Aeropuertu Internacional de Phoenix-Sky Harbor

L**'Aeropuertu Internacional de Phoenix-Sky Harbor**   ye un aeropuertu públicu conxuntu civil-militar asitiáu a 4.8 quilómetros (3 milles) al sureste del distritu financieru de la ciudá de Phoenix, nel Condáu de Maricopa, Arizona, Estaos Xuníos. Ye l'aeropuertu más grande y allegáu d'Arizona, y atópase ente los aeropuertos comerciales más grandes d'Estaos Xuníos.
 
En 2015, l'aeropuertu atendió a 44,006,205 de pasaxeros, una medría del 4.5% respectu al añu pasáu faciéndolo'l 11 más ocupáu n'Estaos Xuníos y el númberu 29 a nivel mundial. L'aeropuertu remana alredor de 1,200 operaciones al día, xunto con 100,000 pasaxeros y más de 800 tonelaes de carga. Los rexistros de l'Alministración Federal d'Aviación (FAA), amuesen que nel aeropuertu hubo 20,169,926 embarques comerciales de pasaxeros nel añu natural de 2012 y 20,211,799 embarques en 2011.
 
L'aeropuertu sirve como un centru de conexones d'American Airlines y ye'l quintu más grande y principal centru de conexones occidental de la llinia aérea con más de 77 destinos a cuatro países. American opera'l 54% de tolos pasaxeros dende PHX, siendo l'aereollinia más grande nel aeropuertu. El Sky Harbor tamién sirve como una de les ciudaes focu más grandes de Southwest Airlines con 180 salíes diaries a 50 ciudaes.

## Información
El Sky Harbor lleva operando col so actual nome dende 1935, cuando foi mercáu pela ciudá de Phoenix. Nos años 50 yera utilizáu por cuatro compañíes aérees. L'aeropuertu foi'l principal centru de conexones d'US Airways, y agora ye un importante centru de conexones d'American Airlines, ye'l tercer mayor centru de conexones de Great Lakes Airlines y ye amás el tercer mayor puntu de salíes de Southwest Airlines, el segundu operador más grande del aeropuertu. Desque empezó a operar en 1982, Southwest creció hasta prindar más del 34 per cientu del mercáu. Dende 1990, el tráficu de Southwest dende PHX amontóse en más del 352%.
American Airlines y Southwest Airlines anguaño comparten la terminal 4 del Sky Harbor, que remana aproximao'l 75% del tráficu del aeropuertu.

L'aeropuertu creció tan rápido que Phoenix ta en procesu d'utilizar l'Aeropuertu Williams Gateway en Mesa como aeropuertu secundariu.

Por cuenta de los consistentes patrones de vientu de Phoenix, el Sky Harbor ye unu de los aeropuertos más grandes con toles pistes d'aterrizaxe operando paralelamente.

L'área d'aviones privaos del Sky Harbor sirve como unu de los ocho centros de l'aereollinia d'evacuación médica Air Evac.

## Torre de Control
L'actual torre de control de 99 metros d'altor empezó les sos operaciones el 14 de xineru del 2007. La torre allugar al este del aparcamientu de la terminal 3 y tamién alluga'l Centru de Control Terminal (TRACON) de Phoenix. Esta ye la cuarta torre de control del Sky Harbor y atópase ente les torres de control más altes n'América del Norte.

## Terminales

L'aeropuertu cunta con 126 puertes p'aviones en trés terminales (2, 3, 4). L'alministración del aeropuertu estableció que la designación de la terminal 1 haise "retiráu", y que nun deseyaba volver numberar les otres terminales una y bones los pasaxeros yá taben familiarizaos colos númberos nel so llugar. Cuenta con conexón inalámbrica a internet gratuita en toles terminales.

### Terminal 2
La terminal 2 cuenta con 17 puertes (numberaes consecutivamente 1-15 y dos puertes con lletres adicionales C y D) y tres places d'aparcamientu. Foi diseñáu polos estudios d'arquiteutura de Phoenix de Weaver & Drover y Lescher y Mahoney y abrió les sos puertes en 1962. Esta terminal inclúi un mural del artista francu-estauxunidense Paul Coze. En payares de 2006, una sala d'Hospitalidá Militares y Veteranos, patrocináu pola Military and Veterans Commission de Phoenix, foi inaugurada na Terminal 2. Dende entós volvióse a poner a la terminal 4 como'l nuevu USU. Esti terminal foi oxetu de dos proyeutos de renovación. La primera completar en 1988. El segundu proyeutu, que costó $24 millones de dólares y foi diseñáu por DWL Architects + Planners, Inc., foi termináu en 2007.

Espérase que la terminal 2 se zarru dempués de la finalización de la espansión de la Sala Sur de la terminal 3. La espansión de la Sala Sur de la terminal 3 va sumar nueve puertes adicionales a la escampada, sustituyendo totalmente a la terminal 2.

### Terminal 3
La terminal 3 de 82.000 m², de $35 millones de dólares diseñada por DWL Architects + Planners, Inc., empezó a construyise en xineru de 1977 y abrió les sos puertes n'ochobre de 1979 y cuenta con 23 puertes, dixebraos en dos explanada por un edificiu central fora de la seguridá. Salar sur alluga les puertes 1-14 (puerta 3 faltante) y salar norte alluga les puertes 15-26 (les puertes 21 y 22 nun esisten). La terminal foi remocicada en 1997. El so únicu salón - Delta Crown Room Club - foi cerráu'l 30 d'abril de 2008.

Un futuru proyeutu de construcción y renovación de trés partes va combinar la terminal 2 y la terminal 3, y va actualizar les instalaciones. La primer parte va ampliar los controles de seguridá en dambos llaos de la terminal 3. La segunda parte va apurrir espaciu adicional pa la terminal 3 Norte, ampliando l'área de la cera, y dixebrando l'área de documentación y recoyida d'equipaxes, pasando la documentación pal segundu nivel de la terminal mientres s'amplía l'área de reclamu d'equipaxe nel primer nivel. La tercer parte va ser una nueva Terminal 3 Sur con una terminal llinial de 15 puertes. Esto va suspender toles operaciones de la terminal 2, yá que sería esaniciada. Espérase que'l proyeutu empiece en 2014 y va completase en 2020.

### Terminal 4 (Terminal Barry M. Goldwater)
La terminal 4, tamién diseñada por DWL Architects + Planners, Inc., foi inaugurada en 1990 y cuenta con 86 puertes, estremaos en siete sales d'espera satélites coneutaes dempués de seguridá. Los trés sales norte (puertes A1-A14, A17-A30, B1-B14 ) sirven los vuelos operaos por American Airlines y American Eagle. Salar nordés "B" inclúi les puertes internacionales coles instalaciones d'Aduanes y Control de Fronteres pa vuelos entrantes internacionales (B23-B28) que sirven a Air Canada Rouge, British Airways, Volaris, Westjet, American Airlines y American Eagle, les puertes B15-B22 sirven puramente a American Airlines y American Eagle. Los trés sales sur (puertes C1-C10, C11-C20, D1-D8) sirven a Southwest Airlines puramente. La terminal 4 remana cerca del 80% del tráficu nel aeropuertu.

La terminal 4 caltién la tema de l'arquiteutura brutalista del aeropuertu con un esterior de formigón y vigues de soporte inclinaes vistes nos niveles de tresporte terrestre.

La terminal cuenta con un mestu, pero bien eficiente diseñu. Empezando na parte inferior, el nivel 1 contién el reclamu d'equipaxe y tresporte terrestre pa los pasaxeros que lleguen según autobuses. El nivel 2 contién l'área de dexada de pasaxeros y mostradores de venta. El nivel 3 contién el Control de Seguridá, opciones de restoranes/tiendas de regalos y les terminales de pasaxeros dempués de seguridá. El nivel 3 tamién contién los accesos al PHX Sky Train (Tresporte hectométrico) que van direutamente a la estación de Sky Train. Los niveles 4 al 9 contienen aparcamientu accesible por ascensor. Pa faer esti diseñu eficiente, los vehículos pasen por una serie de ramples, curves y ramples n'espiral nel aparcamientu. Por casu, los pasaxeros salen al traviés de seguridá, por una escalera mecánica del nivel 3 al nivel 1, recueyen el so equipaxe, y salen al tresporte terrestre.

## Aereollinies y destinos
British Airways cuenta col únicu vuelu tresatlánticu del aeropuertu, con serviciu direutu a Londres-Heathrow, según l'únicu vuelu de pasaxeros nun Boeing 747 nel aeropuertu. America West, dalguna vegada operó los sos aviones Boeing 747 a Ḥawai y Xapón dende'l Sky Harbor, pero desque esto terminó'l serviciu a Heathrow ye l'únicu fora d'América del Norte, a pesar de qu'American y Hawaiian Airlines ufierten serviciu ensin escales fora de los Estaos Xuníos continentales a Ḥawai. American Airlines y Volaris ufierten serviciu ensin escales a ciudaes en Méxicu y American Airlines, Air Canada y WestJet ufierten serviciu direutu a partes de Canadá, ente qu'American y d'Alaska Airlines, ufierten serviciu direutu a partes d'Alaska. American Airlines tamién ufierta serviciu a Centroamérica.

Ente que Phoenix ye unu de los aeropuertos más activos del mundu, la falta de destinos internacionales dende Phoenix empecipió'l Programa de Marketing Desenvuelvo del serviciu aereu. El Departamentu d'Aviación ta ufiertando un programa de desarrollu de serviciu aereu internacional pa fomentar un nuevu serviciu aereu ente l'Aeropuertu Internacional de Phoenix-Sky Harbor(PHX) y destinos internacionales calificaos, non atendíos. Les aereollinies que llancen nuevu serviciu a la calificación, de mercaos internacionales non atendíes mientres el periodu del programa van ser elegibles pa reembolsos de marketing y les exenciones de cuotes d'aterrizaxe. El programa propuestu ta abiertu a toles compañíes aérees. Pa tener derechu a los fondos la llinia aérea tien de caltener siquier trés nuevos viaxes redondos selmanales mientres un añu consecutivu. va otorgar hasta $1 millón de dólares, en función de la frecuencia y del destín. Amás de les rutes intercontinentales, tamién van financiar aereollinies qu'aumenten o crean nuevos vuelos a destinos n'América del Norte como la Ciudá de Méxicu, Toronto y Boston, ente otros.

La estratexa empezó a dar los sos frutos cuando, el 22 de xunu de 2017, Condor anunció qu'empezaría a volar a Phoenix mientres 2018, marcando'l regresu d'una aereollinia alemana al Sky Harbor.

### Pasaxeros
**Nota:** Toes la llegaes internacionales son atendíes na Terminal 4, Sala B.

### Carga

### Destinos internacionales
Ufiértase serviciu a 22 destinos internacionales (10 estacionales), al cargu de 8 aereollinies.

### Destinos nacionales
Bríndase serviciu a 104 ciudaes dientro del país al cargu de 15 aereollinies.

## Estadístiques

### Rutes más transitaes

### Tráficu Añal

El Sky Harbor tien un permediu de 1,183 operaciones aérees el día.

Hai 69 aviones basaos nel Sky Harbor.

## Desarrollu del aeropuertu

### PHX Sky Train

* El nuevu Phoenix Sky Train ye un monovolume automatizado, al igual qu'otros aeropuertos, qu'en 2020, va tresportar los pasaxeros de Sky Harbor dende la estación de la cai 44 y la estación de Tren Llixeru Washington a la estación del Aparcamientu Económicu Este del Sky Harbor, al traviés de los trés terminales, y escontra el Centru d'Arriendu d'autos xustu al oeste del aeropuertu.
** La Fase 1 abrióse'l 8 d'abril de 2013 y estiéndese dende la estación de la cai 44 y la estación de Tren Llixeru Washington , a la estación del Aparcamientu Económicu Este y la terminal 4.
** La Fase 1A coneuta a los pasaxeros a la terminal 3 con una pasarela a la terminal 2. Fase 1A inauguróse'l 8 d'avientu de 2014.
** La Fase 2 va tresportar pasaxeros al Centru d'Arriendu d'autos. Nun s'espera que la segunda fase seya terminada antes de 2020.
* El Sky Harbor ye'l primer aeropuertu del mundu que tien un tren lo suficientemente alto como pa los aviones pasen per debaxo, sobre la cai de rodaxe R a 30 metros.

### Otros proyeutos
* El Sky Harbor empecipió "Plan de la Modernización de la terminal 3" de 3 pasos preve dar cabida a les aereollinies de la terminal 3, según a les de la terminal 2, que va ser baltada.
** El Paso 1 empezó n'abril de 2015, y va consolidar los dos controles de seguridá pequeños nun únicu y gran control de seguridá. Tamién s'inclúin nesti pasu mostradores adicionales, cintes d'equipaxe, meyores nel sistema de climatización y nuevos acabaos interiores y esteriores. Esta fase ta programada pa ser completada nel branu de 2016.
** El Paso 2 va baltar salar sur esistente y va ser reemplazada por una nuevu sala llinial de 15 puertes, y va dexar el zarru de la terminal 2.
** El Paso 3 va anovar salar norte, con nueves concesiones y nuevos acabaos interiores y esteriores.
* La pista d'aterrizaxe más meridional del Sky Harbor (7R/25L) foi fornida con trés nuevos dispositivos de seguridá n'ochobre de 2010:
** La instalación de lluces d'estáu de la pista alvierte a los pilotos de cruces peligrosu.
** Dos nueves salíes de pista.
** Una estensión del área de seguridá de la pista d'aterrizaxe nel casu de qu'un avión devase la pista.

* Espansión de la terminal 4
** La terminal 4 anguaño cunta con 7 sales d'espera, 4 nel llau norte, pero namái 3 nel llau sur. La terminal foi diseñada pa tener un total de 8 sales. La octava sala, que se va construyir xusto al oeste de la Sala D, ta previstu que se va construyir nun futuru próximu como se proyeuta cuando'l tráficu de pasaxeros creza nel Sky Harbor. La fecha de construcción nun foi anunciáu inda.

## Salones d'Aereollinies
* **Terminal 2**:
** United Club d'United Airlines
* **Terminal 4**:
** Admirals Club d'American Airlines **(3 allugamientos - Sales A1, A2 y B1)**
** Terraces Lounge de British Airways

## Transportación Terrestre
Un autobús gratuitu con serviciu les 24 hores coneuta toles terminales y l'aparcamientu Económicu Este. Los viaxeros pueden aportar al aparcamientu Económicu Este dende'l Sky Train PHX na Terminal 4.

La Ruta d'autobús 13 de Valley Metro llega a toles terminales del aeropuertu como enllaz col restu del sistema d'autobuses de Valley Metro. El Tren Llixeru de Phoenix tien una parada na estación cercana de Washington y la cai 44. Una pasarela en movimientu sobre la cai Washington dexa a los pasaxeros del tren llixeru llegar a la cercana estación del PHX Sky Train y depués llegar a les estaciones nel aparcamientu Económicu Este y la terminal 4. Les llinies d'autobuses 1 y 44 de Valley Metro sirven a la estación del PHX Sky Train en Washington y la cai 44 con una parada de la ruta 3 na esquina de la cai, cerca del tren llixeru.

Un númberu de taxis, limusinas y les empreses de tresporte ufierten serviciu ente cada terminal del aeropuertu, l'área metropolitana de Phoenix, y otres comunidaes en tol estáu.

## Accidentes ya Incidentes
* El 27 de xunu de 1969, N3150Y, un Cessna 182 Skylane, que volaba del Aeropuertu de Hawthorne d'Hawthorne, CA escontra'l Sky Harbor, cutió les llinies llétriques d'alta tensión al este del aeropuertu y estrellóse a les 10:48 hores, nel llechu del ríu Saláu al intentar aterrizar na pista 26R, dexando ensin lletricidá al aeropuertu y matando a les tres persones a bordu.

* El 28 d'agostu de 2002, el vuelu 794 de America West Airlines, una Airbus A320 salióse d'un llau de la pista d'aterrizaxe escontra la tierra y perdió el so tren de ñariz por cuenta de que'l pilotu nun caltuvo'l control direccional. Dellos pasaxeros sufrieron mancaes leves.

## Aeropuertos cercanos
* Aeropuertu Ernest A. Love (125km)
* Aeropuertu Internacional de Tucson (175km)
* Aeropuertu Rexonal de Show Low (197km)
* Aeropuertu del Parque nacional del Gran Cañón (253km)
* Aeropuertu de Kingman (258km)

## Ver tamién
* Aeropuertos del mundu
* Aeropuertos d'Estaos Xuníos
* Aeropuertos más importantes d'Estaos Xuníos

## Referencies

## Enllaces esternos

* Aeropuertu Internacional de Phoenix Sky Harbor 
* Sitiu oficial del Departamentu de Transportación de los Estaos Xuníos (n'inglés)
* Alministración Federal d'Aviación (n'inglés)
* Diagrama del aeropuertu de la FAA (PDF), n'efeutu el 16 d'agostu de 2018
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*