open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nikolái Voronijin

**Nikolai Nikolaevich Woronichin** (**Николай Николаевич Воронихин**, ) foi un botánicu, micólogu, algólogo, esplorador rusu.

## Delles publicaciones
* Woronichin, NN. 1911. *Physalosporina, eine neue Gattung der Pyrenomyceten*. Annales Mycologici 9: 217-225
* ----. 1911. *Spisok gribov, sobrannykh v Buguruslanskom o’zd Samarskoĭ gub. Y.I. Ispolatovym v 1908-1910 gg.* Bulletin du Jardin Botanique Impériale de St Petersbourg 11: 8-21 
* ----. 1911. *Physalosporina, novyĭ rod' iz’ gruppy pirenomitsetov’.* Travaux du Musée Botanique de l'Academie Impériale des Sciences de St.-Pétersbourg 8: 151-171. 
* ----. 1913. *Mycoflorae Caucasicae novitates*. Moniteur du Jardin Botanique de Tblisi 28: 16-25
* ----. 1914. *Quelques remarques sur le champignon du blanc de pêcher et de rosier*. Bull. für Angew. Bot. 7: 441-450
* ----. 1914. *Plectodiscella piri, der Vertreter einer neuen Ascomyceten-Gruppe*. Mycol. Zentralblatt 4: 225-233, 1 tab., 8 figs. 
* ----. Srisok gribov sobrannykh Sochinskom okrug Ly’tom 1913 goda.* Vestn. Tifflisk. Bot. Sada 35: 1-40
* ----. 1915. *-yos fumagines du département de Sotshi*. Bulletin of Applied Botany Petrograd 8 (6): 769-807, 1 tab. 
* ----. 1922. *Fungi nonnulli novi y Caucaso. I*. Notulae Syst. Inst. Cryptog. Horti Bot. Petropol. 1 (3): 33-34
* ----. 1923. *Fungi nonnulli novi y Caucaso. II*. Notulae Syst. Inst. Cryptog. Horti Bot. Petropol. 2 (3): 33-34 
* ----. 1924. *Fungi nonnulli novi y Caucaso. III*. Notulae Syst. Inst. Cryptog. Horti Bot. Petropol. 3 (2): 31-32. 
* ----. 1925. *Über die Capnodiales*. Annales Mycologici 23 (1-2): 174-178
* ----. 1925. *Sur la Phaeostagonosporopsis zeae (Schw.) Woron., un nouveau parasite du mais en Transcaucasie*. Défense des Plantes Leningrad 2: 331-334
* ----. 1926. *Aithalomyces, eine neue Gattung der Capnodiales*. Annales Mycologici 24 (1-2): 145-149
* ----. 1926. *Zur Kenntnis der Morphologie und Systematik der Russtaupilze Transkaukasiens*. Annales Mycologici 24 (3-4): 231-264
* ----. 1927. *Contribution à la flore mycologique du Caucase*. Trav. Mus. Bot. Acad. Sci. USSR 21: 87-243, 2 tabs. 

== Honores ==
=== Epónimos ===
Un [[genus|xéneru]] d'[[alga|algues azules]] [[Cyanobacteria]]: *Woronichinia'' Elenk. nomar nel so honor.

## Referencies

## Enllaces esternos

*
Zhi Xiong Yu

**Zhi Xiong Yu** (romanización de **智熊宇**) (1955) ye un botánicu chinu, un especialista en *[[Rubus]]*; desenvolviendo actividaes académiques na Universidá Agrícola de Jiangxi».. 

## Delles publicaciones
* . 2005. *A Physio-ecological Study on Photosynthesis of [[Sinomanglietia]] glauca and Two Species in Manglietia* Bl.[J] Acta Agriculturae Universitis Jiangxiensis

*  2003. *Studies on Genetic Diversity of Endangered Sinomanglietia glauca (Magnoliaceae)*. Acta Agriculturae Universitis Jiangxiensis

## Referencies

*Lliteratura taxonómica, por Frans Antonie Stafleu, Y. A. Mennega
*[Notes sobre ''[Dendrobenthamia]'' por Wen Pei Fang] 
* 
## Enllaces esternos
Kadir Zakirovič Zakirov

**Kadir Zakirovič Zakirov** (tamién treslliteráu como **Zakirov Kadir Zakirov**; ) foi un botánicu uzbeco; que pasó casi toa una vida nel estudiu de la botánica d'Asia Central, especialmente nos altores del Pamir. Foi diputáu del Conseyu Supremu.

En 1932 graduóse na Academia Pedagóxica. Ente los años 1937 a 1941, trabayó na Universidá d'Uzbequistán, onde foi nomáu profesor asistente y xefe interín del Departamentu de Botánica de la Universidá Estatal de Samarkanda.

Zakirov utilizó un nuevu principiu de separación de les zones de gran altor, desenvolviendo la so gama ( chul , adyr , tau , y camperes de monte). A diferencia d'otros autores, sentó les bases pa la clasificación de paisaxe de gran altor, les condiciones hidrotermales y los suelos estrechamente rellacionaos con cambeos na vexetación y nel espaciu.

## Honores
* 1956: académicu d'Uzbequistán
* honráu trabayador de la Ciencia gallardoniáu col Premiu Estatal

### [[Epónimu|Epónimos]]
;Especies: cuatro fueron honraes col so nome, ente elles:

*(Asteraceae) *[[Jurinea]] zakirovii* Iljin

*(Polygonaceae) *[[Aconogonon]] zakirovii* (Czevr.) Tzvelev

*(Tamaricaceae) *[[Reaumuria]] zakirovii* Gorschk.

## Delles publicaciones
* 1973. Russko-uzbekskij ėnciklopedičeskij slovaŕ po botanike (Diccionariu Enciclopédicu Rusu-uzbecu pa botánicos)''.

## Ver tamién
* Llista de naturalistes y epónimos

## Notes y referencies

* 

## Enllaces esternos

*
Giovanni Zanardini

Dr. **Giovanni Antonio Maria Zanardini** (Venecia, 12 de xunu de 1804 – 24 d'abril de 1878) foi un médicu, botánicu y algólogu venecianu.

## Biografía
*Zanardini* yera fíu de Angelo y d'Anna Maria Traffico. Consigue'l doctoráu de Medicina na Universidá de Padua en 1831. Prosigue los sos estudios en Ciruxía y en Obstetricia na Universidá de Pavía. De 1834 a 1847, dirixe l'Hospital Real de Padua hasta 1869, dempués direutor-ayudante del de Venecia.

Nel dominiu de la historia natural, realiza numberosos trabayos sobre les algues de diversos mares. 
## Delles publicaciones
* . 1965. *Giovanni Zanardi: anicie y vita. Eleonora Monti : vita di Francesco Monti; notizie istoriche*. Editor Camillo Boselli. Editor Geroldi, 106 pp.

* ---------------------------. 1872. *Phycearum indicarum pugillus*. 49 pp.

* ---------------------------. 1871. *Iconographia phycologica mediterraneoadriatica ossia Scelta di ficee nuove o più rare dei mari mediterraneo ed adriatico*. Vol. terceru. Editor Antonelli, 96 pp.

* ---------------------------. 1863. *Iconographia phycologica Adiratica: ossia, scelta di ficee nuove o piu rare del Mare Adriatico

* ---------------------------. [[1860]]. *Iconographia phycologica Adriatica, ossia, Scelta di ficee nuove o più rare del Mare Adriatico*. Editor Antonelli

* ---------------------------, . [[1858]]. *Plantarum in Mari Rubro hucusque collectarum enumerato (Juvante A. Figari)*. Editor I. R. Istituto veneto, 309 pp.

* ---------------------------. [[1847]]. *Prospetto della flora veneta: in occasione del IX. Congresso degli scienziati italiani*. 53 pp.

* ---------------------------. [[1843]]. *Saggio di classificazione naturale delle ficee del dottore Giovanni Zanardini: aggiunti nuovi studii sopra l'Androsace degli antichi*. Editor G. Tasso, 64 pp.

* ---------------------------. [[1841]]. *Joannis Zanardinii ... Synopsis algarum in Mari Adriatico hucusque ...* 153 pp.

* ---------------------------. [[1839]]. *Algae and related subjects - collected works

## Honores
### [[Epónimu|Epónimos]]
* (Brassicaceae) *[[Iberis]] zanardinii* Vis.

* (Cyperaceae) *[[Eleocharis]] zanardinii* Parl.

* (Cyperaceae) *[[Scirpus]] zanardinii* Ambrosi 

#### Cais
* Via Giovanni Zanardini, Ponte Mammolo, Roma

## Ver tamién
* Llista de naturalistes y epónimos
## Referencies

* 
## Enllaces esternos
Basilio Zanchi

**Basilio Zanchi**  foi un eruditu y humnista italianu del sieglu XVI.

Yera gran apasionáu de la poesía llatina y entró nel Arzobispáu de San Xuan de Laterano. Más tarde sería bibliotecariu del Vaticanu.

Foi encarceláu en Roma por desobedecer al papa Pablu VI probablemente al ser favorable al protestantismu. 

## Obres
**De Horto Sophiæ*, 1540 
**Poematum libri VIII*, 1550 
**Verborum latinorum ex variis auctoribus Epitome*, 1541
**Dictionarium poeticum*, 1542
**In divinos llibros Notationes*, 1556.

## Referencies

## Enllaces esternos
Martin Zeiler

** Martin Zeiler** (Ranten, 17 d'abril de 1589-Ulm, 6 d'ochobre de 1661) teólogu protestante y escritor alemán.

## Biografía
Estudió en Ulm y tuvo dellos trabayos rellacionaos cola xurisprudencia y la hestoria. Escribió más de 90 títulos y foi'l prototipu de pensador barrocu. 

## Obra
* (Trad.) François de Rosset: *Theatrum tragicum ... in die Teutsche Sprache transferirt durch M. Zeiller,* hg. Martin Opitz. Danzig 1640 o.ö. (25 Auflagen sind bekannt)
* *Fidus esnaches, oder Getreuer Reisgefert.* Ulm 1651
* *Historici, chronologici et geographi ... quo vixerunt, et operibus ... scripserunt.* 2 Bde. Ulm 1652
* *100 Dialogi oder Gespräch von unterschiedlichen Sachen.* Ulm 1653
* *Handbuch von allerley nutzlichen Erinerungen.* 2 Bde. Ulm 1655

## Fontes y enllaces esternos
* Ulrich Gaier o.a. (Hrsg.): *Schwabenspiegel*, Bd. 1, Ulm 2003, S. 496 (Autorenlexikon)
* Walter Brunner: *Martin Zeiller (1589-1661) - Ein Gelehrtenleben*. Graz 1990
* Walther Killy: „Literaturlexikon: Autoren und Werke deutscher Sprache“. (15 Bände) Gütersloh; München: Bertelsmann-Lexikon-Verl. 1988-1991 (CD-ROM Berlin 1998 ISBN 3-932544-13-7)
## Referencies

## Enllaces esternos
Johan Wilhelm Zetterstedt

**Johan Wilhelm Zetterstedt**  foi un naturalista suecu, que trabayó principalmente nos órdenes Diptera y Hymenoptera. 

Zetterstedt estudió na Universidá de Lund, onde foi pupilu d'Anders J. Retzius. Recibió'l títulu de profesor en 1822 y asocedió a Carl Adolph Agardh como profesor de botánica y economía práutica en 1836, retirándose como eméritu en 1853. En 1831, foi electu miembru de la Real Academia de les Ciencies de Suecia.

Ye reconocíu como entomólogu. Les sos coleiciones de Diptera escandinavies, lapones y del restu del mundu de Diptera y d'Orthoptera atopar nel Muséu Zoolóxicu de la Universidá de Lund. Ente los sos estudiantes incluyir a Anders Gustaf Dahlbom.

## Delles publicaciones
* 1810-1812. *Dissertatio de Fæcundatione Plantarum*
* 1821. *Orthoptera Sueciae disposita et descripta*. Lundae (Lund), 132 pp.
* 1835. *Monographia Scatophagarum Scandinaviæ*
* 1837. Conspectus familiarum, generum et specierum Dipterorum, in Fauna insectorum Lapponica descriptorum. *Isis* (Oken's) 
* 1838-1840 *Insecta Lapponica*. L. Voss, Lipsiae (Leipzig), 1139 pp. 
* 1842-1854. *Diptera Scandinaviae disposita et descripta*. Lundbergiana, Lundae (Lund), 6 vols.
* 1855. *Diptera Scandinaviae disposita et descripta*. Tomus duodecimus seu supplementum tertium, continens addenda, corrigenda & emendanda tomis undecim prioribus. Officina Lundbergiana, Lundae (Lund)

## Referencies
Alexander Henry Haliday. Recién obres sobre Diptera del Norte d'Europa. Supplementary Notie. Zetterstedt, Diptera Scandinaviae. Tomu XII 8 vo. Lundae 1855. Stenhammar, Copromyzinae Scandinaviae 8 vo. pp. 184 Holmiae 1855. *Nat. Hist. Rev*. (Proc) 3: 32, 33. Revisiones significatives crítiques de la obra de Zetterstedt sobre Diptera. Ver http://en.wikipedia.org/wiki/Talk:Francis_Walker_%28entomologist%29

* 
## Enllaces esternos
* Curtia biografía (en suecu)
* Internet Archive versión dixital de *Diptera Scandinaviae disposita et descripta*

* L'autor en Handlexikon
Wulfstan de York

**Wulfstan** , tamién llamáu en llatín *Lupus* ("Llobu"), foi un clérigu ya intelectual inglés. Exerció socesivamente como obispu de Londres (996), obispu de Worcester (dende 1002 hasta 1016) y obispu de York (dende 1002 hasta la so muerte). Como obispu de York ye numberáu como Wulfstan II, pa estrema-y d'otru obispu Wulfstan muertu en 956.

El segundu Wulfstan de York foi autor de numberoses obres en llatín y na llingua vernácula de la Inglaterra de la dómina (el inglés antiguu o anglosaxón). Ente les más importantes tán la homilía llatina: el *[[Sermo Lupi ad Anglos]]* ("Sermón de Llobu a los anglos", 1014), que'l so tema ye la interpretación providencialista de les invasiones daneses del *[[Danelaw]]* (seríen un castigu de Dios polos pecaos de los cristianos); y el testu n'inglés antiguu *Institutes of Polity* (1008-1010), onde define la teoría triestamental como xustificación del orde social feudal. Tamién tuvo un papel importante na redaición de lleis nos reinaos d'Etelredo II l'Indecisu y Canutu'l Grande.

Foi'l más importante orador, líder espiritual y teóricu políticu inglés del so tiempu. Rellacionóse especialmente con Aelfrico, obispu de Canterbury y otru importante escritor en llingua anglosaxona.

Nel *[[Liber Eliensis|Book of Ely]]* ("Llibru de Ely") recuéyese dalguna información haxográfica de la so figura (a pesar de lo cual nun consta que fuera nunca consideráu como santu), xunto con otros datos, como la so nacencia por cesárea y la consiguiente muerte de la so madre, de noble familia. Foi soterráu en Ely.

El so sobrín, tamién llamáu Wulfstan, foi darréu obispu de Worcester (1062-1095).

## Referencies

## Enllaces esternos
* ''Wulfstan's Eschatological Homilies'' 
* ''Sermo Lupi ad Anglos''
* ''Institutes of Polity'' 
* ''Prosopography of Ango Saxon England entry on Wulfstan'' 
*
Su Kung Wu

**Su Kung Wu** (translitera del **如果蘇武**)( n. 1935) ye un botánicu, y pteridólogu chinu, con esperiencia mundial sobre la familia Dryopteridaceae. Realizó 39 obres en 63 publicaciones en dos idiomes y 179 fondos de biblioteca

Desempeñóse como investigador del "Llaboratoriu Estatal Llave de Botánica Evolucionaria y Sistemática", "Institutu de Botánica", "Academia China de Ciencies de Beixín".

## Delles publicaciones
* 1985. *Kai yuan k'ao t'ung. 1 chuan*. Volume 103 de Ts'ung-shu

## Referencies

* 

## Enllaces esternos
Johann Gottfried Zinn

**Johann Gottfried Zinn**  foi un anatomista y botánicu alemán.

### Biografía
A pesar de la so curtia vida, Zinn realizó una contribución bien importante a la conocencia anatómicu. Nel so llibru *Descriptio anatomica oculi humani*, mandónos la primer descripción detallada y comprensiva de l'anatomía del güeyu humanu.

En 1755 empecipia'l so periodu de profesor de Botánica na Universidá de Gotinga, según direutor del xardín botánicu de la mesma Universidá. Mientres esti periodu los sos mayores trabayos y esfuercios científicos fueron nel campu de la Botánica.

Zinn describió en 1757 al xéneru d'orquídees Epipactis de la familia Orchidaceae.

### Honores

#### [[Eponimia]]
La so alcordanza perdura polos términos anatómicos *[[Lligamentu suspensorio del cristalín|Zonula ciliaris Zinnii]]* y na *Circulus arteriosus sclerae* = "Círculu arterial de Zinn-Haller" o aniellu de Zinn

Les zinnies plantes naturales de Méxicu, fueron traíes a Europa en 1753. Carlos Linneo en 1759, denominar d'esta manera n'honor a Zinn, el so profesor de botánica na Universidá de Gotinga.

### Obres
* *A description of the flora around [[Göttingen]].* 1753

* *Catalogus plantarum horti academici et agri gottingensis….* 1757

* *Descriptio anatomica oculi humani iconibus illustrata.* 1765

## Referencies

* 

## Enllaces esternos
Petar Zrinski

**Petar Zrinski** (n'húngaru, *Zrínyi Péter*; ) foi un escritor croata. Miembru de la familia Zrinski, yera fíu de Juraj V Zrinski y Madalena Szechy, y padre de Helena Zrínyi. Tuvo un papel importante na Conxura de los Magnates y foi executáu por traición. 

## Obra
* *Acta coniurationem Petri a Zrinio et Francisci de Frankopan nec non Francisci Nádasdy illustrantia*

## Heriedu

Topar en 1907 los restos óseos de Zrinski y Frankopan n'Austria. Llevar a Zagreb en 1919 pa ser soterraos na Catedral de Zagreb. Les semeyes de Zrinski y Frankopan usar pa los billetes de 5 kunes ente 1993 y 2001.

## Referencies

## Enllaces esternos
Álvaro de Córdoba

:*Nun confundir con [[Álvaro de Córdoba (dominicu)|Álvaro de Córdoba, el beatu del mesmu nome]], dominicu del [[Sieglu XV]].*

**Paulo Álvaro Cordubense**, más conocíu como **Álvaro** o **Álbaro de Córdoba**  foi un eruditu bíblicu, teólogu y poeta mozárabe de Al-Ándalus.

Foi educáu nel ambiente de la escuela abacial de Speraindeo, onde foi condiscípulo de Eulogio de Córdoba, canonizáu tres el so martiriu y muerte. Álvaro convertiríase más tarde nel so primer biógrafu. La so formación humanística queda reflexada na gran variedá de xéneros nos que se desenvuelve la so obra (epistolar, biográficu, poéticu, apologético, ascéticu...). Unu de los sos trabayos más importantes foi'l *Epistolariu*, compuestu de venti cartes, de les cualos dolce fueron escrites por Paulo Álvaro a distintos destinatarios y siete fuéron-y unviaes por dalgunos d'estos; otra ye d'un obispu, dirixida a un destinatario desconocíu. Eulogio calificólu como un doctor pernomáu y nel nuesu tiempu una fonte fluyío y abondoso de sabiduría».

Escribió amás *Vita vel passio beatissimi martiris Eulogii* (860), sobre la vida de San Eulogio, la *Confessio Alvari*; los trataos de moral *Liber Scintillarum* y *Indiculus luminosus* (854), y numberosos versos en llatín qu'atestigüen la so conocencia de la poesía visigótica nesa llingua (Eugenio de Toledo, por casu) y la de los clásicos llatinos. La obra de Paulo Álvaro atestigua la pervivencia d'un pensamientu católicu que se remontaba contra la meyora de la sociedá musulmana.

## Obres
* *Liber Scintillarum*, tratáu de moral 

* *Indiculus luminosus*, tratáu de moral (854)

* *Confessio alvarii*

* *Vita vel passio beatissimi martiris Eulogii* (860), vida de San Eulogio

* Epistolariu (compilación de cartes)

## Referencies

## Enllaces esternos
Étienne de Tournai

**Étienne de Tournai**, llatinizáu como **Stephanus Tornacensis**  foi un canónigu regular de Saint-Victor, home de lletres, escritor espiritual y xurista influyente. Abá de Sainte-Geneviève (Santa Genoveva) en París, foi escoyíu obispu de Tournai en 1191. Ellí vivió hasta la so muerte en 1203.

## Biografía
Nacíu en Orléans, fixo ellí escelentes estudios de lletres, y de Derechu na Universidá de Boloña (1145-1150). Escontra 1155 convertir en canónigu regular victoriano en Saint-Euverte (Orléans) del cual foi nomáu abá en 1167. Más tarde, dende 1176, dirixó l'Abadía victoriana de Sainte-Geneviève en París. Foi escoyíu obispu de Tournai en 1191. Como tal punxo les sos conocencies xurídiques al serviciu de la diócesis y resultó un bon alministrador, reformador celosu de la disciplina eclesiástica; defendió igualmente los derechos de la Ilesia contra les tentaciones del poder regalistasobremanera de Philippe-Auguste.

Dio gran preeminencia a la vida relixosasobremanera a la monástica, envalorando que solo los grandes órdenes formaríen el cuadru fayadizu pa una vida regular, sólida y austera nuna formación eclesiástica. Pero a pesar d'esto almitió que se pasara fácilmente d'una orde a otra. Escribió una llarga carta a un amigu que tres cuarenta años de vida activa decidió faese ermitañu. Llamentó la perda d'un collaborador, pero fixo un gran aponderamientu de la vida del ermitañu.

## Obres
**Summa Decreti*, publicáu na *[[Patrologia Latina]]* de Migne (Vol. 211, col.575-580). Dexa comparar les idees xurídiques de les Universidaes de París y Bolonia.
*Epístoles. (*Patrologia Latina*, Vol. 211, col.309-561).
*Sermones (una sesentena) (*Patr. Lat.* vol. 211, col. 567-574).

## Bibliografía
*J. Warichez, *Étienne de Tournai et son temps, 1128-1203*, Tournai-Paris, 1937.
*Ph. Delhaye, "Morale et droit canonique dans la *Summa* d'Étienne de Tournai" en *Studia Gratiana*, vol.1 (1953), pp. 435-449.

## Referencies

## Enllaces esternos
Especie baxo riesgu mínimu

Una especie considérase so **esmolición menor** (embrivíu oficialmente como **LC** dende'l nome orixinal n'inglés *Least Concern*) cuando, en siendo evaluada pola UICN, nun cumple nengunu de los criterios de les categoríes en peligru, en peligru críticu, vulnerable o cuasi amenazáu de la Llista Roxa ellaborada pola organización. Arriendes d'ello, la categoría *esmolición menor* de la llista inclúi a tolos taxones abondosos y d'amplia distribución, que nun s'atopen so amenaza de sumir nun futuru próximu, siendo polo tanto'l de menor riesgu na llista.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Web oficial de la Llista Roxa
* Web oficial de la UICN
Biólogu

Un **biólogu** ye un científicu dedicáu a producir resultaos nel área de la bioloxía al traviés del estudiu de los organismos. Xeneralmente los biólogos estudien los organismos y la so rellación cola redolada. Los biólogos activos na investigación básica intenten afayar mecanismos que rixen el comportamientu de los organismos. Los biólogos activos na investigación aplicada intenten desenvolver o ameyorar los procesos médicos, industriales o agriculturales]].

## Subárees
* Astrobioloxía.
* Acuarioloxía.
* Anatomía comparada.
* Bioloxía celular
** citopatoloxía.
* Bioloxía estructural.
* Bioloxía evolutiva.
* Bioloxía marina.
* Bioloxía molecular.
* Biónica.
* Bioquímica.
* Bioteunoloxía.
* Botánica.
** Ficoloxía.
* Ecoloxía.
* Embrioloxía.
* Etoloxía.
* Filoxenia.
** Filoxenia molecular.

* Sistemática.
** Seroloxía.
*** Sistemática serolóxica.
** Sistemática Molecular.
** Sistemática filoxenética.
** Sistemática evolutiva.
** Sistemática vexetal.

* Fisioloxía.
* Xenética.
* Histoloxía.
** Histoloxía vexetal.
* Microbioloxía.
** Bacterioloxía.
* Micoloxía.
* Morfoloxía.
* Paleontoloxía.
** Paleobioloxía.
*** Paleozooloxía.
* Parasitoloxía.
* Taxonomía.
* Zooloxía.
** Anatomía animal.
** Aracnoloxía.
** Carcinoloxía.
** Entomolxía.
** Herpetoloxía.
** Ictioloxía.
** malacoloxía.
** Ornitoloxía.
** Terioloxía.
** Zootomía.
* Zootecnia.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina web del Colexu de Biólogos de Panamá
Área de Broca

L**'área de Broca** ye una seición del cerebru humanu involucrada na producción de la fala, el procesamientu del llinguaxe y la comprensión.
Ta na tercera circumvolución frontal del hemisferiu esquierdu, nes seiciones opercular y triangular del hemisferiu dominante pal llinguaxe.

Esta rexón correspuende a les árees 44 y 45 de Brodmann, y conéctase col área de Wernicke, que ye la otra rexón importante pal llinguaxe humano, mediante un fexe de fibres nervioses nomáu fascículu arqueáu.

El so nome ye porque foi’l médicu francés Paul Pierre Broca quien en 1864 describió esta área cerebral. El médicu realizó dellos estudios post-mortem en pacientes afásicos que presentaben graves lesiones nesta rexón.

## Referencies

## Enllaces esternos
Lóbulu frontal

El **lóbulu frontal** (nome en llatín: *lobus frontalis*) ye un área de la corteza cerebral de los vertebraos. Nos seres humanos ta na parte anterior del cerebru. Esti lóbulu ye’l más desendolcáu filoxenéticamente falando, tando presente nes especies más complexes, como los vertebraos y n’especial los homínidos. Nesti lóbulu alcuéntrase’l área de Broca, área que s’encarga de la información llingüística y oral. Tamién danse los movimientos de los muérganos fonoarticulatorios.

## Referencies

## Enllaces esternos
Hipérbaton

L**'hipérbaton** ye la figura lliteraria que consiste n'alteriar l'orde lóxicu de les pallabres nuna oración, el so plural ye hipérbatos. Foi un recursu especialmente utilizáu nos periodos cortesanos de la historia de la lliteratura que'l so oxetivu yera faer más noble'l llinguaxe, especialmente na prosa llatinizante del sieglu XV, yá qu'al aplicar esti recursu, l'esquema sintácticu coincidía col predominante en Llatín, siendo coles mesmes recursu habitual na estética de la lliteratura barroca.

### Exemplu

«Magar m'echó, á'quisti mundu
lla madre de la mió alma,
ñin vi, ñin cuidara ver
cosa tan endrominada.»

## Ver tamién
* Recursos lliterarios

## Referencies

## Enllaces esternos
Argentina sphyraena

El  ye un pexe marín de la familia arxentínidos, distribuyida pel nordeste del océanu Atlánticu, mar Mediterraneu y mar Bálticu. La so pesca tien pocu interés. N'Asturies, suel confundise col Argentina silus, col que comparte nomes en dellos cais d'Asturies.

## Anatomía
El llargor máximu descritu foi de 35 cm pa un individuu pescáu con una edá de 16 años, anque la talla máxima normal ye d'unos 20 cm.

## Hábitat y bioloxía
Viven apegaos al fondu marín, n'agües fondes nun rangu de fondura ente 50 y 700 metros. Ye una especie relativamente común na plataforma continental y na parte cimera de la turria continental, probablemente les críes viven na parte más fonda.

Aliméntense de merucos poliquetos, moluscos y crustáceos que viven nel llechu marín, anque tamién de pexes yá invertebraos peláxicos.

Esgüeven a entamos de la primavera, siendo les sos careses peláxiques. Estes careses algamen la madurez sexual cuando perpasen los 12 cm de llargor.

## Ver tamién
*Argentina silus

## Referencies

* 
* "Arxentina sphyraena". En *FishBase* (Rainer Froese y Daniel Pauly, eds.). Consultada en payares de 2009. N.p.: FishBase, 2009.
* El léxico de la fauna marina en los puertos pesqueros de Asturias Central, Emilio Barriuso, Uviéu 1986. IDEA. 

## Enllaces esternos

*
Mirlotu

Col términu **mirlotu** podemos referinos a los siguientes pexes:

* *[[Argentina sphyraena]]*, tamién nomáu corcón, escamón, mirlu, pexesinsangre, suriellu, xibiellu, xugla o xurel;
* *[[Argentina silus]]*, tamién nomáu corcón o xibiellu;
* *[[Atherina boyeri]]*, tamién nomáu corcón, mirlu, xibiellu o xugla;
* *[[Atherina presbyter]]*, tamién nomáu corcón, mirlu o xibiellu.
Argentina silus

El  ye una especie de pexe qu'habita nel norte del Atlánticu y que puede atopase a 140 metros de fondura. N'Asturies, nun tien importancia comercial. Nun estrema muncho n'aspeutu col Argentina sphyraena (corcón d'altura), col que suel tracamundiase en cuasi tolos puertos d'Asturies, poro comparten nome en munchos d'ellos.

## Bibliografía
* "Arxentina silus". En *FishBase* (Rainer Froese y Daniel Pauly, eds.). Consultáu en febreru de 2012. N.p.: FishBase, 2012.
* 
* El léxico de la fauna marina en los puertos pesqueros de Asturias Central, Emilio Barriuso, Uviéu 1986. IDEA.

## Referencies
Scomberesox saurus

L' ye una especie de pexe beloniforme de la familia Scomberesocidae.

## Descripción
Tien el cuerpu allargáu, colos quexales llargos y finos y dientes pequeños. Tantu l'aleta dorsal como l'anal atópense asitiaes na parte posterior del cuerpu, y detrás presenta espines pequeñes. L'aleta caudal tien forma aforquetada, con llóbulos de tamañu desigual. La coloración dorsal ye olivácea o azulada, cola zona ventral con rellumu plateáu o doráu. El llargor máximu rexistráu ye de 50 cm nos machos adultos.

## Nome común

## Distribución
Ye un pexe marín propiu del océanu Árticu y l'Atlánticu Norte, atopándose nes mariñes d'Islandia, Noruega, Dinamarca, Islles Britániques, nel mar Bálticu y el Mediterraneu, y Marruecos, según nel golfu de San Llorienzo, Canadá hasta Carolina del Norte ya islles Bermudes.

## Comportamientu
Ye un pexe gregariu y peláxico que s'atopa davezu cerca de la superficie de l'agua. Cuando s'atopa en peligru y ye escorríu por otros pexes da reblincones fuera de l'agua.

L'esgüeve tien llugar n'alta mar a principios del branu. Los güevos son peláxicos, miden unos 2 mm. y  tienen ríxidos y finos filamentos.

La so alimentación faila a base de güevos de pexes, pexes pequeños y zooplancton.

## Subespecies
Reconócense les siguientes subespecies:
* *Scomberesox saurus saurus* (Walbaum, 1792)
* *Scomberesox saurus scombroides* Richardson, 1843

## Referencies

## Enllaces esternos
Catalunya en miniatura

**Catalunya en Miniatura** ye un parque en miniatura allugáu en Torrelles de Llobregat (contorna del baxu Llobregat, provincia de Barcelona, España). Inauguróse en 1983 y ye'l mayor de los 14 parques de reproducciones en miniatura esistentes n'Europa y el más grande del mundu . Cuenta con 147 maquetes d'edificios de Cataluña, Mallorca y d'obres d'Antoni Gaudí alcontraes en Lleón, Astorga y Comillas.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Web oficial de Catalunya en Miniatura (n'español) (en catalán) (n'inglés) (n'alemán) (en francés)
Belone belone

El **chínfanu** o **xínfanu** (*Belone belone*) ye una especie de pexe beloniforme de la familia Belonidae, distribuyida per agües templaes del océanu Atlánticu, mar Mediterraneu, mar Negru y el mar del Norte. Otros nomes comunes emplegaos son *pínfanu*, *tínfanu* o *aguya*.

## Importancia pal home
Péscase pa la so comercialización nos mercaos, nos qu'algama un preciu altu, pudiendo atopase nestos tanto frescu como conxeláu, pa ser preparáu preferentemente fritu, a la parrilla o al fornu. Pol so tamañu tamién s'aprecia na pesca deportiva.

## Anatomía
Cuerpu asemeyáu al restu de la familia, siendo'l so llargor máximu normal d'unos 45 cm, anque se describieron tamaños máximos d'hasta 93 cm. Nun tien espines nes aletes, siendo l'aleta añal un pocu más llarga que la dorsal; los dientes del quexal son relativamente grandes y espaciados, con un quexal inferior un pocu más llargu que'l cimeru, bien allargaos ambos nos individuos xuveniles.

## Hábitat y bioloxía
Ye una especie oceanódromu marín d'agües templaes que vive cerca de la superficie, con patrones de migración asemeyaos a los de la sardina.  Aliméntase de pequeños pexes, especialmente de bocartes; pueden dar reblincones fuera de l'agua cuando se ven acosaos.

## Subespecies
Considérense tres subespecies distintes dientro d'esta especie:
* *Belone belone acus* (Risso, 1827)
* *Belone belone belone* (Linnaeus, 1761)
* *Belone belone euxini* (Günther, 1866)

## Referencies

* "Belone belone". En *FishBase* (Rainer Froese y Daniel Pauly, eds.). Consultada en mayu de 2010. N.p.: FishBase, 2010.
* El léxico de la fauna marina en los puertos pesqueros de Asturias Central, Emilio Barriuso, Uviéu 1986. IDEA.
Scomber colias

La  ye una especie de pexes de la familia Scombridae nel orde de los Perciformes. Esta especie ye mui asemeyeda a la xarda (Scomber scombrus), cola que delles vegaes se confunde

## Distribución xeográfica
Alcuéntrase nel Océanu Atlánticu.

## Referencies

## Bibliografía
* Fenner, Robert M.: *The Conscientious Marine Aquarist.* Neptune City, Nueva Jersey, Estaos Xuníos : T.F.H. Publications, 2001.
* Helfman, G., B. Collette y D. Facey: *The diversity of fishes.* Blackwell Science, Malden, Massachusetts, Estaos Xuníos , 1997.
* Hoese, D.F. 1986: . A M.M. Smith y P.C. Heemstra (eds.) Smiths' sía fishes. Springer-Verlag, Berlín, Alemaña.
* Maugé, L.A. 1986. A J. Daget, J.-P. Gosse y D.F.Y. Thys van den Audenaerde (eds.) Check-list of the freshwater fishes of Africa (CLOFFA). ISNB Bruxeles; MRAC, Tervuren, Flandes; y ORSTOM, París, Francia. Vol. 2.
* Moyle, P. y J. Cech.: Fishes: An Introduction to Ichthyology, 4a. edición, Upper Saddle River, Nueva Jersey, Estaos Xuníos: Prentice-Hall. Añu 2000.
* Nelson, J.: *Fishes of the World*, 3a. edición. Nueva York, Estaos Xuníos: John Wiley and Sons. Añu 1994.
* Wheeler, A.: *The World Encyclopedia of Fishes*, 2a. edición, Londres: Macdonald. Añu 1985.
* El léxico de la fauna marina en los puertos pesqueros de Asturias Central, Emilio Barriuso, Uviéu 1986. IDEA.

## Enllaces esternos
Auxis thazard thazard (albacora)

L**'albacora**, *Auxis thazard thazard*, ye una subespecie del atún perteneciente a la familia Scombridae; Alcuéntrase nes agües tropicales y nos océanos templaos.

Trátase d'un pexe bien asemeyáu a la xerra, de la que s'estrema por tener les dos aletes dorsales bien separtaes una d'otra.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Imáxenes de ''Auxis thazard thazard'' en FishBase.org
Dasapushpam

***Dasapushpam*** o les **Diez Flores Sagraes de Kerala** (de sánscritu Dasa = diez y Pushpam = flor). Estos diez yerbes son tradicionalmente importantes pa la xente de Kerala. Estes yerbes alcuéntrase en cuasi toes partes en Kerala, especialmente na rexón de los ghats occidentales. Utilizar con fines decorativos, como faer l'alfombra floral mientres les fiestes (como Onam).
 

## Llista de les diez flores sagraes

Les diez plantes son:
* *[[Evolvulus alsinoides]]* (Malayalam വിഷ്ണുക്രാന്തി - vishnukranthi)
* *[[Cynodon dactylon]]* (ml കറുക - karuka)
* *[[Emilia sonchifolia]]* (ml മുയൽ ചെവിയൻ - muyal cheviyan)
* *[[Ipomoea sepiaria]]* (ml തിരുതാളി - thruthaali)
* *[[Aerva lanata]]* (ml ചെറുള - cheroola)
* *[[Curculigo orchioides]]* (ml നിലപ്പന - nilappana)
* *[[Eclipta alba]]* (ml കയ്യോന്നി - kayyonni)
* *[[Cyanthillium cinereum]]* (ml പൂവാംകുറുന്നില - poovaamkurunnila)
* *[[Biophytum sensitivum]]* (ml മുക്കുറ്റി - mukkutti)
* *[[Cardiospermum halicacabum]]* (ml ഉഴിഞ്ഞ - uzhinja)

Anque estos nomes referir a les flores, el valor melecinal alcuéntrase nes fueyes na mayoría de los casos..

## Enllaces esternos
* Photo Gallery of Dasapushpam
* More details about Dasapushpam in a website on Ayurveda.

## Referencies
Wikidata

**Wikidata** ye una wiki de la Fundación Wikimedia que sirve como base de datos col envís d'apurrir una fonte común pa ciertos tipos de datos, como feches de nacencia, usaos pa los proyeutos Wikimedia como Wikipedia. Esto ye asemeyao a la forma en que Wikimedia Commons apurre almacenamientu pa los ficheros de multimedia y accesu a esos ficheros pa tolos proyeutos de Wikimedia.

## Historia del desendolcu
Wikidata llanzóse'l 30 d'ochobre de 2012 y foi'l primer proyeutu nuevu de la Fundación Wikimedia dende l'añu 2006.

La creación del proyeutu financióse con donaciones del Institutu Allen pa la Intelixencia Artificial, la Fundación Gordon y Betty Moore y Google Inc., sumando en total 1,3 millones d'euros. El desendolcu inicial del proyeutu ta siendo supervisáu por Wikimedia Deutschland, y estremóse en trés fases:

# Centralizar los &nbsp;– enllaces ente artículos sobro'l mesmu asuntu en distintos idiomes.
# Apurrir un llugar central pa la información de les  de toles Wikipedies.
# Crear y actualizar llistes d'artículos basaos en datos de Wikidata.

La primer fase tuvo llugar el 30 d'ochobre de 2012. Esto permitió que se crearen elementos que pudieran rellenase con información básica; una etiqueta (un nome o títulu), un alcuñu (un nome alternativu a la etiqueta), una descripción y enllaces interllingüísticos p'artículos de Wikipedia. Cada elementu tien un identificador únicu precedíu de la lletra Q, por casu Q7163 ye l'elementu pa política. Esto permite que la etiqueta, l'alcuñu, y la descripción, puedan traducise ensin favorecer a nengún idioma en particular.

El 14 de xineru de 2013, la Wikipedia n'húngaru foi la primera Wikipedia n'utilizar los enllaces interllingüísticos de Wikidata. Esta carauterística estendióse dempués a la versión hebrea ya italiana el 30 de xineru y a la versión inglesa el 11 de febreru. El cambéu afeuta al restu de Wikipedies dende'l día 6 de marzu de 2013.

Los primeros aspeutos de la segunda fase punxéronse'n marcha'l 4 de febreru de 2013, introduciendo pares de claves y valores pa entraes de Wikipedia. Pel momentu los valores tán llindaos a tres tipos de datos: elementos, cadenes de testu ya imáxenes de Wikimedia Commons. Nel futuru va haber más tipos de datos como coordenaes y feches.

El 27 de marzu de 2013, la segunda fase empezó a funcionar en 11 Wikipedies, depués el 22 d'abril incluyóse la Wikipedia n'inglés y el 24 d'abril de 2013, estendióse a les demás Wikipedies, pudiendo asina incluyir datos dende Wikidata.

## Ver tamién
* DBpedia
* Freebase
* Web semántica
* Gordon E. Moore

## Referencies

## Enllaces esternos
* Portada de Wikidata n'asturianu
Proyeutos Wikimedia

Un **proyeutu de Wikimedia** ye un proyeutu encadarmáu nuna wiki xestionáu pola Fundación Wikimedia, una organización sin ánimu de llucru fundada en San Francisco, California en 2003. La Fundacion xestiona munchos proyeutos de software llibre y conteníu llibre qu'apaecen más abaxo.

## Proyeutos de conteníu

## Proyeutos d'encontu

* [//www.mediawiki.org/wiki/ Mediawiki] – el paquete de software llibre de códigu abiertu pa la wiki y la documentación
* Phabricator – Un sistema de xestión de proyeutos y siguimientu de fallos pa MediaWiki
* Wikimedia Mailservices – Llistes de corréu de Wikimedia
* 
* Status – Estáu de los sirvidores
*  – estadístiques de Wikimedia
*  – la documentación téunica de Wikimedia
* Testing – Sirvidor pa probar nueves carauterístiques del software
* Blogs
* OTRS ITS


## Ver tamién
* Fundación Wikimedia
* :Categoría:Comunidaes wiki

## Referencies

## Enllaces esternos

*
Abies sibirica

***Abies sibirica*** ye una especie de conífera orixinaria de Siberia.

## Descripción
Ye un árbol perenne qu'algama 30-35 m d'altor y un tueru de 0,5-1 m de diámetru con una corona cónica. La corteza ye verde-gris y nidiu con resina. Les fueyes en forma d'aguyes son de 2-3 cm de llargor y 1,5 cm d'anchu. Son de color verde claro penriba y con dos bandes gris-blanca d'estomes per debaxo. Les piñes son cilíndriques de 5-9,5 cm de llargor y 25-35 mm anchu. Les granes de 7 mm de llargor son llanzaes al disgregase el conu dempués de maurecer.

## Distribución y hábitat
Ye nativa de la taiga al este del ríu Volga y en llatitú 67°40' Norte al traviés de Turkestán, nordeste Xinjiang, Mongolia y Heilongjiang. Vive en clima fríu boreal, en suelos húmedos de montes o ríos a altores de 1900-2400 msnm . Ye bien tolerante a la solombra, a les xelaes y duru, sobreviviendo a temperatures per debaxo de -50&nbsp;°C. Raramente vive percima de los 200 años.

## Propiedaes
Estráise aceite esencial de les sos fueyes y son usaes n'aromaterapia y n'arumes. La madera ye nidia y llixera, usándose na construcción de muebles.

Principios activos: Aceite esencial que contién: Acetatu de bornilu (25-35%), alfa-pineno (10-22%), delta3-careno (5-15%), canfeno (15-26%), pequeñes cantidaes de cineol (1-5%), limoneno (4-8%), beta-pineno (1-3%), alfa-terpineol (1-5%), y borneol (1-5%).

## Taxonomía
*Abies sibirica* describióse por Carl Friedrich von Ledebour y espublizóse en *[[Flora Altaica]]* 4: 202. 1833.
;Etimoloxía:
***Abies***: nome xenéricu que vien del nome llatín d**[[Abies alba]]''.

***sibirica**': [[epítetu]] xeográficu qu'alude la so llocalización en [[Siberia]].
;Variedaes:
Hai dos variedaes:
* *Abies sibirica* var. *sibirica*. 
* *Abies sibirica* var. *semenovii* <small>([[B.Fedtsch.]]) [[Farjon]]</small>, ye [[Endemismu|endémica]] de [[Kirguistán]]. 

;[[sinonimia (bioloxía)|Sinonimia]]:
* *Pinus sibirica* <small>[[Ledeb.]] </small>
* *Pinus picea* <small>[[Pall.]]</small>
* *Pinus pichta* <small>[[Fisch.]] ex [[Endl.]] & [[Lodd.]]</small>
* *Picea pichta* <small>[[Loudon]]</small>
* *Abies pichta* <small>[[J.Forbes]]</small>
* *Abies semenovii* <small>[[B.Fedtsch.]]</small>
* *Abies sibirica var. semenovii* <small>B.Fedtsch.</small>
* *Abies krylovii Golub
* *Abies sibirica f. alpina Poljakov 
* *Abies sibirica var. alpina (Poljakov ex Kom.) Silba*
* *Abies sibirica f. alpina Poljakov ex Kom.
* ''Picea sibirica Gordon

## Ver tamién
* Planta melecinal
* Fitoterapia
* Usos melecinales de los raigaños

## Referencies

## Bibliografía
# Bailey, L. H. & E. Z. Bailey. 1976. Hortus Third i–xiv, 1–1290. MacMillan, New York.

## Enllaces esternos
* Gymnosperm Database
* Flora de China
* Plants For A Future
Abobra tenuifolia

***Abobra tenuifolia*** ("abobra") ye una especie fanerógama de la familia de les cucurbitácees. Ye nativa de Sudamérica sobremanera d'Arxentina, Brasil y Uruguái. Dacuando cultívase como planta ornamental y tamién pola so fruta comestible. Ta bien emparentada con especies descrites polos botánicos como pertenecientes a los xéneros *Luffa* (*L. purgans*, *[[Momordica operculata]]*, L.), *Bryonia* (*B. tayuya*, Velloz; *[[Trianosperma tayuya]]*, Mast.), *Momordica* y otros.

## Descripción
Ye una enredadera dioica, perenne, qu'algama 4 metros de llargu; aguanta xelaes nidies. Les flores son bien arumaes, de color verde-maciu. Floria de xunetu a agostu, y les granes maurecen de setiembre a ochobre. El frutu ye ovoide de 15 mm de diámetru.

La llamada *brionia del Uruguái* ye una abobra viviega, d'elegante xamasca y frutos y flores goliosos, de color carmín; cultívase como enredadera. Multiplícase fácilmente per mediu de grana o estaca, arrobinándose tamién bonalmente por aciu les cañes que s'abasnar pel suelu. Los pies que se formen de la manera últimamamente indicáu aguanten perfeutamente los rigores del iviernu, protexéndolos un pocu contra les xelaes intenses.

La *abobra de flores verdes*, que se cultiva n'Europa, como planta d'adornu y como enredadera, llega a tener 5 m d'altor.

Si desea llograse grana tendrá de tomase'l procuru de cultivar plantes masculines y femenines.

## Taxonomía
*Abobra tenuifolia* describióse por (Gillies ex Hook. & Arn.) Cogn. y espublizóse en *[[Diagn. Cucurb.]]* 2: 69. 1877.
;Sinonimia:
* *Abobra viridiflora* Naudin.
* *Bryonia tenuifolia* Hook. & Arn.)

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica 

## Referencies

## Bibliografía
* 

## Enllaces esternos
*Plantes Pa Un Futuru: ''Abobra tenuifolia''
Abronia maritima

***Abronia maritima*** ye una especie de planta perteneciente a la familia Nyctaginaceae. 

## Distribución y hábitat
Ye una planta perenne afecha al sable de la sablera orixinaria de les costes del sur de California, incluyendo la Islles de la Canal y el norte de Baxa California. Crez a lo llargo de les dunes de sable estables, cerca, pero non na matinada del océanu.

## Descripción
Ye una especie halofita que rique agua salino que recibe principalmente na forma de la espluma del mar, y nun puede tolerar l'agua fresco o una seca enllargada. Los sos texíos ensundiosos tán afechos p'aisllar y almacenar sal.

*Abronia maritima* forma una alfombra verde pel suelu, los sos tarmos, dacuando, tán soterraos sol sable sueltu. Floria tol añu recímanos de flores de color coloráu brillante a rosáu o púrpura. Les alfombres son grueses y dan abellu a una gran variedá de pequeños habitáculos pa los animales de sablera. Esta ye una planta rara. El so hábitat alcuéntrase en zones de sablera bien transitaos, onde se ve alteriáu pola actividá humana.

## Usu melecinal
Pa parar el sangre dempués del partu. Fiérvense unes cañes nun vasu d'agua y tómase les vegaes necesaries.

## Taxonomía
*Abronia maritima* describióse por Nutt. ex S. Wats. y espublizóse en *[[Geological Survey of California, Botany]]* 2: 4. 1880.
;Etimoloxía:
***Abronia***: nome xenéricu que deriva de la pallabra griega: *abros* que significa "elegante o delicada", en referencia a l'apaición de les bráctees debaxo de les flores.

***maritima***: epítetu llatín que significa "cercana al mar".

## Ver tamién
* Planta melecinal
* Fitoterapia
* Usos melecinales de los raigaños
* Terminoloxía descriptiva de les plantes

## Referencies

## Bibliografía
# Abrams, L. 1944. Buckwheats to Kramerias. 2: 635 pp. In L. Abrams Ill. Fl. Pacific States. Stanford University Press, Stanford.
# Anonymous. 1986. List-Based Rec., Soil Conserv. Serv., U.S.D.A. Database of the U.S.D.A., Beltsville.
# Bailey, L. H. & E. Z. Bailey. 1976. Hortus Third i–xiv, 1–1290. MacMillan, New York.
# CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Ciudá de Méxicu.
# Flora of North America Editorial Committee, e. 2003. Magnoliophyta: Caryophyllidae, part 1. 4: i–xxiv, 1–559. In Fl. N. Amer.. Oxford University Press, New York.
# Hickman, J. C. 1993. Jepson Man.: Higher Pl. Calif. i–xvii, 1–1400. University of California Press, Berkeley.
# Munz, P. A. 1974. Fl. S. Calif. 1–1086. University of California Press, Berkeley.
# Munz, P. A. & D. D. Keck. 1959. Cal. Fl. 1–1681. University of California Press, Berkeley.
# Shreve, F. & I. L. Wiggins. 1964. Veg. Fl. Sonoran Des. 2 vols. Stanford University Press, Stanford.

## Enllaces esternos

* Jepson Manual Treatment
* USDA Plants Profile
* Distribution Report
* Photo gallery
Abronia villosa

***Abronia villosa*** ye una especie de planta añal perteneciente a la familia Nyctaginaceae. Ye orixinaria de los desiertos del suroeste d'Estaos Xuníos y norte de Méxicu y la mariña sur de California y Baxa California.

## Descripción
*Abronia villosa* ye una pequeña planta de flores monteses añales, peludas, que crez en mases rastreres postraes pel suelu. Tien fueyes verdes de forma ovalada y munchos pedúnculos que lleven arrondaes inflorescencies de color magenta brillante o flores purpúreas roses. Crez nel sable de los desiertos y llinia de la mariña. Tien un arume bien duce, y tamién ye bien pegañosa. Xeneralmente crecen ente febreru y mayu.

## Química
Los rotenoides abroniona y boeravinona C, y el terpenoide lupeol pueden atopase en *A. villosa*.

## Taxonomía
*Abronia villosa* describióse por Sele Watson y espublizóse en *[[American Naturalist]]* 7(5): 302. 1873. 
;Etimoloxía:
***Abronia***: nome xenéricu que deriva de la pallabra griega: *abros* que significa "elegante o delicada", en referencia a l'apaición de les bráctees debaxo de les flores.

***villosa***: epítetu llatín que significa "peluda".

## Referencies

## Bibliografía
# Abrams, L. 1944. Buckwheats to Kramerias. 2: 1–635. In L. Abrams (ed.) Ill. Fl. Pacific States. Stanford University Press, Stanford.
# Anonymous. 1986. List-Based Rec., Soil Conserv. Serv., U.S.D.A. Database of the U.S.D.A., Beltsville.
# CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Mexico City.
# Flora of North America Editorial Committee, e. 2003. Magnoliophyta: Caryophyllidae, part 1. Fl. N. Amer. 4: i–xxiv, 1–559.
# Hickman, J. C. 1993. The Jepson Manual: Higher Plants of California 1–1400. University of California Press, Berkeley.
# Shreve, F. & I. L. Wiggins. 1964. Veg. Fl. Sonoran Des. 2 vols. Stanford University Press, Stanford.

## Enllaces esternos

* Jepson Manual Treatment - ''Abronia villosa''
* USDA Plants Profile; Abronia villosa
* ''Abronia villosa'' - Photo gallery
Acacia berlandieri

***Acacia berlandieri*** ye una especie d'arbustu orixinariu del suroeste d'Estaos Xuníos y nordeste de Méxicu perteneciente a la familia de les fabacees. 

## Descripción
Algama un tamañu de 1 a 5 metros d'altor, con flores que son esfériques y de color blancu, que se producen ente febreru y abril. A. berlandieri contién una amplia variedá d'alcaloides y súpose pa causar tóxicos reacciones nos animales domésticos tales como cabres.

## Toxicidá
*A. berlandieri* contién derivaos de la dimetiltriptamina y glucósidos cianogénicos nes fueyes, les granes y la corteza, que la so ingestión puede suponer un riesgu pa la salú.

## Usos
*A. berlandieri* A. berlandieri ye tóxica pal ganáu y polo tanto nun tien d'usar se como forraxe.

## Alcaloides
*A. berlandieri* contién un númberu de diversos alcaloides , los más abondosos de les cualos son N -metilfenetilamina , tiramina , y fenetilamina . Nun estudiu recién, los investigadores identificaron trenta y uno alcaloides en muestres de xamasca de la planta, incluyendo traces de cuatro anfetaminas que se consideren invenciones humanes: anfetamina, metanfetamina, etc.

## Principios activos en ''Acacia berlandieri''
Alcaloides nes fueyes 0.28-0.66%.

*N-methylphenethylamina
*Catechina
*Fisetin
*Hordenina
*Feniletilamina
*Quercetina
*Tiramina
*Triptamina 90-124 ppb in spring, 287-334 ppb in fall
*Dimetiltriptamina fall only, 75-114 ppb

## Taxonomía
*Acacia berlandieri* describióse por George Bentham y espublizóse en *[[London Journal of Botany]]* 1: 522. 1842. 
;Etimoloxía: 
***Acacia***: nome xenéricu deriváu del griegu ακακία (*akakia*), que foi dau pol botánicu Griegu Pedanius Dioscorides (e. C. 40-90) pal árbol melecinal *[[Acacia nilotica|A. nilotica]]* nel so llibru *[[De Materia Medica]]*. El nome deriva de la pallabra griega, ακις (*akis,* **escayos**).

***berlandieri***: epítetu dau n'honor de Jean-Louis Berlandier, un naturalista francés qu'estudió la fauna nativa de Texas y Méxicu.
;Sinonimia:
* *Acacia emoryana* Benth.
* *Senegalia berlandieri* (Benth.) Britton & Rose
* *Senegalia emoryana* (Benth.) Britton & Rose 
* *Senegalia × emoryana* (Benth.) Britton & Rose

## Ver tamién
* Planta melecinal
* Fitoterapia
* Usos melecinales de los raigaños
* Medicina china tradicional
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica

## Referencies

## Enllaces esternos

* Chemistry of Acacia's from South Texas 
* Interactive Distribution Map of ''Acacia berlandieri''