Muru fronterizu Estaos Xuníos-Méxicu

El **muriu fronterizu Estaos Xuníos - Méxicu** (n'inglés: *Mexico–United States barrier*) ye una valla de seguridá construyida por Estaos Xuníos na so frontera con Méxicu. El so oxetivu ye torgar la inmigración illegal a los Estaos Xuníos. La so construcción empecipiar en 1994, nel gobiernu de Bill Clinton, sol programa de llucha contra la inmigración illegal conocíu como *[[:en:Operation Gatekeeper |Operación Guardián]]* al cargu de la Fiscal Xeneral Janet Reno, pero tomó más entidá al ser un componente importante de les promeses de campaña del candidatu y güei presidente Donald Trump. En 2017 ta formáu por una barrera física de dellos quilómetros d'estensión na zona fronteriza de Tijuana–San Diego (California). El muriu inclúi trés barreres de contención, llume de bien alta intensidá, detector de movimientu, sensores electrónicos y equipos con visión nocherniega coneutaos a la policía fronteriza d'Estaos Xuníos, según vixilancia permanente con carrocetes touterrén y helicóptero artillados. Esisten otros tramos de muriu nos estaos d'Arizona, Sonora, Nuevu Méxicu, Baxa California.

Inmigrantes illegales (procedentes de diversos países) intentaron cruciar dende Méxicu a los Estaos Xuníos per zones más peligroses, como por casu el desiertu d'Arizona, lo cual resultó en más de 10&nbsp;000 muertes dende l'entamu de la so operación.

El congresista republicanu d'Estaos Xuníos Duncan Hunter propunxo'l 3 de payares de 2005 un plan al Senáu pa reforzar la barrera fronteriza ente los dos países. La propuesta foi aprobada'l 15 d'avientu del 2005, lo que significa la construcción d'un muriu fronterizu d'alredor de 1123&nbsp;km. A esta escala, el muriu sería namái comparable cola Gran Muralla China. Finalmente, el Senáu de los Estaos Xuníos aprobó'l 17 de mayu del 2006 por mayoría (83 votos a favor y 16 en contra), la enmienda que preve la construcción del citáu muriu con 595 quilómetros d'estensión más 800 quilómetros de barreres pa torgar el pasu d'automóviles.

Na so campaña pa les eleiciones presidenciales d'Estaos Xuníos de 2016, l'a lo postrero electu presidente Donald Trump comprometer a construyir un muriu que va tomar tola frontera sur de los Estaos Xuníos, y en repitíes ocasiones repitió que Méxicu pagaría pola so construcción al traviés del aumentu de les tarifes d'encruz de frontera y los aranceles del TLCAN.

## Refugu a la resolución 6061
El gobierno federal de Méxicu, según intelectuales y ministros d'América Llatina, criticar severamente, condergando l'actitú del gobiernu d'Estaos Xuníos.

Rick Perry, el gobernador de Texas, tamién espresó la so oposición al bloquéu de la frontera.

L'ex primer ministru canadiense Stephen Harper criticó la postura de Washington diciendo que les barreres inútiles ente los países pueden perxudicar al comerciu y al turismu.

Granxeros y comerciantes del estáu de Texas (Estaos Xuníos), manifestaron esmolición pola construcción del muriu, pos tarrecen que los sos negocios vénganse embaxo pola poca arribación d'inmigrantes y por bloquéu de les agües del Ríu Bravo.

En Tulsa (Oklahoma), la Coalición del Suañu Americanu tuvo incentivando a la comunidá hispana de los Estaos Xuníos a rexistrara pa participar nes urnes na eleición federal de 2008, motivaos poles graves acusaciones en contra de los inmigrantes illegales nos spots televisivos, de resultes de la guerra eleutoral.

Patricia Madrid del Partíu Demócrata, Fiscal Xeneral del Estáu de Nuevu Méxicu, espunxo los sos distintos puntos de vista nun fieru alderique políticu pol I Distritu Eleutoral del estáu de Nuevu Méxicu al Congresu Federal d'Estaos Xuníos, onde cree que ye necesariu sacar a la xente de les solombres, da-yos la oportunidá de dir y venir llibremente y trabayar, que se ganen el camín a una vida onde puedan pagar los sos impuestos, nun tener problemes cola llei y solicitar la ciudadanía.

## Muriu de Donald Trump

El 25 de xineru de 2017 al presidente d'Estaos Xuníos Donald Trump robló un decretu qu'autorizó la construcción d'un muriu na frontera con Méxicu. El mandatariu d'Estaos Xuníos aportunó en que dicha construcción sería financiada per Méxicu. Pela so parte, el presidente mexicanu Enrique Peña Nieto refugó esa afirmación y aseguró en delles ocasiones que "Méxicu nun va pagar nengún muriu". Por esta razón, Trump, solicitó al mandatariu mexicanu qu'atayara'l so viaxe a EE.XX. N'abril de 2017, Trump tuvo qu'arrenunciar a construyir el muriu nel so primer añu fiscal como presidente, como yera la so promesa. El Congresu d'Estaos Xuníos nun taba dispuestu a dexar la inclusión d'una partida nos presupuestos pa la construcción del muriu, y el gobiernu tuvo que retirar esa partida pa facilitar l'aprobación del presupuestu. A esti torga añadieron otros, como la resistencia de los propietarios de tierres na zona fronteriza a ser espropiaos.

## Ver tamién
* Muriu de Berlín
* Barrera israelina de Cixordania
* Zona Desmilitarizada de Corea

## Referencies

## Enllaces esternos

* Xornada. UNAM.mx Bush busca militarizar la frontera en sofitu al so plan migratoriu]
* LARC. SDSU.edu/HumanRights/Racism La operación guardián 
* NotiLosÁngeles.Blogue-City.com (10 años del Guardián).
* Xornada. UNAM.mx (una frontera irreconocible: teunoloxía de la muerte).
* ElUniversal.com.mx  (el Senáu de EE.&nbsp;UU. aprueba construyir muriu fronterizu).
* AVistaDeGoogle.com  (el muriu vistu por Google maps]