open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lydston Hornsted

**Lydston Grandville Hornsted** (conocíu col nomatu de *Cupido*)  foi un piloto automovilísticu británicu de los años 1910. En 1914 estableció un récor mundial de velocidá con un Blitzen Benz nel circuitu de Brooklands.

## Biografía

Hornsted nació en 1884 en Moscú, fíu d'un diputáu inglés destináu como cónsul en Rusia, y moró mientres dellos años nel barriu londinense de Hendon.

Batió'l récor mundial de velocidá el 24 de xunu de 1914 nel autódromu de Brooklands, cerca de Londres, a bordu d'un Benz tipu "Blitzen Benz" Nᵘ3 modificáu, de 200 caballos de potencia (150 kW) y 21,5 llitros de cilindrada. Foi'l primeru del so tipu n'establecer un rexistru oficial certificáu nun percorríu d'ida y vuelta con una velocidá media de 199,70 km/h nuna milla. El so coche foi'l terceru d'una serie de seis 200HP fabricaos dempués de 1909. Acordies col so deséu, foi pintáu de color azul pola fábrica de Mannheim, que tamién modificó a pidimientu so una nueva parrilla del radiador y un deflector de vientu desmontable, ente otros detalles. Dizse que s'utilizó'l tubu de la chimenea d'una cocina pa facilitar l'escape (allugáu na parte trasera del so vehículu) del motor de 21.5 llitros y 4 cilindros...

Tanto'l conductor como'l Pilotos de pruebes patrocinador (*Brompton Motor Company Ltd* de Rochester, representante de Benz & Cie en Gran Bretaña) caltuvieron el so récor mientres ocho años, a lo que contribuyó l'españíu de la Primer Guerra Mundial. Nun foi hasta 1922 cuando'l pilotu Kenelm Lee Guinness batió'l récor de Hornsted.

Hornsted morrió en 1957.

## Otros rexistros
* Avientu de 1913 (global): media milla (113,8 km/h) y un quilómetru (118,8 km/h) nun Benz 200HP (variante *Blitzen Benz*, en Brooklands, con salida parada).
* Xineru de 1914: otros siete rexistros, qu'inclúin:
** Récor mundial de 2 milles (196.38 km/h) y 5 milles (186.77 km/h, con salíes llanzaes esta vegada).

(Nota: Dempués de la Primer Guerra Mundial, los automóviles recuperaos na factoría de Mannheim fueron pintaos del color blancu "tradicional" de los deportivos de competición alemanes. Unu d'estos vehículos participó na inauguración del circuitu de carreres aVUS cerca de Berlín en 1921, y al añu siguiente en Scheveningen, Países Baxos. En xunetu de 1922, volvió a Brooklands, compitiendo con ésitu pilotáu por H.V. Barlow. Cedíu al capitán John Duff, el vehículu quedó dafechu destruyíu'l 30 de setiembre 1922 al salise de la curva del estremu norte del circuitu, por cuenta de un fallu nos sos frenos.)

## Ver tamién
* Récor de velocidá en tierra

## Referencies

## Enllaces esternos
*  -0-0.html Lydston G. Hornsted nel sitiu web oficial de Daimler;
*  Lyndston G. Hornsted en '' Los Archivos Nacionales (Reinu Xuníu);
*  '' Lydston Granville Hornsted y Blitzen Benz en Brooklands ''Track Thoughts - A Historic Motor Racing Journal'' (con fotografíes);
*  Carta de la Xunta Executiva de la Brompton Company Ltd. a L. G. Hornsted, na so actuación en Brooklands (xunu de 1910).
Henry Segrave

**Henry O'Neil de Hane Segrave**  foi un piloto británicu que se fixo famosu por establecer tres récores de velocidá en tierra y el récor de velocidá n'agua. Amás foi la primer persona en tener los rexistros de velocidá en tierra y agua simultáneamente.

Foi'l primeru n'algamar más de 200 mph (320 km/h) nun vehículu terrestre, llogrando una marca de 203,79 mph (327,97 km/h) nel circuitu playeru de Daytona el 29 de marzu de 1927 al volante d'un Sunbeam Mystery bimotor de 1000 caballos de potencia. El 11 de marzu de 1929 llogró un nuevu récor de 231,45 mph (372,46 km/h) en Daytona, nesti casu col Golden Arrow tamién diseñáu por J.S. Irving.

El pilotu tamién corrió carreres en circuitos, llogrando'l trunfu nel Gran Premiu de Francia de 1923 y nel Gran Premiu de San Sebastián de 1925.

Finó nun accidente náuticu al estrellar el so vehículu intentando algamar una nueva marca de velocidá récor. En 1930 foi establecíu'l Troféu Segrave pa conmemorar la so vida.

## Referencies
 

* Biografía
* Biografía en Brooklands Society
* Máquines de velocidá en Channel4.com 
* Reprinted from ''Speedboat Kings: 25 Years of International Speedboating'' by J. Lee Barrett (Detroit: Arnold-Powers, Inc., 1939), Ch.11
* Artículu en Encyclopedia Britannica
Sunbeam 1000HP

El **Sunbeam 1000 HP** (tamién conocíu como *Mystery*, o *The Slug*, *"El Lingote"*), ye un coche que foi construyíu en 1926 col propósitu de bater el récor de velocidá en tierra pol fabricante d'automóviles Sunbeam de Wolverhampton. Aicionáu por dos motores aeronáuticos, foi'l primer automóvil en superar les 200 milles per hora (320 km/h) de velocidá. La so última apaición producir nuna demostración nel circuitu de Brooklands, funcionando a baxa velocidá con un solu motor. Güei ta n'exhibición nel National Motor Museum, Beaulieu.

## Diseñu

Cuando l'equipu de Louis Coatalen d'Automobiles Talbot France empecipió'l proyeutu, nun cuntaba con fondos abondos y yera bien pocu lo que podía faese. Los propulsores yeren una pareya de motores d'avión Sunbeam Matabele de 22.4 llitros, primeramente utilizaos nuna llancha motora. Anque yera conocíu como l'automóvil "1000 HP", la so potencia real taba más cercana a los 900&nbsp;hp (670&nbsp;kW). Unu de los motores taba montáu per delantre del conductor y l'otru por detrás. Un sistema d'aire estruyíu ponía en marcha'l motor traseru, que de la mesma remanaba'l motor delanteru por aciu un embrague mecánicu de resfregón. Una vegada sincronizaos, el so xiru faíase solidariu por aciu un embrague fixu cuando se realizaben los percorríos en busca del récor.

L'automóvil foi diseñáu pol Capitán Jack Irving y tenía carauterístiques novedoses, como la carrocería que la arrodia y qu'ameyoraba la so aerodinámica. El coche tamién utilizaba neumáticos fabricaos especialmente pa soportar velocidaes de 200 mph, anque solo teníen una duración de 3½ minutos a estes velocidaes. Otra carauterística primitiva yera la tresmisión final a la exa trasera por aciu un par de cadenes. Solo selmanes antes del intentu de récor, corrió'l rumor de que J. G. Parry-Thomas fuera degolláu cuando una cadena similar del so coche de récor de velocidá *[[Babs (automóvil)|Babs]]* rompiérase en plena carrera. La investigación posterior de los restos recuperaos del accidente suxirió sicasí que la rueda trasera derecha fallara, faciendo entornar el vehículu. Anque les cadenes del Sunbeam taben zarraes nunes carcases d'aceru blindao, estes cubiertes fueren diseñaes dende'l principiu, y nun s'amestaron dempués del accidente de Parry-Thomas.

## Récor
El Sunbeam 1000 HP foi'l primer automóvil non americanu que corrió en Daytona Beach pa un intentu de récor de velocidá en tierra. El 29 de marzu de 1927, Henry Segrave condució l'automóvil y algamó un nuevu récor de velocidá terrestre de 203,79 mph (327,97 km/h), siendo'l primer automóvil n'algamar una velocidá cimera a les 200 milles per hora (320 km/h).

## Ver tamién
* Sunbeam 350HP
* Silver Bullet
* Muséu Nacional del Motor, Beaulieu

## Referencies
### Bibliografía
* 

### Notes

## Enllaces esternos

* Ilustración llateral recortada contemporánea, posiblemente de The Autocar
* 
* 
* National Motor Museum, Beaulieu
Turboexe

Un motor **turboexe** (n'inglés: *turboshaft*) ye un motor de turbina de gas qu'apurre la so potencia al traviés d'una exa. Ye similar al motor turbohéliz pero, a diferencia d'este, nun mueve direutamente una héliz. De normal utilízase como motor d'aviación pa propulsar helicópteros.

## Diseñu

El diseñu xeneral d'un motor turboexe ye similar al d'un turbohéliz. La principal diferencia anicia en que'l segundu produz dalgún emburrie de propulsión residual que complementa l'emburrie de la exa propulsora. 

Pa la potencia que desenvuelve, comparáu con un motor de pistón equivalente, el turboexe ye desaxeradamente compactu y, por tanto, llixeru.

## Usos
El motor turboexe pue ser aplicáu a los siguientes vehículos:
* Helicópteros, como'l UH-1 Iroquois
* Barcos, como'l Cruceru Clase Ticonderoga
* Carro de combate, como'l M1 Abrams
* Llocomotores
* Hovercrafts

## Historia

El primer motor turboexe construyir la empresa fabricante de motores francesa Turbomeca, fundada por Joseph Szydlowski. En 1948 construyeron el primer motor de turbina de diseñu francés, el modelu 782 de 100 CV. En 1950 el so trabayu utilizar pa desenvolver un motor mayor, l'Artouste de 280 CV, que nel intre foi instaláu nel Aérospatiale Alouette II y otros helicópteros.

## Ver tamién

* Aeronave jet
* Moto d'agua
* Turbofán
* Turbojet
* Turboprop
* Motor a reacción
* Estatorreactor
* Propulsión espacial
* Supercargador
* Turbocompresor
* Turbina de gas

## Referencies

## Enllaces esternos
Llagu Sainte-Claire

El **llagu St. Clair** ;  ye un llagu de Norteamérica que sirve como frontera ente l'estauxunidense estáu de Michigan y la canadiense provincia d'Ontario. El llagu St. Clair, y los ríos St. Clair y Detroit, sirven como enllaz ente'l llagu Furón al norte y el llagu Erie al sur.

El llagu forma parte del sistema fluvial del ríu San Llorienzo, el colector de los Grandes Llagos (que taría formáu pola siguiente socesión de ríos y llagos: ríu North → ríu Saint Louis → llagu Cimeru → ríu St. Marys → llagu Furón → ríu Sainte-Claire → llagu Sainte-Claire → ríu Detroit → llagu Erie → ríu Niagara → llagu Ontario → ríu San Llorienzo → estuariu de San Llorienzo). El llagu forma parte tamién de la vía navegable de los Grandes Llagos.

## Historia

El 12 d'agostu de 1679, día de la fiesta de Clara d'Asís, una espedición de René Robert Cavelier de La Salle bautizó'l llagu St. Clair (*Santa Clara*) en reconocencia a la santa italiana.

## Xeografía

El llagu Furón desagua nel ríu St. Claire ente Port Huron, en Michigan y Sarnia en Ontario, el ríu crucia'l llagu St. Claire y desagua pol ríu Detroit nel llagu Erie.

El llagu, que la so superficie ye de 1.114&nbsp;km², tien una fondura media de 3&nbsp;m y algama una fondura máxima de 6,4&nbsp;m.

Güei el llagu ye una zona turística pa la xente pel branu, especialmente pa los residentes de la rexón metropolitana de Detroit. Na mariña del suroeste, a lo llargo de les riques comunidaes de Punta Grande, ta prohibíu l'accesu a la sablera pa los non residentes. Escontra'l norte enlas mariñes de los condaos de Macomb y St. Clair, hai sableres públiques que son bien visitaes mientres el branu.

Delles especies de pexes d'agua duce d'América del Norte puede atopase nel llagu. Les especies apreciaes polos pescadores son los bagres, el lucio, la perca el salmón, l'esturión y la trucha.
 

## Referencies

## Enllaces esternos
Salar de Bonneville

El **Salar de Bonneville** (*Bonneville Salt Flats*) ye un desiertu de sal de 260 km², allugáu cerca del pobláu de Wendover nel estáu d'Utah n'Estaos Xuníos. El salar ye un remanente del Llagu Bonneville que s'atopaba ellí mientres el Pleistocenu y ye'l más grande de dellos salares allugaos al oeste del Gran Llagu Saláu.

Por cuenta de que la zona ye bien plana, la mesma utilízase pa carreres de velocidá onde automóviles y motocicletes llograron dellos récores mundiales. La carreres más importantes que fueron alcontraes equí son la Bonneville Speed Week, el World of Speed, la World Finals, y el Bub Motorcycle Speed Trials. L'área ta abierta pa usu del públicu.

## Historia

El xeólogu Grove Karl Gilbert nomo l'área n'honor a Benjamin Bonneville quien foi un oficial del exércitu de los Estaos Xuníos qu'esploró la zona en 1830. En 1907 Bill Rishel y dos homes de negocios locales esaminaron l'área pa determinar si yera posible remanar percima del salar. Un ferrocarril foi construyíu en 1910, siendo la primer forma de tresporte permanente en cruciar el salar. El primer récor de velocidá terrestre foi establecíu ellí por Teddy Tetzlaff en 1914.

Delles películes y series de televisión han filmado nel llugar, ente les que se cunten: Knight Rider, Warlock, Independence Day, SLC Punk!, Cremaster 2, Ciclu Cremaster, The World's Fastest Indian, Gerry, L'árbol de la vida, Top Gear, y Pirates of the Caribbean: At World's End. L'automóvil Pontiac Bonneville, la motocicleta Triumph Bonneville, y la compañía Bonneville International fueron nomaes en referencia al salar.

## Referencies
Brooklands

**Brooklands** foi'l primer circuitu d'automovilismu ovaláu construyíu n'Europa y el segundu del mundu. Taba asitiáu na llocalidá de Weybridge nel condáu de Surrey, Inglaterra, Reinu Xuníu, onde funcionó'l primera autódromu construyíu específicamente pa carreres de deportes de motor motor na historia del deporte. Inauguróse'l 17 de xunu de 1907 como parte d'un proyeutu de Hugh Locke-King de dexar a la industria británica de probar vehículos motorizados a altes velocidaes y asina desafiar el lideralgu qu'ostentaba Francia. Ente 1908 y fines de la década de 1980 funcionó un aeródromu y fábrica d'aviones.

Dende 1987 funciona'l Muséu de Brooklands, que tien una gran coleición de los primeros automóviles, motocicletes y aviones acomuñaos a Brooklands, incluyendo'l Concorde. En 2006 inauguróse'l centru de conducción Mercedes-Benz World.

La pista consistía nun óvalu peraltado de 2,75 milles (4.430 metros) de llargor pavimentado con cementu, con dos curves a la izquierda d'alta velocidá y un coldu a la derecha. Les instalaciones podíen allugar a 287.000 espectadores.

Dellos de los récores de velocidá en tierra de la década de 1910 marcar en Brooklands. Mientres la Primer Guerra Mundial, Brooklands sirvió como fábrica d'aviones militares. L'actividá deportiva retornó na década de 1920, y en 1926 y 1927 apostáronse les dos primeres ediciones del Gran Premiu de Gran Bretaña. A fines de la década de 1930, la pista usar pa competiciones de ciclismu de la Unión Nacional de Ciclistes británica. Nuevamente funcionó como centru de producción d'aviones militares nel intre de la Segunda Guerra Mundial, y nunca más s'apostaríen competiciones deportives.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitiu oficial de la Sociedá Brooklands (n'inglés)
* Sitiu oficial de Brooklands Trust Members (n'inglés)
* Sitiu oficial del Muséu de Brooklands (n'inglés)
* Brooklands: The crucible of autu racing - artículu de Speedhunters (n'inglés)
Gary Gabelich

**Gary Gabelich**  foi un piloto d'Estaos Xuníos.

Foi un antiguu pilotu de la N.A.S.A. y pilotu de carreres d'Estaos Xuníos d'ascendencia croata, qu'estableció'l récor de velocidá en tierra col so vehículu propulsado por cohetes "Blue Flame" el 23 d'ochobre de 1970, algamando nesa dómina una velocidá cimera a los mil km/h col so prototipu "Blue Flame", utilizando como combustible un amiestu asemeyao a la de los cohetes llanzaos al espaciu. Por eso llogró esa gran velocidá cimera a los 1000 km/h, que nesi tiempu yera sorprendente y rompía el récor de Breedlove de 966 km/h col so "Espíritu d'América", siendo superáu con más del 1,1% necesariu pol organismu internacional de récores.

Antes de romper el récor Gary Gabelich fixo dellos intentos, sufriendo n'unu d'ellos un pequeñu accidente; n'otru intentu solo algamó una media de 968 km/h, superando la cifra numbérica de Breedlove pero non el 1,1% reglamentariu del organismu internacional de récores.
Hai de solliñar que l'automóvil cuntaba con neumáticos que fueron especialmente fabricaos pa romper esi récor.

Na actualidá cuntar con delles solicitúes pa romper el récor de Gary Gabelich nel llagu secu en Bonneville Salt Flats en Wendover, Utah EE. XX., y coles metes del home va ser superáu dalgún día, como en 1898 Casseloup y Laubat llograron algamar los 63 km/h cola so máquina Jeantaud. Yera entós una súper velocidá qu'anguaño nun ye comparable cola gran velocidá d'un automóvil comercial.

## Referencies

* ABC - 28 de payares de 1970
Llista d'automóviles más rápidos del mundu

Esta ye una **llista progresiva de los automóviles de producción más rápidos** (nun entren los vehículos conceptuales, nin los vehículos modificaos).

En setiembre de 2007, el SSC Ultimate Aero TT rexistró la meyor marca con 412 km/h (256,18 mph), convirtiéndose nel *vehículu de serie* más rápidu, siendo superáu pol Bugatti Veyron (na so versión Super Sport) el 4 de xunetu de 2010, con una marca de 431 km/h.

La comparanza de velocidaes nominales pa los "coches más rápidu nel mundu", especialmente nos casos históricos, ye difícil por cuenta de la non esistencia d'un métodu normalizáu pa la determinación de la velocidá máxima, nin una autoridá central encargada de verificar nenguna de diches reivindicaciones. 

## Posesores del títulu

## Ver tamién
* Superdeportivu
* Historia del automóvil

## Referencies

## Llectures encamentaes
* Wood, Jonathan (2005), *The Ultimate History of Fast Cars* Parragon Publishing, ISBN 1-4054-5467-9
* Brown, Langworth, and Autu Editors of Consumer Guide (1998). *Great Cars of The 20th Century*, Publications International, ISBN 0-7853-2523-9
Llista de sentencies de cárcel más llargues

Esta ye una llista de les **sentencies de cárcel más llargues** enxamás daes a una sola persona. Na llista atopen instancies onde les persones fueron condergaes a penes de cárcel cimeres a una vida humana.

## Presos condergaos a más d'una cadena perpetua

## Prisioneros ensin condergar a cadena perpetua
Estes sentencies difieren téunicamente de les sentencies de cadena perpetua en que los tiempos de cárcel designaos tienen llargores específicos, anque en términos práuticos pueden tener el mesmu propósitu.

### Presos condergaos a más de 1.000 años de cárcel

### Prisioneros condergaos ente 500 y 1.000 años de cárcel

### Presos condergaos ente 120 y 500 años de cárcel

## Afirmaciones falses

## Referencies
Delitu de quema

El **delitu de quema** ye un crime que se define pelo normal na llei como'l dañu delictivu o la destrucción ilícita de dalguna propiedá per mediu del fueu.

En cuasi tolos países sacante Gran Bretaña, un incendiariu ye culpable de homicidiu si dalguna persona muerri como resultáu de la so aición, inda cuando'l delincuente nun tuviera la intención de matar. N'Alemaña y en dellos estaos de los Estaos Xuníos, tamién se dicten series penes pol delitu de quema cuando ye cometíu p'azorronar o destruyir la prueba (o pruebes) d'otru actu criminal.

Anque la quema accidental o'l descuidu ordinariu nun se consideren como quema antemanada, una persona puede ser declarada culpable del delitu de quema, si causa un fueu ensin tener la debida prudencia poles consecuencies de los sos actos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Terry Nichols

**Terry Lynn Nichols**  ye un cómpliz condergáu pol atentáu d'Oklahoma City.

## Biografía
Antes del so encarcelamientu, ocupó una variedá de puestos de trabayu al curtiu plazu, trabayando como llabrador, alministrador d'elevador de granos, vendedor de bienes raíz y peón. Conoció al so futuru conspirador, Timothy McVeigh, mientres una curtia temporada nel exércitu de los Estaos Xuníos, que terminó en 1989, cuando solicitó una separación por penuria dempués de menos d'un añu de serviciu. En 1994 y 1995, conspiró con McVeigh na planificación y preparación del atentáu d'Oklahoma City. L'atentáu con camión bomba del Edificiu Federal Alfred P. Murrah en Oklahoma City, Oklahoma, el 19 d'abril de 1995. L'atentáu cobró la vida de 168 persones, ente elles 19 neños.

Dempués d'un xuiciu federal en 1997, Nichols foi declaráu culpable de combalechadura pa usar armes de destrucción masiva y ocho cargo d'homicidiu involuntariu por matar a los axentes del orde federal. Foi condergáu a cadena perpetua ensin posibilidá de llibertá condicional pol xuráu estancáu sobre la pena de muerte. Tamién foi xulgáu en Oklahoma por cargos estatales d'asesinatu en rellación col atentáu. Foi declaráu culpable en 2004 de 161 cargos d'asesinatu en primer grau, incluyendo un cargu d'homicidiu fetal; amburo provocáu en primer grau; y combalechadura. Al igual que nel xuiciu federal, el xuráu tuvo estancáu na imposición de la pena de muerte. Foi condergáu a 161 cadenes perpetues consecutives ensin posibilidá de llibertá condicional, y foi encarceláu en ADX Florence, una prisión de máxima seguridá d'en Florence, Coloriáu col númberu de rexistru internu 08157-031. Comparte un bloque de celdes que se conoz comúnmente como "Fila de Bombarderos" con Ramzi Yousef y Ted Kaczynski.

## Referencies

## Otres llectures
*Jones, Stephen. Peter Israel. *Others Unknown: The Oklahoma City Bombing Conspiracy*. New York: PublicAffairs, 2001. ISBN 978-1-58648-098-1.
*

## Enllaces esternos
*Oklahoma Bombing Chronology, Washington Post, 1998
*Bombing & Legal Timeline, CBS News, abril de 2005
*Nichols Accuses 3rd In OKC Plot, 4 de mayu de 2005
*Oklahoma City Bombing Conspirator on hunger strike, 19 de febreru de 2010
*Interview of Terry's brother, James by Michael Moore in his documentary *[[Bowling for Columbine]]*.
* Crime Library page on Nichols
* Nichols alleges FBI involvement
*
*
*
*
*Investigations Subcommittee of the House International Relations Committee The Oklahoma City Bombing: Was There A Foreign Connection? Representative Dana Rohrabacher (R - CA) Congressional investigation into links to A la Queda, Iraq and Iran
*The Third Terrorist by Jayna Davis Investigative book into possible links to A la Queda, Iraq and Iran
Brigaes d'Ezzeldin Al-Qassam

Les **Brigaes de Ezzeldin Al-Qassam** (n'árabe: كتائب الشهيد عز الدين القسام, *Katāʾib al-shahīd ʿIzz al-Dīn al-Qassām*) son el brazu armáu de la organización islamista palestina Hamás. Les Brigaes fueron creaes en 1992 so la direición de Yahya Ayyash coles mires de crear una estructura militar qu'ayudara a llograr los oxetivos de la organización islamista, y evitar la consecución de los Alcuerdos d'Oslu. Hasta 2004 llevaron a cabu numberosos atentaos suicides en territoriu israelín, causando centenares de muertos, la mayoría d'ellos civiles. Darréu modificaron la so estratexa d'ataques, abandonando los atentaos suicides pol llanzamientu de cohetes Qassam y de pieces de morteru dende la Franxa de Gaza contra'l sur d'Israel, que causaron hasta'l momentu decenes de muertos y daños de distinta considerancia en ciudaes israelines como Ascalón, Netivot y Asdod. Tamién siguieron los sos ataques contra les Fuercies de Defensa d'Israel, prindando a unu de los sos miembros en 2006. Tres l'entamu de la ofensiva israelín sobre Gaza de 2008-2009, les Brigaes empezaron a utilizar cohetes Grad y Katyusha, de mayor algame y poder destructivu que los Qassam.

Dende l'entamu de la Segunda Intifada, les Brigaes de Ezzeldin Al-Qassam convirtiéronse n'unu de los principales oxetivos d'Israel, qu'esanició a mamplén de los sos miembros por aciu asesinatos selectivos y otres operaciones en territoriu palestín, incluyendo a dellos de los sos líderes. Les Brigaes de Ezzeldin Al-Qassam fueron catalogaes como terroristes pola Xunión Europea, Estaos Xuníos, Australia y el Reinu Xuníu.

El 31 de xineru de 2015 Tribunal de Cuestiones Urxentes d'El Cairu declarar illegal por ser una organización terrorista.

## Ver tamién
* Atentaos de les Brigaes de Ezzeldin Al-Qassam
* Hamás
* Qassam

## Referencies
Gary Ridgway

**Gary Leon Ridgway**  ye conocíu como *The Green River Killer* (L'Asesín de Green River). Atopóse-y culpable d'asesinar a 48 muyeres anque darréu confesó matar a 71. Ye consideráu unu de los asesinos en serie más prolíficos na hestoria criminal de los Estaos Xuníos.

## Biografía
### Primeros años de vida
Ridgway nació en Salt Lake City, capital del estáu americanu d'Utah el 18 de febreru de 1949, fíu de Mary Rita Steinman y de Thomas Newton; foi'l segundu fíu, d'un total de trés. Foi criáu en McMicken Height, Washington. Sábese que la so madre yera por demás estricta y que caltenía so dominiu ferrial a los integrantes de la familia, especialmente a Gary.

Dempués de que Ridgway fuera deteníu, dellos familiares y amigos fueron entrugaos. Describir como una persona amistosa que jamas pensaríes que yera l'asesín que toos buscaben . Mientres diba de casa en casa falando sobre la Ilesia Pentecostal a la qu'asistía, paralelamente desenvolvía la so obsesión poles prostitutes y anomalíes nel so comportamientu sexual. Los sos primeros dos matrimonios tuvieron llaraos d'infidelidaes. Foi mientres la so adolescencia onde esperimentó los sos primeros impulsos violentos cuando tuvo a puntu d'asesinar a un neñu de seis años a puñalaes anque'l menor sobrevivió al ataque. Ridgway confesó dempués que lo fixo porque nes sos propies pallabres, "*quería saber lo que se siente al matar a daquién*".

## Actitú
Ridgway ye un home d'apariencia humilde que'l so aberrante comportamientu sexual naz pol so odiu escontra les muyeres. Esi odiu foi influyíu pola so madre al ser quién maltrataba a los integrantes de la so familia -especialmente a él y el so padre. Dempués de ser arrestáu por asesinatu faló con seriedá alrodiu de les muyeres qu'había matáu, hasta que-y preguntaron los motivos, que nun foi capaz de dar.

## Arresto
El 30 de payares de 2001 cuando se disponía a abandonar la ciudá de Renton, Washington, foi arrestáu pola policía y acusáu del asesinatu de cuatro muyeres que los sos asesinatos atribuyir al asesín del Green River. Cuatro asesinatos fueron confirmaos nel so contra gracies a muestres d'ADN y otres muertes gracies a la pintura qu'él usaba nel so trabayu.

Ridgway casóse trés vegaes y tien un fíu. Utilizaba la fotografía del so fíu p'atraer a les víctimes a quien llevaba na so Pickup.

El 5 de payares de 2003, nun xuiciu conmovedor onde los familiares de les víctimes pudieron dicir lo que pensaben del asesín, Ridgway foi condergáu a 49 sentencies consecutives de cadena perpetua ensin derechu a aportar a la Llibertá Condicional. Evitó la pena de muerte al confesar tolos sos crímenes, incluyendo dalgunos que la policía nun-y atribuyera nes sos investigaciones.

## Ver tamién
* Llista d'asesinos en serie por países
* Misoxinia
* Sicopatía
* Trestornu antisocial de la personalidá
* Trestornos de la personalidá

## Referencies

## Enllaces esternos
HIT Entertainment

***HIT Entertainment*** ye una compañía establecida en 1980 con sede en Reinu Xuníu

## Historia
Orixinalmente yera la compañía de distribución de Jim Henson Productions conocida como **Henson International Television**. Pero dempués de la muerte de Jim Henson, la empresa foi vendida a distintos xerentes siendo renomáu a **HIT Entertainment**

## Alquisiciones
Nel añu 2002, HiT Entertainment adquirió a Guinness World Records y a Lyrick Studios (Quien son los propietarios de Barney, Wishbone y distribuidor de la serie Los Wiggles)

## Series producíes
* *[[Alvin and the Chipmunks]]*
* *[[Angelina Ballerina]]* 
* *[[Animal Stories]]* 
* *[[Anthony Ant]]*
* *[[Art Attack]]*
* *[[Barney y los sos amigos]]* 
* *[[Bob el constructor]]* (Producíu por HOT Animation, Mackinnon & Saunders pa British Broadcasting Corporation)
* *[[Brambly Hedge]]*
* *[[Brum (serie de televisión)|Brum]]* 
* *[[Captain Zed and the Zee Zone]]*
* *[[Children's Favourites]]*
* *[[Faeries]]*
* *[[Fiddley Foodle Bird]]*
* *[[El show de Pepe y Paco]]*
* *[[Anthony Ant]]*
* *[[Sam el bomberu]]* 
* *[[The Greedysaurus Gang]]*
* *[[The Hoobs]]*
* *[[James el gatu]]*
* *[[Juniper Jungle]]*
* *[[Kipper (serie animada)|Kipper]]* 
* *[[The Lampies]]*
* *[[Lavender Castle]]*
* *[[Lisa (serie animada)|Lisa]]*
* *[[Magic Key]]*
* *[[Margaret the Bat]]*
* *[[Nellie the Elephant (serie de televisión)|Nellie the Elephant]]*
* *[[Oswald (serie animada)|Oswald]]* 
* *[[Percy el guardabosques]]*
* *[[Pingu]]* 
* *[[Pat el Carteru]]* (co-propietariu xunto con Woodland Animations, Mackinnon & Saunders, Cosgrove Hall Films, Entertainment Rights y British Broadcasting Corporation)
* *[[Rubbadubbers]]* (Con HOT Animation, Mackinnon & Saunders pa British Broadcasting Corporation)
* *[[Roary, el carrín rápidu]]* (Con Chapman Entertainment pa Cosgrove Hall Films)
* *[[Sheeep]]*
* *[[Sooty]]* (CITV in the UK)
* *[[ToddWorld]]* (Con Taffy Entertainment, Mike Young Productions, Telegael Teoranta, DQ Entertainment pa Discovery Kids Original Production)
* *[[Los trés amigos y Jerry]]
* *We All Have Tales*
* *Where's Waldo?*
* *Wind in the Willows* (Co-propietariu xunto con [[Cosgrove Hall Films]])
* *Willows in Winter*
* *Wishbone* (Producíu por Lyrick Studios)
* *Los Wiggles* (Co-propietariu xunto con Mackinnon & Saunders y Australian Broadcasting Corporation)
* *Yoko! Jakamoko! Toto!*
* *ZZZap!*
* *Thomas and Friends''

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu oficial
Condáu de Tulsa

El **condáu de Tulsa** (n'inglés: **Tulsa County**), fundáu en 1850, ye un condáu del estáu norteamericanu d'Oklahoma. Nel añu 2000 tenía una población de 563.299 habitantes con una densidá de población de 370 persones per km². La sede del condáu ye Tulsa.

## Xeografía
Según la oficina del censu el condáu tien una superficie total de 1520 km², de los que 1477 km² son tierra y 43 km² (2,85%) son agua.

### Condaos axacentes
* Condáu de Washington - norte
* Condáu de Rogers - nordeste
* Condáu de Wagoner - sureste
* Condáu de Muskogee - sureste
* Condáu de Okmulgee - sur
* Condáu de Creek - oeste
* Condáu de Pawnee - noroeste
* Condáu de Osage - noroeste

### Principales carreteres y autopistes
*  Interestatal 44
*  U.S. Autopista 64 
*  U.S. Autopista 75
*  U.S. Autopista 169
*  U.S. Autopista 412
*  Carretera Estatal 11
*  Carretera Estatal 51
*  Carretera Estatal 97

## Demografía
Según el censu del 2000 la renta per cápita media de los habitantes del condáu yera de 38.213 dólares y l'ingresu mediu d'una familia yera de 47.489 dólares. Nel añu 2000 los homes teníen unos ingresos añales 35.495 dólares frente a los 25.680 dólares que percibíen les muyeres. L'ingresu por habitante yera de 21.115 dólares y alredor d'un 11,60% de la población taba sol estragal de probeza nacional.

## Ciudaes y pueblos
* Bixby
* Broken Arrow
* Collinsville
* Glenpool
* Jenks
* Liberty
* Lotsee
* Mannford
* Owasso
* Sand Springs
* Sapulpa
* Skiatook
* Sperry
* Tulsa

## Referencies

## Enllaces esternos

* 
* Sitiu web del condáu (n'inglés)
Henri Parot

**Henri Parot, ''Unai***  ye un [[terrorista]] [[Francés|francés]], miembru d'[[Euskadi Ta Askatasuna|ETA]]. Formó parte del comandu itinerante d'ETA o [[Comandu Argala|comandu "Argala"]] y foi prindáu n'abril de [[1990]]. Recibió 26&nbsp;[[sentencia|sentencies]] condenatorias coles que sumó casi 4800&nbsp;años de prisión, siéndo-y imputaos 82&nbsp;[[asesinatu|asesinatos]].

== Biografía ==
Nacíu n'[[Arxelia]] mientres la colonización francesa y [[Francia|francés]] de nacionalidá, ye fíu d'un matrimoniu [[vascofrancés]] emigráu a Arxelia. Treslladar a la ciudá de [[Bayonne (Francia)|Bayonne]], onde aprendió [[euskera]], cuando tenía 16 años, en [[1975]]. Esi añu'l so hermanu Jean, *Ion* salvar d'un [[Terrorismu tardofranquista|atentáu ultraderechista]] nun restorán de Bayonne. Nesa dómina les víctimes y opositores de la [[franquismu|dictadura franquista]] abellugar nel [[País Vascu francés]]. Darréu, Jean xuniríase tamién a la [[organización terrorista|banda armada]].

=== Actividá terrorista ===
En [[1978]] Parot contautó con [[Euskadi Ta Askatasuna|ETA]], al traviés de [[Domingo Iturbe Abasolo]] *Txomin*, que aportaría a unu de los líderes de la organización, y quien supuestamente-y propunxo ingresar nun nuevu comandu "itinerante", denomináu dientro de la organización como "[[Comandu Argala|Argala]]". Esti comandu taba formáu íntegramente por ciudadanos de nacionalidá francesa, lo que-yos dexaba mover se con cierta llibertá, ensin llevantar barruntos, por toa [[España]].

Parot cometió'l so primer asesinatu'l [[2 de payares]] d'esi añu en [[Irun]], cuando él y [[Jean Pierre Erremundeguy]] dispararon a espetaperru sobre l'industrial José Legasa, que se negara a pagar el [[impuestu revolucionariu]].

Esti comandu perpetó ventidós atentaos nos que morrieron asesinaes 38 persones y resultaron mancaes más de doscientes, sobremanera militares y guardias civiles, incluyendo atentaos como l'asesinatu del xeneral [[Guillermo Quintana Lacaci]] o l'[[atentáu escontra la casa cuartel de Zaragoza]] el [[11 d'avientu]] de [[1987]] onde causó 11 muertos (ente ellos cinco neñes).

=== Detención y cargos ===
El [[2 d'abril]] de [[1990]] foi deteníu en [[Sevilla]], conduciendo un coche cargáu d'esplosivos col que pretendía volar la Xefatura de Policía, n'intentando devasar un control rutinariu de la [[Guardia Civil]] con que los sos axentes sostuvo un tirotéu mancando a dos d'ellos.

A Henri Parot fuéron-y imputaos 82 [[asesinatos]], que-y supunxeron 26 [[sentencia|sentencies]] condenatorias coles que sumó casi 4800&nbsp;años de prisión.

== Ver tamién ==
* [[Doctrina Parot]]
* [[Asesinatos cometíos por ETA dende la muerte de Francisco Franco]]

== Referencies ==


== Enllaces esternos ==

* [https://www.elmundo.es/elmundo/2006/02/20/espana/1140437961.html El Mundo: *L'etarra más sanguinario.'']
Los diez fuxitivos más buscaos pol FBI

La **llista de los diez más buscaos del FBI** (n'inglés: *FBI Ten Most Wanted Fugitives*) ye una llista de los prófugos más buscaos pola Federal Bureau of Investigation (FBI) de los Estaos Xuníos. La llista surde en 1949 productu d'una conversación ente J. Edgar Hoover, Direutor del FBI, y William Kinsey Hutchinson, editor en xefe del International News Service (la predecesora d'United Press International), sobre la necesidá de promover la captura de los "pexes gordos" del FBI. Tres la discutiniu publicó un artículu periodísticu, qu'arriendes de crítiques positives llograron que'l 14 de marzu de 1950, el FBI anunciara oficialmente la publicación d'una llista pa maximizar esfuercios na captura de prófugos bien peligrosos.

Los individuos na llista xeneralmente remuévense cuando dalgún ye prindáu por fuercies del orde, si muerre, o si tolos cargos contra'l mesmu retírense; depués incorpórase un nuevu individuu escoyíu pol FBI. En seis caso, el FBI retiró individuos que yá nun yeren consideraos "un peligru particular pa la sociedá". El miembru de la banda Machetero, Víctor Manuel Gerena, añadíu a la llista en 1984, foi la persona mientres más tiempu na llista, por 32 años. Billie Austin Bryant foi'l de menor tiempu, por dos hores en 1969. Myloh Jaqory Mason ye la más recién. La persona más llonxeva naquella llista foi William Bradford Bishop añadida'l 10 d'abril de 2014 a los 77 años. N'estrañes ocasiones, el FBI amiesta'l "Númberu once" por dalgún individuu d'estrema peligrosidá pero que se decidió nun remover nengunu de la llista de diez. Más allá de dalguna numberación mediática, el FBI non xerarquiza a nengún integrante, polo que nengún pue ser el primeru más buscáu.

La llista ye davezu espublizada n'edificios públicos y estaciones postales. Al 4 d'avientu de 2014, 504 fuxitivos fueron incluyíos dalguna vegada, ente ellos ocho muyeres, y 473 (94%) fueron prindaos o alcontraos, 155 (31%) gracies a la collaboración d'otres persones.

## Referencies
Víctor Manuel Gerena

**Víctor Manuel Gerena**  ye un fuxitivu d'Estaos Xuníos buscáu pol Gobiernu de los Estaos Xuníos pol asaltu a mano armada d'una sucursal del bancu Wells Fargo en 1983. 

El 14 de mayu de 1984, Víctor Manuel Gerena convertir nel fuxitivu númberu 386 de la llista de los diez fuxitivos más buscaos pol FBI. De magar, permaneció mientres 32 años na llista, el tiempu más llargu d'un fuxitivu na hestoria de la llista. Gerena foi finalmente removíu de la llista.

## Asaltu
Gerena, como miembru d'un una organización revolucionaria la cual procuraba la lliberación del pueblu de Puertu Ricu per parte de los Estaos Xuníos conocida por *Los Macheteros*, foi-y encamentáu'l robu. El plan foi creáu pol grupu, cola complicidá d'otros trés suxetos llamaos Norberto, Avelino y Orlando González Claudio, tres hermanos. Gerena y los hermanos González Claudio asaltaron una sucursal del bancu Wells Fargo, el 12 de setiembre de 1983. El fechu asocedió en West Hartford, Connecticut, depués d'amordazar a dos funcionarios que s'atopaben nun vehículu blindáu. Gerena y los trés hermanos lleváronse **$ 7&nbsp;000&nbsp;000** de dólares, un fechu que nel so momentu, foi declaráu como unu de «los robos más grandes de dineru n'efectivu», según la versión de les autoridaes.

## Prófugo de la xusticia
Según informes de la prensa, Gerena treslladóse darréu a Méxicu, depués de cometer l'asaltu . El so paradoriu yera inciertu. El FBI ufiertaba un pagu d'hasta **$ 1&nbsp;000&nbsp;000** de dólares pola so captura, ente que'l bancu Wells Fargo ufiertaba **$ 500&nbsp;000** dólares pola información que dexara la so captura; según la Oficina Federal d'Investigaciones, el premiu ye'l más grande ufiertáu nun solu crime».

## Ver tamién
* FBI
* Robu

## Referencies

## Bibliografía
* 
* 

## Enllaces esternos
* Páxina web oficial del FBI.
* Información suplementaria sobre Víctor Manuel Gerena . Charles Montaldo, miembru oficial d'About.com.
Atracu a mano armada

Un **atracu a mano armada** o **asaltu a mano armada** ye un tipu de robu o despojamiento de bienes nel cual l'autor del delitu causa la violencia, intimidación o afección física na víctima por aciu l'usu d'armes, yá seya un arma blanca o un arma de fueu. 

Ye un tipu de robu con un mayor grau de gravedá que'l simple robu, motivu pol cual ye bien habitual qu'esti tipu de delitu tenga una pena cimera a la del robu ensin l'usu d'armes. El motivu esencial ye que, magar l'atracu a mano armada ye un delitu qu'atenta esencialmente contra'l patrimoniu, supón un mayor riesgu pa otros bienes xurídicos protexíos como la vida o la integridá de les persones físiques.

## Llexislaciones nacionales
### España
N'España esiste un delitu específicu tipificado que contempla'l robu con violencia o intimidación nes persones, que la so pena ye d'ente 2 y 5 años de prisión.

Amás, la normativa contempla que cuando'l robu cometer por aciu l'usu d'armes o otros medios igualmente peligrosos, la pena tien d'imponese na metá cimera (esto ye, ente 3 años y mediu y cinco años de prisión).

## Referencies

## Ver tamién
* Robu.
Moses Sithole

**Moses Sithole** ye un asesín en serie y violador sudafricanu que cometió los "ABC Murders", llamáu asina porque operó en Atteridgeville , continuu en Boksburg y terminaro en Cleveland, un suburbiu de Johannesburgu .

## Primeros años de vida
Sithole nació en 1964 en Vosloorus , un pueblu probe cerca de Boksburg , provincia de Transvaal . Cuando tenía cinco años, el so padre morrió y la so madre abandonó a la familia. Sithole y los sos hermanos pasaron los siguientes trés años nun orfanatu, onde más tarde dixeron que fueron maltrataos. Según la so propia versión, foi arrestáu por violación na so adolescencia y pasó siete años en prisión. Más tarde culpó a la so estancia en prisión por convertilo nun asesín. Esplicó los sos crímenes diciendo que les muyeres qu'asesinó recordáben-y a les muyeres que la habíen acusáu falsamente de violación munchos años antes ==

## Asesinatos y captura
Pa la xente al so alredor, Sithole paecía ser una persona de modales nidies. Nel momentu de los sos crímenes, remanaba una organización pantasma, Mocedá contra l'abusu humanu , ostensiblemente dedicada a la erradicación del abusu infantil. Toles sos víctimes fueron muyeres entrevistando para puestos cola organización ensin fines d'arriquecimientu de Sithole. Llevar a campos remotos, y daría en cutilos, violalos y asesinalos. Xeneralmente fueron esgañaos cola so propia ropa interior. Depués escribía la pallabra "perra" nos sos cadabres antes de tiralos.
En 1995, habíase lleváu más de 30 vides, lo que provocó la llerza en tol país. En dellos casos, más tarde telefoniaría a les families de les víctimes ensin más motivu aparente que burllase d'elles. Nun momentu dau, el presidente Nelson Mandela visitó Boksburg en persona pa pidir ayuda pública pa detener al asesín.

N'ochobre de 1995, contautó al periodista sudafricano Tamsen de Beer ya identificóse como l'asesín buscáu. Mientres una conversación telefónica con De Beer, indicó que los asesinatos llevar a cabu en vengación pol so inxustu encarcelamientu. Siguió reclamando 76 víctimes, el doble de les qu'informaron. Finalmente, pa probar qu'él yera l'asesín, dio instrucciones sobre ónde había quedáu unu de los cuerpos. Darréu, les autoridaes llocales acorrexaron a Sithole en Johannesburgu y lo confrontaron. El sospechosu recibió un disparu mientres atacaba a un axente con un hachu y llevar al hospital, onde s'afayó que yera VIH positivu. 

## Xuiciu y Sentencia
El 5 d'avientu de 1997, Sithole foi condergáu a 50 años de prisión per caúnu de los 38 asesinatos, 12 años de prisión por caúna de les 40 violaciones y cinco años de prisión per caúnu de los seis robos. Yá que les sos oraciones execútense consecutivamente , la sentencia efectiva total ye unu de 2.410 años. El xuez David Carstairs ordenó que se riquir que Sithole sirva siquier 930 años antes de ser elegible pa la llibertá condicional . El xuez tamién-y dixo a Sithole que si non s'abolió la pena capital esi mesmu añu, condergaría a muerte a Sithole.

## Referencies
}

## Enllaces esternos
Pornografía infantil

Denominar **pornografía infantil** a toa representación de menores d'edá de cualesquier sexu en conductes sexualmente esplícites. Puede tratase de representaciones visuales, descriptives, como por casu en ficción, o inclusive sonores.

L'accesu a conteníos pornográficos polo xeneral evolucionó los distintos medios; lliteratura, fotografía, videu, cine, DVD, dibuxos d'animación y nos últimos años Internet. Internet dexó detectar y escorrer a productores y distribuidores de conteníos illegales que mientres décades operaren impunemente pero tamién facilitó descomanadamente l'accesu a esti tipu de pornografía.

El NCMEC (Centru Nacional pa Menores Sumíos y Esplotaos) estima qu'alredor del 20 % de tola pornografía n'Internet contién imáxenes de neños.

## Definición
Tradicionalmente considérense como pornografía infantil a aquelles representaciones fotográfiques o fílmicas en formatos dixital o analóxicu de menores d'edá de cualquier sexu en conductes sexualmente esplícites yá sía sólos o interactuando con otros menores d'edá o con adultos.

"Pornografía" ye un términu difícil de delimitar, sicasí cuando se trata de pornografía infantil, ésta atópase espresamente definida nel protocolu facultativu de la Convención sobre los Derechos del Neñu de la Organización de les Naciones Xuníes nos siguientes términos:

En Xapón, dellos cómics manga hentai representen a neños de dambos sexos teniendo rellaciones con otros neños o lo que se conoz como *[[lolicon]]* (proveniente de "Complexu de Lolita") nel casu de les neñes y *[[shotacon]]* nel casu de los neños.

## Proliferación y llexislación
En 1998 la Interpol envaloraba que'l 80% de los sitios d'Internet con pornografía infantil proveníen de Xapón.

Nos últimos años la población xeneral tuvo un mayor accesu a la pornografía debíu a la crecedera d'Internet. Ayudáu pol creciente númberu de noticies nos diarios sobre escándalos rellacionaos col descubrimientu de redes de pornografía infantil y pederastia n'internet, producióse alarma en ciertos sectores de la población y esmolición al respective de la seguridá y riesgos de los menores d'edá cuando saleen per internet. L'enclín de la sociedá ye d'adoptar mayores restricciones. Les lleis varien abondo según el país, pero les imáxenes explícitamente sexuales de menores d'edá tán prohibíes en tol mundu. 

## Regulación por países
### Arxentina
El Códigu Penal contempla la pornografía infantil y la tipifica nel so artículu 128, que dispón que:

Amás de la so producción y distribución, en llinies xenerales, endurecióse la regulación al punir tamién la simple tenencia de la mesma, por aciu la reforma del artículu realizada pola llei 27.436 en marzu de 2018.

### España
Nel Códigu Penal español establezse:

## Referencies

## Ver tamién
* Abusu sexual infantil
* Prostitución infantil
* Sexting
* VIH nel neñu
* Pedofilia

## Enllaces esternos
* Informe realizáu pal Institutu Interamericano del Neñu
Ataque suicida

Un **ataque suicida** ye aquel en que l'atacante sabe que cuasi con toa probabilidá va morrer al realizalo. Los ataques son de normal llevaos a cabu por individuos que tienen una motivación usualmente patriótica o relixosa y dacuando una combinación de dambes (esiste una posibilidá bien alta de qu'estos individuos fueren sometíos a un tipu de manipulación mental o llaváu de celebru), que-y dexen superar les pautes impuestes pol instintu de autopreservación. Dacuando utilízase la espresión **atentáu suicida** col mesmu significáu.

## Ataques suicides dientro del marcu de la guerra ente Estaos

Mientres la Segunda Guerra Mundial conociéronse los ataques suicides de los kamikaze, aviadores xaponeses que taben especialmente adomaos pa llanzase colos sos aviones contra barcos enemigos. Una tradición asemeyada siguieron los Voluntarios de la muerte vietnamites, yá seya como bombes humanes contra los franceses o bien pa cubrir la retirada de los sos compañeros frente a Estaos Xuníos. Espertos como  fornieren el so motivación y métodu a otros ataques suicides, como'l realizaos por musulmanes n'El Líbanu en 1983. 

## Ataques suicides fora de les guerres ente Estaos

A fines del sieglu XX empezaron a ser cada vez más comunes los **bombazos suicides** llevaos a cabu por estremistes qu'españen esplosivos que lleven, yá seya nel so cuerpu o nel so vehículu, cerca del blancu atacáu, que puede ser civil o militar. Ataques d'esti tipu efectuaos por grupos insurxentes n'Oriente Mediu y Sri Lanka, especialmente nel marcu de la Intifada d'Al-Aqsa y la resistencia iraquina, tuvieron gran repercusión dende l'añu 2000.

Otru exemplu d'ataque suicida foi l'executáu con aviones secuestraos el 11 de setiembre de 2001 nos Estaos Xuníos.

Anque tamién fora de los Estaos Xuníos, cabo destacar l'atentáu en Madrid, España, y l'atentáu en Londres, Reinu Xuníu, con reivindicaciones yihadistas.

## Ver tamién
* Inmolación
* Al Qaeda

## Bibliografía citada

# 

## Referencies

## Enllaces esternos
Revista ''Time'', "Por qué hai más terroristes suicides",*El País*, 11 d'abril de 2002.
Traidoría

Nel réxime feudal, un vasallu que violara los enfotos que contraxera escontra'l señor que'l so feudu tuviera, fadríase culpable de **traidoría**. 

D'equí proceden aquelles pallabres que vemos tan frecuentemente nos autores antiguos: *vasallu felón*, *caballeru felón*. Na so acepción primitiva, la pallabra traidoría espresa, pos, rellaciones de xerarquía que yá nun subsisten güei. Esta pallabra ye pocu usada, sicasí, inda sirvimos d'ella y ye casi sinónima de traición.

Na saga de lliteratura fantástica "Crónica del Asesín de Reyes", la traidoría ye un grave delitu consistente n'emplegar la maxa (o simpatía, como se la llapada nesta hestoria) de manera perxudicial y apostada contra otru ser humanu.

## Referencies

''Enciclopedia moderna'', Francisco de Paula Mellado, 1864
Llista de volcanes más altos de la Tierra

La siguiente ye una llista de los volcanes más altos del planeta (activos y estinguíos) dende'l nivel del mar hasta'l so cume o cráter.

De siguío, los volcanes más altos dende la so base nel llechu oceánicu o fondu marín hasta'l so cume.

## Ver tamién
* Petrina volcánica de los Andes
* Índiz de explosividad volcánica
* Erupciones volcániques por númberu de víctimes mortales
* Mayores erupciones volcániques

## Referencies
Nyctiellus lepidus

***Nyctiellus lepidus*** ye una especie d'esperteyu de la familia Natalidae, y ta consideráu l'esperteyu más pequeñu del mundu.

## Afayu y distribución
L'esperteyu foi descritu per primer vegada pol naturalista francés Paul Gervais, nel añu 1855, y atópase namái en Cuba (tamién s'atopaba en Les Bahames pero ellí escastóse).

## Hábitat y carauterístiques
Esti esperteyu habita en cueves caloroses y húmedes; suel tar activu peles tardes hasta la puesta de sol y aliméntase principalmente d'inseutos y polen.
* Pesu: 2-3 gramos.
* Llargor: 18-21 centímetros.
* Tien 38 dientes.

## Referencies
* Gervais, 1837. L'Inst. Paris, **5(218)**: 253.
* Llista colorada d'especies amenaciaes
* Especies de mamíferos del mundu: Don Y. Wilson & DeeAnn M. Reeder (editors). 2005. Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (3ª ed)

## Referencies

## Enllaces esternos