Torresandino

**Torresandino** ye una llocalidá y conceyu asitiáu na provincia de Burgos, comunidá autónoma de Castiella y Llión (España), contorna de La Ribera, partíu xudicial d'Aranda, conceyu del mesmu nome.

## Xeografía
Asitiáu nel suroeste de la provincia de Burgos, concretamente nel valle del ríu Esgueva (subcomarca de la Ribera del Duero). Torresandino ta a 15&nbsp;quilómetros de Roa de Duero y a 33&nbsp;quilómetros d'Aranda de Duero.

## Monumentos

***[[Ilesia de San Martín Obispu (Torresandino)|Ilesia de San Martín Obispu]]**: Dientro de la villa, la ilesia tien orixinales arquerías romániques na so portada. Nel so interior sobresal la talla gótica, que data de finales del sieglu XIII, de La nuesa Señora de los Valles. Tamién destaca la imaxe d'un Cristu del sieglu XIV. 
***[[Monesteriu de La nuesa Señora de los Valles (Torresandino)|Monesteriu de La nuesa Señora de los Valles]]**: Fundáu nel S. XIII y reedificado nel S. XIV, anguaño atópase en ruines, motivu pol cual foi incluyíu na Llista colorada de patrimoniu en peligru de l'asociación pa la defensa del patrimoniu:Hispania Nostra.

## Economía

La economía del pueblu básase principalmente na agricultura, anque tamién destaca'l sector de la construcción.

## Historia
Na Baxa Edá Media perteneció a la "Meryndat de Çerrato", figurando la so descripción nel llibru Magüetu de les Behetrías de Castiella, redactáu por encargu de les Cortes de Valladolid de 1351, sol reináu de Pedru I de Castiella. 

Por algamar un mayor desenvolvimientu, convirtiérase entós en centru o capital alministrativa de la so redolada más inmediata; de cuenta que naquellos años el so conceyu estendía la so xurisdicción sobre 2 aldegues más allá del llugar principal o villa.

## Fiestes populares
* Les fiestes de Nuesa Señora del Carmen celébrense'l día 16 de xunetu. Nestes fiestes venerar a la Virxe del Carmen pasiando la so figura nuna colorida procesión peles cais, onde grupu de dances y devotos baillen a la so patrona al ritmu de los tradicionales dulzaines y tambores, siendo l'actu principal de les fiestes, según dir el pregón. Tamién se suel celebrar nel frontón municipal un festival de pelota a mano. Los díes de la fiesta pela mañana hai dianes y pasucáis con cabezudos qu'animen al pueblu. El pregón de les fiestes celebra la viéspora de la fiesta (el día 15 de xunetu) a les 23.30 y davezu venir realizando fíos pernomaos del pueblu.
* Les fiestes de San Martín, celébrense'l día 11 de payares. Nestes fiestes hai dos díes de verbena popular, unu'l día 11 y otru el sábadu anterior o posterior, esto dependiendo del día en que cayera'l 11. Equí l'actu más multitudinariu celébrase'l sábadu pela nueche día, nel que se celebra una cena nel SEMPA a base de los productos típicos de la matanza (picadiellu, chorizu, morciella, etc.), que son preparaos con muncho curiáu per parte de l'asociación d'ames de casa del pueblu. 
* Otru día de fiesta ye l'últimu fin de selmana de mayu nel que se celebra una romería n'honor a la Virxe de la Inmaculada. L'actu consiste nuna procesión cola Virxe hasta l'arbolea de Fuente Peral. Ellí cada cuadriella come y esfruta d'esti día. Yá van dellos años que se fai pero la verdá ye que gustó enforma a tol mundu y espérase que sía yá una tradición más del pueblu. Pela tarde la xente esfruta xugando a la tarusa, al mus, a la brisca, etc.; pa de siguío tornar al pueblu cantando a la Virxe, siempres acompañaos de la música de los dulzaineros. Yá na ilesia, col Santu Rosario acábase esta xornada de fiesta y hermandá.

## Xuegos populares
* Tuta

## Personalidaes rellacionaes con Torresandino

* El periodista Arsenio Escolar.

* El periodista Ignacio Escolar.

## Parroquia
Ilesia parroquial católica de *[[Martín de Tours|San Martín Obispu]]* nel Arciprestalgu de Roa, diócesis de Burgos. Dependen les llocalidaes vecines de Pinillos, Terradillos y Villatuelda.

## Rutes

Torresandino ta asitiáu na ruta más curtia ente los llugares santos de Caravaca de la Cruz y Santu Toribio de Llébana.

## Ver tamién

* Valle del Esgueva
* Carretera BU-113

## Referencies
### Bibliografía
* Luis Vicente Díaz Martín: ''Los oríxenes de l'Audiencia Real Castellana'', Sevilla, 1997, p. 103.
* Luciano Serrano: ''L'obispáu de Burgos y Castiella primitiva, dende'l sieglu V al XIII'', tomu I, Madrid, 1935, p. 175.
### Notes

## Enllaces esternos

* Conceyu