Laurel y Hardy

**Laurel y Hardy** (**'), tamién conocíos como **El gordu y el flacu*', foi un dúu cómicu formáu polos actores [[Stan Laurel]] y [[Oliver Hardy]], qu'apaeció en numberoses [[película muda|películes mudes]] y más tarde tamién falaes, y qu'algamó gran popularidá na primera metá del [[sieglu XX]]. Son consideraos como una de les pareyes d'actores cómicos más importantes na historia del cine.

== El dúu ==
El primer alcuentru n'escena de los dos cómicos tuvo llugar en [[1917]] en *The Lucky Dog*. Depués vino una dómina na qu'apaecieron por separtao en dellos curtios nos años venti. Dellos años más tarde, los cómicos apaecieron nes producciones de [[Hal Roach]]: La so primera película *oficial* xuntos foi *The Second Hundred Years* (xunu de [[1927]]), dirixida por [[Fred Guiol]] y supervisada por [[Leo McCarey]], que foi'l qu'encamentó que los personaxes creaos tuvieren continuidá, y d'esta miente la pareya tuvo trabayando ente 1927 y [[1940]], protagonizando 62 curtios y 13 películes (amás de numberosos cameos n'otres películes). Esto foi asina magar el fechu de que Laurel tuvo naguando por asonsañar l'ésitu del so contemporaneu [[Charlie Chaplin]], como artista en solitario, inclinóse finalmente a les presiones del estudiu pa formar un dúu con un emplegáu de la casa, Oliver 'Babe' Hardy.

Los curtios que ficieron depués son de lo meyor de la so producción. En [[1931]] entamaron colos llargometraxes, gracies a los qu'algamaron sonadía mundial. Ente les sos películes más populares y de mayor popularidá atopamos *Sons of the Desert* ([[1933]]), *Way Out West* ([[1937]]), y *Block-Heads* ([[1938]]); y los curtios *Hog Wild* (1930), *Helpmates* (1932), y la que recibió'l premiu de l'Academia, *The Music Box* ([[1932]]).

En [[1939]] separtáronse y Hardy protagonizó *Zenobia*, con [[Harry Langdon]], y fizo dellos papeles secundarios en películes de [[Waggner]] y [[Frank Capra]]. Unos meses depués volvió a xuntase con Stan Laurel, apaeciendo en comedies de la [[20th Century Fox]] y [[Metro Goldwyn Mayer]] hasta [[1944]], cuando se retiren pa concentrase nes sos obres teatrales. En [[1952]] realizaron una postrer película en [[Francia]], *Atoll K*, enantes de retirase dafechu del cine. Depués dedicáronse más al teatru y a la televisión.

Hardy foi un cómicu de menos recursos que Stan Laurel, pero aportó los sos conocimientos de la escuela d'Estaos Xuníos de [[Sennett]] y [[Hal Roach|Roach]], basada na improvisación y el gag.

La so sonadía espardióse per numberosos países, colo que les sos películes doblábense a varios idiomes (fueron unes de les primeres películes doblaes); meticulosos, ellos mesmos les doblaben, lo que fai que podamos oyelos en castellanu coles sos voces verdaderes.

== Biografía ==

=== Los entamos de Stan Laurel y Oliver Hardy ===
Stan Laurel (el Flacu), de nome verdaderu Arthur Stanley Jefferson, nació'l [[16 de xunu]] de [[1890]] n'Ulverston, en [[Lancashire]], y morrió'l [[23 de febreru]] de [[1965]] en [[Santa Monica]], [[California]], entama la so carrera musical n'[[Escocia]]. Instálase nos [[Estaos Xuníos]] en [[1910]] y fizo la so primera apaición n'escena en [[1917]] en *Nuts in May*. Participó nuna cincuentena de películes mudes enantes de formar pareya con Hardy.

Oliver Hardy (el Gordu), de nome verdaderu Norvell Hardy, nació'l [[18 de xineru]] de [[1892]] en Harlem, [[Georgia]], y morrió d'una trombosis cerebral el [[7 d'agostu]] de [[1957]] en [[Hollywood]], [[California]], debutó en [[1914]] na película *Outwitting Dad*. Interpreta a personaxes dañibles al entamu de la so carrera y apaeció en más de doscientes películes mudes enantes de constituyir el famosu dúu. Trabayando nun teatru d'[[Inglaterra]], Hardy padeció una [[neumonía]] y en setiembre de [[1956]] dio-y un ataque d'[[apoplexía]] que lu paralizó hasta la so muerte, ocurrida cuasi un añu depués (el [[7 d'agostu]] de [[1957]]).

== Laurel y Hardy n'otres llingües ==
* [[Alemaña]] Dick und Doof *(Gordu y Mudu)*
* [[Brasil]] O Gordo e o Magro *(El Gordu y el Flacu)*
* [[Corea]] 홀쭉이와 뚱뚱이 (Holjjugi wa Ddungddungi) *(Flacu y Gordu)*
* [[Dinamarca]] Gøg og Gokke
* [[España]] El Gordo y el Flaco
* [[Exiptu]] El Tikhin Ouel Roufain
* [[Finlandia]] Ohukainen ja Paksukainen *(Flacu y Gordu)*
* [[Francia]] Laurel et Hardy
* [[Grecia]] Χονδρός και Λιγνός 'Chondros kai Lighnos' '(El Gordu y el Flacu)'
* [[Hungría]] Stan es Pan
* [[Israel]] Hashamen ve Haraze
* [[Italia]] Stanlio e Ollio / Crick y Crock
* [[Méxicu]] El Gordo y el Flaco 
* [[Noruega]] Helan og Halvan
* [[Países Baxos]] De Dikke en de Dunne *(El Gordu y el Flacu)*
* [[Polonia]] Flip i Flap
* [[Portugal]] Bucha e Estica *(Rollizu y Estrechu)*
* [[Rumanía]] Stan şi Bran
* [[Serbia]] Stanlio i Olio, Станлио и Олио 
* [[Suecia]] Helan och Halvan *(L'Enteru y la Metá)*
* [[Turquía]] Sisman ve Zaif

== El Gordu, el Flacu y Asturies ==
La llegada del cine sonoru obligó a los estudios cinematográficos a adaptase a los nuevos tiempos, faciendo versiones de les películes en diferentes llingües. P'algamar esti obxetivu recurrieron a la *importación* d'actores.

Unu d'esos actores yera l'artista [[Avilés|avilesín]] [[Luis Julio Llaneza Iglesias]] ([[1877]] - [[1956]]) que nos años 20 del [[sieglu XX]] atopábase en [[Nueva York]], depués de tener trunfao en [[L'Habana]]. Ellí foi a buscalu la Casa Pathé pa doblar películes al castellanu y foi esta mesma empresa la que lu llevó a [[Hollywood]]. Hal Roach contratólu pa trabayar al llau d'Oliver Hardy y Stan Laurel.

Nel añu [[1931]] participó con estos cómicos na versión hispana de la película *Los Calaveras*. Nella participa nuna conversación telefónica con Oliver Hardy y ésti llega a llamalu pol so apellíu: Llaneza.

La película *Los Calaveras'' foi proyectada pola Filmoteca d'Asturies el día 26 de mayu de 1998, dientro del ciclu "Europa-América: Hollywood, a la vista".

## Referencies

## Enllaces esternos