Bangalore

**Bangalore** o **Bengaluru**, (, ) ye la capital del estáu indiu de Karnataka. Asitiada nel pandu de Decán, al sureste del estáu. Según el censu de 2001 tien una población de 5&nbsp;701&nbsp;446 habitantes, lo que la convierte na quinta ciudá más poblada del país, tres Bombay, Delhi, Calcuta y Madrás.

Anque esisten referencies históriques a la ciudá anteriores a 900 e.C., namái esiste un asentamientu continuu dende 1537, cuando Kempe Gowda I, que munchos consideren l'artífiz de la moderna Bangalore, construyó una fortaleza d'adobe nel llugar y incorporar como provincia al Imperiu Vijayanagara. Mientres el Raj Británicu, convertir nun centru de control colonial del sur de la India. La creación del cantón de Bangalore provocó que llegaren munchos inmigrantes d'otres partes del país.

Na actualidá, Bangalore alluga dalgunes de les escueles y centros d'investigación más prestixoses de la India. Delles empreses estatales de la industria pesao, empreses de software, inxeniería aeroespacial, telecomunicaciones ya industria militar atópase na ciudá. Bangalore ye conocida como'l «Valle del Siliciu de la India» pola so posición como líder nacional n'emplegos de teunoloxía de la información. Ye un centru económicu y la segunda metrópolis india con una crecedera más rápida en 2008 (10,3 %; namái por detrás de Surat).

## Toponimia
El nome Bangalore ye la versión anglificada de la pallabra canaresa *Bengalūru*. La referencia más antigua al nome Bengaluru foi atopada nuna inscripción realizada en roca de la dinastía de les Gangues occidentales que data del sieglu&nbsp;IX. Nesta inscripción, atopada en Begur, referir a Bengaluru como'l llugar onde una batalla tuvo llugar en 890, diz que formó parte del reino Ganga hasta 1004 y que yera conocida como *Bengaval-uru*, que significa «ciudá de guardias» en Halegannada (canarés antiguu).

Una lleenda popular diz que'l rei hoysala Veera Ballala II perder nel monte mientres una espedición de caza. Cansáu y afamiáu, atopar con una muyer probe que lu sirvió fabones cocíes. El rei estimosu llamó al llugar «benda-kaal-uru» (ಬೆಂದಕಾಳೂರು en canarés, lliteralmente «ciudá de les fabones cocíes»), que finalmente evolucionó a *Bengalūru*.

El 11 d'avientu de 2005, el gobiernu de Karnataka anunció qu'aceptara la propuesta d'O. R. Ananthamurthy, ganador del Premiu Jnanpith para camudar el nome n'inglés de *Bangalore' a *Bengaluru*.

== Historia ==
Tres sieglos de dominiu de los [[gangues occidentales]], Bangalore foi tomáu polos [[Dinastía Chola|cholas]] escontra 1024, pasando en 1070 a los chalukya-cholas. En 1116 l'[[Hoysala|Imperiu Hoysala]] derrocó a los cholas y estendieron el so dominiu sobre Bangalore. L'actual ciudá foi fundada por un vasallu del Imperiu [[Vijayanagara]], Kempe Gowda I, quien construyó un fuerte de folla y un [[Templu Nandi]] nes proximidaes de l'actual ciudá en 1537. Kempe Gowda designó al nuevu pueblu como'l so *"gandu bhumi"* o "tierra d'héroes".

Mientres el dominiu Vijayanagara, Bengaluru foi referida como "Devarāyanagara" y como "Kalyānapura", *la ciudá auspiciosa*. Tres la cayida del Imperiu Vijayanagara, Bengaluru camudó de manes en delles ocasiones. En 1638, un exércitu de [[Bijapur]] comandado por [[Ranadulla Khan]] y acompañáu por [[Shahaji|Shahji Bhonsle]] ganaron a Kempe Gowda III y Bengaluru foi apurríu a Shahji como [[jagir]]. En 1687, el xeneral [[mogol]] [[Kasim Khan]] ganó a [[Ekoji]], fíu de Shahji, y depués vendió la ciudá a [[Chikkadevaraja Wodeyar]] de [[Mysore]] por 300.000 rupies. Tres la muerte de [[Krishnaraja Wodeyar II]] en 1759, [[Hyder Ali]], comandante en xefe del exércitu de Mysore, se autoproclamó el gobernador de facto de Mysore. El reinu más tarde pasó a manes del [[Tippu Sultan]], fíu de Hyder Ali, conocíu como'l "Tigre de Mysore". Bangalore foi finalmente incorporáu al [[Raj Británicu]] tres la derrota y muerte de Tippu Sultan mientres la [[cuarta guerra anglu-mysore]] en 1799.


Los británicos devolvieron el control alministrativu del *pētē* al [[maharajá]]s de Mysore, reteniendo namái'l [[cantón (entidá subnacional)|cantón]] so la so xurisdicción. La residencia del estáu de Mysore foi establecíu en Mysore en 1799 y depués camudada a Bangalore en 1804, abolida en 1843, alicada una vegada más en Bangalore en 1804 pa ser zarrada permanentemente en 1947, tres la independencia de la India. Los británicos reclutaron emplegaos de la presidencia de Madrás y reasitiar al cantón mientres esti periodu. El Reinu de Mysore reasitió la so capital de Mysore a Bangalore en 1831. Mientres el sieglu XIX, Bengaluru foi una ciudá ximielga, col *pētē*, con una población predominantemente canarés, mientres el cantón creáu polos británicos tenía una población predominantemente [[tamil (pueblu)|tamil]].

En [[1906]], Bangalore convertir na primer ciudá de la India en cuntar col serviciu de lletricidá, que yera xenerada por una planta hidroeléctrica asitiada en [[Shivanasamudra]]. Tres la independencia de la India n'agostu de 1947, Bengaluru caltúvose dientro del nuevu estáu de Mysore del cual el [[maharajá]] de Mysore yera'l [[Rajapramukh]]. Por cuenta de que la ciudá dedicar a la industria pesao y a los emplegos nel sector públicu y d'educación, el pueblu canarés del restu del estáu tuvo atopó oportunidaes migrando a la ciudá. Bangalore esperimentó una crecedera rápida de 1941 a 1951 y de 1971 a 1981, mientres la cual llegaron inmigrantes del norte del estáu. Anguaño, convirtióse nun importante centru pa les teunoloxíes de la información, onde s'instalaron numberoses multinacionales aprovechando'l bon faer de los informáticos y matemáticos autóctonos.

== Xeografía ==
Bangalore atopar nel sureste de la rexón meridional del [[Estaos y territorios de la India|estáu indiu]] de [[Karnataka]]. Alcontrada nel corazón del pandu de Mysore (una rexón de la gran [[Decán|pandu del Decán]]) tien una elevación media de 920 m.

El puntu más altu ye'l monte Doddabettahalli de 962 metros. Nun hai grandes ríos que traviesen la ciudá, anque'l Arkavathi y el Pennar Sur traviesen la llombes de Nandi, 60 km al norte. El ríu Vrishabhavathi, un afluente menor del Arkavathi flúi al traviés de la ciudá. Los ríos Arkavathi y Vrishabhavathi xuntos lleven munches de les [[agües residuales]] de Bangalore. El sistema d'alcantarelláu, construyíu en 1922, cubre 215 km² de la ciudá y conéctase con cinco centros de tratamientu d'agües residuales asitiada na periferia de la ciudá.

=== Clima ===
Bangalore tien un [[clima tropical]] de [[sabana]] (*AW* na [[clasificación climática de Köppen]]) con estaciones húmedes y seques. Por cuenta de la so gran altitú polo xeneral Bangalore esfruta d'un clima moderáu mientres tol añu, sicasí les foles de calor severu nun s'esclúin mientres el branu. El mes más fríu ye avientu con una temperatura mínimo media de 15,4 °C y el mes más caliente ye abril con una temperatura alto media de 32.8 °C. La temperatura más alto enxamás rexistrada en Bangalore foi de 38,9&nbsp;°C (rexistrada en marzu de 1931) y la más baxa ye de 7,8 °C (rexistrada en xineru de 1884).
Les temperatures pel iviernu escasamente cayen per debaxo de 12 °C , y pel branu escasamente superen los 34-35 °C. Bangalore recibe les [[Precipitación (meteoroloxía)|precipitaciones]], tantu del nordés como del suroeste y los [[monzones]], los meses más húmedos son [[setiembre]], [[ochobre]] y [[agostu]]. El calor del branu ye moderáu por nubes bien frecuentes, que n'ocasiones causen cortes d'[[enerxía llétrica]] ya llenes. Les agües más fuertes rexistraes nun periodu de 24 hores fueron de 179 mm, rexistraes el 1 d'ochobre de 1997.




== Demografía ==



Según el [[censu de población]] de [[2011]], la ciudá tenía una población envalorada de 8,5 millones d'habitantes (4.301.326 d'alcuerdu al anterior, de [[2001]]), ye la cuarta ciudá más poblada de la India y esta nel puestu 28 ente les ciudaes más poblaes del mundu. Bangalore yera la metrópolis de más rápidu crecimientu na India dempués de [[Nueva Delhi]], con una tasa de crecedera del 38% mientres la década ente 1991-2001. Coles mesmes, con 6.537.124 habitantes en 2001 y unos 7.215.000 en 2009 álzase como la quinta aglomeración urbana del país, por detrás de [[Bombay]], [[Delhi]], [[Calcuta]] y [[Chennai|Chennai (Madrás)]].

El calter cosmopolita de la ciudá dio llugar nos últimos años, a la migración de persones d'otros estaos a Bangalore, lo que provocó tensiones ente inmigrantes y locales.
Según estimaciones, el 39% de la población de Bangalore correspuende a falantes de [[canarés]]. Amás del canarés y del [[idioma inglés|inglés]], les llingües más falaes na ciudá son el [[hindi]] —llingua nacional de la India—, el [[idioma télugu|télugu]] y el [[idioma tamil|tamil]].Un bon númberu de falantes [[Konkani]] estableciéronse en Bangalore dende'l sieglu pasáu, nos distritos de Canara, Karnataka y Goa. De la mesma el [[Idioma marathí|marathí]] ye faláu por una minoría significativa de la sociedá.

Acordies col censu de 2001 de la India, el 79,4% de la población de Bangalore ye [[Relixón hindú|hindú]] , más o menos la mesma que la media nacional. Los [[Relixón musulmana|musulmanes]] constitúin el 13,4% de la población, que de la mesma ye más o menos lo mesmo que la media nacional, ente que los [[Relixón cristiana|cristianos]] y [[jainistas]] representen el 5,8% y 1,1% de la población, respeutivamente, el doble de los permedios nacionales.Los anglu-indios tamién formen un grupu importante dientro de la ciudá. Les muyeres representen el 47% de la población de Bangalore. La ciudá tien una tasa d'alfabetización del 89%. Aproximao'l 10% de la población de Bangalore vive en barrios marxinales, una proporción relativamente baxa en comparanza con otres ciudaes del mundu en desarrollu como [[Mumbai]] (50%) y [[Nairobi]] (60 %).

== Economía ==


Bangalore tien una dinámica [[economía]], una parte importante de la cual ta rellacionada a les denominaes [[teunoloxíes de la información y la comunicación|teunoloxíes de la información *(information technologies*, IT)]]. Dende la [[años 1970|década de 1970]] la ciudá túvose pasu ente pasu abriendo cada vez más a la [[inversión estranxera]], lo que como resultancia derivó na instalación de delles de les principales compañíes [[multinacional]]es rellacionaes a esi sector. En particular, nel so área metropolitana atópase'l parque industrial conocíu como *Electronics City*. Unu de los problemes a los qu'enfrentó la aglomeración mientres los últimos años ye la falta d'infraestructura fayadiza pa faer frente a crecientes problemes o externalidades negatives derivaes de la espansión económica de la ciudá, como'l inusitado medría del tráficu vial o la fuerte demanda adicional d'[[agua]] y d'[[lletricidá|enerxía llétrica]] per parte de los nuevos emprendimientos empresariales y habitacionales.

== Contaminación ==
Bangalore xenera alredor de 3.000 [[tonelada|tonelaes]] de [[basura|residuo sólidos]] per día, de los cualos unes 1.139 tonelaes son recoyíes y unviaes a unidaes de compostaxe, como la Corporación de Desarrollu de Karnataka. El restu de residuos sólides que son recoyíos pol conceyu entornar n'espacios abiertos a manera de vertideros o en carreteres fuera de la ciudá. En 2008, Bangalore produció alredor de 2.500 tonelaes métriques de residuos sólides y aumentó a 5.000 tonelaes métriques en 2012, que son tresportaes dende les unidaes de recoyida allugaes cerca del [[llagu Hesaraghatta]] , a los llugares onde s'arrama la basura. La ciudá sufre pola [[contaminación]] por polvu, eliminación de refugayes peligroses, y les recuperaciones de residuos desorganizados, non científicos, de forma alarmante; la rexón de Whitefield ye la zona más contaminada en Bangalore.

== Cultura ==

Bangalore ye conocida como la *Ciudad Jardín de la India''; la vexetación y la presencia de munchos parques públicos, ente ellos el Lal Bagh y el Parque Cubbonson, son bien abondosos.

La ciudá celebra la so fiesta más antigua, la "Karaga Shaktyotsava" o Karaga Bangalore. El Deepavali,"Festival de les Lluces", tesciende les llinies demográficu y relixosu y ye coles mesmes un festival importante, xunto colos nueve nueches de Navratri. Otres fiestes tradicionales de la India, como'l Ganesh Chaturthi, Ugadi/Gudi Padwa, Sankranthi, Eid ul-Fitr y la Navidá tamién se celebren.

Bangalore ye'l centru de la industria del cine canarés (cine de Karnataka), que produz unes 80 películes cada añu. La ciudá tamién tien una cultura teatral bien activa y vibrante, con teatros populares como'l Ravindra Kalakshetra y el más apocayá inauguráu Ranga Shankara.

Tocantes a gastronomía, la diversidá de la cocina ye reflexu de la diversidá social y económico de Bangalore. Bangalore alluga una amplia y variada amiestu de tipos de restoranes y cocines; los vendedores ambulantes, puestos de té, la comida rápida china y occidental son bien populares tamién na ciudá. Los restoranes Udupi son bien populares y sirven predominantemente cocina rexonal vexetariana.

Bangalore ye tamién un centru importante de música y danza india clásica. La música clásica y recitales de danza son bien numberosos mientres tol añu y especialmente mientres el Ramanavami y el Ganesha Chaturthi.

A Bangalore aludir tamién como la "Capital pub de la India" o la "Capital rock metal de la India", pola so escena musical underground y ser unu de los principales llugares onde se celebren conciertos internacionales de rock.

## Deporte

El cricket ye unu de los deportes más populares en Bangalore. Un importante númberu de xugadores indios son orixinarios de la ciudá, ente los que s'atopa'l que fuera capitán de la seleición de cricket de la India, Rahul Dravid, l'actual capitán de la seleición pa test matches Anil Kumble, y Robin Uthappa ente otros. Munchos neños practiquen esti deporte nes cais y nos numberosos campos públicos de la ciudá. El principal estadiu de cricket de Bangalore ye l'Estadiu M. Chinnaswamy, con capacidá pa 40.000 espectadores sentaos, y qu'allugó partíos na Copa Mundial de Cricket de 1987 y na Copa Mundial de Cricket de 1996.

La ciudá cunta con dellos equipos d'altu nivel: los Bangalore Royal Challengers apuesten la Indian Premier League, los Bangalore Hi-fliers la Premier Hockey League y el Hindustan Aeronautics Limited Sports Club de la Segunda División de fútbol de la India. Mahesh Bhupathi, miembru del equipu indiu de la Copa Davis de tenis, mora na ciudá, y Rohan Bopanna, otru de los miembros del equipu, ye natural de Bangalore. Dende 2006, la ciudá alluga añalmente'l Abiertu de Bangalore, computable pal circuitu de la WTA. En 2008 treslladar a la ciudá'l qu'hasta entós yera conocíu como Tornéu de Bombay, anque finalmente la edición d'esi añu retardar por problemes de seguridá.

Bangalore cunta cola presencia de clubes d'élite, como'l Century Club, el The Bangalore Golf Club, el Bowring Institute y l'esclusivu Bangalore Club, ente que los sos antiguos miembros atopóse Winston Churchill. Tamién son de Bangalore el campeón indiu de natación Nisha Millet, el campeón mundial de snooker, Pankaj Advani, y l'antiguu campeón del All England Open Badminton Championships, Prakash Padukone.

## Ciudaes hermaniaes
Bangalore ta anguaño hermanada con cuatro ciudaes:





## Referencies

## Enllaces esternos