Jacksonville (Florida)

**Jacksonville** ye una ciudá del estáu norteamericanu de Florida. Ye la ciudá más poblada del estáu, y tamién la mayor por estensión de tol territoriu continental d'Estaos Xuníos dende que s'axuntó col condáu de Duval en 1968 pa formar una ciudá-condáu consolidada. La so población, de 836.507 habitantes (U.S. Census Bureau, estimación pal 2012), fai d'ella la más populosa de tol sureste del país y la decimosegunda mayor de los Estaos Xuníos. Ye centru d'un área metropolitana que tenía, en 2015, 1.449.481 habitantes. Asítiase a la vera del ríu Saint Johns, a unos 550 km al norte de Miami y a unos 40 km de la llende col estáu de Georgia.

L'área qu'ocupa la ciudá taba habitada, primero de que los europeos aportaren a América, pol pueblu Timucua. En 1564 establecióse na zona la colonia Francia|francesa de Fort Caroline, ún de los primeros asentamientos europeos nos actuales Estaos Xuníos. Dempués, na época de dominiu británicu, l'asentamientu creció alredor del puntu más estrechu del ríu Saint Johns, que yera per aú cruciaba'l ganáu; esi llugar nomábenlu *Wacca Pilatka* (vadu de les vaques) los seminoles y Cowford los ingleses. En 1822, un añu dempués de qu'España perdiera Florida a manes de los Estaos Xuníos, creóse una ciudá que recibió'l so nome pa honrar a Andrew Jackson, primer gobernador militar del territoriu de Florida y séptimu presidente de los Estaos Xuníos.

L'ameyoramientu que se-y fizo al puertu a finales del sieglu XIX fizo de la ciudá un centru perimportante de tráficu naval, tanto civil como militar. Abelluga dos bases de la Marina d'Estaos Xuníos y el tercer puertu mayor de Florida. La so economía tien como pilares principales la industria loxística, pero tamién los sectores de la banca, los seguros y la salú. Ye perimportante tamién el turismu, mui venceyáu a la práutica del golf. Los sos habitantes son conocíos como *jacksonvillians* o *jaxons*.

## Xeografía

Jacksonville allúgase na esquina nororiental de Florida, na zona conocida como First Coast, un garapiellu de condaos (Duval, Baker, Clay, Nassau y St. Johns) que formen la so área metropolitana. Ta a la vera del ríu Saint Johns, espardiéndose per dambes orielles, y a pocos quilómetros del océanu Atlánticu. Tien una estensión de 2,264 km² y ye, como tol estáu, una estensión llana con un altor máximu de 12,2 m sobro'l nivel de la mar.

La ciudá abarca, pola so gran estensión, más de 500 barrios. Ente ellos destaquen Downtown Jacksonville y los barrios qu'arrodien a esti: LaVilla, Brooklyn, Riverside, Avondale, Springfield, Eastside, San Marco... Pela so banda, l'area metropolitana sodivídese tradicionalmente en delles fasteres: Northside, Westside, Southside y Arlington, amás de les ciudaes costeres conocíes como Jacksonville Beaches. Toles poblaciones d'esti territoriu, sacante la ciudá de Baldwin y trés de les que formen parte de les Jacksonville Beaches (Atlantic Beach, Neptune Beach y Jacksonville Beach), son gobernaes pel alcalde de la ciudá y yá nun tienen instituciones de gobiernu propies. Rescamplen, pol so valir históricu, cuatro barriaes de la ciudá que tienen la consideración de distritos históricos y formen parte del rexistru nacional de llugares históricos: Avondale, Ortega, Springfield y Riverside.

Nel so ''skyline'' rescampla, como l'edificiu más altu, Bank of America Tower, de 188 m d'altor y 42 pisos d'altu y construyíu, col nome de Barnett Center, en 1990. Sicasí, l'edificiu más reconocible ye'l Wells Fargo Center, un edificiu de 163 m d'altor y 37 pisos construyíu en 1974 y inconfundible pola so base con forma de campana. El tercer y cuartu edificiu mayores de la ciudá son l'Everbank Center (136 m d'altor y 32 pisos, construyíu en 1983) y el The Peninsula at St. Johns Center (133 m d'altor y 36 pisos, construyíu en 2008). Completa el quintetu d'edificios más altos de la ciudá la Riverplace Tower, que foi dende la so construcción en 1967 hasta 2002 l'edificiu más altu fecho con hormigón prefabricáu del mundo. Tien un altor de 132 m y 28 pisos, que se soporten namái pol armazón esterior d'hormigón.


Archivu:Bank of America Tower Jacksonville.png|Bank of America Tower (1990)
Archivu:WellsFargoJaxFL.JPG|Wells Fargo Center (1974)
Archivu:JacksonvilleAT&TBldg-Feb2010.JPG|EverBank Center (1983)
Archivu:Jacksonville Riverplace Tower and The Peninsula Digon3.jpg|The Peninsula at St. Johns Center (2008)
Archivu:Riverplace Tower in Jacksonville.jpg|Riverplace Tower (1967)



## Demografía
Jacksonville ye la ciudá más poblada de Florida, y la decimosegunda con más población de los Estaos Xuníos. Según el censu d'Estaos Xuníos, en 2010 vivíen nella 821.784 persones, agrupaes en 366.273 unidaes familiares. Un 55,1% d'ellos yeren de raza blanca, un 30,7% afroamericanos, un 7,7% llatinos y un 4,3% asiáticoamericanos. La ciudá tien la comunidá de ciudadanos d'orixe filipín mayor del país, con 25.033 persones nel so área metropolitana. Munchos d'ellos asentáronse na zona dempués de tener servío como soldaos na marina d'Estaos Xuníos. 

No que cinca a la so pirámide poblacional, nel añu 2000 había un 26,7% d'habitantes con menos de 18 años, un 42% con edaes ente 18-44 años, un 21% con edaes ente 45-64, y un 10,3% de persones mayores de 65 años. La mediana d'edá yera de 32 años. L'ingresu añal mediu per cápita yera de 20.337 dólares, con un 12,2% de la población viviendo na probitú.

### Relixón
El grupu relixosu más numberosu de la ciudá ye'l de los protestantes; alredor de mediu millón de persones pertenecen a dalguna de les 1.200 congregaciones de distintu credu que hai na ciudá. Ente los edificos nos qu'oficien los sos cultos rescamplen el de la Bethel Baptist Institutional Church, construyíu en 1904 y incluyíu nel rexistru nacional d'edificios históricos, y la catedral de Saint John, sede de la diócesis de la Ilesia episcopaliana de Florida, inauguráu en 1906. La segunda confesión pol númberu de prauticantes ye'l catolicismu, con alredor de 133.000 fieles nel área metropolitana. Rescampla, pola so importancia arquitectónica, la basílica de la Inmaculada Concepción, construyida en 1910 y incluyida tamién nel rexistru nacional d'edificios históricos. Hai tamién, na ciudá, más de 2.500 cristianos ortodoxos, y congregaciones menores de les diverses ilesies orientales, católiques y ortodoxes. Les otres relixones del tueru xudeucristianu con presencia bultable na ciudá son los mormones (cásique 15.000 fieles) y los xudaísmu|xudíos, más de 6.000.

Aparte d'ellos, hai más de 8.500 musulmanes, que recen nes siete mezquites de la ciudá, y tamién unos 4.500 hinduistes, 3.500 budistes y 650 fieles de la fe Bahá'í.

## Historia

### Fundación y espoxigue de la ciudá
La zona qu'anguaño ocupa la ciudá yera'l territoriu de los timucua dende enantes del añu 2000 e.C.. Los primeros visitantes europeos qu'aportaron a la zona fueron un grupu d'hugonotes franceses dirixíos por René de Laudonniere, qu'entraron pela desembocadura del ríu Saint Johs arriba en 1562. Ellí fundaron, al norte del actual Downtown Jacksonville, l'asentamientu de Fort Caroline, que foi capturáu polos españoles en 1565. Na conquista causaron una gran masacre: mataron a tolos soldaos hugonotes (protestantes), y namái perdonaron la vida a los civiles que se convirtieron al catolicismu. 

Dempués de 300 años de llucha ente España, Francia y Gran Bretaña, Florida convirtióse nún territoriu de los Estaos Xuníos en 1821. Esi mesmu añu el plantador Isaiah D. Hart mudose a Cowford, nel pasu más estrechu del ríu St. Johns, que yera'l llugar nel que se cruciaba en barcu al ganáu d'una oriella del ríu pa la otra. Ellí planeó al añu siguiente la construcción d'una ciudá, que nomó Jacksonville n'honor del xeneral Andrew Jackson, d'aquella gobernador militar de la Florida y dempués presidente de los Estaos Xuníos. La pequeña comunidá organizóse políticamente y escoyó'l so primer alcalde en 1832. En 1845 Florida convirtióse nún estáu. Pa 1859, añu nel que Jacksonville convirtióse nuna ciudá, teníase convertío nel mayor puertu del estáu, dende'l que s'esportaba mayormente madera y algodón.

### Jacksonville demientres la segunda metá del sieglu XIX
Jacksonville nun formaba parte de la confederación demientres la Guerra de Secesión (1861-65). Sicasí, los dos contendientes llucharon pol so territoriu, y foi ocupada cuatro veces pol exércitu de la Xunión. Dempués de la batalla de Olustee, desarrollada na ciudá, los soldaos de la Xunión firíos foron llevaos a les cases y les ilesies de la ciudá, dalgunes de les cuales convirtiéronse n'hospitales militares. Les tropes xunionistes destruyeron la ciudá, pero foi reconstruyida bien ceo.

Dempués de finar la guerra la ciudá tenía una población de 7.500 habitantes, y yá d'aquella recibía más de 75.000 turistes al añu. Na década de 1870, col desarrollu de les industries de la madera y la construcción naval, la ciudá creció enforma. El desarrollu d'un sistema de ferrocarril fizo que, igual que notres zones costeres de Florida, entamara la creación de ciudaes na fachada costera. Un grupu d'empresarios entamó la construcción d'una llinia ferroviaria que xunía la ciudá coles playes asitiaes al este d'ella, lo que fizo que se desarrollara la construcción de hoteles de luxu y medrara la población de les ciudaes conocíes anguaño conxuntamente como Jacksonville Beaches. En 1888 abriose la primer llinia direuta de ferrocarril que conectaba la ciudá col norte del país, el mesmu añu nel qu'una epidemia de fiebre amarilla qu'azotó la ciudá mató a 427 persones.

### Sieglu XX
El sieglu entamó de mala manera na ciudá, que pa 1900 tenía cerca de 30.000 habitantes. En 1901 un gran fueu (*The Great Fire*) devastó la ciudá, destruyendo 2.400 edificios, matando a siete persones y dexando a 10.000 ensin casa, y causando daños por valor de 15 millones de dólares de la época. La ciudá, sicasí, foi reconstruyida bien ceo, y pa 1920 tenía yá 91.000 habitantes. Foi la época de la instalación na ciudá de la industria cinematográfica. El primer estudiu abrió les sos puertes en 1908, llamáu a la ciudá pol so clima templáu y el baxu preciu de los solares y polos baxos salarios. A esti-y siguieron otros, que ficieron de la ciudá, hasta que a entamos de la década de 1920 se treslladaron a California, un centru importante de la nueva industria del cine. Foi'l fin de la edá dorada de la nomada e la que fora conocida como capital mundial invernal del cine (*Winter Film Capital of the World*), na qu'hebo na ciudá más de 30 estudios cinematográficos. Queda, n'alcordanza d'esi tiempu, el muséu del cine mudu Norman Studios, asitiáu no que foron les instalaciones de los estudios homónimos.

Pa 1940 la ciudá tenía yá 173.000 habitantes, y foi entonces cuando entamó la construcción de la base naval de Mayport y de dos bases aérees. Na década siguiente Jacksonville perdió población por culpa del fenómenu del *[[dispersión urbana|sprawl]]*, qu'amenorgó la población de la ciudá a la vez que fizo medrar la del condáu de Duval, que la arrodiaba. En 1968 producióse la xuntura alministrativa de les dos entidaes, lo que fizo xubir a Jacksonville del puestu sesenta y ún al décimu segundu ente les ciudaes d'Estaos Xuníos más poblaes. Nesa década y la siguiente los esfuercios de la ciudá orientáronse a la diversificación económica y al desarrollu de les sos instalaciones portuaries. La tresformación del so downtown traxo a la ciudá nuevos sectores económicos, como'l bancariu y el de los seguros, que tienen gran puxu nel entamu del sieglu XXI. La ciudá desarrollose tamién nuna direición nueva cuando se-y concedió una franquicia na lliga profesional de fútbol americanu (National Football League) en 1993. Los Jacksonville Jaguars atraen a la ciudá, nos díes de partíu, a miles d'aficionaos que revitalicen la vida del comerciu del downtown. El cumal d'esa rellación de la ciudá col deporte d'élite algamóse en febreru de 2005, cuando la ciudá acoyó la final de la lliga de fútbol americanu (la *Super Bowl*), convirtiéndose na ciudá más pequeña de les que la tenía agospiao de magar.

## Gobiernu municipal

Les peculiaridaes alministratives de la ciudá deriven del so calter de ciudá-condáu consolidada. Esti procesu eliminó los poderes executivu y llexislativu de la ciudá y el condáu, y sustituyolos respeutivamente poles figures del alcalde de la ciudá (*Mayor of Jacksonville*) y el conseyu municipal (*City Council of the City of Jacksonville*), que son elixíos polos votantes tanto de la ciudá como de la zona suburbana y rural de la entidá consolidada. La ciudá usa, como forma de gobiernu municipal, la nomada *Mayor-council government*, que da el gobiernu a un conseyu y un alcalde escoyíos n'eleiciones diferentes. Específicamente, Jacksonville gobiérnase siguiendo'l modelu nomáu *Strong-Mayor form*. Nelli l'alcalde ye'l xefe executivu y alministrativu de la ciudá, y tien poderes amplios y bien definíos, con poder de vetu sobro toles resoluciones y ordenances ellaboraes pol conseyu municipal y la capacidá de nombrar y destituir a los xefes de la mayoría de los departamentos municipales. El territoriu de la ciudá ta dividío en 14 distritos d'igual población, caún de los que ta representáu por un miembru nel conseyu. Hai, amás, otros cinco miembros que representen a tolos distritos en conxuntu. Los 19 miembros son elixíos cada cuatro años, y tamién lo ye l'alcalde nuna votación aparte.

La ciudá y el condáu teníen, históricamente, cuerpos de policía separtaos que, como parte del procesu de consolidación alministrativa, foron amestaos en 1968 na Jacksonville Sheriff's Office, dirixida por un xérif elixíu pola población. Munches otres axencies paraleles de la ciudá y el condáu fundiéronse nuna única, magar que dalgunes d'elles, como l'autoridá educativa, caltienen una autonomía pergrande, y otres (autoridaes portuaria, aeroportuaria y de tresporte, autoridá llétrica) respuenden namái nominalmente ente l'autoridá consolidada.

## Economía
L'allugamientu de la ciudá, na desembocadura del ríu Saint Johns y a perpoca distancia del océanu Atlánticu, tien sío la clave del so desarrollu económicu. Jacksonville tien el mayor puertu d'agües profundes (con 38 pies, unos 11,60 m, de fondura máxima) del sur de la fastera atlántica del país, y ye'l principal centru de distribución del estáu de Florida amás d'ún de los principales puertos d'entrada d'automóviles importaos nel país. Ye la sede de Southeast Toyota, el mayor distribuidor d'esta marca nos Estaos Xuníos, y del centru de distribución de General Motors pa Florida, Carolina del Sur y Georgia. Sicasí, la fuercia de la ciudá ta tamién na gran diversificación de la so actividá económica. Antaño un centru importante de la industria lláctea, anguaño en decadencia, el pesu de la economía recái nel entamu del sieglu XXI nes actividaes loxístiques, los servicios financieros y de seguros, la bioteunoloxía...

No que cinca al so calter de centru loxísticu de primer orde, la ciudá, amás del puertu, tien un aeropuertu internacional (Jacksonville International Airport) pel que pasaron más de cinco millones y mediu de persones en 2009, y dos aeropuertos menores p'aviones de menor envergadura, los de Craig y Herlong. Hai tamién dos empreses de tresporte de mercancíes per ferrocarril, y la ciudá ye un ñudu de carreteres nel que s'axunten siete autopistes interestatales. Al traviés de toos esos medios aporten a la ciudá la madera (en brutu y en pulpa), el papel y los fosfatos, que son les mercancíes más esportaes al traviés del so puertu. Les principales importaciones son les d'automóviles y café. Otru sector perdinámicu de la economía de la ciudá ye'l turismu. En 2008 la ciudá recibió 2,8 millones de visitantes, a los qu'atendieron los 43.000 trabayadores venceyaos a esti sector na ciudá (10% del total d'emplegaos). El impautu económicu d'esta actividá estimose en 1.600 millones de dólares.

La ciudá tien tamién una importante presencia d'instalaciones militares, que son el mayor emplegador de la ciudá y aporten a la so economía unos 6.100 millones de dólares al añu. Namái Norfolk (Virxinia) y San Diego (California) tienen acueyen a más miembros de la marina d'Estaos Xuníos nes sos llendes. Los marinos de Jacksonville repártense ente la base de submarinos de Kings Bay, asitiada a pocos quilómetros de la ciudá, la base naval de Mayport y l'aeropuertu militar de Jacksonville. La base naval tien ún de los puertos mayores del país, capaz d'acomodar a 34 barcos, y tien una pista d'aterrizaxe de 2.400 m de llonxitú. Foi, hasta 2007, la base del portaviones John F. Kennedy. L'aeropuertu, pela so banda, tien 23.000 emplegaos civiles y militares, y ye la base de 35 escuadrones aéreos y tien, amás un centru d'entrenamientu de pilotos, talleres, un hospital naval y otres instalaciones menores.

## Referencies

## Enllaces esternos
*  Páxina web oficial del gobiernu de la ciudá
*  Páxina web turística oficial de la ciudá
*  Páxina web de la sociedá histórica de Jacksonville
*  Páxina web oficial de los Jacksonville Jaguars
*  Páxina web del muséu del cine mudu Norman Studios