Teoría de la defrontación

La **teoría de la defrontación** o de *enfrentación*, ye una tesis creada en 1956 pa xustificar la presencia del Brasil nun posible repartimientu futuru d'un sector de L'Antártida denomináu L'Antártida Americana o *Cuadrante Antárticu Suramericanu*, que foi creada pola xeopolítica brasilana Therezinha de Castro y publicada nel so llibru *Antártica: Teoria da Defrontação*. La teoría pretende ser el preséu por que los países suramericanos tengan una postura común nuna eventual repartida de L'Antártida. 

Sobre esta teoría sofítense les posibles reclamaciones brasilanes a un sector de L'Antártida y dio llugar al interés antárticu d'otros estaos suramericanos que fueron incluyíos nel marcu teóricu de la so aplicación: Uruguái, Perú y Ecuador. Más apocayá espertóse l'interés de Colombia sobre L'Antártida, con base na proyeición que la islla de Malpelo daría-y aplicando la Teoría de la Defrontación, magar que ésta nun lo contempló al ser postulada, amás que dicha proyeición parte d'una zona entendida dafechu nel hemisferiu norte. El 31 de xineru de 1989 Colombia pasó a ser miembru adherente del Tratáu Antárticu.

Anque la teoría contempla tamién sectores p'Arxentina y Chile, estos países refugar, pos d'aplicase la mesma, el repartimientu fadría sobre los sectores que dambos países reclamen como porciones del so territoriu soberanu en L'Antártida: L'Antártida Arxentina y el Territoriu Chilenu Antárticu. Dambos países xunten a la Teoría de los Sectores Polares.

Otres teoríes postulaes pa una repartida de L'Antártida son: del descubrimientu, de la contigüidad, de los cuadrantes y de la ocupación efectiva.

## Orixe de la teoría
Por non participar n'investigaciones antártiques mientres el Añu Xeofísicu Internacional (que tuvo llugar ente'l 1 de xunetu de 1957 y el 31 d'avientu de 1958), Brasil nun foi convidáu polos Estaos Xuníos a participar na conferencia antártica que dio llugar a la firma del Tratáu Antárticu'l 1 d'avientu de 1959. Yá surdieren nel Brasil visiones xeopolítiques que postulaben qu'esi país tenía de desenvolver una fuerte presencia nel océanu Atlánticu Sur que llegara hasta L'Antártida, lo cual incentivó l'interés brasilanu nesi continente. Ente los principales promotores d'esa visión xeopolítica brasilana topábense Therezinha de Castro y Carlos Delgado de Carvalho. Dambos postularon en 1956 el so *Teoria da Defrontação*, publicando Capo esi añu l'artículu *A Questão da Antártica*, que recibió'l sofitu de sectores militares brasilanos y que s'espublizó en 1971 llogrando qu'esi país xuntara al Tratáu Antárticu'l 16 de mayu de 1975. La teoría asígna-y al Brasil 500.000 km² en L'Antártida y postula que los países del hemisferiu norte teníen d'apurrir les sos bases a los del hemisferiu sur na zona del cuadrante americanu. El desenvolvimientu del interés antárticu fixo que'l Brasil realizara la so primer espedición a L'Antártida en 1982, pasando a ser miembru consultivu del tratáu dende'l 12 de setiembre de 1983 ya inaugurara la so primer base (Estación Antártica Comandante Ferraz) en L'Antártida el 6 de febreru de 1984.

## La teoría
La teoría basar na proyeición de les mariñes suramericanes sobre les mariñes de L'Antártida por aciu los mesmos meridianos. Los puntos costeros más estremos al occidente y al oriente de cada país definen los meridianos que se proyeutaríen sobre L'Antártida. Tomar en cuenta tamién les islles p'ampliar l'arcu de proyeición más allá de les mariñes suramericanes.

El sector d'aplicación de la teoría, ente los meridianos 24° y 90° de longitud oeste de Greenwich hasta'l polu sur, correspuende a parte de la Zona de Seguridá Americana establecida pol artículu IV del Tratáu Interamericano d'Asistencia Recíproca (TIAR), robláu en Rio de Janeiro el 2 de setiembre de 1947. Argumentóse que los países americanos son responsables de la defensa d'esi sector antárticu en virtú de ser parte de la zona cubierta pol TIAR, y por ello tienen derechos tamién a la so posesión futura.

La teoría postula que solo puede ser aplicada a los países del hemisferiu sur d'América que tienen mariñes marítimes con proyeición escontra L'Antártida, los que seríen:
* Ecuador: dende la llende occidental de la zona de seguridá del TIAR a los 90° O (islles Galápagos) hasta los 81° 19' 49* O (punta Balcones nel [[Departamentu de Piura]])
* Perú: dende los 81° 19' 49* O hasta los 80° 50' 15* O ([[islla Alejandro Selkirk]] nes [[islla Juan Fernández]])
* Chile: dende los 80° 50' 15* O hasta los 67° 16' 50* O ([[cabu de Fornos]])
* Arxentina: dende los 67° 16' 50* O hasta los 56° 39' 53* O (punta Médanos del [[cabo San Antonio]])
* Uruguái: dende los 56° 39' 53* O hasta los 53° 22' 10* O (regueru del [[Chuí]])
* Brasil: dende los 53° 22' 10* O hasta los 24° O (llende oriental de la zona de seguridá del TIAR al este de les islla Martín Vaz)

Les islles chilenes allugaes na Polinesia: islla de Pascua y islla Sala y Gómez, nun son consideraes por nun ser parte d'América. Tampoco se tien en cuenta la proyeición que podría corresponder a les islles Malvines y a les islles Xeorxa del Sur y Sandwich del Sur, alministraes pol Reinu Xuníu, pero reclamaes viviegamente per Arxentina, nin entá a favor d'esti país. Nin se consideró la proyeición de la islla colombiana de Malpelo, por ser ésti un país del hemisferiu norte. Nel casu del Ecuador, la teoría solo contempla la so proyeición dende les islles Galápagos y non al so territoriu continental, que nun se proyeuta sobre L'Antártida.

L'aplicación d'esta teoría dexaría la mayor porción terrestre p'Arxentina, con casi tola península Antártica, sacante'l so estremu norte que quedaría pa Uruguái. El casquete mayor sería pal Brasil, incluyendo les islles Orcades del Sur, pero lo mesmo que los asignaos a Ecuador, Perú y Chile, sería n'árees de mal accesu y barreres de xelu.

## Posición del Brasil ante L'Antártida
Al xuntar al Tratáu Antárticu'l 16 de mayu de 1975 Brasil nun espresó reserva de derechos, pero pol decretu N.° 94.401 del 3 de xunu de 1987 en que definió la so política antártica espresó:

Sicasí, el gobiernu brasilanu nunca espresó reclamu dalgunu al territoriu antárticu, calteniendo la so política al respeutu dientro de los cánones del Tratáu Antárticu, que prohibe realizar nueves reclamaciones de soberanía mientres dure la so vixencia. Diverses fontes señalen qu'en 1986 definióse una zona d'interés brasilanu en L'Antártida, correspondiente al sector dende'l polu sur al paralelu 60° S y ente los meridianos 28° O y 53° O, pero a pesar de la so amplia divulgación na web tratar de definiciones privaes y non gubernamentales, que'l so orixe ye desconocíu.

El Tratáu Antárticu señala respectu de nueves reclamaciones:

Brasil al roblar el Tratáu Antárticu xuntó tamién a la postura de que'l mesmu tien carauterístiques *[[erga omnes]]*, ye dicir qu'obliga al so cumplimientu a tol mundu, xuntaren a él o non. Diversos espertos consideren esto contrariu al artículu 34 de la Convención de Viena de 1969 sobre derechos de los trataos, que dexa claro que *un tratáu nun crea nenguna obligación nin derechos pa un tercer estáu, ensin el so consentimientu.* Pero la convención ye posterior al Tratáu Antárticu y nun tien calter retroactivu y el tratáu llogró ámpliamente los sos fines y gocia de prestíu mundial.

## Ecuador
El 27 de febreru de 1967 l'Asamblea Nacional Constituyente del Ecuador, tomando como base los estudios realizaos pol coronel Marcos Bustamante, declaró los derechos ecuatorianos a tener un sector de L'Antártida d'acordies cola Teoría de la Defrontación, que foi invocada ente los fundamentos:

Ecuador afitó los sos reclamos antárticos ente los meridianos estremos del archipiélagu de Colón (Galápagos), tomando en cuenta'l mar territorial que reclama dende eses islles. Totalizando 323.000 km² sobre L'Antártida. Esa declaración anició una protesta de Chile.

Sicasí, Ecuador nun realizó nenguna actividá antártica hasta la unviada en 1984 de dos oficiales convidaos pola Armada de Chile. 

El 28 de xineru de 1982 la Comisión Especial d'Asuntos Internacionales de la Cámara Nacional de Representantes encamentó l'adhesión del Ecuador al Tratáu Antárticu espresando na resolución:

El 6 de xunu de 1987, al aprobar l'ingresu al Tratáu Antárticu, el Congresu reafitó la declaración de 1967. 

Una vegada aprobáu pol Congresu, el decretu executivu N° 3216 del 5 d'agostu de 1987 dispunxo l'adhesión al Tratáu Antárticu, lo que se efectivizó el 15 de setiembre de 1987. El 19 de payares de 1990 Ecuador adquirió la categoría de miembru consultivu, fundando esi añu la Base Pedro Vicente Maldonado. 

Na so Constitución Política sancionada en 2008, afitáronse los sos derechos antárticos:

## Perú
En 1976 la Sociedá Xeográfica de Lima postuló que'l Perú tenía derechu al sector de L'Antártida que sería'l futuru territoriu peruanu que se llamaría *[[Territoriu Antárticu Peruanu]]*, que taría ente los meridianos 81° 20' O (correspondiente a punta Balcones) y 75° 40' O (correspondiente a sablera la Requexada Sur). Aplicábase asina una forma modificada de la Teoría de la Defrontación ensin tener en cuenta la proyeición chilena de les islles de Juan Fernández. Esta iniciativa llevó a que'l 3 de mayu de 1979 l'Asamblea Constituyente de Perú aprobara la declaración:

El 10 d'abril de 1981 el gobiernu peruanu xuntó al Tratáu Antárticu efectuando la reserva de los sos derechos sobre una futura repartida de L'Antártida basáu en considerancies históriques, climátiques, biolóxiques y xeolóxiques.

En 1981 el direutor del Institutu Peruanu d'Estudios Antárticos, Luis Vilchez Lara, fixo una declaración a la prensa espresando la so opinión de que'l Perú tien derechu a un sector antárticu de 600&nbsp;000&nbsp;km² ente los meridianos 84° y 90° de Longitud Oeste y hasta'l Polu Sur. Vilchez Lara encontó la so opinión na Teoría del condominiu plural de Fauchille y a l'aplicación del principiu del uti possidetis.

En 1989 fundó la Base Machu Picchu y adquirió l'estatus de miembru consultivu.

En 1993 l'Asamblea Constituyente amplió la declaración de 1979:

## Uruguái
La teoría espertó tamién l'interés uruguayu en L'Antártida. En 1968 el profesor Julio César Musso, presidente del Institutu Antárticu Uruguayu creáu esi añu, publicó'l llibru *Antártida Uruguaya*. Al xuntar al Tratáu Antárticu'l 11 de xineru de 1980, Uruguái acutó los sos derechos sobre L'Antártida que pudieren corresponde-y ensin mentar cuálos:

El 22 d'avientu de 1984 creó la Base Científica Antártica Artigas. El 7 d'ochobre de 1985 Uruguái adquirió la categoría de miembru consultivu del Tratáu Antárticu.

## Colombia
Más apocayá espertóse l'interés de Colombia sobre L'Antártida, con base na proyeición que la islla de Malpelo daría-y, aplicando la Teoría de la Defrontación, magar que ésta nun lo contempló al ser postulada, amás que dicha proyeición parte d'una zona entendida dafechu nel hemisferiu norte. El 31 de xineru de 1989 Colombia pasó a ser miembru adherente del Tratáu Antárticu.

## Crítiques
La teoría recibe'l refugu d'Arxentina y Chile, según tamién el de numberosos estudiosos que la consideren ensin nengún fundamentu llegal. D'alcuerdu a la CONVEMAR, de la cual Brasil y Uruguái son parte, les llendes sobre'l mar nun pueden estendese a más de 200 milles de la mariña, crítica que tamién se fai a la Teoría de los Sectores invocada per Arxentina y Chile y formulada
pol senador canadiense Pascal Poirier el 20 de febreru de 1907 pal árticu. Pero estos países basen amás los sos reclamos antárticos en considerancies xeográfiques, históriques y llegales y nel casu d'Arxentina, d'ocupación permanente dende 1904.

## Ver tamién
* Brasil en L'Antártida
* Teoría de los sectores polares

## Referencies