Estadiu Olímpicu Luzhnikí

El **Gran Estadiu Deportivu del Complexu Olímpicu Luzhnikí** (en rusu: *Большая спортивная арена Олимпийский комплекс „Лужники“* o *Olimpíiski Kómplex Luzhnikí - Bolshaya Sportívnaya Arena*), conocíu mientres la Xunión Soviética como **estadiu Central [[Lenin]]** (en rusu, Центральный стадион имени В. И. Ленина), ye un estadiu multiusos de Moscú, capital de Rusia. La so capacidá total ye de 81.000 asientos, toos ellos cubiertos. L'estadiu ye parte del Complexu Olímpicu Luzhnikí y alcuéntrase nel barriu de Luzhnikí a unos cinco km al suroeste del Kremlin. El nome Luzhnikí deriva de los praos inundables na curva del ríu Moscova, onde se construyó l'estadiu, que se traduz aproximao como «Los praos».

L'estadiu, que fuera sede principal de los Xuegos Olímpicos de 1980, utilízase principalmente pa partíos de fútbol, concretamente del Spartak de Moscú. Tamién ye unu de los pocos grandes estadios europeos qu'utiliza —debíu al clima estremu de Rusia— un terrén de xuegu artificial, dempués d'instalar un verde FieldTurf aprobáu pola FIFA en 2002, anque se volvió a instalar temporalmente un campu de verde natural pa la final de la Lliga de Campeones de la UEFA 2008. L'estadiu tamién s'utiliza de xemes en cuando pa dellos otros eventos deportivos y pa conciertos.

## Historia

### Construcción y primeros años

Foi construyíu en 1956 nuna zona descampada a veres del ríu Moscova, la obra taba al cargu de los arquiteutos I.A. Rozhin, N.N. Ullas, A.F. Jryákov y A.V. Vlásov; según los inxenieros V.N. Nasónov, N.M. Réznikov, V.P. Polikárpov ya inauguráu col nome d'Estadiu Central Lenin" (en rusu *Центральный стадион имени В*.*И. Ленина*, *Tsentralni Stadión Ímeni V.I. Lénina*) el 31 de xunetu de 1956 con un partíu de fútbol en que la Seleición de la Xunión Soviética venció al so similar de China por 1-0, nesi entós la so capacidá yera de 102.000 espectadores.

El primer desafíu al que s'enfrentaron #esti diseñadores foi buscar l'allugamientu. Teníen qu'atopar un área grande de tierra, preferentemente nuna zona verde, non bien lloñe del centru de la ciudá, pa utilizar la infraestructura de tresportes de la capital, depués d'allugar el llugar nuna espaciosa plaza asfaltada nel distritu de Luzhnikí, a veres del ríu Moscova, en xineru de 1955 empecípiase la ellaboración proyeutu, que solo dura 90 díes, empecipiándose la construcción na primavera de 1956. La construcción del estadiu #convertir dende esi momentu nuna obra de tol país, constructores voluntarios vinieron de toes partes de la Xunión Soviética, materiales de construcción fueron suministraos de Leningráu y Armenia, equipos llétricos y madera de carbayu p'asientos d'espectadores fueron traíos dende Ucraína, muebles de Riga y Kaunas, de vidriu de Minsk, los cables llétricos de Podolsk y la madera de alerce de Irkutsk.

Tou un barriu, de cases decrépitas, nel que s'inclúi a la ilesia Tróitskaya, y que la so reconstrucción ta prevista; tuvieron que ser baltaos, por cuenta de que'l suelu nel área de la construcción viose anubierta. La construcción realízase en tiempu récor de 450 díes. Nesti estadiu celebraron les ceremonies d'apertura y de clausura, según les competiciones d'atletismu de los Xuegos Olímpicos de 1980.

### Traxedia de Luzhnikí
Luzhnikí foi escenariu d'una traxedia cuando, el 20 d'ochobre de 1982, nun partíu de Copa de la UEFA qu'apostaben el FC Spartak de Moscú y el Haarlem holandés, tuvo llugar un ábanu humanu motivada pol embotellamientu que formaron cientos de persones que queríen tornar al estadiu al llograr l'equipu llocal el so segundu gol, atopándose con otros tantos cientos d'aficionaos que queríen salir del estadiu. Resultáu: 300 muertos oficiales y 61 mancaos, la mayoría d'ellos adolescentes.

### Posteriores remodelaciones
L'edificiu vivió dos remodelaciones dende la so creación: la primera, de 1976 a 1979, p'acondicionalo convenientemente de cara a los Xuegos Olímpicos de Moscú 1980 (foi sede principal del eventu); y la segunda de 1995 a 1997, cuando se #cubrir tolos asientos amás de camuda-y el nome pol actual. Estéticamente, cuenta con una gran cantidá de columnes nel so esterior, que-y dan más un aire de gran auditoriu que de campu de fútbol, y, una vegada dientro, #esplegar a lo llargo, non escontra riba, adoptando forma de bandexa. Por cuenta de les dures condiciones climatolóxiques del país, nel estadiu xuégase sobre verde artificial (aprobáu pola FIFA l'añu 2002, y unu de los pocos estadios d'alta categoría que lo utiliza), yá que, mientres l'iviernu, la yerba quedaba estrozada, dexando'l campu impracticable. 

Heriedu del so pasáu olímpicu, tien una pista d'atletismu alredor del terrén de xuegu, y en mayu de 1999 foi condecoráu como un estadiu de cinco estrelles (o categoría 4, que ye la máxima) pola UEFA, distinción que-y dexaba allugar finales de competiciones europees. Asina asocedería esi mesmu mes, nel que fizo de marcu pa la final de la Copa de la UEFA ente Parma y Olympique de Marseille (ganaron los italianos por 3 a 0). Nueve años dempués, el 21 de mayu de 2008; sería'l campu qu'acoyería la emocionante final de Lliga de Campeones ente Manchester United y Chelsea FC, na que vencieron los primeres nos penaltis.

Va Ser una de les sedes del Mundial 2018, nel cual va allugar la final ente otros partíos. Pal mundial l'estadiu va ser remocicáu y va perder la so pista atlética, lo que va dexar aumentar la capacidá a 89.318 espectadores. Estes remodelaciones van tar llistes nel branu de 2017. Una vegada terminara la reforma, l'estadiu va pasar a formar parte d'un bien selectu club (Wembley, l'Estadiu Olímpicu de Berlín, y el Stadio Olímpicu de Roma) qu'allugaren una final d'un Mundial y una d'una competición europea (nel so casu fueron dos). Amás, l'estadiu foi la sede central de los Xuegos Olímpicos de Moscú 1980.

Históricamente l'estadiu foi compartíu polos principales clubes moscovitas mientres éstos tuvieron construyendo los sos estadios como'l Lokomotiv, el CSKA y el Spartak, o porque los sos estadios nun cuntaben colos requisitos p'apostar partíos de competición europea, como'l Torpedu de Moscú. Tamién ye usáu pola seleición rusa.

## Otros eventos

L'estadiu Luzhnikí tamién acoyó la final del Campeonatu del Mundu de Ḥoquei sobre xelu ente Suecia y la Xunión Soviética, a la qu'asistieron 55 000 espectadores y establecieron un nuevu récor del mundu en 1957. Otros eventos celebraos fueron la Universiada de Branu 1973, el Moscow Music Peace Festival 1989 y los primeros Xuegos Mundiales de la Mocedá en 1998. Artistes como Michael Jackson (Dangerous Tour de 1993), The Rolling Stones, Madonna (Confessions Tour 2006), Metallica (Sick Of The Studio '07 tour), Kinó, U2 (U2 360° Tour en 2010) o Red Hot Chili Peppers dieron conciertos nel estadiu. Tamién apaeció na película rusa *Nochnói dozor* de 2004. Pel branu de 2013 tuvieron llugar nel estadiu importantes eventos deportivos como la Copa del Mundu de Rugby 7 2013 y el Campeonatu Mundial d'Atletismu de 2013. Amás, acoyó los partíos de la UEFA Europa League 2012-13 del Rubin Kazan, por cuenta que'l so nuevu estadiu #atopar en construcción y l'habitual tenía'l verde en males condiciones debíu al iviernu.

### Partíos Eurocopa 1960
 

### Partíos Eurocopa 1964
 

### Partíos Eurocopa 1968
 

### Partíos Eurocopa 1972
 

### Final de la [[Lliga de Campeones de la UEFA]] 2008
 

### Copa Mundial de Fútbol de 2018
L'estadiu ye una de les 12 sedes escoyíes pal eventu. Va ser sede ente otros partíos de la gran Final.

## Ver tamién
* Estadios de fútbol con mayor capacidá del mundu
* Estadios de fútbol de Rusia

## Referencies

## Enllaces esternos