Louis Borno

**Eustache Antoine François Joseph Louis Borno**, , abogáu y políticu haitianu, foi presidente de la República d'Haití de 1922 a 1930, mientres la ocupación militar d'Estaos Xuníos (1915 - 1934).

## Biografía
Llicenciáu en Derechu en 1890 pola Facultá de Derechu de París, Borno foi direutor de la Escuela de Derechu (*École de droit*) de Port-au-Prince y miembru fundador de la *Société de législation*, grupu de reflexón política modernista.

En 1899, foi diplomáticu na República Dominicana, y más tarde, en 1908, ministru de Rellaciones Esteriores y de Cultos so la presidencia de Pierre Nord Alexis.

El país, arruináu poles guerres civiles, tenía sicasí interés pa los EE.XX. que, según la doctrina Monroe, estendieron la so influencia sobre los países del Caribe tres la construcción de la canal de Panamá, ocupando militarmente Haití'l 28 de xunetu de 1915.

Llegáu'l mandatu del presidente Philippe Sudre Dartiguenave al so fin, el Conseyu d'Estáu, órganu llexislativu creáu pola Constitución de 1918, axuntóse y escoyó como Presidente del país a Louis Borno el 10 d'abril de 1922, mientres el Xeneral John H. Russell, Jr. foi nomáu Alto Comisionado d'Estaos Xuníos. Consciente de que munchos haitianos nun falaben francés, foi'l primer presidente n'autorizar l'usu del criollu haitianu nel sistema educativu, en 1924. Viaxó a Estaos Xuníos en 1926, onde s'axuntó col presidente Calvin Coolidge.

Borno negar a entamar eleiciones llibres sol so mandatu. Caltuvo un Conseyu d'Estáu nel que 21 miembros fueron nomaos por él mesmu. Asina, foi reelixíu'l 12 d'abril de 1926. La prensa amosóse cafiante con esta política, denunciándolo. El diariu *[[-y Nouvelliste (Haití)|-y Nouvelliste]]* cubrió-y d'insultos ya inclusive se negó a escribir el so nome na publicación. Tres esto, Borno intervieno na llibertá de prensa, inclusive encarcelando a dellos periodistes, como Jacques Roumain.

En 1927, Borno preparar pa un tercer mandatu, a pesar de ser inconstitucional. El 21 de xineru de 1929 resolviéronse antiguos conflictos fronterizos cola República Dominicana n'algamando un alcuerdu Borno col presidente dominicanu Horacio Vásquez. N'ochobre de 1929, los alumnos de la Escuela d'Agricultura de Damien declarar en fuelga. A la vanguardia de la oposición ente la élite educada atopóse'l grupu *L'Union Patriotique,* qu'estableció llazos colos opositores a la ocupación nos mesmos EE.XX.sobremanera, la NAACP.

La crisis económica mundial qu'empezó en 1929 camudó la política esterior d'Estaos Xuníos. El presidente Herbert Hoover consideró qu'había que desfacer de la situación creada n'Haití. Nomáronse dos comisiones pa esti fin, una d'elles presidida por William Cameron Forbes, que llegó n'avientu de 1929. El 6 d'avientu de 1929, un grupu de llabradores haitianos enfrentar a un grupu de marines d'EE.XX. quien los dispararon, matando a diez d'ellos.

El Comité de Cameron Forbes encamentó entamar unes eleiciones llibres y poner fin a l'alministración d'Estaos Xuníos. La oposición escoyó a un presidente provisional, Louis Eugène Roy, quien foi'l responsable d'entamar les eleiciones. El trespasu de poder tuvo llugar el 15 de mayu de 1930 col nuevu presidente Sténio Vincent.

Borno, dempués d'una estancia en Francia, retirar a la so finca nes llombes de Port-au-Prince y dexó de participar na vida pública.

## Referencies

## Bibliografía
* Rogozinski, Jan. *A Brief History of the Caribbean*. Nueva York: Facts on File, 1999. 220 p. ISBN 081603811-2
* François Blancpain, *Haïti et les États-Unis 1915-1934 - Histoire d'une occupation*, L'Harmattan, Paris, 1999 ISBN 2738483240

## Enllaces esternos
* Fearon, James D./ Laitin, David D.: ''"Haiti"'', Stanford University, 2006 
* Important Dates in Haitis History: 1915-1934
* Blancpain, Franc: ''"Louis Borno, Président D'Haiti"''  ISBN 2-89454-026-4