open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
122

## Fechos
* Entama la construcción de la muralla d'Adriano que dixebra Britania del territoriu de los pictos.
*L'emperador romanu Adriano visita Hispania.

## Nacencies

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
123

## Fechos

### Por llugar

#### Imperiu Romanu
* La villa en Tívoli del emperador romanu Adrianu ye construyía.
* Adrianu evita una guerra colos Partos con una entrevista personal con Osroes.
* Constrúise un Vercovicium nel muriu d'Adrianu, al norte de Bardon Mill (dómina aproximada).

#### Europa
* Mug Nuadat derrota al rei irlandés *[[Conn de les Cien Batalles]]*.
* Mug Nuadat tamién observa la derrota de Ryan en Clanplay.

#### Asia
* En China, Ban Yong, fíu de Ban Chao, reestablez el control chinu sobre la Cuenca del Tarín. 
* El gobiernu chinu establez l'Asistente de les Rexones del Oeste na cuenca'l Tarín.

### Por tema

#### Artes y Ciencies
* El científicu chinu Zhang Heng corrixe'l calendariu pa ponelu acordies a les estaciones.

## Nacencies
*

## Muertes
* Kanishka I (más tarde según otres fuentes)

## Referencies

## Enllaces esternos
126

## Fechos
*  -

## Nacencies
* 1 d'agostu - Pertinax, emperador romanu.

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
127

L'añu **127** (**CXXVII**) foi un añu común qu'entamó en martes.

## Fechos

### Imperio romanu
* L'emperador Adriano torna a Roma dempués d'un viaxe de siete años a les provincies romanes. 
* Adriano, actuando por conseyu del so procónsul d'Asia, Minucio Fundano, determina que los cristianos nun tienen de ser executaos ensin xuiciu.

### India
* Kanishka I empieza a gobernar nel imperiu Kushan (fecha averada).

## Nacencies
* Zheng Xuan, filósofu chinu (m. 200)

## Muertes
* Plutarcu, historiador griegu

## Relixón
* El filósofu Carpocrates refuga la propiedá privada por ser anticristiana.

## Referencies

## Enllaces esternos
128

## Fechos
* L'emperador Adriano visita la provincia romana Norteafricana, pa inspeicionar la Legio III ''Augusta'' afitada en Lambaesis. 

* Complétase la Muria d'Adriano en Britania. Construyida cuasi por completu por caliar nel este y con un barganal nel oeste. Construyeron 16 fuertes, alredor de 15.000 lexonarios cavando cabianes, sacando roca de canteres y cortando piedres. 
* Les panaderíes romanes producen docenes de variedaes de pan, y los romanos distribuyen pan gratis a los probes. 
* Adriano entama la so inspeición de les provincies de Grecia, Asia Menor y Exiptu.

## Nacencies

## Muertes

## Arte y lliteratura
* Termina'l Panteón de Roma.

## Ciencia y teunoloxía
* Los fósiles de grandes animales prehistóricos afáyense en Dalmacia.

## Referencies

## Enllaces esternos
129

## Fechos
*Constrúyese una defensa pa Numidia en Lambaesis pola Legio III Augusta. 
* L'emperador Adriano sigue los sos viaxes, agora inspeicionando Caria, Capadocia y Siria.

## Nacencies
* Galeno, anatomista.

## Muertes
* Osroes I de Partia
* Papa Xusto d'Alexandría

## Relixón
* Camududamientu del patriarca Diógenes por Eleuterio.

## Referencies

## Enllaces esternos
130

## Fechos
* La doctrina fixa n'anguaño la redaición o codificación del Edictu pretorio pol xurista Salvio Xulianu a instancia del emperador Adriano.

## Nacencies
* Vologases V, rei de Partia y Armenia.
*Galeno de Pérgamu, principal médicu de l'Antigua Roma.

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
131

## Fechos
*Entama la Rebelión de Bar Kojba en Xudea; va acabar en 135.

## Nacencies
* -

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
132

## Fechos
* Entama en Xudea la revuelta de Bar Kokhba escontra los romanos.
* Roma: entama la construcción del mausoléu d'Adrianu, anguaño Castel' Sant'Angelo.
* Termina de construyise la muria d'Adrianu, que separta Britania del territoriu de los pictos.
* El científicu chinu Zhang Heng inventa'l primer sismógrafu.

## Nacencies
*  -

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
133

**133** (**CXXXIII**) foi un añu común entamáu en miércoles del calendariu xulianu. Nesa dómina, nel Imperiu romanu, foi conocíu como *añu del consuláu de Hiberus y Sisenna*, y tamién como añu *886[[Ab urbe condita]]*. La so denomación como añu 133 remóntase al entamu de la Edá Media, cuando quedó establecíu l'Anno Domini como forma avezada de dar nome a los años.

## Fechos
* Sestu Xunetu Severu, gobernador de Britania, ye unviáu a Xudea (dende 136 rebautizada Siria Palestina) p'acallantar una revuelta.

## Nacencies
* 30 de xineru - Didio Xulianu, emperador romanu. 
* Atenágoras d'Atenes, un apoloxista cristianu (m. 190)

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
134

## Fechos
* L. Flavio Arrianu, gobernador romanu de Capadocia, refuga un ataque de los alanos, una tribu nómada del sureste de Rusia. 
* Sestu Xunetu Severu, gobernador de Xudea, empieza nel branu una campaña escontra les fortaleces rebeldes xudíes nos montes.
* Los romanos vuelven tomar Xerusalén. La ciudá llargamente destruída ye rebautizada como Aelia Capitolina.

## Nacencies

## Muertes

## Arte y lliteratura
*Termínase la Villa d'Adriano en Tívoli.

## Ciencia y teunoloxía
* Ábrese en Roma una universidá de retórica, derechu y filosofía, l'Athenaeum.

## Referencies

## Enllaces esternos
135

## Fechos
*Fin de la revuelta xudía contra Roma. Empieza la diáspora del pueblu xudíu.

## Nacencies

## Muertes
*Aurelia Fadilla, princesa romana.

## Referencies

## Enllaces esternos
136

## Fechos
* El papa San Hixinio asocede a Telesforo.
* L'emperador Adriano designa como herederu a Marco Aurelio.

## Nacencies

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
137

## Fechos
* Shi Xie, xefe de Jiaozhi mientres el final de la dinastía Han.

## Nacencies

## Muertes
*Papa Telesforo
*Vologases I d'Armenia

## Referencies

## Enllaces esternos
138

## Fechos

### Imperiu romanu
* 25 de febreru: en Roma l'emperador Adrianu adopta a Antonino Pío cola condición de qu'esti adopte a Marcu Aureliu.
* 1 de marzu: na provincia Gansu, (China, ) asocede un terremotu de 6,8&nbsp;graos na escala sismolóxica de Richter (intensidá d'IX na escala de Mercalli). Desconozse'l númberu de víctimes.
* 10 de xunetu: Antonín Píu asocede al emperador Adriano.
* En Filadelfia (Xordania) (l'actual Amman), empieza la construcción del teatru.

## Nacencies
*Zhi Di, emperador de la dinastía Han (f. 146).

## Muertes
* 10 de xunetu: Adriano, emperador romanu.
* Zenobio, sofista griegu que falaba de retórica en Roma.

## Notes

## Enllaces esternos
141

## Fechos
:* Constrúyese'l Templu d'Antoninu Píu y Faustina la Mayor nel Foru Romanu.
:* Llevantamientu de los Brigantes en Britania.
:*Ptolomeo remata l'estudiu sistemáticu del cielu qu'empecipiara nel 127 &nbsp;d.&nbsp;C.

## Nacencies

## Muertes
:*Muerre Annia Galeria Faustina, "Faustina la Mayor" (101/141 &nbsp;D.&nbsp;C.), fía d'Annius Verus, prefeutu de Roma y esposa del emperador Antoninu Píu. Foi alzada a la categoría de diosa pol emperador, qu'acuñó una gran cantidá de monedes conmemoratives nel so honor.

## Referencies

## Enllaces esternos
142

## Fechos
* Fina la construcción de la muria d'Antoninu Píu

## Nacencies

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
143

## Fechos

#### Imperiu romanu
* Herodes Áticu ye nomáu pol emperador Antoninu Píu como cónsul romanu.
* Una rebelión de la tribu de los brigantes en Britania ye suprimida por Quintu Loliu Urbicu.

### Por tópicu Medicina
* El doctor romanu Antilu practica la primera arteriotomía.

## Nacencies

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
139

## Fechos
* Marcu Aureliu ye nomáu César y prométese a Faustina la Menor, fía d'Antoninu Píu.

## Nacencies

## Muertes
* Zhang Heng, matemáticu y astrónomu chinu.

## Referencies

## Enllaces esternos
140

## Fechos
*Claudiu Ptoloméu completa'l so Almagesto (fecha averada).

* Empieza a llevantase la muralla d'Antonín Píu.
* San Píu I asocede a San Hixiniu como papa

## Nacencies

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
144

## Fechos
* Nel actual Paquistán terminen los 23 años de reináu del rei Kaniska.

## Nacencies

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
147

## Fechos
*Marcu Aureliu recibe poderes imperiales d'Antoninus Pius, el so padre adoptivu.

## Nacencies
* -

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
148

## Fechos
* Ptolomeo escribe l*'[[Almaxestu]]*, tratáu d'astronomía nel que se describe'l primer modelu precisu del movimientu de los planetes basáu nun sistema xeocéntricu.
* Empiezu del reináu de Vologases IV, rei de Partia (148–192).
* Socesión como Patriarca de Constantinopla (Obispu de Bizanciu) d'Atenodoru (144–148) a Euzois (148–154)
* Empiezu de los estudios en medicina de Galenu.
* An Shih Kao apuerta a China.
* Redaición del Evanxeliu de Pedru en Siria.

## Nacencies
*Huang Zhong, consideráu ún de los cinco tigres de Shu

## Muertes
* Aeulius Nicon, arquiteutu griegu.

## Referencies

## Enllaces esternos
149

L'añu **149** (**CXLIX**) foi un añu común qu'empezó en martes del calendariu xulianu.

## Fechos
* Empieza la construcción del circu romanu d'Arlés.

## Nacencies
* Zhu Jun, comandante mientres la Rebelión Alterien mariella (m. 195)

## Muertes
* Aeulius Nicon, arquiteutu.
* Titu Eliu Antoninu y Titu Eliu Aureliu, mellizos fíos d'Antoninu Píu

## Referencies

## Enllaces esternos
146

## Fechos
* Faustina la Menor recibe'l títulu de *[[Augusta (honoríficu)|Augusta]]* y conviértese n'emperatriz romana.
* Marcu Aureliu recibe'l *[[imperium]]* proconsular.

## Nacencies
*Septimiu Severu, emperador de Roma.

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
151

## Fechos
* Un terremotu destrúi Mitilene y Esmirna.

## Nacencies

## Muertes
* Kanishka, gobernante del Imperiu kushán.

## Referencies

## Enllaces esternos
152

## Fechos
* Asoceden sulevamientos menores en Mauritania escontra'l gobiernu romanu.
* Les campañes del exércitu romanu regular acaben en Mauritania.

## Nacencies
* Bao Xin

## Muertes
* Alexandría: Marcos II, patriarca de la ciudá.

## Referencies

## Enllaces esternos
150

## Fechos
*Mesoamérica - El periodu mediu de la civilización maya apuerta'l so fin (data averada).
*Mesoamérica - Empecipia la fase Miccaotli de Teotihuacan.
*Roma - Claudio Ptolomeo espubliza'l primer atles.
*París algama los 80.000 habitantes, cifra que nun volvería algamar hasta'l sieglu XII

## Nacencies
*Babak II, rei de los Fars y gobernador d'esta provincia (Persia).

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
145

L'añu **145** (**CXLV**) foi un añu común qu'empezó nun martes del calendariu xulianu.

## Fechos
* Antoninu Augustu Píu y Marcu Aureliu César exercen el consuláu.
* Marcu Aureliu casa con Faustina la Menor, una fía d'Antoninu Píu.
* Flaviu Arrianu conviértese n'arconte d'Atenes.

## Nacencies
* 11 d'abril: Septimiu Severu, emperador romanu (m. 211)

## Muertes
* Plautu Silvanu, noble romanu.
* Han Chongdi, emperador de la dinastía Han de China (n. 143)

## Referencies

## Enllaces esternos
153

## Fechos
* Alzamientos menores n'Exiptu escontra'l gobiernu romanu.

## Nacencies

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
156

## Fechos
*Apaez l'herexarca Montanu per vegada primera n'Ardaban (Misia).

## Nacencies

## Muertes
*Policarpu d'Esmirna.

## Referencies

## Enllaces esternos
157

## Fechos
* Estela 1 de La Mojarra en Mesoamérica.

## Nacencies
* Xeneral de Cao Wei, Xahou Dun.

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
158

## Fechos
*L'usu más antiguu de Sol Invictus, nuna dedicatoria d'Roma.
*Cambéu de nome de dómina na China de la dinastía Han: de *Yongshou* pasa a *Yangxi*.

## Nacencies

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
159

## Fechos
* Empecipia na India, el reináu de Shivashri Satakarni como rei Satavahana d'Andhra.

## Nacencies
* Gordianu I, emperador romanu

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
160

## Fechos
* Reináu d'Hatra en Mesopotamia (160-240).

## Nacencies
* Xeneral de Shu, Guan Yu.

## Muertes
* Suetoniu, historiador romanu.

## Arte y lliteratura
* Antoninu Píu enguapez Nîmes, la so villa d'orixe, reconstruyó Narbona y engrandeció la rede de calzaes de la Narbonense.
* Templu de Cibeles en Lyon 
* Apianu escribe Ρωμαικα, la *Historia romana*, na qu'inclúi la historia de cada nación conquistada hasta'l momentu de la so conquista.

## Ciencia y teunoloxía
* En Roma, empecipia la manufactura de xabón conteniendo grasa, llimu y cenices.

## Relixón
* Los primeros monxos budistes apuerten a China.
* Herexía del frixiu Montanu.

## Referencies

## Enllaces esternos
161

## Fechos
*Marcu Aureliu y Lucio Vero, co-emperadores.

## Nacencies
*31 d'agostu - Marcu Aureliu Cómodu. emperador romanu.
* Liu Bei, fundador del reinu chinu de Shu.
* Liu Dai, xeneral chinu del reinu de Wu.

## Muertes
*7 de marzu - Antoniu Píu emperador de Roma.

## Referencies

## Enllaces esternos
154

## Fechos
* El rei de Bósforo, Eupator, paga tributu a Roma por cuenta de l'amenaza qu'ataca a los alanos.

## Nacencies

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
155

## Fechos
*Antoniu Píu empecipia una guerra nueva escontra Partia.
*San Anicetu asocede a San Píu I como Papa

## Nacencies
*Cao Cao, políticu, militar y escritor chinu (m. 220)
*Han Ji, políticu del reinu de Wei (m. 238)
*Marcus Ulpius Leurus, atleta de l'Antigua Roma (m. desconocida)
*Sun Jian, señor de la guerra chinu (m. 191)
*Xiahou Dun, militar y políticu chinu (m. 220)
*Yuan Shu, señor de la guerra chinu (m. 199)
*Zhang Miao, políticu y señor de la guerra chinu (m. 195)
*Gaius Julius Avitus Alexianus, políticu del Imperiu Romanu (m. 217)
*Pabag, príncipe de Persia (m. 222)

## Muertes
*Policarpo d'Esmirna, obispu y mártir cristianu (n. alredor del añu 69)
*Marciana de Toledo
*Hero Alopecius

## Referencies

## Enllaces esternos
162

## Fechos

### Per llugar

#### Imperiu romanu
*Luciu Veru empecipia la guerra colos partos, por cuenta de la invasión de Siria y Armenia por Vologases IV de Partia.

### Por tema

#### Artes y ciencies
*Arrianu espubliza ''Indica'', una obra sobre la India y la so xente.

## Nacencies

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
164

## Fechos
* Abandónase la Muria d'Antoninu Píu, afitándose otra vegada la frontera de Britania na Muria d'Adrianu.
* Los romanos conquisten Ctesifonte, pero devuélvenla esi mesmu añu al roblar la paz colos partos.
* Avidiu Casiu, xeneral romanu, invade Partia.

## Nacencies
* Gue Xuan, taoísta chinu.

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
165

## Fechos
*Creación de la *[[Legio II Italica]]* por Marcu Aureliu.

## Nacencies

## Muertes
*Claudio Ptolomeo, astrónomu griegu.
*Justino Mártir (data averada).

## Referencies

## Enllaces esternos
166

## Fechos
* Una espedición comercial d'Antoninu Píu apuerta a China.
* Luciu Veru fina la campaña militar escontra l'Imperiu Partu pol control d'Armenia.
* San Soteru asocede a San Anicetu como Papa.
* Chogo xube al tronu de Baekje, en Corea, como socesor de so padre Gaeru.
* Ye nomáu Papa Soteru, tres la muerte de San Anicetu, el so predecesor.

## Nacencies
* Taishi Ci, xeneral de Wu.

## Muertes
* San Anicetu (Papa de la Ilesia católica)
* Gaeru, rei de Baekje

## Referencies

## Enllaces esternos
169

## Fechos
*Marcu Aureliu conviértese nel únicu emperador de Roma.

## Nacencies

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
170

## Fechos
* 3 de mayu: Asocede un terremotu na mariña del Mar de Mármara, cerca del pueblu de Cícico (, en Turquía). Foi de 7,0° na escala sismolóxica de Richter.
* Marco Aurelio escribe'l llibru *Meditaciones* mientres esta década.

## Nacencies
* Ulpianu, importante xurista romanu d'orixe feniciu (f. 228).

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
171

## Fechos
*Mesopotamia conviértese en provincia romana.
*Hispania romana: prodúcense incursiones de tribus mores na Bética.

## Nacencies

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
172

## Fechos
* L'emperador Marcu Aureliu crucia'l Danubiu con una fuercia espedicionario, somete a los marcomanos y los sos aliaos. Nun pactu robláu coles tribus xermániques, impórtalos pa qu'ocupen zones del Imperiu romanu que foren despoblaes pola peste.
* Los sármatas ataquen la frontera del baxu Danubiu.
* Avidiu Casiu, gobernador de Siria, desanicia una revuelta agraria n'Exiptu y ye nomáu comandante supremu del exércitu romanu d'Oriente.

## Nacencies
* Filostratu II l'Ateniense, sofista griegu (data averada)

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
173

## Fechos
*El budismu introduzse en Tíbet.

## Nacencies
*Maximino el Traciu, Emperador romanu

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
174

## Fechos
* La emperatriz Faustina la Menor acompaña al so maríu Marcu Aureliu en delles campañes militares y esfruta del ciñu de los soldaos romanos. Aureliu da-y el títulu de *Mater Castrorum* (Madre del campamentu).

## Nacencies

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
175

## Fechos
* San Eleuteriu asocede a San Soteru como Papa

## Nacencies

## Muertes
* Volusiu, xurisconsultor romanu y preceutor de Marcu Aureliu.

## Referencies

## Enllaces esternos
168

## Fechos
* L'emperador Marcu Aureliu y el so hermanascu Luciu Veru dexen Roma, y afiten el so cuartel xeneral n'Aquileia. 
* L'exércitu romanu crucia los Alpes pa entrar en Panonia y someter los marcomanos en Carnunto al norte del Danubiu.

## Nacencies

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
167

**167** (**CLXVII**) foi un añu común entamáu en miércoles del calendariu xulianu. Nesa dómina, nel Imperiu romanu, foi conocíu como *añu del consuláu d'Aureliu y Quadratus*, y tamién como añu *920 [[Ab urbe condita]]*. La so denomación como añu 167 remóntase al entamu de la Edá Media, cuando quedó establecíu l'Anno Domini como forma avezada de dar nome a los años.

## Fechos

### Imperiu romanu
*Entama un periodu de cuasi constante estáu de guerra escontra les tribus xermanes nel Danubiu, que se va enllargar hasta l'añu 180:
** La tribu xermánica de los marcomanos llucha escontra los romanos n'Aquilea. Destruyen los acueductos y los conductos de regación. Marcu Aureliu refuga a los invasores, acabando cola *[[Pax Romana]]* que caltuviera l'Imperiu romanu llibre de conflictos dende los díes del emperador Augustu.
** Los vándalos (asdingos y lacringos) y los yazigos sármates invaden la Dacia. Pa compensalos, la Legio V ''Macedonica'', una lexón de la campaña de Partia, treslládase a Mesia. 
** Los xermanos afaren los Balcanes y saquien el santuariu d'Eleusis, cerca d'Atenes.
**Los lombardos traviesen el territoriu de los cuados p'atacar al Imperiu Romanu.
* Llevada pol exércitu de Luciu Veru, la peste fai estragos en Roma.

### Asia
* Cambéu de nome d'era de Yanxi a Yongkang de la dinastía Han (China).
* Rei Chogo de Baekje llucha escontra Silla na península de Corea.

### Ciencies y teunoloxía
* Ptoloméu intenta representar el globu terraqueu sobre un conu.

## Nacencies

## Muertes
* Wang Fu, filósofu chinu (n. 82)

## Referencies

## Enllaces esternos
176

## Fechos
* L'emperador Marcu Aureliu y el so fíu Cómodu entren en Roma dempués d'una campaña al norte de los Alpes y reciben un trunfu poles sos victories sobre les tribus xermániques.
* 27 de payares: Marcu Aureliu da a Cómodu'l rangu d*'[[Imperator]]* y nómalu comandante en xefe de les lexones romanos.

## Nacencies

## Muertes

## Arte y lliteratura
Faise la estatua ecuestre de Marcu Aureliu. Güei caltiénse nos Museos Capitolinos de Roma (data averada).

## Referencies

## Enllaces esternos
177

## Fechos
*Marcu Aureliu ordena una persecución escontra los cristianos.
*Esti añu y el siguiente repítense les incursiones de tribus norteafricanes (*mauri*) na Bética. Prodúcense revueltes en Lusitania.

## Nacencies

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
178

## Fechos
*Conderga de la herexía del montanismu.

## Nacencies
*Decimus Caelius Calvinus Balbinus, coemperador romanu.

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
182

## Fechos
* Galería Lucilla participa nuna conxura fallida escontra'l so hermanu Cómodu.

## Nacencies
Primer emperador del reinu de Wu de la dómina de los Tres reinos, Sun Quan.

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
183

## Fechos
* Intentu d'asesinatu fallíu escontra l'emperador romanu Cómodu.

## Nacencies

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
184

## Fechos
* Rebelión de los turbantes mariellos en China.

## Nacencies

## Muertes
* China - Zhang Jue (nomáu equivocadamente Zhang Jiao), líder de los turbantes mariellos, muerre por enfermedá.
* China - Zhang Bao, hermanu pequeñu de Zhang Jue, morrió a manes de los sos propios homes.
* China - Zhang Liang, hermanu de Zhang Jue, muerre en batalla a manes del exércitu imperial en Quyang.

## Referencies

## Enllaces esternos
185

## Fechos
* 7 d'avientu - La primer supernova de la que se tien rexistru históricu, SN 185, colúmbrase ente les constelaciones de Circinus y Centaurus.

## Nacencies
* Naz el teólogu Oríxenes, ún de los Padres de la Ilesia Católica.

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
186

## Fechos
* N'Italia asocede un fenómenu meteorolóxicu que va describir años más tarde l'historiador Herodianu (178-252) en Roma. Podría coincidir col fenómenu descritu nel sieglu V pol escritor **Fan Ye** (asocedíu dellos sieglos atrás en China) y que podría debese al españíu del volcán Taupo, en Nueva Zelanda, que foi la erupción más violenta de los postreros 5000 años.

## Nacencies
* 4 d'abril: Caracalla, futuru emperador de Roma.

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
187

## Fechos
* Septimiu Severu, (nacíu en Leptis Magna), ye nomáu legáu de Lyon na Galia.
* Otra andancia de peste afeuta a Roma.
* Albín derrota a los catos, una tribu xermánica altamente entamada que controlaba l'área qu'inclúi la Selva Prieta.
*Hispania romana: Rebelión de Maternu.

## Nacencies

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
181

## Fechos
* Erupción del supervolcán del Llagu Taupu na Islla Norte de Nueva Zelanda, una de les mayores erupciones na Tierra nos postreros 5.000 años.

## Nacencies
* China - Naz el que se va convertise nel meyor estratega de la dómina de los Tres Reinos, Zhuge Liang.

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
180

## Fechos
* El prefeutu pretorianu Taruteniu Paternu llogra una victoria decisiva escontra los cuados.
* Cómodu asocede al so padre Marcu Aureliu como emperador romanu. Acaba la Dómina de los Cinco emperadores bonos.
* Roma crea una zona tampón de seguridá de 4 milles d'anchor xunto al Danubiu.
* Empiecen les obres en Roma pa construyir una columna que conmemore les guerres llevaes a cabu por Marcu Aureliu na llende danubiana.
* 180–395: Imperiu romanu tardíu en Roma.
* Constrúyese la *[[Porta Nigra]]* en Tréveris (Germania).

## Nacencies

## Muertes
* 17 de marzu: Marcu Aureliu, emperador romanu (n. 121).

## Relixón
* Ireneo de Lyon escribe Escontra les Herexíes.

## Referencies

## Enllaces esternos
188

## Fechos
* Publius Helvius Pertinax conviértese en procónsul d'África
* Entama'l reináu de la reina Himiko (o Pimiko) nel Xapón.

## Nacencies
* 4 d'abril - Caracalla, emperador de Roma.

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
191

## Fechos
* Serapión d'Antioquía conviértese en Patriarca d'Antioquía.

## Nacencies

## Muertes
* Sun Jian, padre de Sun Quan, Sun Ce y Sun Shang Xiang, (creó'l reinu de Wu) (n. 155)

## Referencies

## Enllaces esternos
192

## Fechos
*31 d'avientu - Pertinax socede a Cómodu nel Imperiu romanu.
* Cao Cao socede nel poder militar Chinu a Dong Zhuo, tres la batalla na puerta de Hu Lao

## Nacencies
*Gordianu II, emperador romanu.

## Muertes
*31 d'avientu - Marcu Aureliu Cómodu, emperador romanu.
* Dong Zhuo, poderosu militar Chinu, muerre asesináu por ún de los sos homes, Lu Bu.

## Referencies

## Enllaces esternos
193

## Fechos
*  -

## Nacencies
*  -

## Muertes
* 28 de marzu - Pertinax, emperador romanu.

## Referencies

## Enllaces esternos
194

## Fechos
* L'emperador romanu Septimiu Severu derrota n'Oriente al so rival Pescennius Niger.

## Nacencies

## Muertes
Pescennius Niger, ún de los 5 emperadores romanos proclamaos en 193

## Referencies

## Enllaces esternos
195

## Fechos

### Imperiu romanu
* L'emperador Septimiu Severu fai que'l Senáu divinice a Cómodu nun intentu de ganase'l favor de la familia de Marcu Aureliu. 
* Vologases V de Partia invade Mesopotamia, que s'atopa sol gobiernu romanu.
* Severu viaxa a Mesopotamia pa combatir a los partos. 
* La provincia romana de Siria, divídese y el papel d'Antioquía amenorga. 
* Clodiu Albín, que fuera proclamáu emperador en Britania, crucia a la Galia coles sos lexones, mientres coles mesmes recluta nuevos soldaos. Llueu ye la cabeza d'un exércitu de 150.000 homes. Severu, aínda en Mesopotamia, torna rápido a Roma. Hispania romana declárase partidaria de Clodiu Albín. Represión de Septimiu Severu.
* Caracalla recibe l'apellíu *"Caesar"*. 
* Severu devalúa'l denariu. La moneda contién agora namái 50% de metal precioso.

### Asia
* Caberu (segundu) añu de la era *Xingping* na China de la dinastía Han.
* En China, la Federación Xiongnu crucia la Gran Muralla y afítase na provincia de Shanxi .

## Nacencies

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
196

## Fechos

### Imperiu romanu
* Les tropes de Septimiu Severu prinden y saquien Bizanciu, y recuperen Mesopotamia.
* P'asegurar el sofitu de les lexones en Xermania na so marcha escontra Roma, Clodiu Albín ye declaráu Augustu pol so exércitu mientres crucia la Galia.
* Queda parcialmente destruyíu'l Muriu d'Adrianu en Britania.

### Asia
* Primer añu de la era *Jianan* na China de la dinastía Han.

## Nacencies
* Cao Chong, fíu favoritu del señor de la guerra Cao Cao (m. 208)

## Muertes
* Cao Bao, xeneral baxo Tau Qian de la dinastía Han

## Referencies

## Enllaces esternos
189

## Fechos
* El Papa Víctor I asocede a Eleuteriu.

## Nacencies
* 7 de marzu - Xeta, emperador romanu.

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
190

## Fechos
* Depués de la muerte de Lingdi (Ling-ti), l'añu anterior, Xiandi (Hien-ti) asciende al tronu de China.
* Quema y esfaimientu de Luoyang poles fuercies de Dong Zhuo. Esti asitia la so residencia en Chang'an onde pon en práutica una dictadura tiránica.
* N'India, reináu de Karikala, rei de los Chola.
* Cleomedes enseña que la lluna nun brilla por ella mesma, sino que reflexa la lluz del sol.

## Nacencies
*  -

## Muertes
* Llucianu de Samósata, retóricu y conferenciante , en Mesopotamia (v.125-v.190).
* Alcifrón d'Atenes, escritor griegu (nacíu hacia 125).

## Referencies

## Enllaces esternos
197

## Fechos
*Septimiu Severu gana, na batalla de Lugdunum, al so rival a la corona imperial Clodiu Albinu, que morrió nesa engarradiella que foi la mayor batalla ente romanos de tola historia de Roma.
*Los pictos, travesando la muria d'Adrianu per primer vez, entren en Britania.

## Nacencies
*  -

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
198

## Fechos
* Publius Septimius Xeta recibe'l títulu de César.

## Muertes

## Nacencies

## Referencies

## Enllaces esternos
199

## Fechos
* Ceferinu asocede a Víctor I como Papa.

## Nacencies

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
200

L'añu **200** (**CC**) foi un añu bisiestu qu'empezó un martes del calendariu xulianu.

## Fechos

### Mundu
* La población humana algama los 257 millones, aproximao.

### Imperiu romanu
* Septimiu Severu visita Siria, Palestina y Arabia.
* Palestina, beneficiándose de les polítiques benevolentes de Severu, esperimenta una significativa puxanza económica.
* Sustráise al poder del procónsul de la provincia d'África la provincia de Numidia, que pasa a ser una provincia imperial.

### Asia
* China - Les dos fuercies más grandes del país, les de Cao Cao y les de Yuan Shao enfréntense na batalla de Guandu, onde sorprendentemente, Cao Cao resulta victoriosu.
* En Xapón, Himiko estiende la so autoridá sobre otros clanes dende la so capital en Yamatai.

### América
* Méxicu: da entamu'l Periodu Clásicu de Mesoamérica, que coincide col apoxéu de Teotihuacan.
* Empecípiase la edá clásica de la civilización Maya.

## Nacencies
* Diofantu, matemáticu griegu.
* Valerianu I, emperador romanu.
* Fei Yi, data averada.
* Marcu Claudiu Tácitu, emperador romanu.

## Muertes
* Sun Ce, hermanu del fundador del reinu de Wu, Sun Quan
* Yan Liang
* Wen Chou
* Bian Xi, asesináu por Guan Yu
* Chunyu Qiong, executáu por Yuan Shao
* Tian Feng, executáu por Yuan Shao
* Dong Cheng, executáu por Cao Cao
* Ji Ping, executáu por Cao Cao
* Gan Ji, sacerdote taotista
* Ju Shou, oficial de Yuan Shao
* Mi Heng, afamáu estudiosu y collaciu de Kong Rong, executáu por Huang Zu
* Sui Gu, cayíu na batalla de Guan Du

## Enllaces esternos
201

## Fechos
* Edictu de Septimiu Severu que prohíbe les conversiones relixoses.

## Nacencies

## Muertes
* China - Muerre'l señor de Ji, Yuan Shao, por cuenta de una enfermedá.

## Referencies

## Enllaces esternos
204

## Fechos

### Imperiu romanu
* El ríu Daysan añaga Edesa.

### Asia
* Gongsun Kang, un señor de la guerra chinu de Liaodong, afita la Comandancia Daifang nel norte de Corea.

## Nacencies
* Filipu l'Árabe

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
205

## Fechos
* Restáurase'l muriu d'Adrianu, enforma estrizáu polos ataques de les tribus caledonies qu'invadieren gran parte del norte de Britania.
* Asesinen a Plaucianu, prefeutu pretorianu y suegru de Caracalla.
* Papinianu conviértese en prefeutu pretorianu.

## Nacencies
* Plotinu, según el so discípulu Porfiriu.

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
206

## Fechos
* Luciu Alfenu Seneciu, el postrer gobernador de tola provincia de Britania que s'atopa al sur del muriu d'Adrianu, celebra un trunfu.

## Nacencies
* Treborianu Gallu, futuru emperador de Roma

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
207

## Fechos
* Fin de la dinastia Qin en China

## Nacencies

## Muertes
* Vologases V, rei de Partia y Armenia.

## Referencies

## Enllaces esternos
208

## Fechos

### Imperiu romanu
* L'emperador romanu Septimiu Severu igua'l Muru d'Antoninu.
* Severu, Caracalla y Xeta llancen campañes militares escontra los caledonios y los macates en Britania.

### Asia
* 10 d'avientu: Cao Cao escribe *Duǎn Gē Xíng*.
* Artaban V empieza'l so reináu como rei de los partos. 
* China - Seronda - El descomanáu exércitu de Cao Cao da caza al exércitu de Liu Bei na so fuxida escontra'l sur. L'enfrentamientu asocede en Changban.
* China - Iviernu - Batalla de Chi Bi o de los Cantiles Coloraos. Momentu crucial nel desarrollu de los Tres Reinos. La gran armada de Cao Cao baxa pel ríu Chang Jiang pa enfrentase a la pequeña flota de Liu Bei y Zhou Yu. Escontra tou pronósticu, les fuercies de Liu Bei y Zhou Yu masacren a les de Cao Cao; xunto cola Batalla de Yamen y la Batalla del llagu Poyang, esta ye una de les más grandes batalles navales na historia de China.

## Nacencies
* 1 d'ochobre: Alexandru Severu, emperador romanu

## Muertes
* China - Liu Biao, gobernador de la provincia de Jing, muerre a la edá de 66 años.
* China - Han Xuan, prefeutu de Chang Sha, muerre asesináu a manes del so oficial, Wei Yan.
* China - Jin Xuan, prefeutu de Wu Ling, muerre trevesáu por una flecha disparada pol so oficial Gong Zhi.

## Enllaces esternos
209

## Fechos
* L'emperador romanu Septimiu Severu ordena l'arreglu y ampliación del muriu d'Adrianu.

## Nacencies

## Muertes

## Enllaces esternos
202

## Fechos
*San Ceferín asocede a San Víctor I como papa nel añu 202.

## Nacencies

## Muertes
*San Irenéu - Obispu, santu y Padre de la Ilesia.

## Referencies

## Enllaces esternos
203

## Fechos

### Imperiu romanu
* L'emperador romanu Septimiu Severu reconstrúi Bizanciu.
* Oríxenes troca a Clemente como la cabeza de la escuela cristiana n'Alexandría.

## Arte y lliteratura
*Llevántase un arcu dedicáu a Severu cerca del Foru romanu.
* Reconstrúise'l Pórticu d'Octavia.

### Asia
* Reináu na India de Vijaya, rei satavahana d'Andhra Pradesh.
* L'imperiu andhra empieza a francer en principaos más pequeños ya independientes.

## Nacimientos
* Payares: Mahavatar Babaji en Parangipettai, Tamil Nadu, India
* Probable nacencia del emperador romanu Marcu Aureliu Antoninu, más conocíu como Heliogábalu (m. 222)

## Muertes
* Perpetua, santa cristiana (martirizada)
* Felicites, santa cristiana (martirizada)

## Referencies

## Enllaces esternos
210

## Fechos
* Caracalla exerz el consuláu.

## Nacencies
* Manes, líder relixosu iranín, fundador del maniqueísmu.

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
211

## Fechos

### Imperiu romanu
* La ciudá de York conviértese na capital de la Britania Inferior, una provincia septentrional del Imperiu romanu.
* Dión Casiu ye nomáu Cónsul.
* 4 de febreru - 
** Septimiu Severu muerre en Bretaña, siendo darréu divinizáu pol Senáu romanu.
** Ascensu al tronu de los emperadores romanos Caracalla y del so hermanu Xeta, asocediendo al fináu Septimiu Severu.

### Asia
* Ardacher I, de la dinastía Sasánida, conviértese en Xa de Persia.

## Nacencies

## Muertes
* 4 de febreru - Septimiu Severu, Emperador romanu
* 19 d'avientu - Publiu Septimiu Xeta, Emperador romanu
* Clemente d'Alexandría
* Serapiu d'Antioquía, patriarca d'Antioquía

## Referencies

## Enllaces esternos
212

## Fechos
: **[[Asturies]]**

* L'emperador romanu Caracalla crea una nueva provincia, la *Nova Citerior Antoniniana*, de la que forma parte, ente más otros territorios, el *Conventum Asturum*.

## Nacencies
*  -

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
213

## Fechos

### Imperiu Romanu
* Caracalla dexa Roma, pa nun tornar.
* Caracalla defende la llende norte escontra los alamanes y los catos.

### Asia
* Cao Cao, el primer ministru de la Dinastía Han, da-yos a diez ciudaes y los sos territorios el títulu de *Wei Gong* (noble de Wei). Estos dempués convertiríense nel Reinu de Wei.
* Pang Tong muerre a les manes del so enemigu nuna enviescada nel Valle de Fallen Phoenix.

## Nacencies

## Muertes
* Pang Tong, conseyeru de Liu Bei del Reinu de Shu (n. 178)
* Zhang Song, conseyeru de Liu Zhang
* Zhang Ren, conseyeru de Liu Zhang

## Referencies

## Enllaces esternos
214

## Fechos

### Imperiu romanu
* El reinu d'Osroene conviértese en provincia del Imperiu romanu.
* Catalu derrota a los godos nel Danubiu inferior.
* Les victories de Caracalla n'Alemaña aseguren la so popularidá dientro del exércitu romanu. 
* Les defenses de Recia refuércense, en forma d'un muriu de piedra ininterrumpíu.

### Asia
* El reinu coreanu de Baekje ataca a les tribus mohe.
* Liu Bei toma la provincia de Yi (益州) del so compañeru de clan Liu Zhang, formando la postrer bas del reinu de Shu mientres el Periodu de los tres reinos.

## Nacencies
* 9 de setiembre - Aurelianu, emperador romanu. 
* Claudiu II Góticu - emperador romanu.

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
217

## Fechos
* Calistu I ye nomáu papa de la Ilesia Católica.
* Ascensu al tronu romanu de Macrín, Prefeutu del Pretoriu ya inspirador del asesinatu del so predecesor Caracalla.

## Nacencies

## Muertes
* 4 d'abril - Caracalla, emperador de Roma.
* 20 d'avientu - Ceferín, papa de la Ilesia católica.

## Referencies

## Enllaces esternos
218

## Fechos
* 16 de mayu - Proclamen emperador a Heliogábalu.

## Nacencies
* Galienu, emperador romanu.

## Muertes
* Macrinu, antiguu emperador, muerre executáu n'Archelais.

## Referencies

## Enllaces esternos
219

## Fechos
*Rodes derrota a Bizanciu
*Les lexones romanes Legio III Gallica y Legio IV Scythica son esllíes pol emperador romanu Heliogábalu pola rebelión de los sos líderes.
*China - Liu Bei gana la batalla del monte Ding Jun y toma'l control de Hanzhong.
*China - Asocede la batalla del castiellu Fan, onde Guan Yu ye traicionáu y derrotáu.

## Nacencies
* Claudiu II, emperador romanu (otres fontes apunten que la data de nacencia pue ser en 214).

## Muertes
*China - Prinden a Xiahou Yuan, familiar de Cao Cao, na batalla del monte Ding Jun y Huang Zhong execútalu.
*China - Guan Yu y el so fíu adoptivu Guan Ping pierden na batalla del castiellu Fan, fáenlos prisioneros y Wu execútalos.
*China - Wang Fu, vasallu de Guan Yu, suicídase al conocer la so muerte.
*China - Lu Meng, pocu dempués de prindar a Guan Yu y al so fíu muerre d'enfermedá a los 41 años.

## Referencies

## Enllaces esternos
220

## Fechos
*China - Fina la dinastía Han col derrocamientu del so últimu emperador, l'emperador Xian.

## Nacencies

## Muertes
*China - Fina por enfermedá Cao Cao a los 65 años.
*China - Liu Bei, llenu de noxu, ordena la execución del so fíu adoptivu, Liu Feng, por refugar el pidimientu de refuerzos de Guan Yu, provocando la so derrota y poro, la so muerte un añu enantes.

## Referencies

## Enllaces esternos
221

## Fechos
* El periodu de los Tres Reinos empieza en China; llega hasta l'añu 265.

## Nacencies

## Muertes
*En China, Zhang Fei muerre asesináu por ún de los sos homes mentanto dormía.
*En China, Lady Zhen muerre en suicidiu forzáu pol so maríu Cao Pi.

## Referencies

## Enllaces esternos
222

## Fechos
*Papáu: Urbanu I asocede a Calistu I.
*Imperiu romanu - Alexandru Severu asocede a Heliogábalu.
*China - Liu Bei ataca al imperiu de Wu. Los sos exércitos atópense en Yiling onde l'exércitu de Wu resulta victoriosu.

## Nacencies

## Muertes
*11 de marzu: Heliogábalu, emperador romanu, ye asesináu
* China - Gan Ning, xeneral de Wu, muerre al ser travesáu por una flecha llanzada pol oficial de Liu Bei, Sha Moke na batalla de Yiling.
* China - Sha Moke, oficial de Liu Bei, muerre a manes de Zhou Tai, xeneral de Wu, na batalla de Yiling.
* Babak II, rei de los Fars (Persia).

## Referencies

## Enllaces esternos
215

## Fechos

### Imperiu romanu
* Les tropes de Caracalla masacren a la población d'Alexandría.
* Caracalla introduz una nueva moneda, l'antoninianu. El pesu d'esta moneda ye namái 1/50 d'una llibra. El cobre sume gradualmente, y a mediaos del sieglu III, cola economía romana en crisis, l'antoninianu va ser la única moneda oficial.

### Asia
* Zhang Liao aguanta la fuercia invasora de Sun Quan nel asediu de Hefei.

## Nacencies
* Sapor I, rei de Persia.

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
216

## Fechos

### Imperiu romanu
* Caracalla anexona Armenia.
* Caracalla suaña con anovar les empreses asiátiques d'Alexandru Magnu. Cuando los griegos d'Alexandría chánciense de les sos pretensiones, mata a un gran númberu d'ellos.

### Asia
* El mitraísmu, qu'empezara en Persia, ta en camín de ser adoptáu por munchos soldaos romanos que sirven n'Asia.
*Cao Cao conviértese en rei de Wei.

## Nacencies
*Fu Qian, xeneral del reinu de Shu (m. 263)

## Muertes
*San Clemente d'Alexandría (data averada)
*San Narcisu de Xerusalén (data averada)

## Arte y lliteratura
* Finen les Termes de Caracalla en Roma.
* Fínase la basílica de Leptis Magna, encargada por Septimiu Severu.

## Referencies

## Enllaces esternos
223

## Fechos
*Liu Shan conviértese nel segundu emperador del reinu de Shu a la muerte del so padre, Liu Bei.

## Nacencies
*Xi Kang, polímata chinu (m. 262) (data averada)

## Muertes
*China - Muerre'l primer emperador de Shu, Liu Bei, a los 62 años.

## Referencies

## Enllaces esternos
224

## Fechos
* Batalla d'Hormizdagán: Ardacher I consigue la independencia de Persia del reinu partu y afita la dinastía Sasánida.

## Nacencies

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
225

## Fechos
* L'emperador romanu Alexandru Severu cásase con Salustia Orbiana, y dablemente xube al so padre Seyu Salustiu al rangu de César.

## Nacencies
* 20 de xineru—Gordianu III, emperador romanu (m. 244)

## Muertes

## Arte y lliteratura
* Apaecen les primeres pintures cristianes en Roma, decorando les catacumbes.

## Referencies

## Enllaces esternos
226

## Fechos
* Iraq: Ardacher I derrota a los partos y proclámase *rei de reis*. Fina l'Imperiu Partu (que duró cuasi quinientos años dende'l 248 e.C.
* Créase l'Imperiu Sasánida (Neopersa).

## Nacencies

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
227

## Fechos

### Europa
* Irlanda: empieza'l reináu del altu rei Cormac mac Airt (data aproximada).
* Imperiu romanu: Seyu Salustiu muerre executáu por intentu d'asesinatu del so xenru, l'emperador Alexandru Severu. La fía de Salustiu, y esposa d'Alexandru, Salustia Orbiana, exíliase en Libia.

### Asia
* Persia anexona toa Partia.

## Nacencies

## Muertes
* Artabán IV, rei de los partos.

## Referencies

## Enllaces esternos
230

## Fechos
* 21 de xunetu - Poncianu ye escoyíu papa de la Ilesia Católica.

* Termina'l periodu del derechu romanu clásicu, cola muerte de Domiciu Ulpianu(224)

## Nacencies

## Muertes
*23 de mayu - Urbanu I, papa de la Ilesia católica.

## Arte y lliteratura
*Restauración del circu romanu de Mérida (fecha averada).

## Referencies

## Enllaces esternos
231

## Fechos
* Acompañáu pola so madre, Xulia Mamea, Alexandru Severu fai campaña escontra los perses.
* Oríxenes, discípulu d'Amoniu Saccas, fundador del neoplatonismu, exíliase en Cesarea.

## Nacencies

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
232

## Fechos
* Les reliquies de Santu Tomás llévense a Edesa dende la India.
* Oríxenes funda una escuela de teoloxía cristiana en Palestina.
* El Papa d'Alexandría Heraclas ye'l primer obispu d'Alexandría qu'usa'l términu "Papa".

## Nacencies
* Porfiriu (m. 309)

## Muertes
* Demetriu, patriarca d'Alexandría

## Referencies

## Enllaces esternos
233

## Fechos
*Roma - Empecipien una serie d'invasiones xermániques nel nordeste que nun diben ser deteníes hasta l'añu 235

## Nacencies

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
234

## Fechos

### Imperio Romanu
* L'emperador Alexandru Severu merca la paz a los alamanes. Esti actu lleva al so asesinatu l'añu siguiente.

### Asia
* Zhuge Liang del reinu de Shu embarcar na so última espedición septentrional escontra'l reinu de Wei.

## Nacencies

## Muertes
*China - Muerre'l gran estratega Zhuge Liang, por enfermedá, a los 53 años nes llanures de Wu Zhang.

## Referencies

## Enllaces esternos
235

## Fechos
*28 de setiembre - Poncianu arrenuncia como pontífiz.
*21 de payares - Anteru ye escoyíu papa de la Ilesia Católica pol arrenunciu del so predecesor Poncianu.
*Maximín el Traciu, emperador de Roma: de pá godu y ma alana, ye'l primer estranxeru n'aportar al cargu.
*Empieza'l periodu de l'Anarquía militar.

## Nacencies

## Muertes
*ochobre? - Poncianu, papa de la Ilesia católica.

## Referencies

## Enllaces esternos
228

## Fechos

### Imperiu romanu
* La guardia pretoriana mata al prefeutu pretorianu Ulpianu, que quería amenorgar los sos privilexos.

### Asia
* El sah Artashir I, cuatro años dempués d'afitar l'imperiu persa sasánida, acaba la so conquista de Partia.
* China: batalla de Jieting y batalla de Shiting.

## Nacencies

## Muertes
*Ulpianu, ún de los xurisconsultos más importantes de la historia del Derechu.

## Referencies

## Enllaces esternos
229

**229** (**CCXXIX**) foi un añu común entamáu en xueves del calendariu xulianu. Na dómina, esti añu foi conocíu como *Añu del Consuláu de Severu y Casiu* (y tamién, menos frecuentemente, como añu 982 *[[Ab urbe condita]]*). La denominación 229 tien usáose de magar l'entamu de la Edá Media, cuando'l calendariu *[[Anno Domini]]* convirtióse na forma avezada de denomar los años n'Europa.

## Fechos
* 23 de xunu - China: El señor de la guerra Sun Quan autodeclárase emperador del reinu de Wu, y funda la ciudá de Jianye, l'actual Nankín, como capital del mesmu. Los reinos independientes de Camboya y Laos conviértense n'estaos vasallos del reinu de Wu.

* Los mercaderes del reinu de Wu aporten a Vietnam. Medra enforma'l tresporte de mercancíes per mar, de forma qu'esos mercaderes viaxen hasta Manchuria y la islla de Taiwán.
* Amoniu Saccas crea'l neoplatonismu, que renueva la filosofía griega.

## Nacencies

## Muertes
*Dion Casiu, escritor y políticu romanu.

## Referencies

## Enllaces esternos
236

## Fechos
* 10 de xineru - Escueyen a Fabián como Papa de la Ilesia Católica

## Nacencies

## Muertes
*3 de xineru - Anteru, Papa.

## Referencies

## Enllaces esternos
237

## Fechos
* Ardacher I de Persia anueva los sos ataques a la provincia romana de Mesopotamia.
* El patriarca Euxeniu I asocede al patriarca Flaviu Castinu como Patriarca de Constantinopla.
*San Babilas conviértese en Patriarca d'Antioquía.

## Nacencies

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
238

## Fechos
*Valerianu llogra'l cargu de princeps senatus.
*22 de marzu - La revuelta encabezada por Gordianu I y el so fíu Gordianu II intenta espulsar a Maximinu Trax del tronu imperial, pero derrótenlos a dambos, y nómense co-emperadores a Pupienu y Balbín.
*29 de xunetu: Denomen emperador a Gordianu III.

## Nacencies

## Muertes
*12 d'abril: Gordianu I, emperador romanu.
*12 d'abril: Gordianu II, emperador romanu.
*abril: Maximinu'l Traciu, emperador romanu y el so fíu Maximu.
*29 de xunetu: Pupienu y Balbín, emperadores romanos.

## Referencies

## Enllaces esternos
239

## Fechos
* Nel reinu chinu de Wei, Wei Qi Wang asocede a Wei Ming Di.
* Una fuercia espedicionario china afaya la islla de Taiwán.
* Oríxenes espubliza l'Antiguu Testamentu en cinco idiomes.
* Na península Ibérica créase la provincia de Gallaecia, mentanto la reforma alministrativa entamada por Dioclecianu.

## Nacencies

## Muertes

## Referencies

## Enllaces esternos
240

## Fechos

### Per llugar

#### Imperiu Romanu
* Ataquen al Imperiu Romanu en dellos frentes al empar. Revueltes n'África y les tribus al noroeste de Xermania, sol nome de los francos, tán atacando la llende del Rin.
* Entartállase la revuelta de Sabinianu n'África.

#### Asia
* Maharaja Sri-Gupta conviértese n'emperador de Gupta.

#### Persia
* Ardashir I, rei sasánida de Persia, destrúi Hatra.
* Shapur I conviértese en co-emperador col so padre Ardashir I.
* Cai l'Imperiu Kushan.

### Por tema

### Relixón
* Na corte d'Ardashir I, Mani, un mozu místicu de Ctesifonte, proclámase profeta y predica la so doctrina, el maniqueísmu, al traviés del Imperiu Persa.

## Nacencies
* Lactanciu, escritor cristianu (m. 320) (data averada).
* Esperu de Nicea, matemáticu y astrónomu griegu (data averada).
* Zenobia, reina del Imperiu de Palmira (m. 274).

## Muertes
* Amonio Saques, filósofu neoplatónicu (data averada).
* Huang Quan, xeneral del Reinu de Shu.
* Rei Midang, el rei de la tribu de Qiang.
* Zhou Fang, xeneral del Reinu de Wu.

## Referencies

## Enllaces esternos
241

## Fechos

### Per llugar

#### Imperiu Romanu
* Iviernu - L'emperador Gordianu III llega a Antioquía y prepara col so exércitu una ofensiva contra los perses.
* Timesitéu convertir en Prefeutu del Pretoriu.

#### Persia
* Shapur I asocede al so padre Ardashir I como rei de Persia.
* L'antigua ciudá de Bagram (Afganistán) queda abandonada.
* Shapur I anexona partes del Imperiu Kushan.

#### Europa
* 1 de Payares - La batalla de Samhain llíbrase n'Irlanda.

## Nacencies
* Cao Mao, emperador del Reinu de Wei (data posible) (m. 260).

## Muertes
* Ardashir I, primer monarca de la dinastía sasánida.
* Zhuge Jin, ministru del Reinu de Wu, hermanu mayor de Zhuge Liang (n. 174).
* Sun Deng, el fíu mayor de Sun Quan (n. 209).

## Referencies

## Enllaces esternos
242

## Fechos

### Por llugar

#### Imperiu Romanu
* Gordianu III evacúa les ciudaes Cimeries nel Bósforu, territoriu controláu polos Ostrogodos.
* El futuru emperador romanu Aurelianu derrota a los Sármatas en Sármatas encabezando una tropa auxiliar de 300 homes. La so victoria gano-y la promoción como Tribunu.
* Gordianu III empecipia una campaña escontra'l rei Shapur I, el filósofu griegu Plotinu xúnese a él, p'asina llograr de primer fonte la conocencia de les filosofíes Persa ya India.

#### Persia
*Shapur I fai un ataque preventivu escontra Antioquía pa espulsar a los romanos. El padre llegal de Gordianu III, Timesitéu, lidera un exércitu romanu pa ganar a los perses en Carras y Nisibis.

### Por tema

#### Relixón
* El patriarca Titu asocede a Euxeniu I como patriarca de Constantinopla.
* Esteban I electu como Papa.

## Nacencies
* Sun Hao, caberu emperador del reinu chinu de Wu (d. 284).
* Saloninus, emperador romanu (d. 260).
* Cao Mao, cuartu emperador del reinu chinu de Wei (d. 260).

## Muertes
* Man Chong, conseyeru del reinu de Wei.
* Sun Shao, xeneral del reinu de Wu (b. 188).

## Referencies

## Enllaces esternos