Baryphthengus ruficapillus

El **momoto yeruvá oriental** (***Baryphthengus ruficapillus***), tamién denomináu **yeruvá** (Arxentina, Bolivia, Paraguái), **burgu acoloratáu**, **taragón acoloratáu** o **juruva verde** (Brasil) ye una especie d'ave coraciforme de la familia Momotidae. Ye una de les dos especies qu'integren el xéneru *[[Baryphthengus]]* (Cabanis & Heine, 1859). Distribuyir nes selves del este d'América del Sur.
## Descripción
 
Mide ente 44&nbsp; y 38&nbsp;cm de llargor total. Dambos sexos son asemeyaos. Tien un picu robezu, escuru, con cantos serruchaos. El so color xeneral ye verde, cola corona ablonda, una mancha ventral naranxa, un antifaz negru y delles gotes d'esi color chisquen el pechu.
Güeyos marrón acolorataos; cola llarga, fina y gradiada, con raquetes terminales pocu definíes; primaries ornadas de verde azuláu. 

## Distribución y hábitat

Distribuyir nes selves paranaenses del sureste de Brasil nos estaos de: Goiás, Bahia, Minas Gerais, Espírito Santo, Rio de Janeiro, São Paulo, Mato Grosso do Sul, Paraná, Santa Catarina, y Rio Grande do Sul. 

Tamién lo atopa nel este del Paraguái, y el nordeste de l'Arxentina onde habita na provincia de Misiones. 

El so hábitat natural ye la selva húmeda semitropical y tropical. Tamién habita en selves secundaries o degradaes. Tantu n'árees baxes litoraleñas como en montes hasta los 1200&nbsp;msnm.

## Comportamientu

Ye una ave solitaria, pasiva, y crepuscular. Ye arborícola, d'estratos medios a baxos de la selva paranaense, permaneciendo perchado de manera vertical, cola so llarga cola péndula que mientres la ximielga. Marca'l so territoriu con llamaos graves y fondos. El so vuelu ye onduláu y lentu, en razón de les sos curties ales. 
La voz ye un “hurrrrrr...” curtiu y rápido, gutural, como una curuxa, más oyíu poco primero de clarear y depués dempués d'anochar. El so nome popular ye onomatopéyicu.

### Alimentación
Vuela frecuentemente en pareya, acompañando bandaes mistes o regueros de formigues pela soviesca. Captura grandes inseutos, moluscos, pequeños reptiles y mamíferos. Tamién unos pocos frutos.

### Reproducción

Nidifica en cueves, onde asitia dos brillosos güevos blancos.
Suelen aprovechar cueves de tatú nel suelu y dacuando dos pareyes nidifican llau a llau en túneles separaos por apenes 23&nbsp;cm de distancia.

## Sistemática
### Descripción orixinal
La especie *B. ruficapillus* describióse orixinalmente pol ornitólogu francés Louis Jean Pierre Vieillot nel añu 1818 sol nome de: *Baryphonus ruficapillus* con llocalidá típica errada: «Lima, Perú», que foi darréu enmendada a: «sureste de Brasil».
### Taxonomía
Esta especie monotípica podría formar una superespecie con *[[Baryphthengus martii]]* y, de cutiu son consideraos como namái subespecies d'una mesma especie. Magar dambes tienen delles semeyances estructurales, sicasí, les diferencies considerables nos sos plumaxes y nes sos voces son abondes pa xustificar el tratamientu como especies separaes.
### Subespecies
Según Clements Checklist 6.8 nun se reconocen subespecies.
Describiéronse delles subespecies, pero toos basar en variaciones individuales, ensin una clara significación xeográfica. Estes son: *Baryphthengus ruficapillus aeruginosus* de Minas Gerais y Rio de Janeiro, *Baryphthengus ruficapillus septentrionalis* de São Paulo, y *Baryphthengus ruficapillus abreui* de Paraná. una quinta subespecie: *Baryphthengus ruficapillus berlai* de Goiás, ye considerada como un nome inválidu.

## Referencies

## Enllaces esternos