open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pseudolarix amabilis

***Pseudolarix*** ye un xéneru monotípicu de la familia Pinaceae. La única especie, ***Pseudolarix amabilis***, ta estrechamente rellacionada con *[[Keteleeria]]*, *[[Abies]]* y *[[Cedrus]]*.

## Distribución y hábitat
Ye nativu del este de China, desenvolviéndose en pequeñes árees de monte al sur d'Anhui, Zhejiang, Fujian, Jiangxi, Hunan, Hubei y este de Sichuan, n'altitúes de 100-1500 m.

## Descripción

Ye un árbol caducu qu'algama los 30-40 m d'altor con una corona cónica. Les fueyes de color verde brillante son de 3-6 cm de llargor y 2-3 mm d'anchu, con dos bandes d'estomes na parte baxa, les fueyes volver de color mariellu doráu brillante en seronda enantes de cayer. 

Les piñes son distintes, superficialmente paecen una pequeña alcachofa, de 4-7 cm de llargor y 4-6 cm d'anchu, maurecen a los 7 meses de la polinización cuando se desintegran pa llanzar les granes alaes. Los conos masculinos como en *Keteleeria*, producir n'umbeles de dellos xuntos.

## Usos
Ye un árbol bien curiosu como planta ornamental para parques y xardinos, ye bien tolerante del calor y mugor del branu creciendo con ésitu nel sureste d'EE. XX. onde otros xéneros nun tienen ésitu. N'Europa crez con ésitu na rexón de Mediterraneu con notables especies nel norte d'Italia; nel alloñáu norte de Gran Bretaña crecen pero bien amodo por cuenta de los más fríos branos d'aquella rexón.

## Propiedaes

*Pseudolarix amabilis* ye una de les 50 yerbes fundamentales de la Medicina tradicional china, onde se-y llama *jīn qián sōng* ().

## Taxonomía
*Pseudolarix amabilis* describióse por (J.Nelson) Rehder y espublizóse en *[[Journal of the Arnold Arboretum]]* 1(1): 53. 1919.  
;Etimoloxía:
***Pseudolarix***: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues: *pseudo* = "falsu" y *larix* = "Larix"

***amabilis***: epítetu llatín que significa "qu'inspira amor"
;Sinonimia:
* *Chrysolarix amabilis* (J.Nelson) H.E.Moore 
* *Laricopsis fortunei* (Mayr) Mayr 
* *Larix amabilis* J.Nelson 
* *Pseudolarix fortunei* Mayr 
* *Pseudolarix pourtetii* Ferré

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica

## Referencies

## Bibliografía
# Flora of China Editorial Committee. 1999. Flora of China (Cycadaceae through Fagaceae). 4: 1–453. In C. Y. Wu, P. H. Raven & D. Y. Hong (eds.) Fl. China. Science Press & Missouri Botanical Garden Press, Beijing & St. Louis.

## Referencies y enllaces esternos
* Arboretum de Villardebelle - photos of cones
* Gymnosperm Database
* ''Pseudolarix'' in the ''Flora of China''
Pseudognaphalium bourgovii

La **Manzanilla del ríu** (***Pseudognaphalium bourgovii***) ye una especie de la familia de les asteracees.
## Descripción
Ye una yerba añal qu'algama un tamañu d'hasta 1.5 m d'altor, con fueyes hasta de l0 cm de llargu. Les flores son de color crema, mariellu pálido o café claro y tán en capitulescencies.
## Distribución y hábitat
Orixinaria de Méxicu. Habita en climes semiseco y templáu ente los 900 y los 2500 msnm. Planta montesa, crez a vera de los caminos, terrenes de cultivu, maizales o terrenes con rastroxos, acomuñada a montes de encino y de pinu.
## Propiedaes
Ye importante'l so usu nel tratamientu d'enfermedaes respiratories como la tos, bronquitis (Morelos, Sonora), asma y ronquera, empléguense les flores na preparación de los remedios.

Otros carecimientos nos que s'indica'l so usu son: males estomacales, mancaes, llagues, artritis, llumbagu, ciática, dolor de cabeza, fiebre y hidropesía.

## Taxonomía
*Pseudognaphalium bourgovii* describióse por (A.Gray) Anderb. y espublizóse en *[[Opera Bot.]]* 104: 147. 1991
;Etimoloxía:
***Pseudognaphalium***: nome xenéricu que vien de la pallabra griega "gnaphalon" y significa "guedeya de llana" n'alusión al aspeutu lanudo d'estes plantes y del prefixu llatín que significa "falsu".

***bourgovii***: epítetu 
;Sinonimia:
* *Gnaphalium bourgovii* A.Gray

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les asteracees
## Referencies

## Bibliografía
# CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Mexico City.
Pseudognaphalium chartaceum

La **Cordollobu** (***Pseudognaphalium chartaceum***) ye una especie de la familia de les asteracees.
## Descripción
Ye una yerba qu'algama un tamañu d'hasta 1 m d'altor, con tarmos d'apariencia aterciopelada, y bien arumosos. Les fueyes son allargaes, siéntense aspres nel anversu y nel aviesu aterciopelaes. Les flores ver de color café nes puntes y tán nunes capitulescencies.
## Distribución y hábitat
Distribúise per Méxicu, onde habita en clima templáu ente los 2550 y los 3900 msnm. Acomuñada a montes de encino y de pinu.
## Propiedaes
El principal usu melecinal que se fai d'esta planta, nel centru del país, ye contra la tos. Emplégase tola planta preparada en fervinchu xunto con mercadela, tómase caliente.

El cocimientu solu de la planta, suel ser usáu pa llavar firíes.

## Taxonomía
*Pseudognaphalium chartaceum* describióse por (Greenm.) Anderb. y espublizóse en *[[Opera Bot.]]* 104: 147. 1991.
;Etimoloxía:
***Pseudognaphalium***: nome xenéricu que vien de la pallabra griega "gnaphalon" y significa "guedeya de llana" n'alusión al aspeutu lanudo d'estes plantes y del prefixu llatín que significa "falsu", catalogándolo como falto *[[Gnaphalium]]*.

***chartaceum***: epítetu llatín que significa "como de papel"
;Sinonimia:
* *Gnaphalium bourgovii* A.Gray 
## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les asteracees
## Referencies

## Bibliografía
# CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Mexico City.
# Pruski, J.F. 2012. Studies of Neotropical Compositae–IV. Pseudognaphalium leucostegium, a new species from Huehuetenango, Guatemala, and a new combination in Chionolaena (Gnaphalieae). Phytoneuron 2012–1: 1–5. View in Biodiversity Heritage Library
Psilopeganum sinense

***Psilopeganum sinense*** ye una especie de planta fanerógama perteneciente a la familia Rutaceae.. 

Ye la única especie del xéneru ***Psilopeganum*** Hemsl. y una de les 50 yerbes fundamentales usaes na medicina tradicional china onde la conoz col nome chinu de: ; pinyin: shān má huáng, que nun tien de ser confundíu con *[[Ephedra|ma huang]]*. Ye nativu de Hubei, provincia central de China, onde ta tratada en peligru d'estinción. Un exemplar esiste nel Xardín Botánicu de Nueva York.http://207.156.243.8/emu/vh/specimen_list.php?Where=DetFiledAsFamilyLocal+%3D+%27Rutaceae%27+AND+DetFiledAsFamilyLocal+%3D+%27Rutaceae%27+AND+DetFiledAsGenusLocal+%3D+%27Psilopeganum%27+AND+DetFiledAsTaxonLocal+CONTAINS+%27Psilopeganum+sinense+Hemsl.%27&QueryPage=http%3A%2F%2F207.156.243.8%2Femu%2Fvh%2Ffamily_list.php&LimitPerPage=100 
## Taxonomía
*Psilopeganum sinense* describióse por (Kiaersk.) Alain y espublizóse en *[[Memoirs of The New York Botanical Garden]]* 21(2): 138. 1971. 
;Sinonimia :
* *Calyptropsidium sintenisii* Kiaersk. 
* *Mitropsidium sintenisii* (Kiaersk.) Burret

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica 
*Fitoterapia china
## Referencies

## Bibliografía
# Anonymous. 1986. List-Based Rec., Soil Conserv. Serv., U.S.D.A. Database of the U.S.D.A., Beltsville.
# Liogier, A. H. 1994. Spermatophyta: Cyrillaceae to Myrtaceae. Descr. Fl. Puertu Ricu & Adj. Isl. 3: 1–461.
# Liogier, H. & L. Martorell. 1982. Fl. Puertu Ricu Adj. Islands 1–342. Editorial de la Universidá de Puertu Ricu, Río Piedras.
## Enllaces esternos
*Photo from New York Botanical Garden collection
Psidium guajava

El  ye una especie de pequeñu árbol perteneciente a la familia de les mirtacees. Trátase d'un árbol bien común en potreros dedicaos al ganáu vacuno, onde tradicionalmente por cuenta de la facilidá que presenten pa ser esguilaos, aproven de frutos a los habitantes de la zona. 

## Descripción
Ye un pequeñu árbol perenne qu'algama los 2-7 metros d'altor con tueru erecto y ramificáu de madera dura. La corteza, de color gris, se descama con frecuencia y presenta manches. Les fueyes son opuestes, sencielles, oblongues o elíptiques de color verde claru. Les flores son blanques, grandes, de 2,5 cm de diámetru, axilares y golioses, atópense solitaries o en pequeños recímanos. El frutu yera consideráu una seudobaga (pero güei clasifícase como baga) d'hasta 15 cm de diámetru con magaya rosada y numberoses granes.
Esisten munches variaciones tocantes a los tamaños de los sos frutos, una y bones estos preséntense dende grandes de talla mayor a una naranxa hasta aquellos pequeños como una ciruela, de colores de magaya rosáu intensu, naranxa, blanca y los sos entemedios.

## Distribución y hábitat
Ye un arbustu o árbol pequeñu natural d'América tropical que s'amontesó n'otres zones tropicales del planeta. Onde se convirtió nuna especie bien habitual en rexones ganaderes del trópicu húmedu por cuenta de la so facilidá de crecedera en potreros dedicaos pa esti fin.

## Propiedaes
* La fruta ye comercializada industrialmente poles sos cualidaes nutritives.
* La fruta ye comercializada al ser procesada como auria en forma sólida o en barritas.
* La magaya ye usada pa tratar parásitos intestinales como *[[Giardia lamblia]]* y merucos.
* El raigañu utilizar contra la foria.

## Taxonomía
*Psidium guajava* describióse por Carlos Linneo y espublizóse en *[[Species Plantarum 1: 470. 1753. 
;[[Etimoloxía]]:
***Psidium***: nome xenéricu que remanez del [[llatín]] y significa "granada".

***guajava***: [[epítetu]] 
;Sinonimia :
* *Myrtus guajava* ([[L.]]) [[Kunze]] 1898
* *Psidium cujavus* L. 1754
* *Psidium pomiferum* L. 1762
* *Psidium pyriferum* L. 1762
* *Psidium cujavillus* [[Burm.f.]] 1768
* *Psidium angustifolium* [[Lam.]] 1789
* *Psidium pumilum* [[Vahl]] 1791
* *Psidium vulgare* [[Rich.]] 1792
* *Psidium sapidissimum* [[Jacq.]] 1798
* *Psidium pumilum var. guadalupense* [[DC.]] 1828
* *Psidium aromaticum* [[Francisco Manuel Blanco|Blanco]] 1837, nom. illeg.
* *Psidium pyriferum var. glabrum* [[Benth.]] 1840
* *Psidium fragrans* [[Macfad.]] 1850
* *Psidium intermedium* [[Zipp.]] ex [[Blume]] 1850
* *Psidium prostratum* [[O.Berg]] 1856
* *Guajava pumila* ([[Vahl]]) [[Kuntze]] 1891
* *Guajava pyrifera* (L.) Kuntze 1891
* *Syzygium ellipticum* [[K.Schum.]] & [[Lauterb.]] 1900
* *Psidium igatemyense* [[Barb.Rodr.]] 1903.

== Ver tamién ==
* [[Psidium]]
* [[Psidium cattleianum]]
* [[Guayaba amazónica]]
* [[Guayaba mazana]]

== Referencies ==


== Enllaces esternos ==


* [http://www.fruticultura.iciag.ufu.br/goiabao.html Federal University of Uberlândia: Culture of Apple Guava] 

* *'''Psidium guajava'': species information from HEAR''' ([Hawaiian Ecosystems at Risk project HEAR)
* http://www.issg.org/database/species/ecology.asp?fr=1&si=211
Psoralea glandulosa

La ***Psoralea glandulosa***, tamién llamada **wallwa**, **culén** o **yerba de San Agustín**, ye una planta perenne perteneciente a la familia de les fabacees. Ye orixinaria de Mauriciu, Estaos Xuníos y de la mariña oeste de Suramérica, en Chile y Perú.

## Descripción
Ye una planta yerbácea con raigañu soterrañu perennifolia, semileñosa. Tien un tarmu argutu, ramificáu, semileñoso, qu'algama hasta más de 7&nbsp;m d'altor, con una corteza estriada de color café. Les fueyes caulinares son peciolaes, opuestes, peninervias, enteres y llanceolaes. Les sos fueyes son caduques y compuestes; con trés foliolos.

Una carauterística peculiar de les fueyes d'esta planta ye que son puntiaes, esto ye, que presenten puntos, depresiones y fuexos tresllúcidos o coloriaos a los que suma la presencia de glándules. D'ellí la segunda parte del so nome científicu: glandulosa. Les fueyes son altamente arumoses. La inflorescencia ye en forma de recímanu de 10 a 15&nbsp;cm de llargu. El frutu ye una llegume o vaina seca y monocarpelar que miden de 6 a 7&nbsp;mm y contién granes dicotiledónees.

## Distribución
Desenvolver de manera montesa o cultivada na sierra peruana. Ye una planta perenne y tien resines, taninos, gomes y aceites esenciales.

## Usos
### Melecinal
Puede utilizase'l so fervinchu como un antihelmíntico y tamién pa la indixestión. La cocción de los cogollos puede ser útil pa tratar la diabetes.

### Gastronomía
En Chile utilízase la corteza del culén, entemecida con clavu de golor, canela, azucre y aguardiente pa preparar un tragu típicu carauterísticu de los años 1960.

### Xinecolóxicu
La decocción del cogollu y les fueyes usar pa regular el ciclo menstrual y los sos dolores.

## Potencial
Les sos propiedaes terapéutiques confiéren-y eventualmente de munchos usos posibles.

## Taxonomía
*Psoralea glandulosa* describióse por Carlos Linneo y espublizóse en *[[Species Plantarum, Editio Secunda]]* 2: 1075. 1763.  
;Etimoloxía:
***Psoralea***: nome xenéricu que remanez del griegu y que significa "más o menos amenorgáu" onde se refier a los puntos glandulares nes fueyes.

***glandulosa***: epítetu llatín que significa "glandular".
;Sinonimia:
* *Otholobium glandulosum* (L.) J.W.Grimes, 1990.
* *Hoita glandulosa* (L.) Rydb., N. Amer. Fl. 24(1): 8. 1919.
* *Lotodes glandulosum* (L.) Kuntze, Revis. Xen. Pl. 194. 1891.
* *Lotodes glandulosum* var. *albidum* Kuntze, Revis. Xen. Pl. 3(3): 65. 1898.
* *Lotodes glandulosum* var. *coeruleum* Kuntze, Revis. Xen. Pl. 3(3): 65. 1898.
## Nomes
Kalisaya (aimara), gualgua, hualhua, huasha; culén (Chile), yerba de San Agustín.

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica

## Referencies

## Bibliografía
* Bouton, L. (1857). Trans. Roy. Soc. Arts Mauritius n. s. 1: 1-177 Medicinal plants...
* List Based Record (1986). U.S. Soil Conservation Service.
* Marticorena, C., y M. Quezada (1985). Gayana, Bot. 42: 1-157 Catálogu de la flora vascular de Chile.

## Enllaces esternos
Ptaeroxylon obliquum

**Ptaeroxylon obliquum** ye un árbol del xéneru monotípicu ***Ptaeroxylon***, perteneciente a la familia de les Rutácees, de los cítricos.

## Descripción
Ye un arbustu o pequeñu árbol de cañes baxes, qu'algama un tamañu de 1-16 (-20) m d'altor, ye dioicu, na so mayoría de fueya caduca y floriamientu polo xeneral xustu enantes o cuando apaecen les fueyes nueves, el tueru tien ± 30 cm de diámetru al altor del pechu.

## Distribución y hábitat
Alcuéntrase nel monte de fueya perenne acomuñáu con *[[Juniperus]], [[Podocarpus]]* y en carbaes, y montes abiertos, sobremanera en llugares predresos, tamién nos montes montanos de KwaZulu-Natal (onde l'árbol algama'l so mayor tamañu), cerca del nivel del mar hasta los 2000 m altitú.

Distribúise per Namibia, Botsuana, Suazilandia y Sudáfrica.

## Propiedaes
Nativu d'África tropical y meridional, la so pervalible madera ye usada particularmente pa corralada y construcción. Ye bien dura y tamién s'usa pa cargar maquinaria y dizse que ye más durable que'l cobre o l'aceru. Los aceites que contién la so madera, según la so durez, convertir nuna escelente lleña que la so quema ye d'una enllargada duración.

Los xhosa fixeron tradicionalmente tosquilé d'ésta pa solliviar los dolores de cabeza

## Taxonomía
*Ptaeroxylon obliquum* describióse por Ludwig Adolph Timotheus Radlkofer y espublizóse en *[[Sitzungsber. Math.-Phys. Cl. Königl. Bayer. Akad. Wiss. München]] 20: 165*, nel añu 1890.
;Sinonimia:
**Ptaeroxylon utile* Eckl. & Zeyh. 
**Rhus obliqua* Thunb.

## Ver tamién
*Llista d'árboles autóctonos de Sudáfrica
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica

## Referencies

## Bibliografía
# AFPD. 2008. African Flowering Plants Database - Base de Donnees des Plantes a Fleurs D'Afrique.
# Gibbs Russell, G. E., W. G. Welman, E. Reitief, K. L. Immelman, G. Germishuizen, B. J. Pienaar, M. v. Wyk & A. Nicholas. 1987. List of species of southern African plants. Mem. Bot. Surv. S. Africa 2(1–2): 1–152(pt. 1), 1–270(pt. 2).

## Enllaces esternos
 
*
Pteris ensiformis

***Pteris ensiformis*** ye una especie de felechu del xéneru *[[Pteris]]*, perteneciente a la familia Pteridaceae. Alcuéntrase n'África tropical, Asia ya islles del Océanu Pacíficu.

## Usos
;Bébores:
Ye l'ingrediente más común nes bébores de Taiwán que contién distintes compuestos fenólicos: como kaempferol 3-O-α-l-rhamnopyranoside-7-O-α-d-apiofuranosyl-(1-2)-β-d-glucopyranoside

Esta planta ye resistente al arsénicu.

;Cultivu:
*Pteris ensiformis* ye cultiváu como planta ornamental pa xardinos de clima tropical o subtropical y como planta d'interior.

## Taxonomía
*Pteris ensiformis* describióse por Nicolaas Laurens Burman y espublizóse en * [[Flora Indica. . . nec non Prodromus Florae Capensis]]* 230. 1768.
;Etimoloxía:
***Pteris***: nome xenéricu que deriva de la pallabra griega: *Pteris* = "felechu" deriváu de *pteron* = "pluma, ala" y refierse a la forma de les fueyes de munches especies.

***ensiformis***: epítetu llatín que significa "en forma d'espada"
;Sinonimia:
**Phorolobus chinensis* Desv. 
**Pteris crenata* Sw.
;*var. ensiformis
**Pteris serrulata var. obtusata* H. Christ 
**Pteris stricta* Poir.
;*var. merrillii* ([[C.Chr.]] ex [[Ching]]) [[S.H.Wu]]
**Pteris merrillii'' C. Chr. ex Ching

## Referencies

## Bibliografía
#Anonymous. 1986. List-Based Rec., Soil Conserv. Serv., U.S.D.A. Database of the U.S.D.A., Beltsville.
# Flora of China Editorial Committee. 1988-2013. Fl. China Unpaginated. Science Press & Missouri Botanical Garden Press, Beijing & St. Louis.
# Li, H., T. Liu, T. Huang, T. Koyama & C. Y. DeVol. 1979. Vascular Plants. Volume 6: 665 pp. In Fl. Taiwán. Epoch Publishing Co., Ltd., Taipei.

## Enllaces esternos
Pterocarpus erinaceus

***Pterocarpus erinaceus*** ye una especie d'árbol perteneciente a la familia de les fabacees. Ye orixinaria del Sahel, rexón del oeste d'África y ye usáu como madera, como planta melecinal y pa la construcción de ferramientes, amás de ser un bon fijador del nitróxenu.

## Descripción
L'árbol crez hasta unos 11 metros d'altor de permediu, cola corteza escamosa y les flores de color mariellu escuru. Los frutos son vaines alaes. 

## Distribución y hábitat
Montes d'esti árbol pueden atopase nes sabanes del África occidental, pero cada vegada ye más rara, anque se cultiva dacuando. L'árbol tamién crez nos montes del Parque Nacional de Comoé en Costa de Marfil, una rexón xeográficamente cerca del Sahel, pero con un réxime de mugor más alto por cuenta del so allugamientu ente dos grandes ríos. 

## Descripción
L'árbol crez hasta unos 11 metros d'altor de permediu, cola corteza escamosa y les flores de color mariellu escuru. Los frutos son vaines alaes. 

*P. erinaceus* crez bien nos llugares templaos d'África de llanures soleyeres con llargues dómines de seca y con quemes frecuentes.

## Ecoloxía
La planta ye l'alimentu de les bárabos del lepidópteru *[[Charaxes achaemenes]]*.

## Usos
La madera, que varia de mariellu a coloráu rosáu y marrón rico, ye valorada pa trabayar la madera, y fai bon carbón vexetal y lleña. L'árbol exuda una cazumbre colorada llamada kino , que s'utiliza como colorante. Como lleguminosa, l'árbol dexa al nitróxenu tornar a la tierra, faciéndola más fértil. Estes plantes son deseables nes tierres agrícoles. Amás, la xamasca ye un nutritivu forraxe p'animales de granxa. Malí tien un mercáu activu pa la xamasca de *P. erinaceus*, que ta n'alta demanda polos ganaderos d'ovín de carne. L'árbol tien dellos usos melecinales , incluyendo l'amenorgamientu de la supresión de la fiebre y la tos.
## Taxonomía
*Pterocarpus erinaceus* describióse por Jean Louis Marie Poiret y espublizóse en *[[Tableau Encyclopédique et Methodique ... Botanique]]* 3: 162. 1796.

;Etimoloxía:
***Pterocarpus***: nome xenéricu que deriva de pallabres griegues llatinizada que signifiquen "frutu aláu", en referencia a la inusual forma de les vaines de granes d'esti xéneru.

***erinaceus***: epítetu 
;Sinonimia:
* *Lingoum erinaceum* Kuntze 
* *Pterocarpus adansonii* DC.
* *Pterocarpus africanus* Hook.

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica 

## Referencies

## Bibliografía
# AFPD. 2008. African Flowering Plants Database - Base de Donnees des Plantes a Fleurs D'Afrique.
## Enllaces esternos

 
* http://www.ville-ge.ch/musinfo/bd/cjb/africa/details.php?langue=an&id=62762
Pterocarpus marsupium

***Pterocarpus marsupium***, ye una especie d'árbol orixinariu de la India, Nepal y Sri Lanka, puede crecer hasta los 30 m d'altor, pertenez a la familia de les Fabaceae, subfamilia Faboideae, tribu Dalbergieae. Conózse-y como **vijayasar** o **kino de la India**.

## Usos melecinales
La madera, la resina, fueyes y flores fueron utilizaos pol Ayurveda polos sos propiedaes melecinales; el corazón del tueru utilízase como un astrinxente y nel tratamientu de la inflamación y de la diabetes. Esperimentalmente llográronse resultancies positives en tratamientos de la diabetes mellitus tipu 2.

Un amiestu de les corteces de *Pterocarpus marsupium*; *[[Mangifera indica]]*, *[[Shorea robusta]]* y *[[Spondias|Spondias pinnata]]*, ye usada pola medicina tradicional pa la disentería.
## Taxonomía
*Pterocarpus marsupium* describióse por William Roxburgh y espublizóse en *[[Plants of the Coast of Coromandel]]* 2: 9–10, pl. 116. 1799.

;Etimoloxía:
***Pterocarpus***: nome xenéricu que deriva de pallabres griegues llatinizada que signifiquen "frutu aláu", en referencia a la inusual forma de les vaines de granes d'esti xéneru.

***marsupium***: epítetu 
;Sinonimia:
* *Lingoum marsupium* (Roxb.) Kuntze 
* *Pterocarpus bilobus* G.Don

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica 

## Referencies

## Bibliografía
# Baillon, H. Y. 1882-1894. Liste de plantes de Madagascar. Bull. Mens. Soc. Linn. Paris 1: 330–1199 (sporadic pagination). View in Biodiversity Heritage Library
# Berendsohn, W.G. & A.Y. Araniva de González. 1989. Llistáu básicu de la Flora Salvadorensis: Familia 118: Leguminosae. Cuscatlania 1(2): 1–16.
# Molina Rosito, A. 1975. Enumeración de las plantas de Honduras. Ceiba 19(1): 1–118.
## Enllaces esternos
Pteroxygonum giraldii

***Pteroxygonum giraldii*** ye una especie de planta fanerógama perteneciente a la familia *[[Polygonaceae]]*. Ye orixinaria de China. Ye la única especie del xéneru monotípicu ***Pteroxygonum***.
## Descripción
Son yerbes perennes. Tuberosas casi globoses, grandes, de 15 cm de diámetru. Tarmos escaladores, cilíndricos, de más de 3 m de llargu, simples, estriaos, glabros. Fueyes peciolaes, con peciolu de 3-7 cm, glabres, xeneralmente curvaes cerca de la base; fueya triangular o triangular-ovaes, 4-7 × 3-6 cm, pubescentes nel viesu, el fexe glabro, base anchamente cordada o hastada, poco marxe ciliáu, ápiz acumináu. Inflorescencia axilar, racemosa, de 2-5 cm; pedúnculu llargu, de normal más llargu que les fueyes; bráctees verdoses, estrechamente llanceolaes, de 4-6 mm. Pedicelo 5-8 mm, articulada debaxo de la metá. Periantu verdosu o blancu; tépalos elípticos, 3.5-4 mm. Estambres igualando periantu. Estilos connaos per debaxo de media; capitáu estigmes. Aquenios de color negru-marrón, ovoide, de 1 cm, trigonous, con ales a lo llargo de los ángulos, de 3 cuernos na base. Fl. xunu-agostu, fr. xunetu-setiembre.
## Distribución y hábitat
Alcuéntrase nes carbes en valles, fasteres; a una altitú de 600-2000 metros en Gansu, Hebei, Henan, Hubei, Shaanxi, Shanxi, Sichuan.

## Propiedaes
La planta contién el principiu activu annulatin que ye un O-metildo flavonol que s'atopa nos raigaños de *P. giraldii*.

## Taxonomía
*Pteroxygonum giraldii* describióse por Dammer & Diels y espublizóse en *[[Botanische Jahrbücher für Systematik, Pflanzengeschichte und Pflanzengeographie]]* 36(5, Beibl. 82): 36. 1905.
;Sinonimia:
* *Fagopyrum giraldii* (Dammer & Diels) Haraldson
## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les lamiacees

## Referencies

## Bibliografía
# Flora of China Editorial Committee. 2003. Flora of China (Ulmaceae through Basellaceae). 5: 1–506. In C. Y. Wu, P. H. Raven & D. Y. Hong (eds.) Fl. China. Science Press & Missouri Botanical Garden Press, Beijing & St. Louis.
Pueraria mirifica

***Pueraria mirifica*** (**Kwao Krua**, o **Butea Superba**) ye una especie botánica de Tailandia y Myanmar.

## Propiedaes
Les sos tubérculos contienen fitoestrógenos como miroestrol, deoximiroestrol, coumestanes, y úsase pa meyora de mames, en cremes como MiroHealth, Mirifem, St. Herb, Maxi Breast.

La variedá farmaceuticamente usada ye **Kwao Krua blanca**; les otres son Kwao Krua colorada y la negra.

Los miroestrol o deoximiroestrol son afayaos solo en *Pueraria mirifica*. Son muncho más fuertes que les isoflavones de soya o de trébole coloráu

## Usos
Usáu en dellos productos cosméticos y suplementos de yerbes onde afirmen diversos beneficios pa la salú de los estractos de *Pueraria mirifica* incluyendo l'aumentu del mambís, amplición de pechos, ameyorar la crecedera del pelo y otros efeutos rejuvenecedores. Magar nun hai pruebes científiques de pesu pa sofitar cualesquier d'estes afirmaciones, una cantidá considerable de la investigación científica llevóse a cabu dientro de los últimos diez años en campos tales como la nutrición, endocrinoloxía, farmacoloxía y osteoloxía, ensin nicios concluyentes de que los componentes del *p. mirifica* apurran nengún valor pa la salú humana, según los resultaos de nuevos estudios científicos esperar con interés polos partidarios de dambos llaos d'esti alderique.

## Principios activos
*Pueraria mirifica* contién dellos fitoestrógenos incluyíos miroestrol, deoxymiroestrol, daidzein, genistin, genistein, β-sitosterol, stigmasterol, coumestrol, campesterol, mirificoumestan, kwakhurin, y mirificine.

## Taxonomía
*Pueraria mirifica* describióse por Airy Shaw & Suvat. y espublizóse en *[[Kew Bulletin]]* 7(4): 550–551. 1952[1953].

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica

## Referencies

## Enllaces esternos
* Pueraria Mirifica for Natural Breast Enhancement 
* Pueraria Mirifica Documentu d'investigación 
* 
* 
* ''Pueraria mirifica'' Shop-tamesite.com
* ''Pueraria mirifica'' como aumentador de los senos femeninos 
* ''Pueraria mirifica'' aumentu de senos ensin ciruxía con Maxi Breast 
* http://www.eol.org/taxa/17222738
Pterocarpus soyauxii

***Pterocarpus soyauxii*** (**Palu Coloráu**) ye una especie del xéneru *[[Pterocarpus]]* perteneciente a la familia Fabaceae, ye orixinaria de los trópicos del centru y oeste d'África, dende Nixeria hasta Congo y sur d'Angola.

## Descripción
Ye un árbol qu'algama los 40 metros d'altor. El tueru alcuéntrase arrodiáu d'aletes basales. La so corteza ye castaña. La copa ye irregular, con cañes dilataes. Les fueyes son compuestes, alternes y imparipinnaes. Les flores son marielles arrexuntaes en panícules nes axiles de les fueyes. El frutu ye planu y arrodiáu d'una ala membranosa que contién una única grana. 
## Distribución y hábitat
Árbol típicu del monte virxe guineoecuatoriano, abondosu na rexón de Ríu Muni, al empar que nes rexones de Camerún, Gabón, Zaire y Angola.
## Propiedaes
Les fueyes son comestibles y contienen una gran cantidá de vitamina C.

L'estractu de la corteza úsase como planta melecinal pa tratar los parásitos de la piel y les infeiciones por fungos.

La madera ye bien apreciada pola so durez, ye colorada de primeres y llega a múrpura-marrón al esponese a la lluz, tien una densidá de 0.79 g/cm³. Ye resistente a les termites. La so madera usar pa faer tambores y guitarres.

La madera ye de albura ablancazada y duramen colloráu intensu, ye bien dura anque bono de trabayar, polo que s'emplega n'ebanistería, travieses de ferrocarril, artesanía local, decoración y construcción polo xeneral. La so cazumbre ye utilizada na medicina tradicional.
## Taxonomía
*Pterocarpus soyauxii* describióse por Paul Hermann Wilhelm Taubert y espublizóse en *[[Hooker's Icones Plantarum]]* 24: pl. 2369. 1895. 

;Etimoloxía:
***Pterocarpus***: nome xenéricu que deriva de pallabres griegues llatinizada que signifiquen "frutu aláu", en referencia a la inusual forma de les vaines de granes d'esti xéneru.

***soyauxii***: epítetu 
;Sinonimia:
* *Pterocarpus casteelsi* De Wild.

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica 

## Referencies

## Bibliografía
# AFPD. 2008. African Flowering Plants Database - Base de Donnees des Plantes a Fleurs D'Afrique.
## Enllaces esternos
Pulicaria dysenterica

La **yerba de gatu** (***Pulicaria dysenterica***) ye una planta de la familia de les asteracees.

## Calteres
Planta viviegu, de 20-70 cm d'altu, ramificada penriba, formando renuevos de nidiu arume. Tarmu de vellosidá llanuda penriba. Fueyes basales peciolaes, amostalgues nel floriamientu. Fueyes caulinares alternes, llanceolaes, de 2-5 cm de llargu, cola base acorazonada hasta en forma de flecha, arrodiando'l tarmu, serruchaes, verdes, aspres pol fai, pol viesu tomentosas de gris. Numberoses cabezueles de 1,5-3 cm d'anchu, semiesfériques. Pedúnculos de les cabezueles de 1,5,2,5 cm de llargu, con un hipsofilo a lo más. Arreyo de delles capes. Bráctees involucrales más o menos punchantes y más o menos llanudes y glanduloses. Lígules marielles doraes, sobresaliendo unos 5 mm del arreyo. flósculos mariellos. Frutos de 1,5 mm de llargu, con 14-20 cerdes arrodiaes d'una corona membranosa. Floria pel branu.
## Distribución y hábitat
Mediterraneu y nel norte hasta Europa central. Praderíes húmedes, banzaos, cabianes.
## Importancia económica y cultural
;Usos
Antihistamínica ( previén el broncoespasmo) y cardioestimulante. Popularmente emplégase como antibacteriana nel tratamientu de les fories y como antidisentérica.

Dosis: Infuso al 2%, 2-3 taces/día dempués de les comíes. Nun tienen d'adulzar se los infusos, teniendo de guardar réxime nel casu de que s'alministre pa tratar fories y disenteríes.

Parte utilizada: Sumidad aérea.
;Principios activos
Polienos y poliínos. Flavonoides y acedos fenólicos.
## Taxonomía
*Pulicaria dysenterica* describióse por (L.) Bernh. y espublizóse en *[[Systematisches Verzeichnis]]* 153. 1800.
;Citoloxía:
Númberu de cromosomes de *Pulicaria dysenterica* (Fam. Compositae) y taxones infraespecíficos: 2n=20. 
;Etimoloxía:
***Pulicaria***: nome xenéricu que remanez del llatín *pulicarius* pa "como una pulga"

***dysenterica***: epítetu llatín que significa "disentérica".
;Varieadaes aceptaes:
* *[[Pulicaria dysenterica subsp. dysenterica]]* 
* *[[Pulicaria dysenterica subsp. uliginosa]]* Nyman 
;Sinonimia:
* *Pulicaria uliginosa* Stev. ex DC.
* *Aster dysentericus* (L.) Scop. 
* *Diplopappus dysentericus* (L.) Bluff & Fingerh. 
* *Pulicaria dysenterica var. dysenterica*
## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les lamiacees

## Referencies

## Bibliografía
# AFPD. 2008. African Flowering Plants Database - Base de Donnees des Plantes a Fleurs D'Afrique.
# Fernald, M. 1950. Manual (ed. 8) i–lxiv, 1–1632. American Book Co., New York.
# Flora of China Editorial Committee. 2011. Flora of China (Asteraceae). 20–21: 1–992. In C. Y. Wu, P. H. Raven & D. Y. Hong (eds.) Fl. China. Science Press & Missouri Botanical Garden Press, Beijing & St. Louis.
## Enllaces esternos
Purshia mexicana

***Purshia mexicana*** ye una especie de planta perenne, un árbol pequeñu na familia de les rosácees. Ye orixinaria del oeste-norte de Méxicu, onde se distribúi pola rexón del cordal de Sierra Madre Occidental.

Una variedá distinta que se publicar como *var stansburyana* (pero que tendría de ser *stansburiana* ) y qu'agora se trata como *[[Purshia stansburyana]]* atopar nel suroeste de los Estaos Xuníos, centráu na Pandu del Colorado, rexones d'Utah - Colorado y Arizona - Nuevu Méxicu; Tamién en gran parte de los montes al oeste de la Gran Cuenca.

Nel so hábitat eleváu, na so mayoría montascosu, crez nos hábitat de montes, desiertos.
## Propiedaes
Stenophyllanin A, un tanín, puede atopase en *P. mexicana*.
 
## Taxonomía
*Purshia mexicana* describióse por (D.Don), Henrickson y espublizóse en *[[Phytologia]]* 60(6): 468. 1986. 
;Etimoloxía:
***Purshia***: nome xenéricu que debe'l so nome al botánicu y esplorador Frederick T. Pursh (1774-1820).

***mexicana***: epítetu xeográficu qu'alude a la so llocalización en Méxicu.
 
;Sinonimia:
* *Cowania mexicana* D.Don 
* *Cowania mexicana var. dubia* Brandegee 
* *Purshia mexicana* (D.Don) S.L.Welsh

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les rosácees

## Referencies

## Bibliografía
*Little. *Atlas of United States Trees, Volume 3, Minor Western Hardwoods*, Little, Elbert L, 1976, US Government Printing Office. Library of Congress Non. 79-653298. Map 55-SW, Map 55-N, *Cowania mexicana*.
*Cronquist, A., N.H. Holmgren and P.K. Holmgren and A. Cronquist. 1997. Intermountain flora: Vascular plants of the Intermountain West, U.S.A. Vol. 3A, Subclass Rosidae (except Fabales). Bronx, New York: The New York Botanical Garden. 446 pp.

## Enllaces esternos

*CalPhotos gallery
*NRCS: USDA Plants Profile
*Jepson Interchange database, (Berkeley)
*Lady Bird Johnson database, w/ gallery
Pyracantha angustifolia

***Pyracantha angustifolia*** ye una especie d'arbustu perteneciente a la familia de les rosácees. 

## Descripción
Les flores son de color blancu y producen pequeños y redondos pomos que pueden ser de color naranxa a colloráu. Estos frutos son astrinxentes y amargos, polo que nun son comestibles pa los humanos, pero son una fonte d'alimentu pa les aves. Les fueyes, frutos y granes contienen cianuru d'hidróxenu, la fonte del sabor amargoso. Los tarmos y les cañes tienen escayos afilaes. Esti arbustu cultivar en patios y xardinos como planta ornamental. Puede utilizase pa faer cobertories pa la seguridá del llar. Esta especie ye nativa de China, pero foi introducida n'América del Norte. Trátase d'una especie invasora en Ḥawai y n'otres árees.

## Taxonomía
*Pyracantha angustifolia* describióse por (Franch.) C.K.Schneid. y espublizóse en *[[Illustriertes Handbuch der Laubholzkunde]] 1(5): 761*, nel añu 1906. 
;Etimoloxía:
***Pyracantha***: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues: *pyr* pa "fueu" y *akantha* pa "escayos" en referencia al color de los frutos y los escayos.

***angustifolia***: epítetu llatín que significa "con fueyes estreches"
;Sinonimia:
* *Cotoneaster angustifolius* Franch. basónimu

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica 
## Referencies

## Bibliografía
* Illustriertes Handbuch der Laubholzkunde... Jena 1:761. 1906
* 

## Enllaces esternos

* Jepson Manual Treatment
* USDA Plants Profile
* Photo gallery
Pyrolirion flavum

***Pyrolirion flavum*** ye una especie de plantes yerbácees, perennes y bulboses perteneciente a la familia Amaryllidaceae. Ye orixinariu de Perú. 
## Propiedaes
Los bulbos de *Pyrolirion flavum* contienen un inhibidor de la acetilcolinesterasa, llamáu ungeremina que puede ser afechu como tratamientu pa la enfermedá d'Alzheimer. Ungeremina tamién s'aislló de *[[Nerine bowdenii]]*, *[[Ungernia spiralis]]*, *[[Hippeastrum solandriflorum]]*, *[[Ungernia minor]]*, *[[Crinum augustum]]*, *[[Crinum asiaticum]]* y *[[Pancratium maritimum]]*.
## Taxonomía
*Pyrolirion flavum* describióse por William Herbert y espublizóse en *[[Botanical Register; consisting of coloured]]* . . . 1821(App.): 37. 1821.
;Sinonimia:
* *Amaryllis flava* (Herb.) Pav. ex Schult. & Schult. 
* *Zephyranthes beustii* Schinz 
* *Zephyranthes flava* (Herb.) G.Nicholson 
* *Zephyranthes flava* (Herb.) Baker 
## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les amarilidacees
## Referencies
Pycnanthus angolensis

***Pycnanthus angolensis*** o **calabó**, ye la única especie botánica de planta con flor del xéneru monotípicu ***Pycnanthus*** . Ye una planta perteneciente a la familia de les Myristicaceae. Ye orixinaria d'África occidental. 

## Descripción
Ye un árbol d'hasta 35 metros d'altor, con tueru de 0,6 a 1 metros de diámetru, rectu, con corteza gris y llisa. La copa ye irregular con cañes llixeramente pendulaes. Tien unos contrafuertes basales bien desenvueltos. Les fueyes son alternes, de 20 a 25 centímetros. Les flores unisexuales en grupos terminales. El so frutu ye una drupa oblonga, acoloratada, con dos valves carnoses que contienen una sola grana.
 
## Distribución
Árbol propiu del monte primariu y secundariu; bien estendíu dende Guinea Ecuatorial hasta Angola. Común na islla de Bioko y na rexón continental.

## Propiedaes
La madera ye blanda y por tanto moldiable, llógrense bonos acabaos y por ello utilízase en carpintería interior, moldures, embalaxes, etc. utiliza'l so cazumbre de color coloráu na medicina tradicional. La cazumbre utilizóse pa controlar el sangráu. facer nun lavaojos pal tratamientu de tabayones y filariasis del güeyu. La corteza utilizóse como un antídotu de venenu y un tratamientu pa la llepra, anemia, la infertilidad, la gonorrea y la malaria. estractos de fueyes peracábense o utilicen nun enema pa tratar l'edema. Estractos del raigañu utilizar pa tratar infeiciones parasitarias, como la esquistosomiasis. L'aceite de grana utilizar pa tratar la candidiasis.

Al igual que la grasa de nuez moscada, la mantega de Kombo contién principalmente acedu mirístico, con una alta cantidá d'acedu miristoleico, tamién. Contién acedu kombico compuestu únicu, que foi nomáu pol árbol sol sinónimu de nomenclatura, *P. Kombo*.
## Taxonomía
*Pycnanthus angolensis* describióse por (Welw.) Warb. y espublizóse en *[[Notizblatt des Königlichen botanischen Gartens und Museums zu Berlin]]* 1: 100. 1895.
;Etimoloxía:
***Pycnanthus***: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues: *pycnos* = "trupu" y *anthus* = "flor", onde se refier a tar densamente floriada.

***angolensis***: epítetu xeográficu qu'alude a la so llocalización n'Angola.
;Sinonimia:
**Myristica angolensis* Welw.
**Myristica kombo* Baill.
**Myristica microcephala* Benth. & Hook.f.
**Pycnanthus kombo var. angolensis* De Wildeman P. P.
**Pycnanthus kombo* Warb.
**Pycnanthus mechowi* Warb.
**Pycnanthus microcephalus* (Benth. & Hook. f.) Warb.
**Pycnanthus schweinfurthii* Warb.
 
## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les miristicacees
## Referencies

## Bibliografía
# AFPD. 2008. African Flowering Plants Database - Base de Donnees des Plantes a Fleurs D'Afrique.
# ORSTOM. 1988. List Vasc. Pl. Gabon Herbier National du Gabon, Yaounde. 
## Enllaces esternos
Quercus salicina

***Quercus salicina*** ye una especie de carbayu que s'atopen en Xapón, Corea del Sur y Taiwán.

## Descripción
Ye un árbol de fueya perenne que puede crecer hasta los 17 m d'altor. Les cañes son delgaes, grises y ensin pelos. Les fueyes miden 7-12 por 1,5-3,5 cm, coriacees, elíptiques, oblongues a llanceolaes. El ápiz ye acumináu a caudáu, la base arrondada o aguda, el marxe con pequeños dientes con forma d'aresta, de color verde brillante percima, fariñenta y con pelos simples postraos per debaxo , pero polo xeneral glabrescentes, con ente 11 a 13 pares de venes secundarios a cada llau del nerviu central, que s'estiende en dientes de sierra, venes terciaries pocu visibles a escurecíes per debaxo. El peciolu ye glabro d'ente 1,5 a 2 cm de llargu. Les flores salen ente abril y mayu. Les inflorescencies femenines d'ente 2 a 2,5 cm de llargu, teniendo 6 o 7 cúpules. Les cúpules faen de 1 a 1,5 cm de llargu y 1,2 cm de diámetru y son delgaes (menos de 1 mm). Tantu nel interior como nel esterior la paré ye aterciopelada y abuxada. Les abiyotes son de 1,7 a 2 cm de llargu y 1,5 cm d'anchu, elipsoidales, ensin pelo, cerráu media per taza, taza d'ente 1 a 1,5 cm de llargu y 1,2 cm de diámetru y delgaos (menos de 1 mm), nel interior y l'esterior gris aterciopelada, con 6 o 8 aniellos concéntricos denticulaos. El repulgu ye plana de 5 mm de diámetru, el estilopodio persistente ye grande, con tres anillos. Les abiyotes maurecen ente setiembre y ochobre del añu siguiente.

## Distribución y hábitat
Ye endémicu nel centru y norte de Taiwán onde crez ente los 1100 a los 2600 m d'altitú, en suelos duros, nos montes de montes perennifolios de fueya ancha.

## Ecoloxía
Les bárabos de *[[Arhopala japonica]]*, de *[[Acrocercops vallata]]* y *[[Marumba sperchius]]* alimentar de *Q. salicina*.

Stenophyllanin A, un tanín, y otros galatos d'acedu quínico pueden atopase en *Q. stenophylla*. El triterpeno friedelin tamién puede aisllase de les fueyes de los árboles.

## Taxonomía
*Quercus salicina* describióse por Carl Ludwig Blume y espublizóse en *[[Museum Botanicum]]* 1(20): 305. 1850. 

;Etimoloxía:
***Quercus***: nome xenéricu del llatín que designaba igualmente al carbayu y a la encina.

***salicina***: epítetu latin que significa "como'l sauce".
;Sinonimia: 
* *Cyclobalanopsis angustissima* (Makino) Kudô & Masam. 
* *Cyclobalanopsis salicina* (Blume) Oerst. 
* *Cyclobalanopsis stenophylla* (Blume) Schottky 
* *Quercus angustissima* Makino 
* *Quercus glauca var. salicina* (Blume) Menitsky 
* *Quercus glauca var. stenophylla* Blume 
* *Quercus stenophylla* (Blume) Makino 
 
## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les fagácees

## Referencies

## Enllaces esternos

* ''Quercus stenophylla'' on www.ars-grin.gov
R. ursinus × idaeus

La **Boysenberry**, **Boysenberi**, **Artu Boysen**, **Boysena** o **Artu de Boysen** ye una variedá d'artos.

## Historia
Les boysenberis son un amiestu entra la zarzamora común (Rubus fruticosus) y les artu logana (Rubus × loganobaccus)
Les frutes son bayes d'unos 8 gramos la unidá y con granes grandes y colór de vinu tinto-castañal

A fines de los años 1920, George McMillan Darrow del Departamentu d'Agricultura de los Estaos Xuníos empezó a investigar rumores d'una baga grande de colór acoloratada-morada que se criaba nuna granxa del señor Rudolph Boysen nel norte de California Darrow pidió-y ayuda a Walter Knott, un granxeru de California Meridional el cual yera conocíu como espertu nes bagues. Knott enxamás oyera de la nueva baya pero quedó n'alcuerdu con Darrow pa buscala.

Darrow y Knott aprendieron que Boysen abandonara los sos esperimentos diba dellos años y que vendiera'l so terrén. Enfrentando la situación ensin altos, Darrow y Knott dirixir a l'antigua granxa de Boysen onde afayaron delles viñes débiles ente un mar de malesas. Tresplantaron les viñes a la granxa de Knott en Bona Park (California) y curiar hasta que s'ameyoraren y produxeren más fruta. Walter Knott foi'l primeru en cultivar la baya comercialmente en California meridional.
Empezó a vender les bagues nel so puestu al llau de la so granxa en 1932 y afitóse que'l públicu tornaba a mercar les sos grandes sabroses bagues. Cuando-y preguntar cómo se llamaben, Knott dicía-yos que yeren artos de Boysen, un tributu al so inventor.
 
El pequeñu negociu de pasteles ingleses y restorán de Knott amodo convirtióse en Knott's Berry Farm. A midida que creció la popularidá de les frutes, la señora Knott empezó a vender caltienes les cualos evolucionaron nuna marca de mermelaes «*Knott's Berry Farm Famous* *(les famoses de la granxa de los Knott)*.»

## Referencies

## Enllaces esternos
Randia capitata

***Randia capitata***, ye una especie d'arbustu perteneciente a la familia de les rubiacees. 
## Descripción
Ye un arbustu qu'algama un tamañu de 1 a 4 m d'altu, bien ramificáu. Tien les fueyes en grupos, son bien angostes embaxo y cola punta ancho y arrondao, les fueyes son más anches na parte de metanes, pel anversu son llises y de color verde, pol aviesu de color más claru y aterciopelaes. Les flores son blanques con arume duce; los frutos son casi redondos, un pocu velludos y miden casi 5 cm de llargu.
## Distribución y hábitat
Ye orixinaria de Méxicu, presente en clima templáu y semicálido ente los 700 y los 1800 msnm, acomuñada al monte tropical, caducifoliu y subcaducifolio, monte espinosu, monte mesófilu de monte, montes de encino y de pinu.
## Propiedaes
En Morelos y Michoacán utilízase-y principalmente pa solliviar dolor de reñones o mal d'orín, pero tamién puede sirvir pa tratar la tos o los nervios. En casu de dolor de reñones, aconséyase preparar una cocción del frutu que se toma a cualquier hora.

En Michoacán, tamién s'emplega ye como albortivu. Pa tal efeutu faise un cocimientu de la magaya del frutu con cachos de tarmu del bejuco de tres costilles (*[[Serjania triquetra]]*).
## Taxonomía
*Randia capitata* describióse por Augustin Pyrame de Candolle y espublizóse en *[[Prodromus Systematis Naturalis Regni Vegetabilis]]* 4: 387. 1830.
;Sinonimia: 
* *Randia ehrenbergii* Standl. 
* *Randia megacarpa* Brandegee 
* *Randia purpusii* Greenm. & C.H.Thomps. 
* *Randia tomentosa* S.Watson 
* *Randia watsonii* Rob. 
* *Solena capitata* (DC.) D.Dietr. 
## Referencies
 
## Bibliografía
# Breedlove, D. E. 1986. Flora de Chiapas. Llistaos Floríst. Méxicu 4: i–v, 1–246.
# CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Mexico City.
# Davidse, G., M. Sousa Sánchez, S. Knapp & F. Chiang Cabrera. 2012. Rubiaceae a Verbenaceae. 4(2): i–xvi, 1–533. In G. Davidse, M. Sousa Sánchez, S. Knapp & F. Chiang Cabrera (eds.) Fl. Mesoamer.. Missouri Botanical Garden Press, St. Louis.
# Lorence, D. H. 1999. A nomenclator of Mexican and Central American Rubiaceae. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 73: 1–177.
Randia echinocarpa

***Randia echinocarpa***, ye una especie d'arbustu perteneciente a la familia de les rubiacees. 
## Descripción
Ye un pequeñu árbol qu'algama un tamañu de 3 a 5 m d'altor y con escayos nes cañes. Tien les fueyes más o menos llargues y un pocu arredondiaes na punta, de color verde escuru nel anversu y verde ablancazáu nel aviesu. Les sos flores son blanques o marielles y despiden un arume prestoso. Los frutos son redondos, verdes, y tienen bárabos asemeyaos a verrugas.
## Distribución y hábitat
Ye orixinaria de Méxicu, onde ta presente en climes templáu, semicálido y templáu dende'l nivel del mar hasta los 1000 metros. Planta montesa, acomuñada a montes tropicales caducifolios, subcaducifolios y perennifolios, carba xerófilu, monte espinosu, monte mesófilu de monte, montes de encino y de pinu.
## Propiedaes
Como principal usu, prescribir contra los carecimientos urinarios, yá sía de los reñones, contra'l mal d'orín o pa llimpiar la vexiga (Guerrero, Morelos, Michoacán, Sonora, Estáu de Méxicu). Aconséyase tomar el cocimientu de les fueyes, tres veces al día o como agua d'usu.

En casos d'otitis, en Oaxaca encamienten ferver les flores con un pocu de sal, p'aplicar unes gotes nel oyíu, o na ñariz, cuando de rinitis trátese. En Guerrero empleguen el frutu como albortivu.

Otros carecimientos nos que s'aplica son: anemia, diabetes, plasmos de pechu, bronquitis, reumes, dolor de cintura, golpes internos, paludismu, foria y hemorroides.
;Hestoria:
Nel sieglu XX, Maximino Martínez mentar como: antidiarreico, antipalúdico, y que tamién ”tiempla los reñones”.
## Taxonomía
*Randia echinocarpa* describióse por Moc. & Sessé ex DC. y espublizóse en *[[Prodromus Systematis Naturalis Regni Vegetabilis]]* 4: 385. 1830.
;Sinonimia: 
* *Basanacantha echinocarpa* (Moc. & Sessé ex DC.) Bullock 
* *Genipa echinocarpa* (Moc. & Sessé ex DC.) A.Gray 
* *Solena echinocarpa* (Moc. & Sessé ex DC.) D.Dietr. 
## Referencies
 
## Bibliografía
# CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Mexico City.
# Lorence, D. H. 1999. A nomenclator of Mexican and Central American Rubiaceae. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 73: 1–177. View in BotanicusView in Biodiversity Heritage Library
# Shreve, F. & I. L. Wiggins. 1964. Veg. Fl. Sonoran Des. 2 vols. Stanford University Press, Stanford.