Mercáu llibre

El **mercáu llibre**, **llibre mercáu** o **mercáu lliberáu** (esti últimu términu yá ta en desusu) ye'l sistema nel que'l preciu de los bienes ye alcordáu pol consentimientu ente los vendedores y los compradores, por aciu les lleis de la ufierta y la demanda. Rique pal so implementación de la esistencia de la llibre competencia, lo que de la mesma rique qu'ente los participantes d'una transaición comercial nun haya coerción, nin fraude, etc, o, más polo xeneral, que toles transaiciones sían voluntaries.

Lo anterior puede entendese como una propuesta, constructo social o modelu económicu avera del funcionamientu del mercáu d'usu xeneral en economía, economía política, socioloxía, ciencies polítiques, etc. Nes pallabres de Ludwig von Mises:

Ye necesariu notar que lo anterior suxer la posibilidá de dos criterios o aproximamientos (non necesariamente alternatives). El primeru pon énfasis nes condiciones polítiques llegales -tales como la llibertá de los actores pa decidir. Dende esti puntu de vista xeneralmente considérase que la fonte última d'una tal impedimenta ye'l gobiernu o Estáuy consecuentemente el conceutu oponer al de mercáu reguláu, entendíu como esi l'en cual el gobiernu controla les fontes de suministros, los precios o la producción, etc. El segundu aproximamientu pon acentu nes condiciones económiques necesaries pa la esistencia d'un mercáu llibre. Eses esencialmente son conocíes como competencia perfecta y la so esistencia ye asumida, especialmente a niveles introductorios a la disciplina, con cuenta de facilitar l'estudiu de la mesma

Na práutica'l términu **economía de llibre mercáu** ye utilizáu como un términu descriptivu de los sistemes económicos nun territoriu particular, usualmente un estáu-nación. Implica que'l sistema económicu averar al modelu ideal. Tal sistema concretu pue ser descritu como más llibre qu'otros, como “relativamente llibre” o como "non llibre", d'alcuerdu al criteriu utilizáu. Que la economía *deba* ser llibre o'l grau de llibertá deseable o óptimo o inclusive'l grau nel cual una economía ye de fechu llibre ye, xunto coles sos presumíes precondiciones y consecuencies, una disputa política, constituyendo unu de los aspeutos más importantes del alderique políticu económicu modernu.

Tales problemes son evitaos col usu del términu economía de mercáu, que se refier a cualesquier na cual el mercáu xuega un papel "d'importancia" pero almite un rol estatal, esto ye, lo que dalgunos llamen una economía mista. Sicasí, nun hai un consensu alrodiu de cual sería'l balance d'intervención estatal permisible ensin qu'una tal economía de mercáu tresformar n'economía empobinada.

## Oríxenes del conceutu
### Antigüedá
Les actividaes económiques y el comerciu son práutiques sociales atopaes en casi toles sociedaes conocíes, lo qu'implica dalgún tipu d'intercambiu o trueque o mercáu. Por casu, Aristóteles referir a l'alquisición “non natural” de bienes (a diferencia de l'alquisición natural” que se llogra al traviés de la caza, pesca y agricultura). (ver tamién crematística). Nel *[[Xénesis]]*, la Biblia referir a “donaciones” d'oru y xoyes a los padres de muyeres en cuenta de elles (refiriéndose a esos alcuerdos como "Aliances" o "Convenios"), pa darréu, nel *[[Éxodu]]* rellatar la ufierta d'un pagu” por usu d'agua pa beber. Tucídides rellata como 7 mil habitantes de Hícara (en Sicilia) fueron fechos prisioneros y 'vendíos' como esclavos en Catania, etc.

### Dómina moderna
El consensu ente los economistes ye que la propuesta del mercáu llibre” empezó a concretase n'Europa mientres el sieglu XVIII, cola famosa suxerencia del *[[laissez faire]]*, qu'algamó fama en Francia a partir de 1751 (a pesar qu'aparentemente foi enunciada en 1680), la publicación de The Wealth of Nations (1776) por Adam Smith n'Inglaterra, proponiendo'l llibrecambismu (Free trade); la "llibre competencia" (*Free competition*) y el "mercáu llibre" (*Free market*) basaes na hipótesis de la "mano invisible" y la promulgación na Francia Revolucionaria del *Decretu de Allarde* (marzu de 1791) qu'estableció la llibertá d'oficiu y la Llei -y Chapelier (xunu de 1791) que proclama la llibertá d'empresa como norma llegal.

Xeneralmente atalantar# que el mayor desenvolvimientu de la “llibre competencia” dar nel Reinu Xuníu, a partir de la propuesta de Smith, a mediaos del sieglu XIX. Pal sieglu XIX la propuesta del “llibre mercáu” (entendíu tal como s'espresó na práutica, esto ye, y p'estremar, lo qu'en castellán se conoz como "llibre concurrencia") verdaderamente había atopáu sofitu políticu entamáu, na forma del lliberalismu, en munchos países. Sicasí, nun ye claru si'l sofitu precedió la emerxencia d'esi modelu de "llibre concurrencia" o lo siguió. Pa von Mises, el conceutu del mercáu llibre surdió a partir del desenvolvimientu del aparatu intelectual -incluyendo los métodos d'analises ya idees y perceiciones, etc derivaes d'esos analises- que s'aniciaron a partir de les propuestes de Smith y otros. (von Mises, op. cit). Otros ver como la resultancia del ésitu de la propuesta inicial, combinada cola sobrevivencia de formes "autoritaries" anteriores, específicamente, l'interés de los empresarios o propietarios y el gobiernu o estáu (ver Escuela de Mánchester). El lliberalismu llibertariu y dalgunos anarquista de la tradición clásicu-romántica, a partir de William Godwin, argumenten qu'esa versión de “llibre concurrencia” reflexa esi compromisu, yá que implica midíes de coerción, sinón otra cosa, na esistencia de lleis que controlen y regulen el mercáu. Na teoría marxista, la propuesta del "llibre mercáu" a cencielles espresa, a nivel ideolóxicu, la transición de la realidá económica dende'l feudalismu al capitalismu, reflexando solo una etapa, necesariamente coerciva, na llucha de clases.

Sicasí les regles impersonales” d'esti xuegu social nun son modelables na forma necesaria p'analizalo d'alcuerdu a la teoría de los xuegos. (Ver cita anterior). Pa una introducción a esta problemática ver Robert P. Murphy: A Confused Mind el cumplimientu d'estes regles puede ser supervisáu por un árbitru neutral (gobiernu).

Sicasí esta suxerencia lleva a perceiciones cercanes a les de la Economía Social de Mercáu, que nun son universalmente aceptaes como implementando un mercáu llibre tal como xeneralmente entender.

Siguiendo cola suxerencia del mercáu como un xuegu social, argumentóse que'l mecanismu básicu del llibre mercáu puede trate como una forma de llexitimar o facilitar "decisiones comunes”, al traviés de lo que se dalgunos llamen el votu del dineru, nel cual, a un nivel, la compra d'un productu ye equivalente al votu por que se siga produciendo y, n'otru, por que dalguna actividá impleméntese. Por casu: quien sía deseye "ayudar a los probes" puede donar el so dineru con esi oxetivu.

Los xugadores nesti supuestu xuegu pueden tener distintes habilidaes, conocencies, y recursos, que pueden ser conflictivos con normes sociales d'equidad, asina un mercáu llibre puede nun coincidir colo que dalgunos consideren un mercáu equitativo. O, dalgunos pueden ver l'aplicación de regles per igual pa tolos participantes como la esencia de la equidad. Dende esti puntu de vista propónse, a partir del sieglu XVIII, que'l mercáu llibre depende y protexe el derechu de propiedá privada o "individual" (consideráu nesta perspeutiva como fundamental); polo que ye inherentemente non solo más eficiente sinón tamién xusta. Sicasí pa dalgunos el mercáu llibre ye l'únicu que puede ser eficiente, sía o non xustu. Pa otros, tal sistema ye a cencielles más éticu, independientemente de si ye o non más eficiente.

Tal como s'avanzáu, los economistes traten el llibre mercáu como un modelu económicu o constructo lóxicu, importante dende'l puntu de vista del analís económicu.

## Formulación moderna

Dende esti puntu de vista'l llibre mercáu teóricu funciona d'alcuerdu al postuláu de la ufierta y demanda, lo que lleva los precio de mercáu escontra un equilibriu económicu que bancia les demandes de los productos contra les ufiertes de los productores. A estos precio d'equilibriu, el mercáu distribuyiría los productos a los compradores d'alcuerdu a la utilidá que cada comprador otorgue a cada productu, dientro de la llendes del poder de compra. Los componentes necesarios pal funcionamientu d'un llibre mercáu ideal inclúin:

* Un mercáu en competencia perfecta, con accesu xeneral ya igual a información.
* Tanto la demanda como la ufierta son variables independientes ente sigo.
* La ufierta ye constreñida solo pola esistencia (cantidá) de recurso económicos.

Lo anterior interprétase, a nivel d'economía política, como l'ausencia completa de presiones artificiales sobre'l preciu, tales como impuestos, subsidios, tarifes, y otros fenómenos productu de regulaciones gubernamentales "innecesaries", tales como la esistencia de patentes y monopolios gubernamentales; xunto a la non esistencia más xeneral de monopolios, oligopolios y otros fallos del mercáu.

### Mercáu, eficiencia y bienestar
L'efeutu del mercáu llibre na riqueza de la sociedá ya individuos ta suxetu a discutiniu. Kenneth Arrow y Gerard Debreu demostraron que so ciertes condiciones idealizaes, un sistema de llibre comerciu lleva a la eficiencia de Pareto. Lo anterior vindica una perceición anterior de Vilfredo Pareto, espresada nel Teoremes fundamentales de la economía del bienestar primer teorema fundamental del bienestar qu'apurre una base teórica pa la creencia na eficiencia de les economíes de mercáu llibre, yá que establez que tou equilibriu económicu llográu al traviés de la "competencia perfecta" ye **eficiente nel sentíu de Pareto** (esto ye, lleva a una asignación eficiente de los recursos económicos d'alcuerdu a esi criteriu, anque puede nun ser eficiente al respective de otres midíes de bienestar económico).

Sicasí, esta resultancia namái ye válidu so condiciones bien restrictives como la esistencia de competencia perfecta, lo que nun se da con muncha frecuencia nos mercaos reales. Greenwald y Stiglitz demostraron (nel llamáu Teorema de l'Asimetría de la información) que, na presencia yá sía d'información imperfecta o mercaos non perfectamente competitivos, la resultancia del mercáu nun ye eficiente en términos de Pareto. Sigue que na mayoría de les situaciones de la economía nel mundu real, los efeutos d'eses esviaciones de les condiciones ideales tienen de ser tomaes en cuenta.

Entá ye más, la eficiencia de Pareto ye una noción mínima de optimalidad y non necesariamente resulta, produz o implica una distribución socialmente deseable de los recursos, yá que nun fai nenguna declaración sobre la igualdá o'l bienestar xeneral d'una sociedá. (ver Eficiencia distributiva). Per otra parte, Oskar Lange y Abba Lerner demostraron que nin siquier el mercáu ye necesariu p'algamar la eficiencia de Pareto yá que puede llegase al mesma resultancia ensin mecanismos de mercáu (ver solución de Lange-Lerner y alderica sobre'l cálculu económicu nel socialismu). Per otra parte la eficiencia de Pareto namái se da nuna situación d'equilibriu económicu xeneral polo que los mercaos reales pueden trabayar bien alloñaos de la eficiencia de Pareto.

Tou esto dio orixe a versiones xeneralmente llamaes "Nueva economía".

### Problemática Xeneral del Mercáu Llibre
Como s'avanzó, el términu *economía de llibre mercáu* utilízase como una propuesta política xeneral, de la mesma con dos sentíos:
* el primeru como un desideratum o prescripción d'un estáu ideal a escorrer, y un segundu sentíu más descriptivu, que se rellaciona col grau col cual un sistema económicu dadu, yá sía a nivel d'un país determináu o la economía polo xeneral, averar al modelu ideal.
Dende esti puntu de vista, los sistemes económicos particulares describiéronse como "d'economía llibre" entá cuando l'estáu intervenga na economía, con tal esa intervención tea dientro de ciertes llendes. Asina, los términos capitalismu, economía de llibre mercáu y economía mista son, dende esta perspeutiva, términos práuticamente intercambiables
. Sicasí, y quiciabes obviamente, non toos tán d'alcuerdu:

Internacionalmente, dende los años 70 del sieglu XX remanez nel panorama la promoción - en distintos niveles d'entusiasmu y compromisu - d'una economía global de llibre comerciu, la desregulación, la privatización d'empreses públiques y l'amenorgamientu del gastu social, midíes que dalgunos denominen, dacuando impropiamente, neolliberalismu.

Pa la propuesta xeneral la función d'un gobiernu ye arguible. Idealmente l'usu de la fuercia o poder coercivo del estáu nel mercáu ta llindáu a protexer a los participantes del mercáu de la coerción y/o abusos por terceros, incluyendo proteición del derechu de propiedá y cumplimientu de contratos. Sicasí, qu'esactamente s'entiende por abusos ta abiertu a interpretación. Por casu, para Adam Smith, les externalidades negatives faen que dalgunos tresfieran a otros a lo menos parte del costu de les sos actividaes, llogrando asina beneficios personales extras, ente que les positives faen posible l'alquisición de beneficios ensin contribuyir (ver problema del polizón). Según Smith, este y otros problemes similares riquen la esistencia d'un organismu (l'Estáu) que pueda solucionar, lo que de la mesma implica un ciertu grau d'intervención estatal.

### Mercáu y teoría de xuegos
A pesar que la teoría de xuegos nun ye aplicable a la propuesta del mercáu llibre "puru" dellosproponen que la esencia del llibre mercáu puede entendese como un xuegu nel cual los xugadores compiten d'alcuerdu a un conxuntu de regles que previén la coerción (incluyendo'l robu); el cumplimientu d'estes regles puede ser supervisáu por un árbitru neutral (gobiernu).

Sicasí esta suxerencia lleva a perceiciones cercanes a les de la Economía Social de Mercáu, que nun son universalmente aceptaes como implementando un mercáu llibre tal como xeneralmente entender.

Siguiendo cola suxerencia del mercáu como un xuegu social, argumentóse que'l mecanismu básicu del llibre mercáu puede trate como una forma de llexitimar o facilitar "decisiones comunes”, al traviés de lo que se dalgunos llamen el votu del dineru, nel cual, a un nivel, la compra d'un productu ye equivalente al votu por que se siga produciendo y, n'otru, por que dalguna actividá impleméntese. Por casu: quien sía deseye "ayudar a los probes" puede donar el so dineru con esi oxetivu.

Los xugadores nesti supuestu xuegu pueden tener distintes habilidaes, conocencies, y recursos, que pueden ser conflictivos con normes sociales d'equidad, asina un mercáu llibre puede nun coincidir colo que dalgunos consideren un mercáu equitativo. O, dalgunos pueden ver l'aplicación de regles per igual pa tolos participantes como la esencia de la equidad. Dende esti puntu de vista propónse, a partir del sieglu XVIII, que'l mercáu llibre depende y protexe el derechu de propiedá privada o "individual" (consideráu nesta perspeutiva como fundamental); polo que ye inherentemente non solo más eficiente sinón tamién xusta. Sicasí pa dalgunos el mercáu llibre ye l'únicu que puede ser eficiente, sía o non xustu. Pa otros, tal sistema ye a cencielles más éticu, independientemente de si ye o non más eficiente.

### El grau de llibertá del mercáu Tal como s'avanzáu, los economistes traten el llibre mercáu como un [[modelu económicu]] o [[constructo (epistemoloxía)|constructo lóxicu]]. Hai una variedá d'índices y/o tentatives d'envalorar o midir el grau que la economía d'un país determináu tien o exhibe "llibertá de comerciu" o'l so enclín opuestu: la [[concentración industrial]] o monopólica de poder económicu. L'ésitu d'estes tentatives ye discutible (ver más embaxo).

Por casu, la Fundación Heritage, una ala de pensamientu conservador, trató d'identificar los factores clave que dexen midir el grau de llibertá de la economía d'un país en particular. En 1986 introducieron el Índiz de Llibertá Económica (ILE) que ta basáu nunos cincuenta variables. Esti y otros índices similares nun definen un mercáu llibre, pero miden el grau nel cual una economía moderna ye llibre, lo que significa na mayoría de los casos que ta llibre d'intervención del estáu. Les variables tán estremaes nos siguientes principales grupos:

* Política de comerciu *
Carga fiscal gubernamental
* Intervención gubernamental na economía *
Política monetaria
* Fluxu de capital ya inversión estranxera *
Banca y financiamiento
* Salarios y precios
* Derechos de propiedá privada *
Reglamentos, y *
Actividá del mercáu informal

A cada grupu asígnase-y un valor ente 1 y 5; ILE ye'l permediu aritméticu de los valores, arredondiáu a centésimes.

Primeramente, países que son tradicionalmente consideraos capitalistes de llibre mercáu recibieron altos rangos, pero la situación evoluciono, cola resultancia que nel presente —y dende a lo menos 1995— los dos países con meyores resultáu son Singapur y Ḥong Kong, que, irónicamente, son países que practiquen la planificación indicativa.

Otres tentatives inclúin el Índiz de Lerner y el Índiz de Herfindahl. A pesar qu'estes midíes son téuniques, polo que gocien d'aceptación ente economistes, nun llogren el mesmu nivel de popularidá ente los partidarios del mercáu llibre.

## Mercáu y ética
Diversos analistes cavilgaron sobre la rellación ente mercáu y ética y magar dalgunos acotaron contra'l cuestionamiento éticu del papel del mercáu, otros autores consideren útil el cuestionamiento éticu baxu dos puntos de vista:
* El primeru diz rellación coles condiciones necesaries del funcionamientu qu'un mercáu llibre implica.
* El segundu referir a les consecuencies nel comportamientu humanu que'l mercáu llibre supuestamente produz.

### Adam Smith
Yá Adam Smith notaba que'l funcionamientu del mercáu llibre rique una posición ética: pa Smith la xusticia tien una función fundamental como “la pilastra principal que caltién tol edificiu” (de la vida social) (ver Teoría de los sentimientos morales), esto ye, ye'l fundamentu que fai posible caltener una cohesión social; cohesión que sofita'l orde públicu necesariu -na opinión de Smith- p'asegurar el bon funcionamientu económicu. (ver "mano invisible").

Sicasí, esa nun ye la perceición más común del trabayu de Smith: “Pa evitar l'analís d'una realidá humana complexa, la economía hai glorificado el supuestu de la motivación egoísta, estendiéndolo a toles aiciones económiques. Ye namái una parte de la verdá: l'home económicu non solamente sálese n'ocasiones de los patrones de la racionalidá, sinón que ta na so naturaleza nun portase siempres sol acutáu supuestu de la busca del máximu interés propiu. Adam Smith xeneró una cohorte de defensores del egoísmu como esplicación del comportamientu económicu a pesar de que la so mesma obra niega la simplificación del conxuntu de motivaciones por aciu l'arquetipu del axente egoísta. La dimensión ética zarra enormes complexidaes, pos el 'homo economicus' va haber de movese por egoísmu o por otros oxetivos según el casu, y l'analís científicu dexa de ser tan simple como munchos quixeron faelo. Pero namái integrando la ética na economía puede avanzase nel acercamientu a la realidá. Les normes y valores qu'emponen el comportamientu coleutivu tienen, otra manera, un papel decisivu nel desenvolvimientu de les sociedaes. Lo qu'afala entá más a la economía a esmolecese poles considerancia étiques como factor indispensable del so analís.”. Esto dio orixe al llamáu problema de Smith: “El "problema de Smith" ye frutu de llectures positivistes que nun consideren el contestu xeneral, nin les interrellaciones esistentes ente les distintes partes del programa d'investigación smithiano. En realidá, puede comprobase qu'esisten bien importantes analoxíes ente la configuración social propuesta na *Teoría de los sentimientos morales* y l'harmonía del mercáu de *[[The Wealth of Nations]]*, hasta'l puntu de ser parte d'un mesmu paradigma.

### Friedrich Hayek
Sicasí, Friedrich von Hayek suxer que no anterior hai un problema fundamental. La ética ye productu de l'actividá humana y, como tal, nun permaneció ensin cambéu al traviés del procesu históricu. Hayek alvierte sobre'l posible tracamundiu de la ética solo como espresando lo que la llapada la ética del “pequeñu grupu”, qu'en realidá foi o ta siendo gradualmente reemplazada polo que Hayek llama la ética “del orde estendíu.” (o grupu estensu). Esta nueva ética ye la del mercáu, del mundu de los negocios y los contratos, la ética de la sociedá civil, qu'abandona la persecución de fines coleutivos a favor de regles astractes, d'aplicación xeneral, que faciliten el llogru de fines individuales. Esta ética sirve de mecanismu impersonal pa la coordinación d'aiciones y planes individuales con tantu los d'otros individuos como la sociedá mesma en grupos estensos. El mecanismu fundamental d'esta ética ye un procesu d'intercambiu que se rixe por regles impersonales.

Lo anterior implica que'l mercáu ye ayenu, según Hayek, a cuestiones de xusticia social. El términu xusticia social

Sicasí dalgunos suxeren que la ética del mercáu” nun ye universalmente aplicable na sociedá, cualesquier sía'l tamañu d'esta:

### Max Weber
Sobre la rellación ente ética y mercáu, el sociólogu clásicu Max Weber escribió:

Al respective de la ética capitalista en particular, como una ética sobre'l mercáu pero non dientro del mesmu, Weber cita los encamientos de Benjamin Franklin como exemplos de la mesma na so obra *[[La ética protestante y l'espíritu del capitalismu]]* onde repara los venceyos de les pautes de conducta d'aforru y cálculu económicu coles resultancies de la ética calvinista.

### John Rawls
Afondando na temática, John Rawls reintroduce la xusticia na sociedá y el mercáu: La xusticia ye la virtú fundamental y en realidá, indispensable del sistema social”. Rawls establez una diferencia ente *lo bono* y *lo cabal*. Lo bono, simplificando enforma, correspuende xeneralmente a lo moral, aquello sobre lo cual inclusive individuos de bona voluntá pueden llexítimamente disentir: hai diferencies d'opinión alrodiu de que ye lo bono o correutu dende'l puntu de vista del xudaísmu, cristianismu, budismu, etc. Lo cabal correspuende a la ética, y ye, en principiu, daqué alrodiu de lo que puede haber un alcuerdu xeneral. Rawls ufierta'l siguiente argumentu: considérese yá sía un o un grupu d'individuos que tengan que decidir sobre como construyir l'ordenamientu o les instituciones básiques non una sociedá ideal pero d'una aceptable. Esa sociedá nun va ser perfecta, va haber desigualdaes. Distintos roles sociales van tener distintes ventayes y desventaxes. Adicional -y crucialmente- considerese cual seria l'efeutu sobre la propuesta si les posiciones a ocupar polos proponentes mesmos fueren asignaes al azar. Rawls suxer que, daes eses condiciones, un individuu racional propondría un esquema tal qu'inclusive'l rol social menos favorecíu tuviera les abondes ventayes como pa satisfaer un requerimientu mínimu de desenvolvimientu personal. (ver Teoría de la xusticia (llibru). Adicional, y quiciabes crucialmente, Rawls considera que tales individuos racionales propondríen midíes pa garantizar l'estándar de vida mínimu aceptable d'aquellos que son afeutaos por condiciones inevitables que torguen o precluyen esa responsabilidá individual, tales como la niñez, vieyera, incapacidaes causaes por accidentes y/o condiciones o enfermedaes cróniques, etc. (ver “principiu de la diferencia” en “Segundu principiu de xusticia” en op. cit). La resultancia seria, en dambos casos, xusto por definición, anque por distintes razones: ye xusto que los individuos beneficiar de los sos esfuercios, pero tamién lu ye que nun sían penalizaos por aquello sobre lo cual nun tienen responsabilidá.

Munchos lliberales consideren que la contribución de Rawls “alica la idea del contratu social de Hobbes, Locke, Rousseau y Kant.” y que, como tal, ye de mayor importancia nes concepciones lliberales modernes. y central al alderique políticu social contemporaneu. Rawls mesmu considera que la so posición ye una torna a la del lliberalismu políticu de personaxes tales como “ Hume, Smith, Bentham y Mill, (quien) yeren teoristas sociales y economistes de primer orde”.

De nuevu, y quiciabes obviamente, non tolos que se consideren lliberales tán d'alcuerdu: ‘vamos tratar de resumir les idees esenciales de Rawls, pa concluyir que, al igual qu'otros célebres socialistes, les sos idees son ilóxiques al par que insostenibles.”. Esto de la mesma lleva a delles respuestes igualmente fuertes: "El neolliberalismu nun ye lliberal" - que posiblemente reflexen la importancia de la problemática.

Lo anterior dio orixe a dos asities xenerales. Por casu, y ente otros, Milton Friedman postula específicamente que la única responsabilidá social d'una empresa ye escontra los sos accionistes, esto ye, maximizar los sos beneficios (ver: Teoría del accionista).

Alternativamente, falar de la Responsabilidá social corporativa o de les empreses escontra la sociedá

## Ver tamién
* Autores que s'ocuparon especialmente del conceutu de llibre mercáu: Adam Smith, Jean-Baptiste Say, Frederic Bastiat, Ludwig von Mises, Friedrich Hayek, Milton Friedman.
* Escueles económiques sobre'l llibre mercáu: Escuela Austriaca, Escuela de Salamanca, Escuela Escocesa, Escuela de Chicago.
* Conceutos económicos rellacionaos col llibre mercáu: Autoorganización, Infraestructura d'información llibre, Teoría de xuegos, Economía soterraña, Equilibriu de Nash, Iniciativa de fontes abiertes, Voluntariáu.
* Conceutos filosóficos: Llibertá negativa, Igualdá ante la llei, Llibertá económica.
* Escueles y conceutos opuestos al llibre mercáu: Comunismu, Economía del regalu, Abolición del mercáu, Economía mista, Economía participativa, Economía planiada, Estatismu, Intervencionismu, Economía de subsistencia.

## Cites y referencies

## Enllaces esternos
* James A. Dorn (2000) La Visión de Llibre Mercáu de Peter Bauer
* Pablo Molina (2006): 
* Martínez Cárdenas, R.: El llibre mercáu o un mercáu llibre  en Contribuciones a la Economía, marzu de 2008.
* Daniel Krawisz (2010) 
* Antonio Miguel Carmona (2010): Defensa del mercáu llibre
* Dante Enrique Rojas Llinares POLITICAS DE LLIBRE COMPETENCIA NEL MARCU D'UNA ECONOMIA GLOBAL
* Manuel Llamas (2011): 
* IFF: http://www.heritage.org/research/features/index 
* ''Move Over, Adam Smith: The Visible Hand of Uncle Sam''   Reporte que conclúi que'l gobiernu de los Estaos Xuníos intervién subrepticiamente na bolsa norteamericana *
Milton Friedman:: Fair versus Free (*Equidad contra Llibertá*)