Antonín Píu

**Titu Fulviu Boyoniu Arriu Aureliu Antonín Píu** (en llatín, *Titus Aurelius Fulvius Boionus Arrius Antoninus Pius*), conocíu como **Antonino Pío** , gobernó'l Imperiu romanu de 138 a 161. Foi'l cuartu de los *[[Dinastía Antonina|Cinco Bonos Emperadores]]*. Pertenecía a la *[[gens Aurelia]]*. Antonino adquirió'l nomatu de *Pío* n'aportando al tronu y obligar al Senáu a divinizar al so predecesor Adriano.

## Juventud
### Orixe ya Infancia

Antonino Pío yera l'únicu fíu de Tito Aurelio Fulvo, cónsul en 89, natural de la *Colonia [[Nemauso]]* na bien romanizada provincia *[[Galia Narbonense|Gallia Narbonensis]]* (moderna Nimes, Francia) y d'Arria Fadilla. El so güelu foi Tito Aurelio Fulvo, *consul ordinarius* en 85 y prefeutu de Roma hasta la so muerte escontra 89. Cuando'l so padre morrió, Antonino Pío foi educáu pol so güelu maternu, Arriu Antonino, home de gran integridá y cultura y perteneciente al círculu d'amistaes del escritor Pliniu'l Mozu. La so madre cásase con Publio Julio Lupo, *[[cónsul romanu|consul suffectus]]* en 98. Frutu d'esti matrimoniu nació Julia Fadilla.

### Matrimoniu y descendencia

Antonino Pío casar ente 110 - 115 con Annia Galeria Faustina la Mayor. El matrimoniu resultó ser bien feliz. Faustina yera la fía de cónsul Marcu Annio Vero y Rupilia Faustina (pariente de la emperatriz romana Vibia Sabina). Faustina foi una formosa muyer, conocida en Roma pola so sabiduría. Pasó tola so vida ayudando a los probes y desfavorecidos.

Faustina y Antonino tuvieron cuatro fíos, dos neños y dos neñes: 
* Marco Aurelio Fulvio Antonino (m. en 138). Atopóse una inscripción na so tumba nel Mausoléu d'Adriano, en Roma. 
* Marcu Galerio Aurelio Antonino (m. en 138). Atopóse una inscripción na so tumba nel Mausoléu d'Adriano, en Roma. El so nome figura nuna moneda imperial griega. 
* Aurelia Fadilla (m. en 135), cásase con Lucio Lamia Silvano, cónsul en 145. Nun paez que frutu d'esti matrimoniu nacieren fíos. La so tumba atopóse n'Italia. 
* Annia Galeria Faustina Minor o Faustina la Menor (125/130 - 175), futura emperatriz, casada col emperador Marco Aurelio. Foi l'únicu de los fíos del emperador que vivió hasta una edá adulta.

Antonino Pío, cuando la so esposa morrió en 141, vistióse dafechu de llutu y fixo les siguientes aiciones en memoria de la so finada esposa:

* Divinizar como una diosa.
* Construyó un templu nel Foru Romanu nel so nome, con sacerdotises rindiendo cultu.
* Emitió delles monedes nes qu'ella apaecía. Estes monedes, de decoración refinada, llevaben una inscripción que rezaba: ***DIVA FAUSTINA***
* Creó una organización de beneficencia a la que llamó *Puellae Faustinianae* o *Neñes de Faustina*, qu'emprestaba asistencia a neñes que s'habíen quedáu güérfanes.
* Creó un nuevu *alimenta*.

### Carrera so Adriano

En desempeñando con un sorprendente ésitu los cargos de cuestor y pretor, llogró'l consuláu en 120. Foi darréu nomáu por Adriano como unu de los cuatro procónsules qu'alministraben Italia. El so llabor mientres el so proconsulado n'Asia aumentó en gran midida la so reputación gracies a la so bona conducta. Antonino Pío foi favorecíu mientres la so carrera por Adriano, que lo adoptó como'l so herederu'l 25 de febreru de 138, tres la muerte del so fíu adoptivu Lucio Aelio Vero, cola condición de que'l mesmu Antonino Pío adoptara a Marcu Annio Vero, el fíu de la muyer del so hermanu, y a Lucio, fíu de Aelio Vero, que dempués se convertiríen nos emperadores Marco Aurelio y Lucio Vero.

## Emperador

Al so ascensu al tronu, Antonio convertir en ***César Imperator Titu Aelio Adriano Antonio Augustu Pontifex Maximus***. Una de les sos primeres actuaciones como emperador foi convencer al Senáu por que concediera honores divinos al so predecesor Adriano, a lo que los senadores negárense primeramente; los sos esfuercios destinaos a persuadir al Senáu pa rindir esta clase d'honores a Adriano valiéronlu'l *[[cognomen]]* de ***Pío***. Les otres dos razones que xustificaben esti títulu fueron que'l so suegru sofitar nel so costazu al entrar na Cámara del Senáu y que salvó a los homes qu'Adriano condergara a muerte mientres la so etapa d'enfermedá. Construyó mientres el so reináu templos, teatros, mausoleos, promovió les artes y les ciencies y dio sueldos y honores a los maestros de retórica y filosofía.

El so reináu trescurrió pacíficamente, a pesar d'una serie de disturbios militares qu'afararon l'Imperiu mientres el so gobiernu en Mauritania, Xudea y en Britania contra los brigantes, anque nenguna d'estes insurrecciones considerar d'importancia. Créese que la insurrección en Britania llevó al Emperador a alzar el *[[Muriu de Antonino]]* nel *[[Fiordu de Forth]]* y el *[[Fiordu de Clyde]]*, a pesar de que foi llueu abandonada. Foi unu de los pocos emperadores que s'enfrentaron a les crisis del so gobiernu ensin salir d'Italia, tratando los asuntos bélicos provinciales al traviés de gobernadores o per mediu de cartes a ciudaes como Éfesu. Esti estilu de gobiernu foi bien emponderáu polos sos contemporáneos y poles xeneraciones futures. 

Pocu conocer de la política esterior del gobiernu de Antonino, anque a xulgar polos eventos consecuentes d'ella, nun asocedieron importantes acontecimientos mientres esti periodu, comparáu colos sos antecesores y predecesores nel tronu. Dellos historiadores defenden que trató con gran curiáu los asuntos del Imperiu, o que seique se desinteresó de los eventos qu'asocedieron nel esterior d'Italia, y de la so inactividá deriváronse los problemes a los que se tuvo qu'enfrentar, non solu Marcu Aurelio, sinón un gran númberu d'emperadores del S. III. L'historiador alemán Ernst Kornemann escribe na so obra Römische Geschichte [2 vols., Ed. Por H. Bengtson, Stuttgart 1954] que'l reináu de Antonino entendió:

Esta teoría álzase sobre les pequeñes invasiones partas qu'asocedieron mientres el reináu de Antonino. Kornemann defende que Antonino debría llibrar una guerra preventiva contra los invasores en pos de face-yos recular. L'historiador Ivan Lissner [Poder y la Llocura; La Historia de los césares, Jonathan Cape Ltd, Londres 1958] escribió:

Antonino Pío caltuvo bones rellaciones col Senáu, en contraste col so predecesor Adriano. El so reináu, xunto col de los sos predecesores Traxanu y Adriano, y el del so socesor Marcu Aurelio, conozse como la Edá d'Oru del Imperiu romanu.

Nel añu 140, por aciu una Constitución imperial, declaróse que la ciudadanía romana que recibíen los soldaos veteranos de les tropes auxiliares tres veinticincos años de serviciu nun yera estensible a los fíos que tuvieren mientres el so serviciu o enantes d'este, pero sí lu recibiríen los descendientes que tuvieren en siendo nomaos ciudadanos cola *honesta missio*. Les motivaciones de lo anterior entá nun fueron discerníes dafechu.

Estudiosos aseguren que Antonino Pío foi amigu íntimu de Yehudah Hanasí. Según el Talmud (Avodah Zarah 10a-b), el rabín Yehudah yera bien ricu y bien veneráu en Roma. Caltuvo una estrecha amistá con "Antonino", posiblemente Antonino Pío, que consultábalu sobre asuntos mundanos y espirituales.

### Muerte

En desempeñando'l reináu más duraderu dende'l d'Augustu, (superando en dos meses al de Tiberio), Antonio morrió d'unes fiebres en Lorium, Etruria, a unos dolce quilómetros de Roma, el 7 de marzu de 161. La última pallabra que'l fináu emperador pronunció foi carauterística de lo que foi'l so reináu: *aequanimitas*, (ecuanimidad). El so cuerpu foi depositáu nel Mausoléu d'Adriano y alzóse una columna nel so honor nel Campu de Marte, y el templu qu'él mesmu dedicara a la so esposa Faustina en 141 volvió divinizase nel so nome y nel de Faustina.

### Historiografía

La única obra de la que se tienen datos de Antonino Pío que llegó hasta nós ye la *Historia Augusta*, un rellatu d'escasa fiabilidá. Antonín Píu ye l'únicu emperador romanu que nun tien una biografía. Los historiadores por tanto, debieron recurrir a los rexistros públicos pa documentarse sobre dicir nos sos escritos.

### Obra moderna

Antonino Pío representaba l'ideal del caballeru romanu y foi allabáu polos sos contemporáneos, y, darréu, polos eruditos modernos como Edward Gibbon. L'artículu sobre l'emperador na Encyclopædia Britannica (edición de 1911) diz lo siguiente:

## Referencies

## Bibliografía consultada
* Bossart-Mueller (1868). *Zur Geschichte des Kaisers A.* 
* Lacour-Gayet (1888). *A. Le Pieux et son Temps.*
* Bryant. *The Reign of Antonine* (Cambridge Historical Essays, 1895)
* Watson, PB (1884). *Marcus Aurelius Antoninus* Londres, cap. ii. 
* W. Hüttl. *Antoninus Pius* **I—II** Praga. p. 1933—1936.
* Esti testu incorpora información de la Encyclopædia Britannica (edición de 1911) (agora en dominiu públicu)

## Enllaces esternos

* *[[Historia Augusta]]*: *Antonino Pío*.
* Testu llatín, con índiz electrónicu, nel Proyeutu Perseus. Emplegando'l rótulu activu "*load*", que se topa na parte cimera derecha, llógrase ayuda n'inglés col vocabulariu llatín del testu.