Amberes

**Amberes** ( ,  ) ye una ciudá asitiada en Bélxica. L'área metropolitana cubre 1.449 km² con un total de 1.190.769 habitantes, según el censu del 1 de xineru de 2008.

## Toponimia

El nome de la ciudá provién de la lleenda de Silvio Brabo, que la so estatua puede trate en Plaza Mayor (Grote Markt). La lleenda cunta qu'un xigante llamáu Druoon Antigoon habitaba'l ríu, cobrando un peaxe a los barcos que quixeren pasar. Si un barcu nun pagaba, el xigante cortaba la mano del capitán y refundiar al ríu Escaldia (*Schelde*). Un día, un centurión romanu, cansáu yá cortó la mano del xigante y llanzar al ríu y de ende surdió'l nome d'Amberes (Antwerpen), *Ant* = Mano, *Werpen* = Llanzar.

## Historia
A principios del Renacimientu la ciudá perteneció a los Países Baxos Españoles. El sieglu XV marca l'entamu del desarrollu económicu de la ciudá, que se convierte n'unu de los centros comerciales más importantes del Norte d'Europa: a mediaos del sieglu XVI, los impuestos recaldaos pola Corona española nel puertu d'Amberes igualaben a los ingresos poles mines de plata de Potosí.

N'Amberes editaron los primeros mapes impresos en planches de cobre. L'aniciador d'esti tipu de cartografía en 1570 foi Abraham Ortelius.

## Organización alministrativa

## Educación

## Economía

Amberes ye un importante centru nel talláu de diamantes.

El so puertu, con cerca de cincuenta quilómetros de muelles, ye unu de los más importantes del continente européu y ye una plataforma de direccionamientu de les mercaderías tantu d'esportación como d'importación pa Bélxica y otros países. 

El puertu creció pol so allugamientu estratéxica nel norte d'Europa y polos sos costos competitivos en rellación a los otros puertos importantes d'esta zona, debíu al analís realizáu polos usuarios dende'l puntu de vista CIF (*Cost, Insurance and Freight*).

## Tresportes

## Deporte
Amberes foi sede de los Xuegos Olímpicos de 1920 y de la Eurocopa 1972. 

## Cultura

Ye la ciudá onde Pedro Pablo Rubens desenvolvió gran parte de la so formación y trabayu, y onde vivió los últimos años de la so vida. L'artista convirtióse en símbolu de la ciudá, ye fácil atópase en cais y places estatues y referencies a él. La catedral alluga trés de les sos obres y otres bultables pueden atopase nel muséu conocíu como Casa de Rubens.

* Real Muséu de Belles Artes d'Amberes

No referente a vida nocherniega, Amberes ye una ciudá bien animada yá que ye una de les ciudaes universitaries más importantes del país. El centru ta apináu de tabiernes onde puede tastiase, ente otres munches, la cerveza mesma de la ciudá, De Koninck.

Tamién, xunto a la catedral na cai que la bordia pela izquierda allúgase la tabierna más antigua de la ciudá qu'ufierta una carta de cerveces con más de 150 variedaes distintes.

Otra visita interesante ye la zona portuaria próxima al centru históricu onde pueden vese distintos tipos d'embarcaciones tanto de tresporte como de recréu, nuna esposición llibre asitiada n'antiguos almacenes.

La ilesia de Santiago (Sint Jakobskerk) ye otru de los monumentos a visitar, una y bones Amberes yera una de les etapes importantes nel Camín de Santiago dende los Países Baxos.

Muséu MAS (Museum aan de Stroom) inauguráu nel añu 2010, frente al ríu Escaldia, imponer nel paisaxe. La so arquiteutura caltién la tradición ladrillera de les fachaes de la ciudá, incorporando enormes paneles vidraos ondulantes a manera de foles. Son de destacar aplicar de «manes» (símbolu d'Amberes) sobre'l muriu de lladriyos.

Muséu d'Arte Contemporáneo MHKA (Museum van Hedendaagse Kunst Antwerpen). Les obres orixinales exhibíes, faen d'él un paséu imperdible.

Pa los amantes de l'arquiteutura, ye recomendable percorrer la zona residencial del barriu Zurenborg - en Cogel Osylei- con más de cientu setenta edificios catalogaos pola so historia y arquiteutura (1890-1906), onde conviven arrogantes residencies estilu art nouveau xunto a obres d'estilu bizantín, renacentista flamencu y moriscu.

Tolos domingos pela mañana, na Plaza Mayor (Grote Markt) y a los pies de la estatua de la fonte del *[[Brabo]]*, móntase'l mercáu de les flores.

En Mechelen, atópase la escuela d'artes y oficios IKA ( Instituut voor Kunst) en Ambacht. Fundada en 1959 pola comunidá flamenca pa recuperar les téuniques d'oficios en peligru de desapaición, como lo ye l'arte del trabayu en vidriu, cerámica, xoyería, de diseñu d'alta calidá. 

La Estación de Tren -1895 - El Zoo (1843) y los locales comerciales de venta de diamantes, pueden visitase nun namái percorríu, complementándose col nuevu barriu edificáu sobre'l contra-frente de l'ampliada Central ferroviaria, espaciu d'arte urbano y complexu d'oficines.

### Sustentabilidad ya intereses
N'Amberes la sustentabilidad ye una forma de vida. El gobiernu clasifica los inmuebles pol so nivel d'aforru enerxético, igua un mapa xeofísicu que ye utilizáu pal so control, pal del ciudadanu y tamién pa les valuaciones del mercáu inmobiliariu. El trazáu urbanu estrema la zona de viviendes unifamiliares y multifamiliares d'hasta tres pisos ensin ascensor, estremaes de la zona d'edificios n'altor, y de los grandes espacios verdes de parques y places. Les edificaciones contemplen la incorporación de aislaciones de los sos doble murios, carpinteríes, y cubiertes. Les instalaciones de paneles fotovoltaicos y terraces verdes con gramínees ye un enclín cada vez más frecuente nes construcciones, pol so beneficiu d'aforru enerxético tanto como pola desgravación impositiva cola que se ven favorecíos los propietarios. El ciudadanu que desea incorporar a dalgún de los sistemes o materiales p'ameyorar la so vivienda, puede visitar una casa especialmente acondicionada pal públicu, onde profesionales asesoren sobre les nueves teunoloxíes disponibles.
Nel añu 2012, el 93% de la basura reciclábase. En delles zones esisten espacios destinaos a depositar tou aquello que yá non s'utiliza: dende muebles, electrodomésticos, metales, aceites y llubrificantes, hasta la campera recién cortada. Cada elementu descargar en grandes volquetes y la organización ta al cargu de un emplegáu públicu. Al respective de la donación de ropa en desusu, depositar en volquetes con tapes rebatibles distribuyíos nes cais de la ciudá. La contaminación visual tamién ta controlada. En dómina d'eleiciones, cada partíu políticu dispón del so propiu módulu pa pegar los sos cartelos, allugaos n'esquines, plazoletas o places, ensin interceptar l'espaciu públicu nin el priváu. La regulación pa la contaminación auditiva tamién ta prevista, prohibiendo la emisión de ruíos cafiantes.

## Amberinos célebres
### Nacíos n'Amberes
* Annelies Törös modelu moda, Miss Bélxica 2015 
* Leonel d'Amberes fíu d'Eduardu III d'Inglaterra
* Georges Eekhoud novelista 
* Cristóbal Plantino, humanista 
* Rodrigo Calderón noble español
* Pieter Franciscus Dierckx pintor
* Hippolyte Delehaye xesuita 
* Abraham Janssens pintor
* Bartholomeus Spranger pintor
* Peter Tillemans pintor
* Abraham Ortelius cartógrafu 
* Georges Vantongerloo artista 
* Ernesto Volkening críticu lliterariu 
* Dimitri Vegas & Like Mike
* Anton van Dyck pintor
* Toby Alderweireld futbolista 
* Pieter Aertsen pintor
* Clara Peeters 1594 pintora 
* Thomas Vermaelen futbolista 
* Karen Damen integrante orixinal del grupu musical K3
* Cedric Tylleman actor y compositor
* Radja Nainggolan futbolista 
* Paul Van Hoeydonck escultor y pintor
*Matthias Schoenaerts actor

### Residentes n'Amberes
* Peter Paul Rubens pintor
Beata Ana de San Bartolomé. Carmelita descalza

## Ciudaes hermaniaes
Amberes ta hermanada coles siguientes ciudaes:

*  Barcelona
*  Ciudá del Cabu
*  Haifa 
*  Ludwigshafen
*  Mulhouse
*  Paramaribu
*  San Petersburgu
*  Shanghai

## Socesión

## Referencies

## Enllaces esternos

* Ciudá d'Amberes 
* Información complementaria d'Amberes  
* Que ver n'Amberes en 1 día
* Oficina de Turismu d'Amberes