Zafarraya

**Zafarraya** ye una llocalidá y conceyu español perteneciente a la provincia de Granada, na comunidá autónoma d'Andalucía. Ta asitiáu nel estremu occidental de la contorna de Alhama, a unos 79 km de la capital granadina. Llenda colos conceyos granadinos de Loja y Alhama de Granada y colos malagueños de Periana y Alfarnate.

El conceyu zafarrayero entiende los nucleos de población de Zafarraya, El Almendral, Venta de la Leche y Rincón de los Reinas.

## Historia
Según la mayoría de los historiadores, "Zafarraya" procede del árabe "*Faha-al-ra iyya*" que significa "campu de pastores", anque hai quien defende que se deriva más bien de *Saiarraya* que puede traducise por "llende de territoriu". Comoquier, esti llugar foi asentamientu humanu dende'l Neanderthal como demuestren los restos del llamáu ‘Home de Zafarraya' (na cueva de la Buraca de Zafarraya), dataos en 30.000 años tras. Eso foi nel Llanu o Polije. Nel segundu mileniu antes de Cristu asitióse la cultura d'El Argar, con poblaos en llugares de bonu defensa. Más tarde hubo campamentos fenicios y romanos y a mediaos del sieglu VIII llegaron los musulmanes, de la mano del príncipe Omeya Abd al-Rahman. Mientres sieglos foi pasu obligáu pa tropes y caravanes nel camín escontra Vélez, Alhama y Loja. Tres la Reconquista cristiana pasó a depender de Vélez-Málaga y Alhama de Granada empecipió con ella un perllargu pleitu que duró dellos cientos d'años y que finalmente lo ganó la ciudá de Vélez-Málaga. En 1813 Zafarraya constituyóse como villa independiente y pocu dempués como conceyu. En 1833, cola ordenación provincial que realizó Javier de Burgos, pasó a formar parte de la provincia de Granada.

Nel día de Navidá 1884, la ciudá de Zafarraya foi azotada por un terremotu con epicentru ente Ventes de Zafarraya y Arenas del Rey. Hubo 25 muertos y 75 mancaos, colapsando'l 30% de los edificios, ente ellos l'antigua Ilesia de la cual caltiénense los sos restos. La ciudá se reedificó nun 80% siguiendo los planos de urbanistes, convirtiendo la llocalidá nun espaciu de cais rectes y ordenaes.

## Política
Los resultaos en Zafarraya de les postreres eleiciones municipales, celebraes el 24 de mayu de 2015, son:

## Cultura
### Monumentos
* **Ilesia de la Inmaculada Concepción**. Edificada tres el terremotu de 1884, na plaza de la Llibertá.
* **Ermita del Cristu de les Trés Maríes**. Ermita onde mora'l patrón de Zafarraya, una pintura sobre cristal d'orixe anónimu y llexendariu.

### Fiestes
* **Fiestes n'honor al Señor de les Trés Maríes**: cada 1 y 3 de mayu, el patrón de Zafarraya xunto a la Virxe de Monsalud, patrona de la llocalidá, baxen (día 1) y xuben (día 3) de la ermita a la Ilesia de l'Asunción respeutivamente.
* La **feria popular** celebrar del 14 al 16 de Xunu onde se celebren actividaes culturales (cunta cuentos, teatros , conciertos...) . Ye tradición empezar estes fiestes con un asáu de chivu autóctonu del llugar , los paisanos referir a él como "choto".

### Gastronomía
* **"Arresol"**. Llicor a base de café *
"**Choto**". Denominación referente al chivu que críen los pastores d'estes tierres


 


## Zafarrayeros célebres
* Francisco Pascual Navarro (1843- n'o dempués de 1907). Abogáu, xuez y Presidente de l'Audiencia de Málaga.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina web del Escelentísimu Conceyu de Zafarraya