Realismu artísticu

**Realismu** ye un términu que, amás d'utilizase pa denominar ciertos movimientos artísticos reactivos contra'l romanticismu en lliteratura (lliteratura del realismu) o pintura (pintura del realismu) -dambos aniciaos na Francia de mediaos del sieglu XIX y siguíos nel naturalismu lliterariu y pictóricu posterior-; tien una dimensión xenérica que dexa identificar un **realismu artísticu** como una postura estética o de teoría del arte qu'identifica **arte y realidá**.

Esta postura afigurar en diverses formes de representar la realidá o naturaleza d'una manera imitativa (*[[mimesis]]*), polo que tamién se la denomina **naturalismu** (de forma equívoca con otros usos de [naturalismu nel arte)

Como oxetivu o pretensión, la postura o perspeutiva realista ye compartida en traces xenerales por toa clase d'[arte figurativo; pero tamién pola lliteratura, ya inclusive pola música programática o descriptiva. Nes artes plástiques (escultura y de forma especialmente trascendente pa la pintura, daes les sos especiales convenciones -l'amenorgamientu a lo bidimensional-) puede cumplise con bien distintos graos, dende les fronteres de l'astracción hasta'l trampantojo.

Esi **enfoque realista** del arte diose en bien distintos estilos y dómines históriques a lo llargo de la historia de la pintura y la historia de la escultura; y tocantes al so distintu tratamientu en caúna de les escueles nacionales, foi propuestu como una de les carauterístiques definitories, a lo llargo del tiempu, de la escuela española frente a la escuela italiana y la escuela flamenca.

L**'arte realista** puede definise, tocantes al so conteníu, como'l que representa les temes "acordies con regles seculares y empíriques" de cuenta que tales temes sían "esplicables en términos de causes naturales, ensin recursu a intervención sobrenatural o divina"; considerando la esistencia d'una realidá oxetiva en tercer persona, ensin embellecimiento o interpretación (como faen los enfoques idealistes del arte: el idealismu artísticu, conceutu col que se contrapone).

Tal aproximamientu implica inherentemente una creencia de que tal realidá ye ontológicamente independiente de los esquemes conceptuales del home, de les sos práutiques llingüístiques y creencies, y que puede ser conocíu (o conocible) pol artista, que puede de la mesma representar fielmente esa realidá. Según Ian Watt el realismu modernu "empieza cola posición de que la verdá puede ser afayada pol individuu al traviés de los sentíos" que "tien los sos oríxenes en Descartes y Locke, y recibe la so primer formulación con Thomas Reid a mediaos del sieglu XVIII."

El **realismu nes artes** tiende a representar personaxes, situaciones y oxetos de la vida cotidiana de forma creíble. Tiende a refugar les temes heroicos (tan caros al clasicismu, que los representa con una perspeutiva idealista) en favor de temes más neutres, pegaos a la tierra. Na definición que del esperpento fai'l so creador, el dramaturgu español Ramón de Valle Inclán, compárense, oponiéndola a la suya (qu'identifica cola de Goya, Quevedo o Cervantes), los dos perspectives qu'apoderaron la historia de la lliteratura y de les artes plástiques: la que fai al espectador almirar *de rodíes* a los héroes homéricos y la que lu pon a los personaxes al so nivel, nos drames de Shakespeare.

## El realismu nel arte prehistórico y antiguo

Les primeres manifestaciones artístiques yá presenten la oposición de posibilidaes ente la idealización o astracción de traces (que lleven a la representación de les traces femenines esaxeraos nes venus paleolítiques o al esquematismo del arte rupestre llevantín) y el realismu, inclusive un realismu tan atanante que fizo duldar mientres años de la honestidá del descubrimientu de la Cueva d'Altamira, que namái foi aceptada tres el descubrimientu de más exemplos de la denomada escuela francu-cantábrica.

La interpretación del arte griego, en que la *mímesis* de la naturaleza ye daqué esencial, identifica como idealismu la busca de la guapura nuna harmonía y proporción que supera les traces reales de los seres humanos individuales (de manera equivalente a la espresión filosófica platónica de la rellación ente'l *cosmos aisthetós* y *cosmos noetós* -el mundu real y el mundu de les idees del mitu del covarón-). Sicasí, al equilibriu clásicu del sieglu V asocedió'l helenismu, onde se buscó la representación del dolor, la voluptuosidad, les anécdotes cotidianes y les edaes distintes a la plenitú del maduror. L'arte romano, herederu del helenismu, buscó la individualidá del semeya.

Ficheru:Lascaux2.jpg|*Caballu*, cueva de Lascaux, pintura paleolítica.
Ficheru:Scribe accroupi Saqquara Louvre E3023-01b.jpg|*[[La escriba sentáu]]*, escultura del Antiguu Exiptu.
Ficheru:Etruscan Painting 1.jpg|*Músicos* na *Tumba dei leopardi*, Necrópolis de Monterozzi, pintura etrusca.
Ficheru:Spinario Musei Capitolini MC1186 n4.jpg|*[[El espinario]]*, escultura helenística.
Ficheru:The Lady of Elche, late 5th - earfly 4th cent. BCE (29251445792).jpg|*[[Dama d'Elx]]*, escultura ibérica.
Ficheru:Brutus pushkin.jpg|Semeya romana identificáu con Marco Xunu Brutu.


## El realismu nel arte medieval y de la Edá Moderna

La plástica románica, como la bizantina, nun enclín qu'empecipiara'l arte paleocristiano, busca la estilización de les traces en pro de la representación idealizada de santos y cristos hieráticos; ente que la plástica gótica pretende humanizalos con representaciones más realistes, qu'espresen el dolor y la tenrura (cristos crucificaos, vírxenes col neñu). Señalóse que'l Daniel sonriente del pórticu de la Gloria (sieglu XII) representa una transición ente dambos estremos.

El renacencia italiana, venceyáu al humanismu filosóficu, recuperó'l antropocentrismu de l'Antigüedá, de la que coles lleis de la perspeutiva y el tratamientu de la lluz y les solombres (que remata nel *[[sfumato]]* y la perspeutiva aérea de Leonardo) consiguió dar a les representaciones del mundu un aspeutu creíble; ente que'l flamencu, cola téunica del oleu dexó un detallismo estraordinariu y unos matices nel color hasta entós insospechados (que rematen nes veladuras, el *[[chiaro-escuru]]* y la *[[morbidezza]]* de la escuela veneciana y Rafael).

Frente a la intelectualización del manierismu, el barrocu ye un arte realista, que se recrea na representación de lo sórdido del dolor y la probeza, o alternativamente espresa'l trunfu y la gloria, con españíos sensoriales y fuertes contrastes (dientro de cada obra, ente unes y otres escueles, y ente unos y otros autores -Caravaggio frente a Ribera; Bernini frente a Borromini; Velázquez frente a Murillo; Valdés Leal frente a Luca Giordano; -y Nain frente a Poussin; Rubens frente a Van Dyck; Rembrandt frente a Vermeer; Gregorio Fernández frente a Martínez Montañés-).

El sieglu XVIII guardó la simultaneidá de bien distintos aproximamientos artísticos a la realidá: el barrocu tardíu marcaba un estraordinariu contraste ente'l clasicismu de los esteriores y la sensualidá morbosa de los interiores privaos (rococó); ente que el neoclasicismu sometía a la realidá a la estrechura de les regles académiques que'l prerromanticismu esforciar en frayar, anque dambos tendiendo más a conceutos idealistes que puramente realistes (*Laocoonte* de Lessing).


Ficheru:GNM - Maria lactans 2.jpg|*Virxe de la lleche*, escultura gótica de la Baxa Austria, hacia 1380. 
Ficheru:Collegiale Neuchatel mg 2481.jpg|*[[Cenotafiu de los Condes de Neuchatel]]*, sieglu XIV.
Ficheru:Adaméséva.JPG|*Adán y Eva* nel Polípticu de Gante, de Jan Van Eyck, 1432.
Ficheru:Sandro Botticelli - The Trials and Calling of Moses (detail) - WGA2743.jpg|Detalle de la *Vida de Moisés*, frescu de la Capiya Sixtina, de Sandro Boticelli, 1481-1482.
Ficheru:Albrecht Dürer - Young Hare - WGA07362.jpg|*Llebre* d'Alberto Durero, 1502.
Ficheru:Marinus Claesz. van Reymerswaele 001.jpg|*[[El cambista y la so muyer]]*, de Marinus van Reymerswale, 1539.
Ficheru:Cardinal Granvelle's Dwarf.jpg|*El nanu del Cardenal Granvela, con un perru*, d'Antonio Moro, hacia 1560.
Ficheru:Bruxelles Manneken Pis cropped.jpg|*[[Manneken Pis]]* de Bruxeles, 1619.
Ficheru:'Peasant Interior with an Old Flute Player', oil on canvas painting by Louis (probably) Le Nain, c. 1642, Kimbell Art Museum.jpg|*Interior llabrador con vieyu plautista*, de Louis -y Nain, hacia 1642.
Ficheru:Sagrada Familia del pajarito (Murillo).jpg|*[[Sagrada Familia del paxarín]]*, de Bartolomé Esteban Murillo, 1645-1650.
Ficheru:William Hogarth - Marriage à la Mode - WGA11459.jpg|*[[Matrimoniu a la moda]]*, de William Hogarth, 1743.
Ficheru:1770 Fragonard Maedchen mit Hund anagoria.jpg|*Mozu con perrín*, de Fragonard, 1770.


## El realismu nel arte de la Edá Contemporánea

Los movimientos artísticos denominaos "realistes" de la Francia de mediaos del XIX reaccionaben contra les emociones esaxeraes del romanticismu; sustituyéndoles pola busca de la verdá na precisión, y atopando les sos temes non nes alloñances del exotismo, el orientalismu, el medievalismo y otros historicismos; sinón na vida cotidiana y los conflictos propios de la revolución industrial y la sociedá de clases. La perspeutiva realista (y sobremanera la del naturalismu, el so movimientu continuador ya intensificador), pasó a ser sinónimu de busca de lo feo, sórdido y marxinal, pa denuncialo (realismu social, novela social, *[[kitchen sink realism]]* -realismu de fregadero-). Tamién coincide col realismu la perspeutiva local y rexonal (costumismu, rexonalismu), qu'en munchos casos identificar colos movimientos nacionalistes que surden por toa Europa nel sieglu XIX (especialmente'l denomináu nacionalismu musical).

Les meyores téuniques y científicos, y en concretu la popularización de la fotografía, incentivó nel gran públicu'l deséu por representaciones que paecieren "oxetivamente reales". Al igual que'l masivu espardimientu de la prensa anició los folletinos; la posibilidá de reproducción industrializada del arte gráfico y d'otros oxetos artísticos antes acutaos a individualidá de l'artesanía, anició una degradación del oxetu artísticu (denunciada por Ruskin y William Morris -*[[Arts and Crafts]]*-) que suel denominase *[[kitsch]]*.

Frente a les vanguardies artístiques, los totalitarismos nazi y soviéticu aguiyaron movimientos estéticos de calter realista: el realismu socialista y el realismu heroicu.

Los movimientos artísticos de la segunda metá del sieglu XX incluyeron distintos tratamientos de calter realista, como'l pop art y el hiperrealismu.

La narrativa hispanoamericana de mediaos del sieglu XX xeneró una nueva dimensión del realismu col denomináu realismu máxicu.


Ficheru:VenusVictrix.jpg|Representación de la *[[Venus Victrix]]*, que retrata a Paulina Bonaparte, de Canova, 1805-1808.
Ficheru:Ingres - Die Badende von Valpincon.jpeg|*La bañista*, d'Ingres, 1808.
Ficheru:Ferdinand Georg Waldmüller - Young Peasant Woman with Three Children at the Window - WGA25428.jpg|*Moza llabradora con trés neños na ventana*, Ferdinand Georg Waldmüller, 1840.
Image:Gustave Courbet 018.jpg|*Los picapedreros*, de Gustave Courbet, 1849.
Ficheru:Sir John Everett Millais 002.jpg|*Cristu en casa de los sos padres*, de John Everett Millais, 1849.
Image:Jean-François Millet (II) 013.jpg|*El semador*, de Jean-François Millet, 1850.
Ficheru:Amalia de Llano y Dotres, condesa de Vilches (Federico de Madrazo).jpg|"La condesa de Vilches", Federico de Madrazo, 1853.
Ficheru:Velázquez en El Prado.JPG|*Monumentu a Velázquez*, Aniceto Marinas, 1899.
Ficheru:ArnoBrekerDiePartei.jpg|*[[Die Partei]]* ("El Partíu" -pol Partíu Nazi), d'Arno Breker.
|Recreación del *[[Semeya de Marilyn]]* d'Andy Warhol, 1962 (utilizando otra fotografía orixinal).


## Ver tamién
Artículos de Wikipedia con una especial rellación al *Realismu artísticu*. Los artículos entá non redactaos referenciar col so usu bibliográficu, y cuando ye posible, añader l'enllaz a artículos de les Wikipedias n'otros idiomes.
*Realismu (páxina de dixebra)
*Realista (páxina de dixebra)
*Naturalismu (dixebra)
*Naturalismu nel arte
*Naturalista
*Figuración
*Copia (páxina de dixebra)
*Realidá simulada
*Realidá virtual
*Fotorrealismo
*Xéneros pictóricos venceyaos al *realismu*
:*Escena de xéneru
:*Pintura del paisaxe
:*Bodegón
:*Semeya pictórica
:*Desnudu
:*Pintura d'historia
*Estilos artísticos venceyaos al *realismu*
:*Tenebrismu
:*Caravagismo
:*Realismu clásicu, (:en:Classical Realism) clasicismu, academicismu, neoclasicismu
:*Realismu románticu, romanticismu
:*Arquiteutura historicista, arquiteutura del fierro, arquiteutura ecléctica (vease Arte contemporáneo#Arquiteutura
:*Casticismu
:*Costumismu
:*Kitsch
:*Postromanticismo
:*Pintura del realismu, escultura del realismu, escuela de Barbizon, prerrafaelismo, escuela de Newlyn (:en:Newlyn School), *[[macchiaioli]]*, preciosismu (pintura preciosista o preciosismu burgués), realismu retrospectivu (o pintura d'historia), pintores de Skagen, *[[Peredvizhniki]]*, escuela del ríu Hudson
:*Preimpresionismo
:*Impresionismu
:*Luminismo
:*Feísmo
:*Malditismo
:*Verismo
:*Naturalismu
:**[[Bande noire]]* (*-yos Nabis* o pintura del naturalismu)
:*Escuela Ashcan y american realism (:en:American realism)
:*Realismu cubista
:*Nueva oxetividá
:*Neorrealismu
:*Neofiguración o nueva figuración
:*Tremendismu
:*Aspectismo (:en:Aspectism)
:*Hiperrealismu
:*Nuevu realismu
:*Realismu figurativu
:*Realismu máxicu

* Realismu fantásticu, términu ambiguu, aplicáu a distintos movimientos culturales, contracultura-yos, subcultura-yos o pseudoculturales (:en:Fantastic realism)
:*Escuela de Viena de realismu fantásticu (:en:Vienna School of Fantastic Realism, :en:Wiener Schule des Phantastischen Realismus)
:*La espresión usar en *[[La torna de los bruxos]]* (Jacques Bergier y Louis Pauwels, 1960), primeramente como "escuela del realismu fantásticu"
*Belles artes, artes plástiques, artes visuales y artes figuratives venceyaes al *realismu*
:*Arquiteutura del realismu, realismu n'arquiteutura, arquiteutura realista o realismu arquiteutónicu (vease Hans Auer -:en:Hans Auer, :de:Hans Wilhelm Auer-), espresiones pocu usaes, dacuando referíes a l'arquiteutura soviética venceyada al realismu socialista.
:*Fotografía del realismu, realismu en fotografía, fotografía realista o realismu fotográficu
:*Música del realismu, realismu en música, música realista o realismu musical (vease música programática, nacionalismu musical, etc.)
::*Música programática
::**[[Chanson réaliste]]* (cantar realista -:en:Chanson réaliste, :fr:Chanson réaliste-), estilu musical francés que se desenvolvió dende los años 1880s hasta los años 1940.
*Arte social
:*Pintura social
:*Escultura social (:en:Social sculpture)
:*Arquiteutura social
:*Música social
:*Lliteratura social
::*Poesía social
::*Teatru social
::*Novela social, novela social española
:*Cine social

## Bibliografía
* 
* 
* 
* 

## Referencies

## Enllaces esternos
* Article on American literary realism at the Literary Movements site