death
* 1999: Born AgainBorn Again
* 2005: 
Albums d'Escoyetes:
* 2007: *Greatest Hits*

### Bandes sonores
* 2009: *Notorious: Original Motion Picture Soundtrack*

### Collaboraciones

## Referencies

## Enllaces esternos

* Entrevista al premiu Pulitzer Chuck Philips sobre los asesinatos de Tupac y Notorious 
* Entrevista al detective del Departamentu de Policía de Los Angeles sobre los asesinatos de Tupac y Notorious 
* Notorious B.I.G. Lletres
* Notorious BIG & Bad Boy Records Fans
* Proyeutu Sikarios Información de la película Notorius 2009

### Videos

* *[http://www.youtube.com/watch?v=Z0DUFjcHGO8 Warning]'
* *Runnin collaboración con Tupac'
* *[http://www.youtube.com/watch?v=6nzHIx4fVuE Mo Money Mo Problems]'
* *Juicy'
* *[http://www.youtube.com/watch?v=-ibgXeOHIMY Hold Yá Head collaboración con Bob Marley y Tupac]'
* *Big Poppa'