open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Samartín de Lluiña

**Samartín de Lluiña** ye una parroquia del Conceyu asturianu de Cuideiru. Ocupa la zona central del conceyu y ye, colos sos  d'estensión, la más grande. Entá lo foi más, pues a ella pertenecíen n'otres dómines les tierres qu'anguaño son de les parroquies de Soutu Lluiña, Nuviana y Ouviñana. Tien una población de , repartíos ente La Escalada (que ye onde ta la ilesia de Samartín, declarada BIC en 1999), Argatón, Artéu, La Bordinga, Brañaseca, Busfríu, Castañéu, El Cepéu, Cipieḷḷu, Folgueirúa, Gallineiru, Los Gachuelos, Llamuñu, Ḷḷendepín, La Madalena, La Puerca, La Rondieḷḷa, Salamir, San Cosme, Teixidieḷḷu y Veiciella.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Montgomery (Alabama)

**Montgomery** ye una ciudá del estáu d'Alabama, nos Estaos Xuníos. Ye la so capital (y la del condáu homónimu), y tien una población (U.S. Census Bureau, 2020) de 200.603 habitantes. Eso conviértela na segunda ciudá, dempués de Birmingham, más poblada de tol estáu. Ye tamién centru del área metropolitana de Montgomery, qu'abarca cuatro condaos (Autaga, Elmore, Lowndes y Montgomery) y que ye, colos sos 386.047 habitantes, la cuarta en población d'Alabama y la 142ª ente toles d'Estaos Xuníos. 

Ta situada al sureste de la zona central del estáu, na gran llanura conocida como Gulf Coastal Plain, a la vera del ríu Alabama. Ye conocida con esi nome dende 1819, cuando surdió pola xuntura de dos ciudaes qu'había a la vera del citáu ríu, y convirtióse en capital del estáu en 1846. Foi tamién la primer capital de los Estaos Confederaos d'América, en febreru de 1861, pero esi privilexu duró-y namái que tres meses; en mayu la capital pasó a Richmond (Virxinia).

Ye la sede de la mayoría de les instituciones alministratives d'Alabama, y nella s'asitien tamién la base aérea militar de Maxwell, dos universidaes públiques (la *Alabama State University* y la *Auburn University-Montgomery*) y una fábrica de coches de la compañía coreana Hyundai.

## Referencies

## Enllaces esternos
*  Páxina web oficial de la ciudá
Constante de Planck

La **constante de Planck**, simbolizada cola lletra h (o bien ħ=h/2π, nesi casu conozse-la col nome de constante reducida de Planck), ye una constante física que representa al cuantu elemental d'aición. Ye la rellación ente la cantidá d'enerxía y de frecuencia asociaes a un cuantu o a una partícula. Desempeña un papel central na teoría de la mecánica cuántica y recibe'l so nome del so descubridor, Max Planck, uno de los pás de dicha teoría.

La constante de Planck rellaciona la enerxía E de los fotones cola frecuencia ν de la onda llumínica (lletra griega nu) según la fórmula:

E = h\nu \,
## Unidaes, valor y símbolos
 
La constante de Planck tien dimensiones d'enerxía multiplicaes pol tiempu, que tamién yeren les dimensiones de l'aición. Nes unidaes del SI la constante de Planck exprease en xulios•segundu. Les sos dimensiones tamién pueden ser escrites como momentu pela distancia (N•m•s), que tamién yeren les dimensiones del momentu angular. A menudu atopase que la unidá elixida ye el eV•s, poles pequeñes enerxíes que nun ye raru que s'atopen na física cuántica.

El valor conecíu de la constante de Planck ye:
h =\,\,\, 6.626\ 0693 (11) \times10^{-34}\ \mbox{J}\cdot\mbox{s} \,\,\, = \,\,\, 4.135\ 667\ 43(35) \times10^{-15}\ \mbox{eV}\cdot\mbox{s}

## Representación informática
 
Unicode reserva les códigos U+210E (ℎ) pa la constante de Planck y U+210F (ℏ) pa la constante de Dirac.

## Referencies

## Enllaces esternos
Efeutu Doppler

Efeutu Doppler, llamáu asina pol austriacu Christian Doppler ta basáu na variación de la llonxitú d'onda de cualquier tipu d'ondes emitíes o recibíes por un oxetu en movimientu. Doppler propusu esti efeutu en 1842 nuna monografía titulada *Über das farbige Licht der Doppelsterne und einige andere Gestirne des Himmels* ("Sobre'l color de la lluz nes estrelles binaries y otros astros").

La so hipótesis foi investigada en 1845 pal casu d'ondes sonores pol científicu holandés Christoph Hendrik Diederik Buys Ballot, confirmáu que'l tonu d'un soníu fechu por una fonte que s'aproxima al observador ye más agudu que si la fonte s'alloña. Hippolyte Fizeau descubrió independientemente'l mesmu fenómenu nel casu d'ondes electromagnétiques en 1848. En Francia esti efeutu coñécese comu "Efeutu Doppler-Fizeau". 

Un micrófonu inmóvil rexistra les sirenes de les policíes en movimientu en diversos tonos dependiendo de la so direición relativa. Nel casu del espectru visible de la radiación electromagnética, si l'oxetu s'alloña, la so lluz desplázase a llonxitúes d'onda más llargues, desplazándose hacia el Bermeyu. Si l'oxetu s'acerca, la so lluz presenta una llonxitú d'onda más corta, desplazándose hacia l'azul. Esta esviadura hacia'l bermeyu o l'azul ye muy pequeña incluso pa velocidaes elevaes, como les velocidaes relatives ente estrelles o ente galaxes, y el güeyu humanu nun pue captala, solamente medila indireutamente utilizando instrumentos de precisión como espectrómetros. Si l'oxetu emisor se moviera a fracciones significatives de la velocidá de la lluz, entós sí seria apreciable de forma direuta la variación de llonxitú d'onda.

Sin embargu hay exemplos cotidianos d'efeutu Doppler nos que la velocidá a la que se mueve l'oxetu qu'emite les ondes ye comparable a la velocidá de propagación d'eses ondes. La velocidá d'una ambulancia (50 km/h) pue paecer insignificante respeuto a la velocidá del soníu al nivel del mar (unos 1.235 km/h), sin embargu trátase d'aproximao un 4% de la velocidá del soníu, fraición suficientemente grande como pa provocar que s'aprecie claramente'l cambiu del soníu de la sirena dende un tonu más agudu a unu más grave, xusto nel momentu nel que'l vehículu pasa al llau del observador.

## Referencies

## Enllaces esternos
Fargo (Dakota del Norte)

**Fargo** ye la ciudá más poblada del estáu de Dakota del Norte, nos Estaos Xuníos, y sede del Condáu de Cass. Foi fondada en 1871.

El censu de población de los Estaos Xuníos de 2000 diz que Fargo tenía 90.599 habitantes.

## Referencies

## Enllaces esternos
 Páxina oficial
Wikipedia en llatín

La **wikipedia en llatín** (*[[:la:Vicipaedia latina|Vicipaedia latina]]*) ye la edición de wikipedia en llatín. Entamó en 2002 y en 2013 algamó los 95.000 artículos. Ye la wikipedia más grande nuna llingua muerta.

## Referencies

## Enllaces esternos

* "Veni Vidi Wiki: ''Latin Isn't Dead On 'Vicipaedia'''", *[[The Wall Street Journal]]*.
* "''In praise of . . . Latin''", *[[The Manchester Guardian]]*.
* "''LETTER FROM LONDON: Guardian on the loo''", *The Daily Times*.
Mammuthus

El **Mammuthus**, n'asturianu **mamú**, ye un xéneru estinguíu de mamíferos proboscídeos elefántidos qu'esistieron nel periodu Neoxenu, dende va 4,8 millones d'años hasta 3.700 años atrás, nes dómines del Pliocenu, Pleistocenu y Holocenu. Numberoses especies fueron descrites, ainda que'l mamú llanudu (Mammuthus primigenius) ye la más conocida de toes. Atopáronse fósiles de mamú n'América del Norte, Eurasia y África.

## Nome
El nome rusu del mamú, del que remanez el so nome n'otres llingües, ye *мамонт* ("mamont"). *мамонт* deriva del antiguu rusu *маммот* ("mammot") y esti a la so vez ye probable que tenga'l so orixe na llingua mansi. Los mansis referíense a los mamús como "topos de tierra" o "escavadores", yá que pensaben que yeren criatures vivientes que vivíen en túneles baxo tierra y que morríen si-yos tocaba la lluz del Sol. Según los mansis, esti yera'l motivu pol que nunca s'atopaben mamús vivos.

## Descripción
Los mamús carauterizábanse pola so cabeza comba, probóscide musculosa y llargos colmiellos retuertos. Les especies nortices atopábense cubixaes de pelo pa soportar los fríos glaciares del so ecosistema. El colmiellu de mamú más grande del que se tien rexistru ye d'un mamú llanudu, con una llonxitú qu'algamó los 5 metros. El llombu yera enarcáu y les sos oreyes yeren relativamente pequeñes, la so trompa tenía al so estremu dos llóbulos y les sos pates delanteres dotábense de 5 deos demientres les traseres de 4. Nel 2005 atopóse un colmiellu de mamú de 3,3 metros de llonxitú n'Illinois.
Los mamús que vivíen nes rexones más fríes teníen unes oreyes que sólo midíen la quinta parte de la de los elefantes asiáticos. Esta adautación al fríu permitía amenorgar la perda de temperatura gracies a la menor superficie espuesta al ambiente. Los mamús que vivíen en rexones mas caldies debíen de tener les oreyes más grandes.

Como nos elefantes de güei, la trompa de los mamús yera móvil y prensil y taba mui bien adautada pa facer movimientos precisos como arrincar plantes del suelu y dirixiles a la boca. Tamién les utilizaben pa moyase con agua, pa bañase o con llamuerga pa protexese de los inseutos.

Cola so trompa, los mamús adultos inxeríen unos 180 kilos d'alimentos tolos díes. Inxeríen cuasi cualquier tipu de vexetal, anque'l so alimentu más prestosu yera la yerba.

Colos estudios fechos nos sos parientes próximos, les elefantes de güei, los mamús teníen un periodu de xestación de 22 meses y daben a lluz a una sola cría en cada enxitu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Đồng Hới

**Đồng Hới** ye un conceyu de la provincia de Quang Binh, na fastera central de Vietnam. En 2006 tenía 103.988 habitantes y el so términu municipal ocupa 155,54 km². Ta asitiáu a 500 km de Ḥanói.

## Ver tamién
* Aeropuertu de Dong Hoi

## Referencies

## Enllaces esternos
Boise (Idaho)

**Boise** ye la capital del estáu d'Idaho, nos Estaos Xuníos, y tamién la del condáu d'Ada. Fundada en 1863, ye, colos sos 202.832 habitantes (U.S. Census Bureau, 2007), la ciudá más poblada del estáu; nella se concentren les principales actividaes alministratives, económicas y culturales.

La ciudá, nomada tamién Boise City, ye tamién el principal centru urbanu del área metropolitana homónima, qu'abarca cinco condaos de la fastera suroccidental d'Idaho (Ada, Boise, Cayon, Gem y Owyhee) y ye, colos sos 676.909 habitantes (U.S. Census Bureau, 2015), la más grande del estáu.

## Referencies

## Enllaces esternos
 Páxina web oficial de la ciudá
Jorge Gibert

**Jorge Gibert Tarruell**  ye un monxu cisterciense, que foi prior del Monesteriu de Valdediós (Villaviciosa) ente 1992 y 2009.

Ingresó na orden nel añu 1950, nel monesteriu de Poblet. En 1967 formó parte del grupu de monxos que fundó'l Monesteriu de Santa María de Soliu (Girona). Nel Vaticanu ocuparía diversos puestos de responsabilidá ente los años 1970 y 1992, y finalmente sería-y encomendada la xera de refundar el Monesteriu de Valdediós, en Villaviciosa.

Enantes del so treslláu d'Asturies al monesteriu de Santa María de Viaceli, en Cobreces (Cantabria), donaría la so biblioteca personal al conceyu de Villaviciosa.

## Referencies

## Enllaces esternos
Lot-et-Garonne

El **Lot-et-Garonne** (*Òlt e Garona* n'occitanu) ye un departamentu francés que forma parte de la rexón Aquitania y que toma'l so nome de los ríos Lot y Garona que confluin nel so territoriu. Llenda al norte con Dordogne, al sur con Gers, al este con Lot y con Tarn-et-Garonne y al oeste con Gironde y Landes. Tien una superficie de 5.361 km² y en 2006 contaba 333.555 habitantes. Les principales poblaciones son Agen, Villeneuve-sur-Lot, Marmande, Nérac y Tonneins. El departamentu, que correspuende en bona parte a l'antigua provincia del Agenais, creóse na dómina de la Revolución Francesa por un decretu del 9 de febreru de 1790. Cola creación del Tarn-et-Garonne en 1808 perdió dellos territorios que pasaron a integrase nel nuevu departamentu. 

## Personalidaes famoses
* Jacques Boé, conocíu como Jasmin (1798 - 1864 ) poeta n'occitanu.
* Armand Fallières (1841-1931), Presidente de la República ente 1906 y 1913.
* Michel Serres (nacíu en 1930), filósofu.
* Marcèu Esquieu (nacíu en 1931), escritor n'occitanu.
* Francis Cabrel (nacíu en 1953 ), cantante.

## Bibliografía
* *Dictionnaire de l'Agenais et de Lot-et-Garonne*, **Rémy Constans** (dir.), Les Mages en Agenais, 2008.
* *Paysages du Lot-et-Garonne / Landscapes in Lot-et-Garonne*, **Paul Von Van** (dir.), Caue 47,2008

## Referencies

## Enllaces esternos
San Xuan de Prendonés

**San Xuán de Prendonés** ye una parroquia del conceyu asturianu d'El Franco. Asitiada na zona centruoccidental del conceyu, tien una estensión de  y una población de .

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Parroquia eclesiástica
La parroquia eclesiástica tien la so sede nel templu dedicáu a san Xuan Bautista, que s'atopa na casería de San Xuan. La parroquia pertenez al arciprestalgu de Villaoril de la vicaría Avilés-Occidente de l'archidiócesis d'Uviéu.

El templu allugó l'arca del conceyu tres la emancipación del "conceyu y villa de Suero" (actual conceyu d'El Franco), a finales del sieglu XVI. Asitiáu na tribuna de la ilesia, nella conservávense los documentos públicos del conceyu baxo tres llaves custodiaes pol alcalde mayor, el rexidor de Valdepares y l'escribán del conceyu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Salem (Oregón)

**Salem** ye la capital del estáu d'Oregón, y tamién la del condáu de Marion (Estaos Xuníos). Ta asitiada nel centru del valle de Willamette, nel calce del ríu homónimu. Esti parte la ciudá en dos, y dexa'l barriu de West Salem dientro del territoriu del condáu vecín de Polk. 

Nel añu 2000 vivíen nella 136.924 persones, y se calcula que a mediaos del 2008 la so población yera de 154.510 habitantes. Esto la convierte na tercer ciudá, dempués de Portland y Eugene, más poblada del estáu. Ye tamién, el centru principal del área metropolitana de Salem, qu'abarca los condaos de Marion y Polk y que axuntaba, según la estimación del censu pal añu 2015, a 410.091 persones. Les estimaciones del *Centru d'investigación en población* de la Portland State University atribuyen-y 378.570 habitantes (2007), lo que convierte a esta aglomeración na segunda mayor del estáu.

La so economía depende enforma del emplegu públicu: 13.000 persones trabayen pa l'alministración del estáu. Ente les empreses privaes destaquen les industries de tresformación de productos del campu, el Salem Hospital, un casinu y la universidá más antigua d'ente les del oeste de los Estaos Xuníos, la Willamette University.

## Referencies

## Enllaces esternos
Chmod

**chmod** ("change mode", cambiar modu n'inglés) ye una llamada'l sistema y el so comandu asociáu nel sistema operativu UNIX (estandarizaos en POSIX y otros estándares) que val pa cambiar los permisos d'accesu d'un ficheru o carpeta.

## Referencies

## Enllaces esternos
Llei de Faraday

La **Llei d'inducción electromagnética de Faraday** (o **Llei de Faraday**) básase nos esperimentos que Michael Faraday fizo nel 1831 y dexa afitáu que'l voltaxe inducíu nun circuitu zarráu ye direutamente proporcional a la rapidez con que cambia nel tiempu'l fluxu magnéticu qu'atraviesa una superficie cualquiera col circuitu como aresta:

\oint_C \vec{E} \cdot \vec{dl} = - \ { d \over dt } \int_S \vec{B} \cdot \vec{dA}

onde \vec{E} ye'l campu lléctricu, d\vec{l} ye l'elementu infinitesimal del contornu C, d\vec{l} ye la densidá de campu magnéticu y S ye una superficie arbitraria, cuyu aresta ye C. Les direiciones del contornu C y de \vec{dA} tan daes pola regla de la man izquierda.
La permutación de la integral de superficie y la derivada temporal se pue facer siempre y cuando la superficie d'integración nun cambie col tiempu.
Por medio del teorema de Stokes pue obtenese una forma diferencial d'esta llei:
 \nabla \times \vec{E} = -\frac{\partial \vec{B}} {\partial t}
Ésta ye una de les ecuaciones de Maxwell, les cuáles conformen les ecuaciones fundamentales del electromagnetismu. La llei de Faraday, xunto coles otres lleis del electromagnetismu, foi incorporada nes ecuaciones de Maxwell, unificando asina al electromagnetismu.
nel casu d'un imponedor con N vueltes d'alambre, la fórmula anterior tresformase en:

 e=-N{d \Phi \over d t}
onde e ye la fuercia electromotriz inducida y dΦ/dt ye la tasa de variación temporal del fluxu magnéticu Φ. La direición de la fuercia electromotriz (el signu negativu na fórmula) debese a la llei de Lenz.

## Referencies

## Enllaces esternos
Llei de Lenz

Los estudios sobre inducción electromagnética, fechos por Michael Faraday indíquennos que nun conductor que se mueva cortando les llinies de fuercia d'un campu magnéticu fairíase una fuercia electromotríz (FEM) inducida y si se tratase d'un circuitu zarráu fairíase una corriente inducida. Lo mesmo asocedería si'l fluxu magnéticu qu'atraviesa al conductor ye variable.
La **Llei de Lenz**' díznos que les fuercies electromotrices o les corrientes inducíes serán d'un sentíu tal que s'opongan a la variación del fluxu magnéticu que les produxo. Esta llei ye una consecuencia del principiu de conservación de la enerxía.

La polaridá d'una FEM inducida ye tal, que tiende a facer una corriente, cuyu campu magnéticu s'opone siempre a les variaciones del campu esistente producíu pola corriente orixinal.

El fluxu d'un campu magnéticu uniforme al traviés d'un circuitu planu vien dau por:
  \Phi = B \cdot S \cdot \cos{\alpha}, 
donde:
• Φ = Fluxu magnéticu. La unidá nel SI ye'l weber (Wb). 
• B = Inducción electromagnética. La unidá nel SI ye'l tesla (T). 
• S = Superficie del conductor. 
• α = Ángulu que formen el conductor y la direición del campu. 
Si'l conductor ta en movimientu'l valor del fluxu será:
  d\Phi = B \cdot dS \cdot \cos{\alpha}. 
Nesti casu la Llei de Faraday apobina que la FEM inducida en cada instante tien por valor:
  \Epsilon = - \frac {d \Phi}{dt} 
El signu '-' de la espresión anterior amuesa que la FEM inducida opónse a la variación del fluxu que la produz. Esti signu correspuendi a la llei de Lenz.
Esta llei llámase asina n'honor del físicu xermanu-bálticu Heinrich Lenz, quien la formuló nel añu 1834.
Actiniu

L**'actiniu** ye un elementu químicu de símbolu **Ac** y númberu atómicu 89. Ye una de les tierres rares y da-y nome a una de les series, la de los actínidos. 

## Carauterístiques principales

Ye un elementu metálicu, radiactivu de color platiáu. Debío a la so intensa radiactividá brilla na oscuridá con una lluz azulada. L'isótopu 227Ac que s'atopa, sólo en traces nos minerales d'uraniu , ye un emisor de partícules α y β con un periodu de semidesintegración de 21.773 años. Una tonelada de mineral d'uraniu contién cerca de 0,1 g d'actiniu. El so comportamientu químicu ye mui asemeyáu al del restu de les tierres rares y particularmente al del lantanu.2

## Aplicaciones

La so radiactividá ye del orde de 150 veces la del radiu, faciéndolo útil como fonte de neutrones; al marxe d'ello, nun tien aplicaciones industriales significatives. El 225Ac s'emplega na medicina na producción de Bi-213 gabitáu en radioterapia.4 2

## Historia

L'actiniu (del griegu ακτις, ακτινoς, rayu lluminosu), foi descubiertu en 1899 pol químicu francés André-Louis Debierne que lu obtuvo del a pechblenda. En 1902 foi descubiertu, de forma independiente, por Friedrich Oscar Giesel.5 6

## Abondanza y obtención
 
S’atopen traces d'actiniu (227Ac) en minerales d'uraniu, pero comúnmente llogrense pequeñes cantidaes (del orde de miligramos) bombardiando 226Ra con neutrones nun reactor nuclear. El metal llógrase mediante la reducción del fluoruru d'actiniu con vapor de litiu a 1100 - 1300&nbsp;°C.8

## Isótopos
 
L'isótopu radiactivu 227Ac ye l'únicu que s'atopa na naturaleza y ye'l más estable de la treintena d'isótopos identificaos con un periodu de semidesintegración de 21.773 años, siguíu del 225Ac (10 díes) y 226Ac (29,37 hores). El restu d'isótopos tienen periodos de semidesintegración inferiores a les 10 hores y la mayoría d'ellos menores d'un minutu.
El 227Ac llogra l'equilibriu colos sos productos de desintegración trescurríos 185 díes, tresmutándose llueu con arreglu a un periodu de semidesintegración de 21.773 años.

## Precauciones
 
El 227Ac ye estremadamente radiactivu y, teniendo en cuenta los sos potenciales efeutos sobre la salú, ye tan peligrosu como'l plutoniu. La inxesta, inclusive en pequeñes cantidaes, pue facer daños mui graves.

## Referencies
Proboscidea

Los **proboscídeos** (**Proboscidea**) ye un orde de mamíferos placentarios que contién solo una familia viva anguaño llamada Elephantidae, la cual ta representada por tres especies: l'elefante africanu de sabana (tarrén tropical, estensu y llanu pobláu d'arbustos y yerbes), l'elefante africanu de viesca y l'elefante asiáticu. Una descendencia mui probe d'un grupu qu'apaeció hai más de 30 millones d'años y ente les families desapaecíes llama l'atención a los moeritéridos, baritéridos, mastodóntidos, dinotéridos y estegodóntidos (antecesores direutos de los elefántidos posteriores).

Hai menos de diez mil años finales de la última glaciación, aínda quedaben dos especies de mastodontes n'América y delles más d'elefántidos, ente ellos el mamut llanudu (Mammuthus primigenius) d'Eurasia y América del Norte, el mamut de Columbia (Mammuthus columbii) y unes cuantes especies insulares de los xéneros Palaeoloxodon y Stegodon.

## Referencies
Puntos cocíclicos

Un conxunto de **puntos** son **cocíclicos** si esiste una circunferencia que pase per toes elles.

Dos puntos siempre yeren cocíclicos (casu trivial). Tres puntos siempre serán cocíclicos escepto nel casu de que tean alliniaos.
Cuando cuatro puntos son cocíclicos formen un cuadriláteru cíclicu, y tales cuadriláteros tienen munches propiedaes notables.
Maryland

**Maryland** ye un estáu de los Estaos Xuníos, asitiáu al noreste del país, que tien de capital la ciudá d'Annapolis. La ciudá más grande de Maryland ye Baltimore. Maryland llenda al norte con Pennsylvania, al este con Delaware, al sur col Océanu Atlánticu y con Virxinia, y al oeste con Virxinia Occidental. El nome Maryland vien-y del inglés Maryland (Mariaterra).

Tien una superficie de  km² y una población de .

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Sólidu

Un cuerpu **sólidu**, uno de los trés estaos d'agregación de la materia, carauterízase porque opón resistencia a cambeos de forma y de volume. Existen varies disciplines qu'estudien los sólidos:
* La física del estáu sólidu estudia cómo emerxen les propiedaes físiques de los sólidos a partir de la so estructura de la materia condensada. 
* La mecánica de sólidos deformables estudia propiedaes macroscópiques dende la perspeutiva de la mecánica de medios continuos (tensión, deformación, magnitudes termodinámiques, etc.) ya inora la estructura atómica interna porque pa ciertu tipu de problemes esta nun ye relevante. 
* La ciencia de los materiales s'ocupa principalmente de propiedaes de los sólidos como estructura y tresformaciones de fase. 
* La química del estáu sólidu s'especializa na síntesis de nuevos materiales. 
Calteniendo constante la presión a baxa temperatura los cuerpos preséntense en forma sólida y encontándose entrellazados formando xeneralmente estructures cristalines. Esto confiere al cuerpu la capacidá de soportar fuercies ensin deformación aparente. Son, asina, agregaos xeneralmente ríxidos, incompresibles (que nun puen amenorgar el so volume), dures y resistentes. Posien volume constante y nun se difunden, ya que nun puen desplazase.

## Propiedaes

Los sólidos presenten propiedaes especifiques:
* Elasticidá: Un sólidu recupera la so forma orixinal cuando ye deformáu. Un resorte ye un oxetu en que podemos observar esta propiedá. 
* Fraxilidá: Un sólidu pue rompese en munchos pedazos (quebradizu). 
* Durez: Un sólidu ye duru cuando nun puede ser rayáu por otru más blandu. El diamante ye un sólidu con durez elevada. 
* Forma definida: Tienen forma definida, yeren rellativamente ríxidos y nun fluyen como lo fáin los gases y los llíquidos, escepto a baxes presiones estremes. 
* Volume definíu: Debío a que tienen una forma definida, el so volume tamién ye constante. 
* Alta densidá: Los sólidos tienen densidaes rellativamente altes debío a la cercanía de les sos molécules por eso se diz que yeren más “pesaos” 
* Flotación: Dalgunos sólidos cumplen con esta propiedá, solo si la so densidá ye menor a la del llíquidu nel cuál se coloca. 
* Inercia: Ye la dificultá o resistencia qu'opone un sistema físicu o un sistema social a posibles cambeos, nel casu dellos sólidos poni resistencia a cambiar el so estáu de reposu. 
* Tenacidá: En ciencia de los materiales la tenacidá ye la resistencia qu'opon un material a que se propaguen refielses o fiendes. 
* Maleabilidá: Ye la propiedá de la materia, que presenten los cuerpos a ser llabraos por deformación. La maleabilidá permite llograr de delgaes llámines de material ensin qu'ésti se rompa, teniendo en común que nun pue atopase nengún métodu pa cuantificales. 
* Ductilidá La ductilidá refierse a la propiedá de los sólidos de poder llograr filos d'ellos. 

El sólidu más llixeru conocíu ye un material artificial, el aeroxel, que tien una densidá de 1,9 mg/cm³, mientres que'l más densu ye un metal, l'osmiu (Os), que tien una densidá de 22,6 g/cm³. Les molécules d'un sólidu tienen una gran xuntura y adopten formes bien definíes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Bouenza

**Bouenza** ye una de les 10 rexones d'El Congu. Alcuéntrase na parte sur del país. Arrodiada poles rexones de Lékoumou, Niari, Plateaux y Pool, y pola República Democrática d'El Congu. La so capital ye Madingou.
 
## Distritos
*Boko-Songho
*Kayes 
*Kingoue 
*Loudima 
*Mabombo 
*Madingou
*Mfouati
*Mouyondzi
*Tsiaki
*Yamba

## Referencies

## Enllaces esternos
Cuvette

**Cuvette** ye una de les 10 rexones d'El Congu. Alcuéntrase na parte central del país. Rodiada poles rexones de Cuvette-Oeste, Likouala, Plateaux, y Sangha, y pola República Democrática d'El Congu. La so capital ye Owando.

## Distritos
*Boundji
*Loukoléla
*Makoua
*Mossaka
*Ngoko
*Ntokou
*Owando
*Oyo
*Tchikapika

## Referencies

## Enllaces esternos
Cuvette-Oeste

**Cuvette-Oeset** ye una de les 10 rexones d'El Congu allugada na zona oeste del país arrodiada poles rexones de Cuvette y de Sangha, y la nación de Gabón.

La rexón dixebrase en 3 distritos: Kelle, Mbomo y Ewo, atopándose nesti últimu la capital de la rexón del mesmu nome.

En Cuvette-Oeste orixináronse dalgunos brotes del virus Ébola.

## Referencies

## Enllaces esternos
Plateaux

**Plateaux** ye una de les 10 rexones nes que se divide El Congu na parte central del país. Ta rodiada polas rexones de Cuvette, Lékoumou, y Pool y llenda cola República Democrática d'El Congu. La capital de la rexón ye Djambala.

Plateaux divídese en 4 distritos:

*Abala
*Djambala
*Gamboma
*Lekana

## Referencies

## Enllaces esternos
Pool

**Pool** ye una de les 10 rexones nes que se divide El Congu. Ta rodiada poles rexones de Bouenza, Lékoumou y Plateaux y llenda cola República Democrática d'El Congu. La capital rexonal ye Kinkala.

Esta rexón nómase asina por allugase na mesma zona que l'afluente del ríu Congu Pool Malebo (antaño conocíu como *Stanley Pool*)

Pool divídese en 6 distritos:

*Boko
*Kindamba
*Kinkala
*Mayama
*Mindouli
*Ngabe

## Referencies

## Enllaces esternos
Niari

**Niari** ye una de les 10 rexones d'El Congu allugada al oeste del país. Llenda coles rexones de Bouenza, Kouilou, y Lékoumou y colos países de Gabón, la República Democrática d'El Congu y Angola. La capital de la rexón ye Dolisie.

Niari divídese en 6 distritos:

*Divenie
*Kibangou
*Kimongo
*Louvakou
*Mayoko
*Mossendjo

## Referencies

## Enllaces esternos
Sangha

**Sangha** ye una rexón d'El Congu, allugada nel norte del país. Llenda coles rexones de Cuvette, Cuvette-Oeste y Likouala, y con Camerún, Gabón y la República Centroafricana. La capital rexonal ye Ouésso.

La superficie de la rexón ye de 12.266 km², y la so población de 205.986 habitantes (nel 1990). Ta dividida en 5 distritos: Mokéko, Ngbala, Pikounda, Sembé y Souanké.

## Referencies

## Enllaces esternos
Kouilou

**Kouilou** ye una de les diez rexones d'El Congu. Allugada na costa del país, tien 592.100 habitantes. Kouilou llenda cola vecina rexón de Niari y, internacionalmente, con Gabón y la zona de Cabinda, que ye d'Angola. La capital rexonal ye Pointe-Noire.

Kouilou ye tamién el nome d'un ríu, el Kouilou-Niari.

## Referencies

## Enllaces esternos
Brazzaville

**Brazzaville** ye una ciudá africana d'un poco más d'un millón d'habitantes, capital d'El Congu (ex capital d'África Ecuatorial Francesa). Fundóse en 1880 pol esplorador Pietro Savorgnan di Brazzà al llau del ríu Congu. Güei ye un importante centru de comunicaciones ferroviaries y per ríu pa la esportación de marfil y cauchu.

Tien 1.326.975 habitantes (2006).

El so actual gobernador ye Hugues Ngouélondélé.

## Edificios y instituciones
En cuanto a les instituciones hai que destacar que la oficina p'África de la Organización Mundial de la Salú tien la so sede en Brazzaville na zona de la Cité du Djoué.

Nel 2005 entamóse la construcción d'una gran mezquita, yá que'l 2% de la población d'El Congu ye musulmana.

## Economía
La ciudá poseye astilleros, fábriques de material ferroviariu, industries agroalimentaries, industries químiques y xaboneres. Ye'l principal centru políticu y cultural del país. En términos económicos, la actividá empresarial muéstrase más dinámica en Pointe-Noire, ciudá petrolera allugada na costa atlántica, a unos 500 quilómetros de Brazzaville. 

Na ciudá ta emplazau l'aeropuertu de Maya-Maya, el más importante del país.

## Ciudaes hermaniaes
* Dakar, Senegal 
* Dresde, Alemaña 
* Kinxasa, República Democrática d'El Congu 
* Reims, Francia 
* Washington DC, Estaos Xuníos

## Referencies

## Enllaces esternos
Phoenix

**Phoenix** ye la capital del estáu d'Arizona, nos Estaos Xuníos, y tamién la del condáu de Maricopa. Ye, colos sos 1.552.259 habitantes, (U.S. Census Bureau, 2007), la ciudá más poblada del estáu. El so área metropolitana, la quinta más grande de los Estaos Xuníos (y la segunda de tola zona occidental dempués de Los Angeles), ye llamada *El valle del sol* (The Valley of the Sun), abarca los condaos de Maricopa y Pinal y tien una población de 4.179.427 persones.

Fundada en 1868 nel valle del ríu Salt, na zona central d'Arizona, convirtióse alministrativamente nuna ciudá en 1881, y ye capital del territoriu dende 1889. La so economía, centrada nel sector agrícola (especialmente nos cítricos y nel algodón) lleva más de venti años diversificándose. Del so puxu da idea'l fechu de que l'área metropolitana ye la segunda de mayor crecimientu de población de tol país. La xente que se mudó ellí trabaya, en dellos casos, nes instituciones alministratives estatales o na universidá (Arizona State University), la mayor, colos sos 67.000 alumnos, d'ente toles de titularidá pública del país. Pero tamién ye potente l'actividá turística, que saca bon provechu del bon clima (temperatures de más de 30º de media más de 100 díes al añu), y hai cerca d'ella una base aérea militar, la de Luke, na que trabayen 7.500 persones. El sector más importante, nostante, ye'l de les empreses d'alta teunoloxía y telecomunicaciones. Delles compañíes perimportantes nel Internet (eBay, Google, AOL...) tienen la so sede na ciudá, que acueye tamién les oficines principales de delles de les compañíes más importantes de los Estaos Xuníos (Avnet, Apollo Group, US Airways, la división aerospacial de Honeywell), el centru de transaiciones financieres y d'atención al cliente d'American Express y trés fábriques de chips de la compañía Intel.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina web oficial de la ciudá
Cactus Comics

**Cactus Comics** foi una editorial de cómic fundada en Xixón por Ígor Medio, Ruma Barbero, Andrea Parissi, Javier Rodríguez y Xosé Antón García Sampedro, *Son*.

Editó series como *Les aventures de Little Memo*, *Love Gun* y *Anselmo Ensombras*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Principiu del palombar

En matemátiques, el **principiu del palombar** o tamién nomáu **principiu de Dirichlet** establez que si *n* palombes distribúinse en *m* palombares, y si *n* > *m*, entós al menos habrá un palombar con más d'una palomba.

Esti principiu ye un exemplu de combinatoria que pue emplegase a munchos problemes, como nos conxuntos infinitos que nun tienen correspondencia nuna función inyectiva.

## Referencies

## Enllaces esternos
Tati Valdés

Xugó tola so carrera nel equipu asturianu del Real Sporting de Xixón. Foi conocíu col nomatu de *La Maquinona*.

Entamó a xugar al fútbol na so villa natal, llegando al Sporting, procedente del Caudal de Mieres, con 18 años y debutando col equipu xixonés frente al Indauchu, el 17 d'ochobre de 1965. Col Sporting xugaría hasta l'añu 1979, entamando entós la so carrera de téunicu. El so puestu yera de centrocampista (interior izquierdu, númberu 10) y destacaba polos sos pases en fondura a los estremos.

Popularizó la frase «*yá llegará'l barru*» en respuesta a los entrenadores a los que nun-yos gustaben les carauterístiques del so xuegu. Coincidió con una xeneración imprescindible na historia del sportinguismu: Quini, Churruca, Ciriaco, Ferrero, José Manuel, ...

## Clubes

## Referencies

## Enllaces esternos
Cadarache

**Cadarache** ye un centru d'estudios nucleares creáu en 1959 pola CEA en Bouches-du-Rhône (Francia) sobre un terrenu de 1.625 hectárees.

En 2005 foi elixíu como llugar pa facer l'ITER (*Reactor Internacional Termonuclear Esperimental*).

## Referencies

## Enllaces esternos
Likouala

**Likouala** ye una de les 10 rexones nes que se divide El Congu allugada nel Norte del país. Llenda coles rexones de Cuvette y Sangha y internacionalmente colos países República Centroafricana y República Democrática d'El Congu.

Tien una superficie de 66.044 km² y una población estimada de cuasi 90.000 habitantes. La capital de la rexón ye Impfondo.

Likouala ta dividida en 3 distritos:

*Dongou
*Epena
*Impfondo

## Referencies

## Enllaces esternos
Norte Xixón

**Norte Xixón** foi una peña o grupu d'aficionaos del Real Sporting de Xixón de calter antifascista y mayormente nacionalista asturianu. La so actividá duró ente los años 1986 hasta casi 1998, onde'l grupu por munches razones, ente les que destaquen los problemes cola policía, les obres pa poner los asientos nel fondu norte y los problemes cola hinchada de calter ultraderechista Ultra Boys, qu'asitiabase nel fondu sur, llevaron a los componentes del grupu a desanicialu.

Ente los años 1984 a 1998, en Norte Xixón hebo munches coses que cuntar. El grupu entamó nel 86, col nome de Norte Gijón y HFN (hinchada fondo norte), pero a los pocos años el nome del grupu pasó a ser n'asturianu. Nestos años d'actividá el grupu asoleyó munchos númberos de fancines, pegadielles, chapes, camisetes y dos modelos de bufandes, destacando la del XX aniversariu. Amás de sacar un cassette nomáu "7 pulmones". Tamién durante la vida del grupu n'activu fizo munchos viaxes a sitios talos como Valladolid, Bilbo, Donostia, Vigo, A Coruña, Logroño, Santander y otros campos de l'Estáu español. 

El grupu sportinguista caltenía bona rellación con xente d'Herri Norte Taldea, los aficionaos del Athletic de Bilbao, sobre too cola so seición d'Avilés, con xente de Celtarras, del Celta de Vigo o con aficionaos de la Real Sociedad (Peña Mujika). Destaca la so enemistá con tolos grupos del Real Uviéu (Brigadas Azules y Chiribis), colos Ultra Violetas del Valladolid y sobre too Batallón Gijón del Sporting de Xixón; ésta más por puros motivos ideolóxicos. Dicir tamién que los ultres uvieínos d'anguaño, Symmachiarii, copiaron un llogotipu de Norte Xixón, un perru, pa facer d'esti el so llogo oficial.

Dientro'l grupu había xente variao enforma, anque destacaben los skinheads y los mods, ambos con seiciones dientro la peña (Red Skins Xixón y Stewarts, respeutivamente). Tamién hebo gran númberu d'heavies, rockers y xente ensin tar catalogada en denguna tribu urbana n'especial. Na grada'l grupu tuvo ente 100 socios nos sos meyores años y muncho material como banderones y pancartes. Destaca'l banderón desplegáu nel partíu escontra la U.E. Lleida nel que'l míticu equipu xixonés xugabase'l poder caltenese en Primer división. Tamién yera destacable el so enfotu en facer llegar a la xente el so mensaxe antirracista, independentista y d'izquierdes, siempres intentando emplegar la llingua asturiana nel so material. Dempués de la desapaición d'esti grupu, munchos intentaron facer daqué asemeyáu nel gol norte d'El Molinón con intentos como Xaréu Fondu Norte.

## Referencies

## Enllaces esternos
IAEA

L**'Organismu Internacional d'Enerxía Atómica** (**OIEA**, ) ye una organización internacional que busca promover l'usu pacíficu de la enerxía nuclear. Pertenez a los muérganos conexos del sistema de les Naciones Xuníes.

Esti organismu entamó a funcionar en Viena'l 29 de xunetu de 1957 y en payares del mesmu añu l'Asamblea Xeneral de les Naciones Xuníes (ONX) aprobó un alcuerdu sobre la rellación de la OIEA cola ONX, a fin de tratar d'entainar y aumentar la contribución de la enerxía atómica pa fines de paz, la salú y la prosperidá en tol mundu.

Teniendo como oxetivu l'asegurar que l'asistencia prestada nun s'utilice con fines militares, l'OIEA establez normes de seguridá nuclear y proteición ambiental, ayuda a los países miembros con actividaes de cooperación téunica y alenta l'intercambiu d'información científica y téunica sobre la enerxía nuclear.

Cuenta con asesores, equipu y capacitación para suministrar asistencia a los gobiernos en desarrollu y da-y puxu a la tresmisión de coñocimientos teóricos y práuticos pa que los países receptores puean executar eficaz y seguramente los sos programes d'enerxía atómica.

Formula tamién normes básiques de seguridá pa la proteición escontra radiaciones y asoleya reglamentos y códigos de práutiques sobre determinaos tipos d'operaciones, incluyí'l tresporte de material radiactivu.

Nel añu 2005 l'organismu, y el so direutor xeneral Mohamed el-Baradei, recibieron el Premiu Nobel de la Paz. El comité concedió-yos esti premiu por: 

## Sede
L'OIEA, tien la so sede en Viena (Austria), con sedes rexonales en Xinebra, Nueva York, Toronto y Tokiu, y cuenta con 180 estaos miembros.

## Referencies

## Enllaces esternos
Lékoumou

**Lékoumou** ye una rexón d'El Congu allugada nel sur del país. Xeográficamente alcuéntrase rodiada polas rexones de Bouenza, Niari, Plateaux, Pool y la nación de Gabón. La capital rexonal ye Sibiti.

Lékoumou ta dividida en 4 distritos:

*Bambama
*Komono
*Sibiti
*Zanaga

## Referencies

## Enllaces esternos
EURATOM

La **Comunidá Europea de la Enerxía Atómica** o **EURATOM** creóse en Roma cola firma del Tratáu de la Comunidá Europea de la Enerxía Atómica, el 25 de marzu de 1957, se firma xunto col tratáu que daba orixe a la Comunidá Económica Europea (CEE).

Establezse como oxetivu'l desarrollu d'una industria propia nuclear europea mediante la creación d'un mercáu común d'equipos y materiales nucleares, asina como l'establecimientu d'unes normes básiques en materia de seguridá y proteición de la población.

El tratáu, que foi firmáu polos seis países fundadores de la CECA y la CEE (Bélxica, Francia, Alemaña, Italia, Luxemburgu y los Países Baxos), entró en vigor el 1 de xineru de 1958.

Nél establecíense les sos instituciones: Asamblea parllamentaria, Tribunal de Xusticia, Conseyu de Ministros y Comisión del Euratom. Les dos primeres yeren comunes coles dos otres Comunidaes, mientres les dos últimes foron propies y diferentes hasta la entrada en vigor del Tratáu de fusión de los executivos en 1967.

## Lista de Presidentes de la Comisión del Euratom

## Referencies

## Enllaces esternos
Virxinia Occidental

**Virxinia Occidental** ye un de los 50 estaos de los Estaos Xuníos. Asitiáu na rexón de los Apalaches, llenda con Pennsylvania al norte, Maryland al este y noreste, Virxinia al sureste, Kentucky al suroeste y Ohio al noroeste. Ye, con 62.755 km² d'estensión, el 41ᵘ estáu del país por estensión, y el 38ᵘ en población, con 1.792.147 habitantes (U.S. Census Bureau, 2019). La so capital, y mayor ciudá, ye Charleston.

Virxinia occidental convirtióse nún estáu como resultáu de la convención de Wheeling de 1861, al entamu de la Guerra Civil d'Estaos Xuníos. Los delegaos de los condaos del noroeste de Virxinia refugaron la ordenanza de secesión pola que Virxinia, en referéndum, aprobara separtase de los Estaos Xuníos, y decidieron dixebrase de Virxinia pa crear un nuevu estáu, nomáu Virxinia Occidental, que foi almitíu como nuevu estáu del país el 20 de xunu de 1863. Foi l'únicu estáu formáu pola rotura d'un estáu de la Confederación, el primeru en dixebrase d'otru estáu dende que Maine lo ficiera de Massachusetts, y ún de los dos únicos (el otru foi Nevada) que ingresó na Xunión demientres la Guerra de Secesión. La mayoría de los sos habitantes yeren agricultores llibres, pero tamién había esclavos, que foron siendo lliberaos gradualmente acordies colo recoyío na constitución del nuevu estáu.

La posición central d'esti estáu fai que les partes de so pertenezan al área d'influyencia de metrópolis de diversos estaos: asina, les ciudaes Wheeling y Weirton, al norte, tán llendando col área metropolitana de Pittsburgh, mentantu que Martinsburg y Harpers Ferry, al este, son consideraes parte de la de Washington DC. L'estáu destaca polo montunu del so territoriu: ye l´únicu estáu que tol so territoriu ta incluyíu na xurisdicción de la Comisión Rexonal de los Apalaches, na fastera nomada Appalachia. Rescamplen, ente les actividaes económiques, el sector de la madera y la minería de carbón, y les actividaes d'ociu venceyaes a la natureza: esquí, rafting, pesca, senderismu, bicicleta de montaña, escalada, caza...



## Referencies

## Enllaces esternos
Antropoloxía forense

L**'antropoloxía forense** ye una de les subdisciplines de l'antropoloxía biolóxica. Divídese en tres rames importantes, rellacionaes con otres tantes rames de les ciencies antropolóxiques: L'antropoloxía forense, l'arqueoloxía forense y l'antropoloxía cultural forense.

L'antropoloxía física forense encárgase de la identificación de restos humanos cadarmizaos dao la so amplia rellación cola bioloxía y variabilidá de la cadarma humana. Tamién pue determinar, nel casu que dexaren marques sobre los güesos, les causes de la muerte, pa tratar de reconstruyir la mecánica de fechos y la mecánica de llesiones, conxuntamente col arqueólogu forense, el criminalista de campu y el médicu forense, asina como aportar, de ser posible, elementos sobre la conducta del victimariu pol mediu d'indicios dexaos nel llugar de los fechos y el tratamientu *perimortem* y *posmortem* dau a la víctima.

## Referencies

## Enllaces esternos
Julio García Mencía

**Julio García Mencía**  foi un pintor, litógrafu y cartelista mui vinculáu a la industria litográfica, cartelística y publicitaria asturiana.

Nació nel somantu d'una familia de tradición artística, yá que so padre y so güelu fueron grabadores de la Casa de la Moneda de Segovia. Estudió na Escuela de Belles Artes de San Fernando. Darréu treslladaríase a París, onde garraría esperiencia como litógrafu, tornando a Madrid pa posteriormente treslladase a Xixón, ciudá na que llegaría a montar el so propiu taller, *Establecimiento Cromo-Litográfico de Julio G. Mencía*. La influencia de Mencía nel cartelismu asturianu foi notable a partir d'esa dómina, siendo él el que lu llevaría a la modernidá. 

Esta primacía qu'exerció Mencia nel cartel asturianu duraría unes dos décades pa, darréu, dexar pasu a una nueva xeneración de pintores y cartelistes n'Asturies: Martínez Abades, Ventura Álvarez Sala, Evaristo Valle ..., qu'abandonaron la concepción europea del cartel que representaba'l pintor madrilán, pa centrase nos de temática más popular y folklórica.

## Referencies

## Enllaces esternos
Distritu de Ghanzi

El **Distritu de Ghanzi** (o Ghantsi), ye unu de los distritos occidentales de Botsuana. Llenda con Namibia. El centru alministrativu d'esta rexón ye la ciudá de Ghanzi. La mayor parte del este de Ghanzi ta integrada pol parque nacional Kalahari Central. La población según el censu del 2001 yera de 33.170 habitantes, la cantidá más baxa de tolos distritos. La superficie d'esta xurisdicción ye de 117.910 km².

## Referencies
Kgalagadi

**Kgalagadi** ye unu de los 9 distritos de Botsuana, xunto a la llende con Sudáfrica. La capital ye Tsabong. Kgalagadi cubre una estensa área del Desiertu del Kalahari. Tien un total de 105.200 km², y tan sólo una población de . Más d'un terciu del distritu ta ocupáu pol Parque transfronterizu de Kgalagadi, que s'interna en territoriu sudafricanu.

## Referencies
Tsabong

**Tshabong** o **Tsabong** ye'l centru alministrativu del distritu de Kgalagadi, Botsuana. Ta allugada nel desiertu de Kalahari. La población yera de 6.591 persones nel censu de 2001.

L'hospital primariu cubre una xigante área, y tien dalgunes refuxos de tuberculosis onde enfermos y les sos families puen tar demientres duren los llagos tratamientos.

## Referencies
Ciudaes de Botsuana

Ésta ye una riestra de les **[[ciudá|ciudaes]] de [[Botsuana]]**. 

Na tabla les ciudaes tan sobre 6.000 habitantes, los resultaos de los censos entamen nel 12 d'agostu de 1981, el 14 d'agostu de 1991, 17 d'agostu de 2001 y el 1 de xineru de 2006, tamién s'amuesen los distritos de Botswana al que pertenez la ciudá.

## Población
Nel conxuntu del país:
* 1991 - 1.326.796 habitantes
* 2001 - 1.680.863 habitantes
* 2006 - 1.856.800 habitantes (estimación)

## Referencies

## Enllaces esternos
* Central de Estadística de la República de Botsuana  
* Estadístiques de Botsuana
Hammer DeRoburt

**Hammer DeRoburt**, políticu (1922-1992), foi presidente de Nauru entre 1968 y 1976.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ludwig Scotty

**Ludwig Derangadage Scotty**  foi un abogáu y políticu nauruanu. Foiu presidente de Nauru ente'l 29 de mayu y el 8 d'agostu de 2003 y llueu ente'l 22 de xunu de 2004 y el 19 d'avientu de 2007.

## Biografía
Ludwig Scotty ñació y medró nel distritu d'Anabar, onde estudió hasta secundaria. Estudió Drechu n'Universidá del Pacíficu Sur en Fixi. En 15 de marzu de 1983 s'elixó pal parllamentu de Nauru, representando Anabar. Llueu foi direutor del Bancu de Nauru y de la compañía d'aviación Air Nauru.

Dempués de la curtía alministración de Derog Gioura, Scotty foi elixíu presidente de Nauru con 10 votos a favor y 7 escontra. N'agostu de 2003, por un votu de desconfianza del parllamentu, foi destituyíu.

Entre 2003 y 2004 volvió al parllamentu de Nauru y tuvo na oposición. Nel día 22 de xunu de 2004 volvió a la presidencia cuando un miembru del gobiernu d'Harris renunció. Ludwig Scotty foi escoyíu de nuevu pal parllamentu n'ochobre del mesmu añu, y la mayoría dellos sos aliaos tamién. Nel so segundu gobiernu trató de reformar la economía.

N'avientu de 2007 dexó de sópitu la política debíu a un votu de desconfianza.

Morrió'l 25 de febreru de 2026 a los 77 años d'edá.

## Referencies

## Enllaces esternos