Doroteo Vasconcelos

**Doroteo Vasconcelos**  foi un políticu salvadoreñu que se desempeñó en dos causes, como gobernador del Estáu d'El Salvador del 7 de febreru de 1848 al 26 de xineru de 1850 y del 4 de febreru de 1850 al 2 de febreru de 1851. Foi amigu personal del héroe lliberal, el xeneral hondureñu Francisco Morazán a quien acompañó nel exiliu en 1840 y hasta'l fusilamiento d'ésti en 1842; y depués quixo invadir Guatemala pa ganar el réxime conservador de Rafael Carrera, establecer finalmente la Federación Centroamericana que queríen los lliberales y vengar al so amigu, el xeneral Morazán, pero foi ganáu dafechu poles fuercies de Carrera na Batalla de l'Arada, el 2 de febreru de 1851. Tres la derrota, retirar de la presidencia y de la política.

## Carrera política

Mientres la guerra civil de la República Federal de Centroamérica (1826-1829), Vasconcelos xunir al caudiellu del partíu lliberal, Francisco Morazán. El 5 de marzu de 1828, Vasconcelos foi nomáu Secretariu Xeneral del Estáu d'El Salvador, sirviendo como Diputáu y Presidente del Congresu Federal de 1830. 

Foi Fiscal de Guerra y en 1832 Xefe Políticu de la provincia guatemaliana de Sacatepéquez. Al añu siguiente tornó a El Salvador onde tenía cuantiosos intereses y depués foi nomáu Xefe Políticu en 1836

Vasconcelos foi un lliberal unionista convencíu y acompañó al presidente Morazán al so exiliu en Panamá en 1840 tres la so derrota en Guatemala a manes del líder llabrador Rafael Carrera, permaneciendo xunto a él, hasta'l tráxicu fin del Xeneral Morazán en Costa Rica en 1842. Dempués, Vasconcelos embarcóse para Europa, onde permaneció 3 años, volviendo al país a finales de 1845.

El 4 d'avientu de 1847 llevar a efeutu les eleiciones presidenciales habiendo resultancia vencedora Vasconcelos pal bieniu 1848-1850.

### Sofitu al Estáu de Los Altos

En 1848, la situación de Guatemala yera caótica y los lliberales llograron que Rafael Carraera dexara'l gobiernu de la República de Guatemala, que constituyérase el 21 de marzu de 1847.. El 26 d'agostu de 1848, mientres la curtia ausencia de Carrera del poder central, los capitulares quetzaltecos, col sofitu del Presidente Vasconcelos, y de la facción anticarrerista de Vicente y Serapio Cruz, proclamaron, una vegada más, la so segregación de Guatemala y, el 5 de setiembre, escoyeron un gobiernu interín empobináu por Fernando Antonio Martínez. El Coronel Mariano Paredes salió a combatir a les fuercies del Estáu de Los Altos, a les que ganó en San Andrés Semetabaj, el 21 d'ochobre de 1848. La esistencia del Sestu Estáu inda s'enllargó hasta'l 8 de mayu de 1849, cuando'l xeneral Guzmán -al enterase de que Carrera torna al poder y tarreciendo represalies como les de 1840- aportó a sometese a l'autoridá de Guatemala.

### Reelección
Al acabar el so periodu, dexa'l poder a Ramón Rodríguez, quien-y lo devuelve cuatro díes dempués pa un nuevu periodu de dos años. Conforme a la reforma constitucional de 1849, fuera reelecto Presidente n'avientu de 1850. Mientres el so gobiernu, repatrió de Costa Rica, los restos del xeneral Morazán, y facer soterrar con honores d'estáu nel Campusantu Xeneral de San Salvador. Vasconcelos brindó asilu a los lliberales guatemalianos que fueren exiliaos pol gobiernu conservador de Rafael Carrera, lo que xeneró hostilidaes ente El Salvador y Guatemala.

### La Batalla de l'Arada

En 1851, los gobiernos d'El Salvador y Honduras, roblaron una alianza contra Carrera; l'exércitu aliáu invadió Guatemala en febreru de 1851.

Los exércitos de dambos países enfusaron a Guatemala pol departamentu de Jutiapa. El presidente títere de Guatemala, coronel Mariano Paredes, nomó a Rafael Carrera -quien yera quien realidá tenía'l mandu supremu nel país- como xeneral en Xefe del Exércitu, y ésti darréu empezó a destacar les sos fuercies escontra Jutiapa, pero considerando que'l principal oxetivu de los aliaos yera tomar Chiquimula, coló él mesmu a esti departamentu. El 28 de xineru de 1851 el Presidente Vasconselos unvió una llarga esposición al Ministru de Rellaciones Esteriores de Guatemala, pidiéndo-y -ente otres coses- que'l Xeneral Carrera y el so exércitu abandonaren Centroamérica y que l'exércitu salvadoreñu pudiera ocupar un llugar conveniente de Guatemala mientres se cumplíen los puntos mentaos; Vasconcelos alvirtió a Guatemala qu'en casu de nun aportar a lo espuesto sería inevitable la guerra.

El gobiernu de Guatemala refugó firmemente la propuesta lliberal, y les fuercies de Carrera que se xunieren a les de Jalapa al mandu del Xeneral Vicente Cerna y Cerna -y que sumaben dos mil efeutivos- salieron al alcuentru de los aliaos, replegándose y fortificándose nos altores de San José L'Arada. El 31 de xineru l'exércitu invasor -compuestu de cuatro mil quinientos efeutivos- al mandu de Vasconcelos y otros xenerales centroamericanos, entraron a Ipala onde unviaron un mensaxe a Carrera diciéndo-y que'l Cónsul Francés ufiertar a mediar y que si pasaes 24 hores nun se recibía respuesta, romperíense hostilidaes. Efeutivamente, el 1 de febreru entraben en San José les tropes del exércitu invasor, dixebraes de les de Guatemala namái pel ríu que lleva'l mesmu nome. Nes primeres hores del día 2 de febreru, empezó la batalla y dempués d'una cruenta llucha, la batalla terminó a les 4 de la tarde del mesmu día, col trunfu de les fuercies guatemalianes.

La derrota del exércitu aliáu qu'invadió Guatemala foi aplastante; inclusive se vio a dos xenerales aliaos fuxir del campu de batalla montaos nel mesmu caballu y al xeneral Carrera atopar esmorecíu so la solombra d'un árbol y col sable llenu de sangre entá na mano. Tres esti fracasu militar quedó definitivamente esaniciada toa posibilidá de crear la Federación Centroamericana de los lliberales, Carrera reafitar nel poder siendo electro presidente vitaliciu en 1854, Guatemala estableció un Concordatu cola Santa Sede en 1852 onde s'encimentaben la rellación Estáu ya Ilesia y el poder conservador en Guatemala y el presidente Vasconcelos tuvo qu'arrenunciar al so cargu y retirase de la política.

## Vida dempués de la so presidencia
Hai pocos datos de la vida de Doroteo Vasconcelos dempués de la so retira de la presidencia. La era unu de los xuraos del Barriu de San José, San Vicente para 1880 que fueron designaos pola Xunta de Calificación de Xuraos el 8 d'avientu de 1879.

### Muerte
Morrió nel 10 de marzu de 1883 en San Vicente, nel Diariu Oficial del 15 de marzu, hubo una seición dedicada a la so vida.

## Referencies

## Bibliografía

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Notes