Artemisia filifolia

***Artemisia filifolia***, ye una especie d'arbustu del xéneru *[[Artemisia (planta)|Artemisia]]*, nativa d'América del Norte, onde s'atopa dende Nevada a Nebraska, Arizona y Texas, estendiéndose al sur hasta Chihuahua.

## Descripción

Ye una especie d'arbustu maderizu ramificáu arbustu qu'algama un tamañu d'hasta 1,5 metros d'altor. Los tarmos tán cubiertos d'estreches fueyes filiformes d'hasta 8 centímetros de llargu y non más de la metá d'un milímetru d'anchu. Les fueyes dacuando estrémense en segmentos. Son solitaries o dispuestes en fascículos. La inflorescencia ye una panícula coles cabeces de flores. Cada cabeza contién flósculos maneres del discu y 2 a 3 flores ligulaes fértiles. El frutu ye un pequeñu aqueniu. Los aquenios nun tienden a esvalixase lloñe de la planta madre.
## Distribución y hábitat

Esta planta común ye una especie dominante en gran parte del centro-oeste d'Estaos Xuníos, particularmente n'árees onde'l sustratu ye un suelu fondo y arenoso. Trátase d'un indicador de suelos arenosos. Ye eficaz pa la prevención de la erosión nestos suelos. Ye común en partes de les Grandes Llanures, onde ye un componente dominante de les praderíes, pacionales y ecosistemes de carbaes, xunto con gramínees tales como *[[Andropogon hallii]], [[bouteloua]], [[Calamovilfa longifolia]], [[Schizachyrium scoparium]], y [[Sporobolus cryptandrus]]*. Delles rexones apoderaes por esta artemisa son les praderíes de Nebraska hasta'l centru de Texas, nos sistemes de dellos ríos nel este de Colorado y Kansas, los médanos y entemecíu con campera de les praderíes de Colorado y partes del sureste de Wyoming. En Texas, ye común na rexón del Trans-Pecos, onde crez con *[[Prosopis glandulosa]]* y *[[Quercus havardii]]*.
Esti ecosistema ye'l más afeutáu pol fueu y el llendo. Antes de la presencia humana, l'ecosistema caltener pol patrón de les perturbaciones causaes poles quemes forestales naturales y el llendo del bisonte.
## Impautu de Pacionales

Cuando los seres humanos empezaron a utilizar esti terrén como pacional, esti sistema foi alteriáu, provocando una homogeneización de les formes de vida nel hábitat. Un réxime equilibráu de fueu y llendo ta obligáu a caltener la biodiversidá d'esti tipu de pacionales. El fueu tamién ayuda a prevenir la socesión de la vexetación maderiza nes carbes. L'artemisa ye tolerante del fueu, yá que vilta brengosa dempués de que les sos partes aérees quémense.
## Ecosistemes

Los ecosistemes d'artemisa son importantes tipos d'hábitat pa munchos animales. Los perrinos de les praderíes constrúin les sos llurigues nes praderíes de sable, y cuando les abandonen, el tecolote llaneru ocupar anque prefieren alimentase de *[[Artemisia tridentata]]*. Dellos animales comen les granes, tales como los pollos de la pradería chicos y la falpayar escamosu. Los pollos de la pradería chiques tamién la utilicen pa fines de presentación y de anidación. La estensa eliminación de *Artemisia filifolia* demostró qu'amenorga la diversidá y bayura d'aves reproductores nel hábitat.

A pesar de la so importancia en numberosos ecosistemes, l'artemisa puede convertise nuna problemática maleces. Unu de los métodos de control ye quemar, y de siguío, asitiar el ganáu por que se alimenten de los nuevos biltos a midida que surden. Tamién se controla con yerbicíes y la siega.
## Usu comercial

Granes de *Artemisia filifolia* viéndense comercialmente. Dacuando úsase pa la revegetación de tierres de llendo. Los Navajos tenía dellos usos pa la planta. Usar con fines melecinales y pa fines rituales. Siendo bien nidiu, foi utilizada como papel hixénicu.

## Taxonomía
*Artemisia filifolia* describióse por John Torrey y espublizóse en *[[Annals of the Lyceum of Natural History of New York]]* 2: 211. 1827. 
;Etimoloxía:

Hai dos teoríes na etimoloxía de ***Artemisia***: según la primera, debe'l so nome a Artumisa, hermana ximielga d'Apolo y diosa griega de la caza y de les virtúes curatibles, especialmente de los embaranzos y los partos. Según la segunda teoría, el xéneru foi dau n'honor a Artemisia II, hermana y muyer de Mausolo, rei de la Caria, 353-352 e.C., que reinó dempués de la muerte del soberanu. Nel so homenaxe alzóse'l Mausoléu d'Halicarnasu, una de les siete maravíes del mundu. Yera esperta en botánica y en medicina.

***filifolia***: epítetu llatín que significa "fueya como filo*.
;[[Sinonimia (bioloxía)|Sinonimia]]:
* *Artemisia plattensis* Nutt. 
* *Oligosporus filifolius* (Torr.) Poljakov 
* *Oligosporus filifolius'' (Torr.) W.A.Weber

## Ver tamién
* Planta melecinal
* Fitoterapia
* Usos melecinales de los raigaños
* Medicina china tradicional
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les asteracees
## Referencies

## Bibliografía
# Bailey, L. H. & E. Z. Bailey. 1976. Hortus Third i–xiv, 1–1290. MacMillan, New York.
# CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Mexico City.
# Correll, D. S. & M. C. Johnston. 1970. Man. Vasc. Pl. Texas i–xv, 1–1881. The University of Texas at Dallas, Richardson.
# Cronquist, A. J. 1994. Asterales. 5: 1–496. In A. J. Cronquist, A. H. Holmgren, N. H. Holmgren, J. L. Reveal & P. K. Holmgren (eds.) Intermount. Fl.. Hafner Pub. Co., New York.
# Flora of North America Editorial Committee, e. 2006. Magnoliophyta: Asteridae, part 6: Asteraceae, part 1. 19: i–xxiv. In Fl. N. Amer.. Oxford University Press, New York.
# Great Plains Flora Association. 1986. Fl. Great Plains i–vii, 1–1392. University Press of Kansas, Lawrence.
# Turner, B. L. 1996. The Comps of Mexico: A systematic account of the family Asteraceae, vol. 6. Tageteae and Athemideae. Phytologia Mem. 10: i–ii, 1–93.

## Enllaces esternos

* USDA Plants Profile