Ismael Zambada García

**Ismael Mario Zambada García**  , alies *El Mayu*, ye un narcotraficante mexicanu que, xunto a Joaquín Guzmán Loera y Juan José Esparragoza Moreno, "L'Azul", lideraron el Cártel de Sinaloa. Presumir que, tres la captura de Guzmán y la supuesta muerte de Esparragoza, "El Mayu" quedó como'l máximu líder de la organización criminal, pero delegando la mayoría de les operaciones del cartelu a dellos de los mandos medios. 

Desempeñóse como coordinador loxísticu pal Cártel de Sinaloa y ayudó na esportación de cocaína y heroína dende Méxicu escontra delles ciudaes d'Estaos Xuníos al traviés de túneles, trenes, barcos, aviones, submarinos, avionetes y helicópteros.

## Trayeutoria
"El Mayu empecipió la so trayeutoria nel narcotráficu na década de los setenta, nel Cártel de Guadalaxara, organización empobinada por Miguel Ángel Félix Gallardo , Ernesto Fonseca Carrillo y Rafael Caro Quintero. Depués trabayó nel Cártel de Juárez d'Amado Carrillo, "El Señor de los Cielos", nel cual xubió hasta asumir el so lideralgu tres la muerte de Carrillo .En contraste con otros narcotraficantes, Zambada siempres procuró caltener un perfil baxu, lo cual dexó-y permanecer práuticamente intocable frente a les autoridaes mexicanu y d'Estaos Xuníos mientres más de tres décades. 

La so mayor actividá criminal dar a finales d'esa mesma década, cuando'l gobiernu federal aprehendió a los entós máximos capos de la droga en Méxicu, toos sinaloenses: Rafael Caro Quintero; Ernesto Fonseca Carrillo y Miguel Ángel Félix Gallardo, tíu de los hermanos Arellano Félix, colos cualos formara un pactu, que rompióse por non cumplir y protexer a Joaquín "El Chapo" Guzmán. Yá empecipiaos los años noventa, la reestructuración de les organizaciones criminales mexicanes que siguió a otres detenciones importantes, tales como les de los líderes de los llamaos cárteles De Tijuana (Benjamín Arellano Félix) y Del Golfu (Osiel Cárdenas Guillén), derivó na invasión de places y territorios "controlaos", según una guerra ente los distintos grupos, tanto esistentes como emerxentes, y ente ésos y les fuercies armaes y policía federal mexicana, apostándose les rutes pal trasiegu y distribución de droga. 

A partir de 2001, "El Mayu" Zambada empezó a trabayar en collaboración con El Chapo" Guzmán, reforzando al Cártel de Sinaloa, especialmente al traviés del so fíu, Vicente Zambada Borrina, quien xugó un papel clave nel cartelu al coordinar la unviada de delles tonelaes de cocaína dende distintos países de Centro y Suramérica vía Méxicu, con destín a los Estaos Xuníos. 

Esiste la versión estraoficial de qu'Ismael Zambada recurrió a la ciruxía plástica pa camudase la cara, evitando asina la so identificación. Son poques les imáxenes actuales que se tienen d'él.

Cuando Joaquín "Chapo" Guzmán foi deteníu en febreru de 2014, el so gran aliáu Ismael "El Mayu" Zambada, y unu de los sos mentores, tomó'l so llugar al mandu del Cártel de Sinaloa. Esi mesmu día, la DEA convirtió al *Mayu* nel capo más poderosu del Norte de Méxicu y l'únicu que nunca foi prindáu poles autoridaes.

Ismael 'El Mayu' Zambada convirtióse nuna lleenda nos montes de Sinaloa, les que se convirtieron nel so abellugu mientres la so trayeutoria de 40 años nel mundu del narcotráficu y, magar los megaoperativos de les fuercies de seguridá mexicanes na so contra, nunca foi atrapáu. La Fiscalía apunta a que foi *El Mayu* quien preparó y entamó la segunda fuga del *Chapo*, coles mires de quitar un pocu la presión qu'exercíen les autoridaes mexicanes sobre él.

El xefe d'operaciones de la DEA, Jack Riley, afirmó que "El Mayu ye'l narcotraficante más poderosu. Creo que la organización que formó ye la más sólida qu'esiste porque perduró na hestoria del narcotráficu internacional", apuntó. Y ye que Zambada trabayó principalmente p'amontar la producción d'heroína del cártel, al empar que se consolidó como unu de los principales contactos pa introducir a Estaos Xuníos la cocaína proveniente de Colombia.

**¿Cómo escapó El Mayu a la persecución mientres décades?**

Zambada poques vegaes usa la violencia p'abrir mercaos. La so manera d'operación ye'l dineru que lu sirve especialmente pa mercar proteición de les autoridaes y de les comunidaes serranes onde se mueve, según comentarios d'espertos mexicanos a la cadena BBC.

Amás, optó por caltener se al marxe de la sangrienta guerra llibrada pol so aliáu 'El Chapo' contra los cárteles enemigos, anque cunta con grandes grupos de sicarios a la so disposición con armes d'altu calibre pa movese llibremente nel so territoriu, el denomináu "Triangulo Doráu": La sierra que traviesa los estaos de Sinaloa, Durango y Chihuahua que, amás, ye l'epicentru del narcotráficu mexicanu polos sos estensos cultivos de mariguana y amapola; esta postrera, pa producir la heroína que termina nes cais d'Estaos Xuníos. Casi nunca duerme dos veces nel mesmu sitiu, al periodista Julio Scherer confesólu en 2010 que "nunca" baxa de los montes concluyendo que "pueden garrame en cualquier momentu… o nunca".

El Mayu Zambada safó les autoridaes por más de 4 décades, por eso ye consideráu'l capo más poderosu de Méxicu. 

### Familia

Ye padre de 10 fíos, ente ellos: Vicente Zambada Borrina, alies "El Vicentillo", quien xugó un papel clave nel cártel de Sinaloa al coordinar la unviada de delles tonelaes de cocaína dende distintos países de Centru y Suramérica, vía Méxicu, con destín a los Estaos Xuníos. Vicente foi prindáu xunto colos sos escoltes pol Exércitu Mexicanu el 18 de marzu de 2009, portando armes consideraes d'usu esclusivu de les fuercies armaes; el 18 de febreru de 2010 foi estraditáu a Estaos Xuníos pa enfrentar cargos federales. 

Otru fíu del *Mayu*, Serafín Zambada Ortiz, foi arrestáu cola so esposa en payares de 2013 cuando cruciaba la frontera en Nogales, Arizona, quedando dempués ella en llibertá.

Ismael Zambada Imperial, alies "El Mayito Gordu", foi prindáu pola Armada de Méxicu nuna comunidá de la ciudá de Culiacán, Capital del estáu de Sinaloa.

El 20 d'ochobre de 2008 arrestaron a Jesús Zambada García, alies “El Patrón”, hermanu d'Ismael Zambada y a Jesús Zambada Reyes de 21 años, el so sobrín y fíu de Reynaldo Zambada. La PGR de Méxicu rellaciona a "El Patrón" col asesinatu del ex coordinador de Seguridá Rexonal de la Policía Federal Preventiva, Édgar Millán.

## Entrevista con Julio Scherer García

El 4 d'abril de 2010 publicar nel selmanariu Proceso Non. 1744, una entrevista fecha pol periodista mexicanu Julio Scherer García al Mayu Zambada. En dicha entrevista, él fai declaraciones sobre la so vida personal y espresa la so propia opinión al respective de la guerra contra'l narcotráficu en Méxicu. Na portada del exemplar d'esa publicación apaez Zambada abrazando a Scherer.

Cuando Julio Scherer pregunta al Mayu pol so fíu Vicentillo, él contesta: 

:"Ye'l mio primoxénitu, el primeru de cinco. Dígo-y "miyu". Tamién ye'l mio compadre." -Y sigue: "Tengo a la mio esposa, cinco muyeres, quince nietos y un bisnietu. Elles, los seis, tán equí, nos ranchos; son fíes del monte, como yo. El monte ye la mio casa, la mio familia, la mio proteición, la mio tierra, l'agua que bebo. La tierra siempres ye bona; el cielu, non."

Na última parte de la entrevista, cuando Julio Scherer cuestiona al capo sobre la guerra contra'l narcotráficu, Zambada ejemplifica la so propia concepción sobre la tema por aciu una situación hipotética: 

:"Un día decido apurrime al gobiernu por que me "fusile" (sic). El mio casu tien de ser exemplar, un escarmientu pa toos. Fusílenme y españa la euforia. Pero al cabu de los díes vamos sabiendo que nada camudó." [...] "El problema del narcu envolubra a millones. ¿Cómo apoderalos? Tocantes a los capos zarraos, muertos o estraditaos, los sos remplazos yá anden perhí." [...] "El *narcu* ta na sociedá, enraigonáu, como la corrupción."[...]

## Pagu
Depués de les 3 captures del Chapo Guzmán (na postrera llevar a cabu la so estradición a Estaos Xuníos), Ismael Zambada García ye, anguaño, unu de los capos más buscáu en Méxicu y Estaos Xuníos; esti postreru, ufierta un pagu de 5 millones de dólares por información que conduza a la so captura o muerte.

## Ver tamién
* Narcotraficantes más buscaos de Méxicu
* Guerra contra'l narcotráficu en Méxicu
* Cártel del Golfu
* Cártel de Tijuana
* Cártel de Sinaloa
* Narcu submarín
* Iniciativa Mérida

## Referencies

## Enllaces esternos