Llámpara de querosenu

Les **llámpares de querosenu**, tamién conocíes como **de parafina**, son dispositivos de llume a base de combustible líquidu, principalmente'l querosenu. Fueron oxetos bien útiles en tiempos en qu'entá nun se disponía d'enerxía llétrica, especialmente en zones rurales. La so forma ye variada y esistieron, col correr de los tiempos, distintos modelos que los sos diseños rellacionase cola aplicación y el llugar onde diben ser emplegaos.

Anguaño nun-y les considera demasiáu práutiques, pos esisten otros métodos de llume más modernos y eficaces pa llograr lluz; sicasí utilizase en casos d'emerxencia per falta de corriente llétrica, o en llugares onde ésta nun llega, como en zones rurales, despoblaes o de mal accesu.

## Historia
L'apaición de les primeres llámpares d'esti tipu remontase a la dómina en qu'empezó a usase comercialmente el petroleu (añu 1859). Presumese que'l primer fabricante foi Ignacy Łukasiewicz, un inventor polacu qu'afixo llámpares que d'antiguo funcionaben a base d'aceite de ballena que, hasta esa dómina, mediaos del sieglu XIX, yera'l principal combustible pa llámpares, material que foi dafechu sustituyíu pol querosenu, más llimpiu, baratu y seguro que l'anterior.

A finales del sieglu XIX, casi toles formes de llume esistentes dieron pasu a les llámpares llétriques incandescentes de manera xeneralizada. Sicasí, en delles zones rurales siguen emplegándose, de forma llindada, llámpares de querosenu o de gas incandescente.

## Tipos de llámpara
Poles sos carauterístiques funcionales conócense dos tipos de llámpares de querosenu, que'l so funcionamientu difier de forma bastante significativa. La más común denomínase *llámpara de* *llenzu* *o de* *mecha* (quinqué), ente que la otra funciona por aciu *[[gas]]* *de querosenu* producíu so alta presión.

### Llámpara de llenzu o mecha
El so funcionamientu ye senciellu. Lleva una carga de querosenu d'aproximao 1/2 a 1 llitru (según el tamañu de depósitu que tenga). En dichu depósitu ta somorguiáu l'estremu d'una mecha que se papa col combustible y l'otru estremu sale al esterior al traviés d'una ranura asitiada na tapa (xeneralmente a rosca) que cierra'l depósitu de combustible pela parte cimera del mesmu. Esta ranura tópase provista d'una cremallera que se remana por un pequeñu volante, pa dexar xubir o baxar el llenzu y asina regular la so parte espuesta al esterior (esto ye: el segmentu de mecha qu'entra en combustión) y poro, d'esta forma, afaer el tamañu de la llapada, y consecuentemente la mayor o menor cantidá de lluz a suministrar, evitando la producción de fumu. Como la mecha va foliándose, ye necesariu dir xubiéndola per mediu d'esti sistema por que se caltenga encendida. Lóxicamente, al cabu d'un tiempu d'usu la mecha termina quemándose totalmente, siendo necesariu reemplazala. Tien amás una cubierta de vidriu que lu protexe del vientu al empar que caltién la llapada firme y la lluz brilloso. Pa #encender, retírase momentáneamente felicidá cubierta.

Esti modelu entá sigue siendo utilizáu en zones rurales o en campamentos alloñaos de la urbanización, como ye'l casu por casu de los safaris en plena selva africana.

### Llámpara a gas de querosenu
Nesti otru tipu, de construcción más moderna, el depósitu de combustible ciérrase herméticamente, y tien un émbolu col cual bómbiase aire nel so interior produciendo elevada presión. Al abrir la válvula de camín, el keroseno a alta presión ye forzáu a travesar un pequeñu furu onde se descomprime y gasifica. Esti gas enllena una bolsita de tela d'amiantu, denominada camisa o buxía, que lo retién temporalmente pa producir la so ignición. Con esti tipu de llámpares llogra una lluz intenso y blanco, que toma mayores espacios y brinda un llume más potente.

Esta variante de llámpara de querosenu, muncho más eficaz que la de mecha, foi desenvuelta copiando y perfeccionando dalgunes de les carauterístiques del so modelu precedente; buscando utilizar con mayor rendimientu'l potencial de combustión del mentáu hidrocarburu, y tratando de llograr el máximu potencial llumínicu que fuera posible.

## Procuros
Pa un usu seguru d'estos artefautos, ye importante saber regular la presión que se-y aplica al tanque de combustible, y (teniendo en cuenta que dichu tanque tien una pequeña válvula a rosca pa descarga d'elevaes presiones que pudieren xenerase); tar sollerte por si hai que desallugar presión ante'l peligru de que pudiera esplotar y provocar un seriu accidente.

## Usu decorativu

Magar el llume foi siempres el fin primordial d'esti tipu de llámpares, fabricáronse modelos d'usu puramente decorativu. Solíen ser d'amenorgáu tamañu y baxu rendimientu, teniendo dacuando vidrios coloriaos pa realzar el so efeutu. Amás del querosenu, dalgunes d'estes llámpares faíen usu d'otros combustibles líquidos, como aceites o parafines.

## Referencies

## Enllaces esternos