Anguciana

**Anguciana** ye una población de la comunidá autónoma de La Rioxa (España). Asitiar nel noroeste de la provincia. Depende del partíu xudicial d'Haro.

## Historia
En 1121, Toda López de Haro y Álvarez, fía de Lope Íñiguez, señora de Anguciana, dono al Monesteriu de Santa María la Real de Nájera tol so heriedu en Cihuri y tamién “*post mortem nostram, casam nostram quae est in *'Angunciana*' sicut tenuimos et habuimus in vita nostra*”. Suscribe la escritura Diego López I de Haro, hermanu de Toa. Fízose esta escritura "*regnante rege Aldefonso in Castella, et in Alava, et in Pampilona, et in Aragone, et i Ribacurta*". Trátase del rei Alfonsu I d'Aragón, llamáu'l Batallador.

Dende'l sieglu XIV foi Señoríu de los Salcedo, quien habitaron la Torre Fuerte asitiada cerca de la ponte del ríu Tirón y de la que güei se caltién dalguna aspillera y l'ingresu sur. El Señoríu foi dau por Enrique III de Castiella a Juan Alfonso de Salcedo por privilexu fecháu'l 8 de marzu de 1394, en considerancia y remuneración a los munchos y bonos servicios fechos al señor Xuan I de Castiella (el so padre) en guardar del so cuerpu. Por otra mercé de 12 de febreru de 1397 concéde-y llicencia pa faer en dichu llugar una casa tan fuerte y tan cumplida, como'l mesmu Rei podría mandar faer pa sigo mesmu.

Hasta la creación de la provincia de Logroño en 1833 y la so partición en nueve partíos xudiciales (1834), perteneció al partíu de Santo Domingo de la Calzada, na provincia de Burgos.

## Demografía
Nel censu de población de la Corona de Castiella del sieglu XVI apaez equivocadamente col nome de *Anguiana*, con un total de 61 vecinos, 305 habitantes. 

Nos censos del sieglu XIX figura con Oreca, que foi de los Padres Bernardos d'Herrera y güei ye barriu de Anguciana, a la izquierda del ríu Tirón, na carretera escontra Cihuri.

El censu pa la formación de la provincia de Logroño de 1840 recuenta “106 vecinos, 474 almes”.

Dende los años 40 el conceyu venía perdiendo población, a lo que se sumó l'éxodu de los años 70. Pero'l conceyu foi unu de los que, proporcionalmente, amosó una mayor crecedera demográfica en La Rioxa nos últimos años. Ganó 112 habitantes (34%) aumentu que foi particularmente fuerte ente 2005 y 2006 (93 habitantes). 

A 1 de xineru de 2010 la población xubía a 510 habitantes, 281 homes y 229 muyeres.

## Economía llocal
Anque la economía llocal siempres se basó na agricultura de cebera y viñéu; nos últimos años la población sufrió un repique industrial con pequeñes carpinteríes de madera y metáliques. Pero sobremanera con un par d'empreses dedicaes al riego y a la calderería. Esta postrera convirtióse, por volume d'emplegaos y teunoloxía, nuna de les industries más importantes de la contorna.

## Llugares d'interés

### Edificios y monumentos

#### Torre fuerte de los Salcedo
Bona amuesa d'arquiteutura militar, la torre d'estilu góticu empezó a ser construyida en 1397 por Juan Alfonso de Salcedo xunto a la ponte del ríu Tirón, dempués de que Enrique III de Castiella concediéra-y el señoríu de Anguciana polos sos servicios emprestaos a la corona y de que-y diera permisu (obligatoriu na dómina) pa construyir la fortaleza.
 
Ta construyida en piedra de sillería. La so planta ye rectangular. La parte cimera atópase rematada por almenes y matacanes, anque'l segundu nivel d'estos son un agregu recién. Caltiénense delles saeteres del edificiu orixinal. Nos sos murios practicáronse en dómines recién distintos ventanales en ojiva y aspillera, amás de ser estremáu en delles plantes.

En 1920 foi vendida a una comunidá de franciscanos de Perú qu'instalaron un colexu. Darréu foi adquirida por un particular. 

Caltener en bon estáu.

#### Ilesia de San Martín
La construcción de la ilesia empecipiar a principios del sieglu XVI. Les dos capiyes del primer tramu, la parte inferior de la torre, la portada y la reforma de la cabecera son del sieglu XVII. La capiya del segundu tramu ye del sieglu XVIII. El restu del sieglu XIX, sacante los cuerpos cimeros de la torre del sieglu XX.

#### Ponte sobre'l ríu Tirón

#### Ermita de Santa María de Oreca
Del sieglu XVII.

#### Ermita de la Concepción o tamién Ermita de la Esclavitú Asitiada xunto al campusantu, del [[sieglu XVIII]], que consta d'una sola nave con cabecera rectangular.

## Personaxes pernomaos
* Manuel Pablo de Salcedo y Ortes de Velasco, descendiente de Juan Alfonso de Salcedo y decimotercer Señor del so castiellu; perteneció a la Real Cámara de Castiella.
* José Salcedo, hermanu de Manuel Pablo, foi capellán mayor de la de Reis Nuevos de Toledo nel sieglu XVIII. 
* Julián Cantera Orive, historiador de La Rioxa y autor de “*La Batalla de Clavijo*”; finó en 1972.

## Fiestes
* 29 d'abril: San Pedro de Verona mártir. Procesión a la ermita de la Purísima Concepción cola Virxe de la Concepción. Pártese la *escudiella*, zurracapote y quesu.
* 24 d'agostu: San Bartolomé y aición de gracies.

## Ver tamién
* Conceyos de La Rioxa
* Llocalidaes d'entidá menor de La Rioxa

## Referencies

## Enllaces esternos