Cestrum nocturnum

***Cestrum nocturnum*** ye una planta de la familia de les solanacees.

## Descripción
Ye un arbustu o árbol qu'algama un tamañu d'hasta 5&nbsp;m d'altu, con ramines menudamente pubescentes, glabrescentes. Les fueyes ovaes o elíptiques, de 6-11&nbsp;cm de llargu, el ápiz acumináu, la base obtusa, glabres cuando madures; y con peciolos de 1-2&nbsp;cm de llargu, glabros. Les inflorescencies presentar en forma de recímanos curtios con munches flores, axilares o terminales, frecuentemente nes cañes frondosas, de cutiu atropaes o formando panícules, el raquis dacuando puberulento, allargar nel frutu, pedicelos subobsoletos, flores nocherniegues y conspicuamente fragantes; mota cupuliforme, de 2-3 mm de llargu, glabro, llobos angostamente deltoides, 0.4 (–1.5)&nbsp;mm de llargu; la corola mariella o verdosa, en forma de tubu delgáu, de 14-19&nbsp;mm de llargu, espandiéndose nel 1/3 apical, piloso per dientro nel puntu d'insertamientu de los filamentos, glabro per fora, los llobos de 3&nbsp;mm de llargu, puberulentos; filamentos llibres por 3-5&nbsp;mm del so llargor, denticulaos, glabros. El frutu ye un baga globosa, d'hasta 7-10&nbsp;mm de llargu, blanca; con granes de 3-6&nbsp;mm de llargu.

## Distribución y hábitat
Orixinaria del continente americanu, alcuéntrase-y dende'l centru-sur de Méxicu hasta Suramérica.

## Importancia económica y cultural
;Usos
En xardinos, cerca de les viviendes, pa esfrutar del fondu golor que se produz nes nueches de branu; tamién en patios.
;Cultivo Suelu sanu.
Clima templáu-templáu. Esposición a plenu sol o semisombra. Pel iviernu débese-yos apurrir una fradadura de rebaxe nes cañes.
;Procuros Toles partes de la planta son altamente tóxiques. Clasificada en ciertos países como planta invasora.

## Propiedaes
Esta planta indicar con mayor frecuencia pal dolor de cabeza en Puebla, Oaxaca y Tabasco; y pal plasmu en Veracruz y Puebla. Tamién en casu de dolor estomacal encamiéntase un bañu col té de les fueyes o les fueyes resfregaes n'alcohol y asitiaes como chiquiadores.

Per otru llau, úsase-y en carecimientos de la piel como son los granos y mezquinos y nel sarampión; amás, tien la cualidá desinfestante pa firíes y encamiéntase-y como antinflamatorio y como anticrotálico. Inclusive se-y emplega pa enfermedaes de los pulmones y como antitusígeno; tamién pa los neños enfermos del embelicu, pal sudu frío, pa evitar la cangrena y curar la rabia. Méntase la so utilidá como desodorante.
;Hestoria:
Nel sieglu XX Maximino Martínez refier al güel de nueche como antiepiléptico. Darréu la Sociedá Farmacéutica de Méxicu señala'l so usu tamién como antiepiléptico y como sedante.
;Química:
Les fueyes de *C. nocturnum* contienen les sapogeninas esteroidales trigogenina, smilagenina y yucagenina.

## Taxonomía
*Cestrum nocturnum* describióse por Linneo y espublizóse en *[[Species Plantarum]] 1: 191* nel añu 1753.
;Etimoloxía:
***Cestrum***: nome xenéricu que remanez del griegu *kestron* = "puntu, picadura, buril", nome utilizáu por Dioscórides pa dalgún miembru de la familia de la menta.

***nocturnum***: epítetu llatín que significa "nocherniegu".
;sinonimia:
**Cestrum graciliflorum* Dunal 
**Cestrum leucocarpum* Dunal 
**Cestrum multiflorum* Roem. & Schult. 
**Cestrum nocturnum var. mexicanum* O.E.Schulz 
**Cestrum propinquum* M.Martens & Galeotti 
**Cestrum scandens* Thibaud ex Dunal 
**Cestrum suberosum* Jacq.
**Chiococca nocherniega* Jacq.

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica

## Referencies

* 

## Enllaces esternos