Age of Empires II: The Age of Kings

***Age of Empires II: The Age of Kings*** (embrivíu **AOE2** o **AOK** y na so versión remasterizada **AOE HD**) ye un videoxuegu d'estratexa en tiempu real pa ordenadores personales desenvueltu nun principiu por Ensemble Studios y más tarde por Skybox Labs (el so remasterizador), y distribuyíu por Microsoft Games pa los sistemes operativos Windows y Mac OS, y Konami pa PlayStation 2. Foi llanzáu a mediaos de 1999 y ye'l segundu títulu que compón la serie *[[Age of Empires (serie)|Age of Empires]]*.

El xuegu ta ambientáu na Edá Media, xusto tres la cayida del Imperiu romanu y tomar de Roma polos Visigodos. El xugador puede optar ente 13 civilizaciones qu'esistieron naquel periodu históricu, y tien d'emponer pa formar un vastu imperiu y vencer a los sos enemigos. El xuegu ufierta la posibilidá de xugar contra l'ordenador o contra otres persones en llinia, con un máximu de 8 xugadores per partida.

*Age of Empires II* foi desenvueltu pola subsidiaria de Microsoft Ensemble Studios so la direición de Bruce Shelley, diseñador de *[[Age of Empires]]* y collaborador nel diseñu del xuegu d'estratexa *[[Civilization]]*. El so motor gráficu ye conocíu como Genie Engine, que ye utilizáu tamién nel títulu *[[Star Wars: Galactic Battlegrounds]]*.

Tres el so ésitu comercial, tuvo una secuela direuta d'espansión conocida como *[[Age of Empires II: The Conquerors]]*, onde s'amiesten meyores al xuegu, incluyendo 5 civilizaciones más, 4 nueves campañes, nuevos mapes y un aumentu de población. Una segunda secuela direuta d'espansión conocida como *[[Age of Empires II: The Forgotten]]* foi llanzada'l 7 de payares de 2013 la cual amiesten meyores al xuegu, incluyendo 5 civilizaciones más, 7 nueves campañes, nuevos mapes y un nuevu aumentu de población. El 9 d'abril de 2013 llanzóse una remasterización del xuegu que se llama *[[Age of Empires II HD|Age of Empires II: HD Edition]]*. Tuvo tamién una variedá de versiones alternes», qu'apaecieron nes videoconsoles Nintendo DS y PlayStation 2, según adautaciones en dalgunos teléfonos móviles. El 5 de payares de 2015 llanzóse una tercer espansión denominada *[[Age of Empires II: The African Kingdoms]]*, en que'l xuegu espandir al continente africanu, amestando cuatro nueves civilizaciones, nueves campañes, unidaes, teunoloxíes, etc. El 19 d'avientu de 2016 llanzóse una cuarta nueva espansión ambientada nel Sureste Asiáticu, titulada *[[Age of Empires II: Rise of the Raxes]]*, qu'introdució cuatro nueves civilizaciones, campañes, mapes, unidaes, meyores na IA, etc.

## Antecedentes

### Desarrollu
Dos años dempués del llanzamientu de *[[Age of Empires]]*, Ensemble Studios entamó'l desarrollu de la so secuela. El desarrollu del xuegu tuvo so la direición de Bruce Shelley, diseñador de *Age of Empires* y collaborador nel diseñu de *[[Civilization]]* y *[[Railroad Tycoon]]*. Trabayó con un grupu de diseñadores y programadores; los principales fueron Greg Street (biólogu marín), Angelo Laudon y Ian Fischer (Armada de los Estaos Xuníos), qu'ayudáronlu dempués a desenvolver tamién el *Age of Mythology*.

Nel xuegu introducieron meyora en comparanza col orixinal de *Age of Empires*. En *Age of Empires II* incluyóse un gran númberu de teunoloxíes y formaciones de combate: protexer, mover, atacar, formación de tropes, patrullar determinaos llugares y guarnición d'edificios. Tamién s'amestaron nueves condiciones de victoria nel xuegu tales como guarecer toles reliquies nel mapa, y nuevos tipos de partida, como la regicida.

Nesti títulu utilizó'l mesmu motor gráficu de *Age of Empires*. El motor foi desenvueltu por Ensemble Studios y conózse-y col nome Genie Engine. Esti motor ye utilizáu pa la creación de xuegos d'estratexa en tiempu real. *[[Star Wars: Galactic Battlegrounds]]* foi unu de los títulos qu'aprovechó'l mesmu motor de *Age of Empires II*, inclusive la interfaz gráfica ye bien asemeyada, cola diferencia de que l'otru xuegu ta ambientáu nuna redolada futurista espacial.

### Publicación
La versión pa PC de *Age of Empires II* foi publicada'l 17 de setiembre de 1999 nos Estaos Xuníos, el 30 de setiembre de 1999 n'Europa y el 16 de payares de 2006 n'Australia. La versión desenvuelta pa consola PlayStation 2 foi puesta a la venta'l 2 de payares de 2001 nos Estaos Xuníos y el 14 de febreru de 2002 en Xapón. Pela so parte, la versión pa la consola portátil Nintendo DS foi estrenada'l 14 de febreru de 2006 nos Estaos Xuníos, el 29 de setiembre de 2006 n'Europa y el 16 de payares de 2006 n'Australia.

## Maneres de xuegu
El xugador toma'l control d'una aldega o ciudá perteneciente a una determinada civilización y la guía al traviés de 4 edaes: Alta Edá Media, Edá Feudal, Edá de los Castiellos y Edá Imperial. Cada edá brinda meyores a la civilización, yá que fai que diverses unidaes, edificios y teunoloxíes tean disponibles pal so usu. P'avanzar d'una edá a la siguiente ye necesariu construyir dellos edificios y pagar recursos económicos. Na Edá Imperial, que ye una reminiscencia de los primeros años del Renacimientu, tol árbol de teunoloxíes ta disponible pa la civilización.

Con al respeutive del so predecesor, *Age of Empires II: The Age of Kings* inclúi delles innovaciones. Amás de les nueves civilizaciones, unidaes, teunoloxíes y edificios, destaquen delles opciones pal control de los exércitos, como les formaciones, que dexen maniobralos de manera más ordenada. Otra novedá fueron ciertes carauterístiques de combate, coles cualos puede ordenar a una unidá o grupu militar patrullar un área, protexer a otra unidá o edificiu o siguir a otra unidá. Amás d'esto tán les posiciones de combate, pa decidir la forma que respuende una unidá ante cierta situación. Asina, puede establecese qu'una unidá ataca siempres al enemigu o que lo faiga ensin movese de la so posición, inclusive nun atacar so nenguna circunstancia.

### Un xugador

Ye posible qu'un solu xugador lluche contra l'ordenador, yá seya nuna partida estándar o nuna campaña. El xuegu cunta con 5 campañes que reflexen un acontecimientu na historia, como Xuana d'Arcu liderando a los francos mientres la Guerra de los cien años o Genghis Khan como invasor d'Eurasia.

Amás de les campañes provistes pol xuegu, tamién ye posible xugar escenarios o campañes personalizaos, creaos col editor d'escenarios provistu pol xuegu, que suélense llograr en diverses páxina web.

Esiste tamién la manera de partida estándar o mapa aleatoriu, qu'enfrenta a un xugador en contra d'un determináu númberu de xugadores d'ordenador pol control del mapa. L'oxetivu habitual nesti tipu de xuegos ye ganar a los enemigos y obligalos a rindise, pa lo que se debe matar a toles unidaes enemigues y destruyir tolos sos edificios, anque tamién hai otres condiciones de victoria, como la construcción y posterior proteición d'una Maravía, o guarecer toles reliquies del mapa. Si un xugador caltién la so maravía mientres un periodu determináu o caltién axuntaes toles reliquies tamién mientres un tiempu, va ganar la partida. Adicionalmente esiste un tipu de xuegu llamáu "combate total" nel que'l xugador empieza con munchos recursos pa poder crear grandes exércitos. Fora de los recursos adicionales, les condiciones de victoria son les mesmes nesti tipu de partíes. Otru tipu de partida ye la regicida, onde cada xugador empieza con un rei, y l'oxetivu ye matar al rei del enemigu, según evitar que'l rei propiu seya esaniciáu.

Amás de les condiciones de victoria, el xugador puede establecer y escoyer otros factores como'l tamañu y tipu de mapa, el númberu de xugadores, la velocidá de la partida, dexar o non cambeos d'equipu, la llende de población, ente otros. Una opción que tien ye grabar la partida pa poder vela darréu. Mientres la partida, tamién tien la opción de guardala pa siguila dempués.

### Multixugador
Esisten cuatro maneres de xugar nel mou multixugador. La primera ye la conexón en serie, que ye una configuración de conexón en que les terminales de los dispositivos conéctense secuencialmente; la segunda ye TCP/IP na rede d'área llocal, que la so estensión ta llindada físicamente a un edificiu o a una redolada d'hasta 100 metros aproximao; tamién puede xugase por TCP/IP per Internet, na cual un xugador de cualquier llugar del mundu crea la partida y los demás xugadores xunir a ella de cualesquier otra parte al traviés de les señes IP del xugador que creó la partida. A lo último, esiste la opción de conectase al traviés d'un módem, marcando'l númberu de teléfonu del creador y viceversa, pa conectase'l creador y los que se xunen. Pa xugar en llinia precísase un módem de 56,6 Kbps, a lo menos, o una conexón de banda ancha pa meyor desempeñu.Pa xugar en manera multixugador tolos xugadores tienen d'inxertar un cd del xuegu na unidá cd rom del so ordenador.

Enantes, Microsoft Zone foi un sitiu de web popular pa les partíes de TCP/IP per Internet, pero esti serviciu foi retiráu'l 19 de xunu de 2006. De magar, hai otros sitios (como GameSpy), que se dedicaron al soporte multixugador de *Age of Empires II.*

Anguaño puede xugase en llinia al traviés de Steam col remaster Age of Empires II: HD Edition.

Les partíes multixugador tamién pueden ser guardaes, anque pa restaurales ye precisa la presencia de tolos xugadores orixinales arreyaos nella.

## Campañes
Les campañes consisten nuna serie d'escenarios de dificultá creciente, que representen los principales acontecimientos na vida d'un famosu personaxe históricu o una batalla trascendental. L'oxetivu ye cumplir colos oxetivos de los escenarios que se van presentando mientres la campaña. Les campañes, polo xeneral, empiecen con una cantidá fixa de recursos esistentes, edificios y unidaes yá creaes, evitando asina l'aballador procesu de construcción d'una nación de la nada. Nel xuegu inclúyense les siguientes campañes:

* **[[William Wallace]]**: Cunta la llucha de los escoceses contra la invasión inglesa dende unos humildes oríxenes. Funciona como tutorial:
*# Colar y lluchar.
*# Alimentar al exércitu.
*# Entrenar les tropes.
*# Desarrollu y teunoloxía.
*# La batalla de Stirling.
*# Forxar una alianza.
*# La batalla de Falkirk.
***[[Xuana d'Arcu]]**: Narra l'enfrentamientu ente franceses ya ingleses na fase final de la Guerra de los Cien Años:
*# Un improbable mesíes.
*# La doncella de Orléans.
*# La llimpieza del Loira.
*# L'ascensión.
*# L'asediu de París.
*# Un mártir perfectu.
***[[Saladín]]**: Les disputes ente cristianos y musulmanes pol control de Tierra Santa a finales del sieglu XII, dende'l llau sarracenu:
*# Un caballeru de Arabia.
*# Señor de Arabia.
*# Los cuernos de Hattin.
*# L'asediu de Xerusalén.
*# ¡Jihad!
*# El lleón y el demoniu.
***[[Gengis Khan]]**: Rellata los avatares del pueblu mongol pa forxar l'imperiu de tierra continua más grande de la Historia:
*# Crisol.
*# Una vida de vengación.
*# Escontra China.
*# La horda viaxa al oeste.
*# La promesa.
*# Paz mongola.
***[[Federico I Barbarroja|Barbarroja]]**: La llucha de Federico Barbarroja, emperador del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu, por caltener el control del so vastu territoriu:
*# El sacru emperador romanu.
*# Enrique'l Lleón.
*# El Papa y l'Antipapa.
*# La Lliga Lombarda.
*# La marcha de Barbarroja.
*# L'emperador durmiente.

## Civilizaciones
En *Age of Empires II: The Age of Kings*, el xugador puede escoyer ente 13 civilizaciones. Caúna tien un perfil distintu, con fortaleces y debilidaes mesmes basaes nel modelu real de les civilizaciones. Cada civilización tien tamién una unidá única y guerreros con nomes más o menos históricamente precisos. Les civilizaciones, ordenaes según los sos estilos arquiteutónicos, son les siguientes:

Les civilizaciones tamién pueden ser clasificaes pol so calter militar y civil, cabo destacar que cada civilización ye única nel so estilu de xuegu y tienen un árbol teunolóxicu distintu ente si. Na espansión *Age of Empires II: The Conquerors* a cada unu d'estes civilizaciones añadióse-yos una teunoloxía única les cualos son les siguientes:

## Unidaes
En *Age of Empires II: The Age of Kings*, el xugador dispón d'un ampliu abanicu d'unidaes, tanto terrestres como marítimes, que pueden entrenase y ameyorase en función del nivel de desarrollu alcanzáu. Sicasí'l xugador nun puede entrenar unidaes de manera continua, una y bones el xuegu establez una llende poblacional que nunca puede ser superáu.

Les unidaes clasificar en civiles y militares principalmente, y pueden adquirise entrenándoles nos sos edificios correspondientes siempres en cuenta de una cantidá de recursos determinada.

### Unidaes civiles
Les unidaes civiles nun lluchen, y llindar a caltener la economía del imperiu.

* **Aldeanos**: suponen la base económica del imperiu. Les sos funciones son la recoyida y almacenaxe de recursos naturales: oru, piedra, madera y alimentu; y la construcción y arreglu d'edificios, ya inclusive de barcos.Los aldeanos son desaxeradamente débiles en combate, por ello pueden guarecer n'edificios defensivos si la ciudá ta sufriendo un ataque enemigu.

* **Pesqueros**: encargar de pescar nel mar y almacenar l'alimentu nos muelles.

* **Barcos de tresporte**: al igual que los pesqueros nun ataquen, solo son útiles pa tresportar unidaes terrestres al traviés del mar.

* **Unidaes comerciales**: son les carretes de mercancíes y urcas mercantes marítimes, realicen viaxes d'ida y vuelta ente ciudaes aliaes creando asina rutes comerciales y xenerando oru pal imperiu.

### Unidaes militares
Les unidaes militares encargar de la defensa del imperiu y del ataque sobre imperios enemigos.

* **Infantería**: unidaes a cuerpu que combaten en primer llinia de batalla: piqueros, espadachines, milicies, homes d'armes, llanceros, campeones...

* **Arqueros**: unidaes a cuerpu que llancen fleches, pudiendo matar a distancia: arqueros, ballesteros, guerrilleros...

* **Caballería**: unidaes montaes a caballu o camellu que pueden movese a gran velocidá: caballería d'esploración, caballería llixera, caballeru, paladines...

* **Armes d'asediu**: máquines xeneralmente fráxiles y pocu eficaces na batalla, pero que son de gran ayuda pa baltar edificios: arietes, catapultes, escorpiones y lanzapiedras.

* **Barcos de guerra**: que se mueven pel agua y entablan batalles navales colos enemigos: galeres, barcos de guerra, brulotes... dalgunes como los galeones artillados tamién son eficaces pa destruyir edificios.

* **Unidaes úniques**: cada civilización tien una unidá única especial y bien poderosa que s'entrena nos castiellos, dependiendo de la civilización, pue ser de cualesquier de los tipos d'unidaes militares antes citaes, los viquingos tien dos unidaes úniques: los barcos dragón y los guerreros en trance.

* **Monxos**: nun pueden lluchar, pero formen parte del exércitu porque son capaces de sanar unidaes propies o aliaes que sufrieron daños. Los monxos cumplen amás otres dos funciones: pueden llegar a convertir unidaes enemigues por que camuden de bandu, y tamién pueden recoyer y guarecer reliquies, les reliquies guarecíes nos monesterios apurren cantidaes pequeñes pero constantes d'oru.

* **Héroes**: son unidaes especialmente poderoses qu'emulen xeneralmente a personaxes históricos de gran relevancia, bien concretos o bien xenéricos. En redol a munchos d'ellos desenvuélvense les distintes campañes del xuegu. La so muerte de cutiu trai la perda d'una partida. Tolos héroes apaecen na manera editor, proviniendo dalgunos de les campañes y siendo otros esclusivos de dichu manera. Estos personaxes son: Alexander Nevski, Arqueros de los güeyos, Arzobispu, Belisario, Carlomagno, Carlos Martel, Condestable Richemont, Duque d'Alençon, El Cid, El Príncipe Negru, Emperador nun tonel, Erik el Colloráu, Etelfredo, Flaire Tuck, Genghis Khan, Guy Josseline, Harald Hardrade, Fonda de Dios, Hrolf el Capataz, Jean Bureau, Jean de Lorena, Xuana d'Arcu, Juana la Doncella, Kitabatake, Kushluk, La Hire, Llobu de caza, Lord de Graville, Maestre del Temple, Mal vecín, Minamoto, Mordred, Ornlu el Llobu, Paladín francu, Reinaldo de Chatillon, Rei Arturu, Ricardo Corazón de Lleón, Robin Hood, Roldán, Sabotiador, Señor Bertrand, Señor de Metz, Xa, Xérif de Nottingham, Sigfrido, Sir Gawain, Sir John Fastolf, Sir Lanzarote, Subotai, Tamerlán, Teodorico el Godu, Vlad Drácula y William Wallace.

### Otres unidaes
*En Age of Empires II* tamién atopamos otru tipu d'unidaes, xeneralmente neutrales o que pertenecen al mundu natural o gaia, como animales, árboles, etc.

## Edificios

En *Age of Empires II* constrúyense edificios pa entrenar unidaes, atropar recursos, investigar teunoloxíes, etc. A diferencia de *Age of Empires*, dellos edificios pueden agora guarecer aldeanos, unidaes militares y maquinaria de guerra.

Los aldeanos son quien s'encarguen de construyir y reparar edificios pagando unes cantidaes específiques de recursos, amás de los pesqueros que pueden construyir trampes pa peces.

A midida qu'aumenta'l desarrollu del imperiu, el xugador puede construyir más edificios pa poder entrenar nueves unidaes, ya investigar teunoloxíes que van ameyorar el desarrollu de la civilización.

Los monxos de delles civilizaciones pueden convertir edificios enemigos pa faese col so control. Nel xuegu nun hai nenguna llende con respectu al númberu d'edificaciones. Amás, el xugador puede destruyir les sos propies construcciones que nun-y sían útiles.

### Maravíes

Les maravíes son enormes estructures que riquen grandes cantidaes de recursos y tiempu pa construyiles. Si un xugador constrúi una maravía y ésta permanez de pies mientres un tiempu determináu, tanto él como los sos aliaos ganen una partida estándar.

Cada civilización tien la so propia maravía, que de normal ye una obra arquitectónica famosa, en contraposición al orixinal *Age of Empires*, onde la maravía de cada civilización basar nuna arquiteutura xenérica. Les maravíes en *Age of Empires II* son les siguientes:

Apaecen amás otres maravíes adicionales como la Cúpula de la Roca, la Catedral de Aquisgrán, o les pirámides d'Exiptu.

## Teunoloxíes

*Age of Empires II: The Age of Kings* tien un árbol de teunoloxíes más avanzáu y variáu que l'orixinal *Age of Empires*. Pa desenvolver una determinada teunoloxía, el xugador tien de construyir l'edificiu específicu. Cada edificiu ufierta una gama de teunoloxíes que pueden ser investigaes en cuenta de recursos. A midida que l'imperiu avance, va haber nueves teunoloxíes disponibles.

Les teunoloxíes pueden beneficiar a les unidaes militares, a les unidaes civiles ya inclusive a los edificios faciéndolos más poderosos. Les teunoloxíes varien descomanadamente nos beneficios y los costos.

El desarrollu de les teunoloxíes ye imprescindible por que l'imperiu sobreviva y meyora nel tiempu. El desarrollu del imperiu abre accesu a nueves teunoloxíes, cada vez más poderoses, y por ello, tamién más cares.

## Economía

En *Age of Empires II*, los recursos naturales xueguen un papel importante nel xuegu como'l so predecesor. Les materies primes son la base pa forxar l'imperiu que desenvuelve'l xugador. Hai cuatro materies fundamentales nel xuegu: oru, alimentos, piedra y madera.

### Recursos
El oru ye bien usáu nel xuegu pa desenvolver teunoloxíes, entrenar unidaes militares y comerciar con otros recursos. Tamién ye utilizáu pa la construcción de les maravíes, y llógrase por aciu la esplotación de la minera, guareciendo reliquies o creando rutes comerciales.

Otra materia primo importante nel xuegu ye la madera. Con ella constrúin tolos edificios y emplégase pa entrenar a delles unidaes militares, barcos y armes d'asediu. La madera estrayer de baltar d'árboles.

La tercer materia importante nel xuegu ye la comida, que s'emplega pa entrenar aldeanos, unidaes militares y pa desenvolver ciertes teunoloxíes. L'alimentu llograr cola agricultura, coyendo bayes, el llendo, la caza y la pesca.

Y d'últimes ta la piedra, cola cual el xugador puede construyir poderosos castiellos, torres defensives, muralles y maravíes. La piedra llograr de les canteres.

### Comerciu
Una manera de llograr oru ye creando rutes comerciales con carretes de mercancíes o urcas mercantes, unviándoles a mercaos o muelles aliaos, o inclusive enemigos. La xeneración d'oru va ser mayor cuanto más llarga seya la ruta comercial.

Nel mercáu, pueden intercambiase o mercar recursos por oru.

### Reliquies
Les reliquies son pieces especiales que tán esperdigaes pol mapa, y namái pueden ser recoyíes polos monxos. Una vegada guarecida dientro d'un monesteriu, la reliquia xenera pequeñes pero constantes cantidaes d'oru pa la civilización que la tenga.

Cuantes más reliquies controle un xugador, más oru va llograr d'elles.

Si un monesteriu ye destruyíu, el xugador pierde'l control de les reliquies que se guarecer nel so interior, y éstes pueden ser robaes pol enemigu. Nuna partida estándar, si un xugador o alianza de xugadores controlen toes la reliquies del mapa, xeneralmente 5, mientres un tiempu determináu (400 años), ganen la partida.

## Redolada gráfica

### Mapes
En *Age of Empires II* hai una gran variedá de mapes que'l xugador tien la opción d'escoyer. El títulu cunta con un motor que xenera mapes aleatoriamente, polo que cada partida cuenta con un mapa totalmente distintu. Na configuración del xuegu, los mapes disponibles son: desiertu, monte, selva negra, islles, Escandinavia, ente otres opciones. Tamién l'usuariu puede escoyer el tamañu del mapa, al igual qu'otres opciones.

A pesar de que l'área de xuegu inclúi cantiles y montes, estes amiestes en realidá nun representen los cambeos nel altor de la tierra. En llugar d'ello, namái representen una torga en redol a la cual les unidaes tienen de movese. Sicasí, les unidaes van ver menguada la so velocidá al xubir llombes. De la mesma, los edificios nun son realmente construyíos en tierra llana, trátase a cencielles d'una ilusión d'altor.

### Editor d'escenarios
*Age of Empires II: The Age of Kings* inclúi un editor d'escenarios. El programa ye similar al de *Age of Empires*, nel que los xugadores pueden crear misiones personalizaes y campañes. La mayor diferencia ente esti nuevu editor col editor del *Age of Empires* ye l'usu de los "desencadenadores". Estos utilícense pa realizar aiciones una vegada que se cumplen les condiciones.

Por casu, un xugador puede crear un desencadenador pa declarar la victoria asina un edificiu o unidá seya visible. Un xugador puede crear desencadenadores que rican que se cumplan delles condiciones y realicen múltiples aiciones. Por casu, qu'al matar ciertos soldaos faiga camudar la pertenencia d'un edificiu a otru xugador, según aumentar los puntos de resistencia del edificiu. Hai una gran variedá de posibilidaes. Pa utilizar los factores desencadenantes nel editor, créase un nuevu desencadenador y asígnase una condición y un efeutu de la llista. De xemes en cuando hai variaciones a cuántos soldaos pueden ser asignaos a factores desencadenantes. Por casu, si un xugador quier unviar 6 soldaos a patrullar, dacuando namái puede escoyese un desencadenador pa un soldáu, teniendo que crear, poro, un desencadenador pa cada unu, ente qu'otres vegaes los seis pueden ser escoyíos coles mesmes.

Otra carauterística distintiva del editor de mapes ye la opción d'amestar más detalles ambientales nel mapa, tales como amestar pontes, montes, construcciones, caminos de piedra, maravíes úniques (como pirámides d'Exiptu), estandartes de guerra o delles banderes. Cuando se crea un nuevu mapa personalizáu, el xugador puede sofitase col xenerador de mapes aleatoriu, col fin d'aforrase tiempu na ellaboración de recursos, animales y relieve.

Microsoft entamó un concursu al añu siguiente del llanzamientu del xuegu pa premiar el meyor mapa ambientáu na era de Carlomagno. Los 10 mapes finalistes fueron escoyíos cada unu como los meyores nes sos respeutives páxines.

### Intelixencia artificial y mapa aleatoriu
L'usuariu puede personalizar el conteníu de los mapes aleatorios del xuegu, inclusive puede ameyorar la intelixencia artificial del xuegu, gracies a la documentación téunica qu'aprove'l discu compactu.

## Soníu
Les siguientes pistes apaecen nel CD-ROM del xuegu, y atópense llistaes según l'orde de reproducción. Estes pistes nun tán dixebraes en sí, sinón que formen parte d'una pista única, con pequeñes transiciones. Los nomes y los tiempos daos equí son tomaos de los CD *Music From The Ages* y *More Music From The Ages*, dos CD d'audiu coles pistes de soníu de Age of Empires II y de la espansión. Estos CD usualmente namái pueden llograse como premios en competiciones entamaes por Ensemble Studios.

# "Shamburger" (3:25).
# "I Will Beat On Your Behind" (2:58).
# "Drizzle (Firelight Smoove Mix)" (2:40).
# "Machina del Diañu" (3:00).
# "T Station" (3:13).
# "Bass Bag" (3:10).
# "Ride, Lawrence, Ride!" (2:53).
# "Smells Like Crickets, Tastes Like Chicken" (3:01).
# "Operation: Monkey" (3:26).
# "Tazer" (2:55).

En *Age of Empires II* hubo una considerable meyora na animación de les voces de los personaxes. Cada civilización dispón d'unes pequeñes "pallabres" que correspuenden al so idioma, y que son pronunciaes poles sos unidaes. Por casu, nos ingleses aprecien delles pallabres como *hunter* ("cazador") y *yes?* ("¿si?"), a diferencia de *Age of Empires*, onde nun había nenguna diferenciación de voces en cada cultura. En Age of Empires II: HD Edition (remake del AOK) tien toles pistes de soníu de Age of Empires II y de la primer espansión.

## Espansiones y reediciones

### ''Age of Empires II: The Conquerors''

*Age of Empires II: The Conquerors Expansion* ye la primer espansión de *Age of Empires II: The Age of Kings*. Empecipiar nel mesmu contestu históricu, pero da un pequeñu pasu más na historia al introducir per primer vegada civilizaciones americanes (mayes y los azteques), amás de delles otres civilizaciones (españoles, hunos y coreanos). Esta espansión caltién el mesmu guión nel so desarrollu tanto económicu como militar, pero introduz delles meyores na IA (Intelixencia Artificial) de delles unidaes qu'ayuden a tener más tiempu pa plantegar la estratexa. Nesta espansión llogróse ampliar la dinámica y les posibilidaes del xuegu. Ésta espansión foi llanzada'l 25 d'agostu de 2000 nos Estaos Xuníos.

### ''Age of Empires II: Gold Edition''
*Age of Empires II: Gold Edition* ye un paquete especial de dos discos qu'inclúi *Age of Empires II: The Age of Kings* y *Age of Empires II: The Conquerors Expansion*. La so fecha de llanzamientu foi'l 24 d'agostu de 2001 nos Estaos Xuníos y el 27 de setiembre de 2001 n'España. Esta edición especial caltién la mesma temática del xuegu orixinal. Tamién hai otros paquetes similares que fueron llanzaos dempués, qu'inclúin la versión *[[Age of Empires]]* y la so espansión *[[Age of Empires: The Rise of Rome]]*.

### ''Age of Empires: The Age of Kings''

Otra versión alterna, *Age of Empires: The Age of Kings*, ye un videoxuegu desenvueltu por Blackbone Vancouver y distribuyíu por Majesco pa la videoconsola Nintendo DS. El 19 de marzu de 2005, el xuegu foi anunciáu y esi mesmu añu foi presentáu na E3. Nel eventu presentáronse delles imáxenes de lo que diba ser el xuegu. Por cuenta de les llimitaciones téuniques de la consola, el xuegu foi afechu d'estratexa en tiempu real a la "aición táctica por veces", sicasí, el xuegu caltuvo les bases del xuegu orixinal.

*Age of Empires: The Age of Kings* ufierta cinco civilizaciones a escoyer (franceses, sarracenos, xaponeses, mongoles ya ingleses), caúna tien la so manera campaña ente cinco o seis misiones que los sos argumentos tán centraos nun personaxe históricu: Xuana d'Arcu, Ricardo Corazón de Lleón, Saladín, Genghis Khan y Minamoto no Yoshitsune. Per otru llau, hai tres tipos d'unidaes: les d'ataque, los aldeanos y los héroes de cada civilización. Nel xuegu esisten dos maneres de xuegu principales: individual y multixugador, estremáu'l primeru en campaña (con más de trenta hores de xuegu) y mapa llibre; y el segundu en *wireless* (hasta cuatro xugadores con namái un cartuchu) y *hot seat* (na mesma portátil).

### Otres plataformes
Tres años dempués del llanzamientu de *Age of Empires II: The Age of Kings* pa la PC, Konami desenvolvió una versión pa la videoconsola PlayStation 2. Esta versión ye similar al orixinal cola diferencia que'l xuegu nun cunta con un editor d'escenarios. Sicasí, *Age of Empires II* caltién la mesma temática: recoyer recursos pa poder edificar nuevos edificios y entrenar unidaes militares pa conquistar enemigos. El xuegu foi llanzáu'l 16 de payares de 2001 n'Europa.

A finales de 2005, Microsoft y Movistar llanzaron una versión de *Age of Empires II* pa teléfonos móviles. Esta distribución foi llanzada pa los móviles que pueden conectase vía Internet. Esta versión ye similar a la qu'apaeció n'el ordenadores. Vendió más de 16 millones d'unidaes en tol mundu. L'allugamientu temporal del xuegu dar en cuatro lapso históricos, y los xugadores tienen de consiguir y xestionar recursos, construyir castiellos, puestos fronterizos, y emponer dos civilizaciones, ente otres actividaes.

Peter Tamte, cofundador de Bungie, desenvolvió una versión de *Age of Empires II* pa Macintosh OS. El xuegu caltién les mesmes carauterístiques del xuegu de PC, inclusive se desenvolvió tamién la so espansión, cola única diferencia de que Mac ye d'un solu botón, esto ye, nun tien secundariu.

### Modpacks
Dende'l so llanzamientu, creóse una comunidá de xugadores y usuarios en redol a esti xuegu bastante numberosa que llegó inclusive a introducir, siempres ensin oficialidá dalguna, cambeos y variaciones tantu nos gráficos como na mecánica del xuegu, los llamaos modpacks.
Principalmente Age of Empires II tien dos mods bastante ellaboraos: *Age of Chivalry: Hegemony* nel que toles civilizaciones orixinales tresformar en naciones europees de l'Alta Edá Media, y *Tales of Middle Earth*, ambientáu na atmósfera fantástica de *[[El Señor de los Aniellos]]*.

A finales del 2012 llanzóse amás *Age of Empires II: The Forgotten Empires*, un mod en que ye una falsa espansión, ésti inclúi meyores, especialmente nel campu del balance y de la intelixencia artificial, añadiéronse 5 civilizaciones más, unidaes nueves, etc. Les civilizaciones nueves son: Inques, Italianos, Eslavos, Indios y Maxares. Ésti mod sirvió de base pal desarrollu de la espansión oficial: Age of Empires II HD: The Forgotten. Que ye la segunda espansión del xuegu.

### ''Age of Empires II: HD Edition''
En febreru de 2013 Microsoft anunció una nueva versión del *Age of Empires II: The Age of Kings* xunto a la so espansión *Age of Empires II: The Conquerors* pa steam nuna versión remasterizada en HD, capaz d'executase hasta una resolución de 1080p, aumentu de colores, meyores avisiegos y otros efeutos adicionales. El xuegu ta disponible dende'l 9 d'abril de 2013.

### ''Age of Empires II: The Forgotten''

A la versión en HD añadióse-y la segunda espansión del xuegu denominada *[[Age of Empires II: The Forgotten]]*, derivada del mod non oficial *Age of Empires II: The Forgotten Empires*, incluyendo asina meyores como les 5 nueves civilizaciones importantes que son los inques, eslavos, italianos, indios y maxares. Agora les civilizaciones cunten con dos teunoloxíes úniques ya incorporen 7 nueves campañes: Alaricu I rei de los visigodos, Francesco Sforza, Bari, Vlad Drácula, El Dorado, Prithviraj y les batalles de The Forgotten. La segunda espansión foi llanzada'l 7 de payares de 2013.

### ''Age of Empires II: The African Kingdoms''

Trátase de la tercer espansión del *Age of Empires II: HD Edition*. Inclúi per primer vegada civilizaciones del continente africanu: malíes, etíopes y bereberes. Al pie de ellos, debuten los portugueses.

Apaecen nuevos animales como lleones, avestruces y cebres; tamién nuevos mapes, un nuevu mou de xuegu que se llama Sudden Death, nueves teunoloxíes, etc. Esta espansión salió na plataforma Steam el 5 de payares de 2015.

### ''Age of Empires II: Rise of the Raxes''

La cuarta nueva espansión del *Age of Empires II: HD Edition* salió na plataforma Steam el 19 d'avientu de 2016. Ta ambientada nel sureste asiáticu y amiesta cuatro nueves civilizaciones de la rexón: birmanos, jemeres, malayos y vietnamites. Tamién amiesta cuatro nueves campañes, nuevos mapes, una IA ameyorada, etc.

## Receición y crítica

Dempués del so llanzamientu, *Age of Empires II* recibió crítiques positives pol meyoramientu gráficu y la so intelixencia artificial a comparanza del so predecesor *Age of Empires*. Game Rankings y Metacritic, sitiu web que rexistren reseñes de videoxuegos basaos n'otres puntuaciones pa dar un permediu, dieron una puntuación de 92 a 100. Con una puntuación media de 92% nel Game Rankings (tabla de meyores xuegos), AOE2 foi señaláu como'l xuegu que revolucionó los xuegos 2D RTS (xuegos d'estratexa en tiempu real en 2D). Delles revistes de videoxuegos dieron al títulu una calificación cimera a ocho pola so calidá gráfica y la so capacidá multixugador. Sicasí, les versiones posteriores qu'apaecieron na PlayStation 2 y Nintendo DS, fueron criticaes negativamente por aspeutos de poco innovador y perda de funciones del xuegu orixinal.

Según el sitiu de GameRevolution, "en cuasi tou aspeutu *Age of Empires II* espande y perfecciona la yá probada fórmula Age of Empires. El xuegu contién dellos cafiantes errores no que se refier la intelixencia artificial y busca de rutes, sicasí en xunto hai bien poques coses que se-y pueden criticar a *Age of Empires II*". D'alcuerdu a Geoff Richards d'Eurogamer "enxamás xugó'l xuegu orixinal, sicasí al atopase con AOK encantóse, tou yera una sorpresa". Game Pro, pela so parte, espresa'l so inconformidad pola privatización de les coles, "¿por qué Ensamble crearía la increíble téunica de la cola y depués quitaría a les unidaes navales d'usala? pero en realidá esos son méritos difíciles, y por tanto facer unu de los meyores xuegos d'estratexa en tiempu real", espón Nash Werner. Mentanto IGN aprecia les nueves habilidaes que se-yos da a los aldeanos: "agora ellos xueguen un importante papel na recoyida de recursos, pero tamién na defensa de l'aldega, inclusive nel combate".

Michael L. House, emplegáu d'Allgame prestar coles llingües natives de les civilizaciones, de les cualos cítense: "foi demasiáu influente nel desarrollu de l'atmósfera de la era del prestíu". Eurogamer fala de lo mesmo "los aldeanos reciben una personalidá, más de la esperada reconocencia nos xuegos de RTS", tamién inclúi que l'usu d'aldeanes aprove una bona variedá. La revisión de Game Revolution esplica que, por usar más d'una dómina de la historia de la humanidá, fai que *Age of Empires II: The Age of Kings* seya "una personalidá adicional para, ente otres coses, l'estilu impersonal de xuegu". L'aprobación de Computer and Video Games (CVG) enfocar en comparances col so predecesor, ente que Game Revolution anotó qu'inclusive nes campañes, la narración histórica caltién l'interés del xugador. GameSpot pela so parte, diz que la imaxe que s'amuesa al escoyer una unidá "faen que te imaxines como foi la so vida, y la so función na historia", GameSpy amiesta qu'AOK presenta "un realismu raramente vistu en xuegos de RTS". Los miembros d'IGN argumenten que les fortaleces y debilidaes de les distintes civilizaciones faen al xuegu más realista, el fechu de que les civilizaciones sían, na so mayoría, distintes "desamarra l'impautu del xuegu xunto con *[[StarCraft]]* o *Tiberian Sun* al campu de batalla".

## Ver tamién
* Age of Empires
* Age of Empires III
* *[[Age of Mythology]]*
* *[[Campañes de Age of Empires II: The Age of Kings]]*
* *[[Campañes de Age of Empires II: The Conquerors]]*
* *[[Starcraft]]*
* **

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitiu web oficial de ''Age of Empires II: The Age of Kings''.
* Sitiu web oficial de Ensemble Studios. 
* Analises.
* Proyeutu de Nueva Espansión AoFE: Age of Empires II: Forgotten Empires. 
* Páxina oficial de Age of Empires II: Forgotten Empires.
* Descarga alternativa de Age of Empires II.