Monomotapa

L'Imperiu de **Reinu de Mutapa** tamién llamáu **Mwene Mutapa** o **Manhumutapa** o **Monomotapa** o **Mutapa** foi un reinu allugáu nel sur d'África mientres la Edá Moderna (ente 1430 y 1629), tomando principalmente los territorios de los modernos estaos de Zimbabue y el centru y sur de Mozambique. La so capital foi la ciudá de Gran Zimbabue, que fuera capital del anterior **Reinu de Zimbabue**.

## Historia

L'imperiu foi instauráu polos Gokomere, quien son los ancestros de los modernos Shona. Gran Zimbabue algamó'l so cenit alredor de los años 1440 pol comerciu d'oru. L'oru yera esportáu dende l'imperiu al puertu de Sofala y a lo llargo de la mariña al sur del delta del ríu Zambeze, onde los comerciantes árabes intercambiar por teles de Gujarat. Llueu, les presiones de los comerciantes europeos y árabes empezaron a camudar l'equilibriu del poder na rexón.

Los portugueses empecipiaron los sos intentos d'apoderar al estáu a empiezos de 1505; pero, según Fernand Braudel, quedaron circunscritos a la mariña per munchos años hasta 1513.

L'imperiu Monomotapa empezó a esgañase poles sos facción rivales, y l'oru de los ríos que controlaben escosóse. El so comerciu foi reemplazáu pol tráficu d'esclavos. Por esa dómina, los estaos árabes de Zanzíbar y Kilwa tornáronse prominentes potencies de provisión d'esclavos pa Arabia, Persia ya India.

L'imperiu foi finalmente conquistáu en 1629 polos portugueses y nunca se recuperó. Remanentes del gobiernu establecieron otru reinu Mutapa en Mozambique tamién llamáu Karanga. Los reis Karanga fueron llamaos *Mambos* (en plural) y reinaron na rexón hasta 1902.

L'Imperiu tuvo otru efeutu secundariu indireutu na historia d'África del Sur. El so oru amenó nos europeos el barruntu de que Monomotapa controlaba les llexendaries mines del Rei Salomón aludíes na Biblia. La creencia que les mines atopábense dientro del reinu de Monomatapa n'África del Sur foi unu de los factores que conducieron a la Compañía Holandesa de les Indies Orientales a fundar la Colonia del Cabu, que conduciría finalmente a la creación del país de Sudáfrica.

Esto nun significa que les lleendes fueren la causa primaria pa fundar la citada colonia (el so oxetivu yera crear una factoría, a metá de camín, onde los barcos pudieren suministrase nel so camín escontra y dende la India); pero la lleenda foi espublizada ente'l pueblu menos cultu pa reclutar a los primeros colonos. Dellos rexistros suxeren que la mayor parte d'éstos suañaron con atopar la ciudá llexendaria d'oru n'África del Sur, una creencia que tien claros paralelismos nel mitu suramericanu d'El Dorado nel que bien posiblemente s'inspiró.

Irónicamente, Sudáfrica tenía, realmente, les mayores reserves d'oru conocíes na tierra, no que ye agora Johannesburgu; pero trescurriríen más de doscientos años hasta que fuera descubiertu y fundada esta población. N'otres pallabres, la llexendaria «ciudá d'oru d'África del Sur» nun esistió, pero los descendientes d'aquellos colonos terminaríen per construyir una. Johannesburgu inda ye de cutiu aludida como "la ciudá d'oru" y de fechu el so nome en casi toles llingües indíxena traducir esautamente (comparar Gauteng en Sotho y *Egoli* nel zulú).

## Referencies

## Bibliografía
* Elkiss, T.H. *The Quest for an African Eldorado: Sofala, Southern Zambezia, and the Portuguese, 1500–1865*. Waltham, MA: Crossroads Press, 1981.

## Ver tamién
* Historia de Zimbabue
* Expansión bantú