Adansonia

***Adansonia*** ye un xéneru de la familia Malvaceae que los sos miembros son árboles conocíos popularmente como **baobab**, **árbol botella** o **pan de monu**. Contién ocho especies, de les cuales seis crecen na islla de Madagascar, y de les otres dos, la más conocida, *[[Adansonia digitata]]*, crez n'África continental, y la menos conocida y más pequeña, *[[Adansonia gibbosa]]*, n'Australia.

Desconozse la etimoloxía de la pallabra «*baobab*», sicasí'l nome científicu provién del botánicu francés (d'orixe escocés) Michel Adanson.

## Descripción

El baobab africanu ye un árbol de tueru masivu, con forma de botella o irregular y llenu de nuedos. El so altor puede bazcuyar ente los 5&nbsp;y&nbsp;30&nbsp;m, y el diámetru de la copa supera los 11&nbsp;m. La corteza ye llisa y la madera fibrosa con poco conteníu n'agua. Les fueyes solo broten na dómina d'agües, en branu nel hemisferiu sur y en iviernu nel hemisferiu norte. Les fueyes del árbol adultu son compuestes, tienen de 5&nbsp;a&nbsp;11&nbsp;foliolos que surden del mesmu peciolu en círculu y que los sos cantos son enteros en toles especies sacante na especie *rubrostipa*, que los tien dentaos. Los árboles nuevos tienen les fueyes simples y vanse lobulando adulces. Les flores son hermafrodites, actinomorfas, d'unos 10&nbsp;cm, con pétalos blancos. Toles especies dan frutos a la fin de la estación seca o principios de la húmeda. El frutu ye una baga seca o una gruesa cápsula con forma de melón allargáu. Les granes son numberoses, grandes, con forma de reñón. Envolubrando les granes hai una magaya de color crema, que la so testura varia de terrosa a esponxosa según la especie y la edá del frutu. Les granes viven más de cinco años. 
Los baobabs adopten la forma de botella mientres la etapa de maduror, a partir de los doscientos años. En bones condiciones, sobre suelu arenosu, con un clima templáu y agües ente 300&nbsp;y&nbsp;500&nbsp;mm pueden vivir hasta 800&nbsp;o&nbsp;1000&nbsp;años, anque se fala d'exemplares qu'algamaron los 4000&nbsp;años.

Dellos baobabs acovanar nel maduror y conviértense en grandes depósitos nos que pueden almacenase más de seis mil llitros d'agua.

## Especies

* *[[Adansonia digitata]]:* el baobab por excelencia. Crez en toles zones semiáridas del África continental, algama los 25&nbsp;m d'altor y 10&nbsp;metros de diámetru. La copa ye arredondiada y tien unu o dellos tueros secundarios. Les fueyes tienen de 5&nbsp;a&nbsp;7&nbsp;foliolos. El frutu ye globosu o ovoide. Nel Sahel hai cuatro tipos d'esta especie, el de corteza negra, el de corteza colorada, el de corteza gris y el de fueyes escures (*dark leaves*). Esti postreru tien les fueyes más apreciaes como verdura, el gris ye meyor pola fibra y los otros polos frutos.
* *[[Adansonia grandidieri]]*. Mesmu de Madagascar, ye la especie más alta (25&nbsp;m) y espodada que les demás; con tueru acilindrado y llisu. Tamién ye l'árbol que tien más usos y foi más esplotáu. La corteza, d'un tonu gris acoloratáu y que nel árbol adultu tien de 10&nbsp;a&nbsp;15&nbsp;cm de grosez, ye tan fibrosa que nun queda nengún árbol del que nun s'estrayxo a un altor de dos metros pa faer texíos, yá que se refai fácilmente. El frutu ye globosu, dos veces más llargu qu'anchu. La magaya del frutu cómese fresca y de la grana estrayi un aceite pa cocinar. En delles zones alimentar a les cabres con estos frutos; estes dixeren la magaya y espulsen la grana entera. La madera, esponxosa, ye rica n'agua y tien aniellos concéntricos qu'amuesen los años de crecedera.Según les lleendes, los árboles solitarios d'esta especie alluguen espíritus y nun ye raru atopar ufriendes a los pies de los exemplares más grandes.
* *[[Adansonia gregorii]]* (sin. *A. gibbosa*). Endemismu d'Australia. Crez n'afloramientos predresos, llechos de ríos y llanures inundables del noroeste d'Australia. Raramente supera los diez metros d'altor y la copa ye irregular. Echa les fueyes ente payares y marzu. Los australianos llamar árbol del aguarón muertu o árbol botella.
* *[[Adansonia madagascariensis]]*. Puede midir de 5 a 12 m y ser de formes bien distintes. Crez nel nordeste de Madagascar y puede inclusive enfusase unos metros nel mar. El frutu ye más anchu que llargu. Floria en febreru y echa les fueyes en payares. Si llantar en pebidal, los sos raigaños enchíos son una verdura escelente.
* *[[Adansonia perrieri]]*. Crez tamién nel norte de Madagascar. Queden pocos exemplares d'esta especie en peligru d'estinción. Nun supera los 15&nbsp;metros d'altor y yá que ta nel hemisferiu sur echa fueyes ente payares y abril, como'l restu de baobabs de Madagascar.
* *[[Adansonia rubrostipa]]* (sin. *A. fony*). Crez nel oeste y al sur de Madagascar, en terrenes arenosos o magrizos. Ye'l más pequeñu de los baobabs de Madagascar, de 4&nbsp;a&nbsp;5&nbsp;m, anque pueden atopase exemplares d'hasta 20&nbsp;metros d'altor. Son gruesos y estrechar antes de les cañes, dándo-yos una forma de botella bien especial. La corteza ye marrón acoloratada. Les fueyes son ferruchaes. Ye una importante fonte d'alimentación pa los lémures.
* *[[Adansonia suaresensis]]*. Crez nel norte de Madagascar. Tamién en gran peligru. Ye una especie alta, mide hasta 25&nbsp;m y tien un tueru espodáu d'unos 2&nbsp;m de diámetru. La ramasca ye ampliu, les fueyes tienen de 6&nbsp;a&nbsp;11&nbsp;foliolos verde amarellentaos y elípticos. El frutu ye dos veces más anchu que llargu. Les sos granes son les más grandes de la familia.
* *[[Adansonia za]]*. Crez dende l'estremu sur hasta'l noroeste de Madagascar. El tueru ye cilíndricu y munches vegaes irregular. Les granes son comestibles y el tueru úsase de cutiu como depósitu de tierra.

## Lliteratura

Nel llibru d'Antoine de Saint-Exupéry, *[[El Principín]]*, el protagonista trata a estos árboles como meruxa, yá que los arrinca del suelu del asteroide nel que vive, primero que crezan y destruyir.

## Lleenda
Según diz la lleenda, los baobabs yeren unos árboles tan presumíos, pero tan presumíos, qu'un dios dio-yos la vuelta.
Por ello dizse qu'agora les cañes del árbol tán soterraes y los raigaños crecen escontra riba.

## Bibliografía
* 
* 
* 
* 
* 

## Referencies

## Enllaces esternos

* Baobab.com sitiu web avera del baobab, n'inglés.