Khajuraho

**Khajuraho** () ye una pequeña llocalidá asitiada nel estáu de Madhya Pradesh na India.

## Demografía

Según estimación 2010 cuntaba con una población de 37 665 habitantes.

## Descripción

Equí atópase'l mayor conxuntu de templos hinduistes del país, famosos poles sos escultures erótiques. Los templos tán consideraos pola Unesco como Patrimoniu de la Humanidá, dende l'añu 1986.

El nome de la ciudá provién de la pallabra *Kajur* qu'en idioma hindi significa "palmera datilera". Khayurajo foi la capital relixosa de los Chandella, una dinastía que gobernó esta parte de la India ente los sieglos X y XII.

Los templos construyir nun espaciu de tiempu d'unos cien años, ente'l 950 y el 1050. Tola zona ta cercada, con ocho puertes que dexen la entrada a la cortil. Caúna d'estes puertes ta flanqueada por dos palmeres. Orixinalmente había unos 80&nbsp;templos de los que queden 22 en bon estáu de caltenimientu. Tola zona ocupa un área total de 21&nbsp;km².

Seique por atopase nuna zona pocu habitual pa la construcción de templos (lloñe del Ganges), consiguieron sobrevivir a la destrucción masiva d'elementos hinduistes llevada a cabu pol Imperiu mogol musulmán. Adulces los templos fueron quedando abandonaos y permanecieron ocultos metanes la vexetación. Fueron redescubiertos en 1838 pol capitán I. S. Burt, inxenieru del exércitu británicu.

## Arquiteutura

Los templos tán asitiaos sobre plataformes elevaes, d'un anchor considerable, pensaes pa facilitar el paséu ritual alredor del templu que tienen de realizar los fieles antes d'entrar a rezar. Les torres de los templos álcense sobre estes plataformes, dando una sensación de verticalidad si reparar dende lloñe. Tán empobinaos según los puntos cardinales, tando la entrada en direición este pa facilitar la entrada de la primer lluz solar.

Fueron construyíos con bloques de granitu traíu especialmente hasta la zona, lo mesmo que d'arenisca. Les uniones de los distintos cachos de granitu realizar por aciu abrazaderes metáliques. Les parés de los templos de Khayurajo tienen una forma ondulada yá que tán formaes por numberosos salientes. Amás, los murios tán estremaos en franxes horizontales por aciu moldures y baxorrelieves

## Escultures

Les escultures que decoren los templos de Khayurajo pueden clasificase en cinco tipos distintos. Per un sitiu tán los dibuxos xeométricu y floral, utilizaos nos techos, moldures y na decoración de les columnes. Otru tipu d'escultures son les que representen la vida de la corte, como los bailles o la música, según actividaes cotidianes.

Un tercer grupu ta compuestu poles figures d'animales, que suelen tar asitiaes nes moldures esteriores ya inferiores de los templos, como pa romper la monotonía de les figures humanes. Les imáxenes de dioses y dioses formen el cuartu grupu y suelen tar asitiaes al fondu del templu o nos nichos asitiaos so los salientes. Finalmente atópense les figures femenines y les que representen a pareyes amatorias.

Nun se sabe a ciencia cual foi'l motivu pol que los templos decorar con diversos motivos eróticos. Dellos estudiosos creen que la decoración tenía un motivu educativu: enseñar el *[[Kāma sūtra|Kámasutra]]* a los más nuevos; pa otros, los templos son un homenaxe al matrimoniu ente Shivá y Párvati. Tamién esiste la teoría de que les escultures que representen a amantes sirvíen de proteición, yá que estornaben a los malos espíritus y a los rayos.

## Los templos

Los 22 templos qu'entá queden de pies tán distribuyíos en tres grupos: oeste, este y sur.

### Grupu oeste

Ye nel que s'atopen los principales templos del complexu. Amás de dos templos en ruines y del Muséu Arqueolóxicu, nesti grupu atopen los siguientes edificios:

* **Templu Lakshmana**: créese que foi construyíu pol rei Lakshavarman que reinó ente'l 925 y el 950 polo que ye unu de los templos más antiguos. Construyíu sobre una plataforma de tres metros d'anchu, al templu aportar por aciu una escalera finamente decorada. Les escultures de les parés esteriores representen escenes de la vida cotidiana, guerreros y escenes erótiques. Ta dedicáu al dios Vishnú
* **Templu Varaha**: ta asitiáu enfrente del Lakshmana y ye de pequeñu tamañu. Contién una estatua del dios *Varaha*, encarnación del dios Vishnu en forma de xabalín.
* **Templu Matangesvara**: dedicáu al dios Shivá, na actualidá sigue siendo un llugar de cultu. Ta asitiáu sobre una plataforma bastante alta a la que s'apuerta por una escalera bien decorada.
* **Templu Visvanatha**: foi construyíu pol rei Dhangadeva que reinó ente'l 950 y el 1002. Los sos techos tán ricamente decoraos con diseños florales. Les sales interiores contienen dalgunes de les escultures meyor calteníes de tol complexu.

* **Templu Nandi**: comparte plataforma col Visvanatha. El so teyáu ye de forma piramidal. Nel interior atopa una estatua de Nandi, el toru que sirve de montadura al dios Shivá.
* **Templu Kandariya Mahadev**: ye'l más espectacular de tolos templos de Khayurajo amás de ser el de mayor tamañu. Ta tamién dedicáu a Shiva y construyóse sobre una plataforma de 3 metros d'altor. Construyíu a mediaos del sieglu XI, la so torre mide 30,5 metros. La so decoración consta de 872 estatues distintes.
* **Templu Devi Jagadambi**: de menor tamañu y dedicáu a Kali, la so decoración contién escultures de muyeres realizando aiciones cotidianes.
* **Templu Chitragupta**: nel so interior atopa una estatua de Surya, el dios del sol, montáu nel so carru tiráu por siete caballos.

### Grupu esti

Ta compuestu por trés templos hinduistes y trés jainistas. Tolos templos son de menor tamañu que los del grupu oeste. De los seis cabos destacar el
* **Templu Parsvanatha**: contién bien poques escultures d'amantes y munches de muyeres tocando diversos preseos musicales o realizando aiciones como maquillase o bañase. Tien tamién una escultura del dios Shiva y la so esposa Parvati.

### Grupu sur
Ta asitiáu a un quilómetru del grupu esti y consta de dos templos de pequeñu tamañu; el **templu Duladeo**, decoráu con escultures erótiques, y el **templu Chaturbhuja** que contién una estatua de Vishnu de tres metros d'altor.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Semeyes del conxuntu de templos de Khajuraho (2008)