Escudu de los Países Baxos

L**'escudu de los [[Países Baxos]]** tamién ye'l blasón personal del monarca neerlandés. Contién los mesmos elementos dende'l 24 d'agostu de 1815, cuando Guillermu I (primer rei de los Países Baxos), escoyó una combinación del antiguu escudu de la Casa de Nassau y del escudu de la República.

Anguaño l'escudu ta descritu pol Real Decretu de 23 d'abril de 1980 que nun introdució cambeos. 

El testu del Real Decretu que regula l'escudu de los Países Baxos ye'l siguiente:

## Orixe y evolución del escudu de los Países Baxos
Dende 1815 los cambeos introducíos nel escudu de los Países Baxos fueron escasos. L'últimu cambéu, más allá de cuestiones rellacionaes col diseñu, realizóse'l 10 de xunetu de 1907 cuando los *lleones guardantes coronaos* (nome que reciben na heráldica los lleones representaos mirando al observador) que sosteníen l'escudu fueron sustituyíos por otros que miraben de frente y nun portaben corones. 

Como s'indicó Guillermu I, primer monarca de los Países Baxos, adoptó unes armes nes que combinó elementos de la heráldica del so llinaxe colos del blasón de les Provincies Xuníes de los Países Baxos (1581-1795).
El blasón de la Casa de Nassau tuvo la siguiente descripción heráldica: *Nun campu d'azur semáu de billetes d'oru, un lleón rampante de lo mesmo* (un lleón sofitáu en dos de les sos pates, de color mariellu sobre un fondu azul decoráu con pieces marielles). 
Los elementos que Guillermu I introdució nes sos armes procedíen del escudu qu'utilizaron los Estaos Xenerales de la República de les Provincies Xuníes. Trátase de la espada y el manizu o fexe de siete fleches (una per cada provincia) que'l lleón sostién nes sos garres derecha y izquierda respeutivamente.

### Heráldica de los Condes de Nassau
L'escudu de la Casa de Nassau data aproximao del añu 1250. Pocos años dempués la heráldica del llinaxe adoptó dos variantes que correspondíen colos dos cañes principales del mesmu. Una d'estes cañes baxa del conde Walram II de Nassau y otra del conde Otón I de Nassau, dambos fíos del conde Enrique II (ca. 1190-1251). La dinastía reinante nos Países Baxos pertenez a la llinia del conde Otón I y los grandes duques de Luxemburgu son descendientes del conde Walram.

La llinia de Walram, representó'l lleón del so escudu coronáu pa estremase de la otra caña familiar. En rellación colos adornos esteriores, nes armeríes de la Casa de Nassau el yelmu heráldicu namái figuró nel timbre d'escudos pertenecientes a los sos miembros varones. Na heráldica de los descendientes d'Otón I, el yelmu apaecía asitiáu debaxo d'una corona y de una cimera con forma de dos ales estendíes *[[Color sable|de sable]]* (color negru), afataes con bandes narquiaes *[[Argén|de plata]]* (color blancu) y decoraes con delles fueyes. A estos elementos xuníense-yos unos *[[lambrequín|lambrequines]]* (un adornu heráldicu del timbre) colos colores de les armeríes de los Nassau, *[[Azur|d'azur]] y [[Oru (heráldica)|d'oru]]* (de color azul y mariellu). Los descendientes del conde Walram utilizaron otra cimera distinta que tenía un lleón sentáu *d'oru* como elementu central. 

Nel decretu de 1815, xunto a una corona real zarrada, regulóse l'usu del yelmu como timbre heráldicu del monarca de los Países Baxos. Nesti decretu establecióse como cimera la que pertenecía a la caña de Walram en cuenta de la de la llinia otoniana que yera la que-y correspondía por llinaxe a Guillermu I. El motivu d'esta decisión nun pudo esclariase, probablemente pudo cometese un error. Dellos miembros varones de la Casa Real de los Países Baxos siguieron utilizando nos sos escudos el yelmu y la cimera de la llinia de Walram.

### Heráldica de los Príncipes d'Orange
El lema del llinaxe de los Nassau, desque en 1530 facer col control del Principáu d'Orange, foi "*Je Maintiendrai*", que n'asturianu significa "*Voi caltener*". El conde Enrique III de Nassau-Breda casóse con Claudia de Châlons, que yera la hermana de Filiberto de Chalôns, l'últimu príncipe d'Orange que perteneció a la Casa de Châlons. Al finar Filiberto en 1530 ensin descendencia, asocedió-y un fíu del conde Enrique III y Claudia de Châlons, René de Nassau-Breda. Ésti heredó'l principáu, pero viose obligáu a caltener Châlons como nome del llinaxe y a siguir usando'l blasón d'esta familia. Esta ye la razón pola qu'esti príncipe pasó a la historia como René de Châlons. 

La frase "*Je Maintiendrai Châlons*", adoptada como lema pola Casa de Nassau, espresa'l compromisu adquiríu pol conde René pol heriedu del so tíu. René finó en 1544 ensin fíos y el so sobrín, Guillermo de Nassau-Dillenburg (conocíu como Guillermo *el Taciturno*), convertir nel so herederu. Guillermo fundó la Casa d'Orange-Nassau y pasó a ser conocíu como Guillermo d'Orange. Nun primer momentu Guillermo *el Taciturno* sustituyó'l lema "*Je Maintiendrai Châlons*" por "*Je Maintiendrai Nassau*". Darréu Guillermo o dalgunu de los sos herederos retiró'l nome del llinaxe del lema, y ésti amenorgóse a "*Je Maintiendrai*".

Les cornetes, unu de los elementos centrales de la heráldica de los Châlons, nun s'incorporaron a los escudos de los monarques de los Países Baxos pertenecientes a la Casa d'Orange-Nassau, pero pueden reparase nel estandarte real y nes variantes utilizaes polos miembros de la Familia Real.

### Sellu y escudu de les Siete Provincies Xuníes
Na heráldica de la República de les Provincies Xuníes podía reparase un lleón rampante d'oru que portaba una espada y un manizu o fexe de fleches nes sos garres delanteres. Estos elementos yá s'emplegaben nos tiempos en qu'éstes yeren un dominiu de la Casa d'Austria.

El lleón rampante, como símbolu de los Países Baxos Borgoñonos, empezó a utilizase como cimera del escudu de Felipe'l Formosu y la espada introducir mientres el reináu del so fíu Carlos I. Les Diecisiete Provincies siguieron usando estos símbolos mientres el sieglu XVI. En 1578, mientres la Guerra de los Ochenta Años, los Estaos Xenerales de les Provincies adoptaron un sellu nel que s'atopaba representada la figura d'un lleón rampante armáu cola espada y diecisiete fleches, una per cada provincia, a pesar de que namái siete d'éstes llograron la so independencia de la caña española de la Casa d'Austria. El sellu de los Estaos Xenerales utilizar hasta l'añu 1795. 

Dende 1584 la República de les Siete Provincies Xuníes cuntó con un escudu que'l so blasonamiento foi: *Nun campu d'oru un lleón rampate d'oru, armáu, lampasado d'azur y coronáu d'oru, teniendo na so diestra una espada y na so siniestra un fexe de fleches d'azur*. Los colores escoyíos yeren los más usaos nel blasón d'Holanda, la provincia más importante (que de la mesma yera'l qu'utilizaren los condes d'Holanda dende una fecha cercana al añu 1198).

Escontra 1668 el campu del blasón pasó a ser *[[Gules|de gules]]* (colloráu heráldicu) y el lleón empezó a figurar *coronáu d'oru, armáu y lampasado d'azur*. Tamién s'estableció que la espada fora representada *de plata* con empuñadura *d'oru* y les fleches *de plata* con puntes *d'oru*.

### 1795 - 1815: Revolución, periodu napoleónicu y restauración

En 1795, por causa d'una intervención francesa, Guillermu V d'Orange, el postreru estatúder, foi derrocáu y fuxó a Inglaterra proclamándose la República Bátava que s'enllargó hasta l'añu 1806.

La República Bátava adoptó como emblema una alegoría de la llibertá holandesa (cola carauterística figura femenina) acompañada d'un lleón. En 1806 creóse'l Reinu d'Holanda con Luis Bonaparte, hermanu de Napoleón, como monarca. Luis Bonaparte emplegó un escudu cuartelado nel que se combinaron el blasón de les Siete Provincies Xuníes col águila napoleónica. Nesti escudu'l lleón portaba per vegada primera una corona real zarrada.

Nel añu 1813, cuando los franceses fueron espulsaos de los Países Baxos, el fíu del postreru estatúder, Guillermu VI d'Orange foi proclamáu Príncipe Soberanu. Guillermo aprovechó p'adoptar un nuevu escudu d'armes. Nel escudu puramente dichu l'águila napoleónica que figuraba nel escudu de Luis Napoleón foi sustituyida polos blasones de Châlon y Orange. El blasón de Nassau foi asitiáu nun escusón, asitiáu nel centru del escudu.

Col establecimientu del Reinu Xuníu de los Países Baxos en 1815, colos Orange-Nassau como dinastía reinante, unificar nun únicu país les Siete Provincies Xuníes y los Países Baxos Austriacos. El so primer monarca, Guillermu I d'Orange (hasta entós Guillermu VI) decidió que les armes reales teníen de modificar de nuevu y decidió combinase los escudos de les Provincies Xuníes y de la dinastía reinante faciendo al lleón que figuraba nesti postreru portar la espada y el fexe de fleches coles que diba armáu aquel otru del blasón de les Provincies Xuníes.

## Versiones embrivíes y variantes del escudu de los Países Baxos

### Versión emplegada pol Gobiernu
El gobiernu de los Países Baxos, los sos misiones diplomátiques, les sos consulaos y otres instituciones gubernamentales utilicen una versión simplificada de les armes reales na que nun figuren el mantu, el baldaquín y la corona real que fuelga sobre esti postreru. Esti escudu tamién ye'l qu'apaez representáu nos pasaportes neerlandeses.



#### Otres versiones institucionales


### Variantes usaes polos miembros de la Familia Real

## Ver tamién
* Bandera de los Países Baxos

## Referencies

## Bibliografía
* Vries, Hubert de. *Wapens van de Nederlanden: de historische ontwikkeling van de heraldische symbolen van Nederland, België, hun provincies en Luxemburg*. Uitgeverij Jan Mets. Ámsterdam, 1995.
*bandera_y_l'escudu_de_armes_de_los_Pa%C3%ADses_Baxos La bandera y l'escudu d'armes de los Países Baxos, Ministeriu d'Asuntos Esteriores de los Países Baxos. 
* Armes reales de los Países Baxos, Casa Real de los Países Baxos. 
* Escudu de los Países Baxos, ''Heraldry of the World''. 
* . 
* Gobernantes de la Casa de Nassau, ''The History Files''. 
* Gobernantes de los Países Baxos, ''The History Files''. 

## Enllaces esternos