Yucca

Les **yuques** son plantes ensundioses del xéneru ***Yucca***, compuestu por una cincuentena d'especies de la familia Agavaceae natives de Norte y Centroamérica, carauterístiques poles sos rosetes de fueyes con forma d'espaes y polos sos recímanos de flores blanques. Nun tien de confundir se cola yuca o mandioca comestible (*[[Manihot esculenta]]*).

## Descripción
Son plantes policárpicas, arrosetadas, arborescentes, arbustivas o yerbácees, terrestres o epífitas. Fueyes arrexuntaes nes puntes de les cañes, linear-llanceolaes, ríxides, planes o convexes; ápice polo xeneral espinosu; márxenes enteros, fibrosos o denticulados. Inflorescencia una panícula erecta o péndula.

Flores bisexuales, blanques o ablancazaes, campanuladas o globoses; tépalos llibres o llixeramente xuníos cerca de la base; estambres hipóginos, erectos, más curtios que'l perianto, los filamentos robustos, les anteres pequeñes, basifijas, sésiles; ovariu súpero, sésil, 3-locular, dacuando por aborción d'unu imperfectamente 2-loculados, los óvulos numberosos; estilu columnar curtiu, estremáu escontra'l final en 3 llobos estigmáticos.

Frutu indehiscente, carnosu, amagayáu o esponxosu, o una cápsula seca dehiscente; granes fuertemente estruyíes, negres. 49 spp. S. Canadá y Estaos Xuníos a Guatemala; cultivaes comúnmente n'otros países.

## Usos

El so curiosu aspeutu y rusticidad —al ser natives de rexones grebes y aptes pal caltenimientu de l'agua, riquen pocu riego— fai que les yuques cultívense llargamente como ornamentales; anque los tarmos y frutos de munches especies sían comestibles, ye raru'l so usu nesi sentíu.

Particularmente notable ye'l sistema de polinización de la yuca; tán afeches a caltener una rellación de mutualismo con delles especies de lepidópteros de la familia Prodoxidae (conocíes como "caparina de la yuca"), en que l'insectu encargar de tresportar el polen dende los estambres de la flor masculina hasta'l estigma de la femenina, pero al empar deposita los sos güevos nel ovariu de la flor. La guxanu, al nacer, alimentar de les granes de la planta, pero dexa les abondes por que ésta reprodúzase.

Numberoses especies enantes clasificaes como parte de *Yucca* güei treslladáronse a los xéneros *[[Dasylirion]]*, *[[Furcraea]]*, *[[Hesperaloe]]* y *[[Nolina]]*.

Nos años 1960, les investigaciones del químicu mexicanu Alfonso Romo de Vivar afayaron otra utilidá pa esta planta del desiertu, como fonte económica d'esteroides d'usu farmacéuticu.

## Taxonomía
El xéneru foi descritu por Carlos Linneo y publicáu en *[[Species Plantarum]]* 1: 307. 1753.

## Etimoloxía
Los primeros informes de les especies fueron confundíos cola yuca (*[[Manihot esculenta]]*). Arriendes d'ello, Linnaeus deriva por erru'l nome xenéricu de la pallabra taína pa estos postreros, yuca (qu'escribe con una sola "c"). Ye tamién conocíu coloquialmente na parte baxa del Mediu Oeste d'Estaos Xuníos como "pantasmes nel campusantu", yá que s'atopa comúnmente en crecedera nos campusantos rurales y cuando ta en flor el recímanu de flores (xeneralmente pálides) nun delgáu tarmu paecen como apaiciones flotantes.

## Especies

## Ver tamién
* Historia de la botánica
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Descripción de les asparagáceas

## Referencies

## Bibliografía
* M. & G. Irish, *Agaves, Yuccas, and Related Plants: a Gardener's Guide* (Timber Press, 2000). ISBN 0-88192-442-3

## Enllaces esternos

* Empresa Casanareña que trabaya cola marca Mak-Yuka® .