The New York Times

***The New York Times*** ye un periódicu publicáu na ciudá de Nueva York por Arthur Ochs Sulzberger Jr., que se distribúi nos Estaos Xuníos y munchos otros países. Dende'l so primer Premiu Pulitzer, en 1851, hasta 2012, el periódicu haber ganáu 108 vegaes.

Ye propiedá de The New York Times Company, que tamién tien otres 40 publicaciones, incluyendo'l *[[International Herald Tribune]]* y el *[[Boston Globe]]*. El diariu ye afectuosamente llamáu la Dama Gris» (*Gray Lady*, n'inglés) y ye consideráu, por munchos, el diariu por excelencia de los Estaos Xuníos.

## Historia

*The New York Times* foi fundáu'l 18 de setiembre de 1851 por Henry Jarvis Raymond y George Jones. Raymond tamién foi direutor fundador de l'AP en 1856. Adolph Ochs adquirió'l *Times* en 1896 y, so la so direición, adquirió sonadía internacional. En 1897 escurrió'l lema del periódicu, «*All The News That's Fit To Print*» («Toles noticies aptes pa ser publicaes»), que suel interpretase como un ataque a los sos competidores neoyorquinos (el *[[New York World]]* y el *[[New York Journal America]]*) conocíos pol so amarillismo. Depués de camudar la sede del diariu a una nueva torre na cai 42, l'área tomó'l nome de Times Square en 1904. Nueve años dempués, el *Times* abrió un anexu nel 229 de la cai 43, la so actual sede, vendiendo finalmente la torre Times en 1961. En 1971 empezó a publicar los llamaos Pentagon Papers *(papeles del Pentágonu*), una serie de documentos secretos del gobiernu d'Estaos Xuníos que conteníen la historia de la implicación d'Estaos Xuníos en Vietnam ente los años 1945 y 1967. La publicación d'estos documentos causó un gran discutiniu, pos revelaben que'l gobiernu mintiera a la ciudadanía ya inclusive al Congresu sobre la so implicación en Vietnam y la posterior guerra; el gobiernu demandó al periódicu y consiguió, temporalmente, que se dexaren de publicar los documentos, anque finalmente fueron desbloquiaos y publicaos. En setiembre de 2011, Jill Abramson convertir na primer muyer na historia del *New York Times* n'algamar la posición de redactora xefa. En 2013 y 2014 foi unu de los principales diarios d'Estaos Xuníos encargaos de publicar les revelaciones sobre vixilancia mundial llograes a partir de millones de documentos estrayíos de l'Axencia de Seguridá Nacional por Edward Snowden, un antiguu emplegáu de l'axencia. 

El *Times* orixinalmente publicábase toles mañanes, sacante los domingos. Darréu, mientres la Guerra Civil, el *Times* empezó a publicar ediciones dominicales. Ganó'l so primer Pulitzer por reportaxes y artículos sobre la Primer Guerra Mundial en 1918. En 1919 fixo la so primer entrega trasatlántica a Londres.

El crucigrama empezó a apaecer en 1942 como seición, y el diariu mercó la estación clásica WQXR el mesmu añu. La seición de moda foi añadida en 1946. El *Times* tamién empezó una edición internacional en 1946, pero dexó de publicar en 1967. Xunir a los dueños del *[[New York Herald Tribune]]* y el *[[Washington Post]]* pa publicar el *[[International Herald Tribune]]* en París. La seición Op-Ed empezó a apaecer en 1970. En 1996, el *New York Times* creó'l so sitiu web(www.nytimes.com). Llectores de tol mundu tendríen, asina, accesu al periódicu. Anguaño la páxina publicar tantu na so edición de EE.UU, Internacional y, apocayá, en chinu y español. La nueva sede pal periódicu, un rascacielos diseñáu por Renzo Piano, atópase na interseición de la cai 41 y la Octava avenida en Manhattan y foi inauguráu a fines de 2007.

## El ''Times'' na actualidá

Anguaño, *The New York Times* ye un diariu que crea opinión y que munchos llectores tomen como referencia. Ye consideráu'l «periódicu-hemeroteca por excelencia». Tradicionalmente imprime trescripciones de discursos importantes y alderiques. El periódicu ye anguaño propiedá de *The New York Times Company*.

El *Times* ganó 108 premios Pulitzer (2012), que ye la reconocencia al llabor periodísticu más prestixosu n'Estaos Xuníos. En 1971, afayó cómo'l gobiernu d'Estaos Xuníos manipoliaba la información qu'ufiertaba a los sos ciudadanos sobre'l desenvolvimientu de la guerra de Vietnam. En 1972, sacó a la lluz público'l fechu de qu'a miles d'afroamericanos que sufríen de sífilis negárase-yos el tratamientu mientres décades. Nel 2004, como últimu exemplu, reveló la inseguridá llaboral en munchos llugares de trabayu.

La so base central ta en Nueva York. Tien 16 oficines nesi Estáu, 11 más en tol país y 26 axencies d'información nel estranxeru. El periódicu tien dos emisores de radio: WBBR (96.3 FM) y WQEW (1560 AM). La so tirada diaria xubió nel 2004 a 1&nbsp;124&nbsp;700 exemplares y a 1&nbsp;669&nbsp;700 los domingos. 

En marzu de 2009, el periódicu informó qu'amenorgaría'l salariu d'editores y xerentes nun 5&nbsp;% hasta finales d'esi añu y que-y pidiría lo mesmo a los sos periodistes sindicalizados. Dichu retayu salarial aplicar a los emplegaos de toles empreses de New York Times Media Group, cola esceición d'International Herald Tribune, dixo la compañía.

## Famoses equivocaciones

En 1920 un editorial fixo risión l'afirmación que'l científicu Robert Goddard fixo sobre un cohete que aportaría a capaz de travesar l'espaciu dalgún día. L'artículu dicía: «el profesor Goddard inora'l principiu d'aición-reacción, pos fai falta poder reaccionar con dalgún elementu meyor que'l vacíu» (por que un cohete funcione correutamente).

En 1969, díes primero que l'Apollo aterrizara na Lluna, el periódicu publicó esta nota: «Los afayos d'Isaac Newton nel sieglu XVII fueron confirmaos. Demostróse qu'un cohete puede funcionar tantu nel vacíu como na atmósfera. El Times llamenta l'error».

Otru fechu importante foi'l discutiniu que se produció tres l'incidente de la periodista Judith Miller implicada nel casu Plame. Judith Miller aseguró en dellos artículos publicaos a lo llargo de dos selmanes nel periódicu, la compra per parte d'Iraq d'uraniu arriquecíu pal so programa nuclear. Esta información foi reconocida como equivocada al comprobar con posterioridá la falsedá de les sos fontes dando llugar al so despidu tres 28 años nel rotativu.

## Correición d'identidá
En payares de 2008, el *Times* beneficiar d'una xigantesca operación de "correición d'identidá", gracies al llabor del grupu vanguardista, The Yes Men. Mientres la operación, fueron distribuyíos más d'un millón d'exemplares d'un númberu especial de *The New York Times*, qu'anunciaba decenes de "noticies deseyaes", tales como'l fin de la guerra d'Iraq o la incorporación al preciu de los bienes del so verdaderu costu. L'especial foi distribuyíu per cientos de voluntarios en delles ciudaes d'Estaos Xuníos y nel so interior, la editorial del periódicu pidía perdón pel so habitual llinia informativa favorable a les grandes empreses.

## Ver tamién
* Edificiu New York Times

## Referencies

## Enllaces esternos

* Versión electrónica de ''The New York Times'' n'Internet (n'inglés)
* Historia oficial del ''The New York Times'' (n'inglés)
* WQXR, la emisora de radio del ''The New York Times'' (n'inglés)
* Analís cuantitativu de la posición del NYT nes eleiciones presidenciales de 2008 (n'inglés)