Contrabandu

**Contrabandu** ye la entrada, la salida y la venta clandestina de mercancíes prohibíes o sometíes a derechos nel que se defrauda a les autoridaes llocales. Tamién puede entendese como la compra o venta de mercancíes safando los aranceles, ye dicir safando los impuestos.

## Contrabandu como conducta humana
La conducta humana denomada contrabandu inscribir nel marcu del derechu penal económicu. La economía de les naciones precisa tener control sobre les sos importaciones y esportaciones, por cuanto fai a la vida d'un país. D'esa forma, considérase que comete contrabandu aquel qu'exerz aiciones o omisiones, por aciu una conducta ardidosa o engañosa, al envís de llograr que determinada mercadería refugue'l control del serviciu aduaneru.

Consideráronse como los dos modalidaes más importantes de contrabandu l'abiertu y el téunicu. Por contrabandu abiertu entiéndese la modalidá más elemental, según la cual a cencielles safar el control llegal en redol de la introducción de bienes nel so transposición de fronteres. Asina, ingresar mercancía por sitios distintos a los autorizaos, emplegando rutes distintes a les establecíes pal tránsitu ordinariu de mercancíes, o n'otros casos despintando les mesmes pa safar l'aición de l'autoridá aduanera; representen llamativos exemplos de contrabandu abiertu qu'omitieron la verificación de l'autoridá estatal.

De la mesma, entender por contrabandu téunicu al usu de canales ordinaries de tresporte ya introducción de mercancíes (puertos, plataformes, aeropuertos, pontes de frontera), onde la conducta maliciosa consiste n'asonsañar declaraciones d'importación, presentar documentos falsos o adulteraos, tresmanar valores reales de la mercancía, emplegar codificación aduanera errónea, informar cantidaes equivocaes, y una tremera de conductes que pretenden asemeyase a un procesu de llegalización d'importación conforme les normes esistentes sobre la materia,cuando en realidá les cantidaes, los valores, la especie o la calidá de les mercancíes introducíes nun s'afaen a los datos declaraos.

El contrabandu tiense como un delitu de creación llegal. Munches llexislación considerar como delitu contra l'orde económicu o social, y guarda muncha familiaridá d'orde llegal coles disposiciones d'orde fiscal, de control de cambeos, del mercáu de divises, y terminó por establecese como un mecanismu apropiáu pa les operaciones de llavadura d'activos.

Históricamente n'España el contrabandu tuvo una gran influencia social y económica en zones fronterices como en la Raya hispanoportuguesa, hasta la supresión de los controles de la frontera al traviés del alcuerdu de Schengen. Les tensiones esistentes siempres ente los contrabandistes y les fuercies del estáu vixilantes del contrabandu quedaron patentes nel sucesu asocedíu en 1755 y conocíu como'l Motín de los ceclavineros.

## Sinónimu
N'español, el so sinónimu ye estraperlu. Estraperlu ye tou comerciu illegal de bienes sometíos a dalgún tipu d'impuestu o tasa pol Estáu. Por estensión, ye una actividá irregular o intriga de dalgún tipu, y úsase como sinónimu de mercáu negru. A quien practica l'estraperlu denominar estraperlista del mercáu. Esti acrónimu apaez arriendes de un escándalu políticu asocedíu mientres la Segunda República Española, producíu de resultes de la introducción d'un xuegu de ruleta llétrica de marca "Stra-Perlo", nome deriváu de Strauss y Perlowitz, empresarios holandeses que promovieron el negociu.

## Contrabandu na actualidá
Na actualidá, y al habese liberalizado la mayor parte de los mercaos, el contrabandu suel dase en productos regulaos por monopolios estatales o más concretamente naquellos fuertemente gravados fiscalmente, lo qu'implica qu'haya una gran diferencia ente'l preciu económicu real y el preciu final de mercáu del productu. Esta diferencia ye la qu'anicia'l marxe que convierte en curiosu'l delitu. Los casos más comunes son los hidrocarburos y el tabacu, según el alcohol, anque ésti en menor midida.

La desapaición de los monopolios estatales y l'apertura de fronteres a la práutica totalidá de los productos amenorgó la incidencia y relevancia d'esta figura xurídica.

## Ver tamién
* Tráficu illegal (dixebra)

## Referencies

## Enllaces esternos