open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mando Diao

Mando Diao ye una banda de garage rock, con toques de los sesenta, procedente de Borlänge, Suecia. El nome de la banda vien dau a raís d'un suañu d'un de los cantantes, Björn Dixgård.

La banda ñaz en 1995, cuandu Dixgard yera componente d'una banda nomada Butler, siendo el guitarrista y cantante con un rock ente mórbidu y dellicáu. Los miembros d'esta banda camudaben continuamente, amás de que dalgunos dexaben la banda temporalmente y llueu tornaben (como Antono Grahnstrom o Fredrik Nilsson). Cuatru años dempués los que más enfotu-y punxeron (Björn Dixgård y Daniel Häglund, tecláu) a la banda decidieron tomar el proyeutu más seriamente. Dixgård atopóse entós con Gustaf Norén, al que-y propunxo un nuevu proyeutu musical. Falaron ente ellos pa realizar y reunir lletres de cancios escritos por ellos, daqué que durase seyes meses, y camudóse'l nome'l grupu pol de Mando Diao. Les sos primeres actuaciones foron en llocales de la ciudá natal de dambos, Borlänge, en 1999. Un escritor llocal describiólos como la meyor banda qu'había escuchao enxamás y que nun tenía contratu. Siguidamente la seición d'EMI en Suecia interesóse nellos y roblaron un contratu. Amás incorporáronse a la banda Samuel Giers y Mats Björke, batería y baxu respeutivamente.

En 2002 salió al mercáu el primer discu de Mando Diao *Bring 'Em In* en Suecia. Col so cimeru *single* **Motown blood**, consiguen grandes ésitos nel país. En 2003 Daniel Hänglund cuela de la banda siendo sustituíu per Mats Björke. Esi mesmu añu l'álbum internacionalízase col single **Sheepdog**. En 2004 el grupu ye aclamáu pola prensa musical, y ye consideráu una de les meyores bandes del añu. El segundu discu foi *Hurricane Bar*, que llanzárase al mercáu en 2005 con tres ediciones distintes, una p'Europa, otra pel Reinu Xuníu y otra pa Xapón, país enforma apreciáu polos miembros del grupu. Finando esi añu, dedicaron la canción **You can't steal my love** a la so querida Lynes, una xoven fan.

En setiembre de 2006 llanzaron el so tercer discu, *Ode to Ocrashy*, teniendo gran ésitu de forma perrápida. El canciu **God Knows** apaecía na banda sonora del FIFA 2006, d'EA Sports. N'agostu de 2006 realizaron una xira per Xapón y n'avientu otra per Europa. L'últimu *single*, **Long Before Rock And Roll** tuviera un gran xaréu.

Actuaren nos principales festivales musicales europeos como'l FIB Benicàssim, el Rock am Ring d'Alemaña o'l de Reading-Leeds n'Inglaterra. A lo llargo de 2008 actuaron n'España nel Rock in Rio de Madrid y nel Ebrovisión de Miranda d'Ebru.
## Álbumes
* *[[Bring 'Em In]]* 2002 
* *[[Hurricane Bar]]* 22 de setiembre de 2004 
* *[[Ode To Ochrasy]]* 25 d'agostu de 2006 
* *[[Never Seen the Light of Day]]* 24 d'ochobre de 2007
* *Give Me Fire!* 2009
* *Infruset* 2012
* *Ælita* 2014
* *Good Times* 2017
* *Bang* 2019
* *I Solnedgången* 2020

## Referencies

## Enllaces esternos
Premiu Xosefa Xovellanos

El **Premiu de novela Xosefa Xovellanos** ye un premiu de calter añal que convoca'l Gobiernu del Principáu d'Asturies pa premiar la creatividá lliteraria en prosa n'asturianu. Considérase el premiu de narrativa más prestixosu en llingua asturiana mesmo n'Asturies que nel restu de territorios del dominiu llingüísticu astur.

## Historia
El premiu naz nos años 1980 conocíu col nome de *Primer Concursu de Narraciones Curties en Bable y Castellanu "Diputación d'Asturies"*, convirtiéndose na tercer convocatoria nel *Premiu de Narraciones Curties "Principáu d'Asturies"* y na cuarta nel *Premiu de Narraciones Curties "Xosefa Xovellanos"*. Namái que va ser na sesta onde algama la forma actual *Premiu de novela Xosefa Xovellanos*.

Pónse-y esti nome n'alcordanza de la que foi la primer escritora n'asturianu, arriendes d'intelectual ilustrada, Xosefa Xovellanos (Xixón, (1745-1807)) más que nun escribiere nenguna novela propiamente dicha.

## Llistáu de ganadores

***1ᵉʳ edición** (1980, ***Primer Concurso de Narraciones Cortas en Bable y Castellano***) otorgáu pola Diputación d'Asturies:

:N'asturianu: *[[Astor o un ensayo pa una nueva mitoloxía]]* de Miguel Solís Santos y Pul sendeiru la nueite de Roberto González-Quevedo.
:En castellanu: *[[Bosquejo de una sombra]]* de José Ángel Ordiz Llaneza.

Los premios falláronse'l 30 de xineru de 1980, anque nun se publicaron los rellatos hasta 1982, tando'l xuráu compuestu de la siguiente manera:
:Xuráu n'asturianu: Daniel Valentín Ruisánchez (Presidente), Carmen Castañón y Xosé Lluis García Arias (vocales).
:Xuráu en castellanu: Xuan Xosé Sánchez Vicente (Presidente), Carmen Bones, José Caso González y Sara Suárez Solís (vocales).

***2ª edición** (1981, ***Segundo Concurso de Narraciones Cortas en Bable y Castellano*** o ***Narraciones Curties Diputación d'Asturies***):

:N'asturianu: *[[L'oxetu la caridá]]* de Miguel Solís Santos y *[[Xuan y Xuanín]]* d'Andrés Solar.
:En castellanu: Ermu.

Los premios falláronse en 1981, anque nun se publicaron los rellatos hasta 1982, tando'l xuráu compuestu de la siguiente manera:
:Xuráu n'asturianu: María Nelly Fernández Arias (Presidente), Xosé Lluis García Arias, Carlos Rubiera Tuya, Florentino Friera Suárez y Álvaro Ruiz de la Peña Solar (vocales).
:Xuráu en castellanu: Daniel Valentín Ruisánchez (Presidente), José María Martínez Cachero, Elías García Domínguez, Jovita Bones Naves y José Ángel Ordiz Llaneza.

***3ᵉʳ edición** (1982, ***III Premio Narraciones Cortas en Lengua Asturiana*** o **''Premio "Principado de Asturias" para Narraciones Cortas en Lengua Asturiana, 1982**):

:*[[Ñublu de mar y de distancia]]* de Carlos Rubiera. Primer premiu otorgáu pol Gobiernu Autonómicu al traviés de la Conseyería d'Educación y Cultura. Foi publicáu en Xixón en 1983.

***4ª edición** (1983, **IV Concursu de Narraciones Curties en Llingua Asturiana «Xosefa de Xovellanos»**):

: *[[La muerte amiya de nueche]]* de Xuan Xosé Sánchez. Otorgáu pola Conseyería d'Educación, Cultura y Deportes. Foi publicáu n'Uviéu en 1984. Dotación: 150.000 pesetes

## Referencies

## Enllaces esternos
Trastes de bufarda

**Trastes de bufarda**, de Xabiero Cayarga ye una novela publicada por Ediciones Trabe nel 2006. Trátase d'una novela moral sobre l'acción y la traición como movimientu d'anovación, too ello desenrollao nun ambiente nacionaliegu de lluches supuestamente heroiques nes que la fidelidá al ideal y l'amistá pueden llegar a ser escluyentes. Trescalada de celtismu –non en debanéu ún de los personaxes, O’Callagham, ye un asturirlandés xigante y roxu– les referencies cultistes y metalliteraries trescales les sos páxines, nes qu'apaecen párrafos d'altu nivel descriptivu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Wisconsin

**Wisconsin** ye un estáu de los Estaos Xuníos d'América. Asítiase na rexón Mediu Oeste, na sorrexón Centru-Noreste, dientro de la división rexonal de la Oficina del Censu. Llenda con Minnesota al oeste, con Iowa al suroeste, con Illinois al sur, con Michigan al noreste y colos llagos Cimeru al norte y Michigan al este. Ye'l 23u estáu del país n'estensión, y el 20u en población. La so capital ye Madison y la so ciudá principal Milwaukee, que ta asitiada na oriella occidental del llagu Michigan. L'estáu sodivídese alministrativamente en 72 condaos.

La so xeografía ye pervariada, y conserva restos del gran impactu erosivu de los glaciares demientres la cabera glaciación, la wurmiense; la única esceición represéntala la fastera suroccidental del estáu, que forma parte de la nomada Driftless Area, con cañones fondos nos ríos y relieve kársticu. La mayoría del territoriu del estáu fórmenla mesetes pererosionaes y aplanaes polos glaciares (Northern Highland, Western Upland y Central Plain), y por tierres baxes que lleguen a la oriella del llagu Michigan. De resultes de la fuerte erosión el puntu más altu del estáu malpenes ta a 595 m d'altor sobro'l nivel del mar.

Demientres los sieglos XIX y XX asentáronse nelli bien de colonos europeos, munchos d'ellos d'orixe alemán y escandinavu. De resultes, y neto que'l estáu vecín de Minnesota, Wisconsin ye ún de los centros principales de la cultura xermanu-americana y escandinavu-americana. 

L'estáu ye ún de los principales productores de llácteos del país, y ye nombráu polos sos quesos. La industria, especialmente papelera, les empreses venceyaes coles tecnoloxíes de la comunicación, el cultivu de mirúendanos y ginseng y el turismu son otros de los sectores económicos más importantes.

## Demografía
Tien una población de .

### Ciudaes
Les principaes ciudaes del estáu son:
* Milwaukee
* Madison
* Green Bay
* Eau Claire

## Referencies

## Enllaces esternos
Yoruba

Los **yoruba** son un pueblu africanu qu'habita nel suroeste de Nixeria. Los yoruba viven predominantemente n'urbes, prautiquen una agricultura doméstica a pequeña escala y tienen fama de ser bonos comerciantes y artesanos. De magar el sieglu XIII, los artistes yoruba fabriquen pequeñas obres maestres en madera tallao y en bronce fundío. La relixón yoruba básase nel animismu y veneren munchos dioses (politeismu).

Hacia'l sieglu XVII algamaron establecer un estáu fuerte y xorreciente, el reinu d'Oyu, na rexón ente lo que daquella yera Dahomey y el ríu Níxer. Oyu desintegróse en bayura reinos perpequeños demientres la primer metá del sieglu XIX. A fines de dichu sieglu, los yoruba quedaron baxo control inglés. Anguaño constitúin un 21% de la población de Nixeria y viven na so mayoría na ciudad d'Ibadán. Munchos de los artistes y escritores más famosos de Nixeria pertenecen a la etnia yoruba.

## Ver tamién
* Llingua yoruba
* Mitoloxía yoruba
* Música yoruba

## Referencies

## Enllaces esternos
* Asociación cultural Yoruba de Cuba  Asociación cultural Yoruba de Cuba
* Too sobre la Relixón Yoruba
Camerún del Sur

La **República d'Ambazonia** (o *República Federal del Camerún del Sur*) ye un estáu de Camerún que llucha pola so independencia. Llenda al norte y al oeste con Nixeria, y al este con Camerún.

Foi declaráu estáu independiente por un grupu que lluchaba pola independencia del sur del antiguu Camerún británicu en 1999. Esta declaración nun foi reconocida por otros países nin poles Naciones Xuníes (ONX). La estaya sigue baxo la soberanía de la República de Camerún. 

Los habitantes de la zona falen en xeneral inglés como segunda llingua. Munchos oponense al desaniciu de la estructura federal del Camerún, y la so tresformación nun estáu unitariu, tamién creen que los derechos de la minoría anglofalante nun son respetaos pola mayoría francófona. Mientres que dellos habitantes busquen solamente'l reestablecimientu de la estructura federal, otros son partidarios de la independencia, baxo'l nome de República d'Ambazonia.

## Ver tamién
* Bakassi

## Enllaces esternos
* Páxina web del SCNC
* www.southerncameroons.org Sitiu oficial del Conseyu Nacional del Sur de Camerún

## Referencies

## Enllaces esternos
Robert-Houdin

**Jean Eugène Robert-Houdin**  foi un magu francés. Ta consideráu como'l pa de la maxa moderna.

Ñació en Blois, Francia el 6 d'avientu de 1805. Estudió na Universidá d'Orleans, treslladándose posteriormente a París, onde aprendió l'oficiu de reloxeru, estudiando tamién lletricidá y construcción d'autómates. Por un tiempu trabayó como reloxeru. De forma casual diéron-y un llibru sobre conxuros, al traviés del que llegó a interesarse nesi arte y entamó a tomar clases d'un magu llocal. Cuando se sintió llistu, camudóse pa Tours y abrió un negociu como reloxeru faciendo conxuros nel mesmu llugar.

Un momentu prestosu na so vida aportó cuando se convirtió n'estudiante del magu De Grissi.

El so nome verdaderu yera Jean Eugène Robert, al que-y amestó'l de la so muyer Cécile Églantine Houdin, convirtiéndose en Robert Houdin. El gran magu Harry Houdini tomó'l so nome n'honor d'elli.

## Referencies

## Enllaces esternos
Parkersburg (Virxinia Occidental)

**Parkersburg** ye una ciudá del estáu de Virxinia Occidental, nos Estaos Xuníos. Ye la tercera ciudá más poblada del estáu.

El censu de población de los Estaos Xuníos de 2000 diz que Parkersburg tenía 33.099 habitantes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Asturianismu

**L'[[asturianismu]]** ye la defensa o apreciu d'Asturies y la so cultura según el DALLA. Sería una corriente de pensamientu cultural y política que tien el so enfotu nel caltenimientu y desendolcu de la identidá d'Asturies coles sos tradiciones, la so cultura, la so llingua asturiana, y la so entidá como Pueblu como suxetu activu de la historia.

## L'Asturianismu políticu

## L'Asturianismu cultural

"L'Asturianismu cultural" arrodia la Historia d'Asturies, la Lliteratura n'asturianu, la Música Asturiana, la Gastronomía d'Asturies, y toles señes d´identidá d´Asturies. Esto quie dicir que ye tolos xeitos pol caltenimientu de la identidá d´Asturies.

## Referencies

## Enllaces esternos
Campaspero

**Campaspero** ye un conceyu español, de la provincia de Valladolid, en la comunidá autónoma de Castiella y Lleón. Ta a 903 metros sobre'l nivel del mar y tien .

## Referencies

## Enllaces esternos
Amstetten

**Amstetten** ye una ciudá austriaca, capital del distritu homónimu, en Baxa Austria.

## Llocalización xeográfica
Llocalízase xeográficamente ente los 48°07' N y los 14°52' E, a una altitú de 275 msnm, cunta con una superficie de 52,22 km²; la so población ye de .

## Subdivisión alministrativa

Amstetten subdivídese en 9 comunes catastrales o *Katastralgemeinden*.

La ciudá ye mundialmente conocía pol casu del secuestru (durante 24 años) y violaciones incestuoses (a lo llargo de 31 años) que'l criminal Josef Fritzl prauticara sobro la so fía, Elisabeth, llegando a tener 7 fíos con ella (ún d'ellos muertu al ñacer) ente 1988 y 2003.

## Enllaces esternos

## Enllaces esternos
*Páxina de Amstetten
Gran Premiu de Baḥréin de 2008

El Gran Premiu de Baḥréin ye la tercera preba puntuable de la temporada 2008 de Fórmula 1. Foi disputáu ente'l 4 y 6 d'abril de 2008, nel Circuitu Internacional de Baḥréin, allugáu en Sakhir, Baḥréin.

La carrera foi monopolizada polos 2 pilotos de Ferrari, faciendo'l primer doblete de la temporada, ganando la carrera con Felipe Massa y secundándo-y Kimi Raikkonen, que s'allugaría líder del Mundial. Tres d'ellos, el pilotu polacu Robert Kubica, de BMW Sauber, qu'algamó la pole el día anterior.

## Clasificación

### Resultaos clasificatorios

### Carrera

### Notes
* Vuelta rápida en carrera: Heikki Kovalainen 1:33.193 (vuelta 49).

## Referencies

## Enllaces esternos
Atamán

**Atamán** (variantes: *wataman, vataman, otaman*; cirílicu: атаман (rusu), ватаман (rusu, rexonal), отаман (ucraín)) ye un términu, pue que d'orixe turcu adoptáu nel rusu y l'ucraín nes comunidaes cosaques allugaes nesos países dende'l sieglu X, en territorios de l'anguaño Rusia y d'Ucraína.

Tien dos posibles significados:

* Tradicional ya históricu: Pente los cosacos de Rusia y Ucraína, fai referencia al comandante del Exércitu Cosacu o d'una unidá militar cosaca en tiempu de guerra; en tiempu de paz ye l'autoridá civil máxima d'una rexón poblada mayoritariamente por cosacos d'orixe. Escuéyese democráticamente (aproximadamente dende'l sieglu X y hasta agora) por xente cosaco per un mandatu d'un añu. .Pue destituyilu del so cargu la unanimidá de los votos de tola comunidá en cualuquier momentu por nun cumplir les sos responsabilidaes, l'abusu de poder, crime o delitu escontra la comunidá cosaca, arriendes que ye reelixíu por otros mandatos de mou indefiníu. Xurídicamente un Atamán nun tien nenguna inmunidá énte'l poder llexislativu de la comunidá cosaca. Requierse p'algamar esti puestu: ser cosacu, mayor de 18 años y tener aptitúes, esperiencia, respetu y l'enfotu d'una comunidá cosaca.Desendolca xeres militares (comandante) de toles tropes compuestes de cosacos en tiempu de guerra o en misiones militares especiales. Na paz la responsabilidá de so nun ye otra que curiar pol bienestar de la comunidá, planificación, xestión y rellaciones alministratives cíviques y polítiques esternes ya internes .

* Interpretación soxetiva: Comandante d'una unidá o d'un grupu paramilitar, independiente del poder del Estáu (Dacuando xefe o líder d'una banda de bandidos).

## Referencies

## Enllaces esternos
St Mary Bishophill Junior

**St. Mary Bishophill Junior** ta considerada como la ilesia más antigua dientro de les muralles de York, n'Inglaterra. El llugar donde ta yera l'antigua colonia romana d'Eboracum. Elementos romanos aínda son a vese na piedra de la Torre. Tamién hailos llabraos en piedra, de tiempos anteriores a la Conquista, nel interior de la ilesia.

## Cómo llegar desde York Minster a St. Mary Bishophill Junior
Buscamos la *cai [[Stonegate]]* na direición al ríu Ouse. Al cabu llegamos a una plaza donde encuentrase el Town Hall. Tamos en *[[Coney Street]]*. Seguimos *Coney St.* hasta terminar *Spurriergate*. Xiramos a la derecha y taremos en *Low Ousegate*, onde cruzaremos el ríu. Garramos la primer caneyada a la izquierda y taremos en *Skeldergate*, pero a pocos metros hay una caneyada a la derecha. Subimos esa cuesta (*Fetter Ln*) que llevarános a *Bishophill Jr.*, onde enseguida veremos **St. Mary’s**.

## Ver tamién
* Ilesies Medievales de York

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina web de la Parroquia de St. Mary Bishophill. York. Inglaterra
*La ilesia de St. Mary Bishohill Junior en ''Geograph British Isles''
*En ''GENUKI'', UK and Ireland Genealogy 
*Detalles esternos de St. Mary's en ''York Stories''
*History of York
Firefox

**Firefox** (pronunciáu n'inglés ) ye un navegador de Internet, con interfaz gráfica d'usuariu desendolcáu pola Corporación Mozilla y un gran númberu de voluntarios esternos. Firefox, oficialmente abreviáu como **Fx** o **fx**, y davezu como **FF**, entamó como un deriváu del *Mozilla Application Suite*, que terminó por reemplazalu como'l productu bandera del proyeutu Mozilla, baxo la direición de la Fundación Mozilla.

El programa ye multiplataforma y ta disponible en versiones pa Microsoft Windows, Mac OS X y GNU/Linux. El códigu foi *portáu* por terceros a FreeBSD, OS/2, Solaris, SkyOS, BeOS y más recientemente, Windows XP Professional x64 Edition.

El códigu fonte de Firefox ta disponible llibremente baxo la *triple llicencia* de Mozilla como un programa llibre y de códigu abiertu. La versión actual ye la **39.0.3**. Mozilla incluyó la versión n'asturianu oficialmente'l día 7 de setiembre de 2010.

## Firefox n'asturianu

* Añu 2004. Firefox **1.0** (*Phoenix*). Foi la primer versión que tuvo disponible en llingua asturiana. El proyeutu abandonóse nes versiones siguientes.
* Añu 2005. Firefox **1.5** (*Deer Park*). (ensin disponibilidá en llingua asturiana)
* Añu 2006. Firefox **2.0** (*Bon Echo*). (ensin disponibilidá en llingua asturiana)
* Añu 2008. Firefox **3.0** (*Gran Paradiso*). (ensin disponibilidá en llingua asturiana)

** Añu 2009. Firefox **3.5** (enantes numberada como la versión 3.1), denomóse *Shiretoko*, y llanzóse'l 30 de xunu de 2009. Esta versión espublizóse en llingua asturiana, pero namás pa Ubuntu. El proyeutu retómase en Mozilla.
** Añu 2009-2010. Firefox **3.6** Esta versión llanzóse'l 9 d'agostu de 2009. La primer *Alfa* del proyeutu denomóse *Namoroka*. Anguaño, tán disponibles les *beta* de Firefox 3.6, siendo la *3.6.10* la versión actual. La disponibilidá de Firefox en llingua asturiana y pa toles demás plataformes espérase pa la versión **3.6.9**

## Ver tamién
* Softastur, comunidá de traductores de software llibre al asturianu
* Fundación Mozilla
* GNU/Linux
* Midori
* Konqueror
* Epiphany

## Referencies

## Enllaces esternos

* Firefox n'asturianu pa tolos sistemes operativos
Gran Premiu d'España de 2008

El Gran Premiu d'España ye la cuarta prueba puntuable de la temporada 2008 de Fórmula 1. Foi disputáu ente'l 25 y 27 d'abril nel Circuitu de Cataluña, allugáu en Montmeló, España.

## Resultaos clasificatorios

### Race

## Referencies

## Enllaces esternos
Ne me quitte pas

***Ne me quitte pas*** ye un cantar famosu, compuestu, escritu y cantáu por Jacques Brel (unu de los mayores representantes de la **[[Chanson]]** del sieglu XX) en 1959, publicáu por Éditions Warner-Chappell. El cantar foi escritu depués de la xebra de Brel y de Suzanne Gabriello (magar que fuera él el que la dexara). Dirá demientres una entrevista qu'esti cantar nun yera un cantar d'amor sinón un cantar sobre la cobardía de los homes. 

* La primera versión de Brel foi rexistrada'l 11 de setiembre de 1959 y alcuéntrase nel álbum *La Valse à mille temps*.
* En 1961, graba una versión n'holandés, titulada *Laat me niet alleen*.
* Trece años depués de la orixinal, el 20 de xunu de 1972, Jacques Brel graba otra versión pal álbum del mesmu nome *Ne me quitte pas*.

## Adautaciones

***Ne me quitte pas*** foi cantada igualmente por Simone Langlois, Édith Piaf, Nina Simone, Sylvie Vartan, Serge Lama, Juliette Gréco, Nana Mouskouri (nel álbum *Hommages* en 1997), Yuri Buenaventura (versión salsa, en 1999), Maysa Matarazzo, Estrella Morente, Sting, Johnny Halliday y Florent Pagny. 

Tamién se fizo una adautación humorística por parte de Muriel Robin, que nel so *sketch* tituláu "La lettre", llee y comenta la carta del so amigu qu'acaba de dexar. La carta nun ye otra que "Ne me quitte pas".

El cantar foi adaptáu n'inglés por Rod McKuen baxo'l títulu *If you go away*. Esta versión foi interpretada por Ray Charles, David Bowie, Scott Walker, Shirley Horn, Alex Harvey, Jack Lukeman, Julio Iglesias, Marc Almond, Momus, Neil Diamond, The Paper Chase, Frank Sinatra, Dusty Springfield, The Dresden Dolls, Cindy Lauper y Patricia Kaas…

"Ne me quitte pas" grabóse igualmente en varies llingües siendo unu de los cantares más versionaos de la música moderna, cantada ente otros baxo los títulos "If you go away", "Don´t leave me", "Bitte, geh nicht fort", "Non andare via", "Não me deixes mais", "Laat me niet alleen", "Al tilchi mikan", "Ne ovstavljaj me", "No me dejes" o "No em deixis mai".

## Curiosidaes

Pedro Almodóvar incluyó la versión de "Ne me quitte pas" cantada pola brasilana Maysa Matarazzo na so película *[[La ley del deseo]]* (1987). Na escena, la pequeña Ada, Manuela Velasco, altraviesa sobre un riel l'escenariu nel que Tina, Carmen Maura, interpreta la pieza teatral *La voz humana* de Cocteau, vistida de primera comunión y na voz de Maysa Matarazzo suena dramáticamente *Ne me quitte pas*.

## Lletra orixinal del cantar

*

== Versión n'asturianu ==
*

## Referencies

## Enllaces esternos

* Brelitude - Versións
* Lletres en varies llingües
* Esbilla d'audiciones por estremaos autores (formatu wma)
Xinebra

**Xinebra** pue referise a:

* Convenciones de Xinebra: trataos internacionales
* Xinebra (bebida): bebida alcohólica
* Xinebra (cantón): cantón suizu
* Xinebra (ciudá): ciudá suiza, capital del cantón del mesmu nome
* Xinebra (instrumentu musical llariegu castellanu): folklore de Castiella
* Xinebra (reina): esposa del Rei Arturu
* Xinebra (Valle del Cauca): conceyu del Valle del Cauca (Colombia)

## Referencies

## Enllaces esternos
Cantón de Zúrich

El cantón de **Zúrich** (n'alemán: *Zürich*, en francés: *Zurich*, n'italianu: *Zurigo* en romanche: *Turigt*) ye ún de los ventiséis cantones suizos. Zúrich, la so capital, ye perconocida como la metrópolis más pequeña del mundu. 

Zúrich ye'l cantón más pobláu de Suiza. Tien una población de . La so llingua oficial ye l'alemán anque la mayoría de la población fala un dialeutu alemán, que tien el nome de *Züritüütsch*, que ye una de les variedaes del *[[Suizu alemán|Schwiizerdütsch]]*.

## Distritos

El cantón de Zúrich divídidese en doce distritos:

* Affoltern 
* Andelfingen 
* Bülach 
* Dielsdorf 
* Dietikon 
* Hinwil 
* Horgen 
* Meilen 
* Pfäffikon 
* Uster 
* Winterthur 
* Zúrich 

## Referencies

## Enllaces esternos
Xinebra (ciudá)

**Xinebra** (en francés, idioma oficial, **Genève** [ʒəˈnɛv]) ye una ciudá y comuña suiza capital del Cantón de Xinebra. Ye la segunda ciudá suiza dempués de Zúrich y la primera na Romandía.

Xinebra ye una ciudá global, centru financieru y mundial de la diplomacia por cuenta de la presencia de numberoses organizaciones internacionales, ente elles la sede de munchos de los organismos de les Naciones Xuníes​ y la Cruz Bermeya.​ Ello ye que Xinebra ye la ciudá qu'alluga'l mayor númberu d'organizaciones internacionales del mundu.​ Ye tamién el llugar onde se roblaron los Convenios de Xinebra, que principalmente se refieren al tratamientu, en situaciones béliques, de los non combatientes y los prisioneros de guerra.

Xinebra foi asitiada como'l novenu centru mundial financieru más importante tocantes a competitividá nel Índiz Global de Centros Financieros, per delantre de Frankfurt, y el terceru n'Europa dempués de Londres y Zúrich. una encuesta de 2009 realizada por Mercer amuesa que Xinebra ye la tercer ciudá con más alta calidá de vida del mundu (por detrás de Viena y Zúrich). La ciudá foi conocida como "la metrópolis más compacta del mundu y la capital de la paz".​ Sicasí, ente 2009 y 2011, Xinebra apaeció como la cuarta y quinta ciudá, respeutivamente, más cara del mundu.

## Historia

Xinebra yera una ciudá fronteriza de la tribu celta gala de los alóbroges. Taba fortificada pa defendese de la tribu,tamién celta, de los helvecios, cuando foi conquistada polos romanos en 121 e.C. Convertida al cristianismu nel final de la dómina imperial, tuvo obispu propiu de magar el sieglu V. Na Edá Media la ciudá, que formaba parte del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu, dirixíala un conde hasta que, a finales del sieglu XIV, concedióse-y una carta na que consiguió un altu grau d'autogobiernu. Foi tamién nesi tiempu cuando la Casa de Saboya convirtióse, a lo menos nominalmente, na dominadora de la ciudá.

Nel sieglu XV creose'l Gran Conseyu, una institución que convirtió la ciudá nuna república oligárquica, y na primer metada del XVI la Reforma protestante sescudió la ciudá. Les revueltes finaron cola salida del poder de la casa de Saboya y l'alianza de la ciudá cola Confederación Suiza. En 1541, col protestantismu n'ascensu, John Calvin, reformador protestante creador de la doctrina que lleva'l so nome (calvinismu) convirtióse nel líder espiritual de la ciudá, y estableció la República de Xinebra.

Pal sieglu XVIII la ciudá cayera embaxu la influyencia de la católica Francia, que manexábala como si fuera de so. El maltratu de la Corona pa cola xente humilde foi'l combustible pa la fallida revolución de 1782, que tentó de consiguir representación nel gobiernu pa les clases populares. Años dempués, el gobiernu revolucionariu francés del Directoriu anexionose la ciudá, que siguió siendo francesa hasta que, tres de finar les guerres napoleóniques, el 1 de xunu de 1814, foi almitida na Confederación Suiza. En 1907 adoptose oficialmente la separtación de la Ilesia y l'Estáu. La ciudá tien desarrollaose enforma nos dos caberos sieglos, nos que convirtióse na sede de munches organizaciones internacionales.

## Referencies

## Enllaces esternos
Movimientu pola Autonomía de Cabilia

El **Movimientu pola Autonomía de Cabilia** (en francés **Mouvement pour l'Autonomie de la Kabylie**) (MAK) ye un grupu autonomista non violentu que busca la independencia pa la provincia de Cabilia frente a Arxelia. Fundáu pol cantante de folk Ferhat M'henni, el MAK ta compuestu por Berberes arxelinos, al rodiu de la ciudá de Tizi Ozou, que tien frustraos los esfuercios del gobiernu por asimilar a la minoría cola mayoría Árabe. L'oxetivu inmediatu del MAK ye l'autonomía rexonal, per M'henni tienlo descrito sólo como "el primer pasu hacia un estáu federal".

## Ver tamién
* Llista de movimientos activos autonomistes y independentistes

## Referencies

## Enllaces esternos
* "The Other Intifada"  Reportaxe del Boston Globe sobre'l MAK
* "Autonomy in Kabylia: breaking a taboo"  Alderique sobre'l movimientu autonomista en Cabilia fechu pol Profesor Salem Chaker.
* Sitiu web oficial del MAK
Blogosfera mirandesa

La **blogosfera mirandesa** ye'l conxuntu de blogues qu'escriben na variedá mirandesa de la llingua asturiana. Ye una muestra y una de les estayes onde la llingua ta más viva y ye oxetivamente, y comparándola con otres blogosferes ye per activa no que ye la rellación de falantes por blogue. La temática ye variada y bayurosa, anque predominen temes de tradición o de noticies de les Tierres de Miranda.
La bloguesfera mirandesa ye una comundiá crítica que reflexona sobre temes como la llingua o lo qu'asocede na fastera na que xeográficamente ta asitiada.

## Blogues mirandeses
*Cicuiro
*Froles Mirandesas
*L bolo de l Beiso
*Fábulas an mirandês
*Al balhe de la baglina
*Quelóquios mirandeses
*Ls Mius Chachicos
*Pandeiro Mirandês
*La gaita i la çanfona
*Amboras de la Tierra de Miranda
*Agarra-me estes Palos - Pauliteiros de Miranda
*Nun hai más (blogue fechu a comuña ente un mirandés y un asturianu)
*Nuobas dal Praino
*Proyeuto Eslema,  para la creación d'un corpus lingüístico del dominio astur
*Nial de la Boubielha
Luis Pasamontes

**Luis Pasamontes** ye un ciclista profesional asturianu. Nació'l 2 d'ochobre de 1979 en Cangas del Narcea.

Debutó como profesional nes files del equipu Relax-Fuenlabrada na temporada 2003, equipu nel que tuvo tres temporaes, hasta pasar al equipu ProTour del Unibet.com y nel añu 2008 al Caisse d'Epargne (con esti equipu tendría la oportunidá de correr el Giro d'Italia). A lo llargo del añu 2011 corrió pal equipu ProTour Movistar Team, pero esta escuadra nun-y renovó'l so contratu pa 2012, fichando pol so filial *Continental*, el Movistar Team Continental.

## Palmarés

**2004**

* Memorial Galera

**2007**

* 1 etapa del Tour de Valona

## Equipos

* Relax-Fuenlabrada (2003 - 2005)
* Unibet.com (2006 - 2007)
* Caisse d'Epargne (2008-2010)
* Movistar Team (2011)
* Movistar Team Continenta (2012)

### Referencies

## Enllaces esternos
* Web oficial de Luis Pasamontes
Hapkido

El **hapkido** (en coreanu 합[hap]기[ki]도[do] escrito en hangul, y 合[hap]氣[ki]道[do] escrito con hanja) ye un arte marcial coreanu. 

A simple vista ye una combinación de téuniques de taekwondo con otres d'aikibudo. La so enseñanza ta mui enfocada a la defensa personal. 

## Historia
La historia del hapkido ye bastante confusa, pero munches fuentes lu atribuyen a dos coreanos: Choi Yong Sul (1904-1986) y Ji Han Jae (1936-). Cuando yera neñu, Choi foi a Xapón, u paez que trabayó de criáu pal maestru del Daito ryu Aiki jutsu, Sokaku Takeda. 

Choi demostró calidaes nel Daito-ryu Aiki-jutsu y davezu Takeda unviábalu a enfrentase con otros prauticantes d'artes marciales. De la que volvió a Corea, Choi empezó a dar clases d'artes marciales. Unu de los sos alumnos, Ji Han Jae, incorporó téuniques coreanes tradicionales de pataes y puñetazos (derivaes del taekkyon y del hwarangdo), y al repertoriu de téuniques resultante dio-y en 1959 el nome d'hapkido. 

Además de Choi y Ji, munches escueles d'artes marciales coreanes tuvieron participación nel desendolcu de delles téuniques que contribuyeron al hapkido como lu conocemos anguaño. 

## Referencies

## Enllaces esternos
*  World Hapkido Headquarters - Hapkidowon
*  Sin Moo Hapkido n’España 
*  Páxina oficial
*  Asociación Española Yang Hum Kwan Hapkido 
*  Páxina oficial Sin Moo Hapkido en Francia  
*  Páxina de l'Hapki Yu Kwon Sul d'Euskadi
*  Hapkido - Lee Dong Keun
Cachapu

El **cachapu** o **gaxapu** ye un recipiente de madera, de latón o de cuernu, que se cuelga del cinchu per aciu d'una llingüeta.

Suel enllenase con agua y tar tapáu con yerba, pa que se caltenga llenta adientro la piedra d'afilar y poder dempués usala p'afilar la gadaña.

El cachapu o gaxapu es un recipiente de madera, de latón de cuerno, que se cuelga en el cinturón por medio de una lengüeta.

Suele llenarse con agua y estar tapado con hierba, para que se mantenga la piedra de afilar húmeda dentro y poder usarla después para afilar la güadaña.

## Otros nomes
Cachapa, cachopa, calabazu, cañáu, gazapu,  peyu, y zapicu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Mark Shuttleworth

**Mark Shuttleworth**  ye un informáticu y empresariu sudafricanu. Ye'l fundador de la empresa Canonical Ltd., una empresa promotora del Software llibre.

Foi'l primer africanu nel espaciu y el primer turista espacial sudafricanu.

El 25 d'abril de 2002, la nave Soyuz TM-34 despegó del cosmódromu de Baikonur haza la Estación Espacial Internacional con una tripulación formada por tres persones: el pilotu-cosmonauta rusu Yuri Gidzenko, como comandante de la misión, el cosmonauta-investigador italianu Roberto Vittori, y el cosmonauta-inxenieru sudafricanu **Mark Shuttleworth**.

El segundu cosmonauta "turista" na hestoria, dempués del esnalu del millonariu d'Estaos Xuníos Dennis Tito na Soyuz TM-32, prefier nun ser consideráu un cenciellu turista, y por ello punxo munchu empeñu nos aspeutos educativos y científicos de la so misión. Llevó a cau esperimentos científicos nes estayes de fisioloxía y de fenómenos de cristalización, asina como otros relativos a la investigación de les célules madre.

La fonte de la fortuna de Shuttleworth foi la venta de la so empresa de seguridá n'Internet "Thawte" por 575 millones de dólares a VeriSign en 1999.

Shuttleworth tien financiao el proyeutu Ubuntu, distribución de GNU/Linux basada en Debian.

En marzu de 2004 fundó la empresa Canonical Ltd, pa la promoción y sofitu comercial de proyeutos de software llibre.

## Fontes
* Al rodiu de Mark Shuttleworth, .
* La misión Soyuz TM-34, .

## Ver tamién
* Ubuntu, Distribución GNU/Linux financiada por Shuttleworth.
* Space Adventures

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu web oficial, .
* Datos biográficos del cosmonauta,  y n'alemán, en SpaceFacts.de
* Primer africanu nel espaciu, .
* Mark Shuttleworth, .
* Sitiu web oficial d'Ubuntu, .
* Fundación Shuttleworth , .
Especismu

L**'especismu** ye la discriminación moral de los individuos por tar dientru d'otra especie que nun ye la de so. Ye un tipu de prexuiciu asemeyau al sexismu y al racismu. El términu surde escritu per primer vegada n'inglés ("speciesism") en 1970 pol sicólogu Richard D. Ryder, postreramente foi popularizau por estremaos pensadores anglosaxones que denuncien la esplotación que sufren los animales non humanos.
L'especismu más habitual ye'l que se fai al discriminar a los individuos que nun pertenecen a la especie humana. Poro, ye habitual que la bayura de los animales humanos discriminen a los animales non humanos pol fechu de nun tar dientru la so especie.
## Fontes

DEFENSA ANIMAL: paxina que ta escontra del especismu 

## Referencies

## Enllaces esternos
Dieta de Xapón

La **Dieta de Xapón** (en xaponès: 国会, *kokkai*), ye'l poder llexislativu bicameral de Xapón. Ta integrada por una cámara baxa, la Cámara de Representantes y una cámara alta, la Cámara de Conseyeros. Amás de facer y aprobar les lleis, la Dieta elixe'l Primer Ministru. 

La Dieta aconceyó per primer vegada como la "Dieta Imperial", el 1889, a resultes de la promulgación de la Constitución de Meiji. La cadarma actual de la Dieta establezse na constitución de 1947 y se considera'l muérganu del poder del estáu más eleváu de la nación. La sede de la Dieta Nacional alcuéntrase en Nagatacho, Tokiu. 

Los miembros de dambes cámares de la Dieta elíxense acordies al métodu de votu paralelu; ye dicir, cada cámara subdivídese en dos grupos, ún, elixíu por representación proporcional y l'otru elixíu por votu direutu. La Cámara de Representantes ta integrada por 480 miembros, 300 de los cuales son elixíos según l'escrutiniu uninominal mayoritariu, ún per cada distritu, y 180 según l'escrutiniu proporcional plurinominal con llistes de partíos d'once bloques eleutorales. La Cámara de Conseyeros ta integrada por 242 miembros, 146 de los cuales son elixíos d'ente les 47 prefeutures per aciu del escrutiniu uninominal mayoritariu. Los otros 96 elíxense per aciu del escrutiniu proporcional plurinominal nel que tol país perfai una sola llista nacional. 

La constitución de Xapón nun especifica'l númberu de miembros de cada cámara de la Dieta, nin el sistema eleutoral, nin los requisitos necesarios pa votar o ser votáu; estes determínense en lleis separaes. Sicasí, la constitución garantiza'l drechu al sufraxu universal secretu adultu y que les lleis eleutorales nun han de discriminar a naide en base a la raza, credu, estatus social, orixe familiar, educación, propiedá nin renta familiar.

## Referencies

## Enllaces esternos
Club Natación Avilés

El **Club Natación Avilés** ye un club de water-polo profesional de la ciudá d'Avilés, n'Asturies.

Fundárese'l 1 de xunetu de 2006, disputando los sos partíos na Liga Galega de Waterpolo. L'antecesor desti equipu ye l'Atlética Avilesina (1934), que disputaba los sos partíos na ría d'Avilés. El so presidente ye Luis Miguel Álvarez ya Alfredo Fernández Cuesta l'entrenador.

## Referencies

## Enllaces esternos
Cámara de Pares

La **Cámara de los Pares de Xapón** (貴族院, Kizokuin, en xaponés) foi la cámara alta de la Dieta de Xapón por mandáu de la Constitución del Imperiu de Xapón (en vigor dende'l 11 de febereu de 1889 hasta'l 3 de mayu de 1947). 

Ito Hirobumi y otros líderes Meiji copiaron a costafecha'l modelu de cámara británicu, la Cámara de los Lores, como contrapesu al poder d'eleición popular de la Cámara de representantes (*Shūgiin*).

En 1869, baxo'l nuevu Gobiernu Meiji, creose'l títulu de par xaponés por decretu imperial que combinaba la nobleza anterior de la corte (kuge) y los señores feudales anteriores (daimyo) nuna sola clase aristocrática que nomaron el kazoku.

Una segunda ordenanza imperial en 1884 agrupó'l *kazoku* en cinco rangos equivalentes al títulu n'Europa de duque, marqués, conde, vizconde, y barón. Anque esta idea fuera tomada d'europa, los títulos xaponeses remanecíen del chinu y taben basaes nel antiguu sistema feudal chinu.

La cámara de los pares taba formada orixinalmente por:
# El Príncipe herederu de magar los 18 años.
# Tolos príncipes imperiales *(shinnō)* y príncipes de sangre imperial *(ō)* sobre la edá de 20 años.
# Tolos príncipes y marqueses d'al rodiu de 25 años (aumentáu a 30 en 1925). 
# 150 representantes elixíos de les files de los vizcondes, y de los barones sobre la edá de 25 (aumentáu a 30 en 1925), por una duración de siete años.
# 150 miembros adicionales nomaos pol Emperador, en Conseyu priváu. 
# 66 representantes elixíos de los 6.000 contribuyentes colos impuestos más altos, por una duración de siete años.

Na primer sesión de la Dieta imperial (1889-1890), había 145 miembros hereditarios y 106 contribuyentes, pa un total de 251 miembros.

Cola creación de nuevos pares, d'asientos adicionales pa los miembros de l'aristocracia coreana anterior y de cinco asientos pa los representantes Gakushuin, el númberu de miembros algamó los 403 asientos enantes de 1925. En su 92.a y final sesión, el númberu de miembros foi de 373.

## Presidentes de la Cámara de los Pares

Depués de la Segunda Guerra Mundial, baxo mandáu de la constitución de Xapón, en vigor dende'l 3 de mayu de 1947, la cámara non elixida de los pares foi sustituyida por elixíos cámara de conceyales.

## Ver tamién
*Sistema Westminster

## Referencies

## Enllaces esternos
Cámara de representantes de Xapón

La **Cámara de Representantes** (en xaponés, 衆議院|Shūgiin) ye la Cámara baxa de la Dieta de Xapón. La Cámara de los Conceyales ye la Cámara alta. La Cámara de los Representantes tien 480 miembros, elixíos por un plazu de cuatro años. D'esos, 180 son eleutos de 11 Distritos eleutorales Multi-miembros por representación proporcional y 300 son eleutos de Distritos Eleutorales d'un miembru. La Cámara de los Representantes ye la más poderosa de les dos cámares, teniendo, per aciu de mayoría de dos tercios, la capacidá d'anular vetos a proyeutos de llei impuestos pola Cámara de Conceyales. Rescampla qu'esi vetu tamién pue ser disueltu pol Primer Ministru, como fizo Junichiro Koizumi'l 8 d'agostu de 2005, por mor d'una diferencia col su partíu (el Partíu Lliberal Democráticu).

## Derechu a votu y candidatura
* Ciudadanu xaponés de 20 años o más pa poder votar.
* Ciudadanu xaponés de 25 años o más pa poder postulase na Cámara Baxa.

## Ver tamién
* Llista de Distritos de la Cámara de Representantes de Xapón

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu Web de la Cámara de Representantes de Xapón (n'Inglés) - Sitiu Oficial de la Cámara de Representantes de Xapón
Ministeriu d'Educación, Cultura, Deportes, Ciencia y Teunoloxía de Xapón

El **Ministeriu d'Educación, Cultura, Deportes, Ciencia y Teunoloxía de Xapón** (文部科学省|Monbu-kagakushō en xaponés), tamién conocíu como **MEXT** o **Monkashō**, ye ún de los ministerios del Gobiernu de Xapón.

El gobiernu de la Era Meiji creó'l primer Ministeriu d'Educación en 1871.

El ministeriu ye ún de los más poderosos ya influyentes del gobiernu, que tien centralizada la educación remanada pola burocracia estatal que regula cásique tol procesu educativu. Por exemplu, les escueles de tol país han d'emplegar llibros de testu aprobaos pol gobiernu y na educación primaria entá se requier deprender cómo usar un ábacu. Los maestros son esbillaos ente profesionales nacíos en Xapón. 

En xineru de 2001, l'anterior *Monbushō* y l*'Axencia de Ciencia y Teunoloxía*(科学技術庁|Kagaku-Gijutsuchō) xuntáronse pa formar l'actual MEXT.

El MEXT ta remanáu pol ministru, que ye un miembru del gabinete y ye elixíu pol Primer ministru, típicamente de los miembros del Dieta. La seleición del primer ministru Shinzo Abe, Bunmei Ibuki foi sustituyida recientemente por Kisaburō Tokai.

## Referencies

## Enllaces esternos
* MEXT (Sitiu web oficial, n'inglés)
* MEXT (Sitiu web oficial, en xaponés)
Biblioteca Nacional de la Dieta

La  creóse en 1948 p'ayudar a los miembros de la Dieta de Xapón nel so llabor d'alministración pública. Esta biblioteca, ye la única con calter nacional de too Xapón. Cuenta con dos instalaciones principales en Tokiu y en Kioto, amás d'otres pequeñes sucursales.

## Referencies

## Enllaces esternos
Sporting

Col nome ** Sporting** podemos referinos a:

* **[[Real Sporting de Xixón]]**, un club de fútbol de Xixón (Asturies, España).
* **[[Sporting Mahonés]]**, un club de fútbol de Maó, España.
* **[[Sporting de Huelva]]**, un club de fútbol femenín de Huelva, España.
* **[[Sporting Club Albi]]**, un club de rugbi d'Albi, Francia.
* **[[Sporting San Miguelito]]**, un club de fútbol del distritu de San Miguelito, Panamá.
* **[[Sporting Cristal]]**, un club de fútbol de Lima, Perú.
* **[[Sporting Clube de Braga]]**, un club de fútbol de Braga, Portugal.
* **[[Sporting de Lisboa]]**, un club de fútbol de Lisboa, Portugal. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Universidá pa la Paz

La **Universidá pa la Paz** (*University for Peace*, UPEACE) ye una institución académica dependiente de la Organización de les Naciones Xuníes. Foi creada en 1980 pol Conceyu Xeneral de la ONX y tien la so sede en Ciudá Colón, Costa Rica. 

## Historia
Cola fin de caltener la so llibertá académica, la Universidá foi establecida baxo la so propia constitución, aprobada pol Conceyu Xeneral de la ONX. La UPAZ nun ta venceyada a les regles de la ONX y ta dirixida pola so propia Mesa Directiva  compuesta por espertos en temes de paz y seguridá. Esto permitió a la Universidá un rápidu espoxige, enfotando nun programa académicu multicultural y multidisciplinariu empobináu a resolver conflictos. El Secretariu Xeneral de la ONX Ban Ki-Moon ye'l Presidente Honorariu de la Universidá.

La misión de la UPAZ tien d´entendese nel contextu de paz mundial y colos oxetivos de seguridá propuestos pola ONX. Muncho importantes son los temes d'educación y investigación en tolos sos aspeutos cola fin de facer una base de paz y progresu y de reducir l'odiu y los prexuicios nos cuales sofitense la violencia, los conflictos y el terrorismu. La constitución de la UPAZ fai un llamamientu a “collaborar a la tarea universal d'educar pa la paz al traviés de la enseñanza, la investigación, l'entrenamientu de posgráu y l´espardimientu del conocimientu, pieza angular pal desendolcu enteru de la persona humana y la sociedá al traviés del estudiu interdisciplinariu de tolos temes rellacionaos cola paz". 

L´oxetivu de la UPAZ ye la de convertise na propulsora d´una rede de collaboración de centros UPAZ alredor del mundu y de poner en marcha una gran bayura d'actividaes n'estremaes rexones, cooperando coles universidaes, ONGs y múltiples socios educativos y d´investigación. La UPAZ ta en procesu d´acreditación.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu web oficial
Dialéutica

La **dialéutica**  ye l'arte de convencer per aciu del diálogu y el debate al otru sobre les propies postures filosófiques. Igualmente refiérese al esquema que según Hegel fai adelantar la humanidá o'l pensamientu, basáu en un procesu de tesis, antítesis y síntesis; ye decir, un diálogu ente una idea o movimientu, el contrariu que surxe como respuesta, y la síntesis o equilibriu final resultante, que a la so vez pasa a ser la tesis d'una nueva generación. 

## Ver tamién
* Llóxica
* Materialismu dialéuticu
* Analéutica

## Referencies
José-María Siles

El periodista José-María Siles dirixó, nos años últimos del franquismu, teatru independiente y documentales de calter social. Dos de los sos curtiumetraxes en súper 8, *Anticrónicas de un pueblo* (1974) y *Buenos días, Portugal* (1975), torgólos la censura franquista y anduvieron los circuitos independientes de cine alternativu n'España.

Llueu de dos meses y mediu de que morriere Franco, en febreru de 1976, ta estudiando Periodismu na Universidá Autónoma de Barcelona cuando miles de persones salen a les cais pa glayar *Llibertat, Amnistía i Estatut d'Autonomia* nes primeres manifestaciones de magar finare la dictadura. Siles filmó personalmente aquelles manifestaciones pola democracia, pero'l documentu enxamás nun pudo pasar a la historia darréu que los "grises" frayáron-y la cámara de 16 mm que llevaba.

Dempués d'asoleyar les primeres entrevistes colos cabezaleros políticos que salen daquella de la clandestinidá entama a trabayar como *redautor de nueche* en Radio Francia Internacional. Será la primer dómina d'un llargu camín que percorrería Berlín, Sarayevu, Nueva York, Port-au-Prince, Beirut o Kinxasa hasta finar en Bruxeles.

Les sos cróniques pa Televisión Española dende Alemaña son un sofitu pa percanciar los años últimos de la dixebra europea. Cuando cai la muria de Berlín, el 9 de payares de 1989, Siles informa en direuto a ún y al otru llau del *Checkpoint Charlie*. TVE ye l'únicu mediu español qu'ufre información d'esi momentu históricu dende los dos *berlines*. Años dempués José María reconoz qu'aquella nueche máxica pasó *les horas más prestoses* de tola so vida profesional.

En 1990 abre en Rabat la corresponsalía de TVE pal Magreb, coincidiendo cola llegada de los cascos azules a L'Aaiún, en llabor descolonizador. Vive darréu como corresponsal de guerra'l cercu de Sarajevo y la xuntura multiétnica de la ciudá. Más alantre cubrirá'l xuiciu de Slobodan Milošević, acusáu en L'Haya de crímenes escontra la humanidá.

Na so dómina como responsable de la corresponsalía de Nueva York ye testigu de la saga d'Elián González, el balserín cubanu; de la primer aventura americana de Pedro Almodóvar; y del escándalu de les *butterfly ballots*, que-y dan a Bush el trunfu nes eleiciones de les últimes presidenciales del mileniu. Enantes de tornar a Europa, pon la primer piedra de la delegación de TVE en Washington.

Dende les instituciones comunitaries de la Xunión Europea da anuncia de la llegada del euru, de l'ampliación al Este y de la llarga sienda hacia'l Tratáu de Lisboa. En Bruxeles vive tamién el cambéu de piel de l'Alianza Atlántica, qu'abre les sos puertes a los antiguos países comunistes del telón d'aceru y entama a participar en misiones de paz con Naciones Xuníes.

Como unviáu especial a mediu cientu de países destaquen les sos cróniques y reportaxes sobre El Congu, Haití y la última guerra d'El Líbanu.

José-María Siles ye llicenciáu en Ciencies de la Información.

## Referencies

## Enllaces esternos
*José M. Siles IMDB bio
*Perfil
*Twitter
Universidá de Carolina del Norte en Chapel Hill

La **Universidá de Carolina del Norte en Chapel Hill** o **University of North Carolina at Chapel Hill** ye una universidá publica de los Estaos Xuníos d'América asitiada en Chapel Hill, Carolina del Norte.

## Referencies

## Enllaces esternos