Alfabetu glagolíticu

L**'alfabetu glagolíticu**, **glagólico** o **glagólitsa** (en antiguu eslavu eclesiásticu Ⰳⰾⰰⰳⱁⰾⰻⱌⰰ *glagólitsa*, y en eslavu eclesiásticu глаголица, *glagólitsa*) ye'l más antiguu de los alfabetos eslavos que se conocen. Foi creáu polos santos Cirilo y Metodio alredor de 862-863 pa traducir la Biblia y otros testos a les llingües eslaves.

El nome vien de la pallabra глаголъ (*glagolə*), qu'en búlgaru antiguu significa *pallabra* (y d'onde vien el nome de la lletra "G" en dicha llingua). Como *glagolati* significa *falar*, suelse referir poéticamente al glagólitsa como "los signos que falen".

L'alfabetu glagolíticu orixinal consta de 41 lletres, anque la cantidá varia llevemente en versiones posteriores. Venticuatro de les 41 lletres glagolíticas orixinales deriven, probablemente, de grafemes de cursiva medieval del alfabetu griegu, a les que se dio un diseñu más ornamental. Supónse que les lletres *sha*, *shta* y *tsi* provienen del Alfabetu hebréu (les lletres Shin y Tsadi) - los fonemes que representen estes lletres nun esistíen en griegu pero sí n'eslavu y son abondo habituales en toles llingües eslaves. D'ente los orixinales, los calteres restantes son d'orixe desconocíu. Créese que dalgunos pueden provenir de calteres hebreos y samaritanos, que San Cirilo aprendió nos sos viaxes.

## Nome en [[llingües eslaves]]

El nome "glagolíticu" ye en checu *hlaholice*, n'eslovacu *hlaholika*, en polacu *głagolica*, en rusu, macedoniu y búlgaru *глаго́лица* (treslliteráu *glagólitsa*), en croata y bosniu *glagoljica*, n'ucraín *глаголиця* (treslliteráu *hlaholytsia*), en Bielorrusu *глаголіца* (treslliteráu *hlaholitsa*), n'eslovenu *glagolica*, etc.

Sicasí, esti nome nun s'acuñó hasta'l sieglu XIV (Cirilo y Metodio desenvolvieron l'alfabetu nel s. IX), polo que'l so nome orixinal en antiguu eslavu eclesiásticu ye , кѷрїлловица (*kyrillovitsa*, “cirílicu”).

## Alfabetu
L'alfabetu tien dos variantes: una primera arrondada, utilizada en antiguu eslavu eclesiásticu, y una forma angulosa posterior emplegada en croata. Créese que se movieron los valores de munches de les lletres so la influyencia cirílica, o que se confundieron unos con otros al traviés del so espardimientu a los distintos dialeutos, de forma que nun tán siempres claros los valores orixinales. Por casu, créese que la lletra *yu* Ⱓ pudo tener el valor /o/, pero que foi movida pola adopción d'una ligadora *ou* Ⱆ so la influyencia del cirílicu posterior. Otres lletres fueron creaciones tardíes a partir d'un modelu cirílicu.

La siguiente tabla amuesa cada lletra nel so orde actual ya inclúi una imaxe de la lletra na so variante redonda, la lletra cirílica correspondiente, el soníu averáu trescritu por aciu l'Alfabetu Fonéticu Internacional y el so orixe. Delles lletres nun tienen equivalente modernu.

Nótese que *yery* ye un dígrafu de *yerъ* (o bien *yerь*) y *izhe* (o *i*). 

En testos antiguos pueden vese escrites la lletra *ukъ* y trés de los cuatro yuses como dígrafos en dos partes separaes.

L'orde de *izhe* y de *i* varia según la fonte consultada, como asocede tamién coles yuses. Desconozse la correspondencia ente les lletres glagolíticas *izhe* y *i* coles ciríliques И y I, una y bones los llibros de testu y diccionarios suelen mentar una de los dos versiones y non la versión opuesta.

## Unicode
L'alfabetu glagolíticu foi añadíu a Unicode na so versión 4.1. Ocupa'l rangu entendíu ente U+2C00 y U+2C5Y.

## Ver tamién
*Misa glagolítica

## Referencies

## Bibliografía
* Fucic, Branko: *Glagoljski natpisi* (En: Djela Jugoslavenske Akademije Znanosti i Umjetnosti, knjiga 57.) Zagreb, 1982. 420 p.
* Fullerton, Sharon Golke: *Paleographic Methods Used in Dating Cyrillic and Glagolitic Slavic Manuscripts* (En: Slavic Papers No. 1.) Ohio, 1975. 93 p.
* Gosev, Ivan: *Rilszki glagolicseszki lisztove*. Szofia, 1956. 130 p.
* Jachnow, Helmut: Eine neue Hypothese zur Provenienz der glagolitischen Schrift - Überlegungen zum 1100. Todesjahr des Methodios von Saloniki. En: R. Rathmayr (Hrsg.): *Slavistische Linguistik 1985*, München 1986, páxs. 69-93.
* Jagic, Vatroslav: *Glagolitica. Würdigung neuentdeckter Fragmente*, Wien, 1890.
* Kiparsky, Valentin: *Tschernochvostoffs Theorie über dean Ursprung des glagolitischen Alphabets*. En: M. Hellmann o.a. (Hrsg.): *Cyrillo-Methodiana. Zur Frühgeschichte des Christentums bei dean Slaven*, Köln 1964, páxs. 393-400.
* Miklas, Heinz (Hrsg.): *Glagolitica: zum Ursprung der slavischen Schriftkultur*, Wien, 2000.
* Steller, Lea-Katharina: ''A glagolita írás'' In: B.Virághalmy, Lea: *Paleográfiai kalandozások*. Szentendre, 1995. ISBN 963-450-922-3
* Vais, Joseph: *Abecedarivm Palaeoslovenicvm in usum glagolitarum*. Veglae, [Krk], 1917. XXXVI, 74 p.
* Vajs, Josef: *Rukovet hlaholske paleografie. Uvedení do knizního písma hlaholskeho*. V Praze, 1932. 178 p, LIV. tab.

## Enllaces esternos