Fiabilidá humana

Ye una disciplina que forma parte del campu de la fiabilidá de sistemes, na midida na que l'home puede ser consideráu como parte integrante d'un sistema.

Considérase que'l componente humanu ye d'una complexidá enforma mayor que cualesquier otru componente y, poro, les téuniques aplicables al estudiu de la fiabilidá humana o, complementariamente, del error humanu son específicos ya integren aspeutos psicolóxicos y organizacionales a les habituales téuniques matemátiques.

## Téuniques d'analises de la fiabilidá humana
Esisten una variedá de métodos pal analís de la fiabilidá humana (HRA - human reliability analysis), principalmente estremaos en dos categoríes: los basaos nel analís probabilístico de riesgos y la teoría del control cognitivu.

### Téuniques basaes n'analises probabilístico de riesgos
Una forma d'analizar la fiabilidá humana ye como estensión direuta del analís probabilístico de riesgos (n'inglés, probabilistic risk assessment -PRA-): de la mesma forma que les máquines pueden fallar nuna planta industrial, una persona cometer errores. En dambos casos l'analís por descomposición funcional apurre un ciertu nivel de detalle col qu'asignar probabilidaes d'escurrimientu del error. Esta idea básica ta detrás de la téunica THERP (Technique for Human Error Rate Prediction), que pretende calcular probabilidaes d'error humanu incorporables a un analís PRA. Una forma simplificada de THERP ye la téunica ASEP (Accident Sequence Evaluation Program), que foi implementada como ferramienta informática: Simplified Human Error Analysis Code (SHEAN). Más apocayá More recently, la US Nuclear Regulatory Commission publicó'l métodu d'analís SPAR (Standardized Plant Analysis Risk).SPAR-H

### Téuniques basaes nel control cognitivu
Erik Hollnagel desenvolvió esta llinia de trabayu, que denomina Contextual Control Model (COCOM), y desenvolvió el métodu CREAM (Cognitive Reliability and Error Analysis Method). COCOM modela'l comportamientu humanu como un conxuntu de maneres de control y propón un modelu de cómo asoceden les transiciones ente les distintes maneres de control.

## Error humanu
L'error humanu foi citáu como causante o factor contributivu en desastres y accidentes n'industries diverses como enerxía nuclear, aviación, esploración espacial y medicina.

### Categoríes d'error humanu
Hai diverses maneres de categorización del error humanu:
* Exóxenu / endóxenu
* Valoración de la situación / respuesta planiada
* Por nivel d'analís; por casu: perceptivu / cognitivu / comunicativu / organizativo.

### Sistema d'Analís y Clasificación de Factores Humanos
El 'Sistema d'Analís y Clasificación de Factores Humanos' (n'inglés *Human Factors Analysis and Classification System* -HFACS-) foi desenvueltu primeramente como marcu de trabayu pa la comprensión del error humanu como causa d'accidentes d'aviación. Ta basáu los estudios de James Reason's sobre error humanu en sistemes complexos. HFACS estrema ente "fallos activos" n'aiciones insegures, "fallos latentes", supervisión insegura ya influencies de la organización.

### Discutiniu
Dellos investigadores argumentaron que la catalogación de les aiciones humanes en términos de "correutu" o "incorreutu" ye una simplificación escesivo y perxudicial pal analís d'un fenómenu complexu. En llugar d'eso, defenden que sería más granible enfocar la cuestión dende'l puntu de vista de la variabilidá del comportamientu humanu.

## Ver tamién
* Error humanu
* HEART
* THERP
* SLIM
* SHARP
* SHERPA

## Referencies

## Referencies
* 
* http://www.nrc.gov/reading-rm/doc-collections/nuregs/contract/cr6883/
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* http://www.nifc.gov/safety_study/accident_invest/humanfactors_class&anly.pdf
* 
* 
* 
*  http://www.osti.gov/energycitations/product.biblio.jsp?osti_id=10162198
* 

## Saber más
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*  http://www.nrc.gov/reading-rm/doc-collections/nuregs/staff/sr1842/
* 
* 
* 
*  http://www.laas.fr/IFIPWG/Workshops&Meetings/46/05-Harrison.pdf
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Enllaces esternos

### Documentos d'estandarización y guíes
* 

### Ferramientes
* Eurocontrol Human Error Tools
* EPRI HRA Calculator

### Centros d'investigación
* Erik Hollnagel  nel Crisis and Risk Research Centre  en MINES ParisTech
* Human Reliability Analysis  nos US Sandia National Laboratories
* Center for Human Reliability Studies  nel US Oak Ridge National Laboratory
* Flight Cognition Laboratory nel NASA Ames Research Center
* David Woods  nel Cognitive Systems Engineering Laboratory na Ohio State University
* Sidney Dekker's Leonardo da Vinci Laboratory for Complexity and Systems Thinking, Lund University, Sweden 
*ESM, Safety and Human Factors Investigation Institute

### Reportaxes
* “Human Reliability. We break down just like machines“  Industrial Engineer - November 2004, 36(11): 66