Minthostachys mollis

***Minthostachys mollis***, conocida comúnmente como **muña**, ye una especie de planta arbustiva maderiza, natural d'Arxentina, Bolivia, Colombia, Ecuador, Perú y Venezuela.

## Descripción
La **muña** ye una planta arbustiva maderiza qu'algama de 8 a 12 dm d'altor, ye frondosa na parte cimera. El so tarmu ye ramificáu dende la base y tien fueyes pequeñes. Les sos flores son blanques y atópense axuntaes en curtios recímanos. 
## Distribución y hábitat
Crez ente los 2.700 y los 3.400 msnm. El so cultivu ye bien espublizáu nes rexones andines, especialmente n'Apurímac, Ayacucho, Cuzco, Huancavelica y Puno, onde la conoz con diversos nomes como *huaycho*, *coa* o *ismuña*.

## Etimoloxía
El nome común de *Minthostachys mollis*, "muña", provién del quechua.
## Carauterístiques químiques
Los componentes principales del aceite esencial son:

Nes flores identificáronse 19 compuestos nel aceite esencial, predominantemente 29% de neomentol, 24% de mentona, 20% de mentol, y 8% piperitona.
## Usos
*Minthostachys mollis* ye de considerable importancia pa los pueblos andinos, por cuenta de los aceites esenciales que s'atopen nes sos fueyes. La planta utilizar pa preparar mueyos y tés en distintes cocines andines rexonales; tamién s'estiende'l so usu na medicina tradicional a nivel llocal. Les sos propiedaes dieron llugar a munchos estudios recién nel campu de la medicina y la farmacoloxía. 

Les especies mientres enforma tiempu foi esplotada pola so eficacia contra los problemes de los aparatos respiratoriu y dixestivu; Tamién s'utiliza poles sos propiedaes antibacterianas nel caltenimientu d'alimentos almacenaos. Estes cualidaes fueron apocayá estudiaos, yá que se tán estudiando les propiedaes antifúngicas de *Minthostachys mollis*.
;Toxicidá:
Les partes aérees de *Minthostachys mollis* contienen l'aceite esencial eucaliptol, que la so ingestión puede suponer un riesgu pa la salú.

## Taxonomía
*Minthostachys mollis* describióse por (Kunth) Griseb. y espublizóse en *[[Abhandlungen der Königlichen Gesellschaft der Wissenschaften zu Göttingen]]* 19: 235. 1874.
;Etimoloxía:
***Minthostachys***: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues:*minthe* = (menta) y *stachys* = (espiga). Les especies d'esti xéneru paecer a les del xéneru *[[Mentha]]* pola apariencia de les flores y la presencia d'aceites esenciales, anque los dos xéneros nun tán correllacionaos ente sigo.

***mollis***: epítetu llatín que significa "nidiu, blanda".
;Variedaes aceptada:
* *[[Minthostachys mollis var. mandoniana]]* (Briq.) Schmidt-Leb.
;Sinonimia: 
* *Bystropogon canus* Benth. 
* *Bystropogon confertus* Willd. ex Steud. 
* *Bystropogon mollis* Kunth basónimu
* *Bystropogon pavonianus* Briq. 
* *Bystropogon reticulatus* Willd. ex Steud. 
* *Bystropogon tomentosus* Benth. 
* *Mentha mollis* Benth. 
* *Minthostachys mollis var. mollis 
* *Minthostachys tomentosa'' (Benth.) Epling

## Referencies

## Bibliografía
* Facultá de Farmacia y Bioquimica UNMSM 2009
* Institutu Nacional de Salú, PERU 
 
## Enllaces esternos

* 
* USDA, ARS, GRIN. National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?403480 (7 de setiembre de 2008)