open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cântico da Liberdade

**Cântico da Liberdade** ye l'himnu nacional de Cabu Verde dende 1996; primero d'eso, compartía himnu con Guinea-Bissau, país col que caltuvo un proyeutu de xunión política hasta 1984. L'autor de la so música ye Adalberto Higino Tavares Silva, y la lletra foi escrita por Amílcar Spencer Lopes.

## Lletra en portugués

:*Canta, irmão*
:*Canta, meu irmão*
:*Que a liberdade é hino*
:*E o homem a certeza.*

:*Com dignidade, enterra a semente*
:*No pó da ilha nua;*
:*No despenhadeiro da vida*
:*A esperança é do tamanho do mar*
:*Que nos abraça,*
:*Sentinela de mares e ventos*
:*Perseverante*
:*Entre estrelas e o Atlântico*
:*Entoa o cântico da liberdade.*

:*Canta, irmão*
:*Canta, meu irmão*
:*Que a liberdade é hino*
:*E o homem a certeza.
*

## Referencies

## Enllaces esternos
Chant de Ralliement

**Chant de Ralliement** o **Cantar d'Unión** ye l'himnu nacional de Camerún. Entamó a emplegase en 1948, enantes de la independencia, y dióse-y calter oficial en 1957. La música foi compuesta por René Djam Afame, que tamién escribió la lletra xunto con Samuel Minkio Bamba y Moïse Nyatte Nko'o. La lletra camudose'n 1978.

## Lletra en [[Francés]]

:*O Cameroun berceau de nos ancètres,*
:*va debout et jaloux de ta liberté,*
:*comme un soleil ton drapeau fier doit etre,*
:*un symbole ardent de foi et d'unité.*
:&nbsp;
:*Que tous tes enfants du Nord et Sud,*
:*De l'Est a l'Ouest soit tout amour,*
:*Te sirvir que ce soit le seul but,*
:*pour remplir leur devoir toujour.*
:&nbsp;
:**Coru:**
:*Chère Patrie, Terre cherie,*
:*Tu es notre seul et vrai bonheur,*
:*Notre joie,notre vie,*
:*En toi l'amour et le grand honneur.*

## Referencies

## Enllaces esternos
* Archivu MIDI
La Tchadienne

**La Tchadienne** ye l'himnu nacional de Chad. Escritu por Louis Gidrol y el so grupu d'estudiantes y compuestu por Paul Villard, ye l'himnu oficial dende la independencia en 1960.

## Lletra en [[francés]]
: Peuple Tchadien, debout et à l'ouvrage!
: Tu as conquis la terre et ton droit;
: Ta liberté naîtra de ton courage.
: Lève les yeux, l'avenir est à Toi.

: O mon Pays, que Dieu te prenne en garde,
: Que tes voisins admirent tes enfants.
: Joyeux, pacifique, avance en chantant,
: Fidèle à tes anciens te regardent.

## Referencies

## Enllaces esternos
La Congolaise

***La Congolaise*** (*La Congolesa*) ye l'himnu nacional d'El Congu. Foi adoptáu llueu de la independencia en 1959, camudáu en 1969, pero reinstauráu de nuevo en 1991. La lletra foi escrita por Jacques Tondra y Georges Kibanghi y la música ye de Jean Royer y Joseph Spadilière..

## Lletra (en francés)
En ce jour, le soleil se lève
Et notre Congo resplendit
Une longue nuit s'achève
Un grand bonheur a surgi
Chantons tous avec ivresse
Le chant de la liberté.

Coro

Congolais debout fièrement partout
Proclamons l'union de notre nation
Oublions ce qui nous divise
Soyons plus unis que jamais
[: Vivons pour notre devise
Unité, Travail, Progrès. :]

Des forêts jusqu'à la savane
Des savanes jusqu'à la mer
Un seul peuple une seule âme
Un seul cœur ardent et fier
Luttons tous tant que nous sommes
Pour notre vieux pays noir.

Coro

Et s'il nous faut mourir en somme
Qu'importe puisque nos enfants
Partout pourront dire comme
On triomphe en combattant
Et dans le moindre village
Chantent sous nos trois couleurs.

Coro

## Referencies

## Enllaces esternos
*  Archivu MIDI
L'Abidjanaise

**L'Abidjanaise** ye l'himnu nacional de Costa de Marfil. Foi adoutáu en 1960 y anque la capital foi mudada a otra ciudá caltúvose l'himnu nacional. La lletra ye de Mathieu Ekra, Joachim Bony y Pierre Marie Coty. Coty compunxo tamién la música xunto con Pierre Michel Pango.

## Lletra en [[francés]]
:Salut ô terre d'espérance; 
:Pays de l'hospitalité.
:Tes légions remplies de vaillance
:Ont relevé ta dignité.

:Tes fils, chère Côte d'Ivoire,
:Fiers artisans de ta grandeur,
:Tous rassemblés pour ta gloire
:Te bâtiront dans le bonheur.

:Fiers Ivoiriens, le pays nous appelle.
:Si nous avons dans la paix ramené la liberté,
:Notre devoir sera d'être un modèle
:De l'espérance promise à l'humanité,
:En forgeant, unie dans la foi nouvelle,
:La patrie de la vraie fraternité.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Himnu en formatu MIDI
Sierra Lleona

**Sierra Lleona**, oficialmente la **República de Sierra Lleona** (n'inglés: *Republic of Sierra Leone*; en krio: *Sa Lon* o *Sa Lone*) ye un país d'África occidental. Llenda al norte con Guinea, al sureste con Liberia y al suroeste col Océanu Atlánticu. El so nome ye una adautación de la versión en portugués: *Serra Leoa*, que significaba "Monte Lleón". Demientres el sieglu XVIII foi un importante centru de tráficu d'esclavos. Al igual que'l so país vecín Liberia, Sierra Lleona foi fundada principalmente por esclavos lliberaos, que fundaron la capital del país, Freetown, en 1791. En 1808, Freetown pasó a ser una colonia de la Corona Británica, pasando'l restu'l país baxo'l protectoráu británicu en 1896. La colonia y el protectoráu xuniéronse p'algamar la independencia nel añu 1961. Ente l'añu 1991 y l'añu 2000, Sierra Lleona careció les consecuencies d'una esfarrapadora guerra civil.

## Historia

## Economía

## Referencies
Llei pa la Reforma Política

La **Llei pa la Reforma Política** (formalmente, Llei 1/1977), aprobada'l 18 de payares de 1976 poles Cortes Xenerales y sometida a l'aprobación en referendu el 15 d'avientu de 1976, con una participación del 77 por cientu del censu y un 80 por cientu de votos a favor, y que tenía'l calter de Llei Fundamental. 

L'aprobación desta Llei considérase un puntu fundamental na Transición Española, nel que les cortes franquistes certificaron la so propia defunción, y abrióse pasu a la celebración, el 15 de xunu de 1977, de les primeres eleiciones llibres dende febreru de 1936.

## Referencies
Viktor Dyk

**Viktor Dyk**  foi un poeta, escritor, políticu y abogáu checu.

Dempués del Bachilleratu, estudió Lleis en Praga, entós perteneciente al Imperiu austrohúngaru. Dende 1907 hasta so muerte foi redautor del periódicu Lumír y participó tamién en *Samostatnost*. Durante la Primer Guerra Mundial foi arrestáu poles sos actividades escontra Austria-Hungría.

Cola creación de Checoslovaquia, en 1918, entró a formar parte de la redaición de *Národní listy*. Políticamente, en 1911 entró nel *Státoprávně pokroková strana* y en 1918 participó na creación del *Národní demokratická strana*, polo que foi elixíu diputáu y senador nel Parllamentu checu.

## Obra
### Poesía
* *A porta inferi*, 1897
* *Síla života*, 1898
* *Marnosti*, 1900
* *Buřiči*, 1903
* *Satiry a sarkasmy*, 1905
* *Milá sedmi loupežníků*, 1906
* *Pohádky z naší vesnice*, 1910
* *Giuseppe Moro*, 1911
* *Prohrané kampaně*, 1914
* *Lehké a těžké kroky* , 1915
* *Zápas Jiřího Macků*, 1916
* *Noci chiméry*, 1917
* *Anebo*, 1918
* *Okno*, 1921
* *Pan poslanec*, 1921
* *Poslední rok*, 1922
* *Podél cesty*, 1922
* *Domy*, 1926
* *Zpěvy v bouři*, 1928
* *Devátá vlna*, 1930

### Narraciones

* *Hučí jez a jiné prózy*, 1903
* *Píseň o vrbě*, 1908
* *Příhody*, 1911
* *Krysař*, 1915
* *Tichý dům*, 1921
* *Tajemná dobrodružství Alexeje Iványče Kozulinova*, 1923
* *Můj přítel Čehona*, 1925
* *Holoubek Kuzma*, 1928

### Noveles

* *Konec Hackenschmidův*, 1904
* *Prosinec*, 1906
* *Prsty Habakukovy*, 1925
* *Soykovy děti*, 1929

### Teatru

* *Epizoda*, 1906
* *Smuteční hostina*, 1906
* *Posel*, 1907
* *Zmoudření Dona Quijota*, 1913
* *Veliký mág*, 1914
* *Zvěrstva*, 1919
* *Ondřej a drak*, 1920
* *Revoluční trilogie*, 1921
* *Napravený plukovník Švec*, 1929

### Memories
* *Vzpomínky a komentáře*, 1927

## Referencies

## Enllaces esternos
Cursus honorum

El **Cursus honorum** foi una institución de la República Romana (magar que nominalmente siguió existiendo a lo llargo l'imperiu), que sirvía pa esguilar puestos na xerarquía y funcionariáu romanu.

Configurábase en siete fases:

***[[Vigintisixviri]]**: 26 cargos menores, encargaos d'atender dalgunes funciones importantes pa la República, como la emisión de moneda o la llimpieza de la ciudá.

***[[Quaestor]]**: Ayalgueru encargáu de les finances y de pagar a los exércitos.

***[[Tribunus]]**: Tar al mandu d'un exércitu o tribunu de la plebe.

***[[Aedile]]**: Alministración municipal (alcalde).

***[[Praetor]]**: Alministración de xusticia, exercen de cónsules na so ausencia.

***[[Consul]]**: Xefes del estáu (había dos cónsules), encargaos de política esterior y de ser cabezaleros del exército na batalla.

***[[Censor]]**: Maxistraos (yeren dos) escoyíos cada cinco años d'ente los senadores que desendolcaren el consuláu, magar que sólo exercíen los primeros 18 meses, encargaos de revisar la llista de ciudadanos y senadores y de controlar les cuentes del estáu, promoviendo nuevos proyeutos d'obres públiques, como templos, acueductos o calzaes. Al finar los sos 18 meses efectivos de mandu realizaben una ceremonia pública de purificación de la Urbe, nomada *lustrum*.

El noble romanu que quixere destacar, debía entamar pel rangu más baxo y xubir tolos escaños hasta llegar a cónsul, y por último a censor y a *princeps senatus*. Too esto camudó muncho a lo llargo de los años (reforma importante llevada a cabu polos Gracos), nel imperiu pasó a ser una carrera funcionarial, yá que'l poder políticu y militar taba namás en manes del emperador.
Na dómina imperial, el primer pasu foi sustituyíu pol *vigintiviri* y amestóse la obligación de pasar per un mando militar nuna lexón como *tribunus laticlavius*, demientres que la censura desapaecía.

Tamién na dómina imperial, creóse un cursus honorum pa los caballeros o miembros del *ordo equester*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Escudu de Sierra Lleona

L**'escudu de [[Sierra Lleona]]** (igual que la bandera), foi desendolcáu pol Colexu heráldicu del Reinu Xuníu y foi declaráu oficial en 1960. L'escudu describe un lleón pasante d'oru, llinguáu uñáu y armáu de gules nun campu de sínople surmontáu por un borde de plata en zigzag asitiáu nel xefe, que representa los montes de lleón que dan nome al país. Nel xefe, trés antorches de plata que simbolicen la educación y el progresu. Na bas hai trés ondes d'azur simbolizando la mar. Sostienen l'escudu dos lleones d'oru, asemeyaos a los de la siña colonial. Los trés colores principales del escudu - sínople (verde), plata (blancu) y azur (azul)- son los que formen la bandera nacional. El verde representa l'agricultura y los recursos naturales, l'azul representa'l puertu de Freetown y el blancu representa la xunidá y la xusticia. Na parte d'abaxo, nuna cinta blanca se pue lleer el lema nacional: "*Unity, Feedom, Justice*" ("*Xunidá, Llibertá, Xusticia*").

## Ver tamién
* Bandera de Sierra Lleona

## Referencies

## Enllaces esternos
Somalia

**Somalia** (somalín: *Soomaaliya*; árabe: الصومال, *Ās-Sūmāl*), oficialmente **República Federal de Somalia** (en somalín: *Jamhuuriyadda Federaalka ee Soomaaliya*; árabe: جمهورية الصومال الاتحادية, *jumhuriat alsuwmal alaitihadia*), ye un país asitiáu nel nomáu Cuernu d'África, al este del continente africanu. Al oeste y noroeste llenda con Etiopía y Xibuti, al sur con Kenia, al norte col Golfu d'Adén, y al este col Océanu Índicu. Tres una llarga guerra civil, el país dixebróse en pequeños estaos independientes, ensin un poder que lo gobierne dafechu. Nel añu 2004 distintos grupos llegaron a un alcuerdu pa conformar un gobiernu de transición, unificando'l país. Finalmente nel añu 2012 aprobóse una nueva Constitución provisional que va rexir pa tol país unificáu. Ye consideráu un estáu fallíu por diversos medios de comunicación. La so ciudá capital y más poblada ye Mogadixu.

## Historia

## Xeografía

Somalia, el país más oriental d'África, ocupa un área de 637.657 km² na punta d'una rexón conocida davezu como'l Cuernu d'África -por cuenta de la so asemeyanza nel mapa con un cuernu de rinoceronte- de la que tamién formen parte Etiopía y Xibuti.

El territoriu somalín ta compuestu principalmente de llanures, pandos y tierres elevaes. Nel norte, sicasí, los montes Karkaar Mountain alcuéntrense a distancia variable del golfu d'Adén. El tiempu ye templáu en tol añu con branos inclementes, sacante nos territorios de mayor altitú del norte del país. A pesar d'alcontrase nel ecuador terrestre l'agua nel país ye rara, y la mayor parte de Somalia atópase en terrén grebiu, afechu tan solo pal pastoríu nómada que prautica más de la metá de la población. Solo nunes árees d'agües moderaes, nel noroeste y suroeste, onde s'atopen los dos ríos importantes del país, prautícase una agricultura de cierta importancia.

La xeoloxía local suxer la presencia de pervalibles xacimientos minerales. La llarga mariña de Somalia (3025 quilómetros) tuvo importancia histórica, por cuenta de que permitía el comerciu del Oriente Próximu col África Oriental y anguaño como camín obligáu pa cruciar la canal de Suez.

## Conflictos territoriales
Somalia presenta conflictos territoriales con tolos sos vecinos: con Etiopía básicamente pola rexón d'Ogaden, que forma la mayor parte de la Rexón Somalina d'Etiopía; en Kenia, pola rexón al norte del país poblada de somalinos y onde actúen dacuando los llamaos ''shiftes''; y con Somalilandia (amás de que la separación nun ye reconocida) nos distritos fronterizos de Sool y Sanaag, que son reclamaos pola República Independiente de Somalilandia y pola República Autónoma de Puntland (dientro de Somalia).

## Referencies

## Enllaces esternos
Bandera de Somalia

La **bandera de [[Somalia]]** foi adoptada'l 12 d'ochobre de 1954. Consiste nun pañu de color azul claru nel que figura, na so parte central, una estrella de cinco puntes de color blanco.

La bandera de Somalia foi diseñada por Mohammed Awale Liban. Esta bandera tuvo prevista pa ser emplegada na Somalilandia Británica pero al producise la xunión cola Somalilandia Italiana esta enseña emplegóse nel nuevu estáu. Ye del mesmu color que la emplegada poles Naciones Xuníes yá que se decidió ufrir una reconocencia a la organización internacional pola aída emprestada nel so procesu d'independencia respeutu a Italia.

Les cinco puntes de la estrella blanca simbolicen les cinco árees habitaes por somalinos: Somalilandia Británica, Somalilandia Italiana Somalilandia Francesa (Djibouti), Ogaden (n'Etiopía) y el Distritu de la Llende Septentrional de Kenia.

## Otres banderes de Somalia
Cola cayida de la monarquía en 1975 el gobiernu de Somalia aprovecho la desorganización esistente y la guerra d'Eritrea pa sofitar un movimientu pola independencia de la parte Oriental d'Etiopía (Ogaden) y la so posterior xunión a Somalia. El movimientu fracasó gracies a l'aida militar soviética y cubana a Etiopía. Dirixó la llucha'l Frente de Lliberación de Somalia Occidental organización que tien una bandera verde y bermeya en dos franxes verticales: el verde ye'l color de los musulmanes (que son mayoritarios ente los somalinos) y el bermeyu ye pol sangre derramao; la estrella simboliza al pueblo. Emplegáronse variantes de la bandera n'horizontal. Estrechamente venceyáu a esta organización taba'l Frente de Lliberación de Somalia-Abo, que constituyía ún de los frentes militares, la so bandera destremábase por un triangulu azul claru na parte del asta.


Flag of the Somali Region (1994-2008, 2018-).svg|Bandera del estáu federáu de los Somalinos
Et_flo1963-1975.png|Bandera del Frente de Lliberación de Somalia Occidental 1975-1976
Eti_so76.png|Bandera del Frente de Lliberación de Somalia Occidental 1976
Et_wslf1976-variant.png|Bandera del Frente de Lliberación de Somalia Occidental 1976, variante
Et_somalia-abo.png|Bandera del Frente de Lliberación de Somalia-Abo 1976


## Ver tamién
* Escudu de Somalia

## Referencies

## Enllaces esternos
Escudu de Somalia

La versión d'anguaño del **escudu d'armes de [[Somalia]]** foi aprobada'l 10 d'ochobre de 1956. Nesti escudu figura, nun campu d'azur con filiera (borde estrechu) d'oru, una estrella de cinco puntes de plata. 

L'escudu ta suxetu por dos figures (tenantes o sofitos en terminoloxía heráldica) con forma de lleopardu nos sos colores naturales.

Na parte inferior del escudu apaecen, cruzaes, dos fleches y dos fueyes de palmera xunta una cinta ensin lema.

## Referencies

## Enllaces esternos
Bandera de Sudán

La **bandera nacional de [[Sudán]]** foi adoutada'l 20 de mayu de 1970. Ye una bandera tricolor dividida en franxes horizontales del mesmu tamañu. La franxa d'arriba ye de color roxu), la central ye blanca y la d'abaxo prieta. Nel llau más averáu al mástil asítiase un triángulu de color verde. Fasta'l güelpe militar encabezáu por Gaafar Nimeiry qu'asocedío en 1969 la bandera de Sudán foi de color azul, mariellu y verde. Pero anguaño viose namái como l'estandarte de la rexón norte del país, pos na rexón autónoma de Sudán del Sur esta bandera foi sustituyida por una bandera con un triángulu azul y una estrella mariella, amás de 2 franxes blanques, una franxa prieta, otra burdeu y otra de verde, toes horizontales.

## Ver tamién
* Escudu de Sudán

## Referencies

## Enllaces esternos
Escudu de Sudán

L**'escudu d'armes de [[Sudán]]** d'anguaño foi adoutáu en 1969. L'elementu central del escudu ye un páxaru secretariu que lleva una cota de malles del tiempu de Muhammad ibn Abdalla (1844-1885) que gobernó Sudán y s'autoproclamó Mahdi en 1881. Nel escudu hai dos cintes asitiaes na parte d'arriba y d'abaxo ya inferior del escudu. La cinta superior contién el lema nacional "*Al-masr lina*" ("*La victoria ye de nueso*") y la d'abaxo amuesa'l denomatu oficial del pais: *Al-Jamhuriya as-Sudaniya* (República del Sudán).

## Ver tamién
* Bandera de Sudán

## Referencies

## Enllaces esternos
Whedefit Gesgeshi Woude Henate Ethiopia

**Whedefit Gesgeshi Woude Henate Ethiopia** (*Marcha adelantre, querida Ma Etiopía*), ye l'himnu nacional d'Etiopía. L'autor de la letra ye Dereje Melaku Mengesha, y la música ta compuesta por Solomon Lulu Mitiku. Foi adoutada en 1992. Ta escrita n'amáricu, llingua oficial del país.

## Lletra n'[[amáricu]]
:የዜግነት ክብር በኢትዮጵያችን ፀንቶ
:ታየ ህዝባዊነት ዳር እስከዳር በርቶ
:ለሰላም ለፍትህ ለህዝቦች ነፃነት
:በእኩልነት በፍቅር ቆመናል ባንድነት
:መሰረተ ፅኑ ሰብዕናን ያልሻርን
:ህዝቦች ነን ለስራ በስራ የኖርን
:ድንቅ የባህል መድረክ ያኩሪ ቅርስ ባለቤት
:የተፈጥሮ ፀጋ የጀግና ህዝብ እናት
:እንጠብቅሻለን አለብን አደራ
:ኢትዮጵያችን ኑሪ እኛም ባንቺ እንኩራ።

## Treslliteración
:Yäzegənätə kəbərə bä itəyop'əyachənə ṣ́änəto
:Tayä həzəbawinätə darə əsəkädarə bärəto
:Läsälamə läfətəhə lähəzəbochə näṣ́anätə
:Bäəkulənätə bäfək'ərə k'omänalə banədənätə
:Mäsärätä ṣ́ənu säbə'ənanə yaləsharənə
:Həzəbochə nänə läsəra bäsəra yänorənə
:Dənək'ə yäbahələ mädəräkə yakuri k'ərəsə baläbetə
:Yätäfät'əro ṣ́äga yäjägəna həzəbə ənatə
:ənət'äbək'əshalänə äläbənə ädära
:Itəyop'əyachənə nuri əñamə banəchi ənəkura!

## Torna al [[asturianu]]
:El respetu a la ciudadanía ye fuerte na nuesa Etiopía;
:L'arguyu nacional vese, rellumando d'un llau a otru.
:Pola paz, pola xusticia, pola llibertá de los pueblos,
:tamos xuníos n'igualdá y amor.
:Firma de la fundación, nun despedimos humanos.
:Somos xente que vive pol trabayu.
:Maraviyosa ye la tradición, amante d'una heriede arguyosa.
:Tolerancia natural, ma d'un pueblu valiente.
:Tenemos que protexete, ye'l nuesu deber.
:¡Puxa la nuesa Etiopía!, ¡faimos tar arguyosos de ti!.

## Ver tamién
* Llista d'himnos

## Referencies

## Enllaces esternos
Suazilandia

El **Reinu de Suazilandia** o simplemente **Suazilandia** (en suazi: **Umbuso weSwatini** o simplemente **eSwatini**; n'inglés desde 2018: **Kingdom of Eswatini** o simplemente **Eswatini**; anteriormente *Kingdom of Swaziland*) ye un pequeñu país ensin salida a la mar nel sur d'África (ún de los más pequeños del continente), asitiáu nes oscilaciones orientales de los Montes Drakensberg, ente Sudáfrica al oeste y Mozambique al este. Recibe'l so nome de la tribu swazi, una etnia bantú. Ye ún de los países menos desarrollaos d'África: la tasa de paru ye del 50%, seis de cada diez habitantes son probes y al rodiu 1 de cada 5 persones ta afeutada de VIH/SIDA, polo que'l país tien una de les esperances de vida más baxes del mundu: 49 años.

## Historia
Anque los restos d'ocupaciones humanes atopaes en Suazilandia tienen más de 100.000 años, la población actual emigró nel sieglu XIX, tres les emigraciones de les poblaciones bantús y so la presión de los bóers. Coles mesmes, colonizaron l'área los primeros blancos. Tres les Guerres Bóer, Suazilandia convirtióse nuna colonia británica. Llogró la independencia'l 6 de setiembre de 1968 y de magar Suazilandia sufrió la llucha ente los activistes pola democracia y la monarquía totalitaria.

## Organización territorial

Suazilandia se divide en cuatro distritos, que se sodividen en 55 *tinkhundla*, que a su vez se sodividen en unidaes inferiores nomaes *imiphakatsi*. Los distritos son:

## Mapa

## Economía

## Referencies

## Enllaces esternos

* 
* The Kingdom of Eswatini – a royal experience, Páxina web oficial de turismo de Esuatini, rico ilustrado, )
* BBC News - ''eSwatini country profile'' 
* CIA World Factbook - ''Eswatini'' 
* allAfrica - Eswatini Noticies de Eswatini 
* Eswatini National Trust Commission – Conserving Eswatini's Natural and Cultural Heritage 
* The Kingdom of Eswatini's Big Game Parks
Carlo Giuliani

**Carlo Giuliani**  yera un estudiante de 23 años, poeta y activista anarquista antiglobalización italianu, proveniente d'una familia burguesa (el so padre yera dirixente sindical). Foi asesináu nes manifestaciones antiglobalización contra'l cumal del G8 en Xénova. 

Giuliani foi asesináu por bala nuna confrontación na que los *carabinieros* xiraben dende un *jeep* un gas lacrimóxeno a los manifestantes que-yos llanzaben piedres. 

Carlo Giulani garrara un estintor y preparábase pa llanzalu al interior del *jeep*. Recibió una descarga de tiros cuando cargaba contra'l vehículu. El *jeep* maniobraba p'alloñase y la rueda trasera pasó dos veces perriba del cuerpu del rapaz.

Tolos cargos contra l'axente de policía qu'abrió fueu (Mario Placanica, 24 años) fueron abandonaos, la comisión d'investigación concluyó que la bala fatal que firiera a Giuliani fuera esviada de la so trayeutoria por una piedra. 

Esta conclusión foi oxetu de munches crítiques, asina como la decisión de nun acusar al xofer del *jeep* sobre la base de que Giuliani yá taba muertu cuando'l *jeep* lu atropeya; yá que los médicos que llegaron al llugar de los fechos pa ocupase d'él manifestaron que'l so corazón tovía llatía. 

Carlo Giuliani recibiera la orden de posar el so estintor, pero nun obedeció: foi cuando s'establez que Mario Placanica actuara en llexítima defensa; l'estintor podría españar nel interior del *jeep*. 

Dellos elementos permanecen oscuros, Mario Placanica declaró qu'él fuera utilizáu pa «tapar la responsabilidá d'otros», ensin esplicar más.

#### Memoria
Anque un númberu incalculable de persones fueron firíos y continúen siéndolo demientres les manifestaciones a lo llargo del mundu, Carlo Giuliani ye consideráu como un mártir polos movimientos de resistencia a la mundialización.
 
El llugar onde foi firíu, la plaza *Piazza Alimonda*, foi de manera non oficial renomada *piazza Carlo Giulani* polos manifestantes que llevantaron un memorial con fotos, escritos y flores. Un comité *piazza Carlo Giuliani* creóse igualmente, pa informar sobre los fechos de xunetu de 2001, reafirmar el derechu a espresar idees y manifestase, y igualmente caltener iniciatives de solidaridá internacional. 

Depués de la so muerte, Carlo Giuliani convirtióse nun símbolu pa los activistas antiglobalización. Exemplu d'ello son la *Caravana Llibertaria Carlo Giuliani* o la yá mencionada *Piazza Carlo Giuliani*. La repercusión de la so muerte espardióse fuera d'Italia; como exemplos, el grupu inglés anarco-punk Conflict escribió una canción na so memoria llamada Carlo Giuliani, el grupu madrilán Ska-P escribió la canción *Solamente por pensar* dedicada a Carlo (que depués sería editada y grabada n'italianu) y el grupu aragonés Azero dedicó-y la canción *Sangre en la manifestación*.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Secuencia fotográfica del crimen
*Páxina d'homenaxe, incluye fotografíes del asesinatu 
*www.piazzacarlogiuliani.org 
*Reportaxe n'español
*Fotografíes de les manifestaciones
*Portada del periódicu d'internet de la CNT, col asesinatu en primera plana
Muséu Evaristo Valle

El **Muséu Evaristo Valle** ye un muséu dedicáu a la figura del pintor Evaristo Valle (Xixón,1873-1951) y que ta asitiáu na finca *"La Redonda"* con 16.000 metros cuadraos de xardinos.

Nel añu 1981 constitúise como Fundación Cultural y gracies al puxu dau pola sobrina del pintor, María Rodríguez del Valle, el Muséu Evaristo Valle.

El muséu cunta con una perimportante coleición de les obres del pintor y oxetos personales y documentos que son espuestos en dos edificios (ún edificáu espresamente pal muséu y otru un antiguu palaciu de finales del sieglu XIX) asitiaos dientro de los xardinos. 

Nel muséu pue vese tamién una coleición de conches que pertenecía al padre del pintor.

La titularidá y xestión ye de la *Fundación Muséu evaristo Valle* que tien firmáu un conveniu de collaboración permanente cola Conseyería de Cultura del Principáu d'Asturies.

Dende'l 24 de xunetu de 2015 ye bien d'interés cultural.

## Referencies

## Enllaces esternos
Lleis Fundamentales

Conócense como **Lleis Fundamentales del Reinu** al conxuntu d'ocho lleis qu'organizaben los poderes del Estáu demientres el réxime del Xeneral Franco. Más que d'una constitución, tratábase d'una carta dada, puesto que nun fueron ellaboraes nin aprobaes por representantes del pueblu, sinón na voluntá autoritaria d'un dictador que llegara al poder como consecuencia de la Guerra Civil Española del 1936-1939.

Les Lleis Fundamentales fueron:

* Fueru del Trabayu de 1938. Recibe influyencia de la Carta di Lavoro. Regula la vida llaboral y económica. Establécense llendes pa la xornada llaboral o les retribuciones mínimes, pero toes estes concesiones taben supeditaes al interés de la nación. 
* Llei Constitutiva de les Cortes de 1942. Ellabórase pola perspeutiva de la victoria aliada. Créense cortes como instrumentu de collaboración y autolimitación, pa tresnar y ellaborar les lleis.
* Fueru de los Españoles de 1945. Afítense los derechos y deberes de los españoles.
* Llei del Referendu Nacional de 1945. Establézse l'usu del referendu p'asuntos importantes. La Llei de Socesión na Xefatura del Estáu fai obligatoriu'l referendu pa modificar les Lleis Fundamentales.
* Llei de Socesión na Xefatura del Estáu de 1946. Regula la socesión. España configúrase como un reinu. Franco queda como Xefe d'Estáu vitaliciu. Créase'l Conseyu del Reinu y el Conseyu de Rexencia. 
* Llei de Principios del Movimientu Nacional de 1958. Establez unos principios rectores del ordenamientu xurídicu franquista. 
* Llei Orgánica del Estáu de 1967. Enumbérense los fines del Estáu, afítense los poderes del xefe del Estáu y declárase la so responsabilidá política.
* Llei pa la Reforma Política de 1976.

Esta última llei, aprobada pol Gobiernu d'Adolfo Suárez, foi la ferramienta xurídica que permitió entamar la Transición española, ensin romper la cadarma del Estáu. La Llei pa la Reforma Política foi sometida a referendu el 15 d'avientu de 1976 obteniendo la so aprobación.

Les Lleis fundamentales fueron abolíes pola Constitución Española de 1978.

## Ver tamién
* Historia del constitucionalismu español

## Referencies

## Enllaces esternos
Etimoloxía

La** etimoloxía** ye una disciplina rellacioná cola filoloxía y la llingüística histórica qu'estudia l'orixe de les pallabres dende la so forma y significau orixinariu, arriendes de los dables camudamientos sofríos a lo llargo del tiempu nesa pallabra.

La pallabra "etimoloxía" vien del llatín *etymologia* y ésta del griegu *étymos* (verdaderu) y logos (pallabra). 

D'esti mou quier dicir lliteralmente "pallabra verdadera"

## Ver tamién

* OED: l' *Oxford English Dictionary* ye'l diccionariu etimolóxicu más completu qu'esiste en llingua inglesa.
* Lexicografía

## Bibliografía
* Zuckermann, Ghil'ad, 2003, ''Language Contact and Lexical Enrichment in Israeli Hebrew'', Palgrave Macmillan (ISBN 9781403917232 / ISBN 978140338695)

## Referencies

## Enllaces esternos
* OED 
* [Artículu sobre'l diccionariu de [Joan Coromines]]
*
* Diccionario etimolóxicu castellanu 
*
Escudu de Suazilandia

Nel **escudu d'armes de [[Suazilandia]]** figuren, nun campu d'azur (azul), un escudu tradicional emplegáu nel país y dos llances, representaos nos sos colores naturales. Timbra l'escudu'l tocáu que simboliza l'autoridá del monarca de Suazilandia. 

Sostienen l'escudu dos figure (tenantes o soportes) con forma de lleón y elefante africanu.
 
Los dos tenantes o soportes representen l'autoridá del Rei (el lleón) y de la Indovuzaki o Reina Ma (l'elefante). L'escudu y les feches son los símbolos de proteición del país frente a los sos enemigos y tamién figuren na bandera nacional.

Na parte inferior del escudu apaez escrito'l lema nacional: “*Siyinqaba*” que significa "*Somos la fortaleza*”.

## Referencies

## Enllaces esternos
Graciano Antuña

**Graciano Antuña Álvarez**  foi un históricu socialista asturianu.

## Biografía
Graciano Antuña nació en 1903 en L'Entregu daquella denomáu Ciañu-Santa Ana. De mui mozu ingresó nel Sindicatu de los Obreros Mineros d'Asturies (SOMA).

En 1932 foi escoyíu secretariu del SOMA y en xineru de 1934 presidente de la Federación Socialista Asturiana(FSA). En representación d'esta participó nos Conceyos que ficieron l'Alianza Obrera asturiana, compromisu firmáu por el, ente otros el 28 de marzu de 1934.

Graciano Antuña tuvo una destacada participación na Revolución de 1934 exiliándose en Francia tres la derrota. Incluyíu na candidatura del Frente Popular nes eleiciones de 1936, salió escoyíu diputáu al congresu. Tornando a Asturies cola victoria del Frente Popular.

Tres el llevantamientu de la guarnición d'Uviéu al mandu del Coronel Aranda'l 19 de xunetu de 1936 nun quixo, o nun pudo, salir de la ciudá. Na mañana del 20 de xunetu foi deteníu y lleváu a la cárcele modelu d'Uviéu. El 23 de marzu de 1937 foi conducíu a Ḷḷuarca onde lu fusilaron el 13 de mayu de 1937 delantre les tapies del cementeriu de la villa.

## Referencies

## Enllaces esternos
Muséu Arqueolóxicu d'Asturies

El **Muséu Arqueolóxicu d'Asturies** ye un muséu inauguráu en 1952 y dedicáu a los restos arqueolóxicos alcontraos n'Asturies y asitiáu na cai San Vicente d'Uviéu, nel claustru del antiguu Monesteriu de San Vicente (Benedictín) (sieglu XVI). Ye de titularidá del Ministeriu español de Cultura y la so xestión ye de la Conseyería de Cultura del Principáu d'Asturies. Tien entrada gratuita.

Anguaño ta n'obres de reforma y ampliación del Muséu que terminarán en marzu de 2007. Estes obres permitieron el descubrimientu d'un bastión de la primitiva muralla d'Uviéu del sieglu VIII de 1,6 m d'altura. Sobro los restos d'esta muralla descansen les arcaes del claustru del Monesteriu. Modificóse'l proyeutu inicial de les obres pa dexar espuestes estes partes de la muralla de la ciudá como otra de les ayalgues del Muséu. Esti descubrimientu sofita la hipótesis del historiador Juan Uría Ríu sobro'l trazáu d'esta muralla irguía na dómina d'Alfonsu II.

## Pieces de la so coleición
*Instrumentos del Paleolíticu Inferior, Mediu, Superior, Epipaleolíticu y de la Edá de los Metales.
*Dos sales con elementos de la romanización astur:
:*Mosaicu romanu de finales del sieglu V alcontráu en Mamorana (Ḷḷena).
:*Epigrafía.
:*Cerámiques.
*Dos sales relatives al prerrománicu asturianu:
:*Ara de Samiguel de Lliño.
:*Ara de Santa María del Naranco.
*Sala del arte románicu
:*Dellos componentes del Monesteriu de San Vicente.
:*Sarcófagu de doña Gontrodo Petri (sieglu XII), fundadora del monesteriu de Santa María de la Vega.
*Sala del arte góticu:
:*Restos arquiteutónicos del agora inexistente Conventu de San Francisco.
:*Sarcófagu de Rodrigo Álvarez de las Asturias.
:*Sarcófagu de Gonzalo Bernaldo de Quirós y Diego de Miranda.
*Etnografía:
:*Muebles y cacía.
:*Cerámica de Llamas del Mouro, Miranda, Vega de Poxa y Faro.
:*Instrumentos musicales

## Esposiciones permanentes
*Prehistoria
*Cultura castreña
*Romanización
*Prerrománicu Asturiano
*Románicu
*Góticu
*Etnografía asturiana
*Heráldica
*Epigrafía Medieval y Moderna
*Numismática española
*Medallística europea
*Armería
*Celda y biblioteca del Padre Benito Jerónimo Feijoo (1676-1764), abad del antiguu Monesterio.

## Ver tamién
*Biblioteca del Muséu Arqueolóxicu d'Asturies

## Referencies

## Enllaces esternos
Bandera de Suazilandia

La **bandera nacional de [[Suazilandia]]** foi adoptada'l 6 d'ochobre de 1968.

## Ver tamién
* Escudu de Suazilandia

## Referencies

## Enllaces esternos
Togu

**Togu** (oficialmente **República Togolesa**, ) ye un país d'África, que llenda con Ghana al oeste, Benín al este y Burkina Fasu al norte. Nel sur tien una pequeña costa nel golfu de Guinea, u s'asitia la so capital, Lomé.

## Historia

## Economía

## Referencies
Bandera de Togu

La **bandera nacional de [[Togu]]** foi adoptada'l 27 d'abril de 1960.

## Ver tamién
* Escudu de Togu

## Referencies

## Enllaces esternos
Escudu de Togu

L**'escudu de [[Togu]]** foi aprobáu'l 14 de marzu de 1962. Ta compuestu por un campu d'oru (mariellu o doráu) cargáu coles lletres **RT**, representaes de gules (roxu) que son les iniciales del denomatu oficial del país (en francés): “*République Togolaise*” (“*República Togolesa*”)

L'escudu ta suxetu por dos figures de lleón trazaes esquemáticamente que porten un arcu y una flecha caún. Na parte cimera del escudu apaecen representaes dos banderes nacionales, asitiaes al empar baxo una cinta na que ta escrito'l lema nacional del país en francés: “*Union, Paix, Solidarite*” (“*Xunión, Paz, Solidariedá*”). Con anterioridá'l lema que figuraba nesti escudu foi “*Travail, Liberté, Patrie*” (“*Trabayu, Llibertá, Patria*”). 

Los lleones simbolicen el valor del pueblu togolés. Les dos fleches y los dos arcos demanden a tolos ciudadanos a tomar parte activa na defensa de la llibertá del país.

## Referencies

## Enllaces esternos
Escudu de Tunicia

L**'escudu d'armes de [[Tunicia]]** foi adoptáu'l 21 de xunu de 1956. Dende entós careció delles pequeñes alteraciones, la más reciente realizóse nel añu 1963. 

Ye un escudu partíu nel que figuren: na primera partición, nun campo d'oru, una balanza de sable y na segunda, de gules, un lleón rampante y armáu de sable que porta una espada de plata. 

Nuna franxa d'azur, asitiada nel xefe, una embarcación sobre'l mar representáu d'azur.

Ente la franxa del xefe y les dos particiones del escudu apaez escrito nuna cinta'l lema nacional, n'árabe: نظام، حرية، عدالة "*niẓām, ḥurriyya, ʿadāla*" ("*Llibertá, Orde, Xusticia*"). 

Timbra l'escudu un círculu de plata perfiláu de gules que contién un creciente (lluna creciente) y una estrella de cinco puntes, dambes de gules. El creciente y la estrella de cinco puntes son dos símbolos del Islam y tamién figuren, dientro del círculu de plata, na Bandera nacional.

Los elementos del escudu simbolicen los términos que componen el lema nacional:
* La embarcación (una galera púnica) ye'l símbolu de la llibertá y tamién ye una alusión a la hestoria'l país y a los sos intereses marítimos modernos.
* La balanza simboliza la xusticia.
* El lleón que porta la espada simboliza l'orde.

La lluna creciente y la estrella son símbolos tradicionales del islam. 

Esiste otra versión del escudu na que los campos (fondos) de toles particiones del escudu y de la cinta na qu'apaez escrito'l lema apaecen representaes "d'oru" (color mariellu en terminoloxía heráldica).

## Referencies

## Enllaces esternos
Bandera de Tunicia

La **bandera de [[Tunicia]]** ye un pañu de color bermeyu con un círculu blancu en su parte central que contién una lluna creciente y una estrella bermeya de cinco puntes.

La bandera nacional de Tunicia nun careció grandes camudamientos dende que foi adoptada en 1831 pol *bei* (monarca) tunecín Hassine I. La lluna creciente y la estrella son símbolos tradicionales del Islam ya indiquen que Túnez formó parte del Imperiu Otomanu. El color bermeyu tamién foi adoptáu de los otomanos. La bandera nacional recuperóse cola independencia de Francia (20 de marzu de 1956), yá que fuera abolida en 1881 al afitase'l dominiu colonial francés.

## Referencies

## Enllaces esternos
Uganda

La **República d'Uganda** ye un país na parte centro-este d'África. Llenda al sureste col Llagu Victoria, al este con Kenia, al norte con Sudán del Sur, al oeste cola República Democrática d'El Congu y al suroeste con Ruanda y Tanzania. La capital d'Uganda ye Kampala.

## Historia

## Economía

## Organización territorial

## Referencies

## Enllaces esternos
Autovía Ruta de la Plata

L**'A-66** o **Autovía Ruta de la Plata** ye una autovía qu'abarca un trazáu dende Xixón a Sevilla. El so nome vien-y de la histórica ruta que los romanos construyeron ente Mérida y Astorga, compartiendo d'esta miente namái'l nome, yá que la primera poseyía un trazáu más curtiu.

La ruta crea una exa que permite comunicar l'oeste peninsular colos puertos del norte y el sur. Les llocalidaes más destacaes peles que trescuerre son, de sur anorte, Sevilla, Almendralejo, Mérida, Cáceres, Plasencia, Béjar, Salamanca, Zamora, Benavente, Lleón, Mieres, Uviéu y Xixón.

## Tramos

## Ver tamién
*Vía de la Plata

## Referencies

## Enllaces esternos
Bandera d'Uganda

La **bandera nacional d'[[Uganda]]** foi aprobada en 1962.

## Ver tamién
* Escudu d'Uganda

## Referencies

## Enllaces esternos
Escudu d'Uganda

L**'escudu d'armes d'[[Uganda]]** tien nel so centru un escudu de guerra y dos llances sobre un montículu verde.

L'escudu y les llances simbolicen la disposición del pueblu d'Uganda a defender el so país. Nel escudu hai tres imáxes. Na parte d'arriba hai ondes d'agua que representen al Llagu Victoria. Nel centru del escudu ta'l sol, representando los munchos díes de brillantez solar de que gocia Uganda. Un tambor tradicional, emplegáu nos bailles y pa llamar el pueblu a les xuntes y ceremonies, ta na parte d'abaxo. 

El blasón ta flanqueáu a la drecha por una Cigüeña Crestada (Balearica regulorum gibericeps), una subespecie de la Cigüeña de Corona Buxa, que ye'l páxaru nacional d'Uganda. A la izquierda ta'l Kob Ugandés (Adenota kob Thomasi), una especie de Kob qu'equí simboliza la fauna abondante. 

El montículu verde de la parte d'abaxo simboliza la tierra fértil, y ta sobre una representación del Ríu Nilu. Dos de les colleches cimeres, café y algodón, flanquien el ríu. Na parte d'abaxu ta'l lema nacional: "For God and My Country" (Por Dios y la mio Patria).

## Ver tamién
* Bandera d'Uganda

## Referencies

## Enllaces esternos
Tunicia

**Tunicia** () ye un país asitiáu al norte de la costa mediterránea africana. La so capital ye Túnez. Llenda con Arxelia al oeste y Libia al sur y al este. Ye'l país más pequeñu del Magreb, asitiáu ente les estribaciones orientales de la cordelera montañosa del Atlas y el mar Mediterraniu. La superficie de Túnez ye de 165.000 km², con una población estimada en 11,5 millones d'habitantes. Aproximao el 40% d'esti país ta compuestu pol desiertu d'El Sáḥara, mientres que'l resto ye suelu fértil y afayadizu pa l'agricultura; arriendes d'ello tien 1.300 km de costa.

## Nome
La pallabra *Tunicia* deriva de **Tunis**, conocida polos griegos clásicos como *Tynes*, la capital del actual país. El nome *Tunis* pue ser atribuyíu a diversos anicios. Pue ser asociáu cola deidá fenicia *[[Tanit|Tanith (aka Tunit)]]*, o cola espresión berebere *ens* que significa "cayer". 

N'árabe nativu, el mesmu nome ye usáu tanto pal país como pa la ciudá: تونس y sólo pol contestu pue unu estremales.

El nome de *Tunicia* foi introducíu polos xeógrafos y historiadores franceses nos entamos del sieglu XIX como parte de los sos esfuercios pa dar nomes a los nuevos territorios y protectoraos ocupaos. La derivación francesa *Tunisie* foi adoptada en delles llingües europees con mínimes variaciones, introduciendo un nome distintivu pa designar al país.

## Historia

Nel territoriu del Túnez d'anguaño surdió la ciudá de Cartago, fundada nel sieglu VIII e.C. por tirios, qu'espardió la so influyencia sobre Sicilia, Iberia y otres importantes zones del mar Mediterraneu, hasta entós controlaes por Grecia. Foi conquistada pol Imperiu romanu al ser derrotada nes Guerres Púniques nel sieglu II e.C. Cartago foi desaniciada y la influyencia cultural asiática y africana nel Túnez d'anguaño foi amenorgada pola influyencia romana.

## Economía

## Referencies

## Enllaces esternos
Higinio Carrocera

**Higinio Carrocera Mortera**  foi un históricu anarcosindicalista asturianu con destacada actuación na Revolución Asturiana de 1934 y nel desendolcu de la Guerra Civil n'Asturies.

## Biografía
Carrocera nació en 1908 na llocalidá de Barros en Llangréu. Entamó a trabayar de metalúrxicu en Duro Felguera y afilióse de mui mozu na CNT, sindicatu mayoritariu ente los metalúrxicos en La Felguera.

Participó activamente na Revolución de 1934 na que dirixó una columna que dende La Felguera aportó a Uviéu'l 6 d'ochobre.

Tres la derrota de la Revolución pudo escapar pero foi deteníu en Zaragoza el 7 d'agostu de 1935 xunto a Constantino Antuña Huerta y lleváu a la cárcele d'Uviéu. Conocida la victoria del Frente Popular nes eleiciones de febreru de 1936 participó nel motín de presos que consiguió la llibertá d'éstos el 20 de febreru, un día enantes de promulgase l'amnistía.

Al entamar la Guerra civil el 19 de xunetu, participó na toma del cuartel de la Guardia Civil de la Felguera y depués marchó al frente de 400 anarcosindicalistes de La Felguera hacia Xixón onde tuvo un papel destacáu n'aiciones que permitieron la toma de los cuarteles d'El Coto y Simancas. Foi firíu en setiembre de 1936 en Villafría, na llucha escontra les columnes gallegues. Confirmáu como Mayor de milicies foi ún de los más sobresalientes mandos del exércitu popular.

Recibió la medaya de la llibertá pola so heroica actuación y la de la so brigada na dura Batalla del Mazucu (Llanes) de setiembre de 1937, na que pudo detener dellos díes l'avance de les Brigaes Navarres. Firíu nestos combates, nun tardó n'incorporase otra vuelta al frente. 

Cayía Asturies en manes del exércitu franquista, foi deteníu y lleváu a un campu de concentración en Galicia. Al ser reconocíu foi conducíu a Asturies onde ingresó'l 3 de xineru na cárcel d'Uviéu. Al mes siguiente, 21 de febreru compareció ente un Conseyu de Guerra que lu condergó a muerte, siendo fusiláu'l 8 de mayu de 1938.

## Referencies

## Enllaces esternos
El Diario Asturiano

Col nome d**'El Diario Asturiano** podemos referinos a dos periódicos asoleyaos n'Asturies:

*El Diario Asturiano, diariu d'información xeneral espublizáu n'Uviéu en 1886.
*El Diario Asturiano, diariu d'información llocal espubliáu en Xixón en 1901.
El Diario de Asturias

**El Diario de Asturias** foi un periódicu diariu de calter relixosu, políticu y d'intereses xenerales. El diariu, que yera de tendencia conservadora, espublizóse n'Uviéu del 22 de febreru al 11 de xunetu de 1887.

Foi fundáu por Faustino de la Vallina, que yera'l so redactor xunto con Rogelio Jove y Bravo, y foi sustituyíu por El Correo de Asturias

## Bibliografía
* *[[Gran Enciclopedia Asturiana]]*. Silverio Cañada Editor, Xixón, 1982. Tomu 6, p. 8.

## Referencies

## Enllaces esternos
El Diario de Avilés

**El Diario de Avilés** foi un periodicu espublizáu n'Avilés de 1890 a 1914. El diariu yera de tendencia lliberal y foi fundáu por Florentino Álvarez Mesa. "El Diario de Avilés" cuntó cola collaboración ente otros de: Marcos del Torniello, Bernardino Cabrera o Juan Álvarez Casariego.
Apaeció por primer vegada el 1 d'abril de 1890, y yera un periódicu lliberal, defensor de los llamaos "cantistes", nome qu'axuntaba a los partidarios del diputáu Julián García San Miguel. Paró d'espublizase en setiembre de 1914.

## Bibliografía
* *[[Gran Enciclopedia Asturiana]]*. Silverio Cañada Editor, Xixón, 1982. Tomu 6, p. 8.

## Referencies

## Enllaces esternos
El Diario de Gijón

El **Diario de Gijón** foi un periodicu d'información llocal asoleyáu en Xixón en 1896. Sacó alantre grandes campañes sobro temes municipales y portuarios, y nes sos páxines hebo tamién munches polémiques de calter políticu.

## Bibliografía
* *[[Gran Enciclopedia Asturiana]]*. Silverio Cañada Editor, Xixón, 1982. Tomu 6, p. 8.

## Referencies

## Enllaces esternos
El Duende

**El Duende** foi un selmanariu satíricu espublizáu en Xixón en 1912. Yera de tendencia radical antimelquiadista. 

Foi redactáu por Carlos Cienfuegos Jovellanos, Bernardo Ortea , Feliciano Rodríquez y Ricardo Casielles,

## Referencies

## Enllaces esternos
Xibuti

La **República de Xibuti** o simplemente **Xibuti** (en francés: **Djibouti**, n'árabe: **جيبوتي**, treslliteráu como *Ŷībūtī*) ye un país al este d'África asitiáu nel nomáu Cuernu d'África. Llenda con Eritrea al norte, con Etiopía al oeste y al sur, y con Somalia al sureste. Al este llenda col Mar Bermeyu y el Golfu d'Adén. El país, ún de los más pequeños d'África, tien una estensión de namái 23.200 km².

## Historia

Na Antigüedá el territoriu xibutianu yera parte de la tierra de Punt. Dempués, xunta con otres zones del Cuernu d'África, formó parte de los territorios de los sultanatos medievales d'Adal y Ifat. A finales del sieglu XIX, tres un tratáu firmáu por Francia y los sultanes somalinos y afars, establecióse equí una colonia, nomada Somalia francesa, que camudó'l so nome pol de Territoriu Francés de los Afars y los Issas en 1967. Una década dempués el país votó pola independencia, qu'algamó'l 27 de xunu de 1977; tomó'l so nome actual, que yera'l de la so ciudá capital. Esi mesmu añu, el 20 de setiembre, Xibuti xunióse a les Naciones Xuníes. A primeros de la década de los 90 del sieglu XX españó una guerra pol control del gobiernu ente'l partíu nel poder, el RPP (Concentración Popular pol Progresu) y l'opositor FRUD (Frente pola Restauración de la Xunidá y la Democracia), que nun finó hasta que los dos grupos firmaron un alcuerdu pa repartise'l poder nel añu 2000.

## Xeografía

El país asítiase estratéxicamente a la vera del golfu d'Adén, una de les llinies marítimes más transitaes del mundu, y controla l'accesu al Mar Bermeyu y al océanu Índicu. A resultes de la so situación ye un puntu d'aprovisionamientu pa los barcos de carga, y tamién el principal puertu marítimu d'entrada y salida de productos pal so vecín Etiopía. Pol so calter de puntu estratéxicu hai en Xibuti delles bases militares foriates, ente les que destaca Camp Lemonnier, sede del U.S. Africa Command (USAFRICOM) de la Marina de los Estaos Xuníos. La capital del país ye tamién la sede de l*'Autoridá Intergubernamental pal Desarrollu* (IGAD), una organización de desarrollu rexonal qu'axunta a los países del este d'África.

## Economía

## Demografía
Xibuti ye una nación multiétnica, con una población de poco más de 790.000 habitantes. Los dos mayores grupos étnicos son los somalinos y los afars; les llingues de so, del grupu afroasiáticu, son les dos llingües nacionales, magar que les llingües oficiales del país son l'árabe y el francés. el 94% de los sos habitantes son de relixón islámica.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina web de la República de Xibuti
Eco de Sports

L' **Eco de sports** foi un semanariu deportivu publicáu en Xixón (1926) y redactáu por Rafael del Canto y Ulpiano Vigil Escalera, ente otros.

## Referencies

## Enllaces esternos
Eco de Villaviciosa

**Eco de Villaviciosa** foi un periódicu editáu en Villaviciosa en 1927. Foi dirixíu por José Alonso y yera defensor de los intereses comarcales.

## Referencies

## Enllaces esternos
El Espolín

**El Espolín** foi un selmanariu satíricu espublizáu n'Uviéu en 1919. El Espolín taba dirixíu por Luis Puente.

## Referencies

## Enllaces esternos