Leptospermum scoparium

***Leptospermum scoparium*** (**manuka**, **árbol de la te** o **Leptospermum**) ye un arbustu o árbol pequeñu nativu de Nueva Zelanda y el sureste d'Australia. Alcuéntrase en toa Nueva Zelanda pero ye particularmente común nes mariñes seques del este de la Islla Norte y la Islla del Sur, y n'Australia crez en Tasmania, Victoria y Nueva Gales del Sur. 

## Nome común
Manuka (del maorí 'mānuka') ye'l nome usáu en Nueva Zelanda, y 'árbol de te' ('tea tree') ye un nome común n'Australia y tamién nuna estensión menor en Nueva Zelanda. El nome estendióse porque James Cook usó les fueyes pa faer bébora de 'te'. El nome común "Árbol de la te" ye tamién compartíu col rellacionáu árbol *[[Melaleuca]]* d'Australia suxiriendo que dambos fueron usaos pa faer te pol capitán Cook.

## Descripción
Ye un árbol prolíficu del tipu carba y ye con frecuencia una de les primeres especies en refaer la tierra clareada. Ye típicamente un arbustu que crez 2-5 m d'altu, pero puede crecer a un tamañu d'un árbol medianu de más o menos 15 m d'altor. Ye perennifoliu, con cañes trupes y fueyes de 7-20 mm de llargu y 2-6 mm d'anchu, con una curtia punta espinosa. Les flores son blanques, dacuando roses, 8-15 mm (raramente hasta 25 mm) de diámetru, con cinco pétalos. Esta especie ye con frecuencia confundida cola especie rellacionada Kanuka – la forma más fácil p'atopar la diferencia ente les dos especies nel campu ye sentir la so xamasca – Les fueyes del manuka son punchantes mientres les del kanuka son nidios. La madera ye resistente y dura, y yera con frecuencia usada en mangos pa ferramientes. El aserrín de manuka brinda un deliciosu sabor cuando s'usa pal afumáu de carnes y pexe. 

## Beneficios médicos y pa la salú
Los productos de manuka tienen un altu potencial antibacterial y tán llargamente disponibles en Nueva Zelanda. Propiedaes similares dexaron a los maorís usar partes de la planta como medicina natural. 

Los pericos kakariki (*Cyanoramphus*) usen les fueyes del manuka y el kanuka pa desfacer de los parásitos. Amás de inxerir el material, tamién lo mazquen, y entemecer col aceite de la glándula uropigial y aplicar nes sos plumes.

El miel del manuka, produzse cuando les abeyes recueyen el néctar de les sos flores, tien meyor sabor, ye más escura y tien propiedaes antibacteriales y antifungales más fuertes que la de trébole. La más fina calidá de miel manuka coles propiedaes antimicrobiales más potentes producir de setos asitiaos na naturaleza, árees ensin cultivu con abondosa crecedera de arbustos de manuka.

La Universidá de Waikato en Hamilton, Nueva Zelanda formó la Waikato Honey Research Unit pa estudiar la composición del miel y la so actividá antimicrobial. La Active Manuka Honey Association (AMHA) ye l'asociación industrial que promueve y estandariza la producción del miel de manuka pa usos médicos. Ellos crearon el Unique Manuka Factor (UMF)  estándar que clasifica'l miel basáu na so fuercia antibacterial. Como miel solo tien d'usar UMF na so etiqueta si tien UMF de 10 o más.

Comvita Limited (New Zealand) ta comercializando vendajes médicos Medihoney®, ApiNate Dressing & Woundcare 18+  usando un xel deriváu del miel de manuka, que recibió la apobación FDA nos Estaos Xuníos en xunetu 23 de 2007.http://www.comvita.com/mediareleases_1.html#2776 

## Taxonomía
*Leptospermum scoparium* describióse por J.R.Forst. & G.Forst. y espublizóse en *[[Characteres Generum Plantarum]]* 36. 1775.
;Etimoloxía:

***Leptospermum***: nome xenéricu que vien del griegu antiguu "leptos" y "sperma", que significa "grana fina".

***scoparium***: epítetu llatín que significa "como una escoba"
;Sinonimia: 
* *Melaleuca scoparia* (J.R.Forst. & G.Forst.) L.f. (1782).
* *Leptospermum floribundum* Salisb. (1796), nom. illeg.
* *Leptospermum multiflorum* Cav. (1797).
* *Melaleuca tenuifolia* J.C.Wendl. (1798).
* *Leptospermum linifolium* (Sol.) Dum.Cours. (1811), nom. illeg.
* *Leptospermum obliquum* Colla (1825).
* *Leptospermum humifusum* A.Cunn. ex Schauer (1841).
* *Leptospermum oxycedrus* Schauer (1841).
* *Leptospermum pungens* Otto & A.Dietr. (1841), nom. illeg.
* *Leptospermum nichollsii* Dorr.Sm. (1908).
* *Leptospermum bullatum* Fitzh. (1912).
* *Leptospermum floribundum* Salisb. 
* *Philadelphus floribundus* Usteri ex Roem. 
* *Philadelphus scoparius* Aiton 
* *Philadelphus scoparius var. linifolius* Aiton

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica 
* Carauterístiques de les mirtacees

## Referencies

## Bibliografía
# AFPD. 2008. African Flowering Plants Database - Base de Donnees des Plantes a Fleurs D'Afrique.
# Anonymous. 1986. List-Based Rec., Soil Conserv. Serv., U.S.D.A. Database of the U.S.D.A., Beltsville.

## Enllaces esternos

* Información adicional sobre'l miel de Manuka
*  Universidá de Dresden 21 de xineru de 2008
* Antibacterial ingredient found in honey TVNZ One News 24 de xineru de 2008
* Manuka Health Limited (New Zealand)  Press Release 22 xineru de 2008

* Dream fulfilled: Professor Peter Molan's research into the melecinal applications of Manuka honey Universidá de Waikato 2005-05-01
* Harnessing honey's healing power BBC News 8 de xunu de 2004
* Honey trialled on cancer patients BBC News 2006-07-07
* Honey to heal  Biotechnology Learning Hub  Nueva Zelanda
* Beneficios y Propiedaes de la Manuka
* Manuka honey for wounds (V0314)  video Biotechnology Learning Hub  N. Zelanda
*  Swedish Medical Center
* First honey based wound dressing available in NZ  
* Nurse Central, Australia Comvita Limited (New Zealand) Press Release 21 marzu de 2005