Rainer Werner Fassbinder

**Rainer Werner Fassbinder**  foi un direutor de cine, teatru y televisión alemán, amás d'actor, productor y escritor. Foi un representante del nuevu cine alemán. Llegó a encargase tamién de la fotografia y, sobremanera, del montaxe de munches de les sos obres.

## Carrera
Yera fíu d'un médicu militar y de una traductora, que se dixebraron cuando tenía seis años. Quedar cola madre (que collaboraría en delles películes), y vivió protexíu dacuando pola so güela. De normal nos sos filmes nun apaez la figura paterna, y munchos de los argumentos son tresposiciones de sucesos y ciños personales (incluyendo a los sos actores).

Empezó con *L'amor ye más fríu que la muerte*, presentáu nel Festival de Berlín, y con *Katzelmacher*, dambos de 1969. *Katzelmacher*, que llogró'l premiu de la crítica internacional yera una pieza teatral del propiu Fassbinder, que representara nel Antitheater de Múnich, teatru de vanguardia dirixíu por él; el filme yera vitalista y d'estilu indireutu y bien espresivu, ensin enfotu por ser coherente.

Pero la influencia del melodrama d'Estaos Xuníos en Fassbinder apruz llueu, a partir de 1971, cuando vio una serie de films de Douglas Sirk nuna retrospectiva, y decidió dir conocelo personalmente a la so casa de Lugano (Suiza). Les películes de Sirk, y les charres con él, fixéron-y buscar un cine más popular, a *salir a buscar al públicu*, dexando tras la so primer etapa más *artística* (influyida pola Nouvelle Vague, a la que reconoz nos xenéricos del so primer filme). El so propósitu dende esi momentu foi crear unes películes "como les de Hollywood, pero ensin la hipocresía". Col modelu de Douglas Sirk en mente, buscó la manera de comunicase cola audiencia ensin trucos sentimentalistas, refugando la empatía natural del espectador, y presentando les hestories de la manera más fría, intelectualizada y desamorada.

Esta intención dio llugar a un estilu de filmar atrevíu y modernu (tan modernu como'l de les sos primeres películes, pero con otra actitú). La presencia de la cámara faise casi visible al espectador, polos ángulos, los movimientos y los planos que fai, consiguiendo asina una anti-naturalidá que pretende alloñar al espectador y obliga-y a xulgar les hestories ensin manipulaciones sentimentales. El so primer "melodrama desamoráu" foi *Les amargoses llárimes de Petra von Kant* (1972), que foi'l so primer ésitu internacional.

### Semeya de l'Alemaña 1969-1982
La so prolífica carrera (más de 40 películes en menos de 15 años) dexó-y faer una repasada refecha d'Alemaña. La so hestoria, la so sociedá, la so cultura, la so xeografía, y el malestar del tiempu nel qu'él vivió, y pola violencia de rellaciones cola que convivió. Fassbinder filmó por tol país, asitiando les sos hestories en Baviera, Baden, Frankfurt, Coburgu, Berlín. Munchos críticos señalen que les películes de Fassbinder son indispensables pa entender l'Alemaña de güei.

Fassbinder retrató toles clases sociales: la burguesía en *Ruleta china*, los comerciantes en *El mercader de les cuatro estaciones*, el proletariáu sobremanera en *Viaxe a la felicidá de Ma Küsters*, el lumpen en *L'amor ye más fríu que la muerte*, la patronal en *La tercer xeneración*, los intelectuales en *L'asáu de Satán*, los periodistes en *L'ansiedá de Veronika Voss*, los artistes en *Lili Marlene*, los inmigrantes en *Katzelmacher*. D'ende que fuera llamáu'l Balzac del cine alemán.

Llevó al cine obres capitales de la lliteratura alemana como *Effi Brest* (1894) de Theodor Fontane (quiciabes el más importante escritor alemán del sieglu XIX, que la so novela considerar la *[[Madame Bovary]]* alemana), o *Berlin Alexanderplatz* (1929) d'Alfred Döblin (que retrata la crisis social y moral de l'Alemaña pre-Nazi), según una dramatización d'una revuelta de llabradores del sieglu XV (*Viaxe a Niklashauser*).

Realizó una triloxía sobre la República Federal de la posguerra, la "yera Adenauer": *Lola*, *El matrimoniu de Maria Braun* y *L'ansiedá de Veronika Voss*. Tamién retrató la nacencia del Nazismu en *Desesperación*, según la so puxanza y cayida en *Lili Marleen*.

Amás, retrató los asuntos sociales de más actualidá na so dómina, como'l terrorismu d'estrema esquierda del Rote Armee Fraktion, na so película *La tercer xeneración*. Tamién participó nel filme coleutivu *Alemaña na seronda* xunto con otros direutores d'izquierdes, pa dar el so puntu de vista sobre los acontecimientos de 1978, tres les muertes de tres miembros del RAF na cárcel, y la radicalización del gobiernu alemán en temes de seguridá.

## Estilu
L'estilu de Fassbinder ye bien variáu (clásicu, barrocu, realista, alegóricu, espresionista, distante, modernu), non yá considerando'l conxuntu del so filmografía sinón tamién cada película en particular. De cutiu fálase de Fassbinder como un gran direutor d'escena, yá que cada planu taba minuciosamente diseñáu pa provocar un fuerte impautu estéticu na pantalla, yá fora pola so sobriedá o poles sos retorcigañaes virguerías téuniques. Nes sos primeres películes abonden los planos lentos, munches vegaes estáticos, ya inclusive repetitivos. Ver *Katzelmacher* (1969), por casu, y comparala con *Martha* (1973).

La so estrecha collaboración col cámara Michael Ballhaus dexó-y llevar a cabu tou tipu de coraxosos xiros, consiguiendo en dalguna película verdaderos atrevencies téuniques, como en *Ruleta china* (1976). Dambos ensayaron per primer vegada, en *Martha* (1973), el xiru completu de 360 graos, que se convirtió nel sellu personal de Ballhaus na so posterior carrera en Hollywood a les órdenes de direutores como Martin Scorsese, Francis Ford Coppola o Paul Newman ente otros.

Pero l'atrevencia estética y téunicu nunca fueron meros exercicios d'estilu. Siempres tuvieron detrás d'un programa estético y ético que Fassbinder heredó de los maestros del melodrama de Hollywood, como Raoul Walsh, de quien tomaba'l so apellíu siempres como pseudónimu (Franz Walsh), o Douglas Sirk, al que conoció personalmente, lo que camudó la so manera de faer cine, y col que collaboró como actor nel so últimu filme, el curtiumetraxe *Bourbon Street Blues* (1978).

Al colase Michael Ballhaus a Hollywood, Fassbinder trabayó con Xaver Scharzemberger, con quién rodó películes tan importantes como *L'ansiedá de Veronika Voss*, *Lola* o la mítica adautación televisiva de Berlin Alexanderplatz, la novela d'Alfred Döblin.

Nes sos últimes películes el so estilu complicóse entá ye más, dando obres les sos más difíciles y desamoraes del espectador como *La tercer xeneración*, *Un añu con 13 llunes* (dambes filmaes por él mesmu) o *Querelle*, apaecía póstumamente. Fassbinder morrió a los 37 años, tres un fallu cardiacu, al paecer resultancia de la interacción ente somníferos y cocaína. La so muerte en 1982 supunxo ciertu fin del Nuevu Cine Alemán.

## Temes

### Más allá del cine de muyeres
La soledá, el mieu, la desesperación, la congoxa, la busca de la mesma identidá y l'aniquilación del individuu polos convencionalismos, l'amor ensin corresponder, la felicidá suañada y el deséu trabancosu, la esplotación de los sentimientos y la so comparanza a una mera transaición comercial, les pasiones íntimes como forma de retratar una dómina (la de l'Alemaña de los setenta qu'entá abasna les consecuencies de la posguerra, "de la democracia que recibió como regalu") y dar testimoniu de los sos resquiebros económicos, polítiques, morales y sexuales, son les grandes temes del cine de Fassbinder, nel que casi siempres va tener un protagonismu esencial la muyer, figura que lu va sirvir d'escusa pa poner de manifiestu los mecanismos opresivos que se dan na rellación de pareya, pa plantegar diverses fórmules d'emancipación femenina, y pa representar a la mesma nación alemana nes sos films sobre la era Adenauer al traviés de tres heroínes "que puxen por sobrevivir a los estragos del pasáu": Maria Braun (interpretada por Hanna Schygulla), Lola (interpretada por Barbara Sukowa) y Veronika Voss (interpretada por Rosel Zech).

Nel so filmografía, enllena de personaxes femeninos inolvidables, hai que destacar delles actrices coles que trabayó intensamente, como Hanna Schygulla, Margit Carstensen, Ingrid Caven o Irm Hermann, con delles de cualos tuvo rellaciones amoroses. Toes elles de la so mesma xeneración, formaron parte del so equipu dende'l principiu, pero tamién trabayó con actrices mayores como Brigitte Mira, una actriz y cantante de mediana edá qu'él reivindicó dándo-y papeles protagonistes en *[[Toos llamámonos Alí]]* (1973) y *Viaxe a la felicidá de Ma Küsters* (1975).

### Cine gai
Anque Fassbinder, que tuvo casáu dos vegaes y tuvo rellaciones con amigos de dambos sexos (con cuatro homes, bien tormentoses, nunca trató de faer un "cine gai" nel que se tratara lo gay como una problemática. Pero en casi toles sos películes apaecen personaxes homosexuales y, como él mesmu dixo, "siempres puede notase una sensibilidá gai en toles mios películes", mesma de la so personalidá. Amás, delles películes sos tienen como protagonista un personaxe homosexual, como *[[Les amargoses llárimes de Petra von Kant]]*, *La llei del más fuerte* o *[[Querelle]]*, basada na novela de Jean Genet, *Querelle de Brest* (1947).

### El doble (''Doppelgänger'')
Un motivu que se repite constantemente a lo llargo del so filmografía ye la tema del desdoblamientu de la personalidá. Les sos películes tán llenes d'espeyos, de personaxes que sufren crisis d'identidá, de tracamundios y trampes. El mesmu Fassbinder creía que pa ser un artista tenía de doblar a sigo mesmu, vivir dos vides nuna, y quiciabes eso esplica la so increíble productividá.

Les dos noveles non alemanes qu'afixo pal cine traten esa tema:
* En *Desesperación* el protagonista cree qu'atopó la solución a la so crisis esistencial al conocer al so doble, y entama sustituyilo, pa ser esa otra persona y romper d'una vegada cola so esistencia.
* En *Querelle* de Genet los dos hermanos que se realcuentren provoquen el tracamundiu nos demás ya inclusive la suya propia.

### Presencia de la música

El particular tratamientu del soníu nes sos películes ayudó a Fassbinder a consiguir el so deseyáu "distanciamientu dramáticu". Xugaba col doblaxe (dacuando faciendo que los actores nun se doblar a sigo mesmos, sinón a otru personaxe de la hestoria), cola banda sonora (modificando la rellación real de los ruíos respeuto al espaciu o'l tiempu), y cola música qu'incluyía nes sos films.

Anque cuntó siempres cola collaboración del músicu Peer Raben, col que compunxo como lletrista dellos cantares que grabaríen Hanna Schygulla o Ingrid Caven, tamién escoyía con muncho curiáu pa les sos películes tarrezas musicales ayenos, dende música clásica a cantares pop, yá que yera un gran aficionáu.

En delles películes pueden oyese cantares de Leonard Cohen, Kraftwerk o The Walker Brothers, de normal porque'l personaxe decide escuchar esa música. Exemplos son cuando Margit Carstensen escucha p'aselar la so fraxilidá mental *Bird on the wire* de Leonard Cohen en *Mieu al mieu*, o se pon una y otra vez *In my room* de los Walker Brothers. En *Les amargoses llárimes...* escúchense discos con *Smoke gets in your eyes* y *The great pretender* de The Platters. Na *Ruleta china* la neña y la so neñera escuchen y baillen *Radioactivität* de Kraftwerk. Finalmente, en *Un añu de 13 llunes* la protagonista llora nun salón de xuegos recreativos nel que s'entemecen el soníu de los xuegos y *A song for Europe* de Roxy Music.

## Principales obres

### Cine y TV
* 1966 - *El vagamundu* (*Der Stadtstreicher*) (Curtiumetraxe)
* 1967 - *El pequeñu caos* (*Das kleine Chaos*) (Curtiumetraxe)
* 1969 - *L'amor ye más fríu que la muerte* (*Liebe ist kälter als der Tod*)
* 1969 - *Los dioses de la peste* (*Götter der Pest*)
* 1969 - *Katzelmacher*
* 1969 - *¿Por qué-y dio la lloca al señor Amok?* (*Warum läuft Herr R. Amok?*)
* 1970 - *Rio das Mortes* (TV)
* 1970 - *El café* (*Das Kaffeehaus*) (TV)
* 1970 - *Whity*
* 1970 - *El viaxe a Niklashausen* (*Die Niklashauser Fart*) (TV)
* 1970 - *El soldáu americanu* (*Der amerikanische Soldat*)
* 1970 - *Atención a esa prostituta tan querida* (*Warnung vor einer heiligen Nutte*)
* 1970 - *Pioneros en Ingolstadt* (*Pioniere in Ingolstadt*) (TV)
* 1971 - *El mercader de les cuatro estaciones* (*Der Händler der vier Jahreszeiten*)
* 1972 - *[[Les amargoses llárimes de Petra von Kant]]* (*Die bitteren Tränen der Petra von Kant*)
* 1972 - *Xuegu selvaxe* (*Wildwechsel*) (TV)
* 1972 - *Ocho hores nun faen un día* (*Acht Stunden sind kein Tag*) (TV)
* 1972 - *Llibertá en Bremen* (*Bremer Freiheit*) (TV)
* 1973 - *El mundu conectáu / El mundu nel alambre* (*[[Welt am Draht]]*) (TV)
* 1973 - *Nora Helmer* (TV)
* 1973 - *Martha* (TV)
* 1973 - *[[Toos llamámonos Alí]]* (*Angst essen Seele auf*)
* 1974 - *Fontane Effi Briest* (Basada na novela de Theodor Fontane)
* 1974 - *La llei del más fuerte* (*Faustrecht der Freiheit*)
* 1974 - *Como un páxaru nel alambre* (*Wie ein Vogel auf dem Draht*) (TV)
* 1975 - *Viaxe a la felicidá de Ma Küsters* (*Mutter Küsters Fahrt zum Himmel*)
* 1975 - *Mieu al mieu* (*Angst vor der Angst*) (TV)
* 1975 - *Solo quiero que m'amar* (*Ich will doch nur, dass Ihr mich liebt*) (TV)
* 1975 - *L'asáu de Satán* (*Satansbraten*)
* 1976 - *[[Ruleta china]]* (*Chinesisches Roulette*)
* 1976 - *Bolwieser / La esposa del ferroviariu* (*Bolwieser*) (TV) (Basada na novela d'Oskar Maria Graf)
* 1977 - *Muyeres en Nueva York* (*Frauen in New York*) (TV)
* 1977 - *Desesperación* (*Despair, Eine Reise ins Licht*) (Basada nun llibru de Vladimir Nabokov)
* 1977 - *Alemaña na seronda* (*Deutschland im Herbst*) (Episodiu)
* 1978 - *[[El matrimoniu de María Braun]]* (*Die Ehe der Maria Braun*)
* 1978 - *Nun añu con trece lunes* (*In einem Jahr mit 13 Pulguen*)
* 1978 - *[[La tercer xeneración]]* (*Die Dritte Generation*)
* 1979 - *[[Berlin Alexanderplatz]]* (TV) (Basada na novela d'Alfred Döblin)
* 1980 - *[[Lili Marleen]]*
* 1981 - *Lola*
* 1981 - *Teatru en trance* (*Theater in trance*) (Documental)
* 1981 - *[[L'ansiedá de Veronika Voss]]* (*Die Sehnsucht der Veronika Voss*) (Osu d'Oru nel Festival Internacional de Cine de Berlín)
* 1982 - *[[Querelle]]* (Basada na novela de Jean Genet)

### Teatru
* 1965 - *Gotes d'agua que cayen sobre piedres enceses* (*Tropfen auf heisse Steine*)
* 1966 - *Nur eine Scheibe Brot*
* 1967 - *Leoncio y Ḷḷena* (*Leonce und Ḷḷena*) (de Georg Büchner)
* 1967 - *Los criminales* (*Die Verbrecher*) (de Ferdinand Brückner)
* 1968 - *Ingolstadt, por casu* (*Zum Beispiel, Ingolstadt*) (de Marieluise Freisser)
* 1968 - *Axel Caesar Haarmann*
* 1968 - *Katzelmacher*
* 1968 - *Chung*
* 1968 - *De cómo'l señor Mockinpott llogró lliberar de los sos carecimientos* (*Mockinpott*) (de Peter Weiss)
* 1968 - *Orxía Ubú* (*Orgie Ubu*) (de Alfred Jarry)
* 1968 - *Ifigenia en Táuride* (*Iphigenie auf Tauris*) (de J.W.Goethe)
* 1968 - *Ajax* (de Sófocles)
* 1968 - *El soldáu d'Estaos Xuníos* (*Der amerikanische Soldat*)
* 1968 - *La ópera del méndigu* (*Die Bettleroper*) (de John Gay)
* 1969 - *Preparadise Sorry Now*
* 1969 - *Anarquía en Baviera* (*Anarchie in Bayern*)
* 1969 - *Gewidmet Rosa von Praunheim*
* 1969 - *El café* (*Das Kaffeehaus*) (de Carlo Goldoni)
* 1969 - *Home llobu* (*Werwolf*) (de Harry Baer y R.W.Fassbinder)
* 1970 - *L'aldega en llapaes* (*Das brennende Dorf*) (de Lope de Vega)
* 1971 - *Pioneros en Ingolstadt* (*Pioniere in Ingolstadt*) (de Marieluise Fleisser)
* 1971 - *Sangre nel pescuezu del gatu* (*Blut am Hals der Katze*)
* 1971 - *Les amargoses llárimes de Petra von Kant* (*Die bitteren Tränen der Petra von Kant*)
* 1971 - *Llibertá en Bremen* (*Bremer Freiheit*)
* 1972 - *Liliom* (de Ferenc Molnár)
* 1973 - *Bibi* (de Heinrich Mann)
* 1973 - *Hedda Gabler* (de Henrik Ibsen)
* 1974 - *Los tontos muerren* (*Die Unvernünftigen sterben aus*) (de Peter Handke)
* 1974 - *Xerminal* (d'Émile Zola)
* 1974 - *Señorito Julia* (*Fraulein Julie*) (de August Strindberg)
* 1974 - *El tíu Vania* (*Onkel Wanja*) (de Anton Chejov)
* 1975 - *La basura, la ciudá y la muerte* (*Der Müll, die Stadt und der Tod*) (Obra de teatru bien conflictiva, pos s'adicar ciertu antisemitismu, qu'él negó.)
* 1976 - *Muyeres en Nueva York* (*Frauen in New York*) (de Clare Booth)

## Bibliografía
* M. Pérez Estremera: *¿Un nuevu cine alemán?*. Tusquets, 1970
* Muhm Myriam: "Credo in un solu individuu perennemente incerto y protagonista della Storia" (Entrevista con Fassbinder sobre *Berlin Alexanderplatz*), *La Repubblica*, 13 de setiembre de 1980
* Muhm Myriam: "Con lui scompare la coscienza “sporca” della nuova Germania", *La Repubblica*, 16 de xunu de 1982
* Muhm Myriam: "Perché solo ora parlano male di Rainer Werner?", *La Repubblica*, 20 d'ochobre de 1983
* ]
* Yann Lardeau: *Rainer Werner Fassbinder*. Madrid, Cátedra, 2002 ISBN
84-376-1977-7
* H. Baer: *Yá voi dormir cuando tea muertu. Vida febril de Rainer W. Fassbinder*. Seix-Barral, 1986
* *Film*, Ich will nicht nur, dass ihr mich liebt (1992), direición de Hans Günther Pflaum.
* Augusto M. Torres: *R.W. Fassbinder*. Ediciones JC., Madrid, 1983

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina oficial (Fundación Fassbinder) n'alemán
* Sobre Fassbinder  en francés
*