Campillo de Altobuey

**Campillo de Altobuey** ye un conceyu español de la provincia de Cuenca, na comunidá autónoma de Castiella-La Mancha.

## Situación
Enclaváu na Manchuela conquense, Campillo de Altobuey allugar nel entamu de La Manchuela, una contorna dientro de la mancha conquense. La provincia de Cuenca estremar en trés grandes contornes naturales: la Serranía, la Alcarria y La Mancha. Dientro d'esta postrera allúgase La Manchuela, una contorna que toma 29 conceyos y que s'asitia al sureste de la provincia, partiendo coles provincies d'Albacete y Valencia.

Aportar a la llocalidá ye bien senciellu al traviés de diverses carreteres. La principal, ye la carretera CM-211 que xune, de forma más rápida, Cuenca cola autovía A-3 en direición a Valencia. Al traviés d'esta vía puede aportase a l'A-3 dende Campillo en tan solo 15 minutos, na salida de la llocalidá de Minglanilla.

Cuando la direición ye Madrid, dende la cercana esviadura de Motilla del Palancar, nun tiempu averáu de 15 minutos. Tamién podemos dir dende Motilla hasta la llocalidá de Honrubia pa coyer nesti puntu l'A-3. Esti percorríu facer al traviés de la N-III y el tiempu emplegáu pa llegar a Madrid amenorgar en 15-20 minutos.

Campillo asitiar a tan solo 9 quilómetros de Motilla del Palancar. A esta llocalidá llégase al traviés de la carretera CM-2202, tamién de recién execución. 

En Campillo naz tamién la carretera CU-V-5014, que'l so destín ye la llocalidá d'Enguídanos.

Llenda colos conceyos de Motilla del Palancar, Gabaldón, Almodóvar del Pinar, Paracuellos, Enguídanos, Puebla del Salvador y Iniesta. 

## Datos xeográficos
Ye'l característicu conceyu castellanu, nel que destaca la so llamativa torre, visible dende dellos quilómetros alredor. 

La superficie total del conceyu ronda los 173 quilómetros cuadraos, tierres qu'atopen nel Norte, Este y Oeste alineación montascoses pertenecientes al Cordal Ibéricu, pero que nel sur afayen la impresionante llanura manchega, sobre la cual asítiense gran cantidá de viñeos.

La llocalidá atopar a 937&nbsp;msnm, anque ta curiada por dos pequeñes elevaciones montascoses que les sos cumes más altos son Callejas pel oeste (con 1.052 metros d'altitú) y el Chotil nel este (con 1.016 metros).

Campillo pertenez, hidrológicamente, a la cuenca del Ríu Júcar, yá que ta próximu a ésti en direición oeste y al impresionante valle del ríu Cabriel pel este. Pol términu municipal nun escurre nengún cursu continuu d'agua, magar tien delles ramblas y ribayos.

El so clima ye mediterraneu continental templáu, con temperatures medies d'ente 12º y 15º C. Mientres el branu, el clima secu y les temperatures elevaes faen qu'ente mediaos de xunetu y principios d'agostu'l calor seya intensu. Pel iviernu, los termómetros baxen mientres la nueche a temperatures baxo cero, calteniéndose mientres el día temperatures bien nidies.

Les precipitaciones mientres l'añu nun suelen superar los 600&nbsp;mm., siendo les estaciones más lluvioses les de la primavera.

## Población
Según l'INE, a 1 de xineru de 2015 la población de Campillo ye de 1.481 habitantes, 725 homes y 756 muyeres. Campillo, en 1900, cuntaba con 3.423 habitantes, y llegó inclusive en 1940 a los 3.791. Les migraciones a les grandes ciudaes (na so mayoría a Valencia, Madrid o Barcelona), nos años 60, 70 y 80 del sieglu XX, fixeron que la población amenorgar en 1.600 habitantes n'apenes 30 años. Esto fai qu'en dómines branices y mientres les fiestes n'honor a la patrona, la población en Campillo averar a los 3.000 ó 4.000 habitantes.





## Alministración

## Historia
Campillo de Altobuey ye anguaño un pequeñu pueblu manchegu, que yá nun llega a los dos mil habitantes, pero históricamente foi una villa de realengu de cierta importancia, que cuasi llegó a algamar los cuatro mil habitantes en sieglos pasaos (nun escaezamos que la ciudá d'Ávila, por casu, tenía unos cinco mil habitantes cuando ta construyendo la so catedral) y que de la so bona situación económica y social quedó pa testificalo un ricu patrimoniu arquiteutónicu de calter relixosu nel que se llevaben a cabu los pertinentes ritos y teníen la so sede un gran númberu d'instituciones, cofraderíes y hermandaes. Sospriende al visitante y al historiador non avisáu topar nesta sele villa de la Manchuela (o de la Mancha conquense) un gran patrimoniu.

### Oríxenes
La fecha de la so fundación como pobláu nun se conoz d'una manera exacto y concreto. Hai constancia de que na zona en qu'anguaño s'atopa la llocalidá había asentamientos de tribus olcades, unu d'estos asentamientos atopar nel cercanu cuetu de Santa Quiteria, nel cual alcontráronse parte de les sos muralles y ruines y urnes cinerarias, cerámiques y adobes de cal con una antigüedá d'alredor de 2000 años.

### Sieglu XII
El llugar adquier conciencia histórica a partir de la conquista de Cuenca por Alfonsu VIII el día de San Mateo (21 de setiembre) de 1177.

El Rei Alfonsu II d'Aragón unvió tropes al Rei castellanu y en pagu por esta ayuda Alfonsu VIII dio tierres y posesiones a un noble aragonés apellidado Jaraba, nel llugar onde anguaño s'atopa Campillo de Altobuey. Qu'esti noble aragonés foi'l fundador de la dempués Villa de Campillo tenemos delles reseñes históriques. Les tierres que s'apurrieron pol so sofitu a la conquista de la ciudá de Cuenca fueron gran parte del actual Huercemes (güei desapaecíu), el Fuexu y la casa de don Diego, onde edifico la so casa señorial.

L'orixe del nome de Campillo puede provenir de los vocablos Campillo (campu pequeño y Altobuey o Alta-güe, nome que se daba a los sistemes montascosos de poco altor (gües: llombes) de los cualos atópase arrodiáu Campillo.

### Sieglu XVI
Nos sos añales figura tamién como fecha d'interés históricu, el tresformamientu d'aldega en Villa, títulu que recibió en 1537 del emperador Carlos V tando celebrando Cortes en Monzón, desvenceyando a la población de la ciudá de Cuenca. Ta documentáu que l'Emperador fixo una visita a Campillo el 27 d'abril de 1528 (Archivu del rexistru de Calatrava), según les cartes ellí calteníes, l'Emperador pasó un día de caza nos montes de Campillo, pernoctó una nueche na llocalidá y siguió viaxe escontra Valencia, pernoctando a otru día na Venta del Pajazo. 

Mientres perteneció al términu municipal de Cuenca, regia na localidá'l Fueru de Cuenca.

Esta reconocencia foi ampliáu por Felipe III al conceder los apellativos de *"bien noble y lleal villa"*.

Campillo una vegada foi declarada villa independiente tenía derechu a dos alcaldes de mesta, dada la importancia que tenía la llocalidá yá que pequí pasaba l'antiguu camín Real de Madrid a Valencia central, llamáu Camín de les Cabrillas y l'antigua calzada romana que conducía a CesarAgusta, (Zaragoza). Amás tenía derechu a cobrar portalgu por salir d'un puertu secu (el Pajazo).

Non cabo dulda que'l sieglu XVI foi floreciente pa estos llugares, como demuestra l'eleváu númberu d'Ermites qu'había.

### Sieglu XVIII
Mientres la Guerra de Socesión española (1701-1713) y según rellaten dellos cronistes, un pequeñu contingente de caballería que al paecer yeren Migueletes catalanes del Archiduque, fueron aniquilaos en tierres de Campillo.

El 7 d'agostu de 1706, la plaza de Cuenca que fuera sitiada y bombardiada por tropes austriaques, capituló a la fin y quedó en poder de los estranxeros. Ellí yera esperáu'l Archiduque Carlos, que pocu dempués entamó viaxe a Valencia, nesta marcha foi sorprendíu poles tropes de Berwick y tuvo qu'enfusase acompañáu del so escolta hasta que llegaron a Campillo, onde tomaron descansu y recuperáronse de la fatiga.

### Sieglu XIX
Nesti sieglu desenvolviéronse dellos acontecimientos históricos, mientres la Guerra de la Independencia Española (1808- 1814), una espedición francesa pasó pola llocalidá pa encalorar el llevantamientu de la ciudá de Valencia. Ésta foi unviada dende Madrid al mandu de duque de Conegliano, tomo la ruta más curtia que yera pasando por Tarancón, Campillo y Requena.

Yá na primer Guerra Carlista (1833-1840) tuvo llugar en Campillo una escaramuza, nel branu d13, el xeneral Miguel López al mandu d'espedición Guergué xuntar en Valencia con tropes de Cabrera coles mires de dirixise a Madrid.

El 18 de setiembre de 1836, una columna de dicha espedición al mandu de Alaix y Paliyos, marcha a Campillo de Altobuey, onde tien llugar la batalla, yá que salieron al so alcuentru les tropes de la Guardia Real qu'acamparen na población. Al so mandu'l teniente Pozas. Enfrentar na batalla del Pozo de la Moheda. Nel enfrentamientu la columna carlista aniquiló a la Guardia Real.

Na tercer Guerra Carlista, sobre'l 14 de xineru de 1875, el brigadier Cassola al mandu de dos escuadores de húsares de la Princesa escorrió a una partida carlista, que procedente de Valencia dirixir de Campillo en direición a Enguídanos, cola resultancia de 30 carlistes muertos y 80 prisioneros mancaos. Según recueye la prensa (La Dómina (Madrid. 1849). 15/1/1875, nᵘ 8.122, páxina 2, La Iberia (Madrid. 1868). 16/1/1875, páxina 3).

## Llugares d'interés

Ye un conceyu con un gran patrimoniu cultural, a pesar del so tamañu:
* La **ilesia parroquial de San Andrés**, asitiada na plaza principal, ye un templu columnario, con tres naves y planta de salón. La so construcción data del S. XVI, pero nel XVII tapó'l pervalible artesonado orixinal con bóvedes de cañón y construyóse una cúpula nel cruceru, decorada con riques pintures murales. Cuenta con una torre de gran altor y cinco cuerpos.
* **L'antiguu conventu de San Agustín y actual [[Santuariu de la Virxe de la Llomba]]** ye una de les meyores muestres del barrocu de la provincia de Cuenca. Construyir a principios del S. XVIII, con nave de planta de cruz llatina con capiyes llaterales, gran cúpula sobre'l cruceru, retablos barrocos y abondosu ornamentación de xamasques en murios y bóvedes. Nel llugar qu'ocupó'l claustru del conventu, construyóse una Plaza de Toros tres la desamortización, que se vien utilizando hasta l'actualidá. Nel primer pisu de la ilesia atopa'l Muséu Etnográficu de Campillo de Altobuey.
***La ermita de la Trinidá** tamién conocida como Padre Eternu allugar a la salida escontra Motilla del Palancar. Ye de finales del S XVI. La nave ta cubierta por un artesonado renacentista con pintures de Hernando de Mayorga.
* **Ermita del Cristu**, ye d'un sobriu barrocu siendo remarcable la portada de la ermita y el retablu interior. Axacente atópase l'antiguu hospital, agora dedicáu a allugar la Casa de Cultura.
* **Ermita de San Roque,** que probablemente date del Sieglu XV.
* Ye reseñable la esistencia d'un vieyu **molín de vientu** pela redolada.
* Amás de la riqueza monumental, Campillo cuenta con zones d'interés natural y paisaxísticu como son el **pinar de San Isidro** o'l **cuetu de Santa Quiteria**.

## Economía Agricultura practica un policultivo de distintos productos: ceberes, viñeos, olivar, llenteyes, ayos…
Campillo foi siempres conocíu pol so azafrán, y anque menguó enforma'l so cultivu, esiste una iniciativa empresarial pa comercializalo a nivel nacional ya inclusive internacional.
Esiste la Cooperativa Agrícola San Andrés Apóstol, que cunta con alredor de 800 socios. Encargar d'emprestar servicios a los llabradores (distribución de ceberes,
granes y abonos) y tamién funciona como bodega de vinu y almazara d'aceite.

### Ganadería
Sigue esistiendo'l llendo tradicional d'oveyes y cabres. Tamién esiste un Polígonu ganaderu qu'acueye dende coneyos hasta avestruces.

### Industria
Llindar a una fábrica testil.

## Agrupaciones musicales
* **Unión Musical Campillo de Altobuey**
* **Asociación La Manchuela Bailla**

## Fiestes
* **17 de xineru:** San Antón.
* **15 de mayu:** San Isidro Llabrador.
* **Del 7 al 14 de setiembre:** Fiestes patronales n'honor de la **[[Virxe de la Llomba]]**. Nestes fiestes, la población de Campillo de Altobuey llegar a doblar, sobremanera pola llegada de visitantes de la Comunidad Valenciana y contorna. 

## Ver tamién
* Gaspar de la Huerta
* Gastronomía de la provincia de Cuenca
* Llista de conceyos de Cuenca

## Referencies

## Enllaces esternos

* Conceyu de Campillo de Altobuey