La Raza

**La Raza** ye un conceutu históricu que define a toles comunidaes hispanes. Foi institucionalizáu a principios del sieglu XX asociáu al 12 d'ochobre. L'orixe históricu hai qu'atopalo nel heriedu español y l'amiestu d'esta colos distintos pueblos d'América cola llegada de los conquistadores nos sieglos XV y XVI. Ye una forma de nacionalismu transnacional, yá que compenetra a una serie de persones de distintos países frente a otros grupos como pueden ser los blancos estauxunidenses, de cutiu descendientes d'europeos anglosaxones, d'Europa del Este o de Centroeuropa.

## N'España
Álzase como conceutu humanista. En 1914 celébrase'l 12 d'ochobre per primer vegada como fiesta de la Raza a instancies de la Unión Iberoamericana. En 1915 pasa a llamase Día de la Raza.

Na Esposición Iberoamericana de 1929 créase un monumentu a La Raza xunto a la Plaza d'España. En dichu monumentu figura una poesía del nicaragüense Rubén Darío onde se menta a "la Raza". Coles mesmes, l'avenida onde tendríen la so sede munches naciones na muestra recibió'l nome d'Avenida de La Raza.

El movimientu falanxista español utilizó esti términu mientres la dictadura del Xeneral Franco, empecipiada en 1939, quien tituló una película escrita por él sobre la Guerra Civil ''Raza'' en 1941.

## N'América

El Día de la Raza celébrase llargamente a lo llargo de Hispanoamérica, qu'inclúi llugares tan alloñaos como Puertu Ricu, Méxicu, República Dominicana y Chile. El poeta nicaragüense Rubén Darío escribió, na so obra Salutación del Optimista, de marzu de 1905, una estensa oda d'allabancia al heriedu hispanu de la que, ente otros munchos versos, atópense los siguientes: 

::“*Ínclitas races ubérrimas,*
::*sangre de Hispania fecunda,*
::*espíritus fraternos,*
::*lluminoses almes, ¡salve!*”.

N'Antioquia, Colombia, esiste un interesante y espresivu monumentu a La Raza realizáu por Rodrigo Arenas Betancourt qu'amuesa a un grupu de persones dientro d'un cuernu. El cuernu ye representación habitual de la fertilidá. En Neiva, departamentu de Huila, tamién en Colombia, esiste otru monumentu a La Raza que conmemora la unión de la "raza española" ya indíxena.

Nos años 30 Ángel Camblor, capitán del Exércitu Nacional d'Uruguái, creó la Bandera de la Raza o Bandera de la Hispanidá que ganó un concursu continental entamáu por Juana de Ibarbourou en 1932. Foi izada per primer vegada'l xueves 12 d'ochobre de 1933 na Plaza de la Independencia de Montevidéu y adoptada oficialmente por tolos estaos de Hispanoamérica como bandera representativa nel marcu de la VII Conferencia Panamericana axuntada n'avientu de 1933. Tamién s'utiliza nes Islles Filipines. La bandera componer trés crucies, que representen los trés carabeles de Cristóbal Colón, dirixéndose escontra un Sol, siendo l'oeste onde se pon el Sol y escontra onde saleó Colón dende España escontra América. El Sol representa tamién l'espertar del continente americanu. El púrpura de les cruces ye'l color heráldicu predominante del Reinu de Lleón, orixe de la Corona de Castiella, trubiecu del idioma español, y el blancu sobre'l que ta tol conxuntu representa la pureza.

### En Méxicu
 Nel censu d'Estaos Xuníos del 2000, país con una fuerte presencia d'hispanos provenientes de Méxicu (mexicanu-estauxunidenses o chicanos) antes les opciones de "blancu", "negru" y "otra raza" un 47,9% de los hispanos del país punxo "blancu", un 2% punxo "negru" y un 42,2% punxo "otra raza". 

Qu'una persona sía de «la raza» o mestiza, nun significa necesariamente que la persona sía d'ascendencia mista blanca y amerindia, sinón que s'usa polo xeneral como indicación d'arguyu racial o cultural de les persones hispanes nel mundu. Tamién s'usa de forma alterna'l términu *[[La raza cósmica|raza cósmica]]* (introducíu por José Vasconcelos). En Méxicu esiste un Monumentu a la Raza, en forma de pirámide azteca coronada pola águila.

## Referencies

## Ver tamién
* Crisol de races
* Día de la Raza