open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Primer epístola de Clemente

La **Primera Epístola de Clemente** ye una de les dos cartes empobinaes a los cristianos de la ciudá de Corintu. Data de finales del sieglu I o entamos del sieglu II. Nenguna de les dos epístoles foi aceptada nel canon del Nuevu Testamentu, pero son parte de la coleción de los Padres Apostólicos. Nun ta claro si fueron realmente escrites pol Papa Clemente I, al que se-y atribuyen tradicionalmente. La carta ta escrita en griegu.

La primera epístola nun menciona'l nome de Clemente, sinón que ta empobinada pola Ilesia de Roma a la de Corinto. A pesar d'ello, datóse tradicionalmente nos últimos años del reináu de Domiciano, esto ye, alredor del añu 96, yá que fai referencia a que sobre la ilesia de Roma cayeron munches calamidaes (1:1), lo que se vien interpretando como una referencia a les persecuciones de Domiciano. Confirma esta datación el fechu de que la ilesia de Roma seya denominada "antigua" y que los presbíteros ordenaos polos apóstoles yá morrieren (44:2), y pasara tamién una segunda xeneración eclesiástica (44:3). Otros autores establecen un entornu d'años que van del 80 al 140, con una predileción pol sieglu II .

La epístola escribióse por mor d'una disputa en Corinto, que llevara a la destitución de varios presbíteros. Dao que ningunu de los presbíteros destituyíos fuera acusáu d'ofenses a la moral, Clemente opinó que la so destitución fuera una midida escesiva y inxustificable. La epístola ye bien grande —tien dos veces la estensión de la Epístola a los Hebreos— y incluye delles referencies al Antiguu Testamentu. La familiaridá de Clemente col Antiguu Testamentu paez indicar que nun yera un conversu reciente, sinón que diba munchu tiempu que yera cristianu. Bruce Metzger, en *Canon of the New Testament* señala que Clemente fai referencia en delles ocasiones al Antiguu Testamentu como "Escritures". Aunque cita delles de les epístoles de Pablo y la Epístola a los Hebreos, y recuerda dellos dichos de Xesús, nun se refier nunca a estos testos como "Escritures" d'autoridá. 

La epístola foi lleída públicamente n'ocasiones en Corinto, y pal sieglu IV el so emplegu espardiérase a otres ilesies. Incluso alcuéntrase nel famosu Codex Alexandrinus, del sieglu V, que contién l'Antiguu y el Nuevu Testamentu, por más qu'eso nun implica necesariamente que llegase a ser consideráu un testu canónicu de les escritures cristianes. La obra foi traducida polo menos a tres idiomes na Antigüedá: una tradución al llatín del sieglu II ó III atopóse nun manuscritu del sieglu XI, y foi asoleyada por G. Morin en 1894; un manuscritu siriacu, güei na Universidá de Cambridge, foi alcontráu por R. L. Bensly en 1876, y traducíu por él en 1899; y la so tradución al coptu sobrevivió en dos copies en papiru, una publicada por C. Schmidt en 1908 y la otra por F. Rösch en 1910.

## Referencies

## Enllaces esternos
* La Primera Epístola de Clemente a los Corintios
* La Primera Epístola de Clemente en earlychristianwritings.com (n'inglés).
Ubuntu-ast

La **Comunidá Asturiana d'Ubuntu** ye un equipu llocal d'Ubuntu col envís d'espardir esti sistema operativu nel territoriu d'Asturies.

Nel añu 2010 foron aprobaos  oficialmente como comunidá pola propia Ubuntu.

Esta comunidá nun ta rellacionada coles tornes d'Ubuntu, siendo estes feches por Softastur.

## Oxetivos

* Divulgar Ubuntu y el software llibre n'Asturies.
* Contribuyir a un sistema operativu que sofita la cultura asturiana.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Web oficial d'Ubuntu-ast
Fernandu II

Col nome de **Fernandu II** podemos referinos a:

* Fernandu II, rei de Lleón (1157-88).
* Fernandu II, rei d'Aragón (1479-1516); rei de Castiella como Fernandu V (1474-1504) y de Nápoles como Fernandu III (1504-1516). 
* Fernandu II, rei de Nápoles (1495-6).
* Fernandu II, archiduque d'Austria (1564-1595).
* Fernandu II, emperador de los romanos (1619-37).
* Fernandu II, gran duque de Toscana (1620-70).
* Fernandu II, rei de les Dos Sicilies (1830-1859). 
* Fernandu II, rei de Portugal (1837-53).

## Referencies

## Enllaces esternos
Natakamani

**Natakamani** foi un Rei de Kush qu'exerció'l so dominiu ente los años 1 y 20 de la nuesa era. Natakamani es el monarca del que mejor se conserva infotmación del periodu Meroíticu. Fue hijo de la reina Amanishakheto.

El nome de Natakamani apaez en munchos edificios y nuna de les pirámides de Meroe. Mientres el so reináu asocedió la restauración del templu d'Amón, el cual pasó a rindir honor a Faras. En munchos monumentos apaez rexistráu xunto al nome de la so reina correxente Amanitore. La rellación ente los dos nun ye clara: créese qu'ella pudo ser la so esposa o la so mesma madre, el que reinaría mientres Natakamani yera nueva. Sicasí, sábese que mientres esta diarquía, dambos tuvieron casi los mesmos derechos, tal que s'evidencia nes numberoses escultures del templu. Nel templu d'Apademek esiste un relieve que lu amuesa col so socesor, el príncipe Arijanjarer.

Natakamani foi precedíu por Amanishakheto y socedíu pola reina Amanitore.

## Referencies

## Enllaces esternos
Moxos

**Moxos** ye'l nome d'una etnia y una rexón histórica güei correspondiente al nordeste de Bolivia. Anguaño los Moxos habiten nel departamentu de Beni, principalmente pela redolada de Trinidad y San Ignacio de Moxos, nel Territoriu Multiétnicu del Monte de Chimanes y na zona del parque nacional Isiboro Sécure. 

## Organización política
Cada comunidá tien como autoridá propia un correxidor o cacique qu'añalmente realiza un conseyu o asamblea colos de les demás comunidaes pa tomar les decisiones más importantes. Faen parte de la Central de Pueblos Indíxenes del Beni, de la cual son fundadores. Xunto colos Sirionó, los Yuracaré y los Movima impulsaron en 1990 la Marcha pol Territoriu y la Dignidá".

## Ver tamién

*Gobernación de Moxos

## Referencies

## Enllaces esternos
Apalaches

**Apalaches** o **montes Apalaches** (n'inglés *Appalachian Mountains* o *Appalachians*), ye un importante cordal d'América del Norte allugáu al este. Dende Terranova y Labrador en Canadá hasta Alabama, nos Estaos Xuníos, anque la parte más septentrional de los mesmos termina na península de Gaspé, en Quebec. Constitúi l'elementu morfolóxicu más sobresaliente de la parte oriental d'América del Norte.

Trátase de montes antiguos formaos nel Paleozoicu con relieves anidiaos pola enllargada aición de los axentes exóxenos. El sistema ta estremáu nuna serie de cordales, nos que la media d'altor de los picos ye d'unos 1.000 msnm. El visu más eleváu ye'l monte Mitchell, en Carolina del Norte, mide 2.040 msnm y ye'l puntu más altu de los Estaos Xuníos al este del ríu Mississippi y de tol este de Norteamérica.

El cordal estrémase en dos, "Apalaches del Norte" y "Apalaches del Sur", pelos montes Adirondack y el ríu Hudson.

:* Orixe: Paleozoicu.
:* Economía: zona rica en carbón y fierro, que fomenta una importante industria siderúrxica y metalúrxico.
:* Bioma: el clima favorez un tipu d'ecosistema, de monte templáu, de tipu caducifoliu.
:* Población: alcuéntrase na Llanura Atlántica, ye una de les llanures más poblaes del mundu, con ciudaes como Nueva York, Boston, Washington, y Filadelfia.
## Apalaches del Norte
:* Plegamientu: Caledónicu.
:* Clima: húmedu.
:* Erosión: glaciaria, eólica y fluvial.
:* Carauterístiques: la so elevación ye menor que los Apalaches del Sur.
:* Bioma: monte boreal y amás monte de Coníferes, importancia economica madera nidio d'árboles y tamién resina pa la confecha de papel y madera.

## Apalaches del Sur
:* Plegamientu: varísicu o hercínicu.
:* Clima: templáu húmedu.
:* Erosión: fluvial, eólica y glaciaria.
:* Carauterístiques: d'él baxen numberosos ríos escontra l'Océanu Atlánticu, en forma torrentosa, aprovechaos pa producir enerxía hidroeléctrica.

## Referencies

## Enllaces esternos
Funeral

Un **funeral** ye una ceremonia que se lleva a cabu pa despidir a una persona finada.

La naturaleza y la composición de los ritos funerarios dependen de la dómina, la cultura, la posición social del difuntu y les creencies relixoses de la sociedá.

Los distintos ritos de funeral son básicamente l'embalsamamientu, la sepultura o la cremación.

Pa les figures nacionales importantes suelse ufiertar un Funeral d'Estáu.

Ritos funerarios, practiques rellacionaes cola muerte y l'enterramientu d'una persona, especifiques de les especies humana. Estes práutiques, estrechamente rellacionaes coles creencies relixoses sobre la naturaleza de la muerte y la esistencia d'una vida dempués d'ella, impliquen importantes funciones sicolóxiques, sociolóxiques y simbóliques pa los miembros d'una coleutividá. Asina, l'estudiu del tratamientu que s'espacha a los muertos en cada cultura apurre una meyor comprensión de la so visión de la muerte y de la mesma naturaleza humana. Los rituales y costumes funeraries tienen que ver non yá cola preparación y despidida del cadabre, sinón tamién col prestu de los familiares y la mantenecia del espíritu del fináu ente ellos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Yuanshi

**Yuanshi** pue facer referencia:

*Era Yuanshi, na Dinastía Han.
*Condáu de Yuanshi, n'Hebei, China.
**[[Historia de Yuan]]*, trabayu oficial chinu sobre la Dinastía Yuan.
*Yuanshi Tianzun, una de les más altes deidaes relixoses del taoísmu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Masip

Col nome de **Masip** podemos referinos a:

*Valentín Masip, alcalde d'Uviéu (Asturies) ente los años 1957 y 1963.
*Antonio Masip, fíu de Valentín Masip y tamién alcalde d'Uviéu ente 1983 y 1991.

## Referencies

## Enllaces esternos
Anasazi

Los **anasazi** yeren un conxuntu de xentes amerindies de la superárea cultural d'Oasisamérica. Ocupaben, en dellos grupos, la superficie de los estaos actuales de Colorado, Utah, Arizona y Nuevu Méxicu. La so civilización ye interesante por delles razones. Dexó delles muertes monumentales y llitúrxiques en distintos llugares, de los que dos foron clasificaos como patrimoniu mundial pola Unesco. Los restos atopaos polos arqueólogos demuestren una conocencia de la cerámica, el texíu y la regación. Amás, dibuxaben símbolos que nun foron descifraos y reparaben los desplazamientos solares. Los descendientes actuales de los anazasi son los zuñi y los hopi.

## Ver tamién
* Oasisamérica
* Paquimé

## Referencies

## Enllaces esternos

;En francés
* Emmanuelle Ferréol, notes sobre la arquiteutura de los anasazi Université de Montpellier
;N'inglés
* Documentu completu sobre la cultura anasazi 
* 
* Pueblos del desiertu de los Estaos Xuníos
Reinu de Kush

El **Reinu de Kush** (Kuš o Cush) forma una parte importante de la historia de Nubia na dómina de les antigües civilizaciones d'Exiptu, Roma y Grecia.

## El Reinu de Kush
Kush ye la pallabra exipciana pa Nubia. Ta recoyida dende l'Imperiu Mediu. Ye tamién la denominación del Reinu de Kush. La historia del antiguu Reinu de Kush pue estremase en dos fases, la napatiense y la meroítica. La etapa napatiense (aprox. 750 e.C.-[300 e.C.) tenía inda un fuerte calquier exipcianu. Soterrábase al rei na [necrópolis de Napata. A partir de 300 e.C. empezóse a soterrar a los monarques en Meroe, lo que marca'l cambéu de periodu. La cultura africanizóse y a partir de 150 e.C. empezóse a utilizar una llingua y escritura propia.

## Ver tamién
* Reis de Kush

## Referencies

## Enllaces esternos
Kujalleq

**Kujalleq** (en groenlandés: **Kommune Kujalleq**) ye una municipalidá de Groenlandia. Nacida cola nueva organización alministrativa del país, operativa dende xineru de 2009, abarca'l territoriu de los antigües municipalidaes de Nanortalik, Narsaq y Qaqortoq. Asítiase nel estremu meridional del país y ye, colos sos 32.000 km² y 7.589 habitantes la más pequeña y menos poblada de les nueves municipalidaes.

## Xeografía
Abarca l'estremu meridional de la islla, y llenda: al norte, cola municipalidá de Sermersooq; al oeste col mar de Labrador; y al este col océanu Atlánticu. El cabu Uummannarsuaq, que ye'l puntu más meridional de la islla groenlandesa, ye'l que separta les agües d'estos dos mares. No que cinca al relieve de la provincia, ye permontunu, con abondos fiordos qu'entren profundamente na plataforma de la islla. 

## Poblaciones y asentamientos
* Aappilattoq
* Alluitsup Paa (nome danés: Sydprøven)
* Ammassivik
* Eqalugaarsuit
* Nanortalik
* Narsaq
* Narsarmijit (nome danés: Frederiksdal)
* Narsarsuaq
* Qaqortoq (nome danés:Julianehab)
* Qassiarsuk
* Qassimiut
* Saarloq
* Tasiusaq
* Uunartoq

## Referencies

## Enllaces esternos
*  Páxina web de la municipalidá de Kujalleq
Imperiu kushán

L**'Imperiu kushán** (alredor de los sieglos I y III) foi un imperiu de l'antigua India que —na cume del so poder (ente 105 y 250)— estendióse dende'l territoriu del actual Taxiquistán hasta'l mar Caspiu y polo que güei ye Afganistán hasta'l valle del ríu Ganges.

L'imperiu foi fundáu por una tribu de los yuezhi, la llamada kushán, procedente de la moderna Xinjiang (China) y posiblemente rellacionada colos tocarios. Tuvieron contactos diplomáticos con Roma, la Persia sasánida y China, y mientres dellos sieglos tuvieron nel centru de los intercambios ente Oriente y Occidente.

## Escayencia

Dende'l sieglu III, l'Imperiu kushán empezó a estazase.

Hacia l'añu 225 morrió Vasudeva I y l'Imperiu kushán estremóse en dos metaes, la oriental y la occidental. Ente 224 y 240 los sasánides invadieron Bactriana y el norte de la India, onde son conocíos como los indo-sasánides.

Escontra 270, los kushán perdieron los sos dominios na llanura del Ganges, onde l'Imperiu gupta establecióse alredor del 320.

A mediaos del sieglu IV, un vasallu del Imperiu kushán en Paquistán, llamáu Kidara, alzóse col poder, destronando a l'antigua dinastía. Creó un reinu conocíu como reinu kidarita, anque él considerábase probablemente kushán, según paez inferise de les monedes qu'acuñó. El reinu kidarita paez ser prósperu, anque nuna escala menor que'l so predecesor, l'Imperiu kushán.

Los restos del Imperiu kushán terminaron siendo barríos nel sieglu V poles invasiones de los hunos blancos y, darréu, pola espansión del islam.

## Principales gobernantes kushán

*(Davezu'l periodu de gobiernu de los kushán ta discutíu)*
* Hereo (c. 1 – 30), primer gobernante kushán
* Kujula Kadphises (c. 30 – c. 80)
* Vima Takto (c. 80 – c. 105), nomatu *Sóter Megas* o 'gran salvador'
* Vima Kadphises (c. 105 – c. 127), el primer gran emperador kushán
* Kanishka I (127 – c. 147)
* Vāsishka (c. 151 – c. 155)
* Huvishka (c. 155 – c. 187)
* Vasudeva I (c. 191 – 225), l'últimu de los grandes emperadores kushán
* Kanishka II (c. 226 – 240)
* Vashishka (c. 240 – 250)
* Kanishka III (c. 255 – 275)
* Vasudeva II (c. 290 – 310)
* Chhu (c. 310? – 325?)
* Shaka I (c. 325 – 345)
* Kipunada (c. 350 – 375)

## Ver tamién
* Tocarios
* Bactriana
* Gandhara
* Reinu grecobactrianu
* Reinu indogriegu
* Grecobudismu
* Mahāyāna

## Referencies

## Enllaces esternos

**En castellanu**:
* PROEL.org (sistema d'escritura kushán).
* Transoxiana.org («El arte kushán», de Paola Raffetta, 2000).
Emperador romanu

**Emperador romanu** ye'l términu utilizáu polos historiadores pa referise a los gobernantes del Imperiu romanu tres el final de la República romana.

Na antigua Roma nun esistía'l títulu d*'Emperador Romanu*, siendo esti más bien una abreviatura práutica pa una complicada xunta de cargos y poderes. A pesar de la popularidá actual del títulu, el primeru n'ostentalo realmente foi Miguel I Rangabé a principios del sieglu IX, faciéndose llamar *Basileus Rhomaion* ("Emperador de los romanos"). Hai que tener en cuenta que naquella dómina'l significáu de *Basileus* camudara de "soberanu" a "emperador". Tampoco esistía nengún títulu o rangu análogu al títulu d'Emperador, sinón que tolos títulos asociaos tradicionalmente al emperador teníen el so orixe na dómina republicana.

El discutiniu sobre los emperadores romanos ta influyíu en gran midida pol puntu de vista editorial de los historiadores. Los mesmos romanos nun compartíen el modernu conceutu monárquicu de "Imperiu" y "Emperador". A lo llargo de la historia, l'Imperiu Romanu caltuvo toles instituciones polítiques y les tradiciones de la República Romana, incluyendo'l Senáu y les asamblees.

Polo xeneral, nun puede describise a los emperadores como gobernantes *[[de iure]]*. Oficialmente, el cargu d'emperador yera consideráu como'l "primeru ente iguales" (*primus inter pares*), y munchos d'ellos nun aportaron a gobernantes *[[de facto]]*, sinón que frecuentemente fueron simples testaferros de poderosos burócrates, funcionarios, muyeres y xenerales.

## Ver tamién
* República Romana
* Imperiu romanu
* Llista d'emperadores romanos
* Imperiu bizantín
* Sacru Imperiu Romanu Xermánicu

## Referencies

## Enllaces esternos

* Cervantes Virtual - Antigua - Ceremonia de deificación de los emperadores romanos.
* Effect of bitter kola on sperm  - Cronología de los emperadores del Alto Imperio.
* Emérita augusta  - Los emperadores romanos en sus monedas.
Ariobarzanes II

**Ariobarzanes II** pue facer referencia a:

* **[[Ariobarzanes II de Capadocia]]**, rei de Capadocia.
* **[[Ariobarzanes II de Cíos]]**, gobernador de la ciudá de Cíos, en Misia, ente los años 362 e.C. y 337 e.C.

## Referencies
Ariobarzanes

**Ariobarzanes** (antiguu persa *Ariyabrdna ¿?), ye la forma helenizada y asturianizada d'un nome persa.

### Reis de [[Capadocia]]
*Ariobarzanes I Filirromanu
*Ariobarzanes II Filopator
*Ariobarzanes III Eusebio Filirromanu

### [[Sátrapes]] y reis del [[Ponto]]
* Ariobarzanes I de Cíos
* Ariobarzanes II de Cíos
* Ariobarzanes del Ponto

### Otros sátrapes perses
*Ariobarzanes, sátrapa de la Frixa Helespóntica
*Ariobarzanes, sátrapa de Persis (Fars) que lluchó escontra Alexandru Magnu.

## Referencies
Gaius Caesar

***Gaius Julius Caesar Vipsanianus***; 20 e.C. - 4). Conocíu comúnmente como *Gaius Caesar*, yera'l fíu mayor de Marcu Vipsanio Agripa y de Xulia la Mayor. Gaius foi adoptáu xunto col so hermanu Luciu Xuliu César, cuando Agripa morrió en 12 e.C., pol so güelu maternu l'emperador romanu César Augustu, que nomó a los dos rapazos los sos herederos. Dambos fueron unxíos como cónsules y declaróse-yos como los príncipes de la mocedá” *(principes iuventutis)*, con templos y estatues alzaes nel so honor, como nel casu de la Maison Carrée en Nimes o'l Teatru romanu de Cartagena. Nel 1 e.C. fixéron-y comandante del exércitu y col Emperador César Augustu dio-y el poder a Ariobarzanes sobre los armenios y ufiertó una islla nel Éufrates. Sicasí, Lucio morrió nel añu 2 y Gaius morrió dos años más tarde en Licia a la edá de 24 años, dempués de ser mancáu mientres una campaña n'Artagira, Armenia. Nel añu 1 e.C., casó con Livila, fía de Drusu'l Mayor y Antonia. Esta unión nun tuvo nengún fíu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Lucius Amelius Paullus

***Lucius Aemilius Paullus***  foi un cónsul de la República romana, fíu del consular Marcu Emiliu Paulu.

Escoyíu cónsul per primer vegada, nel 219 e.C. xunto a Marcu Liviu Salinator. Foi unviáu escontra los ilirios, que se llevantaren de nuevu n'armes col mandu de Demetriu; na Segunda Guerra Ilírica. 

Paulu ganólo ensin nenguna dificultá: tomó'l puertu de Pharos, y sometió a Demetriu a acosu talu, qu'obligó a ésti a fuxir a la corte de Filipu V de Macedonia. Por estos servicios, Paulu llogró un trunfu al so regresu a Roma, pero foi lleváu a xuiciu xunto col so collaciu Marcu Liviu Salinator, col argumentu de que nun se partieron equitativamente'l botín ente los soldaos. Salinator foi condergáu, y Paulu foi absueltu con dificultá.

En 216 e.C., mientres la Segunda Guerra Púnica, Emiliu Paulu foi cónsul per segunda vegada con C. Terencio Varrón. Comandó'l mayor exércitu romanu aconceyáu hasta la fecha al par de Varrón, col que se turnaba diariamente'l mandu de les tropes. El mandu correspondió a Varrón mientres la batalla de Cannas, la cual llibróse en contra del conseyu de Paulo; y él foi unu de los munchos romanos pernomaos que perecieron na batalla, negándose a abandonar el campu de batalla, cuando un tribunu ufiertó-y el so caballu. 

L'heroísmu de la so muerte ye cantáu por Horaciu.

Paulo foi unu de los pontífices (Liv. XXIII. 21). 

Foi mientres tola so vida un partidariu acérrimu de l'aristocracia, y foi soportáu al so segundu consuláu por esta últimu fraición pa compensar la influencia de los plebeyos de Terenciu Varrón. Él caltuvo tolos principios tradicionales de los patricios, de los que tenemos un exemplu nos fechos rellataos por Valeriu Máximu. 

El Senáu siempres miró con barruntu la introducción de cualesquier nuevos ritos relixosos na ciudá, y, en consecuencia ordenó nel primer consuláu de Paulu la destrucción de los santuarios d'Isis y Serapis, que fueren alzaos en Roma. Pero por cuenta de que nengún trabayador atrevíase a tocar los edificios sagraos, el cónsul refundió a un llau la so toga praetesta, apoderóse d'un hachu, y rompió les puertes d'unu de los templos.

Foi padre de Luciu Emiliu Paulu Macedoniu, y la so fía Emilia Tercia casó con Escipión l'Africanu. 

Fixo investigaciones nel campu de la medicina y de la teunoloxía militar, onde collaboró nel desenvolvimientu del trabucu o trebuchet.

## Referencies
Seda (dixebra)

**Seda** pue facer referencia a:
* Seda, sustancia de consistencia viscosa formada por una proteína llamada fibroína.
* Seda, novela de 1996 escrita por Alessandro Baricco.
* Seda, personaxe de ficción de la serie de llibros Cróniques de Belgarath.

## Referencies

## Enllaces esternos
Aqua Alsietina

L**'Aqua Alsietina** tamién conocíu como *Aqua Augusta*, foi un acueductu construíu baxo'l reináu de César Augustu nel 2 e.C. que recoyía les agües del Llagu Martignanu pa sirvir a los barrios del ríu Tiber (Trastévere y del llocal pa espectáculos de combates navales. Darréu foi fecha una canal nueva por Traxanu nel 109.

## Ver tamién
* Acueductos de Roma
* Arquiteutura romana
* Llista de cisternes romanes

## Referencies

## Enllaces esternos
Qeqqata

**Qeqqata** (en groenlandés: **Qeqqata Kommunia**) ye una municipalidá de Groenlandia. Nacida cola nueva organización alministrativa del país, operativa dende xineru de 2009, abarca lo que yera'l territoriu non incorporáu de Kangerlussuaq amás de dos de les municipalidaes que primero d'esi añu taben incluyíes nel condáu de Kitaa: Maniitsoq y Sisimiut. Esti últimu pueblu ye la sede de les instituciones alministratives del territoriu y el segundu más grande del país (5.460 habitantes en 2010). La municipalidá tien una estensión de 115.500 km² y una población de 9.677 habitantes. 

Nel so territoriu, en Kangerlussuaq, alcuéntrase'l mayor aeropuertu del país, anguaño namái d'usu civil dempués que fora utilizáu polos Estaos Xuníos como base aérea militar.

## Xeografía
La municipalidá llenda, al sur y el este, cola de Sermersooq, y al norte cola de Qaasuitsup. Al oeste llenda coles agües del estrechu de Davis, que separta Groenlandia de la islla canadiana de Baffin.

## Poblaciones y asentamientos
* Atammik
* Itilleq
* Kangaamiut
* Kangerlussuaq (nome danés: Søndre Strømfjord)
* Maniitsoq (nome danés: Sukkertoppen)
* Napasoq
* Sarfannguit
* Sisimiut (nome danés: Holsteinsborg)

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina web de la municipalidá de Qeqqata
Qaasuitsup

**Kujalleq** (en groenlandés: **Kommune Kujalleq**) ye una municipalidá de Groenlandia. Nacida cola nueva organización alministrativa del país, operativa dende xineru de 2009, abarca'l territoriu de les antigües municipalidaes del oeste y el norte de la islla. Una d'elles, la de Qaanaaq, yera la única que formaba, xunto con otros territorios non incorporaos, el condáu d'Avannaa; les otres (Kangaatsiaq, Aasiaat, Qasigiannguit, Ilulissat, Qeqertarsuaq, Uummannaq y Upernavik) pertenecíen al de Kitaa. El so territoriu ye de 660.000 km², y la so población en xineru de 2010 yera de 17.749 habitantes. La so capital ye Ilulissat (4.546 habitantes).

## Xeografía
La municipalidá, qu'abarca les tierres del noroeste de Groenlandia ye, con una estensión mayor que Francia, la mayor entidá alministrativa municipal per superficie del mundu. Llenda al sur cola municipalidá de Qeqqata y al sureste cola de Sermersooq: sicasí, esta llende, qu'atraviesa de norte a sur pol meridianu 45º oeste el centru de Sermersuaq, la capa de xelu de Groenlandia, ye intransitable. Al norte y noreste llenda col Parque Nacional de Groenlandia del noreste.

En cuantes a la fastera costera, al sur d'ella alcontramos la ensenada de Disko, que forma parte de la bahía de Baffin y ta enmarcada pola islla homónima. Separtada d'ella por cientos de quilómetros de costa abondosa en fiordos ta, más al norte, la ensenada de Melville. Y, entá más al norte, la costa forma, cola islla canadiana d'Ellesmere, l'estrechu de Nares.

## Poblaciones y asentamientos
*Aappilattoq
*Aasiaat (nome danés: Egedesminde)
*Akunnaaq
*Attu
*Iginniarfik
*Ikamiut
*Ikerasaarsuk
*Ikerasak
*Ilimanaq (nome danés: Claushavn)
*Illorsuit
*Ilulissat (nome danés: Jakobshavn)
*Innaarsuit
*Kangaatsiaq
*Kangerluk

*Kangersuatsiaq 
*Kitsissuarsuit
*Kullorsuaq
*Moriusaq
*Naajaat
*Niaqornaarsuk
*Niaqornat
*Nuugaatsiaq
*Nuussuaq (nome danés: Kraulshavn)
*Oqaatsut (nome danés: Rodebay)
*Qaanaaq (nome danés: Thule)

*Qaarsut
*Qasigiannguit (nome danés: Christianshåb)
*Qeqertaq
*Qeqertat
*Qeqertarsuaq (nome danés: Godhavn)
*Saattut
*Saqqaq
*Savissivik
*Siorapaluk
*Tasiusaq
*Ukkusissat
*Upernavik
*Upernavik Kujalleq
*Uummannaq

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina web de la municipalidá de Qaasuitsup
Pachuca de Soto

**Pachuca de Soto** ye la capital del estáu mexicanu de Hidalgo. Ta situada nel centru del estáu, a 84 km al norte de Ciudá de Méxicu. Tien una población de  y l'área metropolitana de la ciudá, qu'incluyía otros conceyos, tien una población total de 752.529. 

## Ver tamién

*Club de Fútbol Pachuca

## Referencies

## Enllaces esternos
Sebastián Eguren

**Sebastián Eguren Ledesma**  ye un ex-futbolista uruguayu que xugaba de centrocampista. foi internacional cola Seleición de fútbol d'Uruguái cola que nel añu 2011 n'Arxentina gano la Copa América.

## Clubes

## Palmarés
### Campeonatos nacionales

### Campeonatos internacionales

## Referencies

## Enllaces esternos
Bridge

**Bridge** (n'español: ponte), ye un anglicismu que fai referencia a dellos artículos:

## Informática y electrónica
* **[[Adobe Bridge]]**, programa informáticu organizador d'Adobe Systems.
* En telemática, ***[[ponte de rede|bridge]]*** o ponte de rede ye un dispositivu pa interconexón de redes locales.
* **[[Bridge (patrón de diseñu)]]**

## Llugares en Reinu Xuníu
* **[[Bridge (Kent)|Bridge]]**, parroquia civil y pueblu nel condáu de Kent, Inglaterra ***[[Bridge
of Allan]]**, pueblu del distritu de Stirling, Escocia

## Xuegos y deporte
* **[[Bridge (xuegu)]]**, xuegu de cartes.
* **[[Bridge Boys Football Club]]**, equipu de fútbol de Nixeria que xuega na Lliga Nacional de Nixeria.

## Amás
* **[[Revista Bridge]]**, revista española.
* **[[Bridge School Festival]]**, conciertu benéficu añal que se celebra n'ochobre en Mountain View, California, Estaos Xuníos.
* **[[Bridge Carson]]**, personaxe fictício de Power Rangers.

## Referencies

## Enllaces esternos
.eh

**.eh** ye'l dominiu de nivel superior xeográficu acutáu pa El Sáḥara Occidental, que nun ta disponible.

## Ver tamién
* Dominiu de nivel superior xeográficu
* DNS

## Referencies

## Enllaces esternos
* IANA - .eh
Felipe III d'España

**Felipe III d'España** , conocíu col nomatu d**El Piadosu'', foi rei d'[[España]] y de [[Portugal]] (como **Felipe II*') dende'l [[13 de setiembre]] de [[1598]] hasta que morrió. Yera fíu de [[Felipe II d'España|Felipe II]] y d'[[Ana d'Austria]]. En 1598 casóse cola archiduquesa [[Margarita d'Austria-Estiria]],fía del archiduque [[Carlos II d'Estiria]] y de [[María Ana de Baviera]], nieta del emperador [[Fernandu I d'Habsburgu|Fernandu I]]. 

Tenía los siguientes títulos:





== Bibliografía ==
* Allen, Paul C. *Felipe III y la Pax Hispánica, 1598-1621 : el fracaso de la gran estrategia''. Madrid : Alianza, D.L. 2001. ISBN 84-206-6772-2 

## Referencies

## Enllaces esternos

* Felipe III en Cervantesvirtual (n'español)
2020

**2020** (**[[Numberación romana|MMXX]]**) foi un añu bisiestu entamáu en miércoles nel calendariu gregorianu.

## Efemérides
* 1 de febreru - Reinu Xuníu dexa de formar parte de la Xunión Europea.

## Muertes
* 26 de xineru - Kobe Bryant, xugador de baloncestu d'Estaos Xuníos
* 4 de febreru - José Luis Cuerda, cineasta español
* 4 de febreru - Manolo Carrizo, cantante lleonés afincáu en Xixón
* 5 de febreru - Kirk Douglas, actor d'Estaos Xuníos
* 17 de febreru - Plácido Arango, empresariu mexicanu de raigaños asturianos
* 19 de febreru - Fernando Morán, políticu asturianu, que foi ministru d'Asuntos Esteriores ente 1982 y 1985
* 1 de marzu - Ernesto Cardenal, sacerdote y poeta nicaraguanu
* 21 de marzu - Rafael Biempica, futbolista asturianu.
* 24 de marzu - Albert Uderzo, dibuxante y guionista de cómic francés.
* 30 de marzu - Antonio Álvarez Solís, periodista y escritor asturianu
* 6 d'abril - Radomir Antić, entrenador serbiu de fútbol
* 10 d'abril - Enrique Múgica, ex-ministru, Defensor del Pueblu d'España y políticu socialista
* 13 d'abril - Landelino Lavilla, ex-ministru y políticu español
* 9 de xunu - Pau Donés, cantante, guitarrista y compositor español.
* 13 de xunu - Pepe'l Ferreiro, etnógrafu asturianu.
* 30 de setiembre - Quino, dibuxante arxentín.
* 6 d'ochobre - Eddie Van Halen, guitarrista d'Estaos Xuníos de Van Halen.
* 19 d'ochobre - Spencer Davis, músicu de Gales.
* 31 d'ochobre - Sean Connery, actor escocés.
* 28 d'avientu - Julián Mesa González, futbolista español.
* 31 d'avientu - José Carlos Lariño, futbolista español.

## Referencies

## Enllaces esternos
2019

**2019** (**[[Numberación romana|MMXIX]]**) añu normal entamáu en martes nel calendariu gregorianu.

## Efemérides
* 10 d'agostu: cúmplense 500 años de la espedición que llevó a cabu la primer circunnavegación de la Tierra, entamada por Fernando de Magallanes y terminada por Sebastián Elcano en 1522.

## Socesos
* 15 d'abril: quémase la catedral de Notre-Dame de París.

## Muertes
* 14 de xineru - Juan Cueto Alas. Intelectual, periodista y escritor asturianu
* 15 de xineru - Isaac del Rivero dibuxante de cómic y fundador del Festival Internacional de Cine de Xixón
* 17 de xineru - Vicente Álvarez Areces, presidente del Principáu d'Asturies ente 1999 y 2011.
* 17 de xineru - Francisco Prendes Quirós, abogáu y políticu asturianu que fo Conseyeru de la Presidencia nel tiempu de la Preautonomía d'Asturies
* 28 de marzu - Xabier Arzalluz, políticu nacionalista vascu
* 17 d'abril - Alan García Pérez, políticu peruanu.
* 6 de mayu - Andrés Avelino Zapico Junquera, *Junquera*, porteru de fútbol
* 20 de mayu - Miguel Montes, futbolista y entrenador asturianu.
* 20 de mayu - Niki Lauda, expilotu de Fórmula 1 austriacu
* 22 de mayu - Eduard Punset, divulgador científicu y escritor español
* 27 de xunu - Billy Drago, actor d'Estaos Xuníos
* 4 de xunetu - Arturo Fernández, actor asturianu
* 14 de setiembre - Elías García Sánchez, músicu asturianu.
* 26 de setiembre - Jacques Chirac, políticu francés, ex-presidente de la República.
* 11 d'ochobre - Robert Forster, actor d'Estaos Xuníos.
* 12 d'ochobre - María Luisa García, cocinera y escritora asturiana.
* 17 d'ochobre - Alicia Alonso, bailarina cubana.
* 5 de payares - Omero Antonutti, actor italianu
* 7 de payares - Margarita Salas, científica asturiana
* 13 de payares - Raymond Poulidor, *[[Raymond Poulidor|Poupou]]*, ciclista francés

## Referencies

## Enllaces esternos
2018

**2018** (**[[Numberación romana|MMXVIII]]**) añu común entamáu en llunes nel calendariu gregorianu.

## Efemérides
;Asturies
* 25 de mayu: 210ᵘ aniversariu de la declaración de soberanía de la Xunta Xeneral, na Guerra de la Independencia española.
;Mundu
* 12 de febreru: bicentenariu del Acta d'Independencia de Chile.
* 11 de payares: centenariu de la fin de la Primer Guerra Mundial.
* 10 d'avientu: 70ᵘ aniversariu de la Declaración Universal de los Derechos Humanos.
* 3 de xineru: centenariu de la Independencia de Finlandia del Imperiu Rusu.

## Nacencies

## Muertes

### Xineru
* 3 de xineru - Aurelio Menéndez, abogáu asturianu, Ministru d'Educación y Ciencia en 1976.
* 15 de xineru - Dolores O'Riordan, cantante irlandesa, vocalista del grupu de rock The Cranberries
* 23 de xineru - Nicanor Parra, poeta chilenu
* 26 de xineru - Juan Delgado, empresariu asturianu

Otres: Pilar del Álamo, Ingvar Kamprad, Aurelio Menéndez Menéndez

### Febreru
* 1 de febreru - Joaquín Varela Suanzes-Carpegna, caderalgu de derechu constitucional
* 20 de febreru - Alejandro Mieres, pintor español
* 22 de febreru - Antonio Fraguas «Forges», humorista gráficu español 
* 26 de febreru - Luis Magdaleno, futbolista asturianu
* 27 de febreru - Enrique Castro «Quini», futbolista asturianu
* 27 de febreru - Valentín Pañeda Carbajal, ex-Secretariu Xeneral de la Federación Asturiana de Fútbol

Otres: Corsino Álvarez Moreda, Manuel Corces Verdeja, Gloria Delfina Menéndez Olay, Jóhann Jóhannsson, Alfonso García (xoyería Alfonso), Mario A. Tagle y Babé, René de Coupaud, Joaquín Mosteo Cárdenas *Pogolo*, Manuel Alberto Artime, Luis Carriega, Leandro Cuesta Rodríguez, Manuel Carballo (empresa Navarro), Emma Chambers, Luis González Morán, Joaquín Fernández Braña

### Marzu
* 14 de marzu - Stephen Hawking, físicu británicu, Premiu Príncipe d'Asturies de la Concordia
* 24 de marzu - José Antonio Abreu, musicu venezolanu

### Abril
*2 d'abril - Winnie Madikizela-Mandela, política sudafricana.

### Mayu
* 28 de mayu - María Dolores Pradera, cantante española

### Xunu
* 5 de xunu - Emilio Huerta, *[[Triqui]]*, sindicalista de CCOO y políticu del PCE y Izquierda Xunida

### Xunetu

### Agostu
* 15 d'agostu - Marisa Porcel, actriz española.
* 16 d'agostu - Aretha Franklin, cantante d'Estaos Xuníos
* 18 d'agostu - Kofi Annan, secretariu xeneral de la ONX.
* 25 d'agostu - John McCain, políticu d'Estaos Xuníos.

### Setiembre
* 6 de setiembre - Burt Reynolds, actor d'Estaos Xuníos

### Ochobre
* 1 d'ochobre - Charles Aznavour, cantante, compositor y actor francés d'orixe armeniu

### Payares
* 12 de payares - Stan Lee, escritor y editor de cómic d'Estaos Xuníos 
* 13 de payares - Lucho Gatica, cantante y compositor de boleros chilenu
* 23 de payares - Alfredo Enguix, pintor madrilanu afincáu n'Asturies
* 26 de payares - Bernardo Bertolucci, cineasta italianu

## Referencies

## Enllaces esternos
Sermersooq

**Sermersooq** (en groenlandés: **Kommuneqarfik Sermersooq**) ye una municipalidá de Groenlandia. Nacida cola nueva organización alministrativa del país, operativa dende xineru de 2009, abarca'l territoriu de los antigües municipalidaes d'Ammassalik, Ittoqqortoormiit, Ivittuut, Nuuk y Paamiut. Les dos primeres formaben l'antiguu condáu de Tunu, y les otres taben integraes nel condáu de Kitaa. Abarca 635.600 km² de tierres del este y el suroeste del país y ye, colos sos 21.232 habitantes, la más poblada de les municipalidaes. La so capital, Nuuk (nomada Godthåb polos daneses), yelo tamién de tol país.

## Xeografía
La municipalidá, qu'ocupa'l sur y parte del este de Groenlandia, llenda: al norte col Parque Nacional de Groenlandia del noreste; al NO cola municipalidá de Qeqqata; al NNO cola de Qaasuitsup; y al sur cola de Kujalleq; al oeste col mar de Labrador; y al este col océanu Atlánticu. Al sureste del territoriu atopamos l'estrechu de Dinamarca, que separa la islla d'Islandia.

## Poblaciones y asentamientos
* Arsuk
* Ikkatteq
* Isortoq
* Itterajivit (nome danés: Illukasiit/Kap Hope)
* Ittoqqortoormiit (nome danés: Scoresbysund)
* Kangilinnguit (nome danés: Grønnedal)
* Kapisillit
* Kulusuk (nome danés: Kap Dan)
* Kuummiut
* Nuuk (nome danés: Godthåb)
* Paamiut (nome danés: Frederikshåb)
* Qeqertarsuatsiaat
* Sermiligaaq
* Tasiilaq (nome danés: Ammassalik)
* Tiniteqilaaq

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina web de la municipalidá de Sermersooq
2016

**2016** (**[[Numberación romana|MMXVI]]**) foi un añu bisiestu entamáu en vienres nel calendariu gregorianu.

## Fechos

* 14 de payares – Nueva Zelanda: Un terremotu de magnitú 7,8, con epicentru a una profundidá de 15 km, provoca la muerte de dos persones na villa de Kaikoura.

## Efemérides
* 21 de febreru-19 d'avientu: centenariu de la Batalla de Verdún, na Primer Guerra Mundial.
* 22 d'abril: cuartu centenariu aniversariu de la muerte de Cervantes.
* 3 de mayu: cuartu centenariu aniversariu de la muerte de Shakespeare.
* 9 de xunetu: segundu centenariu de la independencia d'Arxentina.
* 15 de setiembre: segundu centenariu de la independencia de Guatemala.
* 21 de payares: centenariu del fundimientu del buque hermanu del RMS Titanic, el HMHS Britannic.
* 29 d'avientu: centenariu del asesinatu del monxu y políticu Grigori Rasputín (1869-1916).

## Nacencies

## Muertes

* 18 de xineru: Glenn Frey, guitarrista y compositor, fundador de The Eagles
* 18 de febreru: Harper Lee, guionista, música y escritora americana
* 19 de febreru: Umberto Eco, escritor y filósofu italianu
* 23 de febreru: Reinaldo Hierrezuelo, *[[Rey Caney]]*, cantante, guitarrista y treseru cubanu.
* 28 de febreru: George Kennedy, actor americanu
* 31 de marzu: Imre Kertész, escritor húngaru, Premiu Nobel de Lliteratura en 2002
* 4 d'abril: Chus Lampreave, actriz madrilana
* 4 d'abril: Manolo Tena, cantante español
* 5 d'abril: Ed Johnson, ex-xugador y entrenador d'Estaos Xuníos de baloncesto.
* 3 de xunu: Muhammad Ali, Cassius Clay, ex-boxeador d'Estaos Xuníos
* 26 d'agostu - Marta Portal, escritora asturiana.
* 9 d'ochobre: Andrzej Wajda, direutor de cine polacu
* 13 d'ochobre: Dario Fo, dramaturgu italianu
* 22 d'ochobre: Steve Dillon, dibuxante inglés de cómic, creador, ente otros personaxes de *Predicador*
* 10 de payares: Leonard Cohen, cantante y poeta canadiense
* 25 d'avientu: George Michael, cantante inglés

## Ver tamién
*2016 na ficción

## Referencies

## Enllaces esternos
2015

**2015** (**[[Numberación romana|MMXV]]**) ye un añu común entamáu en xueves nel calendariu gregorianu.

## Efemérides
* 30 d'abril: 70 aniversariu de la muerte d'Adolf Hitler y la so amante Eva Braun.
* 7 de mayu: centenariu del fundimientu del RMS Lusitania.
* 16 d'agostu: bicentenariu de la nacencia del relixosu italianu Xuan Bosco.
* 2 de setiembre: 70 aniversariu de la fin de la Segunda Guerra Mundial.

## Fechos
* Créase la Reserva de la Biosfera del Macizo de Anaga.
* Créase la Reserva de la biosfera Meseta Ibérica.
* 22 de marzu: El PSOE ganó les eleiciones al Parllamentu andaluz.
* 24 de marzu: Accidente d'avión nos Alpes
* 28 de setiembre: La NASA anuncia'l descubrimientu d'agua salobre en Marte

## Nacencies

## Muertes

* 11 de xineru: Anita Ekberg, actriz sueca
* 25 de xineru: Demis Roussos, cantante Griegu.
* 11 de febreru: Clemente Díaz, *[[El Gaiteru de Ferreira]], foi un [[Gaita|gaiteru]] tradicional asturianu
* [[11 de marzu]]: [[Alejandro Rebollo]], políticu y abogáu asturianu
* [[17 de marzu]]: [[Juan Claudio Cifuentes]], críticu musical y llocutor de radio especializáu en [[jazz]].
* [[21 de marzu]]: [[Moncho Alpuente]], periodista, escritor, humurista y músicu español.
* [[29 de marzu]]: [[José María Martín Patino]], xesuita, collaborador del Cardenal [[Vicente Enrique y Tarancón|Tarancón]] nel tiempu de la [[transición española|transición]] política n'España
* [[13 d'abril]]: [[Günter Grass]], escritor [[Alemaña|alemán]]
* 13 d'abril: [[Eduardo Galeano]], periodista y escritor [[Uruguái|uruguayu]]
* [[19 d'abril]]: [[Raymond Carr]], historiador y [[Premiu Príncipe d'Asturies de Ciencies Sociales]]
* [[30 d'abril]]: [[Ben E. King]], cantante [[Estaos Xuníos|americanu]], (n. [[1938]])
* [[2 de mayu]]: [[Maya Plisetskaya]], bailarina [[Rusia|rusa]] y [[Premiu Príncipe d'Asturies de les Artes]].
* [[14 de mayu]]: [[B.B. King]], cantante de [[Blues]], compositor y guitarrista [[Estaos Xuníos|americanu]].
* [[19 de mayu]]: [[Xaviel Vilareyo]] profesor y escritor [[Asturies|asturianu]]
* [[26 de mayu]]: [[Vicente Aranda]], cineasta español
* [[7 de xunu]]: [[Christopher Lee]], actor [[Gran Bretaña|británicu]]
* [[12 de xunetu]]: [[Javier Krahe]], cantautor [[España|español]].
* [[23 de xunetu]]: [[José Sazatornil]], *Saza*, actor español.
* [[7 de setiembre]]: [[Rogelio Rodríguez Milo]], *Madriles'', exporteru del Real Sporting de Xixón ente otros equipos
* 21 de setiembre: Carmen Balcells, axente lliteraria
* 23 de setiembre: Carlos Álvarez Novoa, actor asturianu
* 24 d'ochobre: Carlos Bousoño, poeta asturianu.
* 11 de payares - Norma Cappagli, modelu arxentina.
* 30 de payares: Fátima Mernisi, socióloga y escritora marroquina; Premiu Príncipe d'Asturies de les Lletres 2013

## Ver tamién
* 2015 na ficción

## Referencies

## Enllaces esternos
2014

**2014** (**[[Numberación romana|MMXIV]]**) foi un añu normal entamáu en miércoles según el calendariu gregorianu.
Les Naciones Xuníes declararen 2014 como Añu Internacional de l'Agricultura Familiar y Añu Internacional de la Cristalografía.

## Fechos
* 2 de xunu: Abdicación de Xuan Carlos I, rei d'España.
* 19 de xunu: Coronación del nuevu rei d'España, Felipe VI.

### N'Asturies
*16 de xineru: La Rede de Médicos Centinela del Principáu d'Asturies confirma la primer víctima mortal por Gripe A d'esti añu n'Asturies.
*17 de xineru (fecha efeutiva de la incorporación): Asturies inxértase na Alianza de rexones del suroeste d'Europa

## Nacencies

## Muertes

### Asturies
* 11 de xineru: Luis Argüelles, etnógrafu asturianu, creador del Muséu del Pueblu d'Asturies
* 22 de xineru: Carlos Menéndez Jeannot, periodista asturianu, impulsor de la tonada y folclor asturianu.
* 24 de febreru: Juan José Plans, escritor y periodista xixonés.
* 30 de marzu: Gonzalo Anes, historiador asturianu
* 29 de xunetu: Felipe Prieto, artesanu y poeta en llingua asturiana

### Mundu
* 14 de xineru: Juan Gelman, poeta y periodista arxentín
* 22 de xineru: Manu Leguineche, periodista, escritor y corresponsal español.
* 27 de xineru: Pete Seeger, cantautor norteamericanu
* 5 de marzu: Leopoldo María Panero, poeta español
* 23 de marzu: Adolfo Suárez, políticu español.
* 6 d'abril: Mickey Rooney, actor d'Estaos Xuníos
* 17 d'abril: Gabriel García Márquez, escritor y Premiu Nobel de Lliteratura colombianu.
* 25 de xunu: Ana María Matute, escritora y académica española
* 7 de xunetu: Eduard Sheverdnadze ex-ministru d'Asuntos Esteriores de la Xunión Soviética y ex-presidente de Xeorxa
* 4 d'ochobre: Jean Claude Duvalier, dictador haitianu
* 25 de payares: Ramón Muriedas, escultor cántabru, autor de *[[La madre del emigrante|La Madre del Emigrante]]*, conocida popularmente en Xixón como *La Lloca'l Rinconín*.
* 22 d'avientu: Joe Cocker, cantante británicu

## Ver tamién
* 2014 na ficción

## Referencies

## Enllaces esternos
2017

**2017** (**[[Numberación romana|MMXVII]]**) ye un añu común entamáu en domingu según el calendariu gregorianu.

## Efemérides
* 2 de xineru: bicentenariu de la fundación de los Hermanos Maristes por san Marcelino Champagnat.
* 5 de febreru: centenariu de la promulgación de la Constitución Mexicana pol presidente Venustiano Carranza.
* 3 de marzu: centenariu de la Revolución Rusa de Febreru.
* 7 de payares: centenariu de la Revolución Rusa d'Ochobre.

## Muertes

* 6 de xineru - José Luis García Rúa, filósofu anarquista asturianu, foi Secretariu Xeneral de la CNT
* 29 de xineru - Paloma Chamorro, periodista bien arreyada a la llamada *[[Movida Madrilana]]*
* 7 de febreru - Tzvetan Todorov, llingüista, filósofu y pensador francés (d'orixe búlgaru), Premiu Príncipe d'Asturies de Ciencies Sociales
* 5 de marzu - Abril Campillo, actriz y cantante mexicana.
* 9 d'abril - Carme Chacón, exministra de Defensa d'España y militante del PSOE
* 2 de mayu - A. R. Penck, pintor y escultor alemán.
* 6 de mayu - Hugh Thomas, hispanista británicu
* 23 de mayu - Roger Moore, actor británicu
* 4 de xunu - Juan Goytisolo, intelectual y escritor español
* 16 de xunu - Stephen Furst, actor y direutor de cine d'Estaos Xuníos d'América.
* 16 de xunu - John G. Avildsen, direutor de cine d'Estaos Xuníos d'América.
* 20 de xunu - Prodigy, raperu d'Estaos Xuníos d'América, principal vocalista del dúu hip hop *[[Mobb Deep]]*.
* 31 de xunetu - Jeanne Moreau, actriz francesa
* 20 d'agostu - Jerry Lewis, actor cómicu d'Estaos Xuníos d'América.
* 22 de setiembre - Glen Whisby, xugador de baloncestu d'Estaos Xuníos.
* 2 d'ochobre - Tom Petty, músicu d'Estaos Xuníos.
* 14 d'ochobre - Toni Cuervo, ex-futbolista del Real Oviedo
* 18 d'ochobre - Arsenio González Álvarez, actor asturianu.
* 24 d'ochobre - Fats Domino, músicu y cantante americanu
* 25 d'ochobre - Pinito del Oro, artista de circu canaria
* 6 d'avientu - Johnny Hallyday, cantante francés

## Referencies

## Enllaces esternos
Livila

**Claudia Livia Julia**, más conocida pol so llamatu **Livila** (la *"pequeña Livia"*) (c. 13 e.C. – 31) foi la única fía de Nerón Claudiu Drusu y Antonia la Menor. La so relevancia na hestoria de la dinastía Xulio-Claudia llindar a ser la novia y presunta asesina de Gaius Caesar, herederu aparente del Principáu mientres el reináu d'Augustu y el so tíu Tiberiu.

Sábese pocu sobre les sos rellaciones cola so familia, anque Suetoniu cunta qu'ella despreciaba al so hermanu menor, Claudiu (al oyer el badagüeyu de qu'un día aportaría a emperador, llamentóse públicamente de tan aciar destín pa los romanos). Aparentemente sintió rensía y envidia de la so cuñada Agripina la Mayor, la sobeyosa esposa del so hermanu Xermánicu, col que yera desfavorablemente comparada, pos Agripina cumplió meyor el so deber de producir herederos imperiales a la so casa y foi muncho más popular. Sicasí, Tácitu informa que Livila yera munchu más formosa, anque foi bastante desgarbada cuando neña. Al igual que la mayoría de les muyeres de la dinastía Xulio-Claudiu, foi bien ambiciosa, especialmente respectu de los sos fíos homes.

Los sos maquinaciones con Sejano llograron condergar al so rival y cuñada Agripina la Mayor, según a los fíos d'esta que fueron escluyíos de la socesión de Tiberiu. Escubiertes les intrigues de Sejano, Tiberio recibió una denuncia sobre la participación de Livila nestos crímenes, pero nun se probó qu'envelenara al so home Drusu.

Foi condergada a morrer de fame, recluyida nes sos habitaciones pola so propia madre, Antonia la Menor, nel 31. La so memoria foi maldita pol Senáu, y les sos estatues frañíes. Persisten bien poques representaciones de Livila y les que queden tán parcialmente estropiaes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Seis

:*Esti artículu ye pal *'númberu 6**. Pal **añu 6**, ver [[6]].
El **seis** o **seyes*' (6) ye'l [[númberu natural]] que sigue al [[cinco]] y preciede al [[siete]].

== Propiedaes matemátiques ==
* Ye'l primer [[númberu perfectu]], yá que les sos divisores propies (1, 2 y 3) sumen 6. El siguiente númberu perfectu ye'l [[ventiocho|28]].
* Ye'l tercer [[númberu triangular]], dempués del [[tres|3]] y enantes del [[diez|10]].
* Ye'l [[factorial]] de [[tres|3]], yá que 6 = 3 × 2 × 1.
* El [[polígonu]] de 6 llaos denomínase [[hexágonu]]. L'hexágonu regular tien tolos sos [[ángulu|ángulos]] de 60º.
* El [[poliedru]] de 6 cares ye l'[[hexaedru]]. L'hexaedru regular denomínase [[cubu]] y les sos cares son cuadraos.

== Carauterístiques ==
* Según la [[Biblia]], el 6 ye'l númberu mas imperfectu, yá que-y falta 1 pa llegar a 7 (el númberu perfectu). El diañu ye 666 porque ye la bestia más imperfecta. 
* 6 ye'l [[númberu atómicu]] del [[carbonu]].
* [[Euclides]] llamó al 6 númberu perfectu por ser igual a la suma de los sos divisores. 
* [[Ambrosiu de Milán]] failo símbolu de l'harmonía perfecta. 
* Tamién yelo na [[Qabala]] que-y axudica'l sestu sefira *Tiferet* que significa, *Guapura''.
* El númberu seis ye referencia d'amor eterno ente los que lo comparten.
* Son comunes los nomes de seis lletres (Carlos, Raquel...)
7 (dixebra)

**7** pue referise a:

* L**'[[7|añu 7]]** de la era cristiana.
* El númberu **[[Siete|7]]**.
* L'EP **[[7 (EP)|7]]** del grupu musical U2.
* El serviciu **[[7 (serviciu del metro de Nueva York)|7]]** del metro de Nueva York.
* L'álbum **[[7 (álbum d'Enrique Iglesias)|7]]'' d'[[Enrique Iglesias]].
* L'álbum **7** de [[Los Pericos]].
* L'álbum **7** de [[Platero y Tú]].
* L'álbum **7''' de Vilma Palma e Vampiros.
* El sistema operativu privativu Windows 7.

## Referencies