Palacios del Pan

**Palacios del Pan** ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Zamora na comunidá autónoma de Castiella y Llión.

## Xeografía física
;Allugamientu :Palacios
del Pan llinda al norte con Santa Eufemia del Barco y Montamarta, al sur con Zamora, La Hiniesta y San Pedro de la Nave-Almendra, al este con Andavías y al oeste con Manzanal del Barco, esti postreru na otra vera del banzáu del Esla. Atopar a 16 km de la capital de la provincia, Zamora.

:

:Pa comunicar Manzanal del Barco, na Tierra d'Alba, y Palacios na Tierra del Pan al traviés del banzáu del Esla, disponer del viaducto Martín Gil o de los Cabriles, pal ferrocarril, y de la ponte nueva de Manzanal. N'ocasiones, de resultes de la seca persistente, remanez sobre les agües del Esla el vieyu viaductu que comunicaba les contornes d'Alba y Pan antes de la construcción del banzáu. Amás, esiste'l la ponte vieya, pol cual pueden circular peatones mientres tol añu.

:Esisten tamién otros dos pontes en caminos de concentración pa comunicar colos pueblos de Valdeperdices y Almendra, y tamién dellos pasos a nivel sobre la vía ferrial.

:A dos quilómetros del pueblu, atópase la zona turística de los xalés, llamada urbanización el Madrigal, na cual esisten una ventena de diches edificaciones, zona de bañu habilitada y club náuticu, nel cual apuéstense numberoses competiciones de vela y piragüismu, tamién mientres el branu imparten cursos de vela a neños y mayores.

;Xeoloxía :Terrenes
constituyíos por cayueles y depósitos aluviales del Miocenu. Suelos de tierra parda meridional.

;Clima :Mediterraneu secu;
temperatures medies de 2 a 4° en xineru y de 20 a 22° en xunetu; precipitaciones medies añales ente 400 y 600 mm. Tierres de cultivu y encina.

## Flora y fauna
Cuenta con paraxes de gran guapura paisaxística. Ye maraviyosu poder contemplar les puestes de sol dende dellos llugares del términu Palacios, tamién destacar la Devesa de Mázares,la fonte del cañu, La Ponte de Los Cabriles o "Viaducto Martín Gil", el Sierro, Peñes Rojas, el pueblu vieyu, el Casetón de los Moros, la redolada del club de vela, la redolada de los varios quilómetros de banzáu nel so escurrir pol términu, en definitiva hai cientos de llugares d'enorme guapura paisaxística nos 32 km² de términu municipal.

La so máxima altitú atopar nel Tesu de les Furiegas con 735 msnm, a escasos metros del Viaductu Martín Gil y del parque eólicu.

## Historia
Los restos más antiguos de población nel conceyu asitiar nel *Casetón de los Moros*, nel despobláu de Mazares, onde s'atoparon restos de construcciones y muertes de cerámica romana.

Dende la so creación, Palacios, fundáu presumiblemente dientro del procesu de repoblación entamáu pola monarquía lleonesa na Edá Media, foi llugar de realengu dientro de la Tierra del Pan, teniendo integráu nel so términu l'anguaño despoblada villa de Mazares. 

En 1146 el rei Alfonsu VII de Llión donó la villa de Mazares al Monesteriu de Moreruela, donación confirmada por Alfonsu IX de Llión en 1192, que depués permutó col Cabildru de la Catedral de Zamora en 1356. El Cabildru arrendar al Obispu con xurisdicción, propiedá y vasallos por una renta añal de 96 fanegas de pan mediáu y 150 maravedinos.

Pela so parte, Fernandu II de Llión apurrió la ilesia y llugar de Palacios a la Orde del Santu Sepulcru nel añu 1167.

Yá na Edá Moderna, en 1458, partióse'l términu Cabeza de Cristu a partes iguales ente Mazares (Cabildru) y Almendra (Obispu). Los sos mayores propietarios de finques rústiques yeren los conventos de San Jerónimo, Comendadores de San Juan y Santa Marina.

Al crease les actuales provincies na división provincial de 1833, Palacios del Pan quedó encuadráu na provincia de Zamora, dientro de la Rexón Lleonesa.

Primeramente, Palacios tenía'l so allugamientu xunto al ríu Esla, magar tuvo que ser treslladáu nel primer terciu del sieglu XX pola construcción del banzáu de Ricobayo.

Dientro d'esti conceyu, nel viaducto Martín Gil, tuvo llugar un tráxicu accidente ferroviariu. El 19 d'ochobre de 1964, un tren de mercancíes con destín a Zamora, cargáu con más de cien kilos de material pirotécnico, sufrió una fortísima esplosión de material qu'afectó a la pilastra qu'hai xusto al rematar l'arcu del viaductu. De resultes ocho vagones cayeron al fondu del banzáu, salvándose del efeutu abasne la llocomotora y el restu de vagones que pudieron llegar a la estación más cercana, la d'Andavías. Nel sucesu finó un trabayador de dichu convói.

## Demografía

## Economía

Esta llocalidá, por cuenta de la proximidá de Zamora, cuenta con un establecimientu hosteleru. A lo llargo de la selmana alleguen dellos vendedores ambulantes (tenderos de too tipu de ropa, cacharreros, pescaderos, vendedor de productos de primera necesidá o llimpieza, ente otros).

## Comunicaciones
;Carreteres
:Pa poder llegar hasta Palacios del Pan, la principal vía ye la ZA-P-1405, carretera provincial que comunica Zamora con La Hiniesta, Andavías, Palacios del Pan, Carbajales de Alba y Mahíde.

:Esisten otres formes de llegar, dende Muelas del Pan hai un camín asfaltáu que comunica dicha llocalidá na N-122 con Montamarta na N-630, esta vía pasa pol términu de Palacios del Pan, y crucia Andavías y la ZA-P-1405, qu'incorporándose a ella llega a Palacios del Pan.

;Redes Sociales:
:Dende abril de 2010 tien una cuenta na rede social Facebook y dende marzu de 2012 una cuenta en Twitter, onde cualesquier pue tar al día de les novedaes de la llocalidá al intre.

## Patrimoniu

;Paraxes
:Cuenta con paraxes d'importancia arqueolóxica como "El casetón de los moros" (d'orixe romanu), Peñes Rojas, El Sierro o "Les cases", pago que los sos restos amuesen nicios d'un prósperu pasáu.

;Cercu :Tamién
esiste un cercu romanu, que s'atopa espuesta nel parque del frontón, antes asitiáu nel cantu de la carretera, na zona conocida como La Raya del Monte, tamién ta El Bodegón, anguaño ta nuna finca privada. Hubo un sacerdote del pueblu que con dellos mozos tuvieron esplorando que yera lo qu'había porque se dicía que xune a Palacios con Zamora y lo qu'atoparon foi una serie de túneles que llegando a un puntu nun había osíxenu y arrenunciaron de siguir investigando, nél atoparon delles monedes. Toos estos restos tán dientro de lo que ye la Devesa de Mázares

;Ermita del Carmen
:Hasta va cinco décades esistía tamién na devesa de Mázares la Ermita del Carmen que foi derruida tres la venta de la devesa que pertenecía a una duquesa,que la vendió a los vecinos del pueblu y pueblos estremeros, pos tamién tienen parceles Vecinos Almendra, Valdeperdices, Andavías y Manzanal, y a quien-y tocaron les parceles onde taba la ermita utilizaron los materiales pa les sos cases.*La Virxe del Carmen* que yera la titular de la ermita llevar pa la ilesia del pueblu y na fiesta del Cristu, n'abril sacar de procesión asemeyando, la romería.

;Edificios
:Ente los sos edificios más significativos destaca la ilesia de Santolaya, construyida nel añu 1935, tres el treslláu que sufrió'l pueblu por cuenta de la construcción del banzáu de Ricobayo.

;Viaducto Martín Gil

:Tamién destaca pola so magnitú'l Viaducto Martín Gil o Ponte de los Cabriles, obra que pasó a formar parte de la mitoloxía de la inxeniería civil pola so bóveda central, llegando na so dómina de construcción a ser el mayor arcu de formigón armao del mundu, motivu pol qu'anguaño sigue siendo motivu de visita y estudiu. Pa la so construcción, allegaron numberosos obreros de la zona o foranos, asitiándose dalgunos d'ellos nun pobláu obreru aledaño al viaductu construyíu pa la ocasión.

;Nueva ponte :Nel
branu de 2007 terminóse la construcción de la nueva ponte de Palacios-Manzanal sobre'l banzáu del Esla na carretera ZA-P-1405. Esta ponte conozse como *ponte de Manzanal* pola so proximidá a la llocalidá de Manzanal del Barco, infraestructura que dexa cruciar les agües del banzáu y xunir les contornes de Tierra del Pan y Tierra d'Alba, al altor de Manzanal y Palacios.

## Cultura
;Fiestes

:En Palacios son celebraes, ente otres, les siguientes fiestes:
:*Fiestes de Cristu, mientres los díes 22 y 23 d'abril.
:*Fiesta del Rosario, el primer domingu d'ochobre.
:*Fiestes del "Turista". Mientres la selmana siguiente al 15 d'agostu celebra la "Selmana Cultural", y darréu les "Fiestes del Turista". Esta ye la fiesta que concentra mayor númberu d'eventos. Nestes fiestes, apocayá, recuperóse la romería de la Virxe del Carmen hasta la devesa.

;Costumes y etnografía

:Caltiénense distintes representaciones y tradiciones de calter llocal, dalgunes son:
:**Los Cencerreros y la Vaquilla*, mazcarada d'iviernu que se escenifica el domingu d'Antroxu (o Antroxo) pela tarde peles cais del pueblu. Los personaxes son vecinos del pueblu afatiaos de la vaquilla, los cencerreros, el patriarca, el xitanu o les xitanes.
:**La Cordera*, representación teatral de calter relixosu, que se realiza na medianueche del 24 al 25 d'avientu na ilesia del pueblu.
:**La Monjonera*, nome col que se designaba al día de trabayu vecinal que se realizaba pal arreglu de les infraestructures d'utilidá común de la llocalidá (caminos,cais, ilesia, etc), escastar na década de 1960. Allegaba una persona de cada casa *al toque de conceyu*, llevando los sos preseos de trabayu.
:**La Contrata*, yera una asociación voluntaria de ganaderos de calter cooperativista. La mutualidá basar en compensar económicamente en casu de muerte d'una cabeza de ganáu bovino, equín, asnal o mular al ganaderu perxudicáu. Provién de la tradición de costumes comunales de la contorna, anguaño en desusu.

:Tamién, nel añu 2014 dientro del VIII Concursu de vocabularios tradicionales de la provincia de Zamora, resultó ganador del certame el *Vocabulariu Tradicional de Palacios del Pan*, diccionariu local que recueye vocablos, espresiones llingüístiques y toponimia del pueblu, venceyáu coles fales asturlleonés y rexonal.

## Ver tamién
* Llista de conceyos de Zamora
* Tierra del Pan

## Referencies

## Enllaces esternos

* Palacios del Pan
* Vocabulariu tradicional de Palacios del Pan, ganador del concursu de 2014 de Furmientu