open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Política d'Asturies

El Principáu d'Asturies ye una comunidá autónoma uniprovincial española constituida d'alcuerdu cola Constitución Española y l'Estatutu d'Autonomía del Principáu d'Asturies, pela vía del artículu 143 de la primera.

El procedimientu siguíu pa l'establecimientu d'Asturies como Comunidá Autónoma foi'l que vien darréu: ellaboróse un Anteproyeutu pola denomada *"Comisión de los 24"*. El 18 de xineru de 1980 constitúise'l Conceyu de Parllamentarios y Diputaos provinciales encargáu d'ellaborar el Proyeutu d'Estatutu d'Autonomía que finaría los sos trabayos el 12 d'abril. Diez díes dempués, remítese esti proyeutu a la Comisión Constitucional del Congresu y ye aprobáu na so versión definitiva el 15 d'avientu de 1981. La Llei Orgánica 7/1981, de Estatutu d'Autonomía p'Asturies espublízase nel BOE el 30 d'avientu de 1981.

## Muérganos institucionales
Los muérganos institucionales del Principáu d'Asturies son la Xunta Xeneral, el Conseyu de Gobiernu y el Presidente.

## Divisiones alministratives
Según l'Estatutu d'Autonomía, Asturies muerganízase en 78 conceyos, que caltienen el nome tradicional de conceyos, en cuenta del castellán *municipios*, y en comarques. Reconózse amás la personalidá xurídica de la Parroquia Rural (emplegada namái en dalgunos conceyos) y podrán facese Arees Metropolitanes (Agora ye área metropolitana'l centru d'asturies).

## Conseyeríes
*Conseyería de la Presidencia
*Conseyería d'Economía y Alministración Pública
*Conseyería d'Educación y Ciencia
*Conseyería de Cultura, Comunicación social y Turismu
*Conseyería de Vivienda y Bienestar Social
*Conseyería de Salú y Servicios Sanitarios
*Conseyería de Mediu Ambiente, Ordenación del Territoriu ya Infraestructures
*Conseyería de Mediu Rural y Pesca
*Conseyería d'Industria y Emplegu
*Conseyería de Xusticia, Seguridá Pública y Rellaciones Esteriores

## Partíos políticos d'Asturies
Llistáu de partíos políticos asturianos n'activo:

*Andecha Astur (AA) 
*Asturianistes
*Conceyu Abiertu (CA)
*Conceyu Astur (CONCEYU)
*Falanxe Asturiana (FA)
*Izquierda Asturiana (IAS)
*Partíu Comunista d'Asturies (PCA)
*Partíu Socialista d'Asturies (FSA-PSOE)
*Partíu Asturianista (PAS)
*Partíu Carlista d'Asturies 
*Unión Noreñense Independiente (UNI)
*Unión Progreso y Democracia (UPyD)
*Unión Renovadora Asturiana (URAS)
*Unión Social y Progresista de Corvera (USPC)
*Unión Asturianista (UAS)

## Eleiciones autonómiques

## Eleiciones a conceyos

## Vér tamién
*Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies
*Presidente del Principáu d'Asturies
*Conseyu de Gobiernu del Principáu d'Asturies

## Referencies

## Enllaces esternos
Lusismu

El **lusismu** ye una corriente de pensamientu y un movimientu social que direutamente defende'l portugués como llingua de Galicia a tolos efeutos. 

Ye un términu sancionáu como incorreutu na norma sofitada como oficial pal gallegu, por tar consideráu un préstamu del portugés. Sobro la polémica xeneral de los *lusismos* gueyar informaciones del llanzamientu de Dicionário "Isso Não é Galego, é Português" . Ye un sinónimu imperfeutu de reintegracionismu.

Entiéndese que'l reintegracionismu ye un términu qu'inclúi más posiciones intermedies, mentanto que'l lusismu direutamente adoutaría la forma escrita del portugués de Portugal pa representar la oralidá gallega..

## Enllaces

Más información sobro tradición histórica  y la actualidá d'esta posición:

* Páxina sobro Jenaro Marinhas . 

* Páxina sobro Carvalho Calero , primer Catedrático de Llingua y Lliteratura Gallega.

* Descarga d'artículos especializaos 

Les dos posiciones (lusismu y reintegracionismu) inclúyense embaxo'l nome de luso-reintegracionismu.

### Coleutivos luso-reintegracionistes d'ámbitu xeneral
* Movimento Defesa da Língua
* Associação de Amizade Galiza-Portugal 
* Associaçom Galega da Língua 

### Ver tamién
*Castellanismos fonéticos.
*Castellanismos ortográficos.
*Castellanismos morfosintáuticos.
*Castellanismos lésicos.
*Castellanismos semánticos.
*Hipergalleguismu.
*Arcaísmu.
*Vulgarismu.
*Dialectalismu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ríu Nora

El ríu **Nora**, tamién **Ñora**, ye un afluente del Nalón pela derecha. Naz na fonte Ñora, asitiada nel llugar de Valvidares, na parroquia saregana de San Román. Traviesa esti conceyu en sentíu NE-SO y llega al conceyu de Siero. Nelli fai de llende ente les parroquies de Lieres y Collao, y avanza d'este a oeste per tol conceyu hasta pasar al de Llanera. Equí, cerquina La Venta'l Gallo, amiéstense coles sos agües les del ríu Noreña, que ye'l so principal afluente y lu aborda pela manderecha. Más pa baxo, en Cualloto, entama a facer de llende septentrional del conceyu d'Uviéu, al que dixebra primero del de Siero y dempués de los de Llanera y Les Regueres. Nesi tramu fai una serie de meandros mui reviraos que desllinden delles "penínsules": El Requexón, El Ruxidoriu, El Molinón, Mazurén, San Pedru Nora (na que se llevanta la ilesia prerrománica del mesmu nome) y los cuetos de Rañeces y Taoces. Nesti caberu pueblu, del conceyu Les Regueres, entrega les sos agües, pela so marxe derecha, al Nalón.

## Referencies

## Enllaces esternos
Llabiu

Los **llabios** (sing. **Llabiu** o **Bezu**) son l'entamu del aparatu dixestivu y l'apertura esterior de la boca. Presenten una porción muscular central, de músculu esqueléticu, arrodiada per fuera por piel y per dientro por una mucosa. 

La porción muscular central correspuende a músculu estriáu voluntariu, recubiertu pela so parte esterna por piel, constituyida por epidermis, dermis ya hipodermis, y pela so parte interior por una mucosa, constituyida por un epiteliu de revestimientu, una llámina propia y una submucosa.

El llabiu ye un repliegue musculocutaneu membranosu. Pa estremar nun corte la piel de la mucosa han visualizase los folículos pilosos. Amás l'epiteliu de la mucosa ye más altu.

Les glándules salivales que componen la mucosa de los llabios son mistes tubuloacinoses.

La mancadura llabial sangra muncho, pola mor d'una abonda irrigación principalmente venosa, con presencia d'anastomosis arteriovenoses.

La zona'l borde llibre llabial pierde gradualmente la cornificación, y ye una zona de transición única del llabiu.

## Enfermedaes llabiales
* Queilitis
* Sierpes llabial
* Carcinoma de llabiu

## Referencies

## Enllaces esternos
Santa Mariña de Piedramuelle

**Santa Mariña de Piedramuelle** ye una parroquia del conceyu asturianu d'Uviéu. 

Nos sos  d'estensión viven un total de , repartíos ente les siguientes entidaes de población: Los Escalones, Pedruño, Piedramuelle, Santa Mariña, Sendín y Toriello.

## Historia
Ta documentáu'l poblamientu la parroquia de Santa Mariña de Piedramuelle, al menos, a partir del sieglu X de la nuesa era.

L'actividá principal de la parroquia demientres la Edá Media yera la esplotación de canteres de piedra (d'ehí quiciabes la so denominación). 
Sicasí la catedral d'Uviéu foi construida, en parte, con piedra proveniente la cantera de Piedramuelle.

## Llocalidaes

### Entidaes menores de población

## Demografía

## Referencies

## Enllaces esternos
Los Escalones

**Los Escalones** ye una aldea de la parroquia de Santa Mariña de Piedramuelle, asitiáu nel conceyu asturianu d'Uviéu

Afitáu na contorna de la carretera nacional N-634 y de l'autovía A-63 (nel erróneamente llamáu enllaz de Llatores), cuenta con .

De poblamientu relativamente reciente (sieglu XIX, aproximadamente), sufrió nos caberos 20 años un importante crecimientu, como'l restu la parroquia, debío a la so cercanía a Uviéu (adulces 6 quilometros) y al desenrollu de construcciones de calter residencial.

## Referencies

## Enllaces esternos
Tamil Eelam

**Tamil Eezham** (Tamil: தமிழ் ஈழம், *tamiḻ īḻam*) ye'l nome dau polos nacionalistes de Sri Lanka al estáu independiente al qu'aspiren na estaya norte y este de la islla de Sri Lanka. *Ilaṅkai* (இலங்கை) yd *Īḻam* (ஈழம்) tamién son nomes tamil pa tola islla.

Tamil Eelam namái ta reconocida como estáu independiente pola xente tamil. Los Tigres de Lliberación de Tamil Eelam (TLTE) alministren ente'l 40 y 50% de la tierra reclamada pa Tamil Eelam. Esta inclúi tolos distritos de Kilinochchi y Mullaiththeevu; la mayor parte de Mannar, Batticaloa y Vavuniya; y partes de Trincomalee y Amparai.

Les estayes del norte y del este de Sri Lanka que tán sol control de los TLTE gocien de facto d'un estáu cuasi-independiente, col so propiu tribunal supremu, policía, exércitu, armada, fuercia aérea, axencia d'intelixencia, y inda un bancu central, magar qu'estes instituciones nun tán formalmente reconocíes pol Gobiernu de Sri Lanka. Son dependientes de la lletricidá y les materies primeres del área sofitada pol gobiernu na redolada de l'autopista A9. Nun tienen moneda propia y usen la rupia de Sri Lanka. Los TLTE acusaron davezu al gobiernu d'imponer embargos sobre bienes esenciales, causando malestar a la población. Nun tienen aeropuertu propiu y los turistes estranxeros han dir al traviés del Aeropuertu Internacional Bandaranaike, de Colombu.

## Ver tamién
* Bandera de Tamil Eelam
* Eelam
* Xunetu prietu
* Conflictu étnicu en Sri Lanka

## Referencies

## Enllaces esternos
*  Web oficial d'anuncies de los TLTE
Kenia

**Kenia** o **Keña** ye un país nel este africanu, que tien fronteres con Etiopía, Somalia, Sudán del Sur, Tanzania y Uganda, y con costes nel Océanu Índicu.

## Historia

## Economía

## Referencies

## Enllaces esternos
Międzyrzec Podlaski

**Międzyrzec Podlaski** ye una villa del sureste de Polonia, allugada ente Biała Podlaska y Lublin, averáu al ríu Krzna. Ye capital de conceyu na provincia de Lublin y en 2014 tenía una población de 17.100 habitantes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Escudu de Llangréu

L**'escudu de [[Llangréu]]** (Asturies) píntenlu partíu:

***1)** Sobre campu d'azur, dos ánxeles d'oru y plata arrodiyaos adorando la Cruz de los Ánxeles n'oru, engastada en piedres precioses del so natural color.
***2)** Píntenlu cortáu:
**a) Sobre campu de sinople, los diez infanzones de Llangréu en plata, dispuestos en cuatro files de tres, dos, tres y dos.
**b) Sobre campu de plata, motivos en gules: rueda dentada con un picu y una pala n'aspa, coronao too pola Cruz de la Victoria.

Al timbre, corona real, zarrada, que ye un círculu d'oru, engastáu de piedres precioses compuestu d'ocho florones de fueyes d'acantu, visibles cinco, interpolaes de perlles.

## Ver tamién
*Escudos d'Asturies

## Referencies

## Enllaces esternos
Decasegundu

El **decasegundu** ye la unidá de tiempu equivalente a 10 segundos.

L'abreviatura ye **das** o **Ds**.

''1 das = 10 s

## Otres equivalencies
: 1 s = 0,1 das
: 1 ks = 100 das

## Referencies

## Enllaces esternos
*  Conversor d'Unidaes
Hectosegundu

L**'hectosegundu** ye la unidá de tiempu equivalente a 100 segundos.

L'abreviatura ye **hs**.

''1 hs = 100 s = 1x10² s

## Otres equivalencies
: 1 s = 0,01 hs
: 1 ks = 10 hs

## Referencies

## Enllaces esternos
*  Conversor d'Unidaes
Quilosegundu

El **quilosegundu** ye la unidá de tiempu equivalente a 1.000 segundos.

L'abreviatura ye **ks**.

''1 ks = 1.000 s = 1x10³ s

## Referencies

## Enllaces esternos
*  Conversor d'Unidaes
Miriasegundu

El **miriasegundu** ye la unidá de tiempu equivalente a 10.000 segundos.

L'abreviatura ye **mas**.

''1 mas = 10.000 s = 1x10⁴ s

## Otres equivalencies
: 1 mas = 10 ks
: 1 Ms = 100 mas

## Referencies

## Enllaces esternos
*  Conversor d'Unidaes
Megasegundu

El **megasegundu** ye la unidá de tiempu equivalente a 1 millón de segundos.

L'abreviatura ye **Ms**.

''1 Ms = 1.000.000 s = 1x10⁶ s

## Otres equivalencies
: 1 Ms = 1.000 ks
: 1 Gs = 1.000 Ms

## Referencies

## Enllaces esternos
*  Conversor d'Unidaes
Petasegundu

El **petasegundu** ye la unidá de tiempu equivalente a 1.000 billones de segundos.

L'abreviatura ye **Ps**.

''1 Ps = 1x1015 s

## Otres equivalencies
: 1 Ps = 1.000 Ts = 1.000.000 Gs
: 1 Es = 1.000 Ps

## Referencies

## Enllaces esternos
*  Conversor d'Unidaes
Exasegundu

L**'exasegundu** ye la unidá de tiempu equivalente a 1 trillón de segundos.

L'abreviatura ye **Es**.

''1 Es = 1x1018 s

## Otres equivalencies
: 1 Es = 1.000 Ps = 1.000.000 Ms
: 1 Zs = 1.000 Es

## Referencies

## Enllaces esternos
*  Conversor d'Unidaes
Zetasegundu

El **zetasegundu** ye la unidá de tiempu equivalente a 1.000 trillones de segundos.

L'abreviatura ye **Zs**.

''1 Zs = 1x1021 s

## Otres equivalencies
: 1 Zs = 1.000 Es = 1.000.000 Ps
: 1 Ys = 1.000 Zs

## Referencies

## Enllaces esternos
*  Conversor d'Unidaes
Yotasegundu

El **yotasegundu** ye la unidá de tiempu equivalente a 1 cuatrillón de segundos.

L'abreviatura ye **Ys**.

''1 Ys = 1x1024 s

## Otres equivalencies
: 1 Ys = 1.000 Zs = 1.000.000 Es

## Referencies

## Enllaces esternos
*  Conversor d'Unidaes
Xigasegundu

El **xigasegundu** ye la unidá de tiempu equivalente a 1.000 millones de segundos.

L'abreviatura ye **Gs**.

''1 Gs = 1x10⁹ s

## Otres equivalencies
: 1 Gs = 1.000 Ms = 1.000.000 ks
: 1 Ts = 1.000 Gs

## Referencies

## Enllaces esternos
*  Conversor d'Unidaes
Terasegundu

El **terasegundu** ye la unidá de tiempu equivalente a 1 billón de segundos.

L'abreviatura ye **Ts**.

''1 Ts = 1x1012 s

## Otres equivalencies
: 1 Ts = 1.000 Gs = 1.000.000 Ms
: 1 Ps = 1.000 Ts

## Referencies

## Enllaces esternos
*  Conversor d'Unidaes
Łowicz

**Łowicz** ye una ciudá del sur de Polonia con 29.280 habitantes (2014). Dende 1999 asítiase na Voivodina de Łódź. Enantes taba na Voivodina de Skierniewice (1975-1998). 

## Referencies

## Enllaces esternos
Asociación Cultural L'Alborcer

L**'Asociación Cultural L'Alborcer** ye una andecha cultural del conceyu de Castrillón ensin ánimu de llucru, que tien por oxetivu potenciar y difundir la música, la tradición y les costumes asturianes.

El so principal pegoyu ye la Banda de Gaites L'Alborcer.

## Referencies

## Enllaces esternos
Batiente

El **batiente** ye una modalidá de bolos tradicional d'Asturies na que se llanza una bola grande d'ente 20 y 30 cm que se tien entre la palma la mano y l'antebrazu. La bola llánzase contra los bolos qu'han saltar dos parapetos a distintes altures.

La *carrera* ye'l nome que se-y da al sitiu per onde cuerre'l xugador. Les carreres son amplies, hailes de mas de 20 m pero'l llargu la carrera dependi del xugador. Nel llanzamientu apéase la bola a la carrera nel *tabla*: polo xeneral una tablona que ye mediu tochu de castañu enterráu al ras del suelu, la tabla tien mas d'un metru de llargu por mediu d'anchu. El xugador tien qu'agachase en plena carrera p'apear la bola na tabla y que nun dea botes.

El *rodáu* o **batiente** anguaño faise de tablines de madera pero antaño facíenlu de barru roxu. Ésti daba muncho trabayu; cribábase'l barru, regábase y llueu pisonábenlu con un pisón pa dexalu llisu. El rodáu pue dir de 15 a 20 metros y tien un sucu d'una cuarta a manzorga, la bola tien que rodar apegau a esti sucu. Anguaño hai boleres que tienen el mesmu sucu a mandrecha cola sola misión de que la bola nun escape. Al final del rodáu ta la solera. Ye una piedra plana d'unos 50 por 30 cm. La solera plántase cruzao al sen del tiru, entiérrase al ras pero álzase pela parte d'atrás. Na solera escárbense quince furacos en tres files de cinco. Los furacos nun se reparten igual na solera, tán mas apiñaos al llau del sucu pa beneficiu de les boles bien tiraes.

Los bolos fainse con palos d'ablanu descorteyao y d'unos 3 ó 3,5 cm de diámetru, son d'altu como dos cuartes. Pembaxo déxense tal cual y perriba táxense un poco pa estrenchalos. El bolu afíncase nos furacos con barru blanco. El barru ye pa que nun caya porque'l bolu enclínase p'alantre, pa que la bola lu faiga saltar.

Hai dos parapetos, el primeru ye'l catorce, nun llega al metru d'altu y dista de 2 a 3 metros de la solera. L'otru parapetu ye'l caba, dista otro tanto del catorce y tien tres metros d'altu.

Les tiraes puntúen asina: cúntense los bolos que salten el caba, nun suelen ser más de cinco y puntúen 55 puntos caún. Cúntense los bolos que cayeron al llau de la solera; d'habelos, el primer suma 5 puntos y los demás ún, Los bolos que resten del total de quince son los que pasen el catorce, d'ellos sumen 10 puntos y 14 el primeru.

El batiente xuégase a partíes de 1.000 puntos, de 2.000 puntos, etc. Les partíes son d'ún contra ún, o por pareyes. L'armador ye'l qu'arma los bolos, colócalos na solera y cunta la puntuación de cada bola. Cuando algamen la puntuación dizse “partió” y el que pierde paga al armador y dexa'l xuegu o pide turnu pa tornar xugar. Cuando nuna bolera hai muncha xente tamién xueguen rayes que permiten xugar a tol mundu por un preciu fixu, cada xugador tira dos boles y el que saque más puntos lleva un premiu, que pon l'armador, tradicionalmente una pita o un llacón.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Federación Asturiana de Bolos
*
Baidu Baike

**Baidu Baike** (百度百科) ye una enciclopedia china collaborativa online, perteneciente al sitiu web **[[Baidu]]**.
 
Entamó el 20 d'abril de 2006 y al cumplir el so primer añu el númberu d'artículos yera de más de 700.000. Superó'l finxu del millón d'artículos en xineru de 2008.

Esti proyeutu foi la respuesta al bloquéu de Wikipedia poles autoridaes chines teniendo regles más estrictes: les ediciones tienen que ser aprobaes polos alministradores y sólo pueden editar usuarios rexistraos, tando prohibíes les referencies destinaes a poner en dulda el sistema políticu imperante na República Popular.

El nome Baike ta compuestu polos caracteres bǎi (百) que significa "cien", y kē (科) : "rama del conocimientu", pudiendo traducise baike como enciclopedia.

## Referencies

## Enllaces esternos
* http://baike.baidu.com/
Druidismu

El **druidismu**, más qu'una relixón ye una filosofía ancestral propia de los druides (los sacerdotes de los celtes). Hebo una dómina na que se barruntó qu'adoptaba dioses (Llug, Taranos, Cernunnos, Nabia, Deva, Nuada...). Anguaño, el nomáu *[[druidismu modernu]]*, atalanta esos nomes como elementos de la natura y non como dioses, pero entá esisten cuasi los mesmos ritos y camientos no tocante a los espíritus, y el so arreyamientu col home ta alministráu polos y poles druides. El druidismu ye mui endegueyáu d'encartiyar porque nun tien documentos escritos o un llibru sacru. Los rituales son transmitíos pelos bardos, los guardes de la so tradición. Los druides creyen na reencarnación; les ánimes de los muertos van al “más allá” enantes de tornar a ñacer nun nuevu cuerpu humanu, o a vegaes dixebrar o andechase con otra enerxía pa encadarmar un árbole, un animal o quiciabes espardise pel ambiente. 
Güei, el druidismu sobrevive nes islles britániques au esisten alredor de 10.000 druides (el Conceyu de Druides Británicos creóse en 1989 y, anguano, esisten nel Reinu Xuníu doce órdenes mayores). Tamién nos llugares de forte emigración, sobre too, d'irlandeses. Queden restos de los sos vezos en llugares d'Asturies, Lleón y Galicia pues los/es bruxos/es, meigos/es, la doyura de mitoloxía, ritos ya imaxinariu popular son los que, en parte, caltienen esi raigañu precristián.

## Referencies

## Enllaces esternos
Planeta nanu

Los **Planetes nanos** son cuerpos celestes que:

* órbiten alrodiu'l Sol.
* tienen masa abonda pa que la so propia gravedá supere les fuercies de cuerpu ríxidu, de mena que tea un equilibriu hidrostáticu (forma cuasi reonda).
* non se llimpiara la vecindá de la so órbita.
* nun son satélites.

## Referencies

## Enllaces esternos
América Llatina

**América Llatina** o **Llatinoamérica** ye una entidá territorial y sociocultural integrada pol conxuntu de países d'América que foron antigües colonies de países europeos u se falaben llingües romances: España, Portugal y Francia. El xentiliciu que normalmente s'utiliza ye *llatinoamericanu*.

Esti términu suel aplicase por error a países non llatinos d'América Central (Belize), América del Sur (como Surinam y Guyana), y el Caribe (decenes d'islles de fala inglesa y holandesa) pol fechu que'l so territoriu nun ta asitiáu n'América del Norte, al tiempu que suel escaecese rexones d'América del Norte onde sí se falen llingües romances como Quebec o Nuevu Méxicu. Amás tamién tiéndese a considerar a países como Méxicu o Cuba como parte d'América del Sur.

## Referencies

## Enllaces esternos
Enerxía de desintegración

La **enerxía de desintegración** ye la diferencia d'enerxía esistente ente les partícules aniciales y les caberes d'un procesu de desintegración. Aplícase la rellación ente la masa y la enerxía de la famosa fórmula d'Albert Einstein *E=mc²*:

:*Q = (m<sub>i</sub>-m<sub>f</sub>) × c²*

Onde *Q* ye la enerxía, *m<sub>i</sub>* la masa de les partícules iniciales, *m<sub>f</sub>* la masa de les partícules finales y *c* la velocidá de la lluz.

Si la enerxía (*Q*) ye positiva, la reacción ye exoérxica o exotérmica; si ye negativa la reacción ye endoérxica o endotérmica. Suel midise n'electrón-voltios (eV) o megaelectrón-voltios (MeV).

## Tribes d'enerxía de desintegración
* Emisión alfa
* Emisión beta
* Emisión gamma
Traza radioisotópica

Una **traza radioisotópica** ye un radioisótopu creáu de forma natural. Esta formación pue venir de la desintegración de nucleidos más pesaos como l'uraniu-235 que se desintegra en toriu-231. Tamién pue ocurrir de forma natural per aciu de los rayos cósmicos; d'esta manera se crea l'hidróxenu-3 y el carbonu-14. Los isótopos con vides medies mayores de 80 millones d'años tamién permanecen en traces dende la formación de la Tierra: el potasiu-40 y el vanadiu-50 entren dientro d'esta categoría.
Desintegración

La **desintegración**, **cadena de desintegración**, **serie radioactiva** o **mou de decayimientu**, en física nuclear, ye un procesu pol qu'un nucleidu o radioisótopu non estable pue tresformase n'otros emitiendo partícules o otros procesos nucleares en cada pasu de la cadena, hasta llegar a un isótopu estable (xeneralmente'l plomu).

Les partícules que puen lliberase, ente otres, son:

*Emisión alfa
*Emisión beta
*Emisión gamma

## Referencies

## Enllaces esternos
George Everest

Sir **George Everest** , foi un xeógrafu y topógrafu galés. Acabó l'estudiu topográficu de la India. El trabayu entamólu William Lambton en 1806 y foi termináu dafechu por Everest. 

El monte que güei lleva'l so nome punxéron-ylu como homenaxe al so trabayu, magar qu'elli enxamás tevo porgüeyu en que'l monte fora renomáu al yá tener un nome propiu na so llingua nativa.

## Referencies

## Enllaces esternos
Emisión beta

La **emisión beta** o **desintegración** ye un procesu pel qu'un nucleidu non estable pue tresformase n'otros nucleidos per aciu de la emisión d'una partícula beta. La partícula beta pue ser un electrón, escribiéndose β-, o un positrón, β+; la diferencia fundamental ente un electrón o positrón y la partícula beta correspondiente ye'l so orixe nuclear, nun ye un electrón ordinariu arrincáu de dalgún orbital del átomu. Una mena asemeyada de desintegración no que cinca a la finalidá de tornar más estable'l nucleu d'un nucleidu inestable ye la captura electrónica.

Procesu xeneral de la desintegración β-; un neutrón da llugar a un protón, un electrón y un antineutrín. L'e- pue escribirse como β-.
: \mathrm{n}\rightarrow\mathrm{p}+\mathrm{e}^-+\bar{\nu}_e
Procesu xeneral de la desintegración β+; un protón da llugar a un neutrón, a un positrón y a un neutrín electrón.
: \mathrm{p}\rightarrow\mathrm{n}+\mathrm{e}^++{\nu}_e
Procesu xeneral de la captura electrónica; un protón xunto con un electrón forman un neutrón y un neutrín electrónicu.
: \mathrm{p}+\mathrm{e}^-\rightarrow\mathrm{n}+{\nu}_e

## Referencies

## Enllaces esternos
Símbolu químicu

Un **símbolu químicu** ye un signu abreviáu que s'utiliza pa identificar los elementos y compuestos químicos en cuenta de los sos nomes completos. Dalgunos elementos frecuentes y los sos símbolos son: carbonu, C; oxíxenu, O; nitróxenu, N; hidróxenu, H; cloru, Cl; azufre, S; magnesiu, Mg; aluminiu, Al; cobre, Cu; plata, Ag; oru, Au; fierro, Fe.

Los más de los símbolos químicos deriven de les lletres del nome del elementu, principalmente n'asturianu, pero delles vegaes vienen del inglés, alemán, francés, llatín o rusu. La primer lletra del símbolu escríbese con mayúscula, y la segunda (si la hai) con minúscula. Los símbolos de dalgunos elementos conocíos dende l'antigüedá proceden normalmente de los sos nomes en llatín. Por exemplu, **Cu** de *cuprum* (cobre), **Ag** d**argentum'' ([[plata]]), **Au** d**aurum* ([[oru]]) y *'Fe*' de *ferrum'' (fierro). Esti conxuntu de símbolos que denoma los elementos químicos ye universal. 

Los símbolos de los elementos puen ser utilizaos como abreviaciones pa nomar l'elementu, pero tamién s'utilicen en fórmules y ecuaciones pa indicar una cantidá relativa fixa del mesmu. El símbolu suel representar un átomu del elementu. Sicasí, los átomos tienen unes mases fixes, denomaes mases atómiques relatives, asina que los símbolos representen davezu una masa atómica del elementu o mol.

## Ver tamién
* Llistáu d'elementos por nome
* Llistáu d'elementos por símbolu
* Llistáu d'elementos por númberu atómicu
* Llistáu d'elementos por masa atómica
* Llistáu d'elementos por puntu de fusión
* Llistáu d'elementos por puntu d'ebullición
* Llistáu d'elementos por densidá

## Referencies

## Enllaces esternos
Música tradicional

La **música tradicional** tamién nomada **popular**, **folclórica** o simplemente **folk** ye un estilu, o grupu d'estilos, d'orixe popular y anónima tresmitia de forma oral (o enseñaes de músicu a músicu). Nun debe confundise col *folk* xurdíu n'Estaos Xuníos que foi un estilu que llegó a estendese por tol planeta.

## Ver tamién
*Tonada

## Referencies

## Enllaces esternos
Partícula alfa

Una **partícula alfa** (&alpha;) ye un nucleu atómicu d'heliu totalmente ionizáu (4He), ye dicir, ensin la envolvedura d'electrones correspondiente. Ta formáu por dos protones y dos neutrones. Al nun tener electrones la so carga llétrica ye positiva, de +2qe de carga, mentes que la so masa ye de 4 uma.

Xenérense davezu en reacciones nucleares o de desintegración radioactiva d'otros nucleidos que se tresmuten n'elementos más lligeros per aciu de la emisión de les mentaes partícules.

## Ver tamién
*Partícula beta
*Radiación gamma

## Referencies

## Enllaces esternos
Partícula beta

Una **partícula beta** (&beta;) ye un electrón que sal despedíu d'un socesu radioactivu. Pela llei de Fajans, si un átomu emite una partícula beta, la so carga llétrica aumenta nuna unidá positiva y el númberu de masa atómica nun camuda. Ello ye porque la masa del electrón ye despreciable respeuto a la masa total del átomu. Sicasí, al ser emitida una carga negativa, l'átomu queda con una carga positiva más, pa compensar el total de la carga llétrica, colo que'l númberu d'electrones amenorga. Esti procesu ye debíu a la desintegración d'un neutrón nun protón y un electrón (desintegración beta).

## Ver tamién
* Partícula alfa
* Radiación gamma

## Referencies

## Enllaces esternos
La Cuesta'l Naranco

La **Cuesta'l Naranco** ye una xerra que na so fastera meridional s'atopa la ciudá d'Uviéu. 

## Xeografía
Forma un arcu d'unos 5 km colos estremos llendando cola parroquia de Villaperi al noroeste, y cola de Lloriana pel oeste. Al norte y al este de la sierra trescurre'l ríu Nora. 

El so relieve ye suave y de pocu altor; tenemos, ente otros, El Mirador de la Reina (607 m), Picu'l Pozu l'Agua (593 m), Picu'l Paisanu (634 m), Altu La Roza (628 m), Cantu La Caleyina (582 m) y la Peña Llampaya (561 m).

La Cuesta'l Naranco ta constituyíu por materiales como: arenisques riques en fierro, pizarres, carbones y piedres caliares, fechu qu'orixina la presencia de delles canteres.

## Historia
Hebo nesta sierra allugamientos castreños como amuesen los castros atopaos en Fitoria (La Cogolla) o en Cuyences (El Castiellu) ente otros, asina como asitiamientos romanos como indiquen les monedes, teyes, tumbes y esteles funeraries descubiertes en San Pedro de los Arcos, Samiguel o Lloriana. 
Na cuesta del Naranco atópense monumentos prerrománicos como Santa María del Naranco y Samiguel de Lliño.

Na cima de la xerra podemos atopar una estación de Radiotelevisión, un área recreativa y un monumentu al Sagráu Corazón de Xesús.

## Fauna
Ente los mamíferos nomaremos: esguil, corcuspin, fuina, xabalín, topu, y raposu.
Dalgunes de les aves que podemos topar son: ferre, frangüesu, glayu, cárabu, curuxa, cuervu, pega o pardón.
Ente los reptiles y anfibios más comunes tenemos: llagartesa, esculibiertu, sapu, xaronca y sacavera.

## Flora
Les viesques de la fastera septentrional y suroccidental de la Cuesta'l Naranco tan formaes por una bayura y mezcolanza propia de les viesques atlántiques: castañal, carbayu, umeru, pláganu, fresnu, carrascu o xardón, cerezal, salgueru, lloréu, álamu y mimosal.
Nes depresiones del terrén atrópanse grupos d'espinera, rebollu, texu, sabugu, andrín, escayu, ablanu y cotoya.
Tamién, y llaceriosamente, podemos observar plantaciones d'ocalitu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ontoloxía

La **ontoloxía** ye la parte de la filosofía que trata del ser y s'oleya cola realidá, permítemos desemeyar ente realidá y tilde.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Ontology. A resource guide for philosophers
Xera

**Xera** pue facer referencia a:

*Xera, un grupu de música asturianu.
*Xera, una revista de los años 1980.
*Ríu Xera, un ríu asturianu, afluente del Narcea.
* Xera (Samartín de Semproniana), una casería del conceyu de Tinéu.
Xera (revista)

**Xera** foi una revista d'información y debate que s'editó n'Uviéu ente los años 1981 y 1982, baxo la direición de Javier Ramos.

Como s'indica nel editorial del númberu cero, foi necesario emitir bonos que suscribieron seiscientos socios del proyeutu pa poder entamar la edición. Nos propios bonos dicíase que la revista nun «piensa ser órganu d'heterodoxos nin voceru de disidentes, sólo una publicación d'izquierdes, independiente, abierta a toos, incluida esa multiplicidá d'inquietudes, enfoques y corrientes d'opinión-aición que busquen nuevos derroteros».

Ente los miembros del Conseyu de Direición Provisional, cítense na portada del númberu cero a Paloma Uría, David Ruiz, Tini Areces, Bernardo Santaeugenia, o Juan Manuel Martínez Morala, toos ellos pertenecientes a estremaes sensibilidaes de la izquierda política asturiana.

El so últimu númberu, el 8, asoleyóse en mayu de 1982.

Ente los collaboradores habituales de la revista podemos citar al dibuxante Neto, que daba vida a la historieta que s'ufiertaba a los llectores.

## Referencies

## Enllaces esternos
Coeficiente de Poisson

El **coeficiente de Poisson** v, nomáu asina n'honor a Simeon Poisson, ye un coeficiente elásticu que proporciona una midida del estrechamientu de seición d'un prisma de material elástico llinial cuando s'estira pel so llargor y s'endelgaza nes direiciones perpendiculares a la d'estiramientu. 

Si se toma un prisma mecánicu fabricáu nel material del que queremos midir el coeficiente de Poisson y se somete esti prisma a una fuercia de tracción aplicada nes sos bases superior y inferior, el coeficiente de Poisson pue midise como la razón ente l'allargamientu llonxitudinal producíu dividío ente l'acurtiamientu d'una llonxitú allugada nun planu perpendicular a la direición de la carga aplicada. Esti valor coincide amás col cociente de deformaciones. La fórmula usual pal Coeficiente de Poisson ye:


v = \frac{ \epsilon\ _{llat} }{ \epsilon\ _{llonx} } 


Pa un material isótropu elásticu perfeutamente incompresible, ésti ye igual a 0,5. Los más de los materiales práuticos na inxeniería ronden ente 0,0 y 0,5, anque esisten dalgunos materiales compuestos nomaos materiales auxéticos que tienen un coeficiente de Poisson negativu. Termodinámicamente pue probase que tou material tien coeficientes de Poisson nel intervalu [-1 , 0,5].

## Llei de Hooke xeneralizada
Conociendo lo anterior pue concluyise qu'al deformase un material nuna direición va producir deformaciones sobre les demás exes, lo qu'a la so vez va producir esfuercios en toles exes. Polo que ye posible xeneralizar la llei de Hooke como:

 \epsilon\ _x = \frac {1}{E} \left [ \sigma\ _x - v \left ( \sigma\ _y + \sigma\ _z \right ) \right ] 

 \epsilon\ _y = \frac {1}{E} \left [ \sigma\ _y - v \left ( \sigma\ _x + \sigma\ _z \right ) \right ] 

 \epsilon\ _z = \frac {1}{E} \left [ \sigma\ _z - v \left ( \sigma\ _x + \sigma\ _y \right ) \right ] 


## Referencies

## Enllaces esternos
*  Materiales Auxéticos
Radiación gamma

La **radiación gamma** ye la radiación más enerxética del espectru electromagnéticu, ye dicir, los fotones de llonxitú d'onda más curtia, o dicho d'otra manera los fotones de frecuencia más alta. Estos fotones son más enerxéticos que los rayos X (tamién nomaos rayos Röntgen pola mor del so descubridor, Wilhelm Kenard Röntgen). La enerxía d'esta triba de radiación suel midise en megaelectrón-voltios (MeV). Un MeV correspuende a fotones gamma de llonxitúes d'onda menores de 10-11 m o frecuencies mayores de 1019 Hz.

Los rayos gamma prodúcense namái nes desintegraciones radioactives de nucleos atómicos, o en procesos d'enerxíes peraltes, como nel casu de la radiación de sincrotrón. A causa de les altes enerxíes que tienen, los rayos gamma constitúin una mena de radiación ionizante capaz de caltrizar na materia más fonderamente que la radiación alfa o beta. Dada la so alta enerxía puen causar daños al nucleu de les célules, polo que son usaos pa esterilizar equipos médicos y alimentos.

## Ver tamién
* Partícula alfa
* Partícula beta

## Referencies

## Enllaces esternos
Isótopos del hidróxenu

**[[Hidróxenu]]** (**H**)
Masa atómica: 1,00794 uma

Los **isótopos del hidróxenu** inclúin dos isótopos estables y cinco inestables.

## Isótopos

### Hidróxenu-1 (protiu)
:*Ver [[protiu]]*

### Hidróxenu-2 (deuteriu)
:*Ver [[deuteriu]]*

### Hidróxenu-3 (tritiu)
:*Ver [[tritiu]]*

### Hidróxenu-4
:*Ver [[hidróxenu-4]]*
L'hidróxenu-4 ye mui inestable. El nucleu contién un protón y tres neutrones. Foi sintetizáu en llaboratoriu bombardiando tritiu con nucleos aceleraos de deuteriu. Nesti esperimentu los nucleos de tritiu capturen neutrones de los nucleos de deuteriu. La presencia d'hidróxenu-4 dedúxose al detectar los protones emitíos. Desintégrase por emisión de neutrones y tien una semivida de 1,4&times;10&minus;22 segundos.

### Hidróxenu-5
:*Ver [[hidróxenu-5]]*
L'Hidróxenu-5 ye mui inestable. El nucleu contién un protón y cuatro neutrones. Foi sintetizáu en llaboratoriu bombardiando tritiu con nucleos aceleraos de tritiu. Nesti esperimentu unos nucleos de tritiu capturen dos neutrones de otros nucleos, convirtiéndose en nucleos con un protón y cuatro neutrones. El protón que queda pue ser detectáu, y la esistencia d'hidróxenu-5, poro, deducida. Desintégrase por emisión de neutrones y tien una semivida de 10&minus;21 segundos (camuda según les fontes consultaes).

### Hidróxenu-6
L'hidróxenu-6 desintégrase por emisión de neutrones y tien una semivida de 3&times;10&minus;22 segundos.

### Hidróxenu-7
L'hidróxenu-7 tien un nucleu que contién un protón y seisneutrones. Foi sintetizáu per primer vegada en 2003 por un grupu de científicos rusos, xaponeses y franceses nel *[[RIKEN]]'s RI Beam Science Laboratory* bombardiando hidróxenu con átomos d'heliu-8. Na reacción resultante, los neutrones del heliu-8 foron donaos al nucleu d'hidróxenu. Los dos protones restantes foron detectaos pol "telescopiu RIKEN", un aparatu compuestu por varies capes de sensores, allugáu tres del oxetivu del RI Beam cyclotron.

## Tabla

### Notes
* La composición isotópica fai referencia a la que tien nel agua.
* Los materiales disponibles comercialmente puen tar suxetos a fraccionamientu isotópicu. Pue haber esviaciones sustanciales de la masa y composición mentaos.
* Los tanques d'hidróxenu puen tener una abondanza de 2H tan baxa como 0,000032 (fracción molar).
* Los valores marcos con * nun tán derivaos completamente de los datos esperimentales, sinón a lo menos en parte de tendencies sistemátiques. Los spins con polémiques d'asignación tán ente paréntesis.

## Referencies

## Enllaces esternos
*  Anuncies de la descubrición del hidróxenu-7
*  Artículu sobre hidróxenu-4 y hidróxenu-5 (rexistru requeríu)
Orbayando

**Orbayando** foi una revista asturiana d'información que s'editó en Xixón ente los años 1988 y 1990.

Nel entamu del númberu cero, que s'asoleyó en setiembre de 1988, xustifícase la eleición del nome de la revista diciendo que vieno de la rempuesta a los requerimientos fechos a D. Patricio Adúriz, cronista oficial de Xixón, n'alcordanza a otra revista, esta de calter lliterariu, qu'asoleyaren el grupu Los Ruxidores, allá pela década de los cincuenta, y que taba formáu, ente otros, por Luciano Castañón, Tomás Montero y Enrique García Rendueles.
La revista nació col envís de defender los intereses d'Asturies, los sos valores, les sos señes d'identidá, llingua, vezos, tradiciones y la existencia de poder políticu p'Asturies, declarándose independiente de cualquier partíu políticu o grupu socioeconómicu de presión. Utilizaba indistintamente la llingua asturiana y castellana nos sos conteníos, que trataben temes d'actualidá, cultura, política, sindicalismu, etc. 

El conseyu de direición taba formáu por Humberto Gonzali, Juan Bonifacio Lorenzo Benavente y Xicu Monteserín.

El númeru cinco y últimu ta fecháu en mayu de 1990.

## Referencies

## Enllaces esternos
Tazones

**Tazones** ye una parroquia y una villa marinera del conceyu asturianu de Villaviciosa. Estiéndese per  nos que viven , repartíos nos siguientes nucleos de población: Les Mestres, Samiguel, San Roque, La Talaya y Villar.

## Etimoloxía
Según Xosé Lluis García Arias, nel so llibru "Pueblos asturianos: el porqué de sus nombres", l'aniciu del nome de Tazones taría nel llatín *STATIONEM* (puertu). Según la lleenda popular, por embargu, procedería bien de los "estacones" a los que s'amarraben les embarcaciones nel puertu, bien a los tazones de lleche que los llugareños ofrecieron al emperador Carlos V cuando llegó al pueblu.

## Llocalidaes

### Sitios

## Economía
Anguaño la importancia del sector servicios (principalmente bares y restoranes) ye grande na economía de la villa, especialmente centrada na atención a los turistes. N'otros tiempos foi la pesca y la caza de la ballena l'actividá más importante del pueblu y que nos últimos tiempos foi perdiendo puxu. Igualmente ye valoratible l'aprovechamientu económicu que se fai de la Ría de Villaviciosa, especialmente de la estracción d'amasueles. El coleutivu pesqueru de la villa ta integráu na Cofradía de Pescadores «S. Miguel». Les ventes de pescao na rula, según fontes de la Direición Xeneral de Pesca Marítima Del Principáu d'Asturies son les que vienen darréu:

Cuando venía de Flandes a ocupar el tronu d'España, Carlos I entraría nel país al traviés del puertu de Tazones en 1517.

El cascu históricu de Tazones tien el reconocimientu de Bien d'Interés Cultural.

## Referencies

## Enllaces esternos
Captura electrónica

La **captura electrónica** (&epsilon;) ye una triba de desintegración radioactiva que se da n'elementos químicos cuando hai demasiaos protones nel nucleu atómicu y ésti nun tien enerxía abonda pa emitir un positrón (emisión de positrones).

El fenómenu observáu ye qu'ún de los electrones presentes nos orbitales del propiu átomu ye capturáu por ún de los protones del nucleu, formando un neutrón y un neutrín (que se llibera del nucleu). 

: \mathrm{p}+\mathrm{e}^-\rightarrow\mathrm{n}+{\nu}_e

El númberu de neutrones nel nucleu increméntase en 1, el númberu de protones reduzse en 1 y la masa atómica caltiénse inalterada. Al camudar el númberu de protones, la captura electrónica convierte l'elementu nun nuevu elementu, con una reducción de 1 nel númberu atómicu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Anfóteru

Un **anfóteru** ye, en química, una sustancia que ye pa reaccionar como ácidu o como base (más xeneralmente la pallabra describe daqué fecho de o qu'actúa como dos componentes).

Exemplos de sustancies anfóteres son los aminoácidos, les proteínes y l'agua. Bien de metales, como'l cinc, l'estañu, el plomu, l'aluminiu y'l beriliu, tienen óxidos anfóteros.

## Exemplos
### Óxidu de cinc
L'óxidu de cinc (ZnO) reacciona distinto según el pH de la solución:
: **N'ácidos:** ZnO + 2H⁺ → Zn²⁺ + H₂O
: **En bases:** ZnO + H₂O + 2OH⁻ → [Zn(OH)₄]²⁻
Esti efeutu pue ser usáu pa separtar distintos cationes, como'l cinc del manganesu.

### [[Agua]]
:**Ácidu:** H₂O + HCl → H₃O⁺ + Cl⁻
:**Base:** H₂O + NH₃ → NH₄⁺ + OH⁻

En realidá pue ser les dos coses al empar: 2H₂O → H₃O⁺ + OH⁻

### [[Hidróxidu d'aluminiu]]
:**Ácidu:** Al(OH)₃ + 3HCl → AlCl₃ + 3H₂O
:**Base:** Al(OH)₃ + NaOH → NaAl(OH)₄

## Ver tamién
*Anfipróticu

## Referencies

## Enllaces esternos
Carlo Maria Cipolla

**Carlo Maria Cipolla**  foi un historiador italianu, especializáu n' historia económica. Ñacíu en Pavia, foi docente n'Italia y nos Estaos Xuníos.

## Biografía

Yá de neñu Carlo Maria Cipolla suañaba con aprender Historia y Filosofía a mozos en dalgún centru d'educación secundaria. Empicipió los estudios de Ciencies Polítiques en Pavía, onde descubre la so pasión pola Historia Económica. Darréu estudiará na Sorbona de París y na London School Of Economics.

Con namái 27 años llogra la so primer cátedra d'Historia económica en Catania. Será solo la primer etapa d'una llarga carrera universitaria n'Italia: Venecia, Turín, Pavía y Pisa, y nel estranxeru: en 1953 cola pa los Estaos Xuníos como *Fulbright fellow* y en 1957 va ser *visiting professor* na Universidá de Berkeley, en California, primero de ser nomáu *full professor* dos años depués. Cipolla foi amás miembru de numberoses y prestixoses academies, y recibió en 1995 el premiu Balzan. 

## Teoría de la fatura

Cipolla afondó nel tema polémicu de la fatura humana, formulando la perfamosa teoría de la fatura, enunciada nel so llibrín cuciu *Allegro ma non troppo*. 

N'elli ve a los estúpidos como un grupu social muncho más poderosu que grandes organizaciones como la mafia, un grupu non organizáu, ensin ordenamientu, xerarquíes nin estatutos, pero que con too ye quien a operar con una coordinación y eficacia ablucantes. 

Nel mesmu llibru atópense les 5 regles fundamentales de la fatura: 

1.*Siempre, inevitablemente, caún de nosotros va subestimar el númberu de fatos que caleyen pel mundu *

2.*La probabilidá de que una persona determinada seya un fatu ye independiente de cualaquier otra carauterística d'esa persona*

3.*Una persona ye fata si fai dañu a otra o otres ensin llograr nada pa sigo, incluso llogrando un perxuiciu*

4.*Les persones non fates siempre subestimen el potencial dañín de les persones fates, siempre escaecen qu'en cualesquier momentu o llugar, en cualaquier circunstancia, tratar y asociase con individuos fatos ye infaliblemente un error mui costosu*

5.*La persona fata ye'l tipu de persona más peligrosa que hai* Col corolariu *el fatu ye entá pior que'l malu*

## Bibliografía
**La storia economica*, Il Mulino, 2005, ISBN 8815106790
**Introduzione alla storia economica*, Il Mulino, 2003, ISBN 8815095586
**Conquistadores, pirati, mercatanti. La saga dell'argento spagnuolo*, Il Mulino, 2003, ISBN 8815095896
**Le macchine del tempo. L'orologio e la società (1300-1700)*, Il Mulino, 2003, ISBN 8815095888
**Tre storie extra vaganti*, Il Mulino, 2003, ISBN 8815095853
**Vele e cannoni*, Il Mulino, 2003, ISBN 8815095861
**Storia economica dell'europa pre-industriale*, Il Mulino, 2002, ISBN 8815086412
**Le avventure della lira*, Il Mulino, 2001, ISBN 8815084983
**Miasmi e umori*, Il Mulino, 1989, ISBN 8815098089
**Allegro ma non troppo*, Il Mulino, 1988, ISBN 8815019804
**Uomini, tecniche, economie*, Feltrinelli, 1986, ISBN 8807811030

## Referencies

## Enllaces esternos
Norbert Elias

**Norbert Elias**  foi un sociólogu alemán.

## Biografía
Norbert Elias ñaz nuna familia xudía y ye llamáu a participar na Primer Guerra Mundial. Dende 1918 estudia Filosofía y Medicina nes universidaes de Breslau y Heidelberg. De la qu'aporten los nazis al poder tien que fuxir a Francia, primero de pasar pa Inglaterra, onde tuvo gran parte de la so carrera. Sicasí los sos trabayos n'alemán nun fueron mui conocíos y viose forzáu a vivir de trabayos precarios en Londres enantes de llograr, en 1954, una plaza de docente na universidá de Leicester

La so tesis sobro la sociedá cortesana, fecha en 1933 (masque enxamás lleía), y la so primer obra sobro'l "procesu de civilización", hubieron d'esperar a 1969 pa ser publicaes. N'inglés apaecieron entá más tarde. Aborden dellos temes:

* la historia del autocontrol y de la violencia y la interiorización de les emociones
* el deporte
* la música
* la rellación cola muerte
* la rellación col tiempu

## Idees
Conocíu principalmente pol so trabayu sobro'l procesu de civilización n'Occidente, esti sociólogu, pioneru de la visión constructivista, intentó al traviés de la so obra superar la oposición tradicional ente individuu y sociedá. Son los individuos interdependientes quien formen la sociedá, y ésta nun ye, poro, daqué esternu a ellos: la sociedá nun ye namái la suma de les unidaes individuales (individualismu metodolóxicu), nin un coxuntu independiente d'aiciones individuales (holismu).

**La noción d'interdependencia ye la bas de la teoría d'Elias** 

Llama a les formes específiques d'interdependencia ente individuos *configuración*. Estes configuraciones puen ser de tamañu variable, dende la forma de rellación más pequeña hasta les rellaciones internacionales. La complexidá y la llargura de les cadenes de rellaciones dexen diferenciar interdependencies. La noción d'interdependencia ta per otru llau lligada a la de poder: el poder ye un desequilibriu nes interdependencies, si yo soi más dependiente d'otru que esi otru de min, tien entós poder sobre min. La interdependencia de los individuos xuega asina sobre la so personalidá imponiéndo-yos redes preesistentes que dexarán la so güelga nes costumes del individuu. 

Elias alviértenos del peligru de les definiciones *a priori* de nociones de micro y macrosocioloxía. Refuga amás la visión evolucionista de la historia: los evolucionistes entienden la historia como daqué unidireccional y unidimensional; pa Elias la historia ye la suma de los proyeutos ensin proyeutu y de les finalidaes ensin finalidá que los individuos truxeron al correr del tiempu.

Finalmente, el procesu de civilización consiste na mediación de les pulsiones, la so canalización al traviés de dispositivos (Idees non lloñe de les de Sigmund Freud en *El malestar na civilización*). Esti procesu básase na *curialización*, o lo que ye igual, la estensión de les práutiques de la corte al conxuntu de la sociedá.

## Referencies

## Enllaces esternos
* HyperElias@WorldCatalogue Bibliografía de Norbert Elías, multillingüe
X Japan

**X Japan** foi un grupu de música xaponés, con raigañu metal y hard rock, xurdíu en Chiba en 1982 y disolvióse en 1997. 

## Ensame
* **Yoshiki Hayashi** (1965 - teclaos, voz, bateria
* **hide** (1964) - (1998) - voz, guitarra 
* **Toshi** (1965 - voz
* **Pata** (1965) - guitarra
* **Heath** (1968) - baxu
* **Taiji** (1966) - baxu

## Discografía oficial

### Álbumes

* VANISHING VISION (1988.04.14)
* BLUE BLOOD (1989.04.21)
* JEALOUSY (1991.07.01)
* ART OF LIFE (1993.08.25)
* DAHLIA (1996.11.04)

### ''Singles''

* I'LL KILL YOU *(1985.06.15)*
* オルガスム *(1986.04.23)*
* 紅 *(1989.09.01)*
* ENDLESS RAIN *(1989.12.01)*
* WEEK END *(1990.04.21)*
* SILENT JEALOUSY *(1991.09.11)*
* STANDING SEX / JOKER *(1991.10.25)*
* SAY ANYTHING *(1991.12.01)*
* TEARS *(1993.11.10)*
* RUSTY NAIL *(1994.07.10)*
* LONGING ～跡切れた Melody～ *(1995.08.01)*
* LONGING ～切望の夜～ *(1995.12.11)* 
* DAHLIA *(1996.02.26)*
* FOREVER LOVE *(1996.07.08)*
* CRUCIFY MY LOVE *(1996.08.26)*
* SCARS *(1996.11.18)*
* FOREVER LOVE Last Mix *(1997.12.18)*
* THE LAST SONG *(1998-03-18)*
* FOREVER LOVE (hide TRIBUTE) *(1998.07.22)*
* SCARS (hide TRIBUTE) *(1998.07.22)*
* FOREVER LOVE (all versions) *(2001.07.11)*

## Referencies

## Enllaces esternos