Ciudaes d'Estaos Xuníos

La cultura d'Estaos Xuníos encontar nes **[[ciudá|ciudaes]]** y el paisaxe urbano (en particular los barrios de rascacielos) caltién un destacáu papel na cultura popular. 

Güei, la mayoría de la población d'Estaos Xuníos viven en ciudaes, y esti país asítiase nel tercer llugar mundial tocantes a población urbana, en valor absolutu. Más del 30% de la xente d'Estaos Xuníos vive nuna metrópolis de más de cinco millones d'habitantes. Estes aglomeraciones son recién y estructúrense en redes. El so pesu económicu ye considerable pal país. 

En xunetu de 2007, EE.XX. tenía 207 ciudaes de más de 100.000 habitantes —veanse en Ciudaes d'Estaos Xuníos por población— y cuntaba con 51 árees metropiltanas que superen el millón d'habitantes, de les que nueve superen los cinco millones.

Munches de les grandes ciudaes d'Estaos Xuníos, como les del restu de países, conocen dificultaes venceyaes a la inmigración, a los cambeos sociales y a la globalización.

La ciudá d'Estaos Xuníos tien 13estaos 
La bandera d'Estaos Xuníos tien 50 estrelles blanques 7 llinies coloraes y 6 llinies blanques

## Modelu de la ciudá d'Estaos Xuníos

### Trazaos
La disposición más frecuente de los centros urbanos d'Estaos Xuníos ye'l planu en damero. Sicasí, esti planu puede variar en función de la configuración del llugar (p.ej. Boston), de la historia de la ciudá (Washington&nbsp;D.&nbsp;C.), etc. El planu en tableru nun ye nin una novedá nin una esceición na dómina moderna: les ciudaes antigües (Alexandría, Pompeya) o medievales (les bastides) aplicaben yá esta organización y otres ciudaes del continente americanu adoptar nos sieglos XVII y XVIII. El planu ortogonal respuende a les esixencies de rapidez y de racionalización del espaciu.

**Dellos exemplos de planos** 

Archivu:L'Enfant plan.svg|Plano deWashington D.C.
Archivu:1879 Lower Manhattan map.jpg|Manhattan (sur) (1879)
Archivu:New Orleans MKL Bd. 12 1890 (128865785).jpg|Nueva Orleans (1890)
Archivu:Cleveland map 1904.jpg|Cleveland, 1904



### Organización y descripción de los barrios

Les grandes ciudaes d'Estaos Xuníos tienen una estructura y una organización similar, que sigue un modelu concéntricu:

#### El centru de negocios
* Nel centru atopa'l **[[CBD]]** (*Central Business District* o centru de negocios): la trama de les cais forma un planu ortogonal o en damero. Cada cuadriláteru formáu pola interseición de les cais constitúi un bloque o mazana. La mayoría de les cais lleva un númberu y una orientación (exemplu: 33ª Calle Norte: *33rd Street North*). Sicasí, numberoses cais lleven nomes de tipu xeográficu o históricu (Columbus Street en San Francisco, Broadway en Nueva York, etc).

El centru de negocios o centru financieru ye una importante concentración de rascacielos qu'alluguen oficines, alministraciones, hoteles, tiendes... En Nueva York, esisten dos CBD: *Downtown* y *Midtown*. Pela nueche, col zarru de les oficines, el CBD queda ermu.

#### Los barrios entemedios
Atópense en redol al CBD y tán constituyíos por inmuebles relativamente antiguos y pocu elevaos, fábriques y almacenes. Estrémense dellos tipos:
* Árees industriales
* Almacenes tresformaos en *[[loft]]s* y en galeríes d'arte 
* Barrios marxinales y guetos
* Hábitat

#### La periferia

* Descripción: los suburbios residenciales (*suburbs*) estender pola periferia y alluguen a les clases medies. L'hábitat ta polo xeneral urbanizáu y la densidá ye más bien baxa (exurbanización). Equí tamién s'alcuentren servicios, centros comerciales, industries de teunoloxía punta y parques.
* Les causes de la espansión urbana: les periferies estender en desterciu del espaciu rural, gracies a les infraestructures viarias. Esti enclín esplicar pola crecedera demográfica que conoz Estaos Xuníos. Al contrariu qu'Europa, la parte occidental del país ufierta espacios pocu poblaos que garanticen reserves d'espaciu de baxu costu pal desenvolvimientu urbanu. Les empreses establecer na periferia pa beneficiase de los arriendos y de los costos hipotecarios, menos elevaos que si s'alcontraren nel centru.
* Les ciudaes que más s'espandieron ente 1970 y 1990 fueron Houston, Atlanta, Phoenix y Washington&nbsp;D.&nbsp;C..

Les ciudaes de Nueva York y Los Angeles escapen, en parte, a esti modelu, porque cunten con dellos centros de negocios (Midtown Manhattan y Financial District nel casu de Nueva York).

### Tipos de ciudaes d'Estaos Xuníos
Funcionalmente, nos Estaos Xuníos hai munchos tipos de ciudaes, siendo los más destacaos los siguientes:
* industriales: de cutiu asitiaes nel *[[Manufacturing Belt]]*; exemplos: Detroit
* portuaries: Nueva York, Chicago, Long Beach
* alministratives: les capitales de los estaos federaossobremanera les que nun son les más poblaes del estáu; exemplu: Sacramento.
* universitaries: Cambridge, na aglomeración de Boston, ye la más antigua. En California, les ciudaes de Berkeley, Stanford y Palo Alto beneficiar de la presencia de millares d'estudiantes. La orientación científica d'estes universidaes induz en paralelu actividaes d'altu nivel teunolóxicu (Silicon Valley, Route 128, etc.)
* de xuegu: Atlantic City, Las Vegas, Reno
* turístiques: Nueva York, Miami, San Francisco, Nueva Orleans, Los Angeles

## Problemática actual

### Les ciudaes d'Estaos Xuníos y la globalización
* El Tratáu de Llibre Comerciu d'América del Norte provocó la crecedera de les ciudaes ximielgues na frontera ente Estaos Xuníos y Méxicu.

### ¿Una crisis urbana?
Na cultura d'Estaos Xuníos, la ciudá ta considerada dende hai enforma tiempu como un llugar onde se concentren tolos males de la sociedá. Inspiráu poles idees de Rousseau, Thomas Jefferson suañaba con una sociedá de pequeños terratenientes llibres ya iguales. Nel sieglu XIX, la corriente transcendantalista, trayida por Ralph Waldo Emerson, Henry David Thoreau o Nathaniel Hawthorne, apondera la naturaleza.

Les ciudaes d'Estaos Xuníos enfrentar a numberosos desafíos:

* la degradación de los equipamientos urbanos, sobremanera nes ciudaes del Rust Belt, afeutaes pola desindustrialización.
* la insuficiencia de los equipamientos nes ciudaes de fuerte crecedera del Sun Belt.
* la crisis financiera provocada pola xubida de los gastos (presupuestos sociales, salarios de los funcionarios municipales) y la falta de financiamientu.
* la crisis de los centros de les ciudaes, que vieron una crecedera de la criminalidad y el empobrecimiento, y la migración de los comercios pela rodiada.

Sicasí, delles ciudaes probaron remedios parciales: les polítiques d'austeridá dexaron reequilibrar los fondos municipales.

* En Nueva York, como nel restu d'Estaos Xuníos, la criminalidad y la delincuencia menguaron dende empiezos de los años 1990. Esti ésitu vien de la xestión del alcalde de la ciudá, Rudolph Giuliani, ente 1993 y 1998. Mientres esti periodu, el númberu d'homicidios al añu estremóse ente más de trés. Estos resultaos son la consecuencia de:
** la "tolerancia cero", 
** una represión más fuerte, 
** la baxada del paro, 
** la rehabilitación de los barrios del norte de Manhattan, por casu Harlem, 
** la omnipresencia de la policía y la integración de les minoríes étniques nes fuercies del orde, 
** un trabayu alcordáu de les diverses instituciones municipalessobremanera de les escueles.

### Revitalización de los centros
Dende los años 1980-1990, los conceyos, ayudaes por inversiones privaes, intenten revitalizar los centros de les ciudaes d'Estaos Xuníos. Los medios d'esta política son numberosos: rehabilítense y anueven ciertos sectores (Nueva York). Los frentes de mar (o de llagu) reconvertir en zones turístiques (con museos, acuarios, tiendes) y d'ociu en Boston, San Francisco, Chicago.

Estos proyeutos son-yos encamentaos a arquiteutos prestixosos, col fin de da-yos una sonadía internacional: Richard Meier (Broad Arts Center del UCLA), Renzo Piano (Los Angeles County Museum of Art), César Pelli (Pacific Design Center), Jacques Herzog y Pierre de Meuron (Muséu De Young de San Francisco)... La renovación de los barrios centrales acarreta un fenómenu de xentrificación que se manifiesta por un aumentu de los ingresos medios de los habitantes y un descensu de la inseguridá.

El dinamismu del centru urbanu d'Estaos Xuníos manifiéstase tamién pola construcción de nuevos rascacielos en Nueva York (World Trade Center), en Chicago (la Chicago Spire en 2010 va midir 609 metros d'altor) o en Miami (el Empire World Tower, de 366 metros d'altor, previstu pa 2010).

### La crecedera urbana
 



La crecedera demográfica de ciertes ciudaes, na so mayoría asitiaes nel *[[Sun Belt]]*, ye particularmente espectacular: ye'l casu de Las Vegas, Phoenix, etc. (Fonte: Oficina del Censu de los Estaos Xuníos)

### Problemes venceyaos a la espansión urbana (''urban sprawl'')
La espansión urbana acarreta l'apaición de megalópolis: identifícase claramente la del Nordeste, el *[[BosWash]]*. Tán en víes de formación otres megalópolis, en California y na rexón de los Grandes Llagos. La estensión del espaciu urbanu ye posible gracies al usu del automóvil, lo que plantega un ciertu númberu de problemes:

* amenaza al mediu natural;
* desapaición del espaciu rural;
* contaminación atmosférica debida a les emisiones los automóviles;
* saturación de les autopistes nes hores punta;
* desvitalización de los centros de les ciudaes, que se ven apostraos a la función alministrativa y política.

## La rede urbana

### Definiciones
Los criterios pa definir los espacios urbanos son bien complexos. N'inglés, según el tamañu y la naturaleza de la entidá, utilícense distintos vocablos:

* *city*, una gran ciudá;
* *town*, una ciudá pequeña o mediana. La pallabra *town* úsase tamién pa designar a les ciudaes pantasmes (*Ghost Towns*), les *new towns* (ciudaes nueves) de los años 1960 y los barrios de negocios de les grandes ciudaes (*downtown*).
* a nivel llocal, el distritu (*borough*), cuantimás en Nueva York;
* finalmente la pallabra *village* emplegar p'aldegues y agrupaciones rurales.

Téunicamente, dende'l puntu de vista demográficu, dende 1900, una ciudá d'Estaos Xuníos debe de cuntar con más de 2.500 habitantes. Amás, les zones urbanes de referencia camudaron delles vegaes de nome a lo llargo del sieglu XX. Pa faelo más simple, güei el territoriu d'Estaos Xuníos componer d'árees metropolitanes (MSA y CMSA) y d'árees non metropolitanes (*nonmetropolitan areas* n'inglés).

:

Les principales carauterístiques de les árees metropolitanes son:
* Los trés principales metrópolis son Nueva York, Chicago y Los Angeles.
* Hai tres tipos de redes urbanes, según el grau de desenvolvimientu:
** rede xerarquizada y completa: nordeste, mediu oeste, sureste del Atlánticu, California;
** rede incompleta y ensin xerarquía: centru oeste, noroeste, Texas;
** rexones pocu urbanizaes, con un solu centru o ensin grandes ciudaes: los Montes Peñascosos, Montana, Alaska
* La urbanización del país nun escapa a la litoralización;

La rede urbana d'Estaos Xuníos tenía, según les estimaciones pal 1 de xunetu de 2007 de la Oficina del Censu d'EE.XX., 269 ciudaes con más de 100.000 habitantes (Veanse en Ciudaes d'Estaos Xuníos por población). Les 25 zones metropolitanes más poblaes recoyer na siguiente Tabla. (Puesto que al considerar les árees metropolitanes empléguense dacuando otros criterios más amplios, tamién s'inclúin na Tabla les 10 mayores árees metropolitanes según Populationdata.net (2006).)

### Principales redes urbanes d'Estaos Xuníos

## Notes

## Referencies

## Bibliografía
* Sophie Body-Gendrot, *Les villes américaines*, París, Hachette Supérieur, 1997, ISBN 201145218X
* Gérald Billard, *Citoyenneté, planification et gouvernement urbain aux États-Unis*, París, L'Harmattan, 1999
* Antoine Bailly, *Ville et société aux États-Unis*
* Michel Goussot, *Les grandes villes américaines*, París, Armand Colin, col. «Géographie», 2000, p. 192.
* Catherine Pouzolet, *New York, New York, espace, pouvoir, citoyenneté dans une ville-monde*, París, Éditions Belin, 2000, p. 348.
* Jacques Donzelot, *Faire société: la politique de la ville aux États-Unis et en France*, París, Le Seuil, 2003, ISBN 202057327X 
* Collectif, « La question métropolitaine aux États-Unis », en *L'information géographique*, Volume 69 (4/2005), París, Armand Colin, 2006, ISBN 2200920431 
* Collectif, « les États-Unis: un modèle urbain ? », en *Espaces et sociétés*, n° 107, 2001, París, ediciones L'Harmattan, 2002, ISBN 2747526569 
* Cynthia Ghorra-Gobin, *Les États-Unis: espace, environnement, société, ville*, París, Nathan Université, 2006, ISBN 2091900907
* Cynthia Ghorra-Gobin, *Villes et société urbaine aux États-Unis*, París, Armand Colin, 2003, ISBN 2200264062
* Cynthia Ghorra-Gobin, *La ville américaine: espace et société*, París, Nathan Université, 1999, ISBN 2091910163
* Chrystel Alvergne, Daniel Latouche, « Le système urbain nord-américain à l'heure de la «nouvelle économie », en *Mappemonde* n°2, 2003.

## Enllaces esternos