Xeografía de Chad

Chad ye un país ensin mariña del interior d'África norcentral, con una superficie de 1.284.000 km². Asitiar nel sur de Libia y tien 5.968 km de fronteres con Camerún, la República Centroafricana, Níxer, Nixeria y Sudán. La mayor parte de la so población vive nel sur, con densidaes que van dende les 54 hab/km² na cuenca del ríu Logone, a 0,1 hab/km² na rexón desértica Borkou-Ennedi-Tibesti, al norte del país.

## Contestu xeográficu

Emplazado nel norte d'África central, el territoriu de Chad tien una estensión d'aproximao 1.800 km dende'l so puntu más septentrional, na frontera con Libia, hasta la so frontera meridional con Camerún y República Centroafricana. Descontando l'estremu noroeste, onde converxen les fronteres de Chad, Libia y Níxer; y l'estremu sur onde asocede'l mesmu fenoméno con Camerún y la República Centroafricana, l'anchor medio del país ye d'unos 800 quilómetros.

El territoriu de Chad exhibe dos particulares carauterístiques xeográfiques. De primeres, el país nun tener salida al mar, y el so territoriu atópase bien alloñáu de les mariñes. Por casu, Yamena la capital, ta asitiada a más de 1.100 quilómetros al nordeste del Océanu Atlánticu; Abéché, una ciudá nel este, atópase 2.650 quilómetros del mar Roxu; y Faya Largeau, un pequeñu pero importante centru nel Desiertu d'El Sáḥara, ta allugáu a 1.550 quilómetros del mar Mediterraneu. La segunda carauterística destacable ye que tien fronteres con países en zones bien diverses del continente africanu: el norte d'África, cola so cultura islámica y una orientación económica escontra la cuenca del Mediterraneu; l'África occidental, coles sos diverses relixones y cultures y una rica hestoria de desenvolvimientu d'estaos y economíes rexonales; el nordés d'África, empobinada escontra'l valle del Nilu y la rexón del mar Coloráu; y la zona del África Ecuatorial, dalgunos de que los sos habitantes caltuvieron les relixones d'África clásica, ente qu'otros adoptaron el cristianismu, y que les sos economíes son parte del gran sistema del ríu Zaire. Anque gran parte de Chad provién del calter distintivu d'esta diversidá d'influencies, dende la independencia, la diversidá tamién foi una torga pa la creación d'una identidá nacional.

## Descripción xeográfica

La xeografía de Chad carauterizar pola presencia de cuatro zones bioclimáticas. La zona más septentrional, nel Sáḥara, con un permediu inferior a 200 mm de precipitaciones al añu, cuanta con baxes concentraciones de población humana, que son en gran parte nómades ganaderos, principalmente de pequeños rumiantes y camellos. La zona central, del Sahel, recibe ente 200 y 600 mm de precipitación añal y tien una vexetación hai que van dende la yerba, la estepa de arbustos espinosos, a la sabana abierta. La zona sur, denomada la zona sudanesa, recibe ente 600 y 1000 mm d'agua, presenta montes de sabana y montes caducifolios. A lo último, la zona suroeste na zona de Guinea, carauterizar por recibir precipitaciones que bazcuya ente 1000 y 1200 mm, que dexa la crecedera d'una abondosa vexetación.

La topografía del país ye xeneralmente plana, cola elevación en gradual aumentu escontra norte y al este, partiendo dende'l llagu Chad. El puntu más altu nel país ye'l monte Emi Koussi, un volcán que s'alza a 3445 msnm, allugáu al norte de los montes Tibesti. La pandu de Ennedi y les tierres altes de Ouaddaï nel este completen la imaxe d'una cuenca llixeramente inclinada, que baxa amodo escontra'l llagu Chad. Tamién hai tierres altes nel centru del país, particularmente na rexón de Guéra, que s'alcen a 1.500 msnm.

Los principales ríos de Chad son el Chari y el Longone, colos sos respeutivos afluentes, que flúin dende les tierres altes de la República Centroafricana y de Camerún, hasta'l llagu Chad. Dende los sos oríxenes, cerca de la ciudá de Sarh, el cursu del Chari ábrese pasu por terrenes pantanosos, atopándose na parte inferior col ríu Logone, al altor de la capital del país, Yamena. El volume del caudal del ríu Chari ye variable, bazcuyando dende 17 metros cúbicos per segundu mientres la estación seca, a 340 m³/s mientres la parte más húmeda del añu. El volume del caudal del ríu Longone, pela so parte, bazcuya ente 5 metros cúbicos per segundu, na estación seca, a 85 na estación lluviosa. La combinación de dambos ríos flúi mientres trenta quilómetros al traviés d'un gran delta, desaguando nel Llagu Chad. A la fin de la temporada d'agües na seronda, el ríu enche les sos veres y crea una enorme llanura d'hinchente nel delta.

L'elementu más significaivo del sistema hidrográficu de Chad, constituyir el llagu homónimu, el séptimu llagu más grande del mundu, y el cuartu más grande d'África. Ta allugáu na zona del Sahel, una rexón al sur del Desiertu d'El Sáḥara. El ríu Chari contribúi col 95% de l'agua del llagu, con un volume medio añal de 40 millones de metros cúbicos. El tamañu del llagu ye variable, y ta determináu pol volume d'agües nes tierres altes del sur que parten con la cuenca y de les temperatures nel Sahel. Les fluctuaciones nel so volume xeneró grandes cambeos en tamañu, de 9.800 km² na estación seca a 25.500 a la fin de la temporada d'agües. El llagu Chad tamién camuda enforma en tamañu d'un añu a otru, en 1870 la so superficie máxima yera 28.000 km², ente qu'en 1908 amenorgar a 12.700 km². Nes décades de 1940 y 1950, el llagu siguió siendo pequeñu, pero volvió crecer a 26.000 km² en 1963. Les seques de finales de la década de 1960, de principios de la década de 1970 y mediaos la de 1980, fixo amenorgar el so tamañu una vegada más. Los únicos otros llagos d'importancia en Chad, son el llagu Fitri, na prefeutura de Batha, y el llagu Iro, nes znas pantanoses del sureste.

Nes zones norte y central del país, sicasí, nun esisten cursos d'agua permanente. Sicasí, na dómina d'agües, l'agua flúi dende'l pandu de Ennedi y les tierres altes de Ouaddaï, al traviés de depresiones y los regueros secos, causando con frecuencia inundación repentines. El más importante d'estos regueros ye'l Batha, que na temporada d'agües lleva agua al oeste de les tierres altes de Ouaddaï y del macizu de Guéra al llagu Fitri.
HIDROGRAFÍA:Les agües del llagu Chad provienen de dos ríos, el Logone y el Chari, que baxen del pandu que dixebra esta cuenca de la del ríu Congo. El sistema fluvial del Chad llindar práuticamente a los ríos Chari, Logone y los sos afluentes. El Chari percuerre un cursu d'aproximao 1.200 km y el Logone, formáu pola confluencia de los ríos Mberé y Pendé, percuerre más de 800 km antes de desaguar nel ríu Chari, al altor de Yamena, capital del país.

El nivel del llagu Chad fluctúa según el caudal de los ríos que los alimenta y pol evaporamientu. Les tierres de los ríos Logone y Chari son les más riques del país y onde se concentren los mayores centros de población.

## Información xeneral

**Allugamientu**: África centro-norte

**Coordenaes xeográfiques**
* 15°00'N, 19°00'Y

**Área total**: 
* 1.284.000 km²

**Capital**: 
* Yamena

**Principales ciudaes**
* Sarh
* Mondou
* Abéché
* Doba

**Fronteres terrestres**:
* Total: 5.968 km
* Países estremeros: Sudán 1.360 km; República Centroafricana 1.197 km; Níxer 1.175 km; Camerún 1.094 km; Libia 1.055 km; Nixeria 87 km.

**Mariñes marítimes:** 
* 0 km

**Reclamos de soberanía marítima:**
* Nengún.

**Elevaciones estremes:**
* Puntu más baxu: Depresión Djourab 160 msnm 
* Puntu más altu: Monte Emi Koussi 3.415 msnm

**Recursos Naturales:** Petroleu, uraniu, natron, caolinita y pexe.

**Usu de la tierra:**
* Tierres arables: 3% 
* Cultivos permanentes: 0% 
* Tierres de llendo: 36%
* Montes: 26%
* Otros: 35% 
(est 1993)

**Tierres irrigadas**
* 140 km²

**Riesgos naturales**: sequía graves; desertificacion, plagues de llagostes.

## Referencies

* https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/cd.html