Patagonia

La **Patagonia** ye una rexón histórica, xeográfica y cultural allugada n'América, más precisamente en Suramérica. Entiende territorios del estremu sur d'Arxentina y Chile. Políticamente, la rexón estremar en dos: la Patagonia Occidental, al oeste, y la Patagonia Oriental, al este.

Cubre un área aproximada de 1.073.060km². El sector austral del Cordal de los Andes, ye la columna vertebral d'esta rexón y estrema les condiciones biolóxicu y climáticu a unu y otru llau de la mesma. L'Archipiélago Tierra del Fueu ye incluyíu como parte al igual que les Islles Malvines.

Al añu 2017 la población rexonal envalorar nunos 2.7 millones d'habitantes. Les principales fontes económiques son el turismu, el petroleu, la pesca, les enerxíes, el gas y la ganadería, ente otros.

## Etimoloxía

El nome **Patagonia** foi dau a esta rexón pola espedición de Hernando de Magallanes, al serviciu de la corona d'España, en 1520, depués de que tomara contautu colos tehuelches, a quien denominaron *patagones*. Por cuenta de que averábase l'iviernu austral, Magallanes decidió pasalo en Puerto San Julián, una badea allugada a 49° de latitud sur, a la que bautizaron con esi nome por llegar ellí'l 31 de marzu, día de San Julián. Al arralecer les provisiones foi necesariu faer un primer racionamientu de cebera, lo que dio llugar a un amotinamientu en trés de les cinco naves. Los capitanes Luis de Mendoza y Gaspar de Quesada fueron executaos, ente que Juan de Cartaxena foi abandonáu na mariña afarada de la mesma badea xunto al sacerdote que dirixera l'amotinamientu. nesi momentu'l rellatu fechu por Antonio Pigafetta menta per primer vegada'l nome del llugar como "terra patagonia"

Según dellos investigadores, empezando por López de Gomara, Magallanes repararía los grandes pies de los indíxenes y llamar nel so idioma natal, el portugués, *patagão,* esto ye: *pata grande*, magar esta pallabra nun esiste en portugués. Otros autores, ensin faer referencia a esi idioma, mantienten que "patagones" deriva de "patonos" o xente de pies grandes. Hai que notar, sicasí, que'l cronista Pigafetta escribió nel so rellatu del viaxe de Magallanes: *El nuesu capitán llamó a esti pueblu Patagones...*, ensin mentar el por qué de tal denominación. N'otres páxines del testu, según nel mapa que lu acompaña, utliza tamién el topónimu Patagonia.

Dambos términos, patagón y Patagonia, espublizáronse llargamente y fueron utilizaos na cartografía y los nomes rexonales. Dada la incertidume sobre l'orixe ciertu de los mesmos, avanzáronse otres hipótesis con etimoloxíes indíxenes o europees, que nun espolletaron

A partir de la hipótesis de Lida de Malkiel, acéptase que la llectura de Primaleón, novela de caballeríes publicada en Salamanca en 1512, dio orixe al nome d'esti pueblu. N'efeutu, nella describe la heroica captura d'un supuestu xigante bárbaru denomináu "Patagón" o "el patagón". Esta llectura llevaría a Magallanes a utilizar el nome pa los tehuelches, pola so condición de xabaces y el so gran tamañu en rellación a los europeos. De patagones derivó'l nome de la rexón de manera similar a como, tiempu dempués, ser California (que tamién debe'l so bautismu a otru romance, Les sergas de Esplandián).

L'investigador arxentín Miguel Doura reparó que posiblemente'l términu "patagón" na novela Primaleón derive de l'antigua Paflagonia.(artículu) 

## Conceutu del términu Patagonia

L'área del ámbitu que tomó'l conceutu *Patagonia* foi variando a lo llargo de los sieglos, primeramente nel s. XVI el cosmógrafu Antonio Pigafetta integrante de la espedición de Fernando de Magallanes dio-y el nome de Patagonia a tol territoriu americanu al sur del Ríu de la Plata, depués la denominación europea orixinal foi siendo acutada hasta casi'l final del sieglu XIX los territorios de la parte austral d'América del Sur nos cualos el poder del Imperiu español, y darréu el de los sos países socesores, Arxentina y Chile, víase llindáu o comprometíu pola esistencia de belicoses etnies indíxenes lo suficientemente entamaes pa presentar aportunante resistencia al so sometimientu, cuantimás los mapuches, pero tamién otros pueblos tales como: pampes, ranqueles, huarpes, puelches y tehuelches septentrionales, parte de los cualos sufrieron dende'l sieglu XVIII un procesu d'araucanización o mapuchización.

Esta dificultá, sumada a lo inhóspito del so clima, xeneraba tamién torgues pa la so esploración, polo cual les carauterístiques xeográfiques de bona parte de la rexón permanecieron ignotas, inclusive dalgunes hasta'l sieglu XX. A midida que la conquista militar de los territorios indíxenes foise consolidando (en llinies xenerales de norte a sur), cola so ulterior integración a los esquemes granibles de les nueves repúbliques, les llendes de la rexón patagónica fueron mutando, y n'especial, lo que los sos propios habitantes entendíen como *Patagonia*, y la disyuntiva de considerase ellos mesmos como *patagónicos*, o non autoincluirse nella.

El conceutu *Patagonia* naz básicamente d'una visión europea de la rexón, polo cual, nun yera compartíu poles etnies orixinaries y los sos descendientes, sicasí ta fuertemente enraigonáu na población llocal con ancestros europeos y hasta colos qu'aportaron a los territorios australes en fecha recién.

## Llendes

## Xeneralidaes
Na actualidá, el llende norte de la ***Patagonia''' Arxentina'', en sentíu [[Este]]-[[Oeste]], ta consideráu pela llinia que conforma la desaguada del ríu [[Ríu Coloráu (Arxentina)|Coloriáu]], nel [[Mar Arxentín]], sigue por ésti hasta la confluencia del [[Ríu_Grande_(Mendoza)|Rio Grande]] y el [[Río Fuécares]] (llende ente les provincies del [[Provincia_d'el_Neuquén|Neuquén]] y [[Provincia_de_Mendoza|Mendoza]]), siguiendo por ésti hasta la llende cola República de Chile.
Pela so parte, el llende Norte de la ***Patagonia** Chilena'', nun tien una continuidá col d'Arxentina. La llende, en sentíu oeste-este, empecipiar nel [[senu de Reloncaví]], siguiendo pol [[estuariu del Reloncaví|estuariu del mesmu]], el [[ríu Petrohué]], el [[llagu de Tolos Santos]] y el [[ríu Peulla]] hasta algamar el [[cuetu Tronador]] na llende con Arxentina. Tamién esisten quien indiquen y estienden el so allugamientu al norte hasta los 39° de latitud sur, al altor de [[Villarrica (Chile)|Villarrica]]; sicasí anguaño prefier estremase el territoriu asitiáu más al norte, denominándolo [[Norpatagonia]] dende'l senu de Reloncaví hasta la llende norte de la [[Rexón de Los Lagos]]. Pel sur, la llende de la Patagonia chilena solía ser afitáu nel [[estrechu de Magallanes]], pero anguaño suel ser estendíu hasta'l [[cabu de Fornos]].

=== Llendes antigües ===

A partir del so descubrimientu denominóse como ''Patagonia'' a tola zona austral del [[América|continente americanu]] al sur de les árees colonizaes polos europeos a entrambos llaos del cordal de los Andes. Tanto la falta de conocencia del territoriu, como la inevitable imprecisión de la cartografía, llevó a les marcaciones territoriales de les provincies virreinales a daqué tan difícil como difusu.

Ente los diversos autores que definieron llendes pa la Patagonia puede citase a [[Federico Lacroix]] nel so llibru de [[1841]], ''Historia de la Patagonia, Tierra de Fueu y Islles Malvines'':


Sicasí, y a diferencia de lo qu'asocede na República Arxentina, onde la Patagonia foi constituyida como rexón, en Chile la Patagonia foi solo una denominación dada tradicionalmente al espaciu entendíu ente'l Senu de Reloncaví pel norte hasta l'Estrechu de Magallanes pel sur, salvu Chiloé, incluyendo la Tierra del Fueu y el Cabu de Fornos.

=== ''Al oriente de los Andes'' ===
Ye asina que, al oriente del cordal andín, dende [[1522]] y hasta'l [[sieglu XVIII]] nos mapes solía ser llamada como ''Patagonia'' tola estensión darréu al sur de les mariñes del [[Ríu de la Plata]].

Darréu'l llende norte asitiar de manera variable, foi pa dalgunos la llinia de [[fortín|fortines]] que marcaben la [[frontera]] del dominiu indíxena, siendo para otros el [[Ríu Coloráu (Arxentina)|ríu Coloráu]], y n'otros casos el [[Río Negro (Arxentina)|ríu Negru]], tantu pol so afluente nortizu (el [[ríu Neuquén]]) como pol so afluente sureñu (el [[ríu Limay]]).

Na so obra ''Description Géographique et Statistique de la Confédération Argentine'' ([[1860]]-[[1864]]), el [[Francia|francés]] [[Martin de Moussy]] foi'l primeru n'estremar el territoriu arxentín en rexones físiques, afitando'l llende sur de la rexón pampásica nos ríos Negru y Limay, al sur de los cualos establecía una rexón de pandos gradiaos que denominó Patagonia.

L'antigua ''Patagonia oriental'', que tenía una delimitación primigeniamente política, güei quedó obsoleta pa estos fines, por tantu tal denominación tien d'acutar pal tratamientu de la ''rexón patagónica oriental'', que tanto biolóxica como xeográficamente, cubre territorios pertenecientes a dambos países.

=== ''Al occidente de los Andes'' ===
Al occidente del cordal de los Andes tomaba nun principiu, tolos territorios al sur del [[ríu Biobío]], el cual tres la [[batalla de Curalaba]] en [[1598]] y el desenvolvimientu de la [[Guerra d'Arauco]] ente les tropes [[España|españoles]] y los mapuches, detuvo la conquista d'esa parte del sur de Chile y caltúvose como la llende [[de facto]] ente dambes comunidaes, siendo oficializáu como tal por aciu un [[Parllamentu de Quilín (1641)]], tratáu de paz de [[1641]]. Por estes razones, el términu de [[La Frontera (Chile)|La Frontera]] foi acuñáu pa referise a la zona en redol al ríu.

Al aparrar la intensidá de la guerra mientres los sieglos [[sieglu XVIII|XVIII]] y [[sieglu XIX|XIX]], la llende patagónico pasó a ser el [[ríu Valdivia]] o Cai Calle. Pequeñes colonies de población criolla allugar en Valdivia, La Unión, y [[Osorno]]. Chile, por aciu la "Llei d'inmigración selectiva" de [[1845]], colonizó con inmigrantes [[Alemaña|xermanos]] la rexón entendida ente [[Valdivia]] y [[Puerto Montt]], que llograron camudar por completu'l panorama de la zona sur. Finalmente, ente [[1861]] y [[1883]], una ocupación militar anexonó el territoriu mapuche na llamada [[Pacificación de la Araucanía]], poblándose intensamente mientres el restu del [[sieglu XIX]] y el [[sieglu XX|XX]].

=== Llendes actuales que s'alderiquen ===

==== N'Arxentina ====









La **Patagonia** arxentina anguaño entiende dende la [[cordal de los Andes]] hasta'l [[mar Arxentín]] del [[océanu Atlánticu]], y dende los ríos [[Río Fuécares|Fuécares]] y [[Ríu Coloráu (Arxentina)|Coloriáu]] pel norte, escontra'l sur, hasta les agües allugaes al sur del [[cabu de Fornos]] nel [[Pasaxe de Drake]], llende ente los océanos Atlánticu y [[océanu Pacíficu|Pacíficu]]. Delimitada d'esta manera, los espacios terrestres de la Patagonia arxentina suman 800&nbsp;891&nbsp;km², ya inclúin al partíu [[Provincia de Buenos Aires|bonaerense]] de [[Patagones (partíu)|Patagones]], les provincies de [[Provincia de Neuquén|Neuquén]], [[Provincia de Río Negro|Río Negro]], [[Provincia del Chubut|Chubut]], [[Provincia de Santa Cruz|Santa Cruz]], y al sector [[suramericanu]] de la [[Provincia de Tierra del Fueu, Antártida ya Islles del Atlánticu Sur]].

Per otra parte, si súmase'l departamentu [[Provincia de Mendoza|mendocino]] de [[Departamentu Malargüe|Malargüe]], y los departamentos pampeanos de [[Departamentu Curacó|Curacó]], [[Departamentu Chical Co|Chical Co]], [[Departamentu Utracán|Utracán]], [[Departamentu Hucal|Hucal]], [[Departamentu Caleu Caleu|Caleu Caleu]], [[Departamentu Puelén|Puelén]], [[Departamentu Limay Mahuida|Limay Mahuida]], [[Departamentu Lihuel Calel|Lihuel Calel]] y [[Departamentu Chalileo|Chalileo]], esto ye, los territorios del oeste y sur de [[provincia de La Pampa|La Pampa]], que caltienen dellos aspeutos del calter patagónico y dacuando suelen ser incluyíos en dicha rexón, amás de qu'asina se reconocen les sos mesmos pobladores, amestaríense cerca de 100&nbsp;000&nbsp;km² a la superficie total de la Patagonia arxentina. Finalmente, la totalidá o namái los sectores australes de los [[Provincia de Buenos Aires|bonaerenses]] partíos de [[Partíu de Tornquist|Tornquist]], [[Partíu de Villarino|Villarino]] y [[partíu de Puan|Puan]], ya inclusive el de [[Partíu de Bahía Blanca|Bahía Blanca]], por ser riberanos del ríu Coloráu, o poles sos carauterístiques xeográfiques ya históriques, podríen tamién ser incluyíos nella. Toos estos territorios na definición más aceptada de la Patagonia nun son incluyíos.

La llende arxentina de la Patagonia norte marcar el abrupto cambéu nel paisaxe que xenera'l descensu de les precipitaciones, faciendo que l'ecosistema troque del distritu del [[Prosopis caldenia|caldén]] del espinaral (naturalmente arbóreo, bien pobláu, y aptu pa cultivos ensin riego artificial) a la provincia xeográfica del monte d'enllanada, apoderada poles [[Larrea|jarillas]] (naturalmente arbustiva-esteparia, bien pocu poblada, y non apta pa cultivos ensin riego artificial) onde abruptamente empieza'l típicu paisaxe patagónico, el que se va caltener, con delles variables, nel restu de la Patagonia esteparia.

La primer definición llegal de la Patagonia n'Arxentina foi realizada pola llei Nᵘnbsp;954 del 11 d'ochobre de [[1878]], pola cual creóse la [[Gobernación de la Patagonia]], sobre la base de les llendes establecíes pola llei Nᵘnbsp;947 del 5 d'ochobre de 1878. La llei Nᵘ23272 de ''Integración de La Pampa a la Rexón Patagónica'', promulgada'l 21 d'ochobre de [[1985]] y modificada pola llei Nᵘ25955, estableció la incorporación de la Provincia de La Pampa, pa tolos efeutos llegales del orde federal, como parte de la Patagonia. La [[Constitución Nacional Arxentina]] establez nel so artículu Nᵘnbsp;124 la posibilidá de que les provincies intégrense formando rexones pa diversos fines, siendo una d'eses rexones integrada la [[Rexón de la Patagonia]]. Foi constituyida por aciu el [[Tratáu Fundacional de la Rexón de la Patagonia]], robláu na ciudá de [[Santa Rosa (La Pampa)|Santa Rosa]], capital de la [[Provincia de La Pampa]], el 26 de xunu de [[1996]]. L'artículu Nᵘ4 d'esi tratáu establez:
 Sicasí, la definición más aceptada de la Patagonia nun inclúi nel so territoriu a la Provincia de La Pampa.



==== En Chile ====





El fin del [[Zona Central de Chile|Valle Central]] complicó históricamente'l poblamientu y la comunicación en tol sector de [[Provincia de Palena|Chiloé Continental o Palena]] y los territorios más australes, xenerando la interrupción de la [[Carretera Austral]], la qu'entá güei nun ta completa y dellos tramos tienen de ser percorríos al traviés de [[tresbordador]]es, principalmente ente [[Hornopirén]] y [[Caleta Gonzalo]].

L'espaciu entendíu ente'l [[senu de Reloncaví]] pel norte y l'[[estrechu de Magallanes]] pel sur, ente l'[[océanu Pacíficu]] y la llende con Arxentina, escluyendo'l [[archipiélagu de Chiloé]], foi consideráu tradicionalmente como Patagonia chilena. Sicasí, na actualidá tán aldericándose estes llendes, en vista de territorios más al norte que podríen incluyise como Patagonia.

Otros autores propunxeron como llendes actuales de la Patagonia chilena los siguientes puntos: el [[ríu Calle-Cai]] na ciudá de [[Valdivia]] ([[Rexón de Los Ríos]]) pel norte y el cabu de Fornos ([[Rexón de Magallanes y de l'Antártica Chilena]]) pel sur, incluyendo tamién a la [[Rexón d'Aysén]] ente dambos. Asina, anguaño prefier estremase el territoriu asitiáu más al norte del Senu de Reloncaví, denominando [[Norpatagonia]], al territoriu asitiáu dende'l llende norte de la [[Rexón de Los Lagos]] hasta'l Senu de Reloncaví, partiendo con la Patagonia chilena.

Les principales superficies [[Glaciar|glaciadas]] na Patagonia chilena son: [[Campu de Xelu Norte]], [[Campu de Xelu Sur]] y la [[cordal de Darwin]].


== Historia ==






Magar se desconoz con exactitú cuando empezó a poblase la Patagonia, suelse aceptar la presencia humana en diches tierres dende siquier 10&nbsp;000&nbsp;e.C. Antes de la llegada de los europeos, la **Patagonia** atopábase pocu poblada. Pal sieglu XIX, la rexón norte taba habitada principalmente por mapuches, y otros [[araucanización|pueblos mapuchizados]]. Más al sur habitaben los [[puelches]] y dellos pueblos de [[llingües chon|llingua chon]], ente ellos los denominaos "patagones", y otros que la so llingua nun paez estrechamente rellacionada cola de los sos vecinos como los [[alacalufes]], los [[chonos]] y [[yaganes]].

Nun empiezu, denominábase como **Patagonia*' a tola zona austral del continente despoblada polos europeos, ye asina que pola so fachada atlántica dende [[1522]] y hasta'l [[sieglu XVIII]], nos mapes, solía ser llamada Patagonia a tola estensión darréu al sur del estuariu del [[Ríu de la Plata]].

Mientres esta dómina, esistió la creencia de que nesti territoriu inhóspito esistió una ciudá española d'allugamientu desconocíu, conocida como la [[ciudá de los Césares]]. L'interés por topala foi unu de los principales motivos de les esploraciones españoles nel área mientres los sieglos XVII y XVIII.

La falta de conocencia del territoriu y l'inevitable imprecisión de la cartografía de la dómina, llevó a les marcaciones territoriales de les provincies virreinales a un planu tan difícil como difusu, amén que la Corona española nun taba interesada en realizar delimitaciones más precises. Esta situación llevó a que los estaos socesores d'España na rexón apostaren la so posesión una vegada que los sos habitantes indíxenes fueren amenorgaos y llegárase a una división xeneral per mediu del [[Tratáu de 1881 ente Arxentina y Chile]].

== Charles Darwin na Patagonia ==
Mientres el so viaxe alredor del mundu a bordu del HMS *Beagle* xunto al capitán [[Robert Fitz Roy]], ente los años [[1832]] y [[1834]], [[Charles Darwin]] percorrió les mariñes, estepes, y montes de la Patagonia, dando importantes apurras en materia d'[[antropoloxía]], [[xeoloxía]], [[zooloxía]], y [[paleontoloxía]]. Mientres el so percorríu por [[Puertu Deseado]] estudió al *guanacu*. En Puerto San Julián llogró un analís xeolóxicu de la Patagonia. Colectó fósiles de grandes animales estinguíos (ente éstos los d'un *Toxodonte*). Rexistró l'actividá del *cóndor*, y los distintos tipos de *foinos* de la Patagonia. Contribuyó en temes como'l clima de les mariñes del estrechu de Magallanes, xubió al [[monte Taru]], recoyó y analizó los [[fungos]] comestibles, los montes nativos, y les plantes marines. Estes observaciones recoyer nos sos escritos que darréu derivaríen na [[teoría de la evolución]].

== Turismu ==
La Patagonia ye promocionada turísticamente por toles axencies de [[turismu]] espardíes pel mundu, como unu de los sitios mas recónditos y estremos. 
Pel so llau, tanto Arxentina como Chile, desenvuelven numberoses actividaes qu'esploten la so guapura natural nun ámbitu de turismu ecolóxicu y sustentabilidad. La [[pesca con mosca]] nos sos ríos y llagos, la [[navegación a vela]], el [[alpinismu]], [[senderismu]], [[rafting]], [[esquí]], la [[gastronomía]], el turismu de grandes [[estancies]], la [[selva andín patagónica]] etc. son les principales actividaes turístiques de la Patagonia.
Según un informe de [[2009]], la Patagonia arxentina recibía un mayor fluxu de turistes que la Patagonia chilena y la diferencia habíase alloriáu amontando dende [[2003]]. Sicasí, la Patagonia chilena foi reseñada como una importante rexón turística a visitar: n'avientu de [[2014]], la seición de viaxes de *The Telegraph* destacó la so esploración como una de les venticinco coses que se deben faer antes de morrer, ente que, n'ochobre de 2016, la editorial de guíes de viaxes [[Lonely Planet]] destacar como una de les diez rexones qu'había que visitar en [[2017]].

== Patagonia arxentina ==






Dalgunos de los principales sitios turísticos na Patagonia arxentina son:
* [[San Carlos de Bariloche]], na Provincia de Río Negro, el destín más visitáu de tola Patagonia y terceru na Arxentina. La ciudá, allugada a veres del [[llagu Nahuel Huapi]], tien un carauterísticu estilu arquiteutónicu típicamente européu, tiendes de too tipu y numberosos llugares d'interés turísticu, como por casu el [[Cerro Catedral (Arxentina)|cerro Catedral]], el [[cuetu Tronador]], [[Hotel Llao Llao|Llao Llao]], el Centru Cívicu, y [[Colonia Suiza]].
* [[El Calafate]], allugáu sobre la vera del [[llagu Arxentín]] y cercana al [[glaciar Perito Moreno]], na [[Provincia de Santa Cruz]], el más visitáu y internacionalmente conocíu d'América del Sur.
* [[El Chaltén]], tamién en Santa Cruz, onde puede visitase'l [[monte Fitz Roy]], al cual namái aportar turísticamente del llau arxentín.
* [[Ushuaia]], la capital de la [[provincia de Tierra del Fueu, Antártida ya Islles del Atlánticu Sur]], la ciudá más austral del mundu. Ella y la so contorna cunten con llugares d'interés turísticu, como les [[Islles d'Arxentina na canal Beagle|islles arxentines]] na [[canal Beagle]], el [[Muséu del Fin del Mundu]], el [[Tren del Fin del Mundu|tren más austral del mundu]], el [[llagu Fagnano]] y el centru d'esquí más austral de la Tierra, el Complexu ivernizu Martial.
* [[Península Valdés]] y [[Puertu Madryn]], na mariña del mar Arxentín de la provincia de Chubut, recibe la mayor población reproductora de [[Eubalaena australis|ballenes franques australes]], con más de 2000&nbsp;exemplares catalogaos. La rexón contién seis [[reserva natural|reserves naturales]], y ta considerada unu de los principales y más importantes destinos de avistamiento de [[Balaenidae|ballena]]s nel planeta, que realízase alredor de [[Puerto Pirámides]] y de la ciudá de [[Puertu Madryn]], esta postrera nun s'atopa na península, sinón a pocos quilómetros. Amás reprodúcense na zona [[Delphinidae|delfines]], [[Cephalorhynchus commersonii|toninas overas]], [[Spheniscus magellanicus|pingüinos patagónicos]], [[Mirounga leonina|elefantes marinos australes]], [[Otaria flavescens|llobos marinos]], y gran variedá d'aves, ente otros.
.
* [[Los Covarones]], el balneariu más importante de tola Patagonia, allugáu na provincia de Río Negro, tien sableres de sable finu y cantiles nidios, con agües cristalines y templaes.
* [[San Martín de Los Andes]], ciudá del suroeste de la [[provincia del Neuquén]] cuenta con importantes sitios turísticos como'l [[volcán Lanín]], el [[llagu Lácar]] y [[Chapelco]], esti postreru ye un cuetu pa la práutica de deportes ivernizos.
* [[Villa La Angostura]], na provincia de Neuquén, allugada ente Bariloche y San Martín de Los Andes, frecuentáu destín turísticu, col [[Cuetu Bayu]] pa la práutica d'esquí.
* [[Esquel]], na provincia de Chubut, cuenta col centru d'esquí [[La Hoya (Arxentina)|La Hoya]].
* [[Villa Traful]], pequeñu pueblu neuquino allugáu a 60&nbsp;km de Villa La Angostura, nes cercaníes del [[Llagu Traful]] col monte somorguiáu de Traful.
* El [[parque nacional Los Arrayanes]] en que se protexe especialmente al arrayán (*Luma_apiculata*), na [[península de Quetrihué]], asitiada a veres del llagu Nahuel Huapi na provincia del Neuquén.
* El noroeste de la [[provincia del Chubut]], onde s'atopen importantes parques nacionales amás de pequeñes llocalidaes turístiques como [[Villa Lago Rivadavia]], [[El Maitén]], [[Fuexu de Epuyén]], [[Cholila]] y [[Epuyén]].
* [[El Bolsón]], ciudá emplazada al pie del [[cuetu Piltriquitrón]] y allugada na Provincia de Río Negro, na frontera con Chubut.

== Patagonia chilena ==


.
.



Dalgunos de los principales destinos turísticos na Patagonia chilena son:
* [[Punta Arenas]]. La capital de la Patagonia chilena, na cual destaca la visita al puntu más austral de l'[[América]] continental, y la navegación pol riberanu estrechu de Magallanes.
* [[Coyhaique]]. Na so contorna ye posible visitar fundos ovinos onde reparar el trabayu ganaderu.
* [[Puerto Aysén]]. Dende esta ciudá visita la [[laguna San Rafael]], que tien el glaciar a nivel del mar más cercanu al [[ecuador terrestre]].
* [[Puerto Williams]]. Ye la llocalidá base pa esplorar la [[islla Navarino]]. Ellí atópase'l [[Muséu Antropolóxicu Martín Gusinde]], «el más austral del mundu». Na so contorna, habiten los postreros descendientes de la etnia [[yagán]] o yámana.
* [[Porvenir]]. Asitiar nel sector chilenu de la [[Islla Grande de Tierra del Fueu]], frente a la ciudá de Punta Arenas.
* [[Puerto Natales]]. Ye la puerta d'entrada al [[parque nacional Torres del Paine]] y al [[monumentu natural Cueva del Milodón]], amás de ser una ciudá visitada tol añu por turistes de tol mundu.

== Parques nacionales ==

=== Patagonia chilena ===
* [[Parque nacional Torres del Paine]], creáu en 1959 tien una superficie de 181&nbsp;000&nbsp;hai, foi declaráu Reserva de la Biosfera pola UNESCO en 1978. En 2013, esti parque nacional foi escoyíu como una de les [[octava maravía del mundu]].
* [[Parque nacional Laguna San Rafael]], creáu en 1959 cubre una superficie de 1&nbsp;742&nbsp;000&nbsp;hai, la so principal atraición ye la [[Laguna San Rafael|llaguna costera]] formada pol [[glaciar San Rafael]].
* [[Parque nacional Queulat]], creáu en 1983 tien una superficie de 154&nbsp;093&nbsp;hai, la so principal atraición constituyir l'aventexu colgante.
* [[Parque nacional Isla Madalena]], con una superficie de 157&nbsp;616&nbsp;hai, foi creáu en 1983, al cual ye posible aportar solo per vía marítima, principalmente dende [[Puerto Cisnes]] y [[Puyuhuapi]].
* [[Parque nacional Islla Guamblin]], creáu en 1967, tien una superficie de 154&nbsp;093&nbsp;hai.
* [[Parque Pumalín]], allugáu na [[Provincia de Palena]], con una superficie de 325&nbsp;000&nbsp;hai, ye un parque priváu d'usu públicu creáu en 1991 pol millonariu d'[[Estaos Xuníos]] [[Douglas Tompkins]].
* [[Parque nacional Hornopirén]], allugáu na [[Provincia de Palena]] foi creáu en 1988 y tien 48&nbsp;232&nbsp;hai.
* [[Parque nacional Corcováu (Chile)|Parque nacional Corcováu]], allugáu na [[Provincia de Palena]] foi creáu en 2005, tien una superficie de 293&nbsp;986&nbsp;hai.
* [[Parque nacional Bernardo O'Higgins]], creáu en 1969 ocupa una superficie de 3&nbsp;525&nbsp;901&nbsp;hai, convirtiéndolo nel más estensu de Chile. La mayor parte del [[Campu de Xelu Sur]] atópase dientro de les sos llendes.
* [[Parque nacional Alberto de Agostini]], creáu en 1965 tien una superficie de 1&nbsp;460&nbsp;000&nbsp;hai, nes cualos atópase íntegramente la [[cordal Darwin]].
* [[Parque nacional Pali Aike]], creáu en 1970 tien una superficie de 5030&nbsp;hai.
* [[Parque nacional Cabu de Fornos]], creáu en 1945, con una superficie de 63&nbsp;093&nbsp;hai, ye'l parque nacional más austral del mundu, el so accesu desaxeradamente llindáu realízase solo per vía marítima.

=== Patagonia arxentina ===
* [[Parque Nacional Nahuel Huapi]]
* [[Parque_nacional_Montes_Petrificados_de_Jaramillo|Parque Nacional Montes Petrificados de Jaramillo]]
* [[Parque Nacional Los Glaciares]]
* [[Parque Nacional Tierra del Fueu]]
* [[Parque Nacional Lanín]]
* [[Parque Nacional Los Arrayanes]]
* [[Parque nacional Llagu Puelo]]
* [[Parque Nacional Los Alerces]]

== Clima ==

El clima de la Patagonia ye templáu-fríu coles temperatures que mengüen a midida que la llatitú sur aumenta.

== Precipitaciones ==
La Patagonia occidental ye húmeda y lluviosa con un [[clima oceánicu|clima oceánicu fríu]], salvu en dellos sectores orientales que ye [[Estepa|semiárida]], ente que la Patagonia oriental ye [[Estepa|semiárida]], col réxime de precipitaciones que mengua d'oeste a este, y qu'aumenta llixeramente nes cercaníes de la mariña [[océanu Atlánticu|atlántica]].

== Temperatura ==
La Patagonia tien un clima [[clima templáu|templáu]] a [[fríu]], con [[temperatura|temperatures]] que mengüen notablemente de norte a sur. Siendo asina que, en permediu, el sur patagónico presenta una temperatura d'hasta 10&thinsp;℃ menos que'l norte. Amás puede apreciase una diferencia de temperatura que ye estremada polos [[Patagonia andina|Andes patagónicos]] d'hasta 5&thinsp;℃ más al oeste del cordal que al este. Esto debe a que bordiando la mariña de Chile atopa la [[Corriente de Humboldt]] que lleva mugor al continente, pero esta atáyase abruptamente unos quilómetros nel interior pelos montes del cordal, faciendo que les nubes bastien les sos agües ellí. Ello ye que esti mugor constante y les continues precipitaciones fueron les causantes nel so momentu de que s'aniciaren estensos y frondosos montes: los [[monte andín patagónico|montes patagónicos]], que predominen na [[Patagonia chilena]] y ocupen cierta parte de la [[Patagonia arxentina]]. Como'l [[vientu]] que cargaba la [[mugor]], pierde ta al llegar al cordal, esti continua'l so camín al traviés de la [[Patagonia arxentina]] pero casi totalmente secu, formando un desiertu grebu y poro, daqué más frescu: la [[estepa patagónica]] que predomina en casi tola [[Patagonia arxentina]]. Exemplu d'esto son les ciudaes de [[Bariloche]], na Patagonia Arxentina, y poro, al este del cordal, y [[Puerto Montt]] en Chile y al oeste del cordal, siendo qu'esta postrera, tando unos quilómetros más al sur (anque a nivel del mar), presenta una temperatura permediu 1.8&thinsp;℃ mayor que la ciudá arxentina.

=== Valores climáticos ===

La Patagonia tien una gran variedá de climes, empezando pol [[clima templáu]] del norte, hasta'l [[clima subpolar]] del sur, y el [[clima oceánicu|clima húmedu]] del *sector occidental* al [[clima semiárido]] del *sector oriental*.
La Patagonia tien cuatro estaciones bien estremaes, sacante nes zones más australes como la [[Islla Grande de Tierra del Fueu]] onde nun hai muncha variedá de temperatura a lo llargo del añu. Estes son:
* [[Branu]]: Nesta dómina les temperatures del norte patagónico suelen devasar los 20&thinsp;℃ tolos díes, y mientres la nueche, baxen hasta los 15&thinsp;℃. Sicasí, en dellos díes suelen correr vientos frescos que pueden baxar la temperatura a valores menores de 10&thinsp;℃. Nel sector sur, les temperatures usualmente nun devasen los 15&thinsp;℃. Y pueden baxar hasta los 5&thinsp;℃ o menos. Tocantes a los valores estremos, nel norte pueden rexistrase dellos díes con temperatures mayores a los 35&thinsp;℃ y con una [[sensación térmica]] d'hasta 40&thinsp;℃, ente que les mínimes pueden llegar hasta los 5&thinsp;℃ o hasta los 0&thinsp;℃. En Patagonia Sur, les temperatures máximes estremes ronden los 25&thinsp;℃, y les mínimes, hasta los -2&thinsp;℃ con sensación térmica de -10&thinsp;℃. Tal ye'l fríu inclusive nesta dómina, que se rexistraron delles nevaes en ciudaes como [[Ushuaia]]. Esta ye la dómina menos lluviosa en tola Patagonia, sicasí, les precipitaciones varien según de qué llugar se trate, na zona occidental, onde s'atopen los grandes [[monte andín patagónico|montes patagónicos]] que son un gran curiosu turísticu por cuenta de qu'en esta dómina atópense floriaos, les precipitaciones medies son de 75 mm en total a lo llargo de los trés meses de branu, esto ye, avientu, xineru y febreru. y con un permediu d'un día d'agües cada seis díes soleyeros. Na zona oriental, que ye una estepa semiárida, les precipitaciones medies son de 31 mm a lo llargo del branu. Na zona sur, la media ye de 105 mm a lo llargo de la estación, con un permediu d'un día lluviosu cada 2.5 díes soleyeros.
* [[Seronda]]: Nesta dómina, les temperatures de la Patagonia van baxando dacuando a lo llargo de la estación, dexando tras a los valores de branu, y terminando con baxes temperatures pa dar pasu al fríu iviernu patagónico. Nel sector noroeste, les temperatures máximes de primeres de la estación inda raspien los 20&thinsp;℃, y la mínima llega hasta los 5&thinsp;℃, con una media de 11&thinsp;℃. A la fin de la estación los valores baxaron drásticamente pa dar llugar a temperatures de solu 10&thinsp;℃ de máxima, y hasta 0&thinsp;℃ de mínima, con una media de solu 5&thinsp;℃. Les temperatures estremes inda pueden llegar a 25&thinsp;℃ de máximes a principios de la estación, pero llega a los -5&thinsp;℃ de mínima a la fin d'este. Les precipitaciones son de 217 mm de media nesta estación, que nos últimos díes yá empiecen a dase en forma de [[nieve]], con un permediu d'un día de precipitaciones cada trés soleyeros. Por esta dómina, los montes patagónicos tiñir de dellos curiosos colores como'l naranxa, el marrón y l'ocre. Nel sector nordés, les temperatures inda devasen los 20&thinsp;℃ de primeres de la seronda, con temperatures mínimes de 11&thinsp;℃ pa esta dómina, pero depués, pal final de la estación, baxen a valores de solu 14&thinsp;℃ de máxima y 3&thinsp;℃ de mínima. Al ser un desiertu, esta zona presenta una mayor amplitú térmica estrema que'l sector noroeste, con temperatures d'hasta 26&thinsp;℃ de máxima y solo -10&thinsp;℃ de mínima. Les precipitaciones medies son de solu 72 mm totales na estación. En Patagonia Sur, les temperatures de los primeros díes son de 12&thinsp;℃ a 3&thinsp;℃, ente que nos postreros llega a 6&thinsp;℃ de máxima y -3&thinsp;℃ de mínima. La estremes máximes lleguen a los 20&thinsp;℃, y les mínimes pueden baxar hasta los -20&thinsp;℃. Les precipitaciones medies son de 152 mm en tola estación, qu'a partir d'abril suelen dase de normal en forma de nieve, con un permediu d'un día de precipitaciones cada 2.5 soleyeros.
* [[Iviernu]]: La dómina más contraria de la Patagonia ye tamién la más visitada turísticamente, porque la nieve vuélvese un curiosu turísticu por demás importante. Nel sector noroeste, les temperatures pa esta dómina van de los 6&thinsp;℃ hasta los -2&thinsp;℃, y les estremes lleguen hasta los 15&thinsp;℃ de máxima, y los -15&thinsp;℃ de mínima. Esta ye la estación más lluviosa, les precipitaciones, que de normal son en forma de nieve, lleguen a los 385 mm de media en total, con un permediu d'un día de precipitaciones cada dos soleyeros. Nel sector nordés, les temperatures van de los 11&thinsp;℃ a los 0&thinsp;℃, y les estremes de los 15&thinsp;℃ a los -17&thinsp;℃. Les precipitaciones, que siempres son en forma d'agua, sacante na zona más meridional d'esti sector onde nieva siquier una vegada al añu, son de 76 mm de media en tola estación. Nel sector sur, los valores son de 5&thinsp;℃ a -6&thinsp;℃, con un permediu de 2&thinsp;℃, les estremes van de los 18&thinsp;℃ de máxima a los -18&thinsp;℃ de mínima. Les precipitaciones, que casi siempres son en forma de nieve, son de 162 mm de media, con un permediu d'un día de precipitaciones cada 2.5 díes soleyeros.
* [[Primavera]]: Nel sector noroeste, les temperatures empiecen a xubir pa volver dexar pasu al prestosu branu, nel primer mes, les temperatures van de los 11&thinsp;℃ a los 0&thinsp;℃, y nel postreru, lleguen a los 17&thinsp;℃ de máxima con una mínima de 4&thinsp;℃, les estremes van de los -5&thinsp;℃ en setiembre a los 25&thinsp;℃ en payares. Les precipitaciones, qu'a midida que la estación trescurre vuelven ser en forma d'agua, son de 122 mm de media. Con un permediu d'un día de precipitaciones cada cuatro soleyeros. Nel nordeste, les temperatures son de 15&thinsp;℃ - 5&thinsp;℃ en setiembre, y de 23&thinsp;℃ - 11&thinsp;℃ en payares, les estremes van de -8&thinsp;℃ de mínima en setiembre,a 30&thinsp;℃ en payares. Les precipitaciones son de 46 mm de media. Nel sector sur, el primer mes cunta con temperatures de 9&thinsp;℃ a -4&thinsp;℃, y el postreru, 13&thinsp;℃ a 3&thinsp;℃. Les estremes van de -11&thinsp;℃ de mínima en setiembre a 24&thinsp;℃ de máxima en payares. Les precipitaciones, qu'a partir d'ochobre empiecen a ser en forma d'agua, son de 110 mm de media, con un permediu d'un día de precipitaciones cada 2.5 díes soleyeros.

<center>
{|
|-
!colspan=6|Climogramas de les seis principales ciudaes de la Patagonia
|-
!width=14.2%|[[Neuquén (Capital)|Neuquén]] ||[[Comodoro Rivadavia]] ||[[Punta Arenas]] ||[[San Carlos de Bariloche|San Carlos de<br />Bariloche]] ||[[Trelew]] ||[[Río Gallegos]]
|-align=center
|
|
||
|
|
|
|-align=center
|Clima grebu templáu |Clima grebu templáu |Clima estepárico

fríu |Clima frescu húmedu con<br
/>influencia mediterránea |Clima grebu templáu |Clima semiárido

frescu
|-

</center>

== Xeografía ==


== Patagonia arxentina ==


La Patagonia arxentina puede subdividise en dos rexones: la «Patagonia norte», y la «Patagonia sur», dambes separaes pol paralelu 44°S. Otra división de la Patagonia arxentina basar en considerancies principalmente ecolóxiques: el sector Andín-Patagónico (húmedu, cubiertu de montes, y chiscáu de grandes llagos d'orixe glacial), y la Patagonia extraandina, o esteparia (semiárida, y en gran midida cubierta por arbustos, ya inclusive desértica o greba).

== Patagonia chilena ==


La Patagonia chilena ye un territoriu modeláu principalmente polos [[glaciar]]es y fiordos. Nella allúgase una estrecha llanura costera, grandes aventexos, montes, [[fiordu|fiordos]], [[archipiélagos]], islles y castros, [[glaciares]], [[volcanes]] y gran cantidá de llagos, llagunes, y [[cascaes]] d'agua duce que desaguan nel mar; y finalmente, les tierres de la tundra magallánica, hasta'l Cabu de Fornos.

Tamién en territorios chilenos al oriente del cordal de los Andes, preséntense carauterístiques esteparias: Como na ribera norte del Estrechu de Magallanes, na parte norte de la [[islla Grande de Tierra del Fueu]] y na zona en redol a [[Coyhaique]], y [[Balmaceda]], onde se presenten poques elevaciones y ye polo xeneral, llana o con llixeres ondulaciones morrénicas. Al sur del paralelu 47º sur, nel cordal de los Andes atópense los campos de xelu [[Campu de Xelu Norte|Norte]] y [[Campu de Xelu Patagónico Sur|Sur]].

Los ríos patagónicos, hasta'l Campu de Xelu Sur, carauterizar por ser d'un importante caudal, d'orixe andín y torrentosos poles irregularidaes de los sos cursos. Na [[Rexón de Magallanes]] los d'aguada pacífica son, polo xeneral, de curtiu desenvolvimientu por cuenta de la intensa aición glacial qu'esperimentó esta rexón, sicasí los d'aguada atlántica son pocu caudalosos, pero d'un cursu mayor, desaguando direutamente nel océanu Atlánticu, como en Tierra del Fueu, o n'otros ríos mayores.

== Xeomorfoloxía ==

Correspuende a un bloque del antiguu macizu patagónico quebráu y eleváu, onde s'atopen escombros de roques que formaben el bloque y conos y mantos de llava del Cuartárico. Sobre l'antiguu macizu patagónico, que nos primeros tiempos xeolóxicos permaneció separáu del restu del continente, apaecen sedimentos marinos y continentales del mesozoicu y del cenozoicu, cubiertu depués por una trupa capa de rodaos cementados (rodaos patagónicos o Tehuelches) y nuevos mantos eruptivos. Casi toes los pandos atópense parcialmente cubiertes de basaltos terciarios y cuaternarios.

== Orografía ==
L'accidente orográficu más importante correspuende a los [[Andes patagónicos]]. Na zona patagónica el cordal andín caltener con una altitú permediu de 2500&nbsp;[[Altitú|msnm]], que va menguando a midida que estiéndese escontra'l sur, hasta somorguiase nel mar. El cume más altu de tola Patagonia ye'l [[volcán Domuyo]] con 4709&nbsp;msnm.

Na provincia arxentina de [[Provincia de Santa Cruz|Santa Cruz]], cercana a la ciudá de [[Puerto San Julián]], atópase una depresión endorreica llamada [[Gran Baxu de San Julián]]. Nesta atopa la [[Llaguna del Carbón (Santa Cruz)|Llaguna del Carbón]], que con -108 msnm ye'l puntu más baxu del [[continente americanu]] y de los hemisferios [[hemisferiu sur|meridional]] y [[hemisferiu occidental|occidental]].

Los Andes patagónicos constitúin una zona d'alta actividá [[volcán]]ica, na cual destáquense montes y volcanes tales como:

* N'Arxentina: [[Volcán Domuyo|Domuyo]], [[Volcán Tromen|Tromen]], [[Cerro Catedral (Arxentina)|Catedral]], [[Cuetu Piltriquitrón|Piltriquitrón]], [[Monte Olivia|Olivia]], [[Chapelco]], [[Caldera de Caviahue|Caviahue]], [[Cuetu Bayu|Bayu]], [[La Hoya (Arxentina)|La Hoya]].
* En Chile: [[Volcán Michinmahuida|Michinmahuida]], [[Volcán Chaitén|Chaitén]], [[Volcán Corcováu|Corcováu]], [[Cuetu Melimoyu|Melimoyu]], [[Volcán Hudson|Hudson]], [[Monte San Valentín|San Valentín]], [[Cuetu O'Higgins|O'Higgins]], [[Volcán Lautaro|Lautaro]], [[Torres del Paine]], [[Monte Darwin|Darwin]].
* Binacionales: [[Volcán Lanín|Lanín]], [[Volcán Copahue|Copahue]], [[Cuetu Pantojo|Pantojo]], [[Cuetu Tronador|Tronador]], [[Monte Fitz Roy|Fitz-Roy]], [[Cerro Torre]], [[Cuetu Murallón|Murallón]], [[cerro San Llorienzo|San Llorienzo]].

== Rexones fitoxeográficas ==







La rexón andinopatagónica, tantu n'Arxentina como en Chile, topar en gran parte recubierta de mestos [[monte andín patagónico|montes]] y [[Ecorrexón monte valdiviano|selves]] fríes de [[conífera|coníferes]] de [[fueyes perennes]] y [[Nothofagus|fagácees]] caducifolies, y la [[Ecorrexón monte subpolar magallánico|selva fría magallánica]]. La Patagonia oriental extraandina atópase naturalmente cubierta por arbustos, siendo achaparraos nel norte ([[provincia fitoxeográfica del Monte]]), y arbustos "en coxín" nel sur y oeste ([[Provincia fitoxeográfica Patagónica|provincia fitoxeográfica de la Estepa Patagónica]]), en dambos casos, al tener climes grebos y semiáridos sobre suelos probes en materia orgánico, presenten probe cobertoria, dexando enforma suelu desnudu, el que sostién escases [[gramínees]]. Tamién atopamos [[pandorial (ecosistema)|pandoriales]] nes zones más fríes, y de mayor altitú y continentalidad. Pequeñes zones fértiles, llamaes vegues o *mallines'', solo preséntense no fondero de valles y cañadones (gracies al mayor apurra de mugor). Estepes de gramínees xerofíticas solo apoderen en zones con menor aridez (les cercanes a Andar, y la rexón ente la cuenca del ríu Santa Cruz pel norte y los montes fueguinos pel sur.

Dientro de la fauna autóctona de la Patagonia arxentina atópense: venáus como'l huemul y el pudú, pumes, maras o llebres patagónicas, guanacos, foínos, cóndores, cisnes de pescuezu negru y choiques. El yaguareté esistió hasta'l valle del ríu Negru pero foi estermináu pola aición humana mientres el sieglu XIX. Según dellos autores, llegaba pola mariña hasta'l ríu Chubut, anque según otros la so dispersión algamaría inclusive hasta Santa Cruz. Na fauna mariniega destáquense: llobos marinos, elefantes marinos, petreles, mabees, delfines, toninas overas, y pingüinos.

La Península Valdés recibe la mayor población reproductora de ballenes franques australes del mundu, con más de 2000 catalogaes pol Whale Conservation Institute y el Ocean Alliance. La rexón contién seis reserves naturales, y ta considerada unu de los principales y más importantes destinos de avistamiento de ballenes nel planeta, particularmente alredor de Puerto Pirámides y de la ciudá de Puertu Madryn.

## Llagos

Na Patagonia esiste gran cantidá de llagos, munchos de los cualos son d'orixe glacial. Dalgunos d'ellos son:
* N'Arxentina: Cardiel, Aluminé, Lácar, Nahuel Huapi, Huechulafquen, Puelo, La Plata, Arxentín, Strobel, Viedma, Moreno, Escondíu (Río Negro), Formosu, Meliquina, Rivadavia, Futalaufquen, Musters, Colhué Huapi, Llaguna Blanca, Cholila, Amutui Quimei, Moquehue, Traful, Quillén, Lolog, Espeyu, Mascardi, Gutiérrez, Carilafquén, Fontana, Quiroga, Yehuin, Pellegrini, Escondíu (Tierra del Fueu), Llaguna del Carbón.
* En Chile: Yelcho, Tolos Santos, Rosselot, del Toro, Bertrand, Lago León, Presidente Ríos, Sarmiento, Verde, Nordenskjöld, Blanco.
* Binacionales: Buenos Aires/Xeneral Carrera, Cochrane/Pueyrredón, O'Higgins/San Martín, Xeneral Vintter/Palena, Fagnano.

## Ríos
* N'Arxentina: Coloriáu, Negru, Senguerr, Chubut, Deseado, Santa Cruz, Gallegos, Limay, Neuquén, Chicu de Santa Cruz, Fuécares, Agrio, Chicu.
* En Chile: Petrohué, Yelcho, Cisnes, Baker, Aysén, Bravo, Pascua, Serrano, Azopardo.
* Binacionales: Puelo, Carrenleufú/Palena, Futaleufú, Manso, Grande, Alcuentru.

## Islles
La carauterística fragmentación del territoriu patagónico sudoccidental dio llugar a infinidá d'islles y archipiélagos, bona parte de les cualos permanecen inexplorados. La mayoría atópase nes mariñes del océanu Pacíficu, na Patagonia chilena, y nel estremu meridional del continente americanu, al sur del estrechu de Magallanes. Dalgunes de les principales islles de la Patagonia son:
* N'Arxentina: de los Estaos, Gable, Becasses, Les Éclaireurs.
* En Chile: Wellington, Riesco, Hoste, Santa Inés, Navarino, Picton, Nueva, Lennox, Madalena, Ablayamientu, Dawson, Campana, Aracena, Clarence, Little Wellington, Madre de Dios, Melchor, Hanover, Londonberry, Gordon, Fornos.
* Binacionales: Islla Grande de Tierra del Fueu Grande de Tierra del Fueu.

## Demografía
La población na Patagonia arxentina ye de 2&nbsp;124&nbsp;492&nbsp;habitantes y na Zona Austral de Chile (incluyíes Cochamó y la Provincia de Palena pero non la Provincia de Chiloé), de 286&nbsp;312&nbsp;habitantes, totalizando 2&nbsp;410&nbsp;804 habitantes. El 88 % y el 12 % de la población, respeutivamente. La densidá demográfica de la Patagonia ye bien baxa: 2,2 habitantes per quilómetru cuadráu.

## Principales ciudaes
La siguiente llista contién a les ciudaes patagónicas con más de 18&nbsp;000 habitantes ordenaes por población, provincia o rexón y país.

## Ver tamién
* Enerxíes anovables en Hispanoamérica
* Xenocidiu selknam
* Georges Claraz

## Referencies

## Bibliografía
* 
* 
* 
* 

## Enllaces esternos

* Patagon Journal - Revista de la Patagonia

* Patagonia d'Arxentina - Semeyes 
* Galleria de semeyes de paisaxes, flora y fauna de Patagonia de Chile y Arxentina