open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Escudu de Guinea-Bisáu

L**'escudu d'armes** de Guinea-Bisáu, al igual que la bandera, foi adoptáu nel añu 1973. Amuesa los colores panafricanos y la Estrella prieta africana. Na parte d'abaxo hai una concha dorada que representa a les islles de Cabu Verde. Sobro una cinta blanca que s'estiende ente dos fueyes de palmera ta escrito'l llema nacional: "*Unidade, Luta, Progresso*" (*Xunidá, Llucha, Progresu*).

## Ver tamién
* Bandera de Guinea-Bisáu

## Referencies

## Enllaces esternos
Bandera de Guinea Ecuatorial

La bandera nacional de Guinea Ecuatorial foi adoptada al proclamase la independencia'l 12 d'ochobre de 1968 y derogada demientres la dictadura de Francisco Macías en 1973. Foi restaurada'l 21 d'agostu de 1979 tres la llegada al poder de Teodoro Obiang Nguema.

## Ver tamién
* Escudu de Guinea Ecuatorial

## Referencies

## Enllaces esternos
Ensame Nacionalista Astur

L**'Ensame Nacionalista Astur** (ENA) foi un partíu políticu asturianu, nacionalista d'Izquierda. 

Perfaese en 1982 tres el desaniciu, en 1981, del Conceyu Nacionalista Astur (CNA) primer partíu nacionalista asturianu, asitiáu nun denomáu *nacionalismu revolucionariu*. L'ENA continuará nesa llinia ideolóxica d'izquierda *radical*, reivindicando'l socialismu autoxestionariu como modelu de sociedá.

En 1988, depués de dos fracasos eleutorales, únese a la Xunta Nacionalista Asturiana (XNA) pa formar Unidá Nacionalista Asturiana (UNA) que se presentará a les eleiciones europees y a les xenerales españoles de 1989.

El so símbolu yera la denomada Flor del Agua y foi de los primeros partíos n'usar l'Asturina cola estrella bermeya.

## Resultaos eleutorales
:**1983**
L'ENA presentóse a les Eleiciones a la Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies de 1983. Nes mesmes, el conocíu escritor asturianu Andrés Solar foi cabeza de la llista pola circunscripción oriental. El partíu algamará unos escasos 2.505 votos, un 0,45% del total. Pa les Eleiciones a Conceyu nun presentó nenguna candidatura.

:**1987**
El 10 de xunu de 1987, n'Asturies, celebráronse trés eleiciones: A la Xunta Xeneral, a conceyu y al Parllamentu Européu.

Nes eleiciones asturianes, l'ENA namái presentó candidatura pa les Eleiciones a la Xunta Xeneral, esperimentando una llixera xuba de votos algamando la cifra de 2.800 (un 0,49% del total), pero inda lloñe del diputáu. Nesta ocasión, tamién dexó de llau les candidatures nos conceyos, nun presentándose en nengún.

Pa les Eleiciones al Parllamentu Européu, l'ENA dientro d'una campaña d'apoyu estatal, emprestó interventores y fizo campaña por Herri Batasuna (HB) algamando esta formación n'Asturies 5.623 votos (un 0'98% del total) y 360.952 nel conxuntu del estáu (un 1,87% del total) lo que-y dio un eurodiputáu.

## Referencies

*Tolos resultaos eleutorales d'Asturies recoyíos nesti artículu tienen como fonte d'información la [[SADEI]].* http://www.sadei.es/indexsub.asp?id=Pelicula%20Elec/eleiciones.HTM

## Enllaces esternos
Banderes del movimientu nacionalista asturianu
Escudu de Guinea Ecuatorial

L**'escudu d'armes de [[Guinea Ecuatorial]]** foi aprobáu'l 12 d'ochobre de 1968. Ye un campu de plata qu'amuesa un árbole de seda del algodón o árbole del semul nos sos colores naturales. Les seyes estrelles de seyes puntes representen a les seyes islles que formen el territoriu de Guinea Ecuatorial. Abaxu apaez, escrito nuna cinta, el llema nacional en castellán: “*Unidad, Paz, Justicia*” (*Xunidá, Paz, Xusticia*).

## Ver tamién
* Bandera de Guinea Ecuatorial

## Referencies

## Enllaces esternos
Bandera de Comores

La **bandera de les [[Comores]]** ta formada por cuatro franxes horizontales, siendo de color mariellu, blancu, bermeyu y azul, d'arriba a abaxo. Nel asta hai un triángulu verde, con una media lluna blanca y cuatro estrelles blanques de cinco puntes, dispuestes verticalmente ente los picos de la media lluna. Tanto les cuatro estrelles como les cuatro franxes verticales representen a les cuatro islles de les Comores: mariellu por Mohéli (Mwali), blancu por Mayotte (reclamada por Comores, y que sigue perteneciendo a Francia), bermeyu por Anjouan (Nzwani) y azul por Gran Comora (Ngazidja). El color verde y la media lluna representen al Islam, que ye la relixón mayoritaria en Comores, y formaben l'antigua bandera de Comores enantes d'añadi-y les cuatro franxes horizontales.

Esta bandera foi adoptada oficialmente en 2003.

## Ver tamién
* Escudu de Comores

## Referencies

## Enllaces esternos
Escudu de Comores

Nel **escudu nacional de [[Comores]]** figura, na so parte central, un creciente (lluna creciente) cargáu con cuatro estrelles de cinco puntes cauna. El creciente, un símbolu tradicional del Islam, y les estrelles tamién formen parte de la bandera nacional.

Tres del creciente apaez representáu'l sol. Estos elementos tán arodiaos pol denomatu oficial de la Xunión de les Comores, “República Federal Islámica de Comores”, en francés y árabe.

Na parte esterior del sellu asitiense dos rames de lloréu y na d'abaxu apaez escrito, en francés, el llema nacional: “*Unité - Justice - Progrès*” (”*Xunidá - Xusticia - Progresu*”).

## Ver tamién
* Bandera de Comores

## Referencies

## Enllaces esternos
Bandera de Seixeles

La **bandera nacional** ye la enseña oficial de les Seixeles. Foi adoptada'l 18 de xunu de 1996. 

Los seixeleses dicen que les bandes oblicues simbolicen un país dinámicu en constante movimientu haza'l futuru. La banda azul representa a la mar y al cielu, la mariella al sol que relluma l'archipiélagu, la bermeya a la xente y el so trabayu en xuntaza haza'l futuru. La banda blanca respresenta la xusticia social y l'harmonía y la verde al entornu natural.

La bandera orixinal foi adoptada llueu de la independencia de les Islles, en 1976. En 1977, cuando'l presidente James Mancham foi depuestu por France-Albert René, la bandera orixinal foi dexada y entamó a emplegar una nueva, con una franxa bermeya, otra blanca y otra verde, superpuestes como si foren foles de la mar. En 1996, decidióse emplegar la bandera d'anguaño.

## Ver tamién
* Escudu de Seixeles

## Referencies

## Enllaces esternos
Escudu de Seixeles

L**'escudu d'armes de la República de [[Seixeles]]** amuesa na so parte d'abaxo una tortuga sobro fondu verde. Nel centru hai una palmera de cocu y tres d'ella vese un mar azul con dos islles y un barcu de veles navegando. Les armes tán timbraes por un yelmu platiáu con burelete y llambrequines sobro'l cualu hau un páxaru tropical. El blasón ta sosteníu por dos pexes vela o merlines. Baxo'l blasón apaez un pergamín onde se pue lleer el llema nacional de les Seixeles: "Finis Coronat Opus" (La Fin Corona la Obra).

## Referencies

## Enllaces esternos
Bandera de Kenia

La **bandera nacional de [[Kenia]]** foi adoptada'l 12 d'avientu de 1963.

## Ver tamién
* Escudu de Kenia

## Referencies

## Enllaces esternos
Kimi ga yo

**Kimi ga yo** (君が代) ye l'himnu nacional de Xapón dende'l añu 1880. Comu curiosidá, esti ye unu de los himnos más curtios nel mundiu. Les lletres daten de la dómina Heian, y la música de la dómina Meiji.

## Lletres

En xaponés:

Kimi ga yo wa

Chiyo ni, 
Yachiyo ni
Sazare ishi no,
Iwao to narite,
Koke no musu made.

N'asturianu:

Que'l vuesu reináu, siñor,
dure milenta xeneraciones,
ocho mil xeneraciones,
Dica que les piedres
tórnense en roques,
ya d'elles surda'l moflo.

## Historia

Les lletres aprucien por primer vegada nuna antoloxía poética, Kokin wakashu, d'orixe anónimu.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Kimi ga Yo (Sentir en MIDI)
Bandera de Libia

L'actual **bandera de [[Libia]]** foi adoptada per primer vegada en 1951 cola creación del reinu de Libia, oficial hasta 1961 y reintroducida pol Conseyu Nacional de Transición, el 3 d'agostu de 2011, por mor de la guerra civil contra'l gobiernu de Muammar al-Gaddafi.

Esta bandera libia ye un pañu, con unes dimensiones 1:2, de trés franxes horizontales, de color bermeyu, negru y verde, siendo la franxa central de doble tamañu que les franxes superior y inferior (mesma disposición que les franxes de la bandera española) y amosando nel centru un cuartu menguante y una estrella en color blancu.

Nel periodu de la Gran Jamahiriya Árabe Libia Popular Socialista, gobernada por Muammar al-Gaddafi, usóse una bandera de color verde, faciendo d'esta la única bandera nacional daquella d'un solu color. Ente 1969 y 1977 Libia usó como enseña la bandera de la Federación de Repúbliques Árabes, compuesta por trés franxes horizontales de color bermeyu, blancu y prietu. Esta bandera reemplazara a la bandera del Reinu de Libia, usada dende 1951, y que ye la qu'agora represente a esti país norteafricanu.

## Banderes históriques

## Ver tamién
* Escudu de Libia

## Referencies

## Enllaces esternos
Ainu

El términu Ainu o Ainú pue facer referencia a:

*El grupu étnicu
*La llingua falada por ellos

## Referencies
Escudu de Libia

Por mor de la cayida del gobiernu de Muammar al-Gaddafi y de la guerra civil, actualmente Libia nun tien un escudu oficial. El **[[Conseyu Nacional de Transición]]** usa un sellu pa representase, nel qu'apaez un creciente y una estrella estilizaes, representaos polos colores de l'antigua bandera monárquica, recuperada por esti muérganu, colos nomes del conseyu المجلس الوطني الانتقالي (al-majlis al-waṭanī al-intiqālī, «El Conseyu Nacional de Transición») y del país ليبيا (Lībiyā, «Libia»), nomaos n'árabe y inglés.

## Escudos históricos

## Referencies

## Enllaces esternos
Pastafarismu

El **pastafarismu** ye una relixón de mofla inventada como rempuesta a la dicisión del Conseyu d'Educación del Estáu de Kansas (n'inglés: *Kansas State Board of Education*) a fines de 2005 de permitir que s'enseñe la teoría del diseñu intelixente como una alternativa de la teoría de la evolución. N'agostu de 2006 la decisión foi revocada .

Esta «relixón» convirtióse, dende entós, nun fenómenu d'Internet qu'aconceya a munchos siguidores del Monstru d'Espagueti Esnalador (MEE, n'inglés: FSM o *Flying Spaghetti Monster*) que se nomen a sí mesmos «pastafaris» (copia del términu rastafaris) y proclamen que foron «tocaos pol So apéndiz tallarinescu» y prediquen la pallabra del so «Siñor Tallarinescu» como la relixón verdadera. El pastafarismu ye fundamentalmente una invención de Bobby Henderson, llicenciáu en física de la Universidá Estatal d'Oregón quien ufre un millón de dólares a la persona que puea prebar empíricamente que Xesús nun ye'l fíu únicu del Monstruu d'Espagueti Esnalador».

## Enllaces esternos
* Church of the Flying Spaghetti Monster
* Iglesia Pastafari 

## Refeencies
Bandera de Marruecos

La **bandera nacional de [[Marruecos]]** ye roxa con un pentagrama verde (una estrella). El roxu del fondu simboliza a los descendientes de Mahoma.

La estrella ye'l sellu de Salomón (símbolu de la vida, la salí y la llistura)
La estrella ye verde porque ye'l color tradicional del Islam.

## Ver tamién
* Escudu de Marruecos

## Referenciessjvgyelxeo de

## Enllaces esternos
Escudu de Kenia

L**'escudu d'armes de [[Kenia]]** foi aprobáu'l 15 d'ochobre de 1963. Ye un escudu terciáu en faxa, de sable (prietu), la división superior; de gules (bermeyu) con bordes de plata (blancu), la división central; y de sínople (verde), la d'abaxo.

El color prietu, el bermeyu acompañáu por dos bordes blancos y el verde son los colores nacionales. El primeru representa la xente de Kenia; el verde l'agricultura y los recursos naturales; el bermeyu la llucha pa la llibertá y el blancu la xunidá y la paz. La tira bermeya media lleva un pitu que sostién un hachu, que según costumes llocales, representa a la nueva y próspera vida. L'escudu y les llances simbolicen la xunidá y la defensa de la llibertá. Los pegoyos del escudu son dos lleones de Kenia - símbolu de la proteición, reclinándose sobro una silueta del fondu del montax que contién nos exemplos del primer planu del productu agrícola de Kenia - café, pelitre, sisal, té, maíz y les piñes. 
El pergamín que contién el llema nacional "Harambee" (Trabayemos Xuntos) sofita l'escudu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Escudu de Marruecos

La versión d'anguaño del **escudu de [[Marruecos]]**, que ye l'escudu d'armes del monarca alauí, foi adoptáu'l 14 d'agostu de 1957. El diseñu del escudu foi realizáu polos artistes gráficos Gauthier y Hainaut. 

Nesti escudu s'amuesen, nun campu cortáu d'azur (azul) y gules (bermeyu) por una divisa o ceñidor (franxa horizontal estrecha) de plata (blanca o buxu):

Na partición d'arriba, d'azur, el sol naciente representáu d'oru; na inferior, de gules, un pentagrama de sínople (verde). Na divisa o ceñidor apaez representada, de gules, la Cordal del Atles.

Timbra la corona real marroquina.

Sostienen l'escudu dos figures con forma de lleón. 

Na parte d'abaxo del escudu pue lleese nuna cinta, escritu n'árabe: *Si aides a Dios, él t'aidará a ti* (Corán, versu 7, sura 47).

El pentagrama ye un símbolu que pa los musulmanes ta rellacionáu con Fátima, la fía del Profeta Mahoma. Na bandera y escudu marroquinos representa la venceya ente Dios y la nación.

## Ver tamién
* Bandera de Marruecos

## Referencies

## Enllaces esternos
Bandera de Mozambique

La bandera nacional de Mozambique foi adautada'l 1 de mayu de 1983. Ye la única bandera nel mundu que posee una representación d'un rifle.

## Ver tamién
* Escudu de Mozambique

## Referencies

## Enllaces esternos
Escudu de Mozambique

L**'escudu de [[Mozambique]]**, el cualu foi adoptáu en 1990, ta nidiamente orientáu a esa dómina socialista tempraniega del país. Amuesa una rueda d'engranaxe mariella arodiada de panoyes de maíz y espigues de granos, en cuyu centru hai un sol roxu qu'asoma sobro una montaña sobre la cuala hai un llibru abiertu. Per delantre d'estes figures hai un rifle y un azadón cruciaos. Na parte d'abaxu del escudu, arodiando les semeyes descrites enantes, pue lleese la inscripción “República Popular de Mozambique” y na parte d'arriba hai una estrella roxa. 

El maíz y les plantes simbolicen l'agricultura y la ñatura; la rueda dentada representa a los trabayadores; el llibru representa la élite intelixente; l'azadón simboliza a los agricultores, el rifle representa la llucha pola independencia del país y la estrella roxa ye'l socialismu. El sol roxu simboliza'l sur d'África y la esperancia d'una nueva vida.

## Referencies
Premiu Pritzker

El **Premiu Pritzker** d'Arquiteutura foi creáu en 1979 por **Jay A. Pritzker** y continuáu pola so familia. Ye de calter añal y lu entrega la **Fundación Hyatt**, a un arquiteutu con vida de cualsiquier país, qu'amosare colos sos proyeutos y obres les sos estremaes facetes como arquiteutu y que contribuyere con elles al enriquecimientu de la Humanidá.

El premiu añal dótase de cien mil dólares y mantién un claru paralelismu colos **[[Premios Nobel]]**, lo mesmo na so importancia y repercusión, como nel xeitu nel que s'ecueye cada añu al so ganador. Les ceremonies d'entrega nun se celebren siempres nel mesmu llugar, sinón que llévense al cabu n'estremaes ciudaes de tol mundiu.

## Llistáu de premiaos

* 2006: Paulo Mendes da Rocha (Brasil)
* 2005: Thom Mayne (Estaos Xuníos)
* 2004: Zaha Hadid (Reinu Xuníu)
* 2003: Jørn Utzon (Dinamarca)
* 2002: Glenn Murcutt (Australia)
* 2001: Jacques Herzog e Pierre de Meuron (Suiza)
* 2000: Rem Koolhaas (Países Baxos)
* 1999: Norman Foster (Reinu Xuníu) 
* 1998: Renzo Piano (Italia) 
* 1997: Sverre Fehn (Noruega)
* 1996: Rafael Moneo (España)
* 1995: Tadao Ando (Xapón)
* 1994: Christian de Portzamparc (Francia)
* 1993: Fumihiko Maki (Xapón)
* 1992: Álvaro Siza (Portugal)
* 1991: Robert Venturi (Estaos Xuníos)
* 1990: Aldo Rossi (Italia)
* 1989: Frank Gehry (Estaos Xuníos)
* 1988: Gordon Bunshaft (Estaos Xuníos) y Oscar Niemeyer (Brasil) 
* 1987: Kenzo Tange (Xapón) 
* 1986: Gottfried Böhm (Alemaña) 
* 1985: Hans Hollein (Austria)
* 1984: Richard Meier (Estaos Xuníos) 
* 1983: Ieoh Ming Pei (Estaos Xuníos)
* 1982: Kevin Roche (Estaos Xuníos)
* 1981: James Stirling (Reinu Xuníu)
* 1980: Luis Barragán (Méxicu)
* 1979: Philip Johnson (Estaos Xuníos)

## Referencies

## Enllaces esternos
Thom Mayne

**Thom Mayne**  ye un arquiteutu norteamericanu ampliamente reconocíu como'l líder de la nueva xeneración de la Escuela de Los Angeles.

Ye'l cebezaleru del despachu d'arquiteutura Morphosis, asitiáu en Santa Monica (California). En marzu de 2005 anuncióse que Mayne recibiría'l Premiu Pritzker, consideráu la más importante reconocencia nesti ámbitu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Estudiu Morphosis (Inglés)
Andecha Mocedá

**Andecha Mocedá** foi la organización xuvenil del partíu políticu asturianu Andecha Astur dende 1999 hasta 2004 cuando dexaría pasu al nuevu proyeutu xuvenil Darréu que dende 2004 ye la organzación xuvenil arreyada a Andecha Astur.

Andecha Mocedá será la organzación qu'entame los conciertos Asturies nun escaez de conmemoración de la Revolución del 34 entamando les dos primeres ediciones (2000 y 2002).

## Referencies
Mocedaes Revolucionaries d'Asturies

Les **Mocedaes Revolucionaries d'Asturies** fueron la rama xuvenil del Movimientu Comunista d'Asturies.

El nome primitivu d'esta organización política foi *Movimiento de Juventudes Comunistas*. Al final de la so trayeutoria camudó tamién el so nome pol de *Griesca*, de la mesma manera que'l *Movimientu Comunista d'Asturies* lo ficiera pol de *Lliberación*.

A nivel estatal encuadrábase dientro de la Federación de Juventudes Revolucionarias, na que s'amestaben tola riestra d'organizaciones xuveniles del Movimientu Comunista.

Les *Mocedaes Revolucionaries d'Asturies* llegaron a editar un periódicu del que s'asoleyaron dellos números a finales de los años setenta: Andecha Xoven.

## Referencies

## Enllaces esternos
Llingua ainu

La llingua **Ainu** (n'Ainu: アイヌ イタク, aynu itak; xaponés: アイヌ語 ainu-go), fálase na islla de Hokkaido, pola tribu Ainu. Tamién yera falada nel norte de Honshū, nel sur de Karafuto, y nes islles Kuriles.

## Referencies

## Enllaces esternos
Bandera de Lesothu

La **bandera de [[Lesothu]]** foi adoptada oficialmente'l 4 d'ochobre de 2006. Ta compuesta por tres franxes horizontales de colores azul, blancu y verde con un gorru tradicional de la tribu basotho en color prietu asitiáu nel centru. Esta bandera foi introducida n'alcordanza del 40ᵘ aniversariu de la independencia del país, cola fin d'espeyar la orientación pacifista de Lesotho.

## Ver tamién
* Escudu de Lesothu

## Referencies

## Enllaces esternos
Escudu de Lesothu

L**'escudu d'armes de [[Lesothu]]** foi presentáu'l 4 d'ochobre de 1966 con motivu de la so independencia. Amuesa nel so centru un cocodrilu. Esti ye'l símbolu de la dinastía real. Tres él hai dos armes cruciaes del sieglu XIX. A drecha y a izquierda del blasón hai dos caballos basutho sosteniéndolu. 

Na parte d'arriba amuésase'l cume del monte nacional. Na parte frontal hai un lletreru col llema nacional de Lesothu: *Khotso, Pula, Nala* (Paz, Lluvia, Prosperidá).

## Ver tamién
* Bandera de Lesothu

## Referencies

## Enllaces esternos
Lesothu

El **Reinu de Lesothu** o simplemente **Lesothu**  (tamién *Lesotho*; en sesotho **Muso oa Lesotho**) ye un país del sur d'África, arrodiáu enteramente pola República de Sudáfrica. Enantes conocíu baxo'l nome de Basutolandia, ye un miembru de la Commonwealth. El nome del país pue tornase como *«el país de los que falen [[sesotho]]»*.

## Organización político-alministrativa
Lesothu divídese en 10 distritos:

## Historia

## Economía

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sotho  Weblog en lesotho, lasotho y lesotho.
* Gobiernu en llinia de Lesotho  Páxina Oficial del Gobiernu.
* allAfrica - ''Lesotho'' Enllaces de titulares de noticies.
Bandera de Namibia

La **bandera de [[Namibia]]** foi aprobada'l 21 de marzu de 1990. Ye una bandera dividida en dos metaes (azul la d'arriba y verde la d'abaxu) por una franxa de color bermeyu y bordes blancos y asitiada nuna de les diagonales de la bandera. Nel cuadrante superior más averáu al mástil apaez representáu'l sol con doce puntes.

Los colores de la bandera adoutáronse de la Organización del Pueblu del Suroeste d'África (SWAPO), el movimiemtu popular de lliberación más importante de Namibia. Los colores azul, bermeyu y verde tamién son los más importantes pa la triba mayoritaria, los Ovambu. Esta bandera yá foi adoutada en 1971.

## Ver tamién
* Escudu de Namibia

## Referencies

## Enllaces esternos
Escudu de Namibia

L**'escudu d'armes de [[Namibia]]** reproduz la bandera nacional. Ye un escudu terciáu en barra de gules bordeada de plata. Na parte d'arriba , d'azur, figura un sol d'oru con doce puntes del mesmu metal. La partición inferior ye de sínople. Na parte superior del escudu d'armes figura un aigla en colores naturales. Sostienen l'escudu dos figures (tenantes o soportes, en terminoloxía heráldica) d'antílopes Orix en colores naturales que representen el coraxe, la ellegancia y el valor. Na bas vexetal apaez representada una cinta col llema nacional “*Unity, Liberty, Justice*” (*Xunidá, Llibertá, Xusticia*).

## Ver tamién
* Bandera de Namibia

## Referencies

## Enllaces esternos
Escudu de Nixeria

L**'escudu d'armes de [[Nixeria]]** foi adoutáu pola Reina Sabela II el 28 d'abril de 1960. Les armes consisten d'un blasón prietu (símbolu pal suelu fructuosu de la tierra respeutivamente, una alusión a la pallabra “Nixeria”), nella una Y platiada que representa la fusión de los ríos Níxer y Benue. L'aigla roxa sobro'l burelete ye una alegoría pa la fuercia. El blasón ye sosteníu por dos caballos blancos que signifiquen muestres de dignidá. Na bas hai un pergamín aú se llee'l llema nacional “Unity and Faith” (Xunidá y Fé).

## Ver tamién
* Bandera de Nixeria

## Referencies

## Enllaces esternos
Asturies Dixebrá

**Asturies Dixebrá** foi una revista asturiana asoleyada pol partíu nacionalista d'izquierdes Conceyu Nacionalista Astur que foi'l primer partíu políticu nacionaliegu asturianu, con actividá ente 1976 y 1981.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ainu (etnia)

Los **ainus** (pallabra que significa "humanu" n'ainu) son un grupu étnicu indíxena en Hokkaido y el norte de Honshu, na fastera septentrional de Xapón, asina como nes Islles Kuriles y la metá meridional de la Islla de Sakhalin. Son tamién conocíos como **Ezo** o **Yezo** (蝦夷) en xaponés antiguu, y como **Utari** (pallabra que significa "camarada" n'idioma ainu) que ye como anguaño prefieren ser nomaos. Hay unos 150.000 xaponeses descendientes d'esta etnia, y cuasi 50.000 ainus con dalgún de sos padres o dambos pertenecientes a ella, anque nun se conoz el númberu exactu yá que munchos ainus sumen el so oríxe o incluso lu desconocen porque los sos padres yos lo ocultaron pa protexelos del racismu.

## Historia
D'oríxenes perantiguos, a los ainus rellaciónaselos cola espansión de los primeros pobladores d'Asia y colos pueblos de Siberia, y especialmente colos Nivekhí o Nivkhi de Sakhalin y los Coriacos o Koryak de Kamchatka, que falen llingües paleosiberianes.
 
Paecen ser los primeros pobladores de Xapón, siendo desplazaos por poblaciones mongoloides veníes del continente nel primer mileniu de la era común, quedando los ainus arrequexaos na parte septentrional del archipiélagu.
## Relixón y lleendes
Los ainus tienen creyencies animistes, según les que too na natura tien un "kamui" (espíritu divín). Hai una xerarquía de "kamuis". El "kamui" más importante ye la güela tierra (el fueu), dempués tán los "kamuis" de los montes (animales terrestres) y los del mar (animales marinos) y finalmente tolo demás. Nun tienen sacerdotes o xamanes con dedicación esclusiva. El xefe de l'aldea dirixe les ceremonies relixoses: llibación del vinu, rezos en voz baxa y la ofrenda de paliyos de salgueru con virutes de madera pegaes. Estos paliyos llámense "inau" (singular) y "nusa" (plural), y asítiense nun altar qu'utilicen pa ofrendar les cabeces de los animales sacrificaos. Creyen que los sos espíritus son inmortales y que sedrán recompensaos dempués de la muerte col ascensu a *Kamui mosir* (La tierra de los Dioses) o castigaos nel infiernu.

Dellos ainus del Norte son miembros de la Ilesia ortodoxa.

La so vistimienta tradicional ye una capa texía con filo sacao de la corteza de la llamera.

## Referencies

## Enllaces esternos
Racismu

El ser humanu actual constitúi namái qu'una especie. Sicasí, presenta una variabilidá morfolóxica nidia que dio llugar al conceutu de raza. El conceutu de raza tien delles vegaes un emplegu ideolóxicu: El **racismu**.

El racismu implica les afirmaciones que vienen darréu:
** Hai races superiores ya inferiores (la superioridá na xerarquía correspuénde-y a la blanca nel racismu européu d'anguaño)
** La superioridá ya inferioridá raciales manifiéstense na superioridá ya inferioridá de les cultures producíes, respeutivamente, poles estremaes races.

Dambes afirmaciones son refugaes con facilidá:
** Les diferencies raciales nun despliquen les diferencies culturales. Los procesos d'endoculturación ponen de manifiestu que l'orixe racial de los individuos nun tien rellación nenguna cola so capacidá p'asimilar cualesquier cultura.
** Les diferencies raciales nun despliquen les diferencies culturales. Na capacidá inteleutual de los individuos inflúen los factores hereditarios nun necesariamente vinculaos al so orixe racial; ya influyen tamién los factores culturales, como l'ambiente y la educación recibida.

## Referencies
Cabu de Fornos

**Cabu de Fornos** ye'l nome que recibe'l cabu más austral de l'archipiélagu de la Tierra del Fueu, nel sur de Chile, consideráu tradicionalmente como'l puntu más meridional d'América; ye amás el más austral de los tres grandes cabos y marca'l llímite norte del Estrechu de Drake. Per munchos años, el Cabu de Fornos foi ún de los finxos principipales nes rutes de ñavegación d'embarcaciones a vela, les que comerciaben alredor del mundu inda cuando les agües del Cabu de Fornos son particularmente peligroses y bayurosa la presencia nelles d'icebergs, amás de fuertes vientos y foleax.

Cola apertura de la Canal de Panamá, la ñavegación alredor del cabu amenorgóse significativamente. Sicasí, ñavegar nes sos agües ta consideráu tovía como ún de los mayores retos ñavales, polo qu'esisten estremaos eventos d'ociu qu'empleguen esti pasu, dellos como parte la circunnavegación del globu, ente los que destaquen importantes regates de yates, como'l Vendée Globe.

## Referencies

## Enllaces esternos
Conceyu Vaticanu II

El **Conceyu Vaticanu Segundu** o **Segundu Conceyu Ecuménicu del Vaticanu** foi un Conceyu ecuménicu de la Ilesia Católica, entamáu embaxo'l papáu de Xuan XXIII (1962) y fináu con Pablu VI en 1965.

## Situación previa
La época previa a la convocatoria del Conceyu Vaticanu II carauterizábase pola esistencia de grandes cambeos dientro del sen de la Ilesia Católica. D'un llau, surdieren nueves corrientes teolóxiques; per otru, los obispos teníen qu'afrontar una nueva situación política, económica, social y téunica. Amás, l'inacabáu Conceyu Vaticanu Primeru, cásique un sieglu enantes, dexare munches cuestiones dogmátiques ensin fixar.

El Papa Xuan XXIII anunció la so voluntá de convocalu malpenes trés meses dempués d'asoceder a Píu XII. El so oxetivu faciéndolu yera, según él mesmu, "Abrir les ventanes de la Ilesia pa que podamos mirar p'hacia fuera y la xente pueda mirar dientro". Asina, non sólo invitó a tolos obispos de la Ilesia al conceyu, sinón tamién a los representantes del Protestantismu y de la Ilesia Ortodoxa.

### Lliturxa
L'efeutu más inmediatu del Conceyu Vaticanu II foi l'establecimientu d'una lliturxa más averada al pueblu, qu'incluyía la sustitución del llatín poles llingües propies de cada llugar, pa facilitar la comprensión de los fieles.

Daqué asemeyao asocedió colos testos sagraos (la Ilesia comprometióse a traducilos a les llingües de cada llugar).

## Crítiques al Conceyu
Dellos católicos, especialmente los conservadores, caltienen que'l Conceyu Vaticanu II alloñó a la Ilesia de los sos entamos. Defenden que:
* La Ilesia habría considerarse l'únicu y escluyente camín p'hacia la salvación.
* Nun habría permitise la llibertá de cultu.
* Habría mencionase'l xuiciu tres de la muerte y la esistencia del cielu y l'infiernu.
* La creyencia de la infabilidá de la Biblia habría tener sío afirmada.
* El llatín habría siguir siendo la llingua llitúrxica.

Pese a too, estos grupos son mui reducíos y la Ilesia Católica en xeneral aceptó'l conteníu del Conceyu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Carambelu

Un **carambelu** ye un alimentu preparáu con altu conteníu de sucre. Tamién conocíu como dulce. El carambelu consíguese al traviés de la cocción del sucre. Esti pue consumise lo mesmo llíquidu - ye'l casu del carambelu que s'axunta penriba'l flan - que sólidu. El carambelu solidificáu consúmese popularmente dexándolu desfacese na boca. A ésti se-y suel axuntar sabores a frutes, herbes o otros aromes. Tamién esisten los carambelos ensin sucre.

## Clases
Hai munches clases de carambelu: Normal, con chicle, piruleta, bombón, xelatina, algodón de zucre, con chicolate, de fruta, de regaliz, ensin zucre, etc.

## Fabricación
Na fabricación industrial de carambelos avézase a emplegar como materies primeres sucre, glucosa y augua, que combínense nes proporciones afayaíces pa xenerar un xarabe (almíbar) que darréu cuezse a altes temperatures. Un evaporamientu rápidu produz l'eliminamientu del augua presente nel xarabe cocíu, quedando una pasta carambelu que pue ser modelada n'estremaes formes. El enfriamientu darréu provoca la cristalización de la masa, formando asina'l carambelu propiamente dichu en confiriendo-y rixidez que lu fai afayaízu pal so empaquetáu.
Dependiendo del disolvente (augua o lleche) y de la receta, el resultáu final pue denomase d'un xeitu o d'otru. Cuando se fai con lleche, la reaición coles proteínes de la mesma xenera compuestos orgánicos cíclicos que dean nuevos sabores, gracies a la reaición de Maillard.
La testura final va en rellación cola temperatura a la que fierve l'almíbar, asina como de la presencia d'ácidos demientres el cocimientu (por exemplu, l'amestaúra de vinagre nos almíbares orientales da como resultáu un productu menos viscosu). La presencia d'un solutu nun llíquidu fai qu'aumente'l so puntu de bullidura, y poro, cuantu más percentax de zucre haya disueltu, más aumentará la temperatura d'ebullición. 
Cuando caliéntase l'amestaúra, l'augua fierve y evapórase, y ye por ello qu'aumenta la concentraición de sucre, que fai qu'aumente más el puntu de bullidura de l'amestaúra.

Polo xeneral, a temperatures más altes (mayor concentraición de sucre) queden carambelos más duros y ríxidos, demientres qu'a temperatures baxes prodúcense carambelos más suaves. Ye recomendable un termómetru pa controlar la temperatura.

Pa más información sobro los puntos d'ebullición y nomes, ver Almíbar.

## Comercialización
Puen atopase en tiendes de dulces, de repostería o confitería, o en bomboneríes.

D'avezu tienen envoltorios de colores llamativos, ya inclusu'l propiu carambelu pue ser de munchos colores. tamién empléguense otres téuniques pa estremalos del erstu, por exemplu, facer que piquen, que dientro tengan chicle o que lleven un palu pa los garrar (idea que fizo famosa a la empresa Chupa Chups).

## Historia
Enantes de que s'emplegare'l zucre, facíense yá dulces a bas d'otres sustancies, como'l miel, el xenxibre o'l regaliz.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Cómo facer carambelos (En Castellán) 
* El arte de hacer carambelos Descripción y recetes. De 1915, (n'inglés).
* La ciencia los carambelos  Descripciones y videos de los estaos del sucre. (N'inglés).
Tienda

Una **tienda** ye un establecimientu físicu o virtual nel que la xente pue mercar bienes a cambéu de dineru.

Anguaño, dientro'l mundu de la teunoloxía, esisten tiendes esclusivamente virtuales, munches suelen espardese faciendo un sitiu web u l'usuariu pue mercar los productos de forma virtual. Delles tiendes namái ufierten la posibilidá de ver el so catálogu, restrixendo la merca a la tienda física.

Les tiendes puen dedicase a vender un productu determináu como ropa o comida, o ampliar el so catálogu a estremaos productos.

Amás de les tiendes en sí mesmes, esisten llugares conocíos como centros comerciales u munches tiendes (llocales comerciales) s'axunten nun recintu peslláu.

## Ver tamién
* Centru comercial

## Referencies

## Enllaces esternos
Algodón de zucre

L**'algodón de zucre** ye una clas de zucre filáu que se prepara con una máquina especial y viéndese en feries y n'otros eventos festivos. El color más popular ye'l rosa, magar que tamién lu hai moráu o azul. L'algodón de zucre ye dulce y tien un tactu paecíu al del algodón cuando ta secu, tornando pegañosu cola humedá y derritiendo aína na boca. Nun tien munchu arume pese a que la máquina cola que se fai sí lu suel tener. Tamién ye una llambionada popular nos espectáculos circenses.

L'algodón de zucre fízose popular en 1904 y sigue siéndolo anguaño. Les máquines modernes funcionen d'un xeitu mui paecíu a les orixinales. La parte central de les mesmes tien un pequeñu concu nel que se vierte'l zucre y se-y axunta un colorante. Una fonte de calor averada al borde derrite'l zucre filtrándose per una bayura de pequeños furacos y solidifícase al contautu col aire, faciendo unos filos finos. La persona qu'emplega la máquina da-y vueltes a un palu nel gran recipiente metálicu al que lleguen los filos, recoyéndolos y faciendo una ñube d'algodón de zucre.

Como la mayor parte l'algodón de zucre ye aire, les raciones acostumen a ser grandes, polo xeneral mayores que la tiesta d'un adultu, resultando pergrandes pa los neños. Magar que pueden provocar caries al tar compuestos de zucre, nun son especialmente calóricos pues la cantidá real ye poca: una ración típica tien menos zucre qu'una llata de refrescu típica, polo xeneral una cuyaradina.

## Referencies

## Enllaces esternos
Unión Noreñense Independiente

La **Unión Noreñense Independiente** (UNI) foi un partíu independiente de calter llocal fundáu por Aurelio Quirós Argüelles pa preséntase a les eleiciones municipales de 2003 y que tuvo actividá hasta 2007, años nos que tuvo gobernando'l conceyu. 

Aurelio Quirós, que foi alcalde de Noreña mientres más de 20 años, yá fuere candidatu anteriormente d'URAS en 1999, Centristas Asturianos en 1995 y de CDS en 1991, 1987 y 1983. Nes de 1979 presentóse de terceru na llista de Unión de Centro Democrático y Social (UCD) qu'encabezaba Rafael Junquera García saliendo escoyíu conceyal. Con too, depués de gobernar con mayoría absoluta como URAS, Quirós funda un partíu noreñés pa presentase a les eleiciones de 2003.

UNI gana les eleiciones municipales, algamando 4 conceyales, PSOE y PP queden con 3 conceyales caún ya IU algamó un representante. Aurelio Quirós conviértese n'alcalde y gobierna col PP.

Cola retirada d'Aurelio Quirós a la metada del so mandatu, en 2005, César Movilla Anta conviértese nel cabezaleru d'UNI y Miguel Ángel Fuente Calleja del PP conviértese n'alcalde en funciones. Nesti momentu, la UNI pacta col PSOE y César Movilla conviértese n'alcalde, gobierna en Noreña'l bipartitu UNI-PSOE hasta la final de llexislatura.

La Unión Noreñense Independiente desaparez yá na siguiente cita eleutoral de 2007 y dalgunos de los conceyales de la formación intégrense n'otres llistes eleutorales. Cesar Movilla, conviértese nel candidatu del PSOE, tamién nes llistes d'esti partíu preséntase María Belén Junquera Bobes, pela so parte Daniel González Rajó encabezará la llista d'URAS nes que yá fuere de númberu siete en 1999 cuando la encabezara Quirós y na que tamién s'alcontraben Movilla y Junquera.

## Referencies

## Enllaces esternos
Galicia (dixebra)

**Galicia** pue facer referencia a:

* Galicia, una comunidá autónoma d'España.
* Galicia, una rexón de Polonia.

## Referencies

## Enllaces esternos
Citrus limon

ye un árbol pequeñu y perenne, especie híbrida del xéneru *[[citrus]]*, familia de les *[[Rutácees]]*, que pue algamar los 6 m d'altor; tien corteya lliso y madera duro y mariella, perapreciada pa trabayos de carpintería. El so frutu ye'l **llimón**. 

Forma una copa abierta con abondes rames, les sos fueyes son elíptiques, coriácees de color verde mate (5 a 10 cm), terminaes en punta y con bordes ondulaos o dentaos.
Les sos flores arumoses presenten pétalos blancos teñíos de rosa na parte esterna, con numberosos estames (20-40). Surden aisllaes o faciendo pares dende les yemes colloraes.

El llimoneru ye orixinariu d'Asia y foi desconocíu por griegos y romanos. Asina, menciónaselu per primer vegada nel llibru sobro agricultura *Nabathae* p'hacia'l sieglu III u IV. El so cultivu nun foi desendolcáu n'occidente hasta dempués de la conquista árabe, estendiéndose entós per tol llitoral mediterraneu, aú cultívase abondo por mor de la bondá climático pa consumu internu y esportación.

El so frutu, el *llimón*, tien un altu conteníu en vitamina C (501,6 miligramos) y ácidu cítricu (49,88 gramos) por llitru. Emplégase pa facer postres o bebíes naturales como la *[[llimonada]]*. Les rodaxes empléguense como adornu pa les bebíes.

## Emplegos
Considérase que'l llimoneru tien un bayurosu espectru d'usos, ente los cualos destaquen: Gastronómicu,dixestivu, estomacal, astrinxente,antieméticu, vulneraruo, dermatolóxicu, analxésicu, antiodontálxicu, antigripal.

Hai que destacar amás qu'existe la lleenda urbana ampliamente estendía de que'l llimón tien propiedaes antibacterianes y/o anti-tósiques. Por mor d'esta creyencia, faise un usu enquivocáu como l'emplegu de llimón como mediu pa elliminar les bacteries pal consumu de mariscos crudos.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Propiedaes medicinales del llimón
Max Weber

**Maximilian Weber**  foi un economista y sociólogu alemán, consideráu ún de los fundadores del estudiu antipositivista de la socioloxía y de l'alministración pública. Los sos trabayos más importantes céntrense na socioloxía de la relixón y nel gobiernu, pero tamién escribió muncho d'economía.

La so obra más importante ye *La ética protestante y l'espíritu del capitalismu*. Weber argumentó que la relixón foi una de les razones más importantes qu'influyó na diferenciación d'Occidente y d'Oriente. N'otra de les sos obres más conocíes *La política como vocación*, Weber definió l'Estáu como una entidá que *reclama de xeitu llexítimu'l monopoliu de la violencia pal consiguimientu d'unos fines* daqué que nes ciencies polítiques conozse col nome de Tesis de Weber. Tamién ye de destacar el so estudiu de la burocratización de la sociedá, nel que describe la burocratización como'l cambiu d'una organización basada **nos valores y na aición** p'hacia otra organización basada **nos oxetivos y na aición**.

Webber entamó los sos estudios de Drechu na Universidá de Heidelberg. Tamién estudió n'otres universidaes, como la de Berlín, onde se dedicó principalmente a la Historia. Asina, doctoróse en Drechu en 1889 y entró a formar parte del cuerpu de profesores de la institución berlinesa. Impartió economía nes universidaes de Friburgu de Brisgovia (1894) y de Heidelberg (1896). Por razones de salú dexó la docencia en 1903, pero tornó en 1918.

Tamién s'ocupó de la redaición d'una de les primeres revistes dedicaes a la socioloxía, *Archivu de Ciencies Sociales*. En 1905 apareció'l más famosu de los sos estudios, *La ética protestante y l'espíritu del capitalismu*. Yá en 1909 fundó xunto con Georg Simmel y Ferdinand Tönnies l**'Asociación Alemana de Socioloxía**. Considéraselu xunta Karl Marx, Wilfred Pareto, Ferdinand Tönnies ya Émile Durkheim ún de los pás de la socioloxía.

Durante la Primer Guerra Mundial desendolcó un notable papel críticu a la escontra la política belicisa del II Reich. Dempués de la guerra, foi miembru del Comité d'Espertos de la Delegación pa la Paz de Versalles. Tamién integró la Comisión redautora de la Constitución de Weimar.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Información sobre Max Weber en castellanu
Tato

**Tato** (morrió en 510) foi un antiguu rei de los longobardos del sieglu VI. Foi'l caberu soberanu reinante de la dinastía Lething, siguiendo a *[[Origo Gentis Langobardorum]]* foi asesináu por Wacho (en 510).

## Ver tamién
* Reinu longobardu
* Longobardos

## Referencies

## Enllaces esternos
Acusación

L**'acusación** ye'l cargu que se formula delantre l'autoridá competente a la escontra una persona o persones físiques o xurídiques por considerales responsables d'un delitu o falta, col fin de que se-y aplique la sanción prevista na llei.

Amás, tamién aplícase esi términu a la parte personada nun llitixu y que previamente formuló esi cargu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Eusébio da Silva Ferreira

**Eusébio da Silva Ferreira** , conocíu como **Eusébio** ye un ex-futbolista portugués del sieglu XX. Conocíu tamién col nomatu de *"La pantera prieta"*.

Eusébio ñació en Mozambique, na ciudá de Maputu, cuando esti país inda taba embaxo'l dominiu portugués el 25 de xineru de 1942.

En 1961 marcha pa Portugal, fichando pol SL Benfica, club col qu'algamaría los sos mayores ésitos. Ente ellos destacar la Copa d'Europa de 1962 y numberosos campeonatos de lliga.

Ente los sos llogros individuales tán el Troféu al Meyor Xugador Européu de 1965, dos Botes d'Oru en 1968 y 1973, y el máximu goliador de la lliga portuguesa ente los años 1964 y 1973. 

Cola seleición del so país foi terceru nel mundial de 1966, y tamién el máximu goliador del mesmu, con 9 tantos.

Futbolista con gran poderíu físicu ya una bona téunica pasa por ser ún de los grandes referentes na historia del fútbol.

## Palmarés
### Campeonatos nacionales

### Copes internacionales

## Referencies

## Enllaces esternos
Terauchi Masatake

**Terauchi Masatake** (; ) foi un militar y políticu xaponés, primeru ministru ente'l 9 d'ochobre de 1916 y el 29 de setiembre de 1918.
Lluchó, como soldáu, nes guerres civiles xaponeses a la escontra'l gobiernu del "shogún", perdió la movilidá na mandrecha durante la campaña a la escontra los rebeldes de 1877. Destináu en Francia p'ampliar la so formación militar, en 1901 foi nomáu ministru del exércitu, contribuyendo a la victoria na Guerra Ruso-Xaponesa (1904-1905).
Como'l tercer Xeneral-Residente de Corea, executó l'anexón de Corea en 1910 y convirtióse nel so primer Gobernador Xeneral. Durante la Primer Guerra Mundial, foi nomáu primer ministru y unvió tropes xaponeses a Siberia pa cortar la espansión de la Revolución rusa a la rexón.

## Referencies

## Enllaces esternos
Neil Sedaka

**Neil Sedaka**  ye un cantante americanu.

Enantes d'entrar nel mundiu del pop, tenía una bayuosa esperiencia musical y ente los sos conocimientos tán dellos como los de música clásica. Mozu d'una rapaza neoyorquina, (Carole King) que trabayaba faciendo maquetes pa una discográfica dedicó-y un cantar "Oh, Carol" que convertiríase nuna de les sos obres más famoses:

## Discografía
* 1959: *Rock with Sedaka
* 1961: *Circulate
* 1961: *Neil Sedaka Sings Little Devil and His Other Hits
* 1964: *3 Great Guys
* 1964: *Workin' on a Groovy Thing 
* 1972: *Emergence
* 1972: *Solitaire
* 1973: *The Tra-La Days Are Over
* 1974: *Laughter in the Rain
* 1975: *Sedakas back
* 1975: *Overnight Success
* 1975: *The hungry years
* 1976: *Sedaka live in Australia at the South Sydney Junior Leagues Club
* 1976: *Steppin’ out
* 1997: *Tales of love and other passions
* 2000: *Singer and his songs
* 2006: ''The miracle of Christmas

## Referencies

## Enllaces esternos
Lockheed Martin F-22 Raptor

El **F-22 Raptor** ye un avión de combate d'alta maniobrabilidá con teunoloxía de sixilu fechu por Lockheed Martin Aeronautics y Boeing Integrated Defense Systems. Foi diseñáu como caza de superioridá aérea de la fuercia aérea de los Estaos Xuníos d'América (USAF), pero pue facer cualquier tipu de misiones, como l'ataque a tierra o la guerra eleutrónica. El primer prototipu (YF-22) voló per primer vegada'l 29 de setiembre de 1990.

## Referencies

## Enllaces esternos
Historia de Somiedo

En Somiedo entá s'alcuentren les ancestrales menes de vida que, col únicu fedaguín de percanciar la sobrevivencia humano, finaron por-y dar el calter y personalidá de so.

## De magar el Neolíticu hasta la Romanización

Pueblos agrícoles y ganaderos, estableciéronse nel Neolíticu españando la paisax, mas duna frasca feble por mor de les dures condiciones climáticu-xeográfiques. Sicasí, los nicios de población más antiguos correspuenden a la Edá del Bronce (2000 e.C.) de la que finquen, de magar entós, dellos túmbalos como’l d'El Couto. Tamién afayáronse una bruesa de calcañu y unes anielles en Santullano (Pigüeces).

Demientres l'aportada de los ástures establécese equí la triba de los Pésicos, que calteniendo la so cultura castreña, de magar el 500 e.C. al 300 d.C, dexa asentamientos tan importantes como los castros de La Corona (La Pola Somiedo), El Castieḷḷu (Gúa) o El Remonguilla (La Riera).

La presencia romana en Somiedo dexóse sentir poco por mor de l'ausencia de dellos recursos minerales atrayentes pa l'invasor como oru, plata, etc…
La güella más notable d'esa dominación foi la construción de la pedrera d'El camín Real, que xunía estratéxicamente el coral de l'Asturia, *[[Lucus Asturum]]* (Llugo de Llanera), con *[[Astúrica augusta]]* (Astorga), enmarcándose dientro la llamada Ruta de la Plata.

## Edá Media

La emportancia estratéxica d'esta ruta, únicu accesu facia Asturies dende la meseta, despaladina les munches y sobresalientes batalles demientres la Reconquista. Yá na dómina altomedieval xurden les primeres enformaciones escrites acierca Somiedo col primitivu nome de “”Sometum””. Deica los sieglos XI-XII so nome cobra gran sonadía gracies al so ablucante espoxigue ganaderu . Los amplios pradiales y balderos propiciaron el xorrecimientu de cenobios, que finaron por ser dueños de grandes propiedaes y de l'empoder social, políticu y económicu, fasta’l puntu de mandar dafechu escontra’l sieglu XII. Ye'l casu del cenobiu de Santa María de Lapedo (Miranda), acupáo por monxus, que dominaba'l valle del Baxu Somiéu y el Pigüeña. Otru exemplu foi'l cenobiu de Santa María de Gúa, fundáo na segunda metá del sieglu XII por Fernandu II de Lleón y la so muyer doña Urraca, habitáo por una comuña de relixoses cistercienses que, deica 1412, treslladáronse p'Avilés.

## Edá Moderna

## Edá Contemporánea

## Referencies

## Enllaces esternos
Milicia Popular

**Milicia Popular** foi un diariu d'inspiración comunista, voceru del Quintu Reximientu de Milicies Populares comandáu por Enrique Líster, publicóse ente'l 26 de xunetu de 1936 y el 24 de xineru de 1937 imprentáu por Benigno Rodríguez. Contó cola collaboración de Lorenzo Varela.

## Referencies

## Enllaces esternos
Jorge Guillén

**Jorge Guillén** en Peru foi un poeta español, miembru de la Xeneración del 27.

Estudió n'España, Suiza y Alemaña, doctoróse en lletres pola Universidá de Madrid y foi profesor nes universidaes de Murcia y Sevilla y llector en La Sorbona y Oxford.

Ye consideráu'l discípulu más direutu de Juan Ramón Jiménez pola so inclinación a la poesía pura. Espublizó la so primera coleición de poemes en 1928, "*Cántico*" (edición definitiva 1950).

En 1938 por mor de la Guerra Civil Española exilióse y vivió en Colombia, Méxicu, Puertu Ricu y sobre too nos Estaos Xuníos. En 1976 recibio'l primer Premiu Cervantes. *Clamor* ye una obra pesimista, güeya la miseria, guerra dolor de muerte, tien trés volúmenes: *Maremágnum* (1957), "*Que van a dar en el mar*" (1960) y "*A la altura de las circunstancias*" (1963).

## Obres
**Cántico* (75 poesíes), M., Revista de Occidente, 1928
**Cántico* (125 poesíes), M., Cruz y Raya, 1936. 
**Cántico* (270 poesíes), Méxicu, Litoral, 1944. 
**Cántico* (334 poesíes), Bs. As., Sudamericana, 1951. 
**Huerto de Melibea*, M., Ínsula, 1954. 
**Del amanecer y el despertar*, Valladolid, 1956. 
**Clamor. Maremagnun*, Bs. As., Sudamericana, 1957. 
**Lugar de Lázaro*, Málaga, Col. A quien conmigo va, 1957. 
**Clamor... Que van a dar en la mar*, Bs. As., Sudamericana, 1960. 
**Historia Natural*, Palma de Mallorca, Papeles de Sons Armadans, 1960. 
**Las tentaciones de Antonio*, Florencia/Santander, Graf. Hermanos Bedia, 1962. 
**Según las horas*, Puerto Rico, Editorial Universitaria, 1962. 
**Clamor. A la altura de las circunstancias*, Bs. As., Sudamericana, 1963. 
**Homenaje. Reunión de vidas*, Milán, All'Insegna del Pesce d'oro, 1967. 
**Aire nuestro: Cántico, Clamor, Homenaje*, Milán, All'Insegna del Pesce d'oro, 1968. 
**Guirnalda civil*, Cambridge, Halty Eferguson, 1970. 
**Al margen*, M., Visor, 1972. 
**Y otros poemas*, Bs. As., Muchnik, 1973. 
**Convivencia*, M., Turner, 1975. 
**Final*, B., Barral, 1981. 
**La expresión*, Ferrol, Sociedad de Cultura Valle-Inclán, 1981.

## Referencies

## Enllaces esternos