Pedrosa del Páramo

**Pedrosa del Páramo** ye una llocalidá y conceyu asitiáu na provincia de Burgos, Castiella la Vieya , na comunidá autónoma de Castiella y Llión (España) , contorna d'Odra-Pisuerga, partíu xudicial de Burgos, cabecera del conceyu del so nome.

## Datos xenerales
Ye un conceyu d'España, na provincia de Burgos, Comunidá Autónoma de Castiella y Llión. Tien un área de 11,33 km² con una población de 101 habitantes (INE 2013) y una densidá de 8,92 hab/km².

Xunto al pueblu pasa la carretera &nbsp;BU-627&nbsp; que, procedente de Villadiego, conduznos a Villanueva de Argaño, onde coneuta cola autovía . Ta próximu a Tobar, Villegas, Olmos de la Picaza y Manciles

Allugar nun pandorial planu, dedicáu na so casi totalidá al cultivu cerealístico, ensin apenes árboles.

## Demografía

## Historia
### Prehistoria
Describióse un enterramientu prehistóricu tipu túmulu nel so términu.

### Edá Media
Enrique Florez recueye que pudo ser fundáu, a partir d'una venta presistente, alredor de 1100 pol obispu de Sasamón Pedro Paramón. Pedro yera natural de Villaux, actual despobláu del términu de Pedrosa. Dizse que Pedro pudiera ser soterráu en Pedrosa, pos apaecieron unes llábanes con insinies episcopales. Na ermita de Villaux asitiar en 1963 una llábana nun nichu funerariu indicando qu'ellí reposen los restos del obispu, "natural de *Villahús*" y "fundador de Pedrosa del Páramo".

El llibru Magüetu de les Behetrías, describir como un llugar que s'incluyía dientro de la Merindad de Castrojeriz. Tenía numberosos señores deviseros.

Nel s. XVIII tenía la considerancia de llugar, que formaba parte, na so categoría de *pueblos solos*, del Partíu de Castrojeriz, unu de los catorce que formaben la Intendencia de Burgos. Mientres el periodu entendíu ente 1785 y 1833, nel Censu de Floridablanca de 1787, yera xurisdicción de realengu con alcalde pedáneo y apelación al Adelantado.

Nel s. XVI tenía 55 vecinos y *una pila* (una parroquia).

### Edá Moderna
Ente 1857 y 1930 tuvo amestáu al pueblu de Manciles, que primero se fundió y dempués, de nuevu, segregóse.

Madoz describir a mediaos del s. XIX como un *llugar con conceyu, na provincia, audiencia territorial, capitanía xeneral y diócesis de Burgos. Partíu Xudicial de Castrojeriz. Asitiáu nun pandorial onde reina principalmente'l vientu norte. Tien 63 cases. Escuela d'educación primaria allegada por 20 o 22 alumnos dotada con 20 fanegas de granu. Hai una fonte dientro de la población y dellos manantiales nel términu. Ilesia de San Pedro sirvida por un cura, un mediu racionero y un [[sacristán]]. Tien dos ermites: la de San Roque y la del Santu Cristu de Villaux; la primera sirve de campusantu. El términu confina al norte con [[Olmos de la Picaza|Olmos]] y [[Tobar]]; al este con [[Cañizar de Argaño|Cañizar de los Ayos]]; al sur con [[Sasamón]] y [[Villegas (España)|Villegas]]; al oeste con [[Villorejo]] y [[Manciles]]. Terrén húmedu y de regular calidá. El corréu recibir de Villadiego. Produz trigu mocho y álaga, yeros, cebada y llegumes, ganáu lanar y vacunu. Población: 38 vecinos con 148 habitantes. Contribución 4 579 [[Real español|reales]] con 23 [[maravedín|maravedinos]].*

En 1886 cuntaba con 452 habitantes; producía ceberes y llegumes; el so alcalde yera Eduardo de la Fuente, secretariu Juan López, xuez municipal Román Santa María y fiscal Santiago Delgado, párroco Emeterio Martín y Eugenio Martínez. Pedrosa del Páramo tenía dos profesores d'instrucción pública (Fernando Gutiérrez y Juan López Díez), un constructor de carros (Evaristo Calzada), un estanqueru (Gregorio Romero), molín de farines (Francisco Sánchez), xastre (Francisco Gutiérrez), dos texedores (Tomás Calzada y Juan González), venta de vinos (Pedro Martínez) y un zapateru (Alejo Delgado).

## Patrimoniu
;Ilesia de San Pedro Advíncula: Ilesia barroca, n'estilu ojival floríu, de principios del sieglu XVI, con planta de cruz llatina. Torre neoclásica. Bóvedes estrellaes. Rosetón. Alluga obres del escultor burgalés, que foi vecín de Villadiego, García de Arredondo, como'l retablu mayor dedicáu a san Pedro y termináu nel añu 1590, y otru llateral de Santa Águeda.
;Ermita de Villaux o Ermita del Cristu de Villaux: Allugar nun cayente llateral del pandorial mirando a l'aguada del ríu Brullés. En sillería caliar. Tien una pequeña espadaña. Anováu en dómina barroca, del so pasáu románicu solo resta la primitiva cabecera cuadrangular. Retablu con imaxe gótica de Cristu. Motivos vexetales nos capiteles del arcu trunfal. Canecillos de nacela y dalgunu de proa de barcu. Tuvo artesonado, según recordábase nel pueblu en 1945, sustituyíu por una armazón a dos vertientes. Poles sos carauterístiques pudo ser construyíu a mediaos del sieglu XIII.
;Fuente Lugar: En piedra, con cubierta abovedada, tien los caños per debaxo del nivel del suelu.
;Marcueros: Son casetes pa protexer al pastor de les inclemencies. Allugar nel pandorial.

## Despoblaos
;Villaux: A 1,5 km de Pedrosa, a unos 100 m d'onde ta la ermita de Villaux, nun altu. Fundada na Alta Edá Media. Apaez citáu en 1121-1124 nun documentu robláu por doña Apalla. Apaez citáu como asitiáu ente *Ulmus* (Olmos de la Picaza) y *Samanceles* (Manciles). En distintes cites históriques hai discutiniu pola so semeyanza fonética col cercanu pueblu de Villaute ya inclusive con Villusto. A mediaos del sieglu XIII na *Estimación de Préstamos del Obispáu de Burgos*, mandáu faer pol obispu Don Aparicio y el Cabildru nel Arcedianáu de Treviño y publicáu pol Padre Flórez, nómase ***Villa-hux*** ente Villamayor, Villorejo y Citores, poblaciones próximes al nuesu despobláu, figurando col pagu d'ocho maravedinos, que correspondíen a otros tantos vecinos aproximao. Escontra la metá del sieglu siguiente, en que se fixo'l Magüetu de les Merindades de Castiella, Villaux sumiera, pos nun se-y noma na Merindad de Castrojeriz a la que pertenecía'l so términu.

## Economía
;Agricultura intensiva.
;Industria de la construcción: *Garosa*, con planta d'estracción de grebos en Sandoval de la Reina y d'ellaboración de formigón en Pedrosa del Páramo.

## Ociu
;Fiestes patronales: Fiesta y romería de San Pedro Advíncula. Primer selmana d'agostu.
;Fiesta de Santa Águeda: 5 de febreru.
;Romería de San Isidro: Luciano Huidobro recueye, en 1945, la siguiente tradición: los vecinos alleguen añalmente a visitar *la ermita del Benditu Cristu, como la llamen*, y oyer misa ellí, onde se topa'l sepulcru de Pedro Paramón, '' según baxar a Sasamón na primer dominica del mes de xunu, p'asistir a la Misa Mayor, práutica inmemorial, que nun s'atayó más qu'un solu añu, nel cual careció'l so campu tal xarazada, que se perdió la collecha, polo cual volvieron a entamar la visita al añu siguiente.
;Coto de caza menor: Númberu BU-10013. Constituyíu'l 16/01/1991. Superficie de 1 091,09 ha.

## Persones relevantes
;Pedro Paramón: Posible fundador del pueblu (1100) y obispu de la sede transitoria de Sasamón. El 12 de mayu de 1883, según l'Archivu Diocesanu, revisóse'l so sepulcru na ermita de Villaux. La so memoria venerar nel pueblu.

## Bibliografía
* La Sede transitoria de Sasamón y el so obispu Pedro Paramón. Luciano Huidobro Serna. 1949.
* España Sagrada. Tomu XXVI. pg 456. Enrique Florez de Setién.
* L'Obispáu de Burgos y Castiella Primitiva dende'l sieglu V al XIII, Madrid, Institutu de Valencia de D. Juan, 1935. Tomu III. Luciano Serrano.

## Referencies

## Enllaces esternos

*