1910

**1910** (MCMX) foi un añu común entamáu en sábadu del calendariu gregorianu, y un añu común entamáu en vienres del calendariu xulianu. Al entamar esti añu el calendariu gregorianu diba doce díes per delantre del calendariu xulianu, que foi oficial en dellos países hasta 1923. 

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
*1 de xineru - Fúndase, en Buenos Aires (Arxentina), el club de fútbol Vélez Sársfield.
*6 de xineru - Los gobiernos d'Arxentina ya Uruguái roblen un protocolu pa regular l'usu de les agües del Ríu de la Plata.
*13 de xineru - Primer emisión pública de radio. Tresmítense, dende'l Metropolitan Opera House de Nueva York, les óperes *Cavalleria rusticana* and *Pagliacci.*
:- Estrena nel antiguu Teatru Xovellanos de Xixón d*'[[El Folganzán]]* de Pachín de Melás.
*28 de xineru - Un terremotu na provincia iranina de Luristán causa más de 5.000 muertos.
*7 de febreru - Bélxica, Gran Bretaña y Alemaña alcuerden les llendes ente les sos respeutives colonies del África central: Congo, Uganda y África Oriental Alemana.
* 8 de febreru - William D. Boyce funda los Boy Scouts d'América.
*10 de febreru - José Canalejas ocupa por primer vez la presidencia del Conseyu de Ministros del gobiernu d'España.
*14 de febreru - 50.000 manifestantes piden, en Berlín, un sistema electoral llibre con votu igualitariu, directu y secretu en Prusia.
* 19 de febreru 
**Celébrase'l primer partíu de fútbol en Old Trafford, l'estadiu del Manchester United F.C.
**Alemaña, Italia y Suiza roblen l'alcuerdu sobre'l ferrocarril del San Gotardo. Suiza entama a construyir la llinia pel puertu montés de San Gotardo.
*21 de febreru - Alfonsu XIII robla un decretu d'indultu pa la mayoría los condenaos polos socesos de la Selmana Tráxica de Barcelona.
* 20 de febreru - Boutros Ghali, primer primer ministru nativu del país, muerre asesináu n'Exiptu.
* 8 de marzu - Francia: Raymonde de Laroche recibe la llicencia de pilotu númberu 36 de la Federation Aeronautique Internationale, convirtiéndose na primer muyer autorizada pa pilotar un aeroplanu.
* 10 de marzu - Ye abolida la esclavitú en China; yera llegal ellí de magar la dómina de la dinastía Shang (1600-1046 e.C.).
* 18 de marzu - Estrénase la primer versión cinematográfica de la novela *[[Frankenstein o'l modernu Prometeo|Frankenstein]]*, de Mary Shelley. Considerada la primer película de terror de la historia, el so repartu encabezábalu, nel papel del monstruu, Charles Ogle.
* 20 d'abril - La cola del cometa Halley ye visible dende la Tierra; nun habrá poder vese otra vuelta hasta 1986.
* 6 de mayu - Xurde V conviértese'n rei del Reinu Xuníu de Gran Bretaña ya Irlanda del Norte tres de la muerte de so pá, Eduardo VII.
* 18 de mayu - La Tierra pasa al traviés de la cola del cometa Halley.
*25 de mayu - Celébrase n'Arxentina'l centenariu de la Revolución de mayu de 1810, que tuvo como consecuencia la independencia del país de la corona d'España.
* 31 de mayu - Créase la Xunión Sudafricana, entidá política predecesora de l'actual República de Sudáfrica.

* 3 de xunu - La Espedición Antártica Noruega, dirixida por Roald Amundsen a bordu del vapor *Fram*, cola de Christiania (l'actual Oslu) ensin publicidá; nun se daría anuncia hasta más sero nel añu de la intención d'Amundsen d'alcanzar el Polu Sur.
*5 de xunu - Inaugúrase en Nanjing (China), la esposición industrial de Nanyang, una esposición universal.
*15 de xunu - La Espedición Antártica Británica, dirixida por Robert Falcon Scott a bordu del balleneru *Terra Nova*, cola de Cardiff pal Polu Sur.
*22 de xunu - El dirixible Zeppelin Deutschland, de l'aerollinia DELAG, fai'l primer vuelu comercial de pasaxeros: va de Friedrichshafen a Düsseldorf, n'Alemaña, nún vuelu de 9 hores de duración.
*30 de xunu - Glenn Curtiss, fai, nel llagu Keuka (Estaos Xuníos), la primer demostración de bombardéu dende un avión escontra un barcu.
*4 de xunetu - El boxeador afroamericanu Jack Johnson derrota al tamién norteamericanu James J. Jeffries nun combate de pesos pesaos, lo que desata disturbios raciales per tol país.
*24 de xunetu - Soldaos del exércitu otomanu capturen la ciudá albanesa de Shkodër, lo que pon fin a la Revuelta Albanesa de 1910.
*22 d'agostu - Róblase'l Tratáu d'Anexón Xapón-Corea, pol que l'Imperiu del Xapón anexiónase formalmente l'Imperiu de Corea. El tratáu anúlase de forma efectiva en 1945, una anulación reconocida formalmente en 1965.
*28 d'agostu - Montenegru proclámase reinu independiente, con Nicolás I como rei.
*29 d'agostu - L'emperador Sunjong de Corea abdica, y la monarquía declárase abolida nel país. 
*1 de setiembre 
**El Vaticanu incorpora un xuramentu obligatoriu (*Sacrorum antistitum*) escontra'l modernismu al actu d'ordenación de tolos sacerdotes.
**Un garapiellu de trabayadores del ferrocarril funden, en São Paulo (Brasil), el club de fútbol Sport Club Corinthians Paulista.
*5 d'ochobre - Revolución del 5 d'ochobre de 1910. Proclámase en Lisboa la Primer República Portuguesa; el rei Manuel II cola pa Inglaterra.
*1 de payares - Fúndase, n'España, la organización obrera anarcosindicalista CNT (Confederación Nacional del Trabayu).
*7 de payares - Primer vuelu comercial de carga del mundu: un avión, pilotáu por Philip Parmalee, vuela ente Dayton y Columbus, n'Ohio.
*14 de payares - Primer despegue d'un avión d'ala fixa dende un barcu: Eugene Ely despega d'una plataforma temporal llevantada sobre la cubierta del cruceru militar llixeru *USS Birmingham* en Hampton Roads (Virxinia).
*20 de payares - Entama la Revolución Mexicana cuando Francisco I. Madero proclama nules les eleiciones de 1910 y llama a una revuelta armada a les 18.00 d'esi día escontra la presidencia/dictadura illegal de Porfirio Díaz.
*3 d'avientu - Primer demostración, nel Paris Motor Show, de la iluminación de neón por Georges Claude.

## Nacencies
* 10 de xineru - Navia : Alfonso Iglesias, dibuxante asturianu, creador de los personaxes de Pinón, Telva y Pinín (° 23 de febreru de 1988).
* 13 de febreru - William Bradford Shockley, físicu d'Estaos Xuníos, Premiu Nobel de Física en 1956.
*27 de febreru - Joan Bennett, actriz d'Estaos Xuníos (m. 1990).
*1 de marzu - David Niven, actor británicu (m. 1983).
*4 de marzu – Tancredo Neves, presidente de Brasil (m. 1985).
* 8 de marzu – Claire Trevor, actriz d'Estaos Xuníos (m. 2000).
* 9 de marzu – Samuel Barber, compositor d'Estaos Xuníos (m. 1981).
* 23 de marzu - Akira Kurosawa, guionista, productor, direutor de cine xaponés (m. 1998).
*10 d'abril - Helenio Herrera, futbolista y entrenador arxentín (m. 1997).
*11 d'abril – António de Spínola, políticu portugués, presidente de Portugal del 15 de mayu al 30 de setiembre de 1974 (m. 1996).
*12 de mayu - Dorothy Hodgkin, química británica, Premiu Nobel de Química en 1964 (d. 1994).
*31 de mayu - Luis Rosales, poeta español (m. 1992).
*9 de xunu – Robert Cummings, actor d'Estaos Xuníos (m. 1990).
* 11 de xunu - Jacques Cousteau, oceanógrafu francés.
* 13 de xunu - Gonzalo Torrente Ballester, escritor español.
*16 de xunu – Juan Velasco Alvarado, militar peruanu, presidente del Perú de 1968 a 1975 (m. 1977).
*23 de xunu - Jean Anouilh, dramaturgu francés (m. 1987).
*26 de xunu - Roy J. Plunkett, químicu d'Estaos Xuníos, descubridor del Teflon (m. 1994).
*12 d'agostu - Jane Wyatt, actriz d'Estaos Xuníos (m. 2006).
*20 d'agostu - Eero Saarinen, arquitectu d'Estaos Xuníos (m. 1961).
* 26 d'agostu - Madre Teresa, monxa católica albanesa. Premiu Nobel de la Paz en 1979 (m. 1997).
* 11 de setiembre - Manuel Mujica Láinez, escritor y periodista arxentín.
*28 de setiembre - Diosdado Macapagal, políticu de Filipines, presidente del país ente 1961 y 1965 (d. 1997).
*10 d'ochobre - Ramón Gaya, pintor español (m. 2005).
* 30 d'ochobre - Miguel Hernández, poeta español.
* 9 d'avientu - Jean Genet, dramaturgu francés (m. 1986).
*19 d'avientu - José Lezama Lima, escritor cubanu (m. 1976).
*29 d'avientu - Michel Aflaq, políticu teóricu siriu, fundador del baazismu (m. 1989).
*30 d'avientu - Paul Bowles, escritor d'Estaos Xuníos (d. 1999).
*

## Muertes
*4 de xineru - Léon Delagrange, pioneru de l'aviación francés (n. 1873).
*5 de xineru - Léon Walras, economista francés (n. 1834).
*13 de xineru - Paul Hoecker, pintor alemán (n. 1854).
*20 de febreru – Boutros Ghali, primer ministru d'Exiptu (asesináu) (n. 1846).
*1 de marzu – José Domingo de Obaldía, políticu de Panamá, presidente del país de 1908 a 1910 (n. 1845).
*21 d'abril - Mark Twain, escritor d'Estaos Xuníos (n. 1835).
*26 d'abril – Bjørnstjerne Bjørnson, escritor noruegu, Premiu Nobel de Lliteratura en 1903 (n. 1832).
*6 de mayu – Eduardo VII, rei del Reinu Xuníu (n. 1841).
*10 de mayu - Stanislao Cannizzaro, químicu italianu (n. 1826).
*27 de mayu – Robert Koch, médicu ya microbiólogu alemán, Premiu Nobel en Fisioloxía o Medicina en 1905 (n. 1843).
*12 de xunetu – Charles Rolls, aviador y fabricante d'automóviles británicu (n. 1877).
*13 d'agostu – Florence Nightingale, enfermera británica (n. 1820).
*16 d'agostu – Pedro Montt, politicu de Chile, presidente del país de 1906 a 1910 (n. 1849).
*28 de setiembre – Marie Pasteur, química francesa (n. 1826).
*23 d'ochobre – Chulalongkorn, rei de Siam (n. 1853).
*30 d'ochobre - Jean Henri Dunant, fundador de la Cruz Bermeya y Premiu Nobel de la Paz en 1901 (n. 1828).
*20 de payares - Lev Tolstói, escritor rusu (n. 1828).

## Referencies

## Enllaces esternos