Calvià

**Calvià** ye un conceyu español de la provincia y comunidá autónoma de les Islles Baleares. Asítiase na parte occidental de la islla de Mallorca, xunto a la sierra de Tramontana, y estiéndese hasta la sierra de Na Burguesa. El so capital municipal ye la villa de Calviá, *Calvià Vila* en catalán,de la que deriva'l nome del conceyu.

Tien una superficie aproximada de 145 km². Llinda pel norte col conceyu de Puigpunyent y col d'Estellencs*, pel este col de [[Palma (Mallorca)|Palma]], pel oeste col d'[[Andratx]] y pel sur col [[mar Mediterraneu]].

En [[2011]], cuntaba con un censu de 52&nbsp;451 habitantes, de los cualos 18&nbsp;046 yeren estranxeros. Anguaño, ye'l segundu conceyu en númberu d'habitantes de tol [[archipiélagu]] balear, siendo superáu namái pola capital, [[Palma de Mallorca|Palma]]. La so población ta tremada polos distintos nucleu urbanos creaos a raigañu del desenvolvimientu turístico y urbanístico del [[sieglu XX]].

Con una ufierta hotelera de 230 establecimientos, ente hoteles de luxu y cases rurales, puertos deportivos, campos de golf, academies de tenis, zones pa practicar [[senderismu]] y una pista d'[[atletismu]], ye'l conceyu turísticu de mayor importancia de la islla, y el cuartu conceyu d'España en númberu de pernoctaciones (INE 2009).

La xesta histórica que con mayor relevancia marcó la cultura y tradiciones locales respectu al [[historia de Mallorca|resto de Mallorca]], consiste nel [[Desembarcu de Xaime I d'Aragón en Mallorca|desembarcu en Santa Ponça el 10 de setiembre de 1229]] del rei [[Xaime I d'Aragón]] para [[Conquista de Mallorca pol rei Xaime I|conquistar la islla]] a los [[Islam|musulmanes]] que llegaren nel añu [[903]].

En [[1285]], mientres el reináu de [[Xaime II de Mallorca]] nació como villa, pero yá cuntaba dende [[1248]] cola so propia [[ilesia (edificiu)|ilesia]] [[parroquia (relixón)|parroquial]], *Sante Ihoannes Caviano*, dedicada a [[Xuan el Bautista|San Xuan]], de la que se cree provién el corderu del so escudu d'armes. A pesar de la popularidá y usu del so escudu llocalmente, nun cunta con bandera dalguna.

== Toponimia y xentiliciu ==
L'orixe del so [[toponimia|topónimo]] entá ye oxetu de conxetures; créese que procede del patronímicu [[Llatín|llatín]] *calvianum*, deriváu del nome personal *Calvius*, lo cual según el filólogu [[Antoni Maria Alcover]], vien de la pallabra *Caluus*, que significa "amburar" o "tar caliente", al ser el so terrén grebu y nun contener vexetación. El topónimu oficial ye Calvià, anque en castellán úsase Calviá.

Oficialmente, el [[xentiliciu]] de los sos habitantes ye calvienses o calvieros, sicasí, l'usu más estendíu tantu en [[idioma catalán|catalán]] como na so traducción al [[Idioma español|castellán]] ye *calvianero/a*, procedente de *calvianer*. Coles mesmes creáronse organismos como'l *Institut Calvianer d'Esports del Ajuntament de Calvià* y la *Asociación Calvianera*.

== Heráldica ==
Tres un informe de la [[Real Academia de la Historia]] basáu en documentos de los sieglos XVIII y XIX, nos cualos definíense les armes del conceyu como un corderu pascual y una cruz, l'escudu d'armes foi aprobáu'l 25 de xunu de 1976 col siguiente blasón:



== Xeografía ==




;Allugamientu

Asítiase na parte occidental de la islla de [[Mallorca]], xunto a la [[sierra de Tramontana]] y estiéndese hasta la [[sierra de Na Burguesa]]. Tien una superficie aproximada de 145,02 [[km²]]. D'un total de 14.372 [[ha]], el 81% correspuende a suelu rústicu con niveles de proteición, el 18% suelu urbanizable o urbanu y l'unu per cientu restante a suelu de baxa proteición. Llinda pel norte colos términos de [[Puigpunyent]] y [[Estellencs]], pel este col de [[Palma (Mallorca)|Palma]], pel oeste col d'[[Andratx]], y pel sur col [[mar Mediterraneu]].

La mayor cota de la zona ye'l [[puig de Galatzó]] con 1.026 [[msnm]], la segunda [[Visu (topografía)|visu]], con 926 [[msnm]] ye'l [[Mola del Esclop|Esclop]], monte formáu por un llaberintu de [[ribayu (xeografía)|ribayos]] estendíos ente llombes como'l *Puig Batiat* y la *Penya Blanca*.

El so terrén urbanizable atópase bien delimitado xeográficamente por cuenta de que la península sobre la que s'asitia ta marcada pola presencia de zones húmedes al este y oeste (salobrar de Magaluf, de Palmanova y el de Santa Ponça) que de cierta manera, dan llugar a un estrechamientu similar a un [[ismu]] que se cierra al norte.

El terrén urbanu espandióse por tou la so mariña, constituyéndose dellos nucleos de población nes principales sableres. La mariña estender dende'l cabu Andritxol, hasta la zona de [[Cas Català Ses Illetes]]. Tien 54 [[km]] de llargor y ye bien predresu, fechu que nun torgar que se cunten hasta 34 [[sablera|sableres]] y [[Ensenada|cales]]. Nél esisten cinco hábitats naturales distintos: 35,5 km de costes predreses, 4,5 km de costes arenoses, trés salobrales, 10 castros, y 7.000 ha de mar costa, con una fondura d'hasta 50 m. Los sos castros más destacaos son: *el Sec*, *Sa Porrassa*, *d'en Sales*, *Ses Illetes*, *d'estenedor* y *Sa Caleta*. Los de mayor relevancia y de ciertu interés ecolóxicu son les [[Malgrats]] y el d'[[El Toro (Mallorca)|El Toro]], por ser declaraos como reserva marina y área d'especial proteición pa les aves. El territoriu del términu municipal que contién el nucleu urbanu ta representáu na fueya 698 del Mapa Topográficu Nacional.

;Poblaciones estremeres

<center>
</center>

=== Nucleos de población ===


Estremar en dieciocho nucleos de población. Los de mayor relevancia son los sos complexos turísticos, como [[Palmanova]], que foi una de les primeres llocalidaes turístiques que se construyeron na islla, dientro de los terrenes d'una antigua finca llamada *Ses Planes* que, al igual que'l restu, empezó con un proyeutu que pretendía construyir una zona residencial tipu *Ciudad jardín*, pero que por cuenta de la [[guerra civil|guerra civil española]], quedó paralizáu. En [[2009]], ta considerada como una de les zones turístiques más relevantes de Mallorca. Otra de les sos llocalidaes, [[Santa Ponça]], tien relevancia histórica por ser el llugar del [[Desembarcu de Xaime I d'Aragón en Mallorca|desembarcu de Xaime I]]. La llocalidá de [[Portals Nous]], que la so relevancia anicia en que tien el [[puertu]] deportivu de sonadía [[Puertu Portals|Portals]] (puntu de xunta d'empresarios, famosos, personaxes de l'alta sociedá, lo mesmo que de los miembros de la familia real española mientres les sos estancies branices nel [[Palaciu de Marivent]]). Otru de los sos nucleos turísticos ye [[Peguera]], onde branien y moren ensame de [[Alemaña|xermanos]], que la so fama llogró por cuenta de que a finales de los [[años 1950]] se filmaron dos películes. Igualmente, cabo faer mención a les llocalidaes axacentes a los complexos, como la urbanización [[El Toro (Mallorca)|El Toro]], que ye una zona residencial con un [[puertu|puertu deportivu]] y una pequeña sablera, la urbanización [[Son Ferrer]], nacida como nucleu de residencia de los primeres emigrantes mientres la década de los [[años 1960]] y la urbanización [[Galatzó]], onde s'atopa'l [[polígonu industrial]] de *Son Bugadelles*.



=== Urbanismu ===




;Balearización


El so desenvolvimientu urbanu ta fuertemente influyíu pol impautu del turismu lo que lo llevó a convertise n'unu de los principales destinos turísticos d'Europa. En [[1975]], l'acelerada construcción de la llocalidá de Palmanova cuntaba con más de venti establecimiento hoteleros. D'esta serie de fechos nació'l términu *Balearización*, materia usada en facultaes d'[[urbanismu]] internacionales como exemplu de mala planificación urbanística. Acuñar a principios de los [[años 1970]], especialmente por urbanizar sobre la llinia de la mariña, cuasi dientro del mar, edificando masivamente y ensin previa planificación, ensame d'establecimientos hoteleros y otros edificios peculiares (mientres los [[años 1960]] construyéronse unes torres vivienda que fueron tomaes como la imaxe estereotipada de la balearización en [[Palmanova]] y [[Magaluf]]). Hasta entós, el conceyu nun yera importante, nun tener nengún puertu y la so economía taba basada na agricultura apoderada poles grandes propiedaes. En 1936 namái cuntaba con tres alojamiento turísticos que xubieron hasta trelce en 1955. Sicasí, cola llegada masiva del turismu nos años 60, xubió hasta 112 agospiamientos, con una capacidá averada de 6 800 cames, tresformándose l'espaciu costeru d'escasu valor agrariu en parceles de precios elevaos, sacante'l cabu de Cala Figuera, que yera una zona militar. Por estes feches, el conceyu convirtióse rápido nel destín principal de mases turístiques del mediterraneu.

;Hestoria

Antes del añu [[1934]], los actuales complexos turísticos consistíen nun proyeutu d'urbanización de zones residenciales de tipu *Ciudad jardín*, pero mientres la [[Guerra Civil Española|Guerra Civil]] quedó estancáu. En [[1970]], debíu a la puxanza turística, retomar con distintu conceutu al orixinal, edificando descontroladamente ensame d'establecimientos sobre la mariña, cola consecuente destrucción del paisaxe.

Nel añu [[1983]], [[Francisco Obrador Moratinos]] asumió l'alcaldía convirtiéndose nel primer rexidor [[socialista]] nel conceyu dende la instauración de la [[democracia]]. Construyó colexos, instalaciones deportives y les bases ya infraestructures pa desenvolver el conceyu. Moratinos recibió'l *Premiu Cementu* pola asociación ecoloxista *Grup d'Ornitologia Balear* (GOB), pol so considerable falta de planificación y previsión, causando disfunciones nel mediu ambiente. Años más tarde, en 1973, trés arquiteutos, Joana Roca, Joan Morey y Guillem Oliver, desenvolvieron un estudiu urbanísticu que consistió en llamar l'atención sobre les negatives consecuencies que tendría pal paisaxe basar tola so economía nel desenvolvimientu sistemáticu del turismu.

El políticu [[Josep Meliá]] denunció en 1977 que:



El procesu de cambéu asocedió extraordinariamente rápidu; ente [[1968]] y [[1973]] alterióse la redolada de tal manera qu'en [[2009]], a pesar del enorme volume d'edificación de los últimos años, sigue asemeyándose al de 1973. Na mesma década, otros testimonios importantes citen la destrucción paisaxista nes llocalidaes de [[Magaluf]] y [[Palmanova]] como ensin remediu.

El urbanista Josep Lluís Sert denunció en marzu de 1972 que les Baleares taben sufriendo un procesu de destrucción. El direutor del [[Muséu de Mallorca]], Guillem Rosselló Bordoy, encargáu de velar pola proteición del paisaxe, alvirtió que'l turismu mal enfocáu amenaciaba la identidá local y que yera un grave peligru económicu, por cuenta del escesivu usu capitalista del mediu ambiente y la naturaleza.

=== Ordenanza ecoresponsable ===
La revisión xeneral del Plan d'Ordenación Urbana de *Calviá 2000* incorporó una serie de [[Norma urbanística|Normes Urbanístiques]] que tendrán de cumplir tolos [[edificiu|edificios]] de nueva construcción que no respeutivo a la tema medioambiental establez lo siguiente en dalgún de los sos artículos:










=== Xeoloxía y relieve ===




El so relieve vien marcáu pol contraste ente les sierres nel norte del términu y nel restu del conceyu, de carauterístiques muncho más llanes.

La so sierra principal llámase Na Burguesa y ta asitiada ente la finca calviense de *Son Falconer* y la urbanización [[Son Vida]] en Palma, y al igual que'l restu de los montes de Mallorca, tien el so orixe na [[oroxenia alpina]]. Ye la zona más meridional de la sierra de Tramontana. Antaño conocer como [[Portopí]] o *d'en Bou*. Tien un altor de 500 [[msnm]] y ta cubierta por importantes formaciones de pinar y [[garriga]] mediterránea.
Les sierres tán compuestes de materiales [[triásicu|triásicos]] y [[xurásicu|xurásicos]], [[caliar|caliares]] y [[dolomía|dolomíes]] principalmente, con presencia de [[margas]] y [[yelsu|yelsos]] tamién. Les sierres presenten una complicada estructura [[tectónica]], que conforma un [[Relieve xurásicu|relieve plegáu]] con numberosos [[encabalgamientos]], y bastante [[falla|quebráu]].
El calter [[cársticu]] de la Tramontana provoca peculiares fisonomíes nes roques, sobremanera numberoses [[cueva|cueves]], y dalgunes [[dolina|dolines]] y [[lapiaz|lapiaces]], etc.

El restu del términu municipal ye relativamente llanu, con amplios valles rellenaos por materiales [[Periodu cuaternariu|cuaternarios]] y [[Era Cenozoica|terciarios]] pocu deformados, en disposición subhorizontal, y pequeñes llombes, de materiales [[mesozoicu|mesozoicos]], apruciendo dacuando.

La so [[costa (xeografía)|costa]] compónse de materiales caliares ([[Calcarenito]] y similares), sobre los cualos asítiase una variada vexetación según el sustratu, [[roca|predresu]] o [[sable|arenosu]], y l'adautación a la [[sal]], al vientu y a la falta d'agua como factores determinantes.

=== Clima ===


Dada la cercanía al [[aeropuertu de Palma de Mallorca]], tómense los datos que se disponen nel observatoriu del mesmu.

Dispón d'un [[clima|clima templáu mediterraneu]] con una temperatura medio añal de 16.5&nbsp;°C y una precipitación media añal de 410 [[mm]]. Ta influyida por dos tipos de circulación atmosférica que se manifiesten en dos estaciones bien estremaes: branu templáu y secu, con escasu gradiente de presión, y precipitaciones ocasionales como contraposición a un iviernu húmedu y frescu. El mes más fríu ye xineru, con 15,1/3,5&nbsp;°C y el más calorosu agostu, con 31,0/18,2&nbsp;°C. Esisten precipitaciones mientres aproximao 51 díes al añu y unes 2.756 hores de sol. La temperatura medio pel branu ye de 27 graos y pel iviernu de 14&nbsp;°C. El mes más secu ye xunetu, baxando hasta una media de 7,8&nbsp;l/[[m²]], ente que'l más lluviosu ye avientu, con una media de 81,1&nbsp;l/m².). La zona atópase abellugada del vientu nórdicu de la Tramontana per montes de más de mil [[msnm|metros d'altor]].

La variación térmica de les sos agües tien una amplitú d'en redol a 15 graos centígrados. Mientres l'iviernu baxa hasta unos 13&nbsp;°C. A finales de la [[primavera]] produzse un calentamientu qu'alza la temperatura un grau cada selmana. Mientres el branu esiste una capa superficial de 25&nbsp;[[centímetru|cm]] que llega a calecer percima de los 25 graos (daqué según una [[termoclina]]).



=== Hidroloxía ===




Según informes del [[Institutu Xeolóxicu y Mineru d'España]], recibe 4,9 [[hectómetru|hectómetros]]
cúbicos d'agua al añu, 0,1 de torna de riego y 0,2 d'infiltraciones
d'agua residual. Les salíes por bombéu son de 6,7 hectómetros cúbicos añales, pero llevar
a cabu un proyeutu siguiendo'l *Plan Hidrolóxicu Balear* p'amenorgalo a 4,1 hectómetros.

;Riegues

Debíu al calter enchente de les precipitaciones asocedíes ente los meses d'ochobre y payares, la so rede hidrográfica contién un gran caudal con diversos [[riega (hidrografía)|riegues]] que percuerren la so xeografía, presentando perfiles abruptos qu'enríen les corrientes escontra'l mar. Ente ellos atopa'l riega *des Gorg*, que naz en Capdellá y desagua en Peguera. La riega *Vial*, que naz nes contornes del pueblu y que desagua en calar de Santa Ponça, que ye la resultancia de la confluencia de cientos de ribayos y d'otres pequeñes riegues, ente los que cabo mentar el ribayu *des Cobaix* y el del *Pas de la Mula*. Unu de los más llargos d'ellos ye'l de Galatzó, con 23 [[km|quilómetros]] de percorríu y con 72 [[km²]] de [[cuenca hidrográfica]]. La so nacencia producir na aguada occidental del puig de Galatzó y desagua tamién na badea de Santa Ponça (*Santa Ponça*).

=== Fauna y flora ===





De los sos 14&nbsp;552 hectárees, más del 49% correspuenden a montes y [[garriga|garrigues]], principalmente de pinares, anque nes últimes décades sufrió [[desforestación]]. Les tierres cultivables son alredor del 32% nes cualos destaquen principalmente'l [[Prunus dulcis|almendral]], algarrobos (*Ceratonia siliqua*), [[olivar|olivares]] y, en menor midida, [[figal|figales]]. Delles posesiones cultiven tamién ceberes.

Les especies animales de la redolada nun resulten d'especial relevancia por cuenta de la elevada presencia humana, ausencia de recursos y durez del clima. Les zones a destacar consisten na so mariña predresa y los castros de Cala Figuera, como El Toro, el castru de Refeubetx y les islles [[Malgrats]], que fueron reconocíes internacionalmente al declarales la comisión Europea *Zona d'Especial Interés pa la Avifauna*. Nel 2008, un buceador reportó y fotografió nesta reserva un exemplar de foca monxu (*Monachus monachus*) de la cual calcúlase que queden menos de 500 exemplares en tol mundu. El Govern balear estudió la posibilidá de reintroduciles nes islles.

Ente'l so vexetación atopen les especies autóctones de les islles al pie d'[[Quercus ilex|encinares]] y [[pinus|pinares]]. Na so fauna llegar a cuntar más d'un millar d'especies, ente los que destaquen la [[Calonectris diomedea|pardela cenicienta]], el [[Phalacrocorax|mabea]], el [[Apus apus|vencejo]], la [[Puffinus puffinus|pardela pichoneta]] y tamién gran númberu de reptiles, como la [[endemismu|reinal]] [[Podarcis lilfordi|llagartesa balear]], una especie presente nos distintos castros del archipiélagu.Contién tamién una de les poques colonies de [[Testudo hermanni|tortúa mediterránea]] d'España (presentes amás namái nes provincies de [[Rexón de Murcia|Murcia]] y [[provincia d'Almería|Almería]]).

Magar nos cantiles la vexetación ye escasa, merecen especial interés pola so condición d'[[endemismu|endemismos]] delles especies como la [[Hippocrepis balearica|violeta de penyal]] y el clavel de cantil (*Dianthus alpinus*), orixinariu de la cuenca mediterránea, conocíu tamién como *clavel montés* o *del Mediterraneu*. (llamáu asina porque crez nos cantos de los derribadorios) Tamién esiste una rica avifauna, especialmente compuesta d'[[Ave de presa|aves de presa]], tales como los [[Falco eleonorae|ferres de Eleonor]], y les [[Pandion haliaetus|águiles pescadores]], xunto a les postreres [[Aegypius monachus|utres negres]] insulares del mundu. Cabo faer mención, principalmente como parte de la gastronomía, les variedaes de cascoxu *Helix aspersa* y *Helix pomatia*.

Tocantes a los [[cogorda comestible|fungos]], les agües de la seronda dexen l'apaición de les sos estructures reproductives ([[cogorda|cogordes]]); destaca'l *esclata-sang*, un tipu de [[lactarius|níscalo]] [[península ibérica|ibéricu]]. Ye bien apreciáu pol so singular sabor y valor gastronómicu, por cuenta de que ye la cogorda más usada nes recetes de gastronomía del archipiélagu.

Les distintes [[especie|especies]] de [[planta|plantes]] monteses que s'atopen nesta rexón pueden catalogase en cuatro grupos d'interés:

* *'Plantes yerbácees**: atopar con mayor frecuencia [[ortiga|ortigues]], [[agrieta|agrietes]] (''[[Rumex pulcher]]'') y fenoyu (''[[Foeniculum vulgare]]''), según otres plantes monteses como por casu uz (''[[Calluna vulgaris]]''). En exclusividad tien cinco especies [[endemismu|reinales]] de [[Limonium|saladina]], especies que se desenvuelven sobre antiguos [[salobral]]es, atopaes nes vieyes salines de Magaluf. Na garriga de Santa Ponça atópense delles variedaes d'[[orquídea]] ''[[Orchis collina]]''.

* **Plantes arbustivas**: la más estendida y común ye'l matu de la cuenca mediterránea denominada llentiscu (''[[Pistacia lentiscus]]''), pero tamién s'atopen otres especies como'l [[Rosmarinus officinalis|romeru]], el [[tomillu]], una especie d'estepa blanca (''[[Cistus albidus]]'') y esparragales de delles especies (''[[Asparagus acutifolius]]'', ''[[Asparagus albus]]'', ''[[Asparagus officinalis]]''). Tamién puede topase hedra (''[[Hedera helix]]'') y otra serie de plantes que tán protexíes, como'l palmito (''[[Chamaerops humilis]]''), los [[Myrtus|mirtos]] y la sabina (''[[Juniperus phoenicea]]'').

* **Felechos**: cabo faer mención al [[Polypodium|felecha]], que reproduzse en zones d'aveséu y llugares frescos.

* **Árboles**: l'árbol más común que crez nos sos montes ye'l [[Pinus halepensis|pinu carrasco]]. Unu de los mayores problemes a los que s'enfrenta, consiste nes plagues de guxanu procesionaria (''[[Thaumetopoea pityocampa]]''), poles cualos, una brigada especial lleva a cabo actuaciones d'estermín, asitiando trampes y aniquilando los sos niales. Na zona norte, anque en menor midida, atópense delles [[Quercus ilex|encines]], álamos (''[[Populus alba]]''), fresnos (''[[Fraxinus angustifolia]]'') y tamién [[arbutus unedo|yérbadu]].

== Historia ==

=== Prehistoria y Edá Antigua ===


La so hestoria empieza como [[pueblu]] dos mil años antes de la era cristiana, anque los sos primeros pobladores daten de la [[era neolítica]]. Darréu llegaron navegantes [[oriente|orientales]] que faíen escala antes de llegar a la [[Península Ibérica]], a onde dirixíense en busca de [[metal]]es. Veníen d'[[Italia]], d'otres islles mediterránees y d'[[Oriente]] y construyeron pequeños [[pobláu|poblaos]] xunto a les [[mariña|mariñes]], convirtiéndose nos sos primeros habitantes. Los historiadores coinciden en llamar a dicha dómina la ''Cultura de las Cuevas'', por cuenta del frecuente usu d'estes como habitaciones y cortiles funeraries. Na Finca Municipal Galatzó puede atopase al fondu del valle, na zona de Ses Sinyes, una cueva con restos humanos, que demuestra ser habitada. Delles otres muertes de dicha dómina atópense catalogaos nun xacimientu arqueolóxicu llamáu ''[[Parque arqueolóxicu Puig de sa Morisca]]'', nel cual caltiénense restos de lo que foi un [[talayot]] de nueve metros de diámetru. Ta asitiáu sobre una pequeña elevación montascosa na llocalidá de Santa Ponça. Amás, cabo destacar una [[naveta]] llamada ''[[Naveta Alemany|Alemany]]'', el ''[[Turó de Ses Abelles]]'', una [[necrópolis]] asitiada na finca de [[Son Boronat]] y el [[túmulu]] de [[Son Ferrer]].

De la so dómina romana, que duró dende l'añu [[123 e.C.]] hasta'l [[sieglu IV]], nun esisten muertes significatives. Tan solo queden escasos testimonios arqueolóxicos, ente los que destaquen la siquia y los molinos que conducen l'agua a les cases de Galatzó y los restos d'una [[villa romana]] na zona de Santa Ponça conocida como ''Sa Mesquida'', que contién un [[fornu]] que foi utilizáu pa la fabricación de [[cerámica]],

Nel añu [[425]] foi invadida polos [[vándalos]], pueblu que terminó per asitiar se. L'ausencia de muertes nun dexó pescudar enforma sobre esta dómina, amás de la decadencia empecipiada cola destrucción de [[Pollença]]. Cuando'l xeneral [[Imperiu bizantín|bizantín]] [[Belisario|Flavio Belisario]] ordenó conquistar l'archipiélagu nel añu [[534]] remató esti periodu.

El primer desembarcu musulmán del cual tiense constancia data del añu [[707]], fechu col que remató la dominación bizantina. Mientres los dos siguientes sieglos nun se producieron acontecimientos relevantes, hasta qu'en [[903]], la islla quedó en poder de la dinastía musulmana de los [[Califatu de los Omeyes|omeyes]].

=== Edá Media ===




En 903, [[Mallorca]] foi conquistada pol xeneral [[almorávide]] [[Issam al-Khawlaní]], que cuntaba cola aprobación del [[emir]] de [[Córdoba (España)|Córdoba]] [[Abd Allah I de Córdoba|Abd Allah]] y Llamar [[Madina Mayurqa]]. Darréu pasó a manes de los [[almohades]], siendo finalmente incorporada a los reinos de Taifas. Los terrenes de Calviá fueron incluyíos na división alministrativa de ''Juz' d' Ahwaz al-Madina''.

En [[1229]] y [[conquista de Mallorca pol rei Xaime I|tres la conquista de Xaime I]], el términu de Calvía foi colonizáu ente otros por families [[Cataluña|catalanes]] que llevaron consigo'l so [[idioma]] y [[cultura]], y que nun consiguió pervivir güei día, yá que los Mallorquinos orixinales yá teníen la so propia llingua, respetada polos moriscos. Nel repartimientu, el términu de Calviá formó parte de la ''medietas magnatum'', que'l rei donó a los cuatro porcioneros. Concretamente foi axudicáu al [[obispu de Barcelona]], [[Berenguer de Palou]], formando parte de la Baronía de los Obispos de Barcelona. El repartu ente los nobles que contribuyeren a la campaña del rei anició non poques tensiones hasta que s'adoptó la [[pariaje|fórmula del Pariatge]], alcuerdu que consolidó los derechos [[feudalismu|feudales]] de los obispos de [[Barcelona]] que prevaleceríen hasta [[1834]].
Los conquistadores veníen de diversos llugares y en distintes proporciones. Asina, y según el ''Llibre del Repartiment'', les tierres conquistaes fueron partíes ente xente proveniente de lo qu'agora seria Cataluña pero que naquel tiempu pertencia a la corona d'Aragón, d'[[Occitania]] (24,26 %), Italia (16,19 %), Aragón (7,35 %), Navarra (5,88 %), Francia (4,42 %), Castiella (1,47 %) y Flandes (0,73 %) Debíu al estermín o espulsión de la mayor parte de la población autóctona, nun había abonda mano d'obra pal cultivu del campu. En [[1230]] dictóse la [[Carta otorgada|carta de franqueces]], privilexos qu'atraxeron a más repobladores pa cultivar el campu. La nueva población de Mallorca provenía esencialmente de Cataluña, más específicamente del nordeste y dientro d'este, del [[Empordà]].

Dende [[1248]] cuntaba cola so propia ilesia parroquial, ''Sante Ihoannes Caviano'', dedicada a [[Xuan el Bautista|San Xuan]] y en [[1285]], 55 años dempués y mientres el reináu de [[Xaime II d'Aragón]], el segundu fíu de Xaime I, constituyir en villa. Daquella yá cuntaba col so propiu alcalde nomáu pol rei o pol gobernador, que encargábase d'executar les órdenes d'éstos, según tamién del orde públicu y d'alministrar la xusticia. Sicasí, nun cuntaben con poder p'alministrar la villa, que competía a los [[xuráu]] de [[prohome]]. (figura medieval que cuntaba con ciertes funciones)


Na dómina medieval la presencia de pirates nel mar [[Mar Mediterraneu|Mediterraneu]] obligó a construyir numberoses torres de defensa.

Pa sostener les [[parroquia (relixón)|parroquies]] y los sos clérigos, el rei y los [[terrateniente]]s qu'ostentaben la xurisdicción, dexaben una cuarta parte de los [[diezmu|diezmos]] que recibíen de los llabradores. Dicha cantidá yera estremada n'otros cuatro partes, de les cualos trés d'elles, quedaben en posesión del rector de la parroquia y la postrera concedíase-y al [[sacerdote]] o al [[vicariu]].

El sistema sanitariu atender na so mayoría médicos [[xudíu|xudíos]], los denominaos como [[chueta|chuetes]], grupu d'ascendientes d'una parte de los [[chueta|xudíos mallorquinos]] [[Cristianu nuevu|conversos]] al cristianismu. L'hospital más cercanu atopar en [[San Telmo (Mallorca)|San Telmo]], que se fundara en [[1303]] por Xaime II. Fundamentalmente dedicábase a atender y a recoyer comerciantes y marineros de les naves que dende Palma se dirixíen a Barcelona. Tamién lo usaben como abellugu cuando diba mal tiempu.

=== Edá Moderna ===


Dende'l [[sieglu XIII]] hasta metá del [[sieglu XX]] l'agricultura constituyó la única dedicación de la población. De primeres, l'actividá agrícola llevar a cabu pela redolada de la badea de Santa Ponça, llegando nesos tiempos a denominar a la zona como ''términu de Santa Ponça''; la espresión ''términu de Calviá'', aplicóse muncho depués. A pesar de la so llongura mariniega, la población vivía de llombu al mar, ocupada n'estrayer provechu d'una tierra seco y poco fértil.

Nel [[sieglu XVI]] la villa llibrar del azote de la [[peste]] qu'abrasó la población, a pesar de qu'otros conceyos como'l vecín Andratx sufrieron la epidemia. Naquelles feches y por cuenta de la so manera de vida, la población sufría epidemies y enfermedaes como'l [[paludismu]], que namái dalgunos, como'l cura y dalgún [[artesanu]], llibrar por nun trabayar en ''Ses Rotes'', onde tresformaben la cebera. El jornal d'un obreru consistía en cuatro o seis ''sous'' (una docena de güevos costaba un ''sou'' y mediu). Mientres estos sieglos esistín'[[esclavu|esclavos]] [[Pueblu árabe|árabes]], sacante nes zones marítimes, col fin d'evitar fugues o complicidá colos pirates.

En 1748 la situación de miseria del conceyu aportó a tan tráxica qu'un cronista de la dómina describir asina:



El [[llatifundismu]] entamó la vida económico y social de la villa dende'l [[sieglu XIV]] hasta'l [[sieglu XX]] y el territoriu yera na so gran mayoría propiedá d'unos pocos señores. En [[1863]], el 66,3% de les tierres taba partíu, siguiendo una tradición secular, ente cuatro propietarios. El [[Pedro Caro y Sureda|marqués de la Romana]] cuntaba con 2516 [[hectárea|hectárees]], coles que cubría [[Bendinat]] y Peguera, pero amás tenía otres 990 nel conceyu d'[[Andratx]]. El marqués de Bellpuig tenía 4376 hectárees en Santa Ponça, el mayor llatifundiu de Mallorca hasta entráu'l sieglu XIX. Per otra parte, esistía un pequeñu grupu de llabradores conocíos como ''els roters'', a quien los señores venciéren-yos porciones de tierra cercanes al mar, llabradores que cultivaben ceberes y que vivíen en condiciones miserables.

Nel [[sieglu XVIII]], una aportunante [[seca]] y una mala collecha de cebera nes tierres del conceyu provocaron un llargu periodu de [[fame]]. El [[28 de payares]] de [[1715]], [[Felipe V d'España|Felipe V]] suprimió los [[fueru|fueros]] y privilexos de Baleares por aciu el ''decretu de Nueva Planta'' qu'estendió la organización alministrativa del [[Reinu de Castiella]], la prohibición del catalán y la obligatoriedá del usu del [[Idioma español|castellán]] nes islles.

En [[1838]] inauguróse la llinia marítima de [[barcu de vapor|barcos de vapor]] [[Barcelona]]-Palma, fechu que facilitó la llegada de viaxeros dende la península y dende l'estranxeru, que averábense a esfrutar en calar y sableres del conceyu. Nesta dómina llegaben viaxeros motivaos por deseos d'aventura, interés por esplorar un mundu y una sociedá distinta de la que conocíen, o inclusive por razones terapéutiques, como foi por casu el casu de [[Frédéric Chopin]]. Díes en que la publicación y espardimientu d'obres referíes a la islla contribuyeron a convertila en llugar de destín preferente pa munchos viaxeros, ilustraos, artistes y [[xeógrafu|xeógrafos]].

El [[caciquismu]] deriváu del llatifundismu afectólu fondamente a lo llargo de la segunda metá del [[sieglu XIX]] y principios del sieglu XX, que daquella se componía de xornaleros del campu y pequeños propietarios. La restauración fizo que les clases dirixentes agraries recuperaren el poder, col sofitu políticu y representación polos dos partíos moderaos mayoritarios: [[Conservadorismu|conservadores]] y [[Lliberalismu|lliberales]]. Pa caltenese nel poder, dambos sirviéronse del caciquismu. A finales del [[sieglu XIX]], la fame y la probeza impulsó la [[emigración]] escontra [[América]], concretamente a [[Cuba]] y a l'[[Arxentina]], según a [[Francia]] y [[Arxelia]].

=== Edá Contemporánea ===





Por cuenta de l'actitú [[cacique|caciquil]] que imperaba dende antaño, Calviá foi una de les primeres zones en desenvolver una actitú crítica ya inconformista, a pesar de nun tener malapenes [[industria]], pos tan solo esistíen dos empreses productores de [[cementu]] y de [[yelsu]]. A principios del [[sieglu XX]], sobre una estructura económica basada na agricultura [[autarquía|autárquica]] [[llatifundismu|llatifundista]], creáronse les primeres asociaciones obreres [[socialista|socialistes]]. Los trabayadores de la tierra yeren xornaleros qu'apenes algamaben a subsistir y la débil industria dedicar a treslladar a Palma los productos de la tierra. Estructura social que se caltuvo hasta principios de la década de los sesenta.

Les primeres urbanizaciones del conceyu empezaron a xestase en [[1920]], cuando al finar los propietarios de les tierres, los sos allegaos vendieron les propiedaes o los mesmos propietarios vender por desconocimientu del so auténticu valor. Al llegar a [[1960]], los cambeos de propiedá fueron tan fundamentales que facilitaron el desenvolvimientu inmediatu. Empezó una rápida urbanización de los trés cuartes partes de la mariña, llegando a cementar les sos meyores zones. Dalgunos de los postreros terratenientes, como Miguel Nigorra Oliver, el presidente del [[Bancu de Creitu Balear]], llegó a controlar al traviés de los sos filiales [[inmobiliaria|inmobiliaries]] cuasi'l total del desenvolvimientu de Santa Ponça. En 1986, tenía más de diez mil [[chalé]]s a lo llargo del conceyu.

El movimientu [[sindicatu|sindical]] y el [[socialismu]] tuvieron un papel importante na so política hasta la [[Segunda República Española|Segunda República]]. En [[1923]] fundóse la ''Federació Obrera Calvianera'', miembru d'[[Unión Xeneral de Trabayadores (España)|UXT]] y darréu la ''Xunió Agrària de Calvià'', amás de ''La Fraternal''. El 30 de setiembre d'este mesmu añu, inaugurar con un presupuestu de mediu millón de [[peseta|pesetes]] la [[Casa del Pueblu (España)|Casa del Pueblu]]. Años dempués, en [[1962]], cuntaba con cuatro carniceríes, tres panaderíes, una llechería, diez apinaos, tres cafés, dos merceríes, cinco carpinteríes, dos ferreros, un taller de bicicletes y una llinia d'autobús. La so escasa industria consistía en cinco maestros d'albañilería, dellos tresportistes, dos fábriques de cementu y yelsu, un tratante de frutos secos, una máquina de descascarillar [[Prunus dulcis|almendra]], un [[molín]] [[farina|fariñero]], una trituradora d'[[algarroba]], un tratante de lleña y una [[almazara]].

El [[30 de xunetu]] de [[2009]], alredor de les dos de la tarde, la llocalidá de Palmanova [[Atentáu de Palmanova de 2009|sufrió un atentáu]] per parte de la banda terrorista [[ETA]], asitiando esplosivos llámpara en dos vehículos de la [[guardia civil]], de los cualos namái unu llegó a españar, provocando víctimes y causando la muerte de dos guardias civiles, Diego Salvà Lezaun, de 27 años, y Carlos Sáenz de Tejada García, de 28 años, xunto a la [[casa cuartel]].

== Demografía ==
La población de raigañu mallorquín ye escasa, n'el so mayoría formar españoles d'orixe peninsular que proceden principalmente d'[[Andalucía]], que llegaron a la islla nes primeres remeses importantes de trabayadores de los [[años 1960]], xunto a los sos descendientes, amás d'inmigrantes estranxeros.

Cuntaba en [[2008]] con un censu de 50.777 habitantes, de los cualos 25.548 yeren homes y 25.229 yeren muyeres (50,31% frente al 49,69%). Trátase del segundu conceyu, en númberu d'habitantes, de tol [[archipiélagu]] balear, namái por detrás de la capital, [[Palma de Mallorca|Palma]].

;Pirámide de población

Del analís de la [[pirámide de población]] deduzse lo siguiente:

* La población menor de 20 años ye'l 21% de la población total.
* La población entendida ente 20-40 años ye'l 32%
* La población entendida ente 40-60 años ye'l 32%
* La población mayor de 60 años ye'l 15%

Esta estructura de la población ye típica nel [[transición demográfica|réxime demográficu modernu]], con una evolución escontra un avieyamientu de la población y un amenorgamientu de la [[Tasa bruta de natalidá|natalidá añal]].

;Evolución de la población

Dempués de la [[Reconquista]], la so población, al igual que la del restu de la islla, constituyíase básicamente de families catalanes, occitanes ya italianes qu'inmigraren animaes polos conquistadores.

Dempués de la [[Guerra Civil Española|Guerra Civil]], la villa quedó dafechu aprobetada. La fame, el contrabandu y la falta d'emplegu obligaron a los paisanos a retomar actividaes agraries que fueren abandonaes pola so escasa productividá. Pa revitalizar la economía, l'Alministración llevó a cabu una política d'obres públiques construyendo'l [[Puertu de Palma de Mallorca|puertu de Palma]], xunto a una campaña que promovía [[lluna de miel|luna de miel]] en Mallorca, coles mires d'atraer turismu nacional que potenciara la riqueza de la islla. A partir de [[1970]], producióse un aumentu espectacular de la población de resultes del desenvolvimientu turísticu. La llegada continua de foranos, tanto de rexones españoles como d'otros países, aumentó la demanda d'emplegu.

;Población estranxera

Del total de les 50.777 persones censaes en 2008, 18.046 yeren de nacionalidá estranxera, que representaben el 35,54% de la población, porcentaxe bien cimeru a la media nacional. Los estranxeros residentes na ciudá vienen de distintos países y continentes, siendo les colonies de nacionalidá [[Reinu Xuníu|británica]] (5.832), [[Alemaña|alemana]] (4.033) y [[arxentina]] (474) les más numberoses.



== Gobiernu y alministración ==

=== Alministración municipal ===


L'alministración política del conceyu realízase al traviés d'un [[conceyu]] de xestión democrática, que los sos componentes escoyer cada cuatro años por [[sufraxu universal]]. El [[censu eleutoral]] ta compuestu por tolos residentes empadronaos en Calviá, mayores de 18 años y con nacionalidá de cualesquier de los países miembros de la [[Xunión Europea]]. Según lo dispuesto na Llei del Réxime Eleutoral Xeneral, qu'establez el númberu de conceyales elegibles en función de la población del conceyu, la Corporación Municipal ta formada por 25 conceyales. Nes Eleiciones Municipales de 2015, el Partíu Socialista foi la fuercia más votada, llogrando 10 conceyales, siguida pol Partíu Popular con 9, Sí Se Puede Calviá con 2, Ciudadanos con 2 y Esquerra Oberta de Calvià con 2. Por aciu un alcuerdu con SSPC y EOC el PSOE invistió alcalde al so candidatu, [[Alfonso Luís Rodríguez Badal]].

* **Alcaldes dende la instauración de la democracia**

<center>

</center>

;Presupuestu municipal

El Plenu del Conceyu, axuntáu en convocatoria estraordinaria'l día 9 d'avientu de 2010, aprobó'l presupuestu municipal pal exerciciu 2011.

L'equipu de gobiernu alzó a sesión plenaria un presupuestu municipal de 99.761.573,81 € un 6,85% menos qu'en 2010. A esta cifra hai qu'añader los presupuestos de les empreses municipales y organismos autónomos, esto ye, IMEB, IFOC, Llar de Calvià S.A. y ''Calvià 2000 S.A.'' El presupuestu consolidáu (llográu de la suma de los presupuestos anteriores ensin cuntar importar derivaos d'operaciones ente ellos) algama los 107.122.083'16 euros, lo que supón un amenorgamientu al respeutive de 2010 del 13,22%.

;Plenu municipal

El [[conceyu|Plenu Municipal]] constitúi l'órganu de máxima representación política de la ciudadanía nel gobiernu municipal. Tien ente otres competencies l'aprobación de les Ordenances Municipales, los presupuestos municipales, los planes d'ordenación urbanística y el control y fiscalización de los órganos de gobiernu. El Plenu ye convocáu y presidíu pol alcalde, y ta integráu polos 25 conceyales.

;Árees municipales

La xestión executiva municipal ta entamada n'árees de xestión al mandu de les cualos hai un conceyal del equipu de gobiernu. Cada área de gobiernu tien delles delegaciones en función de les competencies que se-y asignen y que son variables d'unos gobiernos municipales a otros. Les árees actuales de xestión del Conceyu son les siguientes:

* ''Agricultura. Alcaldía. Suministru. Calidá. ''Calvià 2000''. Ciudadanos Estranxeros. Comerciu. Comunicación. Cultura. Defensora del Ciudadanu. Deportes. Educación y Biblioteques (IMEB). Xestión de Sableres y Mariniega. IFOC (formación y emplegu). Mocedá. Llar de Majors. Caltenimientu. Mediu Ambiente. Movilidá y Servicios Urbanos. Patrimoniu. Policía Llocal.''

=== Alministración autonómica ===
Ye al [[Conseyu Insular de Mallorca]] a quien correspuende'l gobiernu autonómicu de la islla de [[Mallorca]]. El [[Gobiernu de les Islles Baleares]] ye l'ente executivu autonómicu pa tol archipiélagu balear, qu'abarca: Mallorca, [[Menorca]], [[Eivissa (islla)|Eivissa]] y [[Formentera]]. Les principales competencies que xestiona'l Gobiernu son la educación non universitaria, la sanidá pública y l'ordenación del territoriu.

=== Alministración xudicial ===
El conceyu pertenez al [[Partíu xudicial (España)|partíu xudicial]] númberu 3 de les Islles Baleares, que los sos [[xulgáu de primera instancia ya instrucción|xulgaos de primera instancia ya instrucción]] atopar na ciudá de [[Palma (Mallorca)|Palma]], na [[Vía Alemaña]], 5. El conceyu dispón d'un [[xuez de paz xulgáu de paz]], allugáu nel Centru de Servicios de Palmanova en calle Diego Salvà Lezaun, nᵘ2 que desenvuelve les competencies propies d'esta figura xurídica.

== Economía ==




L'actividá económica básase principalmente nel turismu, que la so ufierta abarca dafechu tol territoriu. La xestión comercial de les zones costeres de la so mariña supón una de les sos principales fontes de riqueza. En segundu llugar estender na promoción del paquete complementariu: zones que contienen instalaciones deportives o que la so topografía dexa actividaes empobinaes escontra la naturaleza, como ye'l casu del [[Galatzó (finca)|parque Galatzó]] o de les islles [[Malgrats]], declaraes [[reserva ecolóxica]] y les 88,85 [[ha]] de la so parte remanecida declaraes indefinidamente como área especial de proteición de les aves.

En [[1998]] desenvolvióse un plan ellaboráu pa dexar la realización de diches bases predeterminadas, naciendo asina l'organismu municipal llamáu ''Axenda 21 Llocal pa Calvià''. El plan configúrase como una actuación de l'alministración pública que garantice'l futuru económicu, social, medioambiental y patrimonial. Ta proyeutáu escontra la sostenibilidá y basáu nes inversiones necesaries pa executar proyeutos de diversa índole. El so financiamientu procede del conceyu de Calviá, en collaboración col Gobiernu d'España y la Comunidá Autónoma de les Baleares. Dalgunos de los resultaos llograes inclúin la voladura y baltadera de doce edificios de la [[mariña]], convirtiendo dalgunu de los llugares en zona verde, y la creación de mil quinientos miembros del serviciu especializáu na formación y l'emplegu. La inversión inicial del proyeutu en 1998 superó los 810.000 euros.

;Renta per cápita

Calviá ye una de les ciudaes de Baleares con mayor [[renta per cápita]] debíu al sustentu económicu que brinden los sos servicios turísticos. Anque la ganadería y l'agricultura ye una fonte d'ingresos pa les families, la so economía empobínase sobremanera a sofitar el [[sector terciariu]], dende la construcción hasta la puesta en marcha de servicios.

Por cuenta de la diferencia cuantitativa ente población residente y la gran cantidá qu'allega en calidá de turista, nun ye posible evaluar el presupuestu municipal con rellación a la primera, cola cual suel resultar que se simplifica como unu de los conceyos aparentemente más ricos d'Europa, en función de la inversión pública recibida per cápita.

La renta per cápita media d'España foi en 2008 de 24.020 euros según datos del [[Institutu Nacional d'Estadística (España)|Institutu Nacional d'Estadística]] (INE). A Baleares atribúyese-y una renta media de 25.967 euros, cifra cimera a la media nacional. Sicasí El Centru d'Investigación Económica (CRE) informó por aciu el ''XLI Informe Económicu y Social de Balears 2008'' de que la renta per cápita balear, afecha d'alcuerdu al poder de compra, asitiar por primer vegada nesti sieglu per debaxo de la media nacional.

;Emplegu

Por aciu el ''Institutu de Formación y Ocupación'' llevar a cabo talleres d'emplegu, formación, insertamientu profesional y aiciones formatives. Nos talleres d'emplegu, mientres un añu, los alumnos son contrataos pol conceyu pa realizar trabayos determinaos, ente que'l plan de formación encargar d'apurrir a los paraos la necesaria cualificación pal so insertamientu llaboral.

Según datos del ''Anuariu Económicu d'España 2009, editáu pola Caixa'', el paru qu'esistió mientres los primeru años de la [[década de 2000]] foi práuticamente insignificante, nun superando nengún añu'l dos per cientu. N'agostu de [[2009]], nel contestu de la [[Crisis económica de 2008-2009|crisis económica]] d'ámbitu global sobrevenida en 2008, l'índiz de desemplegu caltúvose baxu, anque repicó hasta'l 3,6%, lo que na práctica traducir en plenu emplegu.

=== Agricultura, ganadería y pesca ===


Tamién y anque en menor midida, la so economía básase na agricultura, principalmente [[olivar|olivares]], [[Ceratonia siliqua|algarrobos]] (''Ceratonia silicua'') y [[almendrales]]. En ganadería, gochos y oveyes y tamién una notable variedá de pesca. Na so estensión esisten numberoses [[masía|masíes]] qu'antaño constituyíen les fontes de suministru alimenticiu de la población.

Les esplotaciones agraries, 175 según el censu de [[1999]], ocupaben 8.917 hai, el 92% de la propiedá y l'ocho per cientu n'arrendamientu. 3.365 hai tán llabraes (945 d'herbales, 1.462 de frutales, 99 d'olivar y una de viñéu), 198 dedicar a camperes permanentes, 4.753 a esplotaciones forestales y 601 hai son otres tierres non forestales. La mayoría d'elles, 113 teníen menos de cinco hai y trenta superaben los cincuenta hai. Les unidaes ganaderes censaes en 1999 yeren 681: 562 d'ovín, cuarenta y nueve d'aves, trenta y tres de caprino, venticinco de porcín, diez d'equín y dos de bovín.

=== Industria y construcción ===
La so actividá [[industria]]l tuvo centrada básicamente nel sector de la construcción, yá qu'en 2008 había censaes un total de 1.380 empreses, sicasí, n'actividaes rellacionaes cola industria había namái un censu de 226 d'elles, dedicaes a diversos ámbitos industriales.

=== Servicios ===
;Comerciu

L'área municipal de ''Comerciu y Actividaes Económiques'' tien como principal oxetivu'l desenvolvimientu de proyeutos y xeres pa la modernización, promoción y dinamización de les empreses del conceyu. Estremar en dos seiciones, la de ''Comerciu y Actividaes Económiques'' y la de ''Gabinete Téunicu y d'estudiu'', que'l so cometíu ye la xestión de tramitaciones de llicencies per solicitú de los comenenciudos. Tamién desenvuelve aiciones qu'aumenten y sostengan l'actividá empresarial, especialmente del [[comerciu]], según la restauración y l'entretenimientu. Amás contribúi a la solución d'alcuerdos sectoriales coles asociaciones empresariales de mayor relevancia pa impulsar los negocios.

<center>

</center>

;Turismu







Dende empiezos de los [[años 1960]], al recibir les primeres grandes remeses de turistes, entainar en construyir rápido toa una infraestructura de servicios pa ello (campos de [[golf]], [[Parque acuáticu|parques acuáticos]], [[hotel]]es, etcétera), llegando a convertise nuna de les zones con mayor actividá turística de la islla. En [[2009]], ye internacionalmente conocíu por delles de les sos llocalidaes, como son; [[Magaluf]], [[Palmanova]], [[Santa Ponça]] (''Santa Ponça''), [[El Toro (Mallorca)|El Toro]], [[Portals Nous]], [[Illetes]] y [[Peguera]], por cuenta de los turistes que cada añu frecuentar.

P'agospiar al millón y mediu de visitantes añales, disponer d'una ufierta qu'incluyía en 2005 más de 120.000 cames: 44.000 n'hoteles, 16.000 n'apartamentos y 60.000 residencies turístiques. La ufierta completar con 853 tabiernes y restoranes, amás de 1.145 comercios. Delles multinacionales como [[Fiesta Hotel Group]] (con sede n'[[Eivissa (ciudá)|Eivissa]]) o [[Sol Meliá]] disponen d'una amplia ufierta na zona, principalmente na llocalidá de [[Magaluf]].

Llogró'l segundu puestu ente los conceyos con más banderes azules nes sos sableres del Estáu. La sablera de [[Palmanova]] concentra la mayoría de servicios, polo que foi premiada col gallardón calidable ''Q'', siendo la única de les Baleares que tien dicha distinción. Les unidaes que velen pola seguridá de los sos usuarios, ([[policía|policía turística]], [[proteición civil]] y [[Socorrista acuáticu|socorristes]]), cunten con una embarcación de [[salvamentu marítimu]]. A esti equipu, xúnese l'asociación ''Voluntaris sense fronteres'' (Voluntarios ensin fronteres), que so los apartaos trés y cuatro del artículu 30 de la constitución española, empréstense voluntariamente al cumplimientu de los deberes que dicha constitución atribúye-yos. Pola so asociación col material que foi usáu na construcción de la [[Catedral de Santa María de Palma de Mallorca|catedral de Palma]], destaca la caleta de [[Portals Vells]]. El restu de sableres principales atopar nos complexos de [[Magaluf]], [[Santa Ponça]] y [[Peguera]].

A finales de los [[años 1990]] l'equipu de gobiernu llocal invirtió nun proyeutu que llevó a cabu una serie d'[[Performance|espectáculo públicos]] con conteníu [[multimedia]] (usando teunoloxía [[láser]] con equipos audiovisuales y máquines que creaben una pantalla [[agua|acuático]]) nes sos costes y sableres. Realizábense les fines de selmana de branu y cuntaben con asistencia multitudinaria, ente seis mil y diez mil persones por sesión.

P'apurrir información sobre los distintos servicios, dispón de seis oficines distribuyíes nos complexos de mayor relevancia; la so sede atopar nel edificiu del conceyu en Calvià Vila.







La llocalidá de Magaluf tien un muséu llamáu [[La casa de Katmandú]]; la so peculiaridá consiste en que se construyó al aviesu. Contién una coleición de 3000 pieces variaes y un cine con teunoloxía [[4D]]. Ente otres de les atraiciones del complexu, atópense cenar espectáculu [[Pirates Adventure]] y la [[discoteca|macrodiscoteca]] [[BCM Planet Dance]], una de les más grandes d'Europa, onde la [[Spice Girls|Spice Girl]] [[Geri Halliwell]] actuó de gogó antes de formar el grupu musical que la catapultó a la fama y tamién el ''llar'' del [[disk jockey]] internacional [[DJ Sammy]]. En [[La Porrassa]], a unos 800 metros de Magaluf, atópense los parques acuáticos ''Aqualand'' y ''Western Waterpark'', xunto a les instalaciones d'un ''[[karting]]'' profesional.

Dende delles de les sos llocalidaes, en temporada alta (xunu, xunetu y agostu) pueden faese minicruceros d'un día de duración, nos cualos faise un percorríu por distintes cales del términu.

Na Urbanización [[Sol de Mallorca]], atópase l'únicu [[casinu de xuegu]] de la islla. Tamién tien un pequeñu cai deportivu.

Peguera, especializada en turismu [[Alemaña|xermanu]], celebra n'ochobre la so propia versión de la ''[[Oktoberfest]]'', una fiesta [[Baviera|bávara]] con tradición d'alredor de doscientos años en [[Múnich]], onde puede consumise [[Gastronomía de Baviera|cerveza y productos bávaros]].

En [[1995]], basándose nes indicaciones de la [[cume de Rio]] y del ''Quintu programa de la U. E.'', apostar por una fonda innovación de les polítiques de desenvolvimientu turísticu y local, ellaborando un ''Plan d'Excelencia'' consistente na xestión integral de la mariña.

En [[2001]], llogró financiamientu d'un proyeutu européu llamáu ''LIFE Ambiente (MED-COAST S-T)'' dedicáu a desenvolver estratexes y ferramientes pa la sostenibilidá del turismu en zones costeres del Mediterraneu.

L'[[turismu rural|agroturismo]] ye, comparáu col turismu de mases, cuasi inesistente, anque col tiempu ta desenvolviéndose. Cabo mentar les [[finca|finques]] [[Son Malero]], construyida en [[1430]], y [[Mofarés]], en que les sos habitaciones respetar los elementos tradicionales. Amás, dispón tamién d'un antiguu [[Molín|molín d'aceite]], según un modestu [[muséu]] de ferramientes. Otra importante posesión ye [[Son Boronat]], onde puede apreciase un [[Arquiteutura arábiga|sistema de canales árabe]] y la verdadera [[torre]] de defensa de la masía, fechada nel [[sieglu XIV]]. Na mesma llinia, cabo faer mención a la finca ''ye Burotell'', onde se lleven a cabu tou tipu d'actividaes culturales rexonales.

== Tradiciones ==




Parte de los costumes tradicionales de los habitantes tienen el so raigañu na forma de ganase la vida. La recoyida de la [[aceituna|oliva]], el carbón y la lleña fueron les actividaes más comunes antes de l'apaición del turismu. Les neñes solíen trabayar xunto a les sos madres y otres muyeres cuando cumplíen los diez años. Partíen a cuerpu dende les sos cases a l'amanecida y volvíen al anochecer, acompañando a los [[carru|carros]] que tresportaben el productu. Allegaben escoltaes pol capataz que, al llombu del so caballu, vixilaba los campos onde trabayaben a lo llargo de tola xornada.

Nos meses d'iviernu, tresportaben unes piedres llises recoyíes nos [[riega (hidrografía)|riegues]] llamaes ''macs de torrent'' que calecíen al fueu y envolubraben en [[pañuelu|pañuelos]] para darréu calecer les manes cuando se-yos entumíen pol fríu. Una frase popular mallorquina, ''amolla ye mac'' (suelta la piedra), emplegar pa riquir daqué d'otra persona.

Ente les miseries que sufríen y la severidá del capataz, que obligar a volver al olivero por una sola oliva que s'había quedáu escaecida o tener que dirixise a cuerpu escontra les olivares a pesar de dir los carros vacíos, nacieron les ''Cantares de la recoyida d'aceituna''. Los homes, mientres les muyeres faíen la recoyida, solmenaben les cañes de les olivares y llimpiaben los [[monte|montes]] de [[pinu]]. Mientres sieglos, les xeres de llimpieza de los montes y la talla de lleña que depués vendíen en [[Palma de Mallorca|Palma]], nos fornos d'[[alfarería]] y de pan, caltuvo los campos calteníos de les quemes.

;La vida doméstica.

Les ''[[Posesión (arquiteutura)|posesiones]]'' que s'atopen a lo llargo del conceyu representen el símbolu d'un sistema social y económico carauterísticu del antiguu réxime. Por cuenta de la rudez de les sos tierres, l'actividá agrícola yera bastante básica, olivares, algarrobos, almendrales y ceberes. La ganadería consistía mayoritariamente n'oveyes y cabres. Por cuenta del so escasu caláu, calar de la mariña nun sirvíen como puertos y namái usar pequeñes barques de pesca p'abellugase del mal tiempu. La única cala que s'utilizó como puertu foi la de Santa Ponça, que sirvió pa tresportar almendra comercialmente. Agregu a la esplotación de los pinares pa faer lleña, conformaba la principal fonte de riqueza del conceyu.



Hasta la entrada del turismu les viviendes nun dispunxeron de servicios hixénicos mínimos. Les posesiones atopaben la mayoría de les vegaes asitiaes nel mesmu inmueble que la del [[llabrador|payés]], anque les sos llendes taben bien definíos. Los señores cuntaben con un rudimentariu retrete que solía desaguar nes [[figu chumbo|figales chumbas]] que s'atopaben xunto al campu de les viviendes. El serviciu namái podía ser utilizáu polos propietarios cuando nos sos díes de visita precisar, pero non polos payeses, sacante en contaes ocasiones cola autorización de los ''señores'' al atopase enfermos. Les necesidaes de los payeses llevar a cabu en «ye figueral de moru» (el campu de chumberes) pel branu, iviernu, día o nueche.

El autoabastecimiento marcaba la vida doméstica colos productos llograos del propiu güertu como: verdures, [[hortoliza|hortolices]], carne de les aves del corral y lleche d'oveyes o de cabres. Escases families solíen tener una vaca, pero toos elles solíen comer [[embutíu|embutíos]] de gochu procedentes de la matanza que faíen cada añu, que consistía nun gochu qu'engordaben pa usu personal y otru que se vendía. Los menús habituales consistíen en platos ellaboraos coles materies primes más algamadices, como'l ''[[pa amb oli]]'' (pan con aceite), les [[Sopes mallorquines|sopes]] (sopes escaldiaes), el [[fritu|fritu mallorquín]] (fritura de pataques con [[fégadu]], pimientos y [[Foeniculum vulgare|fenoyu]]) y otros platos de la denominada «comida probe» na que verdures y [[cebera|ceberes]] yeren los sos principales ingredientes.

Cada familia solía fabricase'l so propiu [[xabón]] coles [[ceniza|cenices]] que llograben quemando [[pulgu|pulgos]] d'[[Prunus dulcis|almendra]], cola cual ellaboraben [[llexía]] virxe. Los sos habitantes movíense frecuentemente a Palma y a los pueblos vecinos por aciu carros y darréu con un autobús al que llamaben ''ye correu'' (el corréu).

;Mitoloxía



La población de principios del [[sieglu XX]] taba convencida de que los [[Fantasma|espíritus]] de los qu'emigraren a [[Cuba]] y a otres partes d'[[América]], a los qu'enxamás volvieron ver, retornaben a los sos llares natales, y amenazadoramente vixilaben pa saber lo que nellos asocedía; inclusive se creía que tamién se vengaben polos cambeos que los nuevos habitantes fixeren nes viviendes mientres la so ausencia. Los escasos habitantes de los sos [[L'Aldea|caseríos]] emprestaben muncha atención a cualquier ruíu o pasu estrañu poles proximidaes de les sos [[güertu|güertos]], tantu pola so probeza, como pola medrana a entidaes malines o [[pantasmes]].

Estes tradiciones socavaron con mayor buelga nos neños a quien los sos padres, siguiendo la tradición, tresmitíen-yos hestories sobre seres malvaos como parte de la so educación. Ente ellos cabo destacar a ''María Enganxa'', bruxa qu'habitaba dientro de los [[pozu|pozos]] esperando a que los infantes desobedientes asomar p'atrapalos y encloyalos pa tola eternidá. ''Na Merdisa'', una malhumorada carnicera que se convertía en dos crueles canes afamiaos que se balanciar sobre los neños malos» y encloyar ensin dexar rastru d'ellos. O los ''demonis boiets'', que yeren unos espíritus que se caracterizaben por tener cierta benevolencia, pero con tal capacidá de trabayar qu'alloriaben a quien tuviera que soportalos, yá que ciscaben constantemente que-yos dieren trabayu o comida (''feina o menjar'').

;El Romance del ''Compte Mal''

Al traviés de les xeneraciones viénose tresmitiendo la [[lleenda]] na cual el ''pantasma del Compte Mal'' surdía cada añu na [[nueche de San Xuan]], dende'l [[Puig de Galatzó]], montando al llombu d'un enorme [[caballu]] verde envueltu en llapaes. Cuntaben que'l so [[alma]] en pena solía asustar a la población, especialmente a les moces vírxenes que s'atopaben soles en casa y cuando dormíen.

== Gastronomía ==




Unu de los platos más populares ye'l [[fritu mallorquín]] (''frit mallorquí''), que consiste nuna fritura de [[fégadu]] con [[pataca|pataques]] y pimientos; puede ser de sangre y/o asadura de corderu, gochu o tamién marineru. Cabo tamién faer mención a les [[sopa|sopes]] mallorquines, el [[tumbet]], el [[llombu con col]] o con ''[[Lactarius sanguifluus|esclatasang]]'' (variedá más sabrosa del [[rovellón]] atopáu na Península Ibérica), y les [[berenxena|berenxenes]] rellenes. Esisten diverses formes de preparar l'arroz, la más típica ye la llamada ''[[arroz brut|arròs brut]]'', que consiste nun arroz caldoso con cogordes, cascoxos, carne de gochu, coneyu y d'aves. El [[pa amb oli]], propiu de delles cenes, consiste tamién nel platu rexonal de la islla. Los embutíos son tamién unu de los principales elementos de la so gastronomía; [[sobrasada]], [[butifarra|butifarrón]], ''camaiot'' y ''blanquet'' ente otros.

En comíes y alcuentros xeneralmente familiares ye típicu faer [[gochu|porcella]] asada, con pataques estazaes y condimentadas con yerbes de la islla, como'l [[Rosmarinus officinalis|romeru]]. La [[ensalada]] que suel consumise pel branu o cola porcella, conocer como ''[[trempó]]'' y ellabórase con [[tomate]], [[cebolla]] y [[pimientu verde]].

=== Repostería y pastes ===
El [[Repostería d'España|duce]] por excelencia ye la [[ensaimada]] que suel tomase nel [[almuerzu]], pero que tamién se faen de tamaños familiares rellenes de [[crema (gastronomía)|crema]], [[pelo d'ánxel]], [[chocolate]] o con [[sobrasada]]. En Selmana Santa son esenciales les [[empanada|empanaes]], rellenes d'[[acelga]] y [[pasa|pases]], anque'l restu del añu suelen ser tamién de [[carne de pollu|pollu]] con arbeyos, [[atún]] o sobrasada. Pueden tar feches de pasta [[sabor duce|dulce]] o [[sabor salao|salada]], anque son más habituales les de pasta salao. Tamién son típicos los ''[[crespells]]'' y unes empanaes conocíes como ''[[rubiol|rubioles]]'', rellenes tradicionalmente de [[requesón]], de [[pelo d'ánxel]] o de [[mermelada]]. Tamién ye bien habitual la denominada [[coca de trempó]], fecha d'una especie d'ensalada conocida como ''[[trempó]]'' o de pimientos coloraos asaos, xunto a los ''[[Cocarroi|cocarolls]]'', que son una especie d'empanaes de forma triangular rellenes de verdura y pases.

== Tresportes y comunicaciones ==
;Regulación del tráficu urbanu

L'artículu 7 de la ''Llei sobre Tráficu, Circulación y Seguridá Vial'' (aprobada por RDL 339/1990) atribúi a los conceyos unes competencies abondes pa dexar, ente otres, la inmovilización de los vehículos, la ordenación y el control del tráficu y la regulación de los sos usos. Esta regulación tien llugar al traviés de la ''Ordenanza Municipal de Tráficu, Circulación y Seguridá Vial'', aprobada en sesión de Plenu'l 29 de xunetu de 2004, y nella definen los usos que pueden dase a les víes, les [[velocidá|velocidaes]] que pueden algamar los vehículos según los horarios y zones establecíes pa la carga y descarga de mercancíes na ciudá.

;Parque de vehículos de motor

El conceyu tien un parque automovilísticu de 714 automóviles por cada 1.000 habitantes, superior a los 602 del conxuntu insular. Per otra parte, esiste un parque de 4.077 vehículos ente [[camión|camiones]] y [[furgoneta|furgonetes]], especialmente eleváu dada la importancia de la loxística de repartu a urbanizaciones.
<center>

</center>

;Rede viaria

L'[[autovía]] [[Ma-1]] o **Autovía de Poniente*' (*Autovía de Ponent* en [[Idioma catalán|catalán]]) ye la vía de comunicación más importante que comunica los distintos nucleos urbanos con [[Palma (Mallorca)|Palma]] y [[Andratx]]. L'autovía pasa por [[Cas Catala]], [[Illetes]], [[Portals Nous]], [[Palmanova]], [[Santa Ponça]], [[Peguera (Mallorca)|Peguera]], [[Calvià Vila]], [[Camp de Mar]], Andratx y el [[puertu d'Andratx]]. Esta carretera principal percuerre tol conceyu y estremar en dos zones bien estremaes. Una parte norte agrícola-rural y una parte sur turística-urbana.

La distancia per carretera dende [[Calvià Vila]] hasta'l centru de Palma ye de 20 [[km]], dende'l so nucleu de población más alloñáu, Peguera, ye de 22,2 y dende el so nucleu más cercanu, Illetes, de 11,3 [[km]]. Otra vía importante ye la carretera secundaria *Ma-1C* (antigua [[C-719]]) qu'escurre poles urbanizaciones de la mariña, dende [[illetas|Cala Mayor]] hasta [[Magaluf]].

;Autobuses urbanos
La única estación d'[[autobús]] del conceyu atopar en [[Palmanova]]; denominar tamién el intercambiador. Dichu edificiu, amás de sirvir como parada d'autobús, utilizar p'allugar delles dependencies municipales. La empresa concesionaria que lleva a cabu'l tresporte por autobús consiste en *Transabus S. A.* La llinia 3 de la [[Empresa Municipal de Tresportes de Palma de Mallorca|EMT de Palma de Mallorca]] escurre pol conceyu, yá que el so percorríu remata na llocalidá d'[[Illetes]].

== Servicios públicos ==

=== Enerxía ===
;Lletricidá

El 10 d'abril de [[2006]] entró a valir la normativa que facultó a [[Rede Llétrica d'España|Rede Llétrica Española]] pa exercer les funciones d'operación del sistema llétricu balear. El *Real Decretu 1747/2003*, de 19 d'avientu, foi desenvueltu poles órdenes ministeriales ITC 913/2006, de 30 de marzu, onde se precisa que Rede Llétrica ye l'operador del sistema llétricu en [[Baleares]] y que se responsabiliza de la xestión téunica de los sos sistemes.

El sistema llétricu balear tien dos subsistemas: Mallorca-[[Menorca]] y [[Eivissa (ciudá)|Eivissa]]-[[Formentera]]. El subsistema Mallorca-Menorca ta conectáu a 132 [[Vatiu|KV]]. Ta prevista ampliar la conexón llétrical por aciu dos enllaces submarinos. L'enllaz submarín ente Sagunto y Santa Ponça ta siendo instaláu en 2011 y llueu va empezar el periodu de pruebes Per mediu d'esti enllaz submarín, cola rede peninsular de Rede Llétrica Española, la dependencia enerxética de Mallorca de les sos centrales térmiques sume. Adicionalmente, en Mallorca va poder consumise enerxía ecolóxica proveniente de parques eólicos y saltos d'agua, ensin necesidá de tener qu'instalalos na islla, col consiguiente aforru n'impautu al territoriu insular.

La producción d'[[enerxía llétrica]] en Mallorca alimentar hasta 2011 de les centrales llétriques de Son Reus (612 [[Megavatiu|MW]]), Cas Tresorer (313 MW) y la d'[[Alcudia]] (585 MW).

;Carburantes

La [[Compañía Loxística d'Hidrocarburos]] (CLH) tien en [[Son Banya]] les sos instalaciones más importantes de la islla. Neses instalaciones el carburante llega por buque tanque. Ellí almacénase y distribúyese por aciu camiones cisterna a les gasolineres y por [[oleoductu]] dende [[1994]] a la instalación aeroportuaria de Son San Xuan de CLH.

;Gas natural

Los conceyos de Palma y el so área metropolitana, [[Marratxí]], Calviá y [[Lluchmayor]], van disponer de [[gas natural]], gracies a un nuevu [[gasoductu]] de diecisiete quilómetros de tubería que empalmará cola canal submarina. El plan futuru ye que toles centrales de les islles, sacante *Ye Murterar* en [[Alcudia]], empleguen namái gas natural.

=== Residuos urbanes ===
A efeutos de consiguir la sostenibilidá del conceyu llevar a cabu diversos programes como la recoyida selectiva o'l [[compost]]folie individual. La recoyida selectiva ye tan solo del 17% de los residuos orgániques totales xeneraos nel conceyu y provién de los hoteles. El restu de la fraición de residuos orgániques municipales, 51.984 tonelaes en 2008, el 83% del total, nun se recueye selectivamente sinón que se fai de forma entemecida con envases, [[plásticu|plásticos]] y papel, teniendo que llevalo a la [[incineradora]] o al [[vertideru (basura)|vertideru]] de Son Reus, a quien en 2008 pagar 7.300.000 euros pol so tratamientu. Esiste una Ordenanza Municipal de llimpieza y eliminación de residuos sólides y urbanos.

=== Agua y saneamientu ===
La xestión de llimpieza, agua y caltenimientu ye llevada a cabu pola empresa *Calvià 2000*. El programa políticu conocíu como *Axenda Local 21* contempla'l compromisu [[ecoloxía|ecolóxicu]]. La [[depuradora]] d'agües residuales local asítiase ente Santa Ponça y Palmanova, na autopista escontra [[Andratx]], frente a la urbanización [[Galatzó]].

La [[desalinizadora]] d'agua potable de l'[[Axencia Balear de l'Agua]] atópase allugada en Son Ferrer y produz 2.000.000 de metros cúbicos d'agua potable al añu. El restu de necesidaes acuíferes son cubiertes principalmente cola desalinizadora de [[Palma (Mallorca)|Palma]] y los acuíferos que xestiona l'Axencia. El conceyu merca al añu 10.000.000 de metros cúbicos d'agua a dicha axencia y estos son distribuyíos pola empresa *Calvià 2000* al traviés de la so rede capilar. El 27 d'ochobre de 2005 aprobóse la *Ordenanza Municipal Reguladora del Serviciu de Suministru d'Agua Potable*.

Sicasí, l'equipu de gobiernu de Carlos Delgado, cabeza del partíu popular, alcordó en 2010 privatizar el suministru d'agua potable del conceyu mientres 50 años. La operación llevar a cabu en cuenta de axudicala pol pagu d'una cantidá inicial de 15 millones d'euros a los que mientres los primeros cuatro años, van añadíse-y 2,5 millones más, un 5% de l'agua facturada mientres el total del periodu d'axudicación y 1 millón más d'euros dende'l quintu hasta l'octavu añu.

El suministru taba enantes xestionáu por trés empreses qu'operaben en diverses zones territoriales: “Agües del Términu Municipal de Calvià, S.A.”, so la marca Aterca y perteneciente al grupu Agbar, la Compañía d'Agües Peguera, S.L" y finalmente la empresa municipal *Calvià 2000*, que tamién s'encarga de la llimpieza y el caltenimientu del conceyu. Aterca y agües Peguera apurríen un serviciu de 1,6844 y 1,6772 euros por [[metru cúbicu]], respeutivamente, ente que *Calvià 2000*, con un serviciu calidable y práuticamente ensin incidencies, facer por 1,4754 euros. La midida llevada a cabu pol consistoriu xeneró un enfrentamientu colos sindicatos, les entidaes ciudadanes y los partíos políticos de la oposición, que la so unión y nuna asamblea llevada a cabu, decidió xenerar un calendariu de movilizaciones en contra de dicha resolución. Sol lema «Porque lo público ye serviciu y lo privao beneficiu. Non a la privatización de *Calvià 2000*», y recordando que'l serviciu d'agua potable consistía nel más rentable de la empresa, yá que nel exerciciu anterior cifrárase un [[superavit económicu|superavit]] de tres millones d'euros, llevar a cabu delles concentraciones de protesta con asistencia de los representantes de dellos partíos políticos y de los sindicatos. Pela so parte, l'equipu de gobiernu, llevó a cabu per primer vegada na hestoria del conceyu un plenu del conceyu a les ocho de la mañana, coles mires d'evitar les manifestaciones.

=== Suministru ===
El conceyu tien una bona rede d'establecimientos comerciales dedicaos a l'alimentación de tamañu y xestión distintes, dende [[hipermercáu|hipermercaos]] hasta pequeñes tiendes tradicionales d'alimentación, pasando por dellos [[supermercáu|supermercaos]]. El suministru a estos establecimientos facer por aciu camiones de repartu procedentes d'almacenes mayoristas y n'ocasiones son los mesmos tenderos y hoteleros quien se mueven colos sos vehículos a les instalaciones de [[Mercapalma]], distante pocos quilómetros de los distintos nucleos de población, p'adquirir los productos perecederos que vienden.

== Bienestar social ==

=== Educación ===
La ufierta de centru educativos públicos componer d'once colegio d'[[Educación Primaria]] y trés [[Institutu d'Educación Secundaria|Institutos d'Educación Secundaria]] (IES): *Calviá*, *Son Ferrer* y *Bendinat*.

El *Institutu Municipal d'Educación y Biblioteques de Calvià* (IMEB) ye un organismu llocal de calter alministrativu y de servicios. La so misión consiste na xestión direuto y descentralizao de les competencies municipales en materia d'educación y biblioteques. Componer de variedá de servicios.

El conceyu cunta con una emisora de radio y una de televisión llamada [[IB3]], que ta asitiada nel *Polígonu Industrial de Son Bugadelles*. La institución que xestiona la formación y l'emplegu ye'l *Institutu de Formación y Ocupación de Calvià* (IFOC), que s'atopa asitiáu en Palmanova, xunto a la oficina de correos, el [[hospital|centro médicu]] y la casa cuartel de la [[guardia civil]].

Nel [[polígonu industrial]] de *Son Bugadelles* atópase la institución *Deixalles*, qu'ufierta ayuda a toes aquelles persones con dificultaes na integración social por aciu la realización d'actividaes nes que meyor s'afaigan. Realiza cursinos y talleres artísticos. Nel mesmu llugar puede faese entrega de too tipu d'instrumentos, oxetos y ropa que s'atope en bon estáu, coles mesmes, pueden llograse a baxu preciu tou tipu d'instrumentos.

El [[25 d'abril]] de [[2007]], dientro del programa conocíu como *Ciudaes Dixitales de les Islles Baleares*, poner en marcha un proyeutu consistente nuna [[Internet|rede]] de [[Telecomunicación|telecomunicaciones]] pa emprestar servicios de voz y datos al traviés de [[wifi|teunoloxía inalámbrica]], pol cual creóse accesu gratuitu a [[Internet]] nes sos sableres importantes.

=== Sanidá ===
Pa l'atención primaria esisten unidaes básiques de salú nos principales nucleos urbanos y esisten tamién centros de salú en Santa Ponça y en Palmanova (esti postreru inauguróse en setiembre de 2009 y ufierta una amplia gama de servicios sanitarios).

El so [[hospital]] principal ye'l *PAC de Santa Ponça*, que funciona les venticuatro hores como *Centru d'Atención Siguida*, cubriendo l'asistencia sanitaria regular y d'urxencia. Esisten un total de venticinco farmacies, de les cualos cuatro d'elles aseguren serviciu de guardia les venticuatro hores.

Coles mesmes, cuenta con un *Centru d'Atención al Drogodependiente*, proyeutu que foi llanzáu pol [[Partíu Popular|equipu de gobiernu]] el [[25 de xineru]] de [[2007]]. Les sos instalaciones atopar na llocalidá de Magaluf, na cai *Tirso de Molina* nᵘ1.

=== Seguridá ciudadana ===
Ente [[1930]] y [[1960]], esistía un únicu [[policía]] que realizaba tou tipu de funciones, y nun foi hasta [[1964]] cuando se creó'l *Cuerpu de Policía Llocal de Calvià*, con un total de diez miembros, comandados por un oficial. En [[1972]] amplióse nuevamente la plantía, añadiendo otros diez axentes y dellos vehículos. A partir de 1981 empezó la llexislación específica de policía. En 1984 incorporáronse nueves promociones y configuróse un *cuadru de mandos*. En [[2009]] dispón d'un total de 166 axentes, estremaos ente cuatro inspeutores, seis [[sarxentu|sarxentos]], trelce oficiales, 116 policías y ventisiete policías turísticos en temporada braniza. El cuerpu cunta con un parque móvil de más de cincuenta vehículos y de una moderna rede de comunicaciones.

Hai de solliñar que nel [[2004]], Calviá foi'l primer conceyu español en prohibir l'exerciciu de la prostitución na vía pública y, de magar, la policía llocal realizó un total de 964 denuncies.

Ta operativu'l sistema de *Emerxencies 112*, qu'atiende cualquier situación d'urxencia. La Seguridá Ciudadana ta al cargu de la [[Guardia Civil]] col so recién Puestu Principal asitiáu nel Polígonu de Son Bugadellas y dos Oficina d'Atención al Ciudadanu pa la dómina braniza, denominaes S.A.T.E. (Serviciu d'Atención al Turista Estranxeru), una en Magaluf y otra en Peguera y la [[Policía Llocal]], con sede tamién nel Polígonu de Son Bugadellas. Amás cunta con Proteición Civil y un parque de [[Bomberu|Bomberos]] asitiáu en Santa Ponça.

=== Servicios sociales ===
A manera de desaniciar na midida de lo posible los efeutos producíos pola crisis mundial en numberoses families, dispunxo d'un presupuestu económicu p'amontar les prestaciones a les más precisaes. Apurriéronse 70.631 [[euru|euros]] a un total de 228 d'elles en conceutu d'ayuda, una medría del 40% al respeutive de los 49.000 del exerciciu del [[2008|añu anterior]].

Pa les persones de la tercer edá que precisen ayuda pa realizar actividaes cotidianes, esiste una residencia llamada *Llar de Majors*. L'edificiu atopar en [[Calvià Vila]], tien trés plantes d'altor, ta afechu pa persones con minusvalías y tien calefaición central.

Nel so *Programa d'Atención Integral pa persones con discapacidá* dexa'l derechu d'usu d'una vivienda municipal a la *Asociación Síndrome de Down de Baleares* (ASNIMO). L'oxetivu fundamental de dichu organismu consiste n'ameyorar la calidá, llibertá y responsabilidaes del coleutivu de persones con discapacidá intelectual.

== Arquiteutura ==
El venticuatro de xunetu de 2009, Carlos Delgado, xunto a la teniente d'alcalde de *Patrimoniu*, Teresa Martorell y al direutor xeneral de *Ordenación del Territoriu y Turismu*, Jaime Martínez, presentó'l *Plan de recuperación del Patrimoniu Históricu y Natural*, ente que los sos oxetivos atópase la restauración de dellos de los sos xacimientos arqueolóxicos, según la puesta en marcha del so funcionamientu.

=== Arquiteutura relixosa ===




La [[Ilesia de San Xuan Bautista (Calvià)|Ilesia parroquial de San Xuan Bautista]] alzar nel añu 1248 n'honor a [[San Xuan Bautista]]. Consiste nuna sola nave, con cinco [[capiya|capiyes]] llaterales d'arcu de mediu puntu, dedicaes a distintos santos. El [[presbiteriu (arquiteutura)|presbiteriu]] definir por un [[arcu toral]] cubiertu per un cuartu d'esfera con forma de [[concha]]. El [[pórticu]] formar cinco [[arquivolta|arquivoltes]] de mediu puntu, qu'alternen la decoración floral con punta de diamante. Sobre'l pórticu esiste un enorme relieve que representa a [[Xesús]] nel [[güertu de Getsemaní]]. Nos llaterales atopen unos nichos coles imáxenes de [[Franciscu d'Asis|San Francisco]], de [[Paula de Roma|Santa Paula]] y de [[Rita de Casia|Santa Rita]]. Nel coronamiento de la fachada atopa'l [[arcángel San Miguel]], posando cola actitú de vencer a [[Lucifer]]. En 1780 reformóse la rectoría sobre la ilesia antigua. Destaquen el portal y el claustru. La entrada consiste nun antepar cubiertu por una [[bóveda]] d'[[Aresta (xeometría)|aresta]] rebaxada.

En [[1595]], el [[templu]] siguía aislláu, pero atopábase arrodiáu de viviendes que terminaron formando'l pueblu rural. Nel [[sieglu XVI]] cuntaba con una torre de defensa. Na mesma dómina venerábase la imaxe de la *Mare de Déu dels Dolors*. L'edificiu tien una capiya dedicada a [[Sebastián (mártir)|San Sebastián]], al cual atribúyese-y el milagru de salvar al [[Calvià Vila|pueblu]] de la peste qu'azotó a la islla en [[1652]]. A lo llargo de los años, l'edificiu sufrió diverses reformes. En [[1867]] derrumbóse l'antigua ilesia y empezóse una nueva construcción, qu'al poco tiempu tuvo que detenese. Les obres reiniciar en [[1890]] y concluyeron seis años dempués, resultando nuna mixtura d'estilos, destacando'l [[arquiteutura neoclásica|neoclásicu]] con elementos [[Neorrománicu|neorrománicos]] y [[arquiteutura neogótica|neogóticos]].

La [[Ermita de la piedra sagrada]] ye una pequeña construcción d'estilu neorrománicu que s'atopa asitiada na fastera d'un cuetu ente Santa Ponça y Palmanova. La so importancia anicia en que caltién la piedra onde Xaime I d'Aragón oficializó un [[altar]] pa la [[ritual|ceremonia]] d'entrada en combate antes d'empezar la conquista de la islla.

La [[Ermita de Portals Nous]] foi diseñada pol [[arquiteutu]] [[Antonio Sureda y Villalonga]], que ellaboró los sos planos al estilu neogóticu en [[1865]]. Atopar na llocalidá de [[Portals Nous]], na zona llamada *Patiu de los Silos*.

=== Arquiteutura civil ===


Al ser l'agua un bien escasu nes sos tierres, abonden les construcciones realizaes pa llograla y conducila escontra les estensiones de cultivu. Dientro d'esta tipoloxía destaquen en relevancia los *Qüanats*, que son conducciones d'orixe árabe que se vinieron utilizando dende antaño. Les más significatives son *Sa Galareia d'aigua de Valldurgent* y *Sa Font de Sa Corriola*. Tamién cabo faer mención al ellaboráu sistema d'inxeniería d'agua de [[Bendinat]] y la fonte pública de [[Capdellá]].



Los sos dos centros urbanos históricos, Calvià Vila y Capdellá, contienen delles cases d'interés patrimonial, ente les que s'atopen *Can Verger*, *Can Ros* y *Ye Pontet*.

L'edificiu sede del conceyu asítiase na [[Calvià Vila|entrada del pueblu]]. Inaugurar en [[1989]] y foi proyeutáu polos arquiteutos Rafael Balaguer y Jaime Vidal, quien xunieron elementos de l'[[arquiteutura]] popular y tradicional mallorquina, como la [[texa]], el [[maré]] o la piedra picada, cola funcionalidad y el diseñu de construcciones [[vanguardia|vanguardistas]].

En [[1929]] construyóse una cruz pa conmemorar el séptimu centenariu de reconquistar. La so base contién representaciones de delles escenes d'esta. Asítiase sobre unu de los estremos de la [[Badea (xeografía)|badea]] de Santa Ponça. Mientres la celebración añal del desembarcu llevar a cabo concierto xunto a ella, según actuaciones de teatru y conferencies.

=== Posesiones ===


Esisten trenta y un [[Posesión (arquiteutura)|posesiones]] qu'antaño constituyíen les principales fontes de suministru alimenticiu y económicu local. Dalgunes d'elles permanecen funcionando, bien polos sos propietarios, como ye'l casu de [[La Porrassa]], o bien por convertiles al agroturismo como [[Son Boronat]]. Delles cases antigües fueron reconstruyíes o iguaes polos sos nuevu propietarios. Desque en mayu de [[2006]] fora adquirida en titularidá, la finca más destacada ye [[Galatzó (finca)|el parque natural Galatzò]]. Cuenta con más de catorce millones de metros cuadraos d'estensión y ye la mayor finca de titularidá pública de les Baleares. La posesión tien más de 5000 metros cuadraos de construcciones, ente les que se cunten dos [[molín|molinos]] d'agua, una [[capiya]], numberoses cabañes de llabrador y [[fornu de cal|horno de cal]]. Na so estensión esisten montes d'encines, pinares, garrigas d'[[acebuche]]s, palmitos, (*Chamaerops humilis*) [[Phragmites australis|carriza]], [[estepa|estepes]], según olivares, algarrobos, (*Ceratonia siliqua*) almendrales y güertes incorporaes pol home. Al respeutive de la so fauna, contién cabres mallorquines, fuines, papalbes, (*Mustela nivalis*) ginetas, coneyos, perdices, torcaces, tortúes, [[Turdus|tordos]] y toa clase de [[reptil]]es invertebraos propios d'esta sierra. Tamién ye parte d'un importante nucleu de más de 15 xacimientos arqueolóxicos de dómines pretalayóticas y talayóticas. Atopáronse restos de [[cerámica]] árabe y romana, lo que fai pensar que darréu a la dómina talayótica, la posesión de la finca foi construyida sobre una [[alquería (Al-Ándalus)|alquería]] árabe.

=== Molinos ===


Los [[molín|molinos]] esistentes reflexen l'actividá [[agricultura|agrícola]] que tuvo hasta los años 1950, consistiendo nuna de les poques tipoloxíes de patrimoniu [[etnoloxía|etnolóxicu]] catalogaes y protexíes. Ente los más importantes caben destacar los *Molins de Galatzó* que fueron construyíos na dómina romana, el *Molí de Santa Ponça* (que foi dafechu reformáu por una [[escuela]] [[taller]] local) y los *Molins urbàns de Calvià*.

=== Torres costeres ===
A manera de sistema de defensa de les incursiones que llevaben a cabu los pirates [[Berbería|bereberes]] o [[Imperiu otomanu|turcos]] a finales del [[sieglu XV]], construyir en distintos puntos de la mariña torres vigía. Cuando dalguna nave pirata o desconocida averábase, avisaben a la población. En 2009 siguen de pies, anque dalgunes d'elles atópense en grave estáu de deterioru. Topar so la proteición de la *Declaración xenérica del Decretu de 22 d'abril de 1949*, y la *Llei 16/1985* sobre'l [[Patrimoniu Históricu Español]]. Cúntense les siguientes:

;[[Torre des Cap Andritxol]]
Torre que foi construyida ente [[1580]] y [[1582]] y consiste nuna edificación a 180 [[msnm|metros sobre'l nivel del mar]]. El so diseñu, de tipu cilíndricu, tien una terraza cimera y una cámara principal. Tien un portal [[dintel|adintelado]] y asitiáu a cuatro metros del suelu. La cámara principal ye [[bóveda|abovedada]], construyida con [[mampostería]] y trabada con morteru. Una escalera que sale del portal conduz a la terraza.

;Castellot de Santa Ponça

Consiste nuna torre de planta circular de volume troncocónico y con dos aniellos semicilíndricos de [[maré]]s talláu que se construyó en [[1302]] y foi reforzada en [[1588]]. Tien dos plantes, na primera atópense les dependencies que sirvíen d'estancia de la tropa y del [[pólvora|polvorín]], na principal orixinalmente atopábase la puerta.

;Torre de Illetes

Ye una torre circular construyida ente [[1577]] y [[1597]] a la que con posterioridá se -y añader un forru al so alredor p'aumentar la superficie de la so terraza cimera y poder asina asitiar más pieces d'[[artillería]].

;[[Torre de Sa Porrassa]]

La construcción de la torre de Sa Porrassa empecipiar en [[1595]] y remató en [[1616]]. Ta asitiada a unos cuarenta metros sobre'l nivel del mar. Consiste nuna torre de defensa con una cámara principal llixeramente troncocónica, con una base d'altor variable rematada por un crodó. Una [[escalera de cascoxu]] interna dexa xubir a la planta cimera. Ta construyida con [[mampostería]] de piedra y marés.

;[[Torre de Cala Figuera]]

Construyir ente [[1579]] y [[1582]]. Consiste nuna torre asitiada a unos 20 [[msnm]] sobre'l nivel del mar. Ta formada por dos cuerpos, unu troncocónicu na base y otru circular, onde ta asitiada la cámara principal.

;[[Torre de Portals Vells]]

Construyir en [[1584]], usando mampostería mista de piedra y arenisca trabada con morteru. Ta asitiada a 25 metros sobre'l nivel del mar. Ye un edificiu de planta cilíndrica y presenta una cámara principal a unos cuatro metros sobre'l suelu. Aportar por un portal con [[dintel]] de piedra caliar. La [[bóveda]] ye esférica y el pavimentu ye de marés.

=== Equipamientu de zones verdes ===
Dende finales de los años 1980 y sol plan xeneral de la *Axenda local 21*, el conceyu vien aplicando distintes polítiques dedicaes a embrivir l'impautu turísticu. El proyeutu incorporó una redolada natural y turístico d'alta calidá sobre'l que desenvolver un modelu turísticu non espansivu nin masificado. Baltáronse hoteles obsoletos de les árees más congestionadas y desenvolviéronse proyeutos centraos en [[ecoloxía]] urbana, la rexeneración de sableres, la construcción de paseos marítimos, el Parque Natural de Na Burguesa, les reserves marines y la depuración d'agües residuales.

La baltadera d'hoteles y creación de zones verdes tuvo un presupuestu de 9.999 millones de [[peseta|pesetes]]. Nuna primer fase invirtiéronse 215 millones pa mercar y baltar vieyos inmuebles y edificios. Nel Plan de meyora y embellecimiento de zones turístiques invirtiéronse 2.000 millones de pesetes.

== Idiomes ==
Los idiomes oficiales nel conceyu, al igual que nel restu de conceyos de la islla, son el [[idioma catalán|catalán]] y l'[[idioma español|español]]. El conceyu cunta con una escuela oficial d'idiomes, que s'atopa asitiada na llocalidá de [[Bendinat]]. Los aspeutos más destacaos del catalán de Mallorca, el [[mallorquín]], son la neutralización de la *a* y la *y* tóniques en [ə], y l'emplegu del artículu [[Catalán salat|saláu]] (*ye, sa, ses*) en llugar de *el, la, els* y *-yos*. Debíu al altu nivel turísticu, munchos de los sos habitantes apoderen dellos idiomes europeos, principalmente'l [[Idioma inglés|inglés]] y l'[[Idioma alemán|alemán]] y en menor midida'l [[Idioma suecu|suecu]], el [[Idioma noruegu|noruegu]] y l'[[Idioma italianu|italianu]].

Una de les sos principales carauterístiques consiste na diversidá idiomática de la población. El mallorquín, el castellán, l'alemán y l'inglés son los idiomes más utilizaos. Dellos nucleos de población como Magaluf o Peguera convirtiéronse en llugares d'amplia residencia d'orixe británicu y xermánicu. Un importante númberu de los sos comercios tán anunciaos n'inglés o alemán.

Al envís de enriar les moliciones de distintos coleutivos y persones del conceyu ante una supuesta degradación del idioma, creóse la plataforma *Calvià per la Llengua*, dedicada a trabayar a favor de la plena normalización de la llingua catalana.

== Cultura ==


La [[cultura]] calvianera, por cuenta de la constante inmigración, ta basada na multiculturalidad, influencies de munchos llugares que s'hermanaron coles costumes puramente mallorquines. Tien variedá d'instalaciones partíes polos distintos nucleu de población. Pa dexar que los sos visitantes esquicen la so cultura, esisten actividaes tantu pel branu como pel iviernu. Por cuenta del ensame de bienes culturales con que cunta, en 2009, el conceyu foi incluyíu con una tipoloxía propia nel catálogu de bienes culturales a protexer, aprobáu pol boletín oficial del BOIB col númberu 126.

El Departamentu Municipal de Cultura coordina los distintos centros culturales del conceyu. Ufiértense actividaes pa tolos públicos, ente elles cabo destacar los [[taller]]es, los cursinos de formación, les esposiciones d'artistes, según l'usu de sales pa xuntes ya información d'eventos culturales. Dispón de seis instalaciones qu'inclúin biblioteca y aules temátiques distribuyíes ente los sos nucleos de población más importantes, amás, tamién dispón d'una escuela de [[danza]], una de [[música]] y una d'[[idioma|idiomes]].

El 5 de xunu de 2009 inauguróse una esposición permanente realizada pol *Grupu Pro Arte y Cultura*. Trátase d'una donación de 81 obres al consistoriu per parte de 78 artistes. El coleutivu ta representáu pola artista y mecenes Mayte Spínola y amadrinado por [[Ana d'Orleans]], [[Ducáu de Calabria|duquesa de Calabria]]. Amás, celebra esposiciones benéfiques destinaes a la Fundación Irene Megías contra la meninxitis.

=== Espacios escénicos ===
Los trés espacios escénicos municipales colos que cunta son, *Sa Societat*, la *Sala Palmanova* y el *Casal de Peguera* y formen parte de la *Asociación de Teatros y Auditorios Públicos de les Illes Balears* (ATAPIB), según del *Circuitu d'Artes Escéniques del Consell de Mallorca*. Tamién s'atopen incluyíos nel *Proyeutu Alcover*. Cunten con serviciu téunicu de [[soníu]] y llume mientres tol añu. Les distintes programaciones ufiertaes inclúin: conciertos de la banda municipal y la escuela de música, obres de teatru clasificaes pa distintos públicos, tantu infantil, xuvenil como adultu, en modalidá aficionáu y profesional, [[danza]] y muestres d'espresión artística escolar. Esiste una ordenanza municipal na cual especifíquense les tarifes a abonar pa la so cesión temporal.

=== Actividaes culturales ===
En 2001 inauguróse la *Gran festa del Hip Hop a Mallorca*, el mayor conciertu de [[hip-hop]] de les Baleares, nel cual dellos grupos d'esti estilu musical axuntar nel polideportivu de Magaluf. Nesi festival tamién empezó'l concursu de [[grafiti]] calvianer. En 2009, habilitáronse parés municipales pa llevar a cabo evento grafiteros con hip-hop a lo llargo de tol añu.

A lo llargo del añu llevar a cabo concierto al campu, dances, teatru, artes plástiques, gastronomía y talleres d'[[artesanía]]. A manera de promocionar el turismu de temporada baxa, l'[[Carlos Delgado Truyols|equipu de gobiernu]] inauguró en 2009 un percorríu cultural llamáu *Rutes del desembarcu*, que ufierta la práctica d'una actividá deportiva como pasiar, col valor añadíu cultural y históricu de la ruta.

Dende 2017 celebrar nel Antiguu Aquapark de Calviá el [[Mallorca Live Festival]], el festival de [[música independiente]] más importante que tien llugar nes islles, que cerró la so tercer edición con sold out y más de 27.000 asistentes en 2018.

=== Fiestes populares ===


;Fiestes Rei En Jaume Les
fiestes del desembarcu son l'acontecimientu cultural y festivo más representativu del conceyu. Nelles conmemora'l [[Desembarcu de Xaime I d'Aragón en Mallorca|desembarcu de les tropes del rei]] [[Xaime I d'Aragón]] na mariña de [[Santa Ponça]] en [[1229]]. Mientres la celebración recréase'l desembarcu del rei cristianu na sablera, siguíu de la escaramuza que tuvo llugar ente les tropes cristianes y les mores. Tal que ye típicu, Calvià tien a dos xigantes, *Xaime I* y la so esposa *Violant d'Hongria*, que fueron construyíos en 1999 por Vicente Alberola.

;Alimara
Trátase d'unes festividaes n'honor de [[Antonio Abad|San Antonio]] y [[Sebastián (santu)|San Sebastián]] que se celebren el 17 para [[Antonio Abá]] y el 20 de xineru pa San Sebastián. Enciéndese una enorme [[foguera]] al llau de la ilesia, na que se quemar un moñecu que representa a un demoniu; pela redolada enciéndense pequeñes fogueres onde los vecinos garren [[butifarra|butifarrones]] y [[sobrasada]]. D'esta tradición, hai constancia de celebración dende 1952, añu en que la peste nun afectó al pueblu, según paez gracies a San Sebastián.

;Falles
Nel añu 1994, un grupu de valencianos de la urbanización [[El Toro (Mallorca)|El Toro]] decidieron realizar un [[monumentu fallero]] pa celebrar la fiesta propia de la so tierra. Dende entós creóse la *Falla El Toro*, qu'añu tres d'añu se celebra en dicha llocalidá.

;Antroxu

Nos díes que precieden a la llegada de la [[Cuaresma]] celébrase'l [[antroxu]], que faise primero pa infantes y adolescentes y depués celébrase otru p'adultos. En dambos llévase a cabu un concursu al meyor disfraz y grupu, los ganadores reciben premios en metálicu.

;Selmana santa

El 16 de mayu de [[1997]] alcordóse la creación de la *Hermandá y Cofradería del Cristu del Sangre y La Nuesa Señora de la Esperanza de Son Ferrer y El Toro*. Los [[estatutu|estatutos]] aprobar por decretu l'obispu mallorquín [[Teodoro Úbeda]]. Adquiriéronse dos imáxenes tallaes nel pueblu cordobés de [[Cabra (Córdoba)|Cabra]], pol [[imaginero]] Salvador Guzmán Moral, una d'un [[Cristu]] y la otra d'una Virxe.

;*Pa en Caritat* y *Diumenge de l'Àngel*

Dempués de la [[Selmana Santa]] les parroquies convoquen a los vecinos pa faer una pequeña escursión al campu. La comida del eventu consiste en compartir les arrayadures que se preparar especialmente pa la [[Pascua]], como les [[empanada|empanaes]], los [[rubiol|rubioles]], y los [[crespells]].

;San Xuan

El 24 de xunu celebra la festividá n'honor de [[San Xuan Bautista]], el santu patrón del conceyu. Nel [[Calvià Vila|pueblu]] ríndese homenaxe a los mayores de la tercer edá, celebrando una misa y actuaciones de bailles rexonales. Esta celebración vien realizándose dende los [[años 1950]].

== Deportes ==


Na [[década de 2000]], construyóse un paséu piatonal que coneuta con tolos sos nucleos. El llamáu [[Paséu Calviá]], conocíu como'l *Pulmón Verde* del conceyu, tien zones de descansu, instrumentos temáticos y deportivos nun percorríu de 32 [[quilómetru|quilómetros]]. La so filosofía basar en priorizar el tránsitu viandante. Con un presupuestu básicu de 255.000 [[euru|euros]] el proyeutu empezó a ellaborase en [[2003]]. En [[2008]], yá rematáu aprobóse aptu tamién para [[ciclismu|ciclistes]] nun plenu municipal.

;Eventos deportivos

La llocalidá acueye añalmente la meta de la postrera de les carreres o trofeos [[ciclistes]] profesionales d'un día que componen la [[Challenge Vuelta a Mallorca]], que nel mes de febreru estrena la temporada ciclista n'[[España]]; dicha xornada denominar *Troféu Calvià*. L'eventu recibe una importante cantidá de turistes, lo que dexa a pequeños establecimientos hoteleros empezar la temporada un poco primero de lo habitual.

Amás, mientres tol añu la llocalidá cunta con cinco itinerario [[Cicloturismo|cicloturistes]], destacando que cualesquier de les sos rutes puede realizase en dambos sentíos y empecipiase dende cualesquier de los sos puntos. Coles mesmes, los cinco circuitos atópense enllazaos formando un itinerariu más estensu.

Nel mes d'avientu celebra'l [[maratón]]. La edición XXV de [[2009]] dexó la inscripción voluntaria adicional que dexó a aquellos que lo deseyaren llograr un *Dosal 0* pa collaborar cola organización [[Unicef]]. Ta entamáu pola *Asociación Deportiva d'Atletismu de Calvià* (ADA Calvià). El patrociniu cuerre a cargu del conceyu y de la [[Caxa d'Aforros del Mediterraneu]] (CAM). Empieza na Avenida de les Palmeres, xunto al deportivu municipal de Magaluf y tien un percorríu mistu de 21.097 [[km]] nos qu'una vuelta conforma la modalidá de mediu maratón y dos vueltes el maratón completu. El percorríu foi homologado oficialmente pola [[Real Federación Española d'Atletismu]] (RFEA).

En [[2004]] foi la sede de la XXXVI [[Olimpiada d'Axedrez]], prueba reina del calendariu internacional d'esti deporte, axuntando una participación récor de 150 países y más de 1700 axedrecistes, ente ellos, [[Viswanathan Anand]], [[Alexei Shirov]], [[Vassily Ivanchuk]], [[Victor Korchnoi]], [[Francisco Vallejo Pons]] o [[Magnus Carlsen]]. Dende entós y con calter añal, celébrase'l [[Calvià Chess Festival]]. Esti festival, qu'en 2005 recibió la visita d'[[Anatoly Karpov]] y que cumplió la so tercer edición en 2006, propón un programa de torneos pa participantes de toles categoríes y edaes. El Open Internacional, prueba estrella del *Calvià Chess Festival*, axuntó en 2006 a 117 xugadores provenientes de 35 países, de los que 26 ostentaben el títulu de *Gran Maestru internacional*. El *Calvià Chess Festival* consolidóse como una de les pruebes de mayor relevancia ajedrecística d'ente les que se celebren n'España. La cuarta edición tuvo llugar del 6 al 24 d'ochobre de 2007.

;Instalaciones deportives

Ente los variaos servicios que dispón la ufierta del *Área Municipal de Deportes* cúntense nueve instalaciones deportives, cinco campu de golf profesionales y cinco puertos deportivos. En [[2009]] inauguróse una pista d'[[atletismu]] xunto al polideportivu de Magaluf. L'usu de les instalaciones ta regulada pola Ordenanza Municipal reguladora pa la prestación de servicios nes instalaciones deportives municipales.

;Entidaes deportives

La entidá deportiva más importante del conceyu ye'l C. D. Calviá, que la so fundación ye anterior a la Guerra Civil, magar ye a partir de [[1950]] cuando se forma l'equipu de fútbol

En [[1997]] nació l'asociación deportiva *ADA Calvià* con especialidaes en [[cross]], pista y ruta. Ente 2006 y 2007 llogró la [[medaya d'oru]] por clubes júnior femenín de cross y el campeonatu de Baleares júnior de pista en trés causes. En 2009, y col estrenu de la nueva pista d'atletismu de Magaluf, los atletes calvienses consiguieron en dichu campeonatu un total de trece medayes (trés d'oru, cuatro de plata y seis de bronce).

En 200, llevar a cabu l'I Campeonatu d'España de bucéu deportivu nel mar.

A los deportistes más destacaos de 2009, un total de sesenta, concediéronse-yos venti mil euros en [[Beca (subvención)|beques]]. Esta ayuda enmarcar nel *Plan BED* (*Beques per a esportistes destacats de Calvià*) y apúrrese a menores de dieciocho años. La cuantía a recibir establecer en función a los resultaos y a les marques llograes en [[Competición (deporte)|torneos]] y en [[campeonatu|campeonatos]] internacionales, nacionales y autonómicos. Coles mesmes, apurriéronse subvenciones por un valor de 130.000 [[euru|euros]] a un total de trenta entidaes y clubes deportivos.

== Medios de comunicación ==
;Prensa escrita

Por cuenta de la cercanía de [[Palma de Mallorca|Palma]], los medios masivos d'información que se peracaben son los que se publicar na capital, como'l [[Última Hora (España)|Última Hora]], el [[Diariu de Mallorca]], [[El Mundo (España)|El Mundo]], el [[Diari de Balears]] y la tirada local n'inglés [[Majorca Daily Bulletin]]. Estos medios empresten atención a l'actualidá que se xenera nel conceyu por aciu corresponsales. Tamién se vienden los principales periódicos nacionales ya internacionales, especialmente los británicos, como [[The Sun]], [[The Star]], [[Daily Mirror|The Daily Mirror]] y [[News of the World (periódicu)|News of the World]] que son distribuyíos ente toles llibreríes y hoteles del conceyu.

Coles mires de incentivar el comerciu, la *Fundación Calvià* ellaboró un proyeutu d'una guía llamada *Calvià Shopping*, que pretende amosar una llista de los establecimientos de cada zona, lo mesmo que de los servicios qu'ufierta. Distribuyir por tol términu de manera totalmente gratuita.

;Emisores de radio

Se sintonizan con normalidá cuasi toles emisores qu'emiten dende Palma y que representen a la totalidá de les emisores de radio nacionales y rexonales. Amás, llocalmente emite la emisora municipal *Radio Calviá*, que se fundó a mediaos de los [[años 1980]]. Emite dende'l 107.4 del dial de [[Frecuencia Modulada]] (FM). La emisora ye parte d'unu de los proyeutos de formación del *IFOC*. Tamién cabo faer mención a la *Asociación Radio Cultural de Calvià*, emisora de [[radioaficionáu]] qu'en casos d'emerxencia actúa de soporte a les fuercies del orde y [[proteición civil]].

;Internet

Los principales sitios d'[[Internet]] del conceyu son:
* La web oficial del Conceyu de Calviá, editada en castellanu, catalán ya inglés y qu'inclúi dellos apartaos ente los que destaquen: información institucional del Conceyu, sobre la so configuración y árees de gobiernu; accesu de la ciudadanía a diversa información de servicios útiles pal ciudadanu; axenda de les actividaes que se desenvuelven na llocalidá; calendariu del contribuyente y seición de prensa, qu'informa de les noticies más destacables qu'asoceden llocalmente.

* El Portal de turismu de Calviá. Trátase d'un portal oficial editáu pol *Ajuntament de Calviá'' en dellos idiomes. Trata d'ufiertar a los turistes la información más relevante de les posibilidaes d'ociu, descansu y sobre la so redolada.

## Referencies

## Bibliografía
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Enllaces esternos