Xiphorhynchus guttatus

***Xiphorhynchus guttatus*** ye una especie d'ave paseriforme perteneciente al xéneru *[[Xiphorhynchus]]* qu'integra la familia Furnariidae. Ye nativu de Suramérica tropical. Nel pasáu incluyíase dientro d'esta especie al ferrerín cacáu.

## Descripción
*Xiphorhynchus guttatus* mide ente 27–28&nbsp;cm de llargu, y pesa alredor de 64&nbsp;g, polo que ye xunto al ferrerín de Lafresnaye el miembru más grande del xéneru *[[Xiphorhynchus]]*. El so cuerpu ye de color pardu acoloratáu cola cabeza, pescuezu y pechu chiscáu con múltiples llixos y pequeñes llistes ablancazaes. El so picu ye llargu y llixeramente curváu escontra baxo, que la so quexal cimeru ye de color gris escuru y l'inferior ye beige claru. La so llamada típica ye un *chiv-ri chiv-ri* alto.

## Distribución y hábitat
Atópase nes selves húmedes de Bolivia, Brasil, Colombia, Ecuador, la Guayana francesa Guyana, Perú, Surinam y Venezuela.

## Taxonomía y historia evolutiva
La especie describióse científicamente pol zoólogu alemán Martin Lichtenstein en 1820. El so taxonomía ye complexa. Nel pasáu incluyóse dientro d'esta especie al ferrerín cacáu (*X. susurrans*) d'América Central y el noroeste de Suramérica, pero anguaño considérase una especie aparte. Del taxón restante dacuando dixebróse el grupu *guttatoides* (incl. *dorbignyanus*), de picu pálidu y monteado crema, y el grupu *eytoni* (incl. *vicinalis* y *gracilirostris*), de picu escuru y motudu ablancazáu, considerándolos les especies ferrerinos de Lafresnaye (*X. guttatoides*) y ferrerín de picu escuru (*X. eytoni*). Anque visualmente son abondo distintos, estos dos grupos formen un solu cladu, separáu del grupu nominal (*guttatus*, *polystictus* y *connectens*) de *X. guttatus*, que sicasí ta más próximu a *X. susurrans*. La bioxeografía y los datos xenéticos suxeren que la rellación ente estes subespecies y el taxón agora englobado en *X. guttatoides* y *X. susurrans* merez estudios más detallaos. Dependiendo de los resultaos d'estos estudios la especie *Xiphorhynchus guttatus* podría acutase a la población costera suriega, que ta amenazada d'estinción pola fragmentación del so hábitat.

L'escenariu evolutivu más probable ye los antepasaos del ferrerín de Lafresnaye estiéndese dende baxar Amazonia hasta l'este y el sur de los d'Andes, y que los ancestros de *Xiphorhynchus guttatus* y el cacáu estendiérense ríu abajo pa llegar a la mariña norte de Suramérica, onde entós *X. susurrans* dixebrar nun llinaxe nortizu. De fechu ye posible que les variedaes transandinas pudieren nel futuru constituyise n'especie estreme, *X. nanus*.

### Subespecies
Reconócense tres subespecies de *Xiphorhynchus guttatus*:
* *X. g. guttatus* (Lichtenstein, 1820). Zones costera de Paraíba hasta la frontera d'Espírito Santo-Rio de Janeiro.
* *X. g. polystictus* (Salvin y Goodman, 1883). Na cuenca del Orinoco dende'l departamentu de Vichada northeastwards, al traviés del este de Venezuela, hasta les Guyanas.
* *X. g. connectens* Todd, 1948. Cuenca norte d'Amazones dende Manaus hasta Amapá. Apenes distintu de *polystictus*.

## Comportamientu
Son principalmente insectívoros. Alimentar na parte baxa de los árboles, xeneralmente en solitariu, anque en grupos pueden siguir a les columnes de formigues guerreres.

Los ferrerinos pegonos constrúin niales nos buecos de los árboles y toconos secos, onde suelen poner dos güevos blancos.

## Referencies

## Bibliografía
* Hilty, Steven L. (2003): *Birds of Venezuela*. Christopher Helm, Londres. ISBN 0-7136-6418-5

## Enllaces esternos

* Videos, semeyes y soníos de '''''''''' en The Internet Bird Collection.
*  en Wikiaves.
* Soníos y mapa de distribución de '''''''''' en xeno-canto.