Alaró

**Alaró** ye una llocalidá y conceyu español asitiáu na parte occidental de Mallorca, nes Islles Baleares. Llenda colos conceyos de Consell, Binisalem, Lloseta, Mancor del Valle, Escorca, Bunyola y Santa Maria del Camí.

## Historia
El so orixe remontar a la dómina islámica, na alquería de *Oloron*. La historia documentada empieza nel sieglu XIII, mientres la reconquista de Mallorca, siendo'l so castiellu'l centru d'ésta. Mientres la ocupación aragonesa del Reinu de Mallorca, los sos habitantes musulmanes aguantaron nel Castiellu de Alaró —unu de los únicos castiellos *roquers* de Mallorca—, siendo ésti unu de los últimos llugares onde llegó reconquistar cristiana nes islles.

Los nobles mallorquín Guillermo Cabrit y Guillermo Bassa, en siendo prindaos, fueron condergaos a morrer rustíos sobre caricotes encesos pol rei Alfonsu III d'Aragón, tal que indicaba l'apellíu d'unu de los defensores del castiellu, que mientres la resistencia nun reconociera como rei al invasor del reino mallorquín, permaneciendo lleales al so Rey Jaime.

### Ferrocarril de Alaró
En 1880, Jaime Comes Frau y José Sureda Villalonga, dos ciudadanos de Alaró, consiguieron la concesión d'una llinia ferroviaria que, xestionada pola Sociedá del Ferrocarril de Alaró, xunió'l pueblu cola estación de la llinia ferroviaria Palma-Inca, allugada nel llugar de Consell (entós daquella dependiente del pueblu de Alaró). Hasta 1922, añu nel que fueron adquiríes dos llocomotores de gasolina (bautizaes colos nome de San Cabrit y San Bassa), la tracción del ferrocarril yera efectuada por mules en direición ascendente y por simple gravedá en sentíu descendente. El ferrocarril funcionó hasta l'añu 1934. Ente los años 1944 y 1945 instaláronse nueves víes, siendo estes utilizaes por Ferrocarriles de Mallorca pa tresportar el lignitu ente les mines y la estación de Consell hasta 1951, añu nel que fueron definitivamente llevantaes.

### Primer pueblu con lletricidá de Mallorca
Tamién cabo destacar que foi'l primer conceyu de Mallorca en cuntar con una rede urbana de distribución de lletricidá. La inauguración de la rede llétrica nel pueblu tuvo llugar el 15 d'agostu de 1901, coincidiendo coles primeres fiestes patronales del conceyu nel sieglu XX. Según cunten les cróniques, el pueblu vistir de gala y hubo una gran arribación de visitantes veníos de tola isla, deseosos de catar la maravía qu'ufiertaba esta enerxía. Anguaño, la distribución ta unificada col restu de la isla; pero como muestra de la importancia que tuvo, pa la islla de Mallorca, aquella primer rede de distribución, el día 8 de mayu de 2000, el Conseyu Insular de Mallorca, declaró Bien d'Interés Cultural, con categoría de monumentu, la torre de l'antigua fábrica de lletricidá de Alaró. Esta torre foi restaurada pol conceyu de la villa nel añu 2001 nel marcu de la celebración de los cien años de lletricidá nel Alaró y en Mallorca.

## Economía
Una de les actividaes económiques más importantes en Alaró foi, mientres años, la industria del calzáu, que llegó a tener nel conceyu hasta trenta fábriques y más de dos mil persones dedicaes a ello. Anguaño, dicha actividá económica viose amenorgada a la so mínima espresión, cuntando con namái una empresa d'importancia en dichu sector.

Tamién fueron d'importancia les mines de lignitu, anguaño zarraes, d'interés pa les actividaes de xeneración y distribución llétrica, y que nos sos últimos años pertenecieron a la compañía llétrica GESA, anguaño parte del grupu Endesa.

Na actualidá, el pueblu de Alaró, al igual que munchos otros na isla, convirtióse en pueblo cuartu, trabayando la mayoría de los sos habitantes na capital de la islla —Palma de Mallorca— o na próxima ciudá d'Inca.

## Ver tamién
* Castiellu de Alaró.
* Asaltu al castiellu de Alaró.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina web del Escelentísimu Conceyu de Alaró