Rita Levi-Montalcini

**Rita Levi-Montalcini**  foi una científica italiana especializada en neuroloxía. Afayó'l primer factor de crecedera conocíu, el factor de crecedera nerviosa, pol qu'en 1986 recibió'l Premiu Nobel en Fisioloxía o Medicina compartíu con Stanley Cohen. Al términu de la Segunda Guerra Mundial emigró a los Estaos Xuníos, onde trabayó nel llaboratoriu Viktor Hamburger del Institutu de Zooloxía de la Universidá Washington en Saint Louis.

## Biografía
Nacida en Turín, foi la menor (xunto cola so hermana melliza Paola) de cuatro fíos d'una familia sefardina. El so padre, Acocoro Levi, bien dotáu pa les matemátiques, yera d'oficiu inxenieru llétricu y la so madre, Adele Montalcini, pintora con gran talentu. El so hermanu mayor, Gino, finó por causa de un ataque al corazón en 1974. Foi unu de los arquiteutos italianos más conocíos, profesor tamién na Universidá de Turín. Rita Levi-Montalcini tuvo otros dos hermanes: Anna, cinco años mayor, y Paola, la so hermana ximielga, artista plástica bien conocida que finó'l 29 de setiembre del 2000, a los 91 años. 

## Trayeutoria
Trabayó nuna panadería pa costearse los estudios hasta 1929, a pesar de la so alerxa al lleldu. Faciendo casu omiso a les esixencies paternes de nun estudiar y de ser sicasí bona madre y esposa, en 1930 matricular na Facultá de Medicina de Turín. Graduar cola máxima calificación (Summa cum laude) en 1936 y doctoróse en neurociruxía.

Trabayó como ayudante del famosu histólogu italianu Giuseppe Levi hasta qu'en 1938 Benito Mussolini publicó'l Manifesto per la Difesa della Razza, que prohibía a toa persona xudía aportar a dalguna carrera académica o profesional. Nel intre de la Segunda Guerra Mundial, montó un llaboratoriu nel cuartu del so propiu llar, onde estudiaba la crecedera de les fibres nervioses n'embriones de pollu, lo que lu sirvió como base pa futures investigaciones. En 1943 treslladar cola so familia y el so llaboratoriu a Florencia. En 1945 volvieron a Turín.

En setiembre de 1946 aceptó una invitación de la Universidá Washington en Saint Louis, so la supervisión del profesor Viktor Hamburger. Anque nun principiu la estancia tenía que ser por un solu semestre, quedóse 30 años. Foi ellí onde fixo'l so trabayu de mayor importancia, avera del factor de crecedera nerviosa (n'inglés *nerve growth factor*, embrivíu NGF), pol qu'acabaría recibiendo, xunto a Stanley Cohen, el premiu Nobel de Medicina. El so trabayu con Cohen sirvió p'afayar que les célules namái empiecen a reproducise cuando reciben la orde de faelo, orde que ye tresmitida por unes sustancies llamaes factores de crecedera.

Fízose profesora en 1958 y en 1962 estableció una unidá d'investigación en Roma, y tuvo asina qu'estremar el so tiempu ente Roma y Saint Louis.

De 1961 a 1969 dirixó'l Centru d'Investigación Neurobiolóxica de Roma y de 1969 hasta 1978, el llaboratoriu de bioloxía celular.

Morrió na so casa de Roma'l 30 d'avientu del 2012, a los 103 años d'edá.

## Premios y honores
* 1968 foi la décima muyer escoyida como miembru de l'Academia Nacional de Ciencies d'Estaos Xuníos.

* 1983 recibió, xunto a Stanley Cohen y a Viktor Hamburger, el premiu Louisa Gross Horwitz en Bioloxía y Bioquímica de la Universidá de Columbia.

* 1986 ella y Stanley Cohen recibieron el Premiu Nobel de Fisioloxía o Medicina.

* 1987 Medaya Nacional de la Ciencia, máxima reconocencia de la comunidá científica estauxunidense.
* 1999 nomada Embaxadora de Bona Voluntá de la FAO.

* 2001 foi designada senadora vitalicia pol presidente de la república italiana Carlo Azeglio Ciampi.

* 2005 inauguró en Roma, la sede del Institutu Européu de Neurociencia.
* 2006 dióse-y el doctoráu honoris causa n'inxeniería biomédica nel Politéunicu de Turín, na so ciudá natal.
* 23 d'ochobre de 2008 recibió'l grau de doctora honoris causa pola Universidá Complutense de Madrid.
* 23 de febreru de 2011 investida doctora "honoris causa" pola Universidá McGill.

## Bibliografía
* MUHM, Myriam: "Vage Hoffnung für Parkinson-Kranke"- Überlegungen der Medizin-Nobelpreisträgerin Rita Levi Montalcini", nel *Süddeutsche Zeitung*, nᵘ&nbsp;293, 22 d'avientu de 1986.
* LEVI-MONTALCINI, Rita: *In Praise of Imperfection: My Life and Work*. Nueva York: Basic Books, 1988.
* LEVI-MONTALCINI, Rita: *Autobiografía*, nel sitiu del Premiu Nobel (n'inglés).
* LEVI-MONTALCINI, Rita: *La Galaxa mente*. Barcelona: Paidos Drakontos, 2000.

## Referencies

## Enllaces esternos

* ElPais.com (entrevista a Rita Levi-Montalcini en *[[El País]]*, 18 d'abril de 2009).
* El secretu de la vida eterna, L'Independiente, Londres
* Rita Levi-Montalcini (n'español) Revista Boletín Biolóxica http://www.boletinbiologica.com.ar/pdfs/N13/Otero(minibiog13).pdf
* Una entrevista n'inglés concedida a Adam Smith en www.nobelprize.org