open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dendrocopos

***Dendrocopos*** ye un xéneru d'aves de la familia de los picatueros. Inclúi a delles especies de picatueros d'Eurasia y el norte d'África.

## Especies

Anguaño el xéneru compónse de quince especies:
* *[[Dendrocopos hyperythrus]]*
* *[[Dendrocopos macei]]*
* *[[Dendrocopos analis]]*
* *[[Dendrocopos atratus]]*
* *[[Dendrocopos darjellensis]]*
* *[[Dendrocopos himalayensis]]*
* *[[Dendrocopos assimilis]]*
* *[[Dendrocopos syriacus]]*
* *[[Dendrocopos major]]*
* *[[Dendrocopos leucopterus]]*
* *[[Dendrocopos auriceps]]*
* *[[Dendrocopos noguchii]]*
* *[[Dendrocopos leucotos]]*

*[[Dendropicos obsoletus]]* ye n'ocasiones incluyíu en *Dendrocopos*. *[[Sapheopipo noguchii]]* tamién dacuando considérase dientro del xéneru, como *D. noguchii*.

## Referencies

* 
*

## Enllaces esternos
Reḷḷousu

**Reḷḷousu** ye una aldea de la parroquia de Caeras, nel conceyu asturianu de Tinéu. Nun tien población censada de magar 2002.

## Sitios
* La Chamborra
* La Pena la Burra
* La Sieḷḷa
* La Solana
* La Vaḷḷina
* Teḷḷhorriu

## Referencies

## Enllaces esternos
Busmión

**Busmión** ye una casería de la parroquia de Caeras, nel conceyu asturianu de Tinéu. Tien una población de .

## Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Papu coloráu

**Papu coloráu** o **papu colloráu** pue referise a:

* al páxaru *[[Pyrrhula pyrrhula]]*, tamién llamáu caparréi, picaflor, reiseñor, ruiseñor, rosiñor, esglumador ~ esgromador, esgromeru, curín o coloráu ~ colloráu.
* al páxaru *[[Erithacus rubecula]]*, tamién llamáu raitán, raitana, papón, papu bermeyu, papín coloráu, paparroxa, paparroxu, paparruxu o papurrubiu.
Ruiseñor

**Ruiseñor**, **reiseñor** o **rosiñor** puen referise a:

* al páxaru *[[Luscinia megarhynchos]]*;
* al páxaru *[[Pyrrhula pyrrhula]]*, llamáu tamién caparréi, picaflor, curín, coloráu o papu coloráu.
José Gómez del Collado

**José Gómez del Collado**  foi un arquiteutu asturianu.

## Biografía
Estudió primeramente inxeniería na Universidá de Deusto. Darréu coló a Madrid a estudiar arquitectura, obteniendo la llicenciatura en 1940. Consiguió una beca d'un añu n'Italia, volviendo a Madrid en 1941, onde entamó a trabayar na Dirección Xeneral de Rexones Afaraes y Reparaciones, dependiente del ministeriu de la Gobernación. Ente otros llabores, collaboró col diseñu de nueves poblaciones como Belchite y en trabayos de reparación de poblaciones afeutaes pola guerra civil. En 1947 dexó'l so puesto y volvió a Asturies, primero a Uviéu y darréu a Cangas del Narcea, onde se instaló permanentemente. Construyó o proyectó obres (principalmente viviendes) amás de na so llocalidá natal, en Tinéu, La Puela, Ibias, Grandas de Salime, Belmonte de Miranda, Ḷḷuarca, Viḷḷablinu, Avilés y Xixón.

## Ver tamién
* Ignacio Álvarez Castelao, otru arquitectu nacíu tamién en 1910 y tamién en Cangas del Narcea.

## Referencies

## Enllaces esternos
Cueva del Buxu

La **Cueva del Buxu** ye una cavidá natural na roca alluagada nel Principáu d'Asturies, España. Nel so interior atopáronse manifestaciones d'arte prehistóricu del periodu Solutrense y Magdaleniense, ente elles representaciones d'animales, como caballos y venaos, igual que figures xeométriques que fueron nomaes tectiformes y podríen representar trampes de caza. Tamién atopóse'l canil d'osu de les cavernes cola imaxe d'un ave grabada, pieza que ta espuesta nel Muséu Arqueolóxicu d'Asturies y debió d'usase como colgante, pues representa un furu na parte proximal. Dientro de la industria lítica, atopáronse distintos oxetos fabricaos en xil, principalmente raspiadores. La cueva foi declarada monumentu nel añu 1985. Alcúentrase allugada nel conceyu Cangues d'Onís, nes proximidaes del pueblu de Cardes, dende onde ye preciso llegar a pie, percorriendo una sienda d'un quilómetru de llargor. La cueva foi llugar d'inspiración del dibuxante y arqueólogu Roberto Frassinelli. Ye ún de los enclaves calificaos como "máxicos" por Juan García Atienza.

## Sienda
El camín que conduz a la carretera del unicorniu ye una sienda de un quilómetru de llargor n'ascensu, bien acondicionada per aciu de pasos pa facilitar la xubida. Parte del pueblu de Cardes nel puntu , terminao nel recintu en . L'accesu a la cueva namás ye posible con cita previa, dexando la entrada a pequeños grupos de 6 persones, hasta 25 persones al día como máximu. La visita dura unos 40 minutos, un guía fai'l percorríu y la descripción del llugar, pues les pintures son difíciles de ver pa los non inciaos.

## Hestoria del descubrimientu
En payares de 1916, Ricardo Duque de Estrada (Conde de la Vega del Sella), aficionáu a la arqueoloxía, unvió al so prospector, Cesáreo Cardin, a facer una inspeición de la Cueva de las Inxanas, pero enquivocándose de ruta, descubrió al traviés d'un pequeñu pasadizu, la cueva del Buxu, allugada na Peña Ancueva, mui cerca del regueru d'Entrepeñes en Cardes, conceyu de Cangues d'Onís. El Conde la Vega del Sella fizo l'estudiu del descubrimientu y espublizó en 1918 un trabayu alrodiu de los afayos del llugar en collaboración con Hugo Obermaier.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Cueva del Buxu. Visita virtual
Laureano Rubial

**Laureano Rubial Fernández**  foi un futbolista asturianu que xugaba de delanteru.

## Carrera
Nacíu en Ḷḷuarca, xugó para varios equipos del fútbol español. L'equipu donde fizo la mayor parte de la so carrera foi'l Real Zaragoza, equipu al que llegó con 24 años y col que marcó 17 goles en 180 partíos de toles competiciones, incluyida la final de la Copa de 1976.

Morrió en Zaragoza el 13 de xineru de 2024, a los 76 años, pola mor d'una llarga enfermedá.

## Equipos

## Referencies

## Enllaces esternos
Francisco Javier Valdés y Noriega

**Francisco Javier Valdés y Noriega**  foi un relixosu católicu asturianu de la Orde de San Agustín.

## Biografía
Foi ordenáu sacerdote en Manila en 1874. Aportó a obispu de Puertu Ricu, Jaca y Salamanca.

## Referencies

## Enllaces esternos
American Psycho

***American Psycho*** pue referise a:

* ''American Psycho'' (novela)
* ''American Psycho'' (película)
* ''American Psycho 2'' (película)
El Campurru

**El Campurru** pue referise a:

* El Campurru (Lada), una aldea del concey de Llangréu.
* El Campurru (Tiraña), una casería del conceyu de Llaviana.
El Campurru (Lada)

**El Campurru** ye una aldea de la parroquia de Lada, nel conceyu asturianu de Llangréu. Ye'l llugar de nacencia de Anita Sirgo, histórica militante comunista. Tien una población de .

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Anita Sirgo

**Ana Sirgo Suárez** , conocida como **Anita Sirgo**, foi una militante comunista asturiana. Tuvo un papel perimportante na Fuelgona de 1962, collaborando de manera destacada pa que tuviera ésitu. Ye considerada un emblema de la llucha obrera y antifascista.

## Premios recibíos
* Medaya de Plata d'Asturies (2003)

## Referencies

## Enllaces esternos
Alberto Vázquez García

**Alberto Vázquez García** , tamién conocíu como **Berto Vázquez**, ye un artista gráficu, dibuxante, direutor de curtiumetraxes y documentalista asturianu.

En 2017 recibió el IX premiu ''Alfonso Iglesias'' de cómic pola so obra *Los llazos coloraos*, sobre les fuelgues de la minería asturiana, y tamién la edición de 2020 pola obra *El sol na escombrera*.

## Obres

### Cómic
* *[[Los llazos coloraos]]*
* *[[El sol na escombrera]]*

### Documentales
* *La luz que vino del corazón de la tierra*
* *34-45, diez asturianos nel exiliu francés* (2012)
* *Combatientes de los días que llegan* (2010)
* *Poca ropa: la llucha contra la dictadura franquista en Mieres* (2008)

## Referencies

## Enllaces esternos
Alberto Vázquez

**Alberto Vázquez** pue referise a:

* Alberto Vázquez García, dibuxante asturianu.
* Alberto Vázquez-Figueroa, escritor español.
* Alberto Vázquez Gurrola, cantante y actor mexicanu.
* Alberto Vázquez Minguela, actor, cantante y escritor español.
Rob Brown

**Rob Brown** pue referise a:

* Rob Brown (músicu), miembru de la banda electrónica británica Autechre
* Rob Brown (saxofonista) (nacíu en 1962), saxofonista d'Estaos Xuníos de *free jazz*
* Rob Brown (ḥoquei sobre xelu) (nacíu en 1968), xugador canadianu de ḥoquei sobre xelu
* Rob Brown (actor) (nacíu en 1984), actor d'Estaos Xuníos
* Rob Brown (periodista), reporteru canadianu y presentador de CTV News
José Barreiro García

**José Barreiro García**  foi un políticu asturianu de la Federación Socialista Asturiana.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ludivina Acero Álvarez

**Ludivina Acero Álvarez** , conocida como **Luz**, foi una llocutora de radio española que trabayó la mayor parte de la so vida en Ràdio Tortosa.

## Biografía
Xusto antes d'españar la guerra civil, en 1936, a los seis años, treslladóse con tola so familia al pueblu d'El Perelló, onde tenía destín el so padre, Hermenegildo Acero Abad, que yera Guardia Civil. La so madre, Pilar Álvarez Álvarez, tuvo 7 fíos, de los que sobrevivieron 5. Luz yera la mayor de toos y la única fía, yá que tolos sos hermanos yeren homes: Carlos, Manolo, Antonio y Gildo. Llegó a Tortosa a los 12 años. La familia Acero Álvarez metióse a vivir al barriu de Garrofer. En Tortosa estudió primaria nel colexu de la Mercè del barriu del Rastre. A los 14-15 años entró a estudiar na Academia Cots (casa Brunet). Per 3 años cursó taquigrafía, mecanografía y contabilidá y darréu sacóse'l títulu de texedora y metióse a trabayar na Fábrica de Sacos, onde se texía pa la Yutera del Ebro, fábrica de los filos pa los sacos, de Julian Mangrané Ejerique. Al cabu d'unos meses, pidiéron-y qu'entrara tamién como alministrativa por cuenta de los sos estudios y ye cuando entró en contactu con Lluís Mestre Rexach.

Lluís Mestre Rexach, xerente de Yutera, conoz a Luz Acero cuando tenía 18 años y establecen amistá. Él pide-y que vaya en ratos llibres a facer de secretaria na nueva R[adio Tortosa. A lo último, el volume de trabayu que representaba la nueva emisora, fai que Luz dexe la Yutera y la fábrica de sacos de Julián Mangrané y pase a dedicase dafechu a Ràdio Tortosa, en principiu d'alministrativa. A los pocos díes, una afonía de la llocutora principal Emèlia Miravalls Dolç, fixo que Lluís, desesperáu por salir a antena preguntára-y a Luz si podía facer el favor de salir de llocutora.

Recuérdasela especialmente pol so programa "Discos dedicados", qu'aportó a unu de los de máxima audiencia de la contorna. Tamién presentó los espacios informativos de la radio, xunto con Josep Àngel Òdena Fabregat (1934-2017).

El 26 de marzu de 2021, a los 90 años, el colexu de periodistes de L'Ebre fízo-y un reconocimientu a los 43 años de radio ininterrumpíos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Dana Ghia

**Dana Ghia** (nome de nacencia: **Felicita Ghia**, ) foi una actriz, cantante y modelu italiana. Na so carrera, Ghia foi acreitada de xemes en cuando como **Ghia Arlen**.

## Biografía
Nacida col nome de Felicita Ghia en Milán, Ghia empezó la so carrera como modelu de pasarela. Debutó como cantante en 1953, mientres un espectáculu estudiantil, depués, en 1956, destacó por primer vegada gracies a la participación nel concursu de la RAI pa los recién llegaos *Primo applauso*. Darréu, Ghia empezó a apaecer como vocalista en dellos programes de variedaes de la RAI y a grabar dellos senciellos. Ente 1963 y 1977 apaeció en delles películes y series de televisión, principalmente en papeles de personaxes secundarios.

Dana Ghia morrió en xineru de 2024, a la edá de 91 años.

## Referencies

## Enllaces esternos
Claire Fagin

**Claire Mintzer Fagin**  foi una enfermera, educadora, académica y consultora d'Estaos Xuníos. Tenía una llicenciatura en ciencies del Wagner College, una maestría n'enfermería de la Universidá de Columbia y un doctoráu de la Universidá de Nueva York, toos na ciudá de Nueva York. Les principales contribuciones de Fagin a la enfermería psiquiátrica, la educación d'enfermería y l'atención xeriátrica siempre tuvieron sorrayaes por una fuerte creyencia nel poder del consumidor activista. Como resultáu del so trabayu pa camudar les polítiques de visites a los hospitales, Fagin ye considerada una de los fundadores de l'atención centrada na familia y foi la primer muyer n'ocupar el cargu de presidenta d'una universidá de la Ivy League.

## Referencies

## Enllaces esternos
Lucas Hedges

**Lucas Hedges**  ye un actor d'Estaos Xuníos. Ye fíu del cineasta Peter Hedges, y estudió teatru na Universidá de Carolina del Norte. Hedges empezó la so carrera como actor con un papel secundariu na comedia dramática de Wes Anderson *[[Moonrise Kingdom]]* (2012). El so primer ésitu foi en 2016 interpretando a un adolescente sarcásticu nel drama de Kenneth Lonergan *[[Manchester by the Sea]]*, que-y valió una nominación al Premiu de l'Academia al Meyor Actor de Repartu. Hedges protagonizó como un mozu agresivu nuna producción de Broadway de Yen y tuvo papeles secundarios na película *[[Lady Bird]]* y nel drama *[[Three Billboards Outside Ebbing, Missouri]]* en 2017.

En 2018, Hedges interpretó'l papel principal d'un adolescente forzáu a un programa de terapia de conversión gay en *[[Boy Erased]]*, que-y valió una nominación al Globu d'Oru al Meyor Actor nun Drama. El so debú en Broadway foi nel drama de Lonergan *[[The Waverly Gallery]]* nel mesmu añu. En 2023, protagonizó como Ennis Del Mar nuna producción teatral del West End de *[[Brokeback Mountain]]*.

## Filmografía

### Cine
* 2007: *[[Dan in Real Life]]* ... Compañeru de baille de Lilly
* 2012: *[[Moonrise Kingdom]]* ... Redford
* 2012: *[[Arthur Newman (película)|Arthur Newman]]* ... Kevin Avery
* 2013: *[[Labor Day (película)|Labor Day]]* ... Richard
* 2013: *[[The Zero Theorem]]* ... Bob
* 2014: *[[The Grand Budapest Hotel]]* ... Operador de bomba
* 2014: *[[Kill the Messenger]]* ... Ian Webb
* 2015: *[[Anesthesia (2015 film)|Anesthesia]]* ... Greg
* 2016: *[[Manchester by the Sea]]* ... Patrick Chandler
* 2017: *[[Lady Bird (película)|Lady Bird]]* ... Danny O'Neill
* 2017: *[[Three Billboards Outside Ebbing, Missouri]]* ... Robbie Hayes
* 2018: *[[Boy Erased]]* ... Jared Eamons
* 2018: *[[Ben Is Back]]* ... Ben Burns
* 2018: *[[Mid90s]]* ... Ian
* 2019: *[[Honey Boy (película)|Honey Boy]]* ... Otis Lort
* 2019: *[[Waves (película)|Waves]]* ... Luke
* 2020: *[[French Exit (2020 film)|French Exit]]* ... Malcolm Price
* 2020: *[[Let Them All Talk]]* ... Tyler Hughes
* 2024: *[[Shirley (2024 film)|Shirley]]* ... Robert Gottlieb

### Televisión
* 2012: *[[The Corrections]]* ... Chip Lambert de mozu
* 2015: *[[The Slap]]* ... Ritchie Joanou (de solteru Collins)
* 2020: *[[Home Movie: The Princess Bride]]* ... Westley
* 2021: *[[The Premise]]* ... Jesse Wheeler

## Referencies

## Enllaces esternos
Enagua

Una **enagua** ye una prenda de ropa interior femenina. Úsase davezu en plural: enagües.

Trátase d'una prenda interior femenina con forma de falda bien simple, que tien como función protexer del fríu, dar volume a la falda o vistíu que se lleva percima o evitar tresparencies (si se lleva con ropa esterior delgada).

## Ver tamién
* Falda
* Forru
* Vistíu

## Referencies

## Enllaces esternos
Cacaopera

**Cacaopera** pue referise a:

* Cacaopera, un conceyu nel departamentu de Morazán (El Salvador).
* Pueblu cacaopera (tamién llamaos **matagalpa** o **ulúa**), un grupu indíxena qu'habita no que güei ye El Salvador y Nicaragua.
* Idioma cacaopera, llingua falada pol pueblu anterior.
Pueblu cacaopera

Los **cacaopera** (autónimo **Kakawira**) son una etnia d'El Salvador y Nicaragua que d'antiguo falaba una llingua propia.

## Historia
Mientres el periodu Clásicu de la dómina precolombina los cacaoperas emigraron al actual El Salvador ente los sieglos V y VII, y asitiáronse al norte de los actuales departamentos de San Miguel, Morazán, La Unión y nel conceyu de Jucuarán nel departamentu d'Usulután.

Ente los sitios arqueolóxicos de la dómina precolombina acomuñaos a la etnia cacaopera tán: la cueva Unamá, Xualaka, Yarrawalaje y Siriwal. Al sitiu arqueolóxicu de Xualaka considerar que foi'l sitiu dominante y principal; ente que Yarrawalaje, Siriwal y la cueva Unamá yeren centros ceremoniales. 

Dempués de la conquista española empezó la estinción del idioma cacaopera, el problema empeoró dempués de la independencia, hasta qu'en 1974 morrió'l postreru falante del idioma cacaopera nel departamentu de Morazán.

Anguaño la etnia cacaopera, anque'l so idioma ta estinguíu, entá caltienen les sos tradiciones y costumes, una d'elles ye la Danza de los emplumaos. Son representaos pola organización llamada Winaka. Y cunten con un muséu dedicáu a la cultura Cacaopera o Kakawira allugáu nel conceyu de Cacaopera.

## Idioma
L'idioma cacaopera, perteneciente al grupu de llingües misumalpa ta anguaño estinguida, considerar bien emparentada col idioma matagalpa.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Les llingües indíxenes d'El Salvador
Ester Xargay Melero

**Ester Xargay Melero**  foi una poeta, videoartista y ximelgadora cultural catalana. Tamién foi activa escribiendo noveles, ensayos y traducciones. La esperimentación marcó siempres la so singular obra tanto poética como audiovisual, por aciu la cual encetó temes como el capitalismu avanzáu, el machismu, la destrucción del mediu ambiente y la represión del Estáu español.

## Referencies

## Enllaces esternos
Yogesh Vaidya

**Yogesh Vaidya** (; ) foi un cantante y músicu nepalés. Cantaba en nepalín y en newari. Los sos cantares más populares inclúin *Sapana Bhulayee Saara*, *Mero Aanshumaa Nahanse* and *Nepal Mero Timilai Upahar Bhayo*. *Jai Namo Siri Buddha Bhagwan*, *Jimi Yahmah Thaun Jithay Wai* son dalgunes de los sos cantares más populares en newari.

## Biografía
Vaidya nació en Nardevi (Katmandú) ente 1946 y 1947. Trabayó na función pública y xubilóse en 2005. Estudió alimentación y nutrición na Universidá de Gante de Bélxica.

Vaidya morrió'l 18 de xineru de 2024 a la edá de 77 años. Carecía diabetes y sometiérase a un tresplante de reñón.

## Referencies

## Enllaces esternos
Cecilia Ogwal

**Cecilia Barbara Atim Ogwal**  foi una política ugandesa, empresaria y consultora de xestión. Foi miembru del Parllamentu pol distritu electoral de Dokolo. Foi miembru de la llexislatura d'Uganda de forma ininterrumpida dende 1996 hasta la so muerte.

## Referencies

## Enllaces esternos
Piedad Córdoba

**Piedad Esneda Córdoba Ruiz**  foi una abogada y política colombiana. Piedad Córdoba foi una de les polítiques más influyentes de Colombia, y la so muerte foi un gran golpe pa la política del país. El so llabor na defensa de los derechos humanos y la paz en Colombia foi reconocida a nivel internacional, y la so muerte foi llamentada por munchos.

## Biografía
Córdoba entamó la so carrera política nel Partíu Lliberal, pero distancióse d'ellos poles sos idees progresistes y más cercanes a la izquierda. Foi senadora pol Pactu Históricu, el partíu col que Gustavo Petro llegó a la presidencia en 2022.

Finó'l 20 de xineru de 2024 en Medellín a los 69 años por cuenta d'un infartu. Córdoba foi una figura representativa de la izquierda lliberal y la apuesta pola paz en Colombia. En 2008, foi nomada al Premiu Príncipe d'Asturies de la Concordia pol so llabor na busca d'una salida negociada al conflictu armáu en Colombia.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ewa Podleś

**Ewa Maria Podleś**  foi una cantante d'ópera polaca. Foi conocida pola axilidá de la so voz y un rangu vocal que superaba les tres octaves. Ewa Podleś ye reconocida como una de les cantantes más influyentes de la so xeneración.

## Biografía
Nació en Varsovia en 1952 y estudió con Alina Bolechowska en dicha ciudá, faciendo'l so debú profesional como Rosina en *Il barbiere di Siviglia* en 1975. Destacó en papeles dramáticos de Rossini como Tancredi, Arsace en Semiramide y el papel principal en Ciro in Babilonia, y como Orlando, Rinaldo, Bertarido (Rodelinda) y Polinesso (Ariodante) de Handel. El so repertoriu tamién incluyó a la Condesa en Pique Dame de Tchiakovsky, La Cieca en La gioconda de Ponchielli, Klytämnestra en Elektra de Strauss y La Zia Principessa & Zita en Il trittico de Puccini.

Más tarde na so carrera, la so presencia escénica imponente y el so don pal momentu cómicu tuvieron un gran impactu en papeles de personaxes como Madame de la Haltière en *Cendrillon* de Massenet y la marquesa de Berkenfeld en *La fille du régiment* de Donizetti (el so postrer papel escénicu).

Finó'l 19 de xineru de 2024 en Varsovia a los 71 años.

## Referencies

## Enllaces esternos
Saltu de Sallent

El **Saltu de Sallent** ye'l saltu d'agua con mayor caída vertical de Cataluña, con una caída llibre d'unos 115m (R1-5m+R2-30m+R3-30m+ R4-50m), que n'época de lluvies causa una gran impresión, ya no pola so altura, sinón pol gran caudal d'agua que cae na poza creada na so base pola erosión de l'agua sobre la piedra per miles d'años.

La corriente de Rupit ye un afluente del ríu Ter pel llau izquierdu, que naz d'un conxuntu de fontes y torres orixinaries de les zones altes de la sierra de Collsacabra.

## Referencies

## Enllaces esternos
Maite Idirin

**Maite Idirin Solatxi**  foi una cantante vasca. Acompañada de la so guitarra, empezó a cantar de pueblu en pueblu en 1968. El so primer discu *Atahualpa Yupanqui euskeraz* publicóse en 1968, con motivu de la Feria de Durango. Cantó y grabó música folk vasca y realizó un programa de radio sobre música clásica n'Euskadi Irratia. Vivía n'Anglet, Francia.

## Referencies

## Enllaces esternos
L'Argañosa

**L'Argañosa** ye un barriu de la ciudá d'Uviéu. Pertenez al distritu urbanu 5. En 2008 tenía una población de 15.598  habitantes.

## Ver tamién
* Distritos d'Uviéu

## Referencies

## Enllaces esternos
Islles Straggle

Les **islles Straggle** o **islles Llanquihue** son un grupu de pequeñes islles na Península Antártica. 

Fueron denominaes Llanquihue pola provincia chilena del mesmu nome, mientres la Primer Espedición Antártica Chilena de 1947. Estes islles formen un gordón d'islles d'unos 13 km de llongura que s'estiende en sentíu N-S y a unos 4 km al occidente de la islla Larrouy, nel canal Grandidier, na costa oeste de la península Antártica.

## Reclamaciones territoriales
Arxentina inclúi a les islles nel Departamentu L'Antártida Arxentina dientro de la provincia de Tierra del Fueu, Antártida ya Islles del Atlánticu Sur; pa Chile formen parte de la comuña Antártica de la provincia Antártica Chilena dientro de la Rexón de Magallanes; y pa el Reinu Xuníu integren el Territoriu Antárticu Británicu. Les trés reclamaciones tán suxetes a les disposiciones del Tratáu Antárticu.

Nome de los países reclamantes:
* Arxentina : *islles Straggle*
* Chile : *islles Llanquihue*
* Reinu Xuníu: *Islles Straggle*

## Referencies

## Enllaces esternos

* Scientific Committee on Antarctic Research (SCAR)
Taron Egerton

**Taron David Egerton**  ye un actor británicu. Dempués de graduase na Royal Academy of Dramatic Art, actuó en obres teatrales. Egerton ganó reconocencia pol so papel protagonista como Gary "Eggsy" Unwin, un espía, nes películes de comedia d'acción **' (2014) y **' (2017).

## Referencies

## Enllaces esternos
Emilio López Arango

**Emilio López Arango**  foi un anarquista y periodista arxentín d'orixe asturianu.

Foi un influyente organizador del movimientu obreru polo xeneral, y de la Federación Obrera Rexonal Arxentina (FORA) en particular. Foi unos de los más importantes teóricos y militantes del movimientu obreru anarquista d'Arxentina, una de les fontes de les que se nutre l'anarcosindicalismu.

## Biografía
Nació en Cuideiru'l 25 de mayu de 1894 nuna familia humilde de pescadores. En 1907 coló a Cuba a trabayar nun comerciu d'un familiar en La Quinta (Santa Clara). Al poco, volvió a Asturies y darréu viaxó a Arxentina, onde entamó a trabayar como panaderu en Buenos Aires.

Ellí integróse rápidamente nos movimientos obreros del so gremiu. En 1915 empezó a escribir en periódicos, especialmente en *La Protesta*, del que foi director hasta la so muerte. En xineru de 1916 fundó'l periódicu *El Obrero Panadero*, onde publicaba artículos sol nomatu de "Xáxara". Tamién collaboró con otres publicaciones como *Tribuna Proletaria*, la revista *La Campana*, *El Repartidor de Pan* o *Prometeo y Nuevos Caminos*.

El 25 d'ochobre de 1929, Arango sufrió un atentáu que lu mató. Taba en casa cocinando la cena cuando daquién picó. Al abrir, recibió tres balazos nel pechu, morriendo poco depués. Nunca quedó clara l'autoría del atentáu, anque delles fontes particulares afirmen tar convencíes de que foi'l tamién anarquista Severino Di Giovanni quien disparó.

## Referencies

## Enllaces esternos
Santa Clara

**Santa Clara** pue referise a:

## Persones
* Santa Clara d'Asís (1194-1253)

## Divisiones alministratives
; Cuba
* Santa Clara (Cuba), provincia de Villa Clara.

; España
* Santa Clara de Avedillo, provincia de Zamora.

; Estaos Xuníos
* Condáu de Santa Clara
* Santa Clara (California)
* Santa Clara (Nuevu Méxicu)
* Santa Clara (Nueva York)

; Perú
* Santa Clara (Perú)

## Xeografía
* Islla Santa Clara (Brasil)
* Islla Santa Clara (Chile)
* Islla Santa Clara (Ecuador)
* Islla de Santa Clara (España)
Fagatogo

**Fagatogo** ye una llocalidá asitiada na islla de Tutuila, na Badea de Pagu Pagu (Samoa Americana). 
La so población, según el censu de 2000 ye de 2.096 habitantes. Suel atribuyise equivocadamente a esta población como la capital de la Samoa Americana, por cuenta de que da fechu ye la sede del gobiernu llocal.

## Ver tamién
* Pagu Pagu
* Samoa Americana

## Referencies

## Enllaces esternos

* samoaworld.com Información sobro Fagatogo (n'inglés)
Marlena Shaw

**Marlena Shaw** (nome de nacencia: **Marlina Burgess**; ) foi una cantante de jazz, blues y soul d'Estaos Xuníos. Empezó la so carrera musical nos años 1960 y siguió actuando hasta'l so fallecimientu'l 19 de xineru de 2024, a los 81 años d'edá. La so música foi usada davezu como *samples* en cantares de hip hop y utilizada n'anuncios televisivos. Una de les sos canciones más populares ye "California Soul", que foi espublizada en 1969.

## Biografía
Marlena Shaw nació en New Rochelle (Nueva York). Averose a la música gracies al so tíu Jimmy Burgess, un trompetista de jazz. En 1952, Burgess llevóla al escenariu del Apollo Theater en Harlem pa cantar cola so banda, pese a que la ma de Shaw nun quería que Marlena saliera de xira col so tíu a tan temprana edá. Shaw matriculóse nel Colexu Estatal de Maestros de Nueva York en Potsdam (agora conocíu como la Universidá Estatal de Nueva York en Potsdam) pa estudiar música, pero más tarde abandonó'l programa.

La carrera de Shaw despegó en 1966 cuando consiguió un trabayu cola cadena Playboy Club en Chicago. Foi a través d'esti trabayu que conoció a representantes del sellu discográficu Chess Records, y pronto firmó con ellos. Llanzó los sos dos primeros álbumes na so filial Cadet Records. En 1972, movióse a Blue Note Records, un sellu discográficu orientáu al jazz.

## Discografía
* 1967: *Out of Different Bags*
* 1969: *The Spice of Life*
* 1972: *Marlena*
* 1973: *From the Depths of My Soul*
* 1974: *Marlena Shaw Live at Montreux*
* 1975: *Who Is This Bitch, Anyway?*
* 1976: *Just a Matter of Time*
* 1977: *Sweet Beginnings*
* 1978: *Acting Up*
* 1979: *Take a Bite*
* 1982: *Let Me in Your Life*
* 1987: *It Is Love (Recorded Live at Vine St.)*
* 1988: *Love Is in Flight*
* 1996: *Dangerous*
* 1997: *Elemental Soul*
* 2002: *Live in Tokyo*
* 2004: *Lookin' for Love*

## Referencies

## Enllaces esternos
Naves (Uviéu)

**Naves** ye una aldea de la parroquia del mesmu nome, nel conceyu asturianu d'Uviéu. Tien una población de .

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Naves

**Naves** pue referise a:

* El plural de la pallabra nave.
* Naves (parroquia de Llanes)
** Naves (Llanes), un llugar de la parroquia anterior.
* Naves (parroquia d'Uviéu)
** Naves (Uviéu), una aldea de la parroquia anterior.
* Naves (Quimarán), una casería del conceyu de Carreño.
* Navès, conceyu de Lleida.
* Naves, una comuña francesa del departamentu de Nord, na rexón d'Altos de Francia.
Llista de comedies de situación

Esta ye una **llista de comedies de situación** de televisión y radio.

## 0–9

## A

## B

## C

## D

## E

## F

## G

## H

## I

## J

## K

## L

## M

## N

## O

## P

## Q

## R

## S

## T

## U

## V

## W

## Y

## Z

## Referencies

## Enllaces esternos
Francisco Pol Méndez

**Francisco Pol Méndez** , conocíu como **Paco Pol**, foi un arquiteutu y sociólogu asturianu especialista en recuperación de cascos históricos.

## Biografía
Nació n'Uviéu en 1948. Estudió na Escuela Técnica Cimera d'Arquitectura de Madrid onde tamién dio clas. Especializóse en centros urbanos antiguos y en patrimoniu históricu.​ Dende 1975 realizó planes especiales de protección ya intervenciones nos cascos históricos d'un bon númberu de ciudaes asturianes y españoles: n'Uviéu construyó'l Palaciu de Xusticia, en Madrid, remozicó la Plaza Mayor; en Cáceres la so ciudadela; en Cuenca la ciudá alta, onde tamién dirixó dellos cursos de patrimoniu históricu entamaos pola Universidá Internacional Menéndez Pelayo; amás de trabayar nos cascos históricos de Santiago de Compostela, Barcelona, Valladolid, Córdoba, Segovia, Ciutadella de Menorca, Ponferrada, Huelva y Huesca. 

En Xixón realizó diverses intervenciones: Cimavilla (1985) y la so muralla romana (2009),​ L'Atalaya, la Torre del Reló, el puertu deportivu y la reforma de la Plaza Mayor. Amás, Pol Méndez encargó a Eduardo Chillida, la realización de la obra que se convirtió nel símbolu de la ciudá asturiana: l'Elogio del Horizonte (1990). ​Tamién realizó'l Plan Especial del Cascu Históricu de Llanes (1987) xuntu col arquiteutu Alfonso Toribio Gutiérrez.

Finó en Madrid, onde moraba y tenía'l so estudiu dende diba décades, el 16 d'avientu de 2023.

## Premios
Ente otros, recibió los premios siguientes:
* Premiu Nacional d'Urbanismu d'España
* Premiu ANCSA (Asociación de Centros Históricos d'Italia)
* Premiu Comité Mediu Ambiente OCDE

## Referencies

## Enllaces esternos
Llagu Murray

**Llagu Murray** ye'l llagu más grande de Papúa Nueva Guinea. Atópase nel Distritu Middle Fly, na provincia occidental, cubre una estensión cercana a los 647 km².

Tien una mariña bien complexa de más de 2000 km de llargu. El llagu foi una fonte d'alimentu para munches de les poblaciones locales. Prindáronse pexes sierra d'agua duce nes sos agües poco fondes p'alimentar a cocodrilos nuna operación agrícola.

## Ver tamién
* Xeografía de Papúa Nueva Guinea
* Xeografía d'Oceanía

## Referencies

## Enllaces esternos

* Mapa de llocalización del Llagu
Kongsfjorden

**Kongsfjorden** (Kongs Fjord o Kings Bay) ye una entrada na mariña oeste de Spitsbergen, una islla que forma parte del Archipélagu de Svalbard nel Océanu Árticu. La entrada tien 26 km de llargor y varia n'anchu de 6 a 14 km. Dos glaciares, Kronebreen y Kongsvegen, encabezen'l fiordu.

La ciudá minera de carbón de Ny-Ålesund atópase na mariña sur y ye unu de los pocos asentamientos permanentes en Spitsbergen. Tamién ye un llugar popular pa los cruceros, anque los científicos locales que monitoreen los niveles como parte de la so investigación sobre'l cambéu climáticu 

Kongsfjorden foi orixinalmente nomáu Deer Sound por Jonas Poole (1610), y foi conocíu como tal polos balleneros ingleses hasta siquier 1658. Giles y Rep (c. 1710) fueron los primeros en nomalo *Koninks Bay*. William Scoresby (1820) repite esti error nomándolu *Kings Bay*, mientres tresllada Deer Sound a una badea nel nordeste del fiordu. Los cartógrafos modernos simplemente repitieron esti error.

## Bibliografía
* Conway, W. M. 1906. No Man's Land: A History of Spitsbergen dende'l so descubrimientu en 1596 hasta'l principiu de la esploración científica del país. Cambridge: Na prensa de la Universidá.
* Encyclopædia Britannica. "Kongs Fjord" Consultáu'l 24 de Marzu de 2006.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Nomes del Institutu Polar Noruegu nes árees polares noruegues - Árees polares noruegues. 
* Mount Holyoke College (2004)."Kongsfjorden (Year 2005) ".
Journey to the Center of the Earth

***Journey to the Center of the Earth*** pue referise a delles obres cinematográfiques basaes na novela de cienca ficción de Jules Verne .

* ''Journey to the Center of the Earth'' (serie de televisión)
* ''Journey to the Center of the Earth'' (película de 1959)
* ''Journey to the Center of the Earth'' (película de 1993)
* ''Journey to the Center of the Earth'' (película de 2001)
* ''Journey to the Center of the Earth'' (película de 2008)
Melanie Safka

**Melanie Anne Safka-Schekeryk** , conocida profesionalmente como **Melanie** o **Melanie Safka**, foi una cantante d'Estaos Xuníos.

Ye llargamente conocida pol ésitu mundial de 1971-72 "Brand New Key"; la so versión de 1970 de "Ruby Tuesday", que foi orixinalmente escrita y grabada polos Rolling Stones; la so composición "What Have They Done to My Song Ma"; y el so ésitu internacional de 1970 "Lay Down (Candles in the Rain)", inspiráu na so esperiencia d'actuar nel festival de música de Woodstock de 1969.

Munchos cantares tienen una temática de protesta contra les guerres ya inxusticies y la maldá que sufren los débiles y pequeños del mundu.

## Obres destacaes
* *Born to Be* (1969)
* *The Good Book* (1971)
* *Gather Me* (1971) col éxitu «Brand New Key»
* *Photograph* (1976)

## Referencies

## Enllaces esternos
Emilia Geroulanou

**Emilia Geroulanou** (; tamién treslliteráu como **Aimilia Geroulanou**; ) foi una arqueóloga griega, erudita bizantina y presidenta del Comité Alministrativu del Muséu Benaki.

## Referencies

## Enllaces esternos
Monte Oave

**Monte Oave** () ye un monte y el puntu más altu de les Islles Marqueses de la Polinesia Francesa. Oave ye un monte volcánicu, allugáu na islla Ua Pou a 1.230 metros sobre'l nivel del mar.

## Topografía
El cume ye un pilastru de basaltu. Con un aislamientu topográficu de 846 kilómetros, ye'l 55ᵘ picu más aislláu del mundu.

## Cultura
El monte apaeció en sellos postales franceses en 1979 y 1985.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Mapcarta Mont Oave, islla Ua Pou, islles Marqueses, situación.
Edificiu Chile

L**'Edificiu Chile** (tamién conocíu como **Casa Chile** o **Casa de Chile**) ye un edificiu de la ciudá d'Uviéu inauguráu en 1932.

## Diseñu
Diseñáu pol arquitectu asturianu Enrique Rodríguez Bustelo por Manuel Cuesta, un mozu nacíu en La Ribera qu'emigrara a Chile a facer les amériques. El so estilu tien influyencies del art decó y del racionalismu, con alusiones al arte precolombín.

## Allugamientu
L'edificiu allúgase na esquina de les cais Argüelles y Mendizábal.

## Referencies

## Enllaces esternos
Mesosmittia dolichoptera

***Mesosmittia dolichoptera*** ye una especie de dípteru que foi descrita por Wang y Zheng en 1990. *Mesosmittia dolichoptera* ta incluyida nel xéneru Mesosmittia y na familia Chironomidae. Nun hai subespecies descrites nel Catalogue of Life.

## Referencies




## Enllaces esternos
Llista de tribunales supremos

Llista de **tribunales supremos**:

; América
* Tribunal Supremu d'Arxentina
* Tribunal Supremu d'Estaos Xuníos

; Europa
* Tribunal Européu de Xusticia
* Tribunal Supremu d'Andorra
* Tribunal Supremu de Bélxica
* Tribunal Supremu d'España
* Tribunal Supremu de Francia
* Tribunal Supremu de Mónacu

; Oceanía
* Tribunal Supremu d'Australia
* Tribunal Supremu de Nueva Zelanda

## Referencies
Kemptville

**Kemptville** pue referise a delles llocalidaes en Canadá:

* Kemptville (Ontario)
* Kemptville (Nova Scotia)
* East Kemptville (Nova Scotia)
* Regueru Kemptville
Manuel Pedregal Luege

**Manuel Pedregal y Luege**  foi un xuez y maxistráu asturianu. En Grau, la so llocalidá natal, diéron-y el so nome al "parque Manuel Pedregal".

## Trayectoria
Foi presidente de sala de l'audiencia provincial de Valladolid. El 10 de xunetu de 1931 nomáronlu maxistráu de l'audiencia provincial de Madrid por xubilación de Julio de Torres Gisbert.​ Darréu foi nomáu maxistráu del Tribunal Supremu d'España. Tres l'atentáu al diputáu socialista Luis Jiménez de Asúa, el 12 de marzu de 1936, tuvo al mandu de la instrucción xudicial. Amás, con anterioridá, sentenciara a un mozu falanxista a una llarga condena pol asesinatu d'un vendedor de periódicos d'ideoloxía socialista. 

Pedregal morrió víctima d'un atentáu terrorista'l 13 d'abril de 1936, cuando se movía pol paséu de Luchana, esquina a la cai Covarrubias, de Madrid. ​L'atentáu achacóse a pistoleros de Falanxe Española de les XONS.

## Referencies

## Enllaces esternos
Milagro

**Milagro** ye un conceyu y una llocalidá de Navarra.

## Demografía
Tien una población de .

## Referencies

## Enllaces esternos
Jean Carnahan

**Jean Anne Carnahan**  foi una política y escritora d'Estaos Xuníos. Aportó a senadora d'esi país, siendo la primer muyer en representar a Missouri nel Senáu d'Estaos Xuníos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Andres Iturzaeta Egia

**Andres Iturzaeta Egia**  foi un escritor y sacerdote vascu, ex-párrocu d'Otxandio.

## Obres
* *Urtearen domeca guztiñetarako berbaldiac* (1894, *Eusebio Lopez*)
* *Aita Gaspar Asteren icasbide cristinaucorraren Azalduera laburrac* (1899, *Roberto Soloaga*)
* *Esaldiac Santuen eta escutapeen miragarriscoen ganian eta gastechoac lehenengo confesinoera prestetaco arguibideac* (1900)

## Referencies

## Enllaces esternos
Florentino de Carvalho

**Primitivo Raimundo Suárez Alves** (dacuando citáu en portugués como **Primitivo Raymundo Soares**; ), conocíu col nomatu de **Florentino de Carvalho**, foi un anarcosindicalista asturianu que vivió gran parte de la so vida en Brasil.

## Biografía
Los sos padres llamábense José Suárez y Francisca Alves. Cuando tenía seis años emigró cola so familia a São Paulo (Brasil). El so padre yera un comerciante y maestru católicu que lu matriculó nel colexu relixosu del Sagráu Corazón de Xesús d'aquella ciudá cola perspectiva de qu'acabara ordenándose sacerdote. Ensin nenguna vocación, en 1898 fuxó del seminariu p'apuntase a la *Força Pública* (policía) de São Paulo, pero, dempués de lleer *A conquista do pão de Piotr Kropotkin*, abandonó en 1901 el cuerpu col grau de sarxentu. Darréu instalóse en Santos (entós llamada la «Barcelona brasilana»), onde trabayó como mozu de carga nel puertu. Dexó'l trabayu pa ponese de tipógrafu al empar qu'entamó a militar nel grupu llocal de l'Asociación Internacional de los Trabayadores (AIT). La so militancia fizo que tuviera que fuxir a Arxentina.

## Referencies

## Enllaces esternos
Historiografía

La **historiografía** ye la disciplina qu'estudia los fechos históricos teniendo en cuenta les fontes documentales y los sos oríxenes.

Tamién se considera *historiografía* al conxuntu d'obres y autores que, a lo llargo del tiempu, narraron o interpretaron la historia d'un territoriu, cultura o periodu determináu, polo que pue referise tanto a la ciencia como al productu escritural que d'ella deriva.

## Ver tamién
* Llista d'historiadores

## Referencies

## Enllaces esternos
Francisco Hernández-Rubio

**Francisco Hernández-Rubio Gómez**  foi un arquiteutu español que desenvolvió la so carrera mientres los sieglos XIX y XX. Realizó bona parte de los sos trabayos n'Andalucía, especialmente na llocalidá de Xerez de la Frontera.

## Biografía
Nacíu en Xerez de la Frontera en 1857, cursó estudios na Escuela Cimera d'Arquitectura de Madrid. Tuvo una formación bien ecléctica y nos sos entamos tuvo bien amestáu al arquiteutu Ricardo Velázquez Bosco, col que collaboraría na restauración del Monesteriu de La Rábida.

Desenvolvió bona parte del so llabor profesional en Xerez de la Frontera, onde foi autor de delles viviendes y edificios. Na ciudá de Huelva foi autor de trabayos como la Casa Muñoz (1909) o la Casa Antonio Guijarro (1910).​ Na provincia de Santander foi autor del proyectu de la casa del Duque de Almodóvar del Río, que la so construcción desenvolvióse ente 1899 y 1902.

## Referencies

## Bibliografía
* 
* 

## Enllaces esternos
Guillermo Estrada Acebal

**Guillermo Estrada Acebal**  foi un xurista ya historiador asturianu.

## Biografía
Yera fíu del dirixente carlista Guillermo Estrada Villaverde, diputáu a Cortes y director del diariu uvieín *La Unión*, y de Marcelina Acebal y López-Cuervo, que foi dama d'honor de Margarita de Borbón Parma. Per vía materna yera nietu del escritor Juan María Acebal, tamién militante carlista.

Foi caderalgu de Derechu, secretariu xeneral de la Universidá d'Uviéu y miembru de númberu del Real Institutu d'Estudios Asturianos. Exerció mientres más de cuarenta años como profesor y catedráticu de Derechu Políticu.

Desempeñó un gran llabor cuando la guerra civil obligó a treslladar la Universidá a Navia. Axuntáu al carlismu, como'l so padre, collaboró en numberosos periódicos españoles y en 1939 publicó *Notas para la Historia de las Ideas tradicionalistas en Asturias*, tomaes d'una conferencia que pronunció nel cursu universitariu celebráu nel Institutu de Ḷḷuarca nel mes d'agostu de 1937.

Casó con Zoa Gómez López.

## Obres
**[http://www.filosofia.org/aut/001/1939est.htm Notas para la Historia de las Ideas tradicionalistas en Asturias]* (1939)

## Referencies

## Enllaces esternos
Sant Climent d'Amer

**Sant Climent d'Amer** ye una vecindá del conceyu d'Amer, na contorna de la Selva, provincia de Girona, en Cataluña .

## Referencies

## Enllaces esternos
Diamond Head

**Diamond Head** o **Diamondhead** pue referise a:

; Llugares
* Diamond Head (Ḥawai), un monte volcánicu.
* Diamondhead (Mississippi), una llocalidá d'Estaos Xuníos.

; Cine y televisión
* ''Diamon Head'' (película), 1963.
* *[[The Diamond Head Game]]*, un xuegu televisivu de 1975.
C.D. San Luis

El **Club Deportivo San Luis** ye un club de fútbol asturianu, del conceyu de Llangréu. Foi fundáu en 1948 en La Nueva como equipu de los trabayadores de les mines del Valle del Samuño. Anguaño ta sumíu, habiendo apostando los sos partíos como llocal nel Campu de La Llosona. El mayor llogru consiguíu pol equipu foi un sestu puestu en Rexonal Preferente (actual 1ª RFFPA) na temporada 1972-1973.

## Símbolos

L'escudu del C.D. San Luis tuvo distintes variantes a lo llargo de los años, pero la principal foi un rombu con rayes verdes y blanques nel so interior. Na so parte cimera apaez escritu: "C.D. San Luis - La Nueva".

Tamién apaecen dibuxaos nel escudu un candil de mina y un balón.

## Uniforme

* **Uniforme titular**: camiseta verde y blanca de rayes verticales, pantalón tamién blancu y medies con rayes horizontales verdes y blanques.
* **Uniforme alternativu** : camiseta colorada con detalles azules, pantalón azúl y medies azules.

## Bibliografía
* 

## Enllaces esternos
Febreru (dixebra)

**Febreru** pue referise a:

* Febreru, segundu mes del añu.
* Febreru (Villoria), una casería del conceyu asturianu de Llaviana.
Los Tornos

**Los Tornos** pue referise a:

* Los Tornos (Nembra), una casería del conceyu d'Ayer.
* Los Tornos (Villoria), una aldea del conceyu de Llaviana.
* Los Tornos (Xinestaza), una casería del conceyu de Tinéu.
* Puertu de Los Tornos, puertu de monte ente les provincies de Cantabria y Burgos.
Los Fornos (Villoria)

**Los Fornos** ye una aldea de la parroquia de Villoria, nel conceyu asturianu de Llaviana. Tien una población de .

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Panarea

**Panarea** ye la más pequeña de les siete islles Eolies habitaes, una cadena d'islles volcániques nel norte de Sicilia, una islla del sur d'Italia. Ye parte de la comuna de Lipari. Hai anguaño alredor de 280 residentes viviendo na islla mientres tol añu; sicasí, la población aumenta drásticamente nel branu cola afluencia de turistes especialmente mientres los meses de xunetu y agostu. Nos últimos años, la islla conocióse internacionalmente pola visita de munches celebridaes.

## Xeografía

La islla ye un volcán activu con una superficie total de namái 3,4 km². El puntu más altu de la islla, Punta del Corvo, ta a 421 m sobro'l nivel del mar. Hai fontes termales cerca del pueblu de Punta di Peppe y Maria. El bucéu ye una escursión popular nesta pequeña islla, ya inclusive puede nadar hasta un naufraxu ente les roques de Lisca Bianca y Bottaro.

La islla ta arrodiada por dellos castros y roques accesibles namái por barcu que faen Panarea única y fácilmente distinguible ente les otres islles Eolies. 

Estos castros y skerries (roques en Gaelico) son: Basiluzzo y Spinazzola, Pietra Nave, Dattilo, Lisca Bianca y Bottaro, Lisca Nera, Le Formiche.

## Historia
Na antigüedá, la islla llamábase "Euonymos"; el castru cercanu de Basiluzzo, alministráu dende Panarea, llamóse "Hycesia". Hai evidencies arqueolóxiques na islla que daten de los habitantes griegos (~ 1200 e.C.; más tarde la islla foi poblada polos Romanos. Hai persones viviendo na islla hasta que los Pirates y otros invasores mediterráneos fixeron la vida insoportable dempués de la cayida del Imperiu romanu occidental.

Nos tiempos modernos, Panarea convirtióse nun llugar de vacaciones de moda. Considérenla como "l'epicentru de la escena de branu más moderna del Mediterraneu".

Panarea y tola cadena Aeoliana fueron declaraes Patrimoniu de la Humanidá de la UNESCO en 2000. En gran parte por cuenta de esto, la construcción y el desenvolvimientu tán estrictamente regulaos y la comunidá caltién la so insularidá. La mayoría de les residencies almiten namái ocupación temporal, y les poques cases disponibles son altamente cares y difíciles d'algamar.

## Galería de imáxenes

Ficheru:Delfini_tra_panarea_e_stromboli_2.jpg|Delfines en Panarea con la islla Stromboli al fondo.
Ficheru:Panarea_-vista_dal_villaggio_preistorico_(2).jpg|Vista de yacimientu prehistóricu.
Ficheru:Panarea.jpg|Sablera.
Ficheru:Villaggio_preistorico_(8).jpg|Zona prehistórica.
Ficheru:Panarea-Villa_éolienne.jpg|Villa de Panarea.
Ficheru:Panarea-street2.jpg|Cai de Panarea.
Ficheru:Tipico_abitato_di_Panarea,_sullo_sfondo_l'isola_di_Basiluzzo_e_lo_Stromboli.jpg|Villa de Panarea con les Islles de Isola y Stromboli al fondu. 
Ficheru:Panarea01.jpg|Casa de Panarea.
Ficheru:Capo_Milazzese.jpg|Acantilaos.
Ficheru:Drauto.jpg|Drauto.
Ficheru:Panadabasi.jpg|Panadabasi.
Ficheru:Aerial_image_of_riserva_naturale_orientata_Isola_di_Panarea_e_scogli_viciniori_(view_from_the_northeast).jpg|Vista aérea.


## Referencies

## Enllaces esternos

* panarea.com  
* Islla volcánica de Panarea, Italia.
Los Fornos

**Los Fornos** pue referise a:

* Los Fornos (Ciañu), una aldea del conceyu de Llangréu.
* Los Fornos (El Freisnu), un llugar del conceyu de Grau.
* Los Fornos (San Andrés de Llinares), una casería del conceyu de Samartín del Rei Aurelio.
* Los Fornos (Villoria), una aldea del conceyu de Llaviana.
Braña Baxo

**Braña Baxo** ye una casería de la parroquia de Villoria, nel conceyu asturianu de Llaviana. Nun tien población censada polo menos de magar l'añu 2000.

## Referencies

## Enllaces esternos
Miguel Ángel González Suárez

**Miguel Ángel González Suárez** , conocíu como **Miguel Ángel**, foi un futbolista español. Foi unu de los porteros llexendarios del Real Madrid, equipu nel que xugó casi dos décades.

## Equipos

## Campeonatos y distinciones

### Campeonatos nacionales

### Campeonatos internacionales

### Distinciones individuales

## Referencies

## Enllaces esternos
John Bruton

**John Gerard Bruton** , conocíu como **John Bruton**, foi un políticu y diplomáticu irlandés.

## Referencies

## Enllaces esternos
Atuona

**Atuona** ye una comuña asociada na comuña francesa de Hiva-Oa que ta asitiada na subdivisión de les Islles Marqueses, de la coleutividá d'ultramar de la Polinesia Francesa.

## Xeografía
El picu Temetiu, que bordia los 1.213 m.s.n.m, ye'l puntu más altu de la islla.

## Historia
Hasta que foi reemplazada por Taiohae, Atuona foi la capital de les Islles Marqueses.

Atuona foi'l llar final del pintor francés Paul Gauguin, quién finó en 1903 y atópase soterráu nel Campusantu Calvary, que alcuéntrase na parte alta de la ciudá. El cantante belxicanu Jacques Brel tamién ta soterráu ellí. Nel añu 2003, completóse la construcción del Centru Cultural Paul Gauguin.

## Composición
La comuña acomuñada d'Atuona entiende una fracción de la islla de Hiva Oa, los trés motus más próximos a dicha fracción y los dos castros de Moho Tani y Terihi.

## Demografía
Fonte : Insee

## Referencies

## Enllaces esternos

*rutas por Atuona