Molacillos

**Molacillos** ye un conceyu y llocalidá d'española, perteneciente a la contorna de Tierra del Pan y a la provincia de Zamora, na comunidá autónoma de Castiella y Llión. 

## Historia

Nel Tesu de la Mora, dientro del so términu municipal, atópase un xacimientu de dómina romana con dos cisternes qu'indiquen la instalación permanente d'un campamentu romanu, destacar por ser una obra d'inxeniería pocu común, como ye'l casu de dos cisternes nun tesu. Coles mesmes, tamién atopamos restos interesantes na paraxa de La Cascajera pertenecientes al Calcolítico, según el cercu funerariu de Aravo. 

Sicasí, la fundación de Molacillos deber a los reis de Llión, que crearon la llocalidá na Edá Media pa consolidar les sos posiciones na cuenca del ríu Valderaduey. Asina, pa la repoblación traxeron mozárabes del sur pa repoblar estes tierres como en Merendeses (naturales de Mérida) o n'Alcoba (propiedá del mozárabe Sarracino). Dende la dómina medieval, el Cabildru de la Catedral caltuvo una influencia permanente sobre'l términu de Molacillos, al recibir la donación de Merendeses en 1157 y d'Alcoba en 1183. El Cabildru dio un fueru a los pobladores de Merendeses en 1230, qu'impulsaba la construcción de molinos sobre'l ríu Valderaduey.

Nel términu actual de Molacillos llevantábense delles ermites: San Román en Merendeses, San Félix n'Alcoba y Cristu del Amparu en Molacillos, amás de la parroquia de San Martín. El despobláu de Corranos, como llugar independiente, tenía la so propia ilesia, titulada de Santa María.

Al crease les actuales provincies na división provincial de 1833, Molacillos quedó encuadráu na provincia de Zamora, dientro de la Rexón Lleonesa.

## Orixe y etimoloxía

Cunta la lleenda que nel actual llugar qu'ocupa la llocalidá asitió una noble familia mora, de la cual destacaba pola so guapura la fía mayor, asina que los mozos quedaron prindaos por ella y apostábense el so cortexu, rondándola pola so casa o bien cuando se diba a enllenar el cántaru a la fonte. La moza aumentaba la so fermosura asitiándose nos sos trupos y negros pelos llazos de colores. La fama que coyó fizo que la xente dixera: «Ende va fulanu, a la casa de la mora llazucos». Una vegada se derruyó la casa'l llugar conocíase-y a cencielles como Moralacillos, derivándose al actual Molacillos.
Tamién podría provenir de dos términos llatinos: *mola* (del llatín *molaris*): ‘peñascu', y *cella* (‘bodega' o ‘despensa'); polo que Molacillos vendría significar ‘la bodega de la muela', faciendo alusión a les cisternes romanes qu'hai nel Tesu de la Mora. Y la otra teoría sobre l'orixe del nome d'esti pueblu sería pol nome d'una acta medieval, na que se concedía'l derechu d'instalar dos talos molinos, evolucionando'l so usu escontra Molinucos, y esti de la mesma escontra l'actual.

## Patrimoniu

* **Ilesia de San Martín**. Declarada Bien d'Interés Cultural en 1982, ye una esceición arquitectónica en tierres zamoranes, d'estilu barrocu llevantín, financiáu pol arzobispu Andrés Mayoral Alonso, fíu del pueblu, que foi obispu de Ceuta y Arzobispu en Valencia, quien costeó la obra unviando arquiteutos y téunicos valencianos, fechu qu'esplica lo estraño de la fábrica, y que finó cuando'l templu entá taba inconcluso. El so interior llama l'atención pola so lluminosidá y exuberante decoración, ente que'l conxuntu esterior del templu destaca pol so majestuosidad, con una sobeyosa Torre de tres cuerpos y espodáu remate.

* **Ponte sobre'l ríu Valderaduey**. Construyíu n'estilu románicu, tien tres güeyos n'arcu de mediu puntu y conserva nel so petril les armes d'Andrés Mayoral Alonso de Mella. 

* **[[Cisternes romanes de Molacillos|Cisternes romanes]]**. Fueron declaraes Bien d'Interés Cultural en 1983.

## Demografía

## Folclor y costumes
Tenía tradiciones populares que van perdiéndose pasu ente pasu: Toes elles protagonizaes polos Quintos, mozos que al añu siguiente incorporar al 'serviciu militar obligatoriu', a les que se xuníen el restu de los vecinos. La desapaición de tal 'serviciu'-nexu d'unión de los quintos- y el considerable amenorgamientu de la población, ayuden a la perda de la memoria coleutiva.

### Fiestes
* Cantar los Reis (la Nueche de Reyes).
* Pidir l'aguilandu (a otru día pela mañana).
* La Cordera 
* Carrera de cintes (en Les Candeles).
* Bailles coles fabones verdes
* Poner el mayu 
* Badayada de campanes
* Llimonaes nes paneres
* Xuegu de la calva 
* Llanzamientu de la palanca 
* La catorcena 
* Carrera de galgos
* Selmana cultural
* Fiestes de San Xuan

### Patronos
* Les Candeles (2 de febreru).
* San Xuan (24 de xunu), anque nun ye'l patrón.
* San Martín (11 de payares).

## Gastronomía

La gastronomía típica de la zona inclúi les sopes d'ayu, corderu guisáu y asáu, embutíos de la matanza y quesu d'oveya. Úsase davezu'l pimentón en casi toles comíes, incluyíes pa verdures. Otros platos inclúin pichones, barbos y carpes del Valderaduey, pollu de corral, ''chichas'' choriceres, pastes aceitaes, bollu maimón, bollos de fueya, bolla de coscarón y vinu "Ojo Perdiz".

## Ver tamién

* Llista de conceyos de Zamora
* Tierra del Pan

## Referencies