open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Guinea-Bisáu

**Guinea-Bisáu** (en portugués *Guiné-Bissau* y oficialmente **República da Guiné-Bissau**) ye un país del oeste d'África. Ye, colos sos 36.125 km² d'estensión, ún de los países más pequeños del África Continental; la so población ye de 1.815.698 habitantes. Llenda con Senegal al norte, y Guinea al sur y al este, y col Océanu Atlánticu al oeste. Antigua colonia portuguesa col nome de Guinea Portuguesa, agregose-y al nome del país, tres de la so independencia, el de la so capital, Bisáu, pa prevenir tracamundios ente ella y la República de Guinea, que formaba la Guinea Francesa.

Guinea-Bisáu formó, primero de la colonización europea, parte del reinu de Gabú, que primeru foi parte del imperiu de Malí y, tres de la so decayencia, un reinu independiente. Parte del territoriu d'esti reinu foi independiente hasta'l sieglu XVIII, mentantu qu'otra tuvo controlau pol Imperiu portugués dende'l sieglu XVI. A la fin, foi colonizáu nel sieglu XIX, convirtiéndose na Guinea Portuguesa. Dende la so independencia, proclamada en 1973 y reconocida al añu siguiente, el país tien una llarga historia d'inestabilidá política: dengún de los sos presidentes consiguió completar los cinco años de mandatu a los que da derechu la victoria nes eleiciones.

La llingua oficial y nacional del país ye'l portugués. Por embargu, esti ye falao namái pol 14% de la población, y coesiste con una variante criolla del portugués, nomada Crioulo, que ye falada pol 44% de la población como primer llingua, y por munchos más como segunda llingua tres de la so llingua africana nativa. No que cinca a les creyencies relixoses, el 40% de la población ye musulmana, y hai un 15% de cristianos, otru 15% d'animistes y un 18% de xente con otres creyencies o sin relixón especificada.

El país, ún de los del mundu con menor Productu Interior Brutu per cápita, ye miembru de la Organización de les Naciones Xuníes, la Xunión Africana, la Comunidá de Países de Llingua Portuguesa, la Organización Internacional de la Francofonía, la Organización pa la Cooperación Islámica y la Zona de Paz y Cooperación del Atlánticu Sur, y formó parte tamién de la desapaecida Xunión Llatina.

## Historia

## Economía

## Referencies
Malí

**Malí**, oficialmente **República de Malí** (en francés *République du Mali*, en llingua bambara *Mali ka Fasojamana*, y en llingua fula *Renndaandi Maali*) ye un país d'África. Llenda al norte con Arxelia, al este con Níxer, al oeste con Mauritania y Senegal, y al sur con Costa de Marfil, Guinea y Burkina Fasu. Ye, colos sos 1.240.192 km², l'octavu estáu más grande de tol continente, y tien una población de 19,1 millones d'habitantes; el 67% d'ellos tien menos de 25 años (2017).La so capital ye Bamaku. L'estáu sodivídese alministrativamente n'ocho rexones, y tien un clima estremáu nes sos diverses fasteres: la más septentrional asítiase en plenu desiertu d'El Sáḥara, y la meridional, na que vive la mayoría la so población, ocúpala la sabana sudanesa. El país ye travesáu polos ríos Níxer y Senegal. La economía del país céntrase na agricultura y la minería. Ún de los principales recursos naturales del país ye l'oru; Malí ye'l tercer mayor productor d'esti mineral de tol continente. Tamién ye importante la esportación de sal.

L'actual territoriu de Malí repartiose sieglos atrás ente los tres imperios del África occidental que controlaban el comerciu tressaḥarianu: l'imperiu de Ghana (que-y da nome al actual estáu homónimu), l'imperiu de Malí y l'imperiu Songhai. Nel so momentu de mayor esplendor, nel añu 1300, l'imperiu de Malí tenía un territoriu el doble de grande que l'actual Francia, y que llegaba a la oriella del océanu Atlánticu. A finales del sieglu XIX, na Repartu d'África, Francia fízose cargu del territoriu, que pasó a integrase na colonia del Sudán Francés. Esta, conocida entós como República Sudanesa, xunióse col Senegal en 1959; la federación resultante algamó la independencia en 1960 col nome de Federación de Malí. Tres la dixebra de Senegal, qu'abandonó la federación a poco de la independencia, la República Sudanesa camudó'l so nome pol de República de Malí. El país, gobernáu munchos años por un réxime de partíu únicu, convirtióse, tres un golpe d'estáu en 1991, nún estáu democráticu multipartidista.

En xineru de 2012 españó un conflictu armáu nel norte del país: los rebeldes tuareg tomaron el control en parte del territoriu, y n'abril declaró la so independencia pa formar un nuevu estáu, Azawad. El conflictu enguedeyose al producise en marzu un golpe d'estáu militar, y posteriormente pola llucha ente los tuareg y otros grupos rebeldes. Francia, en rempuesta a la formación del nuevu estáu, llanzó la Operación Serval en xineru de 2013; pal mes siguiente los soldaos franceses y malineses recapturaran yá la mayoría del territoriu. El 28 de xunetu y el 11 d'agostu d'esi mesmu añu hebo eleiciones presidenciales a dos vueltes, y a finales d'añu (24 de payares y 15 d'avientu) eleiciones llexislatives.

Al entamu de la década del 2020 el país sufrió dos golpes militares dirixíos por Assimi Goïta. Tres salir victoriosu del segundu, el 24 de mayu de 2021, convirtióse en presidente interín del país.

## Historia

## Economía

## Referencies

## Enllaces esternos
Xunión Africana

La **Xunión Africana** (**XA**), ye la organización supranacional del ámbitu africanu dedicada a xorrecer la integración económica y política y a encontar la cooperación ente los sos estaos miembros. La XA ñació en marzu de 2001, data en que se robló'l pautu de Syrte na ciudá homónima de Libia reemplazando a la Organización pa la Xunidá Africana. La XA ta inspirada na Xunión Europea. 

Marruecos ye l'únicu país del continente qu'abandonó la XA en 1984, dada la reconocencia por parte del bloque de la independencia de l'antigua colonia española d'El Sáḥara Occidental, a la qu'esti país árabe vindica como parte del so territoriu, reincorporándose a la XA en 2017. 

La xunta añal de la XA decidió en xunetu de 2004 que los idiomes oficiales d'esti bloque de 53 países seríen l'árabe, hausa, el francés, l'inglés, el suaḥili y el portugués. 

## Fundación de la XA

La Xunión Africana ye l'heriede de dellos intentos previos de xunir políticamente al continente, como la Xunión d'Estaos Africanos creada por Kwame Nkrumah, la Organización pa la Xunidá Africana (OXA) de 1963, o la Comunidá Económica Africana fundada en 1981. 

La idea de crear la XA foi rellanzada por dellos xefes d'estáu y de gobiernu na declaración de Sirte, el 9 de setiembre de 1999. A dicha declaración siguiéron-y una riestra de xuntes en Lomé (2000) u se redautó l'acta constitutiva de la XA; y en Lusaka (2001) u s'aprobó'l plan pa la instauración de la Xunión. 

Nel acta constitutiva facíase un llamamientu a la diáspora africana a implicase activamente nel desendolcu de la Xunión.
 
La Xunión Africana foi iinaugurada formalmente en Durban el 9 de xunetu de 2002 pol so primer presidente, el sudafricanu Thabo Mbeki. 

A dellos críticos esmoleció-yos la poca implicación de la XA a la hora de protexer los derechos de los sos ciudadanos frente a los sos propios dirixentes, polo que n'ocasiones refiriéronse a la organización como *Club pa Dictadores*.

## Organización de la XA

Los muérganos cimeros son:
* Asamblea
* Comité Executivu
* Comisión
* Comité de representantes permanentes
* Conseyu de Paz y Seguridá
* Parllamentu Panafricanu
* Conseyu Económicu y Social
* Corte de Xusticia
* Comites téunicos especializaos
* Instituciones financieres

## Parllamentu Panafricanu
La inauguración del parllamentu panafricanu, con sé en Johannesburgu, foi'l 16 de setiembre de 2004.

Nos sos primeros cinco años d'esistencia, el Parllamentu Panafricanu, integráu hasta agora por 265 integrantes de 46 países de la XA, será un muérganu consultivu y asesor. Pero en 2009, asumirá la función d'aprobar lleis. 

## Estaos miembros


## Ver tamién
* Panafricanismu

## Enllaces esternos
* Páxina oficial XA

## Referencies
Asamés

L**'asamés** (অসমীয়া *Ôxômiya*) ye la llingua oficial del estáu d'Assam nel noreste de la India. Tamién se fala en partes d'Arunachal Pradesh y otros estaos del noreste de la India; en Bután y Bangladex, y n'otres partes del mundu que recibieron emigrantes d'Assam. Ye faláu por más de 20 millones de persones. Trátase de la llingua indoeuropea más oriental falada anguaño.

La pallabra "asamés" remanez d'Assam, nome d'una parte del valle del ríu Brahmaputra. N'asamés, l'estáu nómase *Ôxôm* y l'idioma, *Ôxômiya*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Xampán

El **xampán** (del francés *champagne*) ye una mena de vinu esplumiento ellaborao pel métodu *champenoise* na rexón de Champagne (Francia). Trátase xeneralmente d'un vinu blanco, anque tamién esiste'l xampán rosao, ellaborao a partir de delles tribes d'uva, les más d'elles tintes.

El xampán tien denominación d'orixe, ésa ye la sida pola que cuando s'apenzó a producir en Sant Sadurní d'Anoia, se denomó cava al vinu esplumiento procendente d'esta población catalana.

El so consumu asóciase a celebraciones y ye de vezu descorchar una botella de gran tamañu na entraga de trofeos nes carreres de coches o motos. Tamién foi tradicional estrellar una botella de xampán escontra'l cascu del barcu na so botadura.

## Referencies

## Enllaces esternos
*  Portal francés del xampán
*  Möet Chandon, una de les grandes marques
*  Veuve Cliquot
*  Revisiones de Xampán y notes de la prueba de *Libation U.N. Limited*
Escandiu

L**'escandiu** ye un elementu químicu de númberu atómicu 21 y símbolu **Sc**, allugáu nel grupu 3 de la tabla periódica. Ye un elementu perteneciente a la serie química de los metales de transición, d'aspeutu plateáu y blandu. Alcuéntrase en minerales d'Escandinavia y con frecuencia clasifícase ente los lantánidos poles sos asemeyances con ellos.

## Referencies

## Enllaces esternos
*  WebElements.com
*  EnvironmentalChemistry.com
Takao Kobayashi

**Takao Kobayashi** (小林隆男; ) ye un astrónomu xaponés aficionáu.

Descubrió más de 2.000 asteroides usando la teunoloxía CCD, ente los que tán los asteroides Amor, Oze, (23714) 1998 EC3, (48603) 1995 BC2 y unos nueve asteroides Troyanos. Tamién descubrió'l cometa periódicu P/1997 B1 (Kobayashi), que nun principiu pensó que yera un asteroide.

L'asteroide Kobayashi lleva'l so nome n'honor d'elli.

## Referencies

## Enllaces esternos
*  From Storming Media
*  Investigadores 
*  Llista de cometes
Estereotipu

Nel so usu modernu, un **estereotipu** ye una imaxe mental persimplificada y con pocos detalles acerca d'un grupu xente que comparte ciertes cualidaes carauterístiques y habilidaes. El términu úsase davezu nun sentíu ñegativu, considerándose que los estereotipos son creyencies ilóxiques que namái se puen camudar per aciu la educación. 

Los estereotipos más comunes del pasáu incluyíen una amplia variedá d'alegaciones sobre diverses tribes raciales (estereotipu racial y perfil racial) y predicciones de comportamientu basaes nel estatus social o la ricura (estereotipu social).

Na lliteratura y l'arte los estereotipos son clichés o personaxes o situances predecibles. Por exemplu, un diañu estereotípicu ye maliñu, de color roxu y con cuernos, cola y traenta.

## Referencies

## Enllaces esternos
Cava

El **cava** ye un vinu esplumiento ellaboráu pol métodu champagnoise fundamentalmente na rexón del altu Penedés catalán (95% de la producción española), sobre manera na llocalidá de Sant Sadurní d'Anoia (75% de la producción española).

L'introductor del cava na rexón foi José Raventos en 1872. 

## Uves
Les variedaes d'uva qu'entren na so ellaboración son variaes pero predominen les uves blanques: macabeo, parellada y xarel·lo. Tamién s'utilicen otres variedaes blanques en menor cuantía Chardonnay y Subirat Parent (Malvasía Rioxana).

Esisten caves rosaos que s'ellaboren con monastrell, garnacha, pinot noir y trepat.

## Menes
Según la cantidá de zucre que s'amieste nel *llicor d'espedición* distínguense les siguientes tribes de cava:
***Brut Nature** ensin zucre amestao
***Extra Brut** hasta 6 g de zucre per llitru
***Brut** hasta 15 g de zucre per llitru 
***Extra Seco** ente 12 y 20 g por llitru 
***Seco** ente 17 y 35 g per llitru
***Semiseco** ente 33 y 50 g per llitru
***Dulce** más de 50 g per llitru

## Producción
Prodúcense al rodiu de 12 millones de caxes (de 12 botelles) siendo'l segundu productor mundial de vinu esplumiento, depués de la rexón de Champagne. Magar que la más de la producción procede de Cataluña, tamién hai bodegues productores de cava n'Aragón, Castiella y Lleón, Estremadura, La Rioxa, País Vascu Murcia, Navarra y Valencia.

Extiendese por 159 conceyos: 63 de la provincia de Barcelona, 52 de Tarragona, 12 de Lleida, 5 de Girona, 18 de La Rioxa, 2 de Zaragoza, 3 d'Álava, 2 de Navarra y los de Requena (Valencia) y Almendralejo (Badajoz).

## Referencies

## Enllaces esternos

*  Ellaboración del Cava 
*  Consejo Regulador del Cava
*  Cavas Valencianos
Martyn Bennett

**Martyn Bennett**  foi un músicu escocés anque nació en San Xuan de Terranova, Canadá. Ye una importante referencia no tocante a la fusión de música tradicional con sones electrónicos.

Entamó a tocar la gaita a los 10 años y a los 12 ganó dellos concursos de gaita n'Escocia, en categoríes infantiles. Entamaría al poco a tocar el violín y el pianu y a componer con 15 años na Escuela de Música de la Ciudá d'Edimburgu, siguió estudiando na Real Academia Escocesa de Música y Drama en 1990. 

En 1993, al poco de graduase, diagnostiquen-y un cáncer nos testículos. En 1994 dexa de llau la so formación en música clásica y entama a dedaca-y más tiempu otra vegada a la música tradicional, y al poco entamó a esperimentar con sones sintéticos. Tocó nel primer pase mundial de la película *[[Braveheart]]*. 

En 1996, asoleyó'l primer álbum que llevaría el so propiu nome. En 1998 asoleya *Bothy Culture*, el so trabayu más exitosu. En 2000, y nel prestíu de la so carrera, diagnostiquen-y linfoma de Hodgkin. 

Muerre'l 30 de xineru de 2005, depués d'una llarga llucha col cancer.

## Discografía
*1996 *Martyn Bennett*
*1998 *Bothy Culture*
*2000 *Hardland* (xunto con Martin Low)
*2001 *Glen Lyon* (con so ma, Margaret Bennett, estudiosa de la música tradicional escocesa, poniendo voz)
*2003 *Grit*
*2005 *Mackay's Memoirs* (cola Escuela de Música de la Ciudá d'Edimburgu)

## Referencies

## Enllaces esternos
*Web oficial
Ukiyo-e

**Ukiyo-e (浮世絵)**, "pintures del mundu nalante", ye un xéneru d'impresos (per aciu de la téunica de grabáu en madera) producíos en Xapón ente los sieglos XVII y XX, ente los que s'alcuentren imaxenes paisaxístiques, del teatru y de los cuartos del placer.

*[[Ukiyo]]*, fai referencia a la impetuosa cultura moza que tevo puxu nel centru urbanu d'Edo (anguaño Tokiu), Osaka, y Kyoto y que yera un mundu dientro de sí. Ye una alusión irónica al términu homónimu "Mundu Dolisosu" (憂き世), el planu terrenal de muerte y renacencia nel que se basa la relixón budista.

Esta forma d'arte algamó'l so mayor grau de popularidá na cultura metropolitana d'Edo demientres la segunda metá del sieglu XVII, orixinándose colos trabayos d'un solu color d'Hishikawa Moronobu na década de 1670. Nun entamu, namái s'utilizaba tinta india, y llueu dellos impresos yeren colloreaos de forma manual con pinceles, pero nel sieglu XVIII Suzuki Harunobu desendolcó una téunica d'impresión polícroma pa producir *[[nishiki-e]]*. 

L'Ukiyo-e yera accesible dau que podía ser producíu de mena masiva. Yeren na so mayoría adquiríos por habitantes que polo xeneral nun teníen el dineru suficiente como pa mercar una pintura orixinal. El tema orixinal de los ukiyo-e yera la vida de la ciudá, particularmente actividaes y escenes de llugares d'entretenimientu. Cortesanes fermoses, robustos lluchadores de sumu y actores populares yeren representaos realizando actividaes atrautives. Más adelantre los retratos paisaxistes fixéronse populares, y temes políticos ya imáxenes sobre individuos de los estratos baxos de la sociedá foron prohibíos y volviéronse temes que raramente yeren fechos. El sexu foi tamién un tema prohibíu, pero apaecía de forma continua nos impresos ukiyo-e. Dellos artistes ya editoriales foron sancionaos por crear impresos ukiyo-e con escenes de sexu esplicitu, tamién conocíos como *[[shunga]]*.

## Artistes importantes

* Hiroshige
* Hokusai
* Kunichika
* Kunisada
* Sharaku
* Toyokuni
* Utamaro
* Yoshitoshi

## Referencies

## Enllaces esternos
Kanji

**Kanji**(漢字), lliteralmente *caráuter [[Han]]*, ye'l nome de los caráuteres chinos utilizaos na escritura del Xaponés.

Dientro del procesu de consolidación del llinguax xaponés, a la par d'un desendolcu d'alfabetu silábicu, adoutóse'l sistema ideográficu chinu pa espresar la llingua. L'usu de los *kanji* ye una de les trés principales formes d'escritura xaponesa, los otros dos son hiragana y katakana, agrupaos como kana.

Los *kanji* son utilizaos pa espresar namái conceutos, a estremancia del so usu nel chinu, u puen ser tamién utilizaos nel so caráuter fonéticu. A un *kanji* correspuende un significáu y s'usa como determinante de la raíz de la pallabra; les derivaciones, conxugaciones y accidentes esprésense per aciu del usu de *kana* (n'especial d*'[[hiragana]]*) col nome d'okurigana. D'esta mena conviven tanto'l sistema d'escritura llariegu (pero remanecíu de la mesma escritura *han*) y el sistema importáu.

Una pequeña curiosidá ye que'l xaponés, al adquirir la escritura *han* (o china) haza'l sieglu III, caltién inalteraos los símbolos que na China continental foron remocicaos demientres la Revolución Cultural de los años 60.''

## Referencies

## Enllaces esternos
Mangaka

**Mangaka** (漫画家) ye la pallabra xaponesa pa dibuxante d'historieta. Fuera de Xapón, principalmente n'occidente, la pallabra úsase principalmente haza artistes autores d'historietes xaponeses o manga. El sufixu *-ka* ye un agregáu que quier dicir "creador de", dándo-y a la pallabra un grau honoríficu qu'indica maestría.

El trabayu de mangaka usualmente abarca la creación mayoritaria del trabayu final, tantu de la trama como del dibuxu de la historia, anque ye común alcontrar dalgún mangaka que realiza los dibuxos en base a una historia dada por un escritor o que reciba aida en detalles del dibuxáu, como los paisaxes, el colloreáu o inclusive nel diseñu de personaxes. Inclusive esisten casos n'onde varios mangakes trabayen como grupu pa desendolcar un productu final, como ye'l casu de les artistes CLAMP, anque ye menos frecuente.

## Ver tamién
*Llista de mangakes
*Cultura otaku

## Referencies

## Enllaces esternos
Kodomo manga

**Kodomo** Manga (del xaponés *kodomo*, que significa neñu) ye la serie de tomos, series o espublizaciones anime infantiles que van empobinaes a los más pequeños, como por exemplu; Gakkou no Kaidan (hestories de pantasmes) y Hello Kitty. 

Tamién ye mui común que persones adultes s'interesen por eses series (un 70% de la población xaponesa adulta, según recientes encuestes), probablemente pol so desenfadáu estilu, la so curtia duración y una simple trama.
Melecina

Una **melecina** o **medicamentu** ye un fármacu integráu nuna forma farmacéutica y destináu al so usu nes persones o animales, dotáu de propiedaes pa prevenir, diagnosticar, tratar, aliviar o curar enfermedaes o p'afeutar a funciones corporales o al estáu mental, too ello al traviés de la vía d'alministración afayadiza, y cola dosificación de fármacu prevista. Los principios activos de les melecines son el fármacu en sí.

## Referencies

## Enllaces esternos
Antonio Tejero

**Antonio Tejero Molina**  foi un teniente coronel de la Guardia Civil. Foi unu de los principales cabezaleros del intentu de güelpe d'estáu del 23 de febreru de 1981 n'España, popularmente conocíu como 23-F.

## 23-F
La tarde del 23-F, al mandu d'unos 200 guardies civiles asaltó'l Congresu de los Diputaos, que nesos momentos celebraba la sesión d'investidura como Presidente del Gobiernu de Leopoldo Calvo Sotelo. Secuestró a tolos diputaos hasta les 10 de la mañana del 24 de febreru de 1981, cuando s'entregó al fracasar l'intentu de golpe d'estáu.

Foi procesáu y encarceláu, permaneciendo na prisión d'Alcalá de Henares hasta'l 2 d'avientu de 1996 en que salió en llibertá condicional. Dende setiembre de 1993 yá disfrutaba de réxime abiertu. En 1982 entamó dende la cárcele un efímeru partíu políticu d'estrema derecha pa presentase a las eleiciones xenerales ("Solidaridad Española"), que desapaeció tres éstes pol mor de los sos raquíticos resultaos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Eufemismu

L**'eufemismu** ye una figura retórica que consiste en sustituyer una pallabra considerada desagradable por una espresión o otra pallabra que nun tenga les mesmes connotaciones negatives. 

Los eufemismos son frecuentes na propaganda en tiempu de guerra, nel llinguaxe políticamente correcto o cuando se fai referencia al sexu, les fonciones fisiolóxiques en xeneral, la muerte, la enfermedá o la economía. 

Nel casu de les interxeiciones ye frecuente cambiar pallabres consideraes tabú por otres de significáu bien distintu pero que suenen apaecío. Asina, en munches blasfemies sostitúyese "Dios" por "diez" o "cago en" por "caso con". 

Delles veces, col pasu del tiempu, el propiu eufemismu llega a considerase desagradable y sostitúyese por otru nuevu. Por exemplu, anguaño la espresión "cuartu bañu" sustituye a "retrete", que s'usaba pa designar el cuartu de la casa tresnáu pa les necesidaes fisiolóxiques.

## Exemplos d'eufemismos
* "Acabar" por "morrer"
* "¡Relós! por "¡Rediós!"
* "¡Miércoles! por ¡Mierda!"
* "Invidente" por "ciegu"
* "Persona de la tercera edá" por "vieyu"
* "Reestructuración" por "despidu"
* "Daños collaterales" por "víctimes civiles"

## Referencies

## Enllaces esternos
Renacuayu

Nómase **renacuayu** a les llarves de les xaronques y sapos (anfibios **[[Anura|anuros]]**) y, por estensión, tamién a los de los demás **anfibios**, como les sacaveres, tritones y cecilies. Nesi estadiu respiren per aciu de branquies esternes (o internalizaes) y residen permanentemente nel agua.

## Nome común taxón
Conócense nel dominiu llingüísticu asturlleonés colos nomes que vienen darréu: berru, berrón, cabezón, cucharapa, cuyarapa, cuyarapu, cuyarata, cuyarina, cuyarón, galápagu, paleta, perrín, ragüeta, rancuayu, ranoyu, ranueca, ranuecu, rata, reblincayu, reineta, raneta, renacuayu y sapalonquia.

## Referencies
Kesva an Taves Kernewek

***Kesva an Taves Kernewek*** (n'asturianu: "Conceyu de la Llingua Córnica"), ye una sociedá fundada en 1967 pola resolución del *[[Gorsedh Kernow]]* ("Asamblea los Bardos de Cornualles") y la *Unyans Kowethasow Kernow Goth* ("Xunión de Sociedaes del Vieyu Cornualles") pa continuar la promoción del córnicu que hasta aquel añu desendolcaran estes dos asociaciones. Esti conceyu cunta con representantes del gobiernu de Cornualles, de les dos sociedaes fundadores y de la Universidá de Plymouth.

Ente otres xeres, la *Kesva an Taves Kernewek* da información sobro'l movimientu de la *dasserghans an yeth* o resurdimientu de la llingua córnica. Tamién organiza cursos, fai esámenes en cooperación col Comité Llocal d'Educación y espubliza llibros, gramátiques, diccionarios y otres obres de referencia.

La so constitución foi reformada en 1982 y ta formada por 21 miembros:
* 15 escoyíos por Kowethas an Yeth Kernewek
* 2 del Gorseth Kernow
* 2 de la Federación d'Antigües Sociedaes de Cornualles
* 1 del Cornwall County Council 
* 1 de la Universidá de Plymouth

En 1987 votó l'adopción del *[[Kernewek Kemmyn]]* pal córnicu estandarizáu.

## Ver tamién
* Idioma córnicu
* Dolly Pentreath

## Referencies

## Enllaces esternos
Escudu de Les Regueres

L**'escudu de [[Les Regueres]]** (Asturies) ye xebráu:

*Primer cuartel, n'azur la representación de la Cruz de los Ánxeles, simbolizando'l poder que tuvo sobre'l territoriu l'obispáu d'Uviéu.

*El segundu cuartel muestra siete llances d'oru cola punta mirando hacia enrriba, y que representa a los siete escuderos de Les Regueres, que pasaron a la historia por escoltar al príncipe Enrique de Trestámara, na persecución sufrida por parte de so hermanu, el rei Pedru I.

Al timbre, corona real zarrada.

## Ver tamién
*Escudos d'Asturies

## Referencies

## Enllaces esternos
Cartografía

La **cartografía** ye una disciplina qu'integra ciencia, téunica y arte, que trata de la representación de la Tierra sobre un mapa o representación cartográfica. 

Pero amás de representar los contornos de les coses, les superficies y los ángulos, ocúpase tamién de representar la información qu'apaez sobre'l mapa, según se considere qué ye relevante y qué non. Esto, normalmente, depende de lo que se quiera representar nel mapa y de la escala.

Estes representaciones actualmente tán realizándose con programes d'informática nomaos SIG, nos que se pue xeorreferenciar dende un árbol y la so ubicación, hasta una ciudá entera como pue ser los sos edificios, cais, places, pontes, xuridicciones, etc.

## Referencies
Arroz con lleche

L**'arroz con lleche** ye un postre fechu cociendo lentamente arroz en lleche con zucre. Cómese fríu o caliente. Suel echáse-y canela.

L'arroz con lleche tien oríxenes bien antiguos n'Asia y espardióse per Europa y África. A partir del sieglu XV tres la colonización esportóse a América debíu al comerciu y por la población europea qu'emigraba al nuevo continente.

Esisten delles maneres de preparalo, pero xeneralmente l'arroz cuezse a fueu llentu en lleche con zucre, una caña de canela y vainilla.​ Tamién puede entestase con güevu, nata o farina, o nel so defeutu, usando lleche abondosamente. Ye común arumalo con pulgu de llimón.

Dempués de que tea preparáu, échase el zucre percima, antes quemábase col gabitu de la cocina de carbón, güei yá hai métodos llétricos pa turrar el zucre nes cocines modernes.

Puede consumise fríu o tibiu. Dacuando espolvorease con canela o cúbrese con lleche entestada, anque n'Asturies y Portugal ye habitual sirvilo con azucre quemada con un fierro ingriente, de cuenta que la superficie queda caramelizada y crujiente. En países como Arxentina o Uruguái acompáñase tamién con dulce de lleche.

## Referencies

## Enllaces esternos
Velái

El **Velái** (n'occitanu *Velai*, en francés *Velay*) ye una rexón de cultura occitana allugada nel macizu central francés. Formó parte de l'antigua provincia del Languedoc, hasta la Revolución francesa. A partir d'esta época, cola amestadura de dellos territorios d'Auvernia, del Gévaudan y del Forez dio llugar al actual departamentu de Huate-Loire.

El nome vien del pueblu galu de los *vellavi* o *velauni*, establecíos alredor de la ciudá de Ruessio (anguaño Saint-Paulin). A partir del sieglu VI, col treslladu del obispáu al Puy-en-Velay, la vida de la rexón organízase alredor d'esta última ciudá.
Bandera de Cataluña

**La bandera de Cataluña** ye anguaño la tradicional *senyera* del soberanu de Cataluña, tal como señala l'artículu 8 de l'Estatutu de Cataluña. 

Orixinariamente esta yera la bandera del conde de Barcelona, y darréu de los reis de tola Corona d'Aragón. De magar el sieglu XIX y la Renaixença, el naciente catalanismu adoptóla como **"Bandera Nacional" de Catalunya**, convirtiéndose n'oficial col Estatutu de 1932.

## Ver tamién
*Estelada

## Referencies

## Enllaces esternos
Bart Simpson

**Bartholomew "Bart" Jo Jo Simpson** ye un personaxe ficticiu de la serie animada The Simpsons, y la so voz orixinal n'inglés ye de Nancy Cartwright

Bart ye fíu de Homer y Marge, y hermanu de Lisa y Maggie. Tien 10 años, ye un mal estudiante y abondo bromista. El so nome ye un anagrama de "brat", que n'inglés significa "mocosu malcriáu". La so ideoloxía ye "yo nun lo fice, naide me vio, nun puen demostralo".

Bart ye decididamente el más rebelde de la serie. Ye un rapaz simpáticu y tamién mui piraván, que fai munches bromes col so amigu Milhouse. Estudia na escuela de Springfield, aunque nun-y va mui bien; ye más, quédase siempre en clase a escribir na pizarra lo que nun debe facer. Sigue los programas del so cómicu preferíu Krusty el payasu. Ye desobediente y fai tolo que-y pasa pola cabeza.

## Referencies

## Enllaces esternos
Auvernia

**Auvernia** (, n'occitanu *Auvèrnhe* o *Auvèrnha* ) foi una rexón alministrativa allugada nel centru de Francia, con capital en Clermont-Ferrand. Tenía una superficie de  km² y una población de . En 2016 integróse na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes.

La rexón alministrativa correspondía *grosso modo* a les antigues provincies d'Auvernia, Velai y Borbonés.

El nome d'Auvernia deriva del pueblu galu de los arvernos (arverni) que vivíen nesta rexón enantes de la llegada de los romanos.

## División alministrativa
La rexón taba formada por cuatro departamentos:

## Referencies

## Enllaces esternos
Premiu Enriqueta González Rubín

El **Premiu "Enriqueta González Rubín" de periodismu**, el más prestixosu delos que s'entreguen n'Asturies nel campu audiovisual y de prensa escrita, lleva'l nome de la opular escritora de la segunda metada del sieglu XIX, que namás firmaba con alcuños les sos collaboraciones periodístiques (*La Gallina Vieja* y *La Cantora del Sella*).

Sábese que nació Enriqueta González Rubín en Santianes del Agua (Ribeseya) nel añu 1832, que yera de bona familia, que tuvo un fíu de soltera y qu'exerció de maestra en Ribeseya, pero nun se tienen noticies de la data y del llugar onde morrió.

Hasta 1992 nun se publicara dengún llibru d'esta autora, de la que diz Antón García que “pue considerásela comu'l primer narrador de la nuesa lliteratura”. L'Academia de la Llingua Asturiana sacó esi añu un volume tituláu *Collaboraciones periodístiques*, que recueye los dos testos (*Una boda por amor* y *Un Indianu como hay pocos*) que yá asoleyara Protasio González Solís nes sos *Memorias Asturianas* (Uviéu, 1890).
Paez ser que, polo menos, publicó esta autora una novela por entregues en El Faro Asturiano en 1864 y qu'en 1875 tamién apaeció'l so *[[Viaxe del Tíu Pacho el Sordu a Uviedo]]*.

## Palmarés

El premiu Enriqueta González Rubín convocólu la Conseyería de Cultura en cuatro ocasiones y condedióse a los siguientes trabayos:

*2003
-Beatriz R. Viado pol so reportaxe "El campu asturianu, en víes d'estinción", publicáu nel periódicu Les Noticies

*2004
-Ismael González Arias pol artículu *La tonada como música culta asturiana*, publicáu nel diariu La Nueva España.

-Na so modalidá de periodismu audiovisual a Chema Fernández y a Xandru Osuna, pola emisión 141 del programa *El xorrecer d'Asturies*, en Radio Vestusta.

*2005
-Cristóbal Ruitiña pol artículu *Una historia de la mina poco conocida*, publicada nel periódicu Les Noticies.

-Inaciu Galán y González, na modalidá de periodismu audiovisual, pola emisión *Homenaxe na alcordanza de [[Mánfer de la Llera]]*, del programa *Asina foi... el Surdimientu* emitíu n'Onda Peñes.

*2007
-Miguel Solís Santos, pol artículu *La hemocianina de les andariques y el sangre del ciudadanu Capeto99* publicáu'l 15 de payares del 2005 en La Nueva España.

## Referencies
Akihito

**Akihito** ()  foi l'emperador númberu 125 del Xapón, de 1989 hasta la so abdicación en 2019.

## Biografía
Tres cuatro fíes, los emperadores Hirohito y Nagako consiguen tener un fíu: Akihito. Esti príncipe ñaz en Tokiu'l 23 d'avientu de 1933.

Nomáu Príncipe Tsugu (, ) na so infancia, Akihito foi educáu por tutores privaos hasta qu'entró na institución educativa Gakushuin.

Demientres la Segunda guerra mundial, especialmente mientres los bombardeos sobro Tokiu, foi evacuáu, col so hermanu, fuera del Palaciu Imperial.

## Referencies

## Enllaces esternos
Premiu de Materiales Didácticos

El **Premiu de Materiales Didácticos del Principáu d'Asturies** convocóse a lo llargo de la década de los noventa del sieglu XX, col obxetivu de fomentar los trabayos didácticos en llingua asturiana pa les aules.

Dellos de los principales trabayos premiaos y publicaos fueron:

*Programación Comunicativa sobre un testu clásicu: “La Cuelma”, de Xosé Caveda y Nava* (1991), d'Ismael González Arias, que recibió’l Premiu de Materiales Didácticos en 1990, xenera materales d'averamientu didácticu de la poesía clásica asturiana al aula, de manera que sirviera p'afondar nel vocabulariu, na construcción lliteraria, nel autor y nel so tiempu.

*Lliteratura asturiana nel tiempu* (1993), d'Antón García, que recibió’l Premiu de Materiales Didácticos en 1991, ye un intentu, bien fructíferu, de sistematizar al través de periodos y xeneraciones la lliteratura na nuestra llingua dende Antón de Marirreguera a los autores contemporáneos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Borbonés

El **Borbonés** (*Bourbonnais* /burbonɛ/ en francés, *Borbonés* /burbunej/ o *Barbonés* /barbunej/ n'occitanu) ye una antigua provincia del centru de Francia. Correspuende *grosso modo* al actual departamentu del Allier y a una parte del Cher, alredor de Saint-Amand-Monrond 

Llingüísticamente, la rexón ta dividida en dos partes: el norte (comprendiendo les ciudaes de Moulins y Saint-Amand-Monrond) utiliza tradicionalmente un dialeutu d'oïl conocíu como borbonés. En cambiu, el sur del territoriu, incluyendo les ciudaes de Gannat, Vichy y Montluçon ye de llingua occitana.

La provincia toma'l nome del castiellu de Borbón (anguaño Bourbon-l'Archambault), posesión de la familia que gobernó la señoría a partir del sieglu X. Esta familia ta nel orixe de la casa de Borbón, qu'ocupó en diferentes époques los tronos de Navarra, Francia, España o'l reinu de les dos Sicilies.

## Clasificación llingüística

* Indoeuropéu
** Itálicu
*** Románicu
**** Románicu occidental
***** Galorrománicu
****** Oïl
******* Borbonés

## Referencies

## Enllaces esternos
Premiu Máximo Fuertes Acevedo d'Ensayu en Llingua Asturiana

El **Premiu Máximo Fuertes Acevedo d'Ensayu en Llingua Asturiana** ye un premiu lliterariu a obres escrites n'asturianu que concede'l Gobiernu del Principáu d'Asturies dende los años 90 del sieglu XX.

Concedióse a lo llargo de la década de los noventa del sieglu XX, dexando de facese dellos años depués de quedar ermes les convocatories de los años 2000, 2001 y 2002 y volviendo a convocase de magar l'añu 2010.

## Llista de ganadores
Nos años primeros del concursu, esistía namái un ganador y dellos finalistes. Dende l'añu 2011, consiste nun primer y segundu premiu:

## Referencies

## Enllaces esternos
Casa de Cultura Teodoro Cuesta

La **Casa de Cultura Teodoro Cuesta** de Mieres foi inaugurada'l 31 de mayu de 1988 y dende entós vien exerciendo de catalizador d'actividaes y proyeutos apostando decidío poles nueves iniciatives nel dominiu de les artes escéniques, les artes plástiques, les artes gráfiques y la música, asina como pola valoración y estudiu d'aquelles que, de mou específicu, toquen los aspectos propios de les artes tradicionales.

Lleva'l nome del que fuera'l más conocíu de los escritores en llingua asturiana, Teodoro Cuesta, amás de músicu y compositor. Dende l'añu 1989 ye direutor de la Casa de Cultura "Teodoro Cuesta" l'escritor Ismael González Arias.

Dende l'añu 2007 cuenta con un teatru con capacidá pa 400 persones y salón d'actos con capacidá pa 120 persones.

## Actividaes
A lo llargo del añu destaquen, pola so trescendencia n'Asturies, los sos programes:

*Premiu Teodoro Cuesta de Poesía, el de más grande prestixu de los que se convoquen n'Asturies y que contó ente los sos ganadores con Berta Piñán, Lourdes Álvarez, Xuan Bello o Antón García.
***Xornaes Internacionales de Montaña**, consideraos ún de los principales eventos d'esti xéneru de los que se celebren en too España, según la revista Desnivel, especialista nestos deportes.
***Memorial "Silvino Argüelles"**, nel que se dan los premios a les diez meyores voces del añú en tonada asturiana y al meyor gaiteru acompañante de tonada, consideraos los principales premios del ámbitu de la canción asturiana.
***Conciertos del Camín**, una de les principales cites de lés músiques folk, xunto colos **Conciertos del Valle**, dedicaos nesti casu a los grupos asturianos y que se programen pa llevase a cabu nel Valle de Cuna.
*Festival **Son d'Uxo**, alcuentru de bandes de gaites que tien llugar nel mes de marzu en dichu pueblu.
*Festival **Más/Menos Celta de Baíña**, nueche folk que tien llugar nel pueblu citáu de Baíña.

## Centros dependientes
Dependen de la **Casa de Cultura "Teodoro Cuesta"** les siguientes instalaciones culturales del conceyu de Mieres:

*Atenéu de Turón (y biblioteca), especializáu n'alcuentros lliterarios.
*Centru d'Arte Casa Duró, de tipu xeneralista.
*Biblioteca d'Uxo, dependiente de la de Mieres, asitiada na propia Casa de Cultura "Teodoro Cuesta", como la siguiente.
*Biblioteca de Santa Cruz.

## Referencies

## Enllaces esternos
Francis William Aston

**Francis William Aston**  foi un físicu y químicu británicu.

En 1903 consigue una beca pa estudiar na Universidá de Birmingham. En 1909 pasa pal Llaboratoriu Cavendish en Cambridge, convidáu por Joseph John Thomson, onde trabayó na idendificación de los isótopos del neonio y experimentó les descargues llétriques en tubos de baxa presión. Foi profesor del “Trinity College de Cambridge". 

Retomó los sos estudios depués de la I Guerra Mundial en 1919, inventando un espectrógrafu de masa que-y permitió descubrir el porqué de les diferencies de masa en dellos isótopos non radioactivos. Con estos estudios ye a identificar, polo baxo, 212 de los 287 isótopos naturales. 

En 1922 concediéron-y el Premiu Nobel de Química pol ésitu algamáu al determinar les mases atómiques de tolos elementos del sistema periódicu. Igualmente, esi mesmu añu concediéron-y la medaya Hughes, que da la Royal Society (l'academia de ciencies británica).

En 1921 ingresó na Royal Society, y en 1935 foi escoyíu presidente del Comité Atómicu Internacional. 

De les sos obres, les más importantes tan n*'Isótopos* (1922) y *Masa-Espectru y Isótopos* (1933).

## Referencies

## Enllaces esternos
Golem

Na mitoloxía xudía'l **golem** ye un ser animáu creáu enteramente de materia inanimada por un procesu máxicu. El términu úsase na Biblia pa referise a una sustancia incompleta o embrionaria (Salmos 139:16). Les histories más vieyes de golem vienen del antiguu xudaísmu, el Talmud describe a un Adán creáu inicialmente com un golem.

## Referencies

## Enllaces esternos
Puntu Aries

Los planos del ecuador terrestre y la eclíptica (el planu formáu pola órbita de la Tierra) córtanse nuna recta que señala la direición del **puntu Aries** o **puntu vernal**. 

Ye'l puntu nel que'l Sol pasa del hemisferiu sur al norte, cosa que pasa pa contra'l 21 de marzu (entamando la primavera nel hemisferiu norte y la seronda nel hemisferiu sur). 

Ye l'orixen de l'ascensión reuta y tanto ella como la declinación son nules. Por mor de la precesión de los equinoccios esti puntu retrocede 50,25” al añu. Agora'l puntu Aries nun ta na constelación Aries (como cuando foi calculáu por primer vez, hai lo menos un par de miles d'años) sinón na so vecina Piscis. El puntu diametralmente opuestu ye'l puntu Llibra.

## Ver tamién
* Equinocciu
* Eclíptica

## Referencies

## Enllaces esternos
* http://www.tecepe.com.br/nav/nav_exe.htm
* Fundamentos de la Navegación Astronómica
Bon Jovi

**Bon Jovi** ye una banda norteamericana de Hard Rock. Algamó la fama mundial gracies a los ésitos internacionales: "Livin'On A Prayer", "You Give Love A Bad Name", "Bad Medicine" y "I'll Be There For You", a mediaos de los 80's. Foi formada en New Jersey, en 1983 por Jon Bon Jovi (el so verdaderu nome ye John Francis Bongiovi). Con Richie Sambora na guitarra, David Bryan nos teclaos, Tico Torres (Hector Torres) como batería y Alec John Such comu baxu (sustituíu en 1995 por Hugh McDonald), esta banda algamó gran ésitu y aceptación nes décades de los 1980 y 1990. Remaneció nel añu 2000 col ésitu "It's My Life", y continúa llenando tolos estadios onde se presenten y vendiendo millones de discos alredor del mundu con cada llanzamientu.

## Discografía
* *Bon Jovi* (1984)
* *7800° Fahrenheit* (1985)
* *Slippery When Wet* (1986)
* *New Jersey* (1988)
* *Keep the Faith* (1992)
* *These Days* (1995)
* *Crush* (2000)
* *Bounce* (2002)
* *Have a Nice Day* (2005)
* *Lost Highway* (2007)
* *The Circle* (2009)
* *What About Now* (2013)
* *Burning Bridges* (2015)
* *This House Is Not for Sale* (2016)
* *2020* (2020)
* *Forever* (2024)

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina web oficial
Matt Groening

**Matt Groening**  ye un dibuxante d'Estaos Xuníos, conocíu por crear les series de *[[The Simpsons]]* y *[[Futurama]]*.

La so infancia trescurrió na so ciudá natal y residió nun edificiu asitiáu na cai Evergreen Terrace, nome que-y dio a la cai onde viven los personaxes de la so creación, The Simpsons.

En 1977 gradúase nel Evergreen State College d'Olympia, Washington. Nesi mesmu añu decide treslladase a Los Angeles pa continuar cola so carrera d'escritor. Amás, entamó'l so trabayu profesional como dibuxante al llanzar la tira cómica "Life in Hell"

En 1986 decide crear dalgo nuevo. La so creación involucró a una simple familia, que con munchu humor llograríen facer una crítica social. El 8 de setiembre del mesmu añu, "The Simpsons" debuten nel show de Tracey Ullman, nuna curtia escena de dos minutos. Tuvo un gran ésitu. En 1989 son emitíos na Canal Fox como programa independiente.

En 1993, Matt fundó Bongo Comics, una empresa qu'anguaño tien editaos cientos de cómics y llibros. Realizó una nueva serie animada llamada Futurama llanzada en 1999 na mesma canal, serie que dexó d'emitise en 2003.

## Referencies

## Enllaces esternos

}
Coca-Cola

**Coca-Cola** ye una bebida con gas. Ye una de les marques comerciales más identificable y comercializada, disponible en más de 200 países, siendo por tanto'l refrescu más vendíu en toos estos países menos en tres d'ellos.

Les oficines centrales de la compañía (The Coca-Cola Company) tán n'Atlanta, nos Estaos Xuníos.

El mayor rival de Coca-Cola ye Pepsi, qu'emprimaron como los sos imitadores a entamos del sieglu XX.

N'Estaos Xuníos, Canadá, Australia y Gran Bretaña se conoz como Coke, n'Ecuador llámase Cola y en bona parte d'Hispanoamérica llámase-y familiarmente Coca o Coquin.

Hai muncha polémica alredor de la compañía, los sos productos y les sos téuniques de comerciu. Recientemente nel Reinu Xuníu denuncióse a la Coca-Cola por afalar a la mocedá a consumir la llamada *comida basura*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Giuseppe Mazzini

**Giuseppe Mazzini **  foi un revolucionariu, filósofu del movimentu italianu nomáu Risorgimento. Aidó nel procesu de formación de la Italia moderna a partir de los numberosos estados, munchos dominaos por potencies foriates, qu'esistieron fasta'l sieglu XIX. Tamién contribuyó a definir el movimientu européu en pro d'una democracia popular nun estáu republicanu.

## Biografía

Nacíu en Xénova, Mazzini ingresó nes files de la Carbonaría, una asociación secreta con fines políticos. La so actividá revolucionaria traxo-y problemes bien ceo cola xusticia. En 1831 foi a Marsella, onde entamó una nueva sociedá política denomada *[[Giovine Italia|La giovine Italia]]* (La Xoven Italia). El so lema yera *Oru y el Pueblu*, y el so principiu básicu yera la xunión de los diversos estaos y reinos de la península nuna única república como únicu mediu p'algamar la llibertá italiana. Tamién fundó delles organizaciones cola fin d'unificar o lliberar otres naciones: *Xoven Alemaña*, *Xoven Polonia* y finalmente *Xoven Europa* (Giovine Europa). 

Mazzini creyía que la unificación italiana namái se podría algamar al traviés d'un llevantamientu popular. Continuó plasmando esti propósitu nes sos obres y trató de consiguilo al traviés del exiliu y l'adversidá con inflexible constancia. De toes formes, la so importancia foi más ideolóxica que práutica: tres la cayida de les revoluciones de 1848 (nes que Mazzini se convirtiera nel líder de la efímera República Romana), los nacionalistes italianos empincipiaron a mirar al rei d'El Piamonte y el so primer ministru, el conde Cavour como los direutores del movimientu unificador. El xeneral Giuseppe Garibaldi, un mozu siguidor de Mazzini, tamién desempeñó un papel crucial nel camín faza'l Estáu italianu, pero esti reinu alloñábase abondo de la república anhelada por Mazzini. 

Mazzini enxamás aceptó una Italia unificada baxo la forma de reinu y siguió trabayando por una república democrática. En 1870 foi arrestáu y devueltu al exiliu, anque llograría tornar con nome falsu y vivir en Pisa hasta la so muerte en 1872. El movimientu políticu que lideró foi denomináu *[[Partíu Republicanu Italianu|Partíu Republicanu]]* y tuvo activu n'Italia hasta los años 90 del sieglu XX.

## Ver tamién
* República Romana
* Historia d'Italia
* Xunificación italiana
* Jessie White Mario

## Referencies

## Enllaces esternos
República Romana (1798-1799)

La primer **República Romana** (n'italianu: *Repubblica Romana*) foi un estáu creáu'l 15 de febreru de 1798 y esistió fasta'l 29 de setiembre de 1799. Nel momentu de la so creación integráronse-y la República Tiberina, proclamada en Perusa en Febreru de 1798, y l'República Anconitana, proclamada en Ancona'l 19 de payares de 1797.

La bandera, basada na francesa, foi dada por Napoleón. Conponíase de tres franxas verticales: negra, blanca y collorada. Tuvo n'usu hasta la supresión de la República.

## Ver tamién
* Historia d'Italia
* 

## Referencies

## Enllaces esternos
James Larkin

**James** (Big Jim) **Larkin** (n' irlandés: Séamas Ó Lorcáin; ), foi un líder sindical y revolucionariu socialista, nacíu en Liverpool, Inglaterra, el 28 de xineru de 1874, fiyu de pas irlandeses. Medró en mediu la probeza, teniendo una educación formal reducía al vese obligáu a trabayar en dellos emplegos yá de neñu, enantes de llegar a dedicase por completo a organizar el sindicatu en 1905.

Foi pa Irlanda en 1907, onde fundó la Unión Xeneral Irlandesa de Trabayadores del Tresporte, el Partíu Llaborista d'Irlanda y, más tarde, la Unión de Trabayadores d'Irlanda.

Foi más conocíu pol so papel nel lockout de 1913 en Dublín. El "Big Jim" (Gran Jim) sigue ocupando un llugar destacáu na memoria coleutiva de Dublín.

## Ver tamién
*James Connolly
Interfaz gráfica d'usuariu

La **interfaz gráfica d'usuariu** o **GUI** (n'inglés **graphical user interface**)

La interfaz gráfica de los ordenadores foi diseñada cola fin d'ocultar el verdaderu funcionamientu de la máquina, ya que yera mui complicao pa los usuarios tipo. D'esta manera facilitaben l'usu de los ordenadores y llegaben a nuevos usuarios. La interfaz gráfica enséñamos cualesquier ficheru, programa o otro con un iconu dependiendo del ficheru que sea. Muéstranos una barra de ferramientes, un fondu y otres coses que nos ayuda a diferenciar mui fácilmente cualesquier aplicación o ficheru, facilitando'l so usu, cosa que nun yera tan cenciella cola llinia de comandos.

## Ver tamién

*KDE
*Gnome
Slavisa Jokanovic

**Slavisa Jokanovic**  foi un futbolista mediucentru serbiu.

Xugó nos equipos siguientes:FK Vojvodina, FK Partizan, Real Uviéu, CD Tenerife, Deportivo de La Coruña y Chelsea FC. Actualmente ta casáu y tien dos fíos.

## Títulos
* Lliga col Deportivo de La Coruña: Temporada 1999/2000

## Equipos

### Xugador

### Entrenador
*  *Datos actualizaos al últimu partíu dirixíu'l ***.''

## Referencies

## Enllaces esternos