Freyja

**Freyja**, o **Freya**, ye una diosa de la mitoloxía nórdica y xermánica, de la cual caltuviéronse numberosos rellatos que la arreyen o la describen. Por cuenta de que les fontes meyor documentaes d'esta tradición relixosa fueron tresmitíes y alteriaes por historiadores cristianos medievales, y, en munchos casos, escrites más de sieglu y mediu más tarde, el so verdaderu rol, les práutiques paganes y el so cultu son inciertos. 

Nes Eddas, Freyja ye descrita como la diosa del amor, la guapura y la fertilidá. La xente invocábalo pa llograr felicidá nel amor, asistir nos partos y pa tener bones estaciones.

Freyja tamién yera acomuñada cola guerra, la muerte, la maxa, la profecía y la riqueza. Les Eddas menten que recibía a la metá de los muertos en combate nel so palaciu llamáu Fólkvangr, ente que Odín recibía la otra metá nel Valhalla. L'orixe del seidr y la so enseñanza a los Æsir atribuyíase-y a ella.

Frigg y Freyja son los dos dioses principales de la relixón nórdica y son descrites como les cimeres ente les Ásynjur. Freyja ye la diosa más venerada xunto con Frigg, y el so cultu paez ser el más prevalente ya importante de los dos. Na *[[saga Droplaugarsona]]* descríbese que nel templu de Ölvusvatn, Islandia, les estatues de Frigg y Freyja allugar nes posiciones más importantes, frente a les de Thor y Freyr. Estes estatues taben iguaes con ellaboraos paños y afataes con oru y plata.

En *[[Heimskringla]]* presentar a Freyja dende un puntu de vista evemerista como una mitolóxica princesa de Suecia. El so padre Njörðr ye vistu como un míticu rei de Suecia y tamién se menta al so hermanu Frey. La madre de Freyr y Freyja ye la hermana de Njörðr, quien xeneralmente ye rellacionada cola antigua diosa xermánica Nerthus,como yera costume ente los Vanir y dexáu poles sos lleis.

Más palantre en *Heimskringla*, rellátase que munchos templos y estatues de los dioses paganos nativos fueron asaltaos y destruyíos por Olaf I de Noruega y Olaf II el Santu mientres el gradual y violentu procesu de cristianización d'Escandinavia. Mientres y depués d'estendíu y completáu el procesu de cristianización, Freyja y munchos elementos acomuñaos con ella fueron demonizadas pola creciente influencia de misioneros cristianos. Depués de que la influencia cristiana fuera consolidada en llei, restos de la so fe caltener na clandestinidá, principalmente en zones rurales, sobreviviendo hasta tiempos modernos nel folclor xermánicu y más apocayá reconstruyida en delles formes del neopaganismu xermánicu.

## Etimoloxía
Los nomes *Frey* y *Freyja* deriven de pallabres xermániques que los sos significaos son "el señor" y "la señora" respeutivamente (cognaos xermánicos inclúin: el góticu *Fráuja* "señor, amu", *Fráujo* "señora, ama", nórdicu antiguu *Frú* "ama, señora, muyer", danés *Frue*, suecu *Fru*, alemán *Frau* "señorita, muyer, esposa", antiguu altu alemán *Frouwa*, anglosaxón *Freo*, *Frea*). Al igual que la pallabra francesa *dame* (del llatín *apodera*), que la so forma masculina (*dominus*) pereció, el significáu pa "señor" nun s'utiliza más, pero'l títulu de "Frau" entá esiste nes llingües xermániques.

El nome de Freyja, sicasí, ta potencialmente rellacionáu al nome de Frigg (que deriva de *fri* "amar"), porque "muyer" y "amor" tán n'última instancia rellacionaos, según piénsase que Freyja y Frigg de cutiu son avatares una de la otra (*cf.* Frige, Friia, Frija, Frea).

## ''Edda prosaica''
### ''Gylfaginning''
Freyja ye presentada en *[[Gylfaginning]]*, el primer llibru de la *[[Edda prosaica]]*. Nárrase que depués de la guerra que se desamarrara ente los Æsir y los Vanir polos malos tratos daos a Gullveig per parte de los Æsir; el tratáu de paz incluyía l'intercambiu de rehenes ente dambos grupos de dioses. El dios Njörðr foi unviáu polos Vanir dende'l Vanaheim al Asgard onde nició dos fíos bien bellos.

Los trés dioses menores mentaes depués de Freyja en *Gylfaginning* son con frecuencia consideraes como los sos asistentes:
 Sjöfn (una diosa d'amor), Lofn (una diosa de les bodes), y Vár (una diosa de les promeses ente homes y muyeres).

### ''Skáldskaparmál''

En *Skáldskaparmál*, atópense munchos kenningar informativos sobre Freyja.

Más palantre en *Skáldskaparmál*, dellos kenningars pa Freyja centrar nes llárimes qu'arrama, que tán feches d'oru colorao:
"¿Cómo l'oru podría ser perifraseado? Llamándolo, Fueu de Ægir, y Aguyes de Glasir, Pelo de Sif, Cofia de Fulla, Llárimes de Freyja [...] Agua o bastiu de Draupnfir, o de los güeyos de Freyja [...]"

Una parte del poema *[[Húsdrápa]]* en *Skáldskaparmál* rellata la hestoria del robu del collar Brisingamen per parte de Loki. Cuando Freyja decatar de l'ausencia del so collar, solicitó l'ayuda de Heimdall pa buscalo. A la fin atoparon al lladrón que resultó ser Loki quien se tresformara nuna foca. Heimdall tamién se tresformó nuna y combatir. Depués d'una llarga batalla, Heimdall venció y tornó el Brisingamen a Freyja. La rivalidá de Loki y Heimdall por Brisingamen ye un eventu importante, yá que marca un odiu mutuu qu'a futuru los destinará a combatise y matase l'unu al otru nel final del Ragnarök.

Esti mitu que tien llugar nel mar, ta quiciabes rellacionáu col orixe d'unu de los nomes de Freyja, "Mardöll" (Rellumu del mar), siendo'l rellumu equí'l del collar robáu Brisingamen (*brísinga* significa "brillante, centelleante, flameante"). Nel nome de Heimdall, la pallabra *dallr* (lluz) ye'l masculín de *döll*, y *heim* significa "tierra de" (*cf.* Vanaheim, Alfheim). Esta ye quiciabes una de les hestories que se perdieron sobre los viaxes de Freyja en busca del so maríu. Freyja y el so maríu Óðr representaben la situación habitual de delles families de nobles na antigua Escandinavia onde por cuenta de los duros ambientes y les campañes de guerra, los homes partíen en llargues xornaes de guerra y les muyeres quedaben al cargu de la casa con un poder considerable.

## ''Edda poética''
### ''Grímnismál''
En *[[Grímnismál]]*, na *[[Edda poética]]* descríbense les principales moraes de los dioses nórdicos. Ente elles méntase la residencia de la diosa Freyja, el so palaciu llamáu Fólkvangr, onde recibía a la metá de los guerreros cayíos en combate.

Según lo que rellata Snorri Sturluson na *Edda prosaica* "siempres qu'acaballa a la guerra, ella tien la metá de los muertos". El nome de Fólkvangr puede ser traducíu como "campu de la xente" o "campu del exércitu". El so salón, *Sessrúmnir*, ye traducíu como "ampliu n'asientos". Estos nomes indiquen ciertu paralelismu col Valhalla, que alluga los Einherjar, l'exércitu de los muertos escoyíos poles valquiries pa Odín que se preparar pal Ragnarök.

### ''Völuspá''
*[[Völuspá]]* ye'l primeru y unu de los principales poemes de la *Edda poética*. Nel poema, una völva brinda muncha información sobre los eventos futuros y pasaos al dios Odín. Freyja ye mentada de volao nel poema, siendo mentada cuando los dioses axuntar pa romper l'alcuerdu col constructor de les muralles del Asgard y dueñu del caballu semental Svadilfari, pa protexer a la diosa. La diosa ye citada nesta composición como la "novia de Óðr".

### ''Þrymskviða''
El poema *[[Þrymskviða]]* rellata qu'un día Thor afaya que'l so martiellu perdióse. Diríxese xunto con Loki a la residencia de Freyja, Fólkvangr, a pidi-y la so capa de plumes de ferre. Depués Loki usa esta capa pa tresformase nun páxaru y buscar el martiellu de Thor y afaya que'l xigante Thrym despintar y pide que se-y apurra a Freyja en cuenta de devolvelo. La diosa, enllena de roxura, fai tremecer les moraes de tolos dioses y, debíu al temblón, el collar Brisingamen saltó esprendíu del so pescuezu. Tolos dioses y dioses axuntar en conceyu y, siguiendo les suxerencies de Heimdall, llograron convencer a Thor de que se vistiera como Freyja y llevara les sos xoyes. Loki, vistíu como una criada, acompañó a Thor cola so disfraz de Freyja, polo que'l xigante Thrym dio-yos la bienvenida. Na llacuada de receición el xigante sorprender pol gran mambís de la novia y Loki siempres respuende de forma intelixente argumentando la so estraña conducta. A la fin el xigante asitia'l martiellu Mjolnir na falda de la supuesta novia y nesi momentu Thor quítase'l disfraz de Freyja, toma'l martiellu y matu al xigante y a tolos sos invitaos.

### ''Lokasenna''
*[[Lokasenna]]* ye una obra que s'atopa solamente nuna edición de la *Edda poética*, lo que se menta nél nun apaez en nenguna otra fonte y alderícase la influencia cristiana del poeta y el so respetu poles deidaes paganes. El testu ye aparentemente una continuación a *[[Hymiskviða]]* onde'l dios Ægir llogra un calderu xigante onde prepara hidromiel pa convidar a los Æsir y los Alfar. Sicasí Loki, quien nun fuera convidáu a la xunta, garrasti y matu a unu de los sirvientes de Ægir y falta a tolos dioses hasta que Thor amenácia-y col so martiellu. Nel intercambiu de pallabres de Loki con Freyja, esta postrera empieza defendiendo a Frigg de la cual Loki burllar de matar al so fíu. Nesi momentu Loki acusar de bruxa y de xacer al pie del so hermanu.

### ''Hyndluljóð''
*[[Hyndluljóð]]* ye un poema atopáu en bien mala traza nes últimes ediciones de la *Edda poética* *ca.* 1400. Nél, Freyja viaxa nun xabalín llamáu Hildisvíni pa solicitar l'ayuda de la giganta Hyndla p'atopar l'heriedu de Óttar, el so protexíu. Óttar equí seique seya otru nome pal maríu de Freyja, Óðr.

### ''Oddrúnargrátr''
Nel poema *[[Oddrúnargrátr]]* que pertenez a los cantares heroicos de la *Edda poética*, la princesa Borgny clama a les dioses Frigg y Freyja por que bendigan y favorezan al so fíu Oddrún y evíten-y sufrimientos.

## Sagues islandeses
Munches de les sagues islandeses contienen numberoses menciones a Freyja.

### ''Heimskringla''
La *[[saga de los Ynglings]]* rellata:

Depués de les muertes de Odín, Njörðr, y Frey:

Na *saga de [[Haakon I de Noruega]]*, Freyja ye mentada en dos ocasiones. Primero, en rellación con sacrificios ufiertaos a la diosa. : *Y primero la copa de Odín foi balerada pola victoria y poder al so rei. Dempués d'eso, les copes de Njörðr y Freyja por paz y una bona estación.*

Más palantre na saga méntense les munches llárimes d'oru que Freyja arramó pol so maríu.

### Otres sagues
Na *[[saga de Egil]]*, cuando Þorgerðr amenacia con cometer suicidiu, diz: "Nun tuvi una cena, y nin voi tener una hasta que cene con Freyja. Nun puedo faer nada meyor que'l mio padre: nun voi sobrevivir al mio padre y el mio hermanu."

En *[[Hálfs saga ok Hálfsrekka]]*, la reina Signy, esposa del rei Alfrek, ruega pola ayuda de Freyja nun concursu d'ellaboración de cerveza. El so oponente, Geirhild, sicasí, pidiera l'ayuda a Odín, quien-y dio'l so cuspia como lleldu y de esa manera Signy perdió.

Según la *[[saga de Njál]]*: "Hubo cambeos nos rexentes de Noruega, el earl Hacon morriera y nel so llugar atopábase Olaf Tryggvason. Xunto con ello hubo un cambéu na fe en Noruega; desfacer de la vieya fe, y el rei Olaf había cristianizado les tierres occidentales, Shetland, y les Órcades, y les Islles Faroe. Depués munchos homes falaron de cuenta que Njal escuchar, que yera estrañu y perversu abandonar les antigües creencies..." Depués, Hjalti Skeggiason, un islandés apocayá convertíu al cristianismu deseosu d'espresar el so despreciu escontra los dioses nativos, recitó unos versos agraviándolos.

Hjalti foi atopáu culpable de blasfemia poles sos infames versos y tuvo de fuxir escontra Noruega xunto al so suegru, Gizur el Blanco. Más tarde col sofitu de Olaf Tryggvason, Gizur y Hjalti tornaron a Islandia y convidaron a aquellos aconceyaos nel Althing a convertise al cristianismu.
La *[[Óláfs saga Tryggvasonar en mesta|saga del rei Olaf Tryggvason]]*, compuesta alredor del añu 1300, describe que siguiendo les órdenes del rei Olaf Tryggvason, pa probar la so piedá, la xente recién convertida al cristianismu tenía de faltar y faer risión a los principales dioses paganos. Hallfreðr vandræðaskáld, quien se caltuvo ronciegu a convertise del paganismu al cristianismu por Olaf, foi obligáu a redactar un poema pa probar el so arrenunciu a les antigües deidaes, y Freyja ye mentada ente les principales dioses paganes.

### ''Flateyjarbók''
*[[Sörla þáttr]]* ye una curtia hestoria islandesa caltenida en *[[Flateyjarbók]]* y escrita nel sieglu XV por dos sacerdotes cristianos, que tenía por finalidá agraviar les deidaes paganes y allabar el cristianismu y al rei cristianu Olaf Trygvason. La hestoria toma dellos fragmentos de delles obres que depués son entemecíos y rellataos dende un puntu de vista evemerista.
La diosa Freyja ye descrita como una bella muyer d'Asia y ye concubina del rei Odín. En cuenta de un formosu collar xaz con unos nanos, lo que provoca la roxura del rei qu'unvia a Loki a roba-y el so collar. Depués promete devolvé-ylo si provoca una batalla eterna, que llegaría al so fin cola llegada del rei cristianu Olaf Trygvason.

## Encantamientos de Merseburgo
Los Encantamientos de Merseburg son testos escritos ente los sieglos IX o X n'antiguu altu alemán, onde se menten antiguos mitos paganos. N'unu de los esconxuros mentaos inclúin una referencia a Freyja (equí llamada *Frîia* o *Frûa* (Frôwa)) señalando que tien una hermana menor llamada *Uolla * cola que realiza un esconxuru pa curar una firida del caballu de *Wodan* (Odín). Uolla ye rellacionada con Fulla, quien ye descrita na *Edda prosaica* como una diosa menor y sirvienta de Frigg, y qu'en *Gylfaginning* ye mentada direutamente per debaxo de Freyja.

## Tradiciones orales

Nes zones rurales d'Escandinavia caltuvo cierta dependencia coles fuercies de la naturaleza, los dioses de la fertilidá caltener na cultura popular hasta finales del sieglu XIX en Suecia. Freyja caltenía dellos elementos del so rol como diosa de la fertilidá y les colleches. Na provincia de Småland, arrexuntóse un rellatu de la so rellación colos rescamplos y la maduración de les colleches.

En Värend, Freyja podía llegar na nueche de Navidá y solmenar los pumars p'anunciar bones colleches y por consiguiente la xente dexaba delles mazanes nos árboles, pa ella. Amás, consideraben peligrosu dexar los araos fuera, yá que si Freyja sentar n'unu d'ellos, este sería inútil.

## Posesiones

Los rellatos que sobrevivieron hasta los nuesos tiempos sobre Freyja acomuñar con frecuencia a numberoses posesiones máxiques.

### Fólkvangr
Freyja recibe nel Fólkvangr a la metá de los espíritus de los guerreros muertos que combatieron valientemente na batalla. Snorri Sturluson rellata en *Gylfaginning* que "siempres qu'acaballa escontra la batalla, ella lleva la metá de los muertos".

Freyja ye tamién llamada *Eigandi valfalls* ("Posesora de los cayíos en batalla") y *Valfreyja*, "Señora de los cayíos en batalla" y de les valquiries polo xeneral.

Na *[[saga de Egil]]*, Thorgerda (*Þorgerðr*), amenaza con cometer suicido y tien la esperanza de pasar nos salones de Freyja depués de la so muerte.

Otru puntu de vista esplica la diferencia ente los einherjar de Odín y los de Freyja; la tradición oral d'Óðal, esplica que los guerreros de Odín son "los d'ofensiva" , o aquellos que dediquen la so vida a la batalla. Los guerreros de Freyja son "los de defensa" , o aquellos que solo lluchen pa protexer a les sos families, cles o bienes. L'historiador Else Roesdahl menta la diferencia ente dos les cultures al considerar les armes depositaes nes tumbes. En Noruega xeneralmente les tumbes de los guerreros teníen escudos defensivos, y en Dinamarca armes d'ataque.

### Xoyería
Brisingamen ye'l famosu collar de Freyja supuestamente fechu d'oru. El collar piénsase que representa'l sol y el ciclu de día y nueche. D'alcuerdu a les notes de Saxo Grammaticus, Brisingamen taba ente los oxetos daos a los dioses por Alberich. En delles escritures, Brisingamen ye asignáu a Frigg.

En *Skáldskaparmál*, ta escritu que les muyeres frecuentemente usaben "collares de piedra" como parte de los adornos qu'utilizaben pa indicar el so estatus social. Esta ye la razón pola cual la muyer ye perifraseada con referencies a xoyes y ágates. Frigg y Freyja son les dioses nórdiques más destacaes, polo tanto son descrites con preciosos collares. Los collares siempres paecen ser los regalos favoritos en dómines paganes. Cuando Hilda foi a pidir paz al so padre, el rei Högni, ufiertó-y un collar y en Völuspá, la profetisa negar a falar hasta que Odín agasáya-y dellos collares d'oru.

### Capa
Freyja tien una capa fecha de plumes de ferre, que-y da l'habilidá de camudar a la forma de cualquier ave, y volar ente los mundos. Ye llamáu *Valshamr*, el "plumaxe del ferre", "piel de ferre", o "capa de plumes de ferre" en distintes traducciones. La mesma capa máxica tamién-y ye asignada a Frigg en dellos rellatos.

### Carru de gatos
Freyja frecuentemente conduz un carru de guerra tiráu por un par de grandes gatos, *Bygul* (abeya d'oru) y *Trjegul* (árbol d'ámbare dorao). En *Gylfaginning* rellátase que condució esti carru hasta'l funeral de Balder.Créese que los gatos que tiraben del so carru yeren los *Skogkatt* o gatu de los montes noruegu, tamién se suxirió que pudieren ser llobos cervales boreales.Los gatos son sagraos pa Freyja, según los cuervos y los llobos ser pa Odín.

Freyja ye considerada una diosa guerrera ente los sos munchos papeles. El carru tamién ye un atributu guerreru y frecuentemente asignáu solamente a deidaes importantes. Esto nun significa que cada deidá xermánica aponderada tenga un carru, pero la mayoría tienen cabalgaduras especiales. Odín y Heimdall tienen caballos, Thor tien un carru tiráu por cabres, Freyr tien un xabalín, pero Freyja tien tantu un carru como un xabalín. Les dioses menores como Gefjun y Iðunn nun tienen siquier un palaciu o salones.

### Xabalín
Freyja tamién acaballa un xabalín de cerdes doraes llamáu Hildisvíni ("Gochu de batalla") qu'apaez solamente nel poema *[[Hyndluljóð]]*. Depués rellátase qu'esti xabalín ye'l so protexíu Óttar temporalmente amarutáu como Hildisvini, non que realmente Hildisvini fuera Óttar. 

En *Skáldskaparmál*, Freyr ye descritu conduciendo otru xabalín con cerdes doraes llamáu Gullinbursti, el cual puede ser el mesmu que conducía Freyja. El xabalín ta acomuñáu na mitoloxía nórdica tantu cola noción de fertilidá como talismán proteutor na guerra.

## Homólogos
Propúnxose que Freyja pue ser el descendiente mitolóxicu más direutu de Nerthus, una diosa acomuñada a una serie de tribus xermániques descrita por Tácito nel añu 1 e.C. na so obra *[[Germania (llibru)|Germania]]*, y que dacuando ye identificada con Njörðr al traviés de conexones etimolóxiques.

Njörðr casóse cola so hermana, con quien tuvo un fíu, Frey, y una fía, Freyja. Esta pareya de deidaes secundaries pue ser una derivación de la primera. Al igual que'l carru de Freyja, la diosa xermánica, en principiu más antigua, Nerthus tamién ye descrita de cutiu conduciendo un carru. 

Postúlase la esistencia d'una rellación sostenible ente Freyja y otres dioses veneraes a lo llargo de la ruta de migración de los pueblos indoeuropeos qu'apaeció constantemente con unu o dos gatos o lleones como compañía, polo xeneral nel aspeutu d'una diosa de la guerra, pero n'otres ocasiones tamién como una diosa del amor. Ente elles puédense incluyir a Durga, Ereshkegal, Sekhmet, Menhit, Bast, Anat, Asherah, Nana, Cibeles, Rhea, y otres.

## Epónimos
### Persones

Freya y les sos variantes ye un nome femenín escandinavu común. Nel añu 2005, el nome de *Freja* foi'l quintu más popular ente los daneses nacíos esi añu. Al añu siguiente, en 2006 foi'l tercer nome más popular en Dinamarca, y nel añu 2007 tuvo nel cuartu llugar. N'Inglaterra y Gales el nome de Freya tuvo na posición ventena tercera nel añu 2006 y ventena quinta nel 2007, tocantes a popularidá pa les neñes recién nacíes.

### Llugares
Munches granxes en Noruega lleven la pallabra *Frøy-* como primer elementu de los sos nomes, siendo'l más común en nome de *Frøyland* (13 granxes). Ye inciertu si *Frøy-* nestos nomes fai referencia a la diosa Freyja o al dios Frey. El primer elementu nel nome *Frøyjuhof*, na parroquia de Udenes, ye probablemente'l xenitivu pal nome de Freyja. El mesmu casu asocede con *Frøyjuhof*, nes parroquies de Hole y Stjørdal. Tamién hai dos islles llamaes Frøya en Noruega.

Na parroquia de Seim, na provincia de Hordaland, Noruega, atópase la granxa Ryland (nórdicu antiguu occidental *Rýgjarland*). El primer elementu ye'l casu del xenitivu pa *rýgr* 'dama', idénticu al significáu del nome de *Freyja*. Una variante de la pallabra *rýgja* pue que asoceda cola municipalidá noruega de Rygge. Esisten dellos llugares llamaos *Horn* n'Islandia y *Hoorn* n'Holanda, otru nome pa la diosa, y n'Alemaña dellos lleven el nome de *Freiburg*.

### Plantes
 La planta *[[Polygala vulgaris]]*, foi nomada n'honor a Freyja, como *Pelo de Freyja*, pero depués de la introducción del cristianismu'l so nome camudó y faía alusión a la Virxe María, suxiriendo asina la so más cercanu homólogu nel cristianismu.

### Vienres
El nome del día vienres na mayoría de les llingües xermániques, lleva'l so nome n'honor a Freyja, como por casu, *Frīatag*en antiguu altu alemán, *Freitag* n'alemán modernu, *Freyjudagr* en nórdicu antiguu, *Vrijdag* n'holandés, *Fredag* en suecu, noruegu, y danés. N'inglés *Friday* deriva de la pallabra anglosaxona *frigedæg,* que significa'l día de Frige, la forma anglosaxona para Frigg. Dambes dioses yeren frecuentemente identificaes una cola otra.

### Miscelánea
El elementu químicu Vanadiu recibe'l so nome de Vanadís, el nome alternativu pa Freyja. La petrina de la constelación d'Orión yera conocida na Escandinavia pagana como la "rueca de Freyja" o "rueca de Frigg".

## Cultura popular
Freyja, so la variante del so nome n'alemán "Freia", apaez nel ciclu d'óperes de Richard Wagner, *[[Der Ring des Nibelungen]]* incluyendo *[[Das Rheingold]]*, *[[Die Walküre]]*, *[[Siegfried]]*, y *[[Götterdämmerung]]*. Esto llevó a que munchos la representaren basándose nes interpretaciones de Wagner. Na descripción de Wagner, Freyja ye hermana de Frigg y ye la diosa de la guapura que guarda les mazanes doraes. Cuando foi prindada por dos xigantes llamaos Fasolt y Fafnir, los dioses rápido avieyaron, y Odín tuvo de pagar a los xigantes un fuerte rescate, incluyendo'l Tarnhelm y l'aniellu del nibelungo que robó d'Alberich pa recuperala.

## Referencies

## Bibliografía
* Faulkes, Anthony (Trans.) (1995). *Edda*. ISBN 0-460-87616-3
* Ellis Davidson, H. R. (1965). *Gods And Myths Of Northern Europe*. Penguin. ISBN 0-14-013627-4
* Grundy, Stephan (1998) * The Concept of the Goddess*. Routledge. ISBN 0-415-19789-9
* Sturluson, Snorri. *Heimskringla: History of the Kings of Norway*, trad. Lee M. Hollander. Reprinted. University of Texas Press, Austin, 1992. ISBN 0-292-73061-6
* Larrington, Carolyne (Trans.) (1999). *The Poetic Edda*. Oxford World's Classics. ISBN 0-19-283946-2
* Lindow, John (2001). *A Guide to the Gods, Heroes, Rituals, and Beliefs*. Oxford University Press. ISBN 0-19-515382-0.
* Näsström, Britt-Mari (1998) *The Concept of the Goddess*. Routledge. ISBN 0-415-19789-9
* Orchard, Andy (1997). *Dictionary of Norse Myth and Legend*. Cassell. ISBN 0-304-34520-2
* Simek, Rudolf (2007) trad. Angela Hall. *Dictionary of Northern Mythology*. D.S. Brewer. ISBN 0-85991-513-1

## Enllaces esternos