Margarita Salas

**Margarita Salas Falgueras**  foi una bioquímica asturiana y marquesa de Caneiru. Llicenciada en Ciencies Químiques pola Universidá Complutense de Madrid, foi discípula de Severo Ochoa, con quien trabayó nos Estaos Xuníos dempués de facelo con Alberto Sols en Madrid. Casada col tamién científicu Eladio Viñuela, dambos encargáronse d'impulsar la investigación española nel campu de la bioquímica y de la bioloxía molecular.

Inició'l desarrollu de la bioloxía molecular n'España, y desarrolló'l so trabayu como profesora vinculada *ad honorem* del Conseyu Superior d'Investigaciones Científicas (CSIC), nel Centru de Bioloxía Molecular Severo Ochoa de Madrid (CSIC-UAM). Tamién foi académica de la RAE dende 2003 y censora de la Xunta de Gobiernu dende 2008.​ En 2016 convirtióse na primer muyer en recibir la Medalla Echegaray, dada pola Real Academia de Ciencies Exactes, Físiques y Naturales.

## Carrera científica

### Trabayu tempranu
Dempués de la so graduación en Ciencies Químiques, Margarita Salas ingresó nel llaboratoriu d'Alberto Sols, pioneru de la bioquímica n'España. So la direición de Sols, realizó la so tesis doctoral sobre la especificidá anomérica de la glucosa-6-fosfatu isomerasa, y una vegada rematada, coló mientres cuatro años (1963-1967) a Estaos Xuníos pa trabayar como investigadora na Universidá de Nueva York xunto a Severo Ochoa.

### ADN polimerasa del virus bacteriófago Φ29

Ente les sos mayores contribuciones científiques destaca la determinación de la direicionalidá de la llectura de la información xenética, mientres la so etapa nel llaboratoriu de Severo Ochoa, y el descubrimientu y carauterización de l'ADN polimerasa del fago Φ29, que tien múltiples aplicaciones bioteunolóxiques por cuenta de la so peralta capacidá d'amplificación del ADN.

Foi profesora *Ad Honorem* nel Centru de Bioloxía Molecular Severo Ochoa, centru d'investigación mistu del CSIC y de la Universidá Autónoma de Madrid, onde sigui trabayando col virus bacteriófago *Φ29*, de gran utilidá na investigación en bioteunoloxía y el cual infesta una bacteria non patóxena, *[[Bacillus subtilis]]*.

## Actividá científica
Margarita Salas cuenta nel so *curriculum* *vitae* con más de 350 publicaciones en revistes o llibros internacionales y unes 10 en medios nacionales. Ye, amás, posesora de 8 patentes, y realizó unes 400 conferencies.

Ente les sos aportaciones científiques más importantes, destaquen la determinación de que la llectura del mensaxe xenéticu trescurre na direición 5' a 3'; la demostración de que la p6, proteína de tipu histona, coopera cola proteína p4 na represión del promotor tempranu A2c y na activación del promotor tardíu A3; la demostración de que'l triplete ensin sentíu UAA da llugar a la terminación de la cadena polipeptídica nun sistema de E. coli; el descubrimientu d'una glucoquinasa específica pa la fosforilación de glucosa en fégadu d'aguarón que la so síntesis depende d'insulina; y la so investigación alrodiu del ADN polimerasa del virus bacteriófago Φ29.

## Reconocencies

Pertenez a delles de les más prestixoses sociedaes ya institutos científicos nacionales ya internacionales, collaborando y siendo miembru del conseyu editorial d'importantes publicaciones científiques. Llogró distintos gallardones, siendo nomada *"Investigadora europea 1999"* pola Unesco y recibió el premiu Xaime I d'investigación en 1994. Nomárenla direutora del Institutu d'España (1995-2003), organismu qu'arrexunta a la totalidá de les Reales Academies Españoles.

Preside la Fundación Severo Ochoa y dirixe añalmente'l cursu de la Escuela de Bioloxía Molecular “Eladio Viñuela”, dientro de los cursos de branu de la Universidá Internacional Menéndez Pelayo en Santander.

Ye miembru de la Real Academia de Ciencies Exactes, Físiques y Naturales, de la Real Academia Española, de l'Academia Europea de Ciencies y Artes, de l'American Society for Microbiology y de l'American Academy of Arts and Sciences, ente otres.

Amás, nomárenla doctora *[[honoris causa]]* poles universidaes Rey Juan Carlos, d'Uviéu, d'Estremadura, de Murcia, Politéunica de Madrid, de Xaén, de Cádiz, de Málaga, de la UNED y de la Universidá Internacional Menéndez Pelayo.

En 1992 foi-y puestu'l so nome a un Institutu d'Educación Secundaria en Majadahonda (Comunidá de Madrid). Anguaño hai otru Institutu d'Educación Secundaria llamáu igual en Seseña (Toledo),tamién lleva'l so nome una UFIL(Unidá de Formación ya Insertamientu Llaboral) en Fuenlabrada (Madrid).

Ye fía adoptiva de Conceyu de Valdés (Asturies) dende l'añu 1997, y de Xixón dende l'añu 2004.

En mayu del 2007 nomárenla miembru de l'Academia Nacional de Ciencies d'Estaos Xuníos, convirtiéndose asina na primer muyer española qu'entra a formar parte de la institución.

Nomárenla miembru de la Real Academia Española en 2003, y Censora de la mesma en 2008.

Dedicaron delles cais nel so honor: en 2006 una cai en Xixón, l'añu 2009 una en Arroyo de la Encomienda, y en 2011 otra cai nel Parque Científicu-Teunolóxicu d'Almería (PITA).

En 2014 la revista *[[Quo]]* escoyóla, en collaboración col Conseyu Cimeru d'Investigaciones Científiques y el Conseyu Cimeru de Deportes, pa la primer «Seleición Española de la Ciencia», compuesta por trelce científicos españoles destacaos a escala internacional.

En marzu de 2015 les Cases d'Asturies en Alcalá de Henares y Alcobendas y los centros asturianos de Madrid y Tres Cantos concéden-y el títulu d'Asturiana Universal» pola so brillante y esitosa carrera internacional como científica ya investigadora nel campu de la bioloxía molecular».

Ye marquesa de Caneiru dende'l 11 de xunetu de 2008, por Real Decretu. El títulu nobiliariu, que va ser hereditariu, concedíu pola so entrega a la investigación científica sobre la bioloxía molecular, realizada de forma intensa y rigorosa a lo llargo de tola so vida profesional».

## Premios
* 1997: Medaya del Principáu d'Asturies.
* 1999: Premiu Nacional de Investigación Santiago Ramón y Cajal.
* 1999: Premiu L'Oreal - UNESCO for “Women in Science”.
* 2000: Premios L'Oréal-UNESCO a Muyeres en Ciencia
* 2001: Escoyida ente les 100 Muyeres del Sieglu XX qu'abrieron el camín a la igualdá nel Sieglu XXI pol Conseyu de la Muyer de la Comunidá de Madrid.
* 2002: Premiu Isabel Ferrer de la Generalitat Valenciana.
* 2002: Medaya d'Oru de la Comunidá de Madrid.
* 2003: Gran Cruz de la Orde Civil d'Alfonsu X el Sabiu.
* 2004: Premiu Internacional de Ciencia ya Investigación de la Fundación Cristóbal Gabarrón.
* 2005: Medaya d'Oru al Méritu nel Trabayu.
* 2005: Medaya d'Honor de la Universidá Complutense de Madrid.
* 2006: Premiu a la Excelencia concedíu por FEDEPE (Federación Española de Muyeres Directives, Executives, Profesionales y Empresaries).
* Medaya d'Oru del Colexu Oficial de Veterinarios del Principáu d'Asturies.
* 2008: XL Premiu Lleición Conmemorativa Jiménez Díaz. Fundación Conchita Rábago.
* 2009: Títulu d'Embaxadora Honoraria de la Marca España, categoría de Ciencies ya Innovación, que falla'l Foru de Marques Renombraes Españoles col beneplácito del Ministeriu d'Asuntos Esteriores y Cooperación.
* 2009: Premiu Muyer Líder 2009, concedíu pola Fundación Rafael del Pino, Aliter y Merck.
* 2009: Premiu a “Toa una vida profesional” de la Fundación Mapfre.
* 2014: Premiu a la Excelencia Química, concedíu pol Conseyu Xeneral de Colexos Oficiales de Químicos d'España.

## Referencies

## Enllaces esternos

* 
* 
* La biomedicina nel s XXI Inauguración de los *VIII Cursos de Seronda* de la Universidá de Cádiz (videu)
* De la Bioloxía Molecular a la Biomedicina  Conferencia Inaugural de los *Cursos de Branu UNIA 2008* (videu)
* 
* Discursu d'ingresu na Real Academia Española de Margarita Salas 
*