Batalla d'Ulm

La **batalla d'Ulm** constituyó una victoria importante de la Grand Armée de Napoleón Bonaparte sobre un exércitu austriacu comandado pol xeneral Mack von Leiberich que tuvo llugar en Ulm, entós parte del Electoráu de Baviera y, anguaño, ciudá perteneciente al estáu federáu alemán de Baden-Wurtemberg. 

En 1805, Inglaterra, Austria, Suecia y Rusia formaron la Tercer Coalición pa derrocar al Imperiu francés. 

Los austriacos, con 72.000 soldaos sol mandu del xeneral Mack von Leiberich, empecipiaron una invasión prematuramente mientres los rusos entá s'atopaben colando al traviés de Polonia, esto llevó al conflictu a Austria primero que los rusos pudieren llegar al frente. L'error cometíu polos aliaos tenía que ver col calendariu, mientres los austriacos usaben el gregorianu, los rusos usaben l'anticuáu calendariu ortodoxu, polo tanto dambes naciones remanaben distintes feches. 

Al fracasar la invasión d'Inglaterra, el 27 d'agostu Napoleón decide camudar d'estratexa y faer valir la superioridá francesa en tierra. El gran exércitu francés acantonáu en Boulogne dirixir escontra Viena cruciando'l Rin dende Estrasburgu a Weissenburg. Tres una rápida marcha, que la so rapidez confunde a los sos rivales, el 25 de setiembre taben en posición d'enfrentase a les fuercia del xeneral Mack, alredor d'Ulm, El 7 d'ochobre, Mack tuvo noticies de que Napoleón pensaba colar arrodiando'l so lladral derechu pa cortar les sos llinies de les ruses, que s'averaben vía Viena, poro, camudó'l frente, asitiando la so ala izquierda en Ulm y la so ala derecha en Rain, pero los franceses cruciaron el Danubiu en Neuburg.

Tratando de safar el cercu, Mack intentó cruciar el Danubiu en Günzburg, pero zarapicó col sestu cuerpu del exércitu francés el 14 d'ochobre na batalla d'Elchingen, perdiendo 2.000 homes y viéndose forzáu a tornar a Ulm. El 16 d'ochobre, Napoleón arrodiara l'exércitu austriacu en Ulm.

En contra de la opinión del so Estáu Mayor, Napoleón decidió nun atacar la ciudá, cunta que un asaltu sería costosu n'homes y, de toes formes, Ulm va cayer rápido. Mack ta falta d'alimentos, polo que, si l'exércitu rusu nun llega nel so auxiliu, decide aguantar hasta'l 25 d'ochobre. Sicasí, el 20 d'ochobre, tres un llixeru bombardéu de l'artillería francés, vence y axusta los términos de rindición. Na entrega (conocida como'l Conveniu d'Ulm), Mack ufiertó la so espada y presentóse a Napoleon como "el desafortunáu Xeneral Mack." Bonaparte sonrió y respondió: devuelvo al infortunado Xeneral la so espada y la so llibertá, xunto colos mios saludos al so emperador."

## Balance.
25 000 austriacos fueron prindaos, ente ellos 18 xenerales, y tomáronse 60 cañones. Los franceses sufrieron 500 muertos y 1000 mancaos cifra bien baxa pa una batalla tan decisiva pal futuru de la campaña. 

La tropa prindada foi unviada a Francia, ente que a los oficiales dexóse-yos tornar al so país . Mack foi xulgáu y condergáu a muerte, pero indultáu pol emperasor Francisco II d'Austria cayó en desgracia y ye encarceláu mientres dos años.

En menos de quince díes, la Grande Armée punxo fora de combate 60 000 austriacos y 30 xenerales, amás de prindar toles armes y bagaxes.

La Campaña d'Ulm ye considerada unu de los meyores exemplos de victoria estratéxica; foi ganada ensin nenguna batalla importante. Los austriacos cayeron na mesma trampa que Napoleón tendiera na Batalla de Marengo, pero con mayor ésitu. Tou foi preparáu pa confundir al enemigu.

El mesmu Napoleón, nel Boletín de la Grande Armée de fecha 21 d'ochobre de 1805, proclama: 

*Soldaos del Gran Exércitu, anunciévos una gran batalla, pero gracies a les equivocaes maniobres del enemigu, pudimos consiguir el mesmu ésitu ensin correr nengún riesgu. En quince díes fiximos la campaña.*

Ello ye que Napoleón, en ganando a los más importantes exércitos austriacos, asegura la so entrada en Viena, que se va tomar un mes más tarde.

## Consecuencies.
Anque gana a Mack, Bonaparte entá nun venció a la tercer coalición: los rusos avancen dende Galitzia ente que el 21 d'ochobre los Británicos ganaron la batalla de Trafalgar . Napoleon cola sobre Viena, **p'aforrar a los rusos la metá del camín**, que, dempués de dellos enfrentamientos colos rusos de Kutuzov ye tomada'l 14 de payares.
 
Napoleón decide acabar definitivamente cola coalición austru-rusa escorriendo a los sos exércitos. La batalla decisiva tuvo llugar n'Austerlitz, 80 km al norte de Viena.

De la mesma forma que la Batalla d'Austerlitz la campaña bávara de Napoleón inda s'enseña nes más importantes escueles militares del mundu.

## Referencies

## Enllaces esternos