Coccothraustes coccothraustes

El , (Linnaeus, 1758) Hawfinch, ye'l nome científicu usáu en zooloxía pa referise al comúnmente llamáu **picogordo**, siendo esti una especie d'ave del xéneru *[[Coccothraustes]]* dientro de la familia Fringillidae. Sigiloso y malo de reparar, ye unu de los mayores, más robustos y compautos frinxílidos. De color pardu anaranxáu, tien un carauterísticu "antifaz" negru, y unes ales de heteroxéneu y escuru coloríu onde sobresal una franxa blanca y el color azulón de les puntes. Vive en montes caducifolios, onde s'alimenta principalmente de les granes dures qu'abre col so potente picu. Distribuyir pol paleárticu. Carlos Linneo en 1758 foi'l primeru en describir a esta especie pa la ciencia. La especie tien seis subespecies.

## Descripción
El picogordo presenta un llargor que bazcuya ente los 16'5 y 18 centímetros, ente que les midíes d'envergadura alar van dende los 29 a los 33 centímetros. El pesu corporal d'esta especie ta ente los 48 y 62 gramos aproximao. Les femes polo xeneral presenten les menores midíes, y por tanto tienen menor tamañu y pesu que los machos.

Tocantes al so fisionomía, descríbese como un frinxílidu típicu, de figura robusta, gruesu pescuezu, grande cabeza redonda y un anchu, fuerte y cónicu picu d'aspeutu metálicu del cual vien-y el so nome vulgar (*picogordo*). Les sos pates son curties de color arrosáu en tonu claru y la so cola tamién bien curtia. 

Los sos güeyos son de color marrón, pero pa entrar en más detalles hai que remontase a 1957, añu nel que Mountfort repara ya indica qu'en remanando al picogordo pal so anillado y por tanto n'estáu d'escitación, los güeyos d'esti volver d'un intensu color chocolate acoloratáu. Amás, tamién va apuntar que darréu dempués de muertos, el color de los sos güeyos ye blancu, y qu'esaminaos a la lluz del sol podríen definise como rosa ámbare..

Tocantes al so plumaxe cabo destacar que ye muncho más llamativu'l machu que la fema (más pálida en tonos), presentando este un bellu coloríu destacando les sos ales y cabeza. A les traces, el color xeneral del so plumaxe ye'l pardu, siendo la cabeza d'un tonu más anaranxáu, al igual que la cara anque d'un tonu más claru, tando arrodiaos los güeyos por un finu cantu negru intensu que s'estiende escontra'l picu nuna franxa del tamañu del diámetru ocular, arrodiando tamién en finu cantu tol picu y baxando pol gargüelu que coles mesmes ye negra. Dende los llaterales del pescuezu, según la parte cimera del mesmu (nuca), el color ye gris claru. Tol banduyu y les partes inferiores son pardes d'un color marrón blancuciu, sacante sobre les pates que ye d'un gris blancuciu. Les ales son dafechu heteroxénees en cuanto a los color, siendo les partes interiores del mesmu color que'l llombu, marrón escuro, y les partes esteriores de negru intensu. Nel mediu y dende l'entamu escontra les puntes, les ales presenten primero una franxa de plumes blanques, depués d'un marrón castaño y finalmente les puntes son azules, moraes o verdoses, en tonu escuru. Les plumes de la cola son nel so entamu de color marrón castañal na parte cimera y color blancu na inferior, siguiendo nun marrón más escuro y blancu nes puntes, presentando plumes negres nos cantos esteriores.

## Distribución

Constitúi una especie de distribución paleártica, atopándose en toa Europa y Asia templada o oriental (incluyendo'l norte de Xapón), según nel norte d'África (Marruecos, Tunicia y Arxelia). Dacuando, el picogordo tamién foi columbráu n'Alaska, onde se considera según la *American Ornithologist Union (AOU)* una especie de presencia accidental.

Sicasí, a pesar de ser una especie bien distribuyida por toa Europa, el picogordo tópase ausente n'Islandia, gran parte de les islles britániques (nun s'atopa n'Irlanda), mayor parte d'Escandinavia, y ciertes islles mediterránees. 
Sí se distribúi pel sur (dende la península ibérica hasta Bulgaria) y centru d'Europa, incluyendo amás Inglaterra y el sur de Suecia.

N'Asia alcontrar n'Asia Menor, la rexón d'El Cáucasu y nel norte d'Irán, Afganistán y de Turquestán. 
Tamién habita Siberia, Manchuria y Corea del Norte.

### Migración
El picogordo ye un migrador parcial, dirixéndose grupos de más al norte d'estes aves escontra'l sur mientres l'iviernu. El anillamiento de les aves dexa recoyer datos que demuestren esti fechu. En 1960, l'ornitólogu K. H. Voous postuló que les poblaciones europees más nortices enviernen nos países mediterráneos. N'España llegar a recuperar, en campañes d'estudios poblacionales, dolce picogordos que fueron anillados n'Alemaña Occidental, unu n'Alemaña Oriental, cinco en Bélxica, cinco en Suiza, cuatro en Checoslovaquia, trés en Francia, y unu n'Holanda. Sicasí, l'ornitólogu Paul Herroelen, apunta que delles poblaciones centroeuropees del picogordo, por casu les belgues, son más sedentaries o errátiques. Sicasí, Bernis señala que los datos topaos de les recuperaciones llograes yá enantes señalaes, cinco de los doce d'Alemaña Occidental, dos de los cinco de Bélxica, una de los cuatro de Checoslovaquia, y una de los cinco de Suiza, correspuenden a anillamientos en dómina de cría, lo que significa qu'a les poblaciones sedentaries de la península Ibérica, xúnese-yos pel hibiernu un importante contingente de picogordos migrantes que vienen de centroeuropa.

## Taxonomía
La especie *Coccothraustes coccothraustes* foi clasificada per primer vegada en 1758 pol zoólogu Carlos Linneo, quien la describió nel xéneru *[[Loxia]]*, constando por tanto primeramente como *"Loxia coccothraustes"*. Más tarde, Pallas convieno que'l picogordo tratar d'una especie fora del xéneru *Loxia*, y renomóla como *coccothraustes vulgaris*, pero finalmente, yá nel sieglu XIX, el zoólogu londinense R. B. Sharpe dio-y el so actual nome (*Coccothraustes coccothraustes*), perteneciendo anguaño y d'esta miente al xéneru *[[Coccothraustes]]*, que se clasifica na familia Fringillidae dientro del orde de los Passeriformes. El picogordo namái comparte xéneru con otros dos especies, *[[Coccothraustes abeillei]]* y *[[Coccothraustes vespertinus]]*. 

Como especie puramente dicha descríbense-y 6 grupos o subespecies:

* *C.c. coccothraustes*, mesmu del centru y norte d'Europa, incluyíes península ibérica y islles britániques, tamién presente nel oeste d'Asia. Foi la primer subespecie descrita (Linnæus 1758).

* *C.c. buvryi*, propiu d'Arxelia y Tunicia, presente en Marruecos. Muncho más gris que *C. c. coccothraustes*. Clasificáu por Cabanis en 1862. Tamién s'usa'l sinónimu *C. c. burryi*.

* *C.c. nigricans*, presente n'Ucraína, península de Crimea, mar Caspiu y norte d'Irán. Clasificáu por Buturlin en 1908.

* *C.c. humii*, distribuyir pol este de Kazakstán, Kirguistán, Taxiquistán y oeste d'Afganistán. Clasificáu por Sharpe en 1886.

* *C.c. japonicus*, alcontrar na islla de Sakhalín, Hokkaidō y norte de Honshū; pasa los iviernos en China y nes islles Ogasawara. Esta especie describióse por Temminck y Schlegel en 1848.

* *C.c. schulpini*, presente na cuenca del ríu Amur (Rusia y China), en Manchuria (China) y en delles zones que bordien al mar del Xapón (Corea del Norte, Corea del Sur, Rusia y Xapón.
Foi descrita por H. Johansen en 1944.

## Hábitat
Típicamente, el picogordo cría y habita mientres la primavera en montes caducifolios con especies d'árboles de gran porte y fueya ancha que-yos apurran frutos o dures granes (vease carbayos, encines, fayes, fresnos, llameres, pládanos), según en parques y grandes xardinos de poblaciones humanes (anque más raramente). Llocalmente tamién s'atopa en monte mistu y puramente de coníferes, anque l'espectru del so hábitat puede ser entá más diversu, alcontrándose puntualmente en soviesques, güertos o inclusive n'espacios más abiertos, siempres y cuando nun se topen bien lloñe de dalguna fonte básica d'agua. 
Mientres la seronda y los iviernos, busquen los montes que-y apurran mayor cantidá d'alimentusobremanera aquellos con carpe, ciruelu, zrezal o texu. Tocantes a la so ocupación altitudinal nel hábitat, el picogordo desenvolver a niveles bien desemeyaos, presente dende la llinia de mariña hasta altitúes bien próximes a la llende de la vexetación arbórea. Les densidaes de población d'esta especie son inferiores a 0'1 aves por cada 10 hectárees d'hábitat, siendo por tanto un páxaru escasu.

## Alimentación
La dieta del picogordo compónse básicamente de granes dures principalmente de grandes árboles anque tamién inxeren les de dellos frutales, que consigue romper gracies al so fuerte picu que de la mesma remana per mediu d'una poderosa musculatura bien desenvuelta. La fuercia de trituración d'esti pequeñu páxaru equival a una carga de 30 a 48 kg aproximao, anque pa dellos autores son mayores de 50kg. D'esta miente consigue abrir los güesos de cereces y almezas, dos de los sos alimentos más comunes y que más acobicien. Otros alimentos comunes d'esti páxaru son los piñones y fayucos. Tamién son capaces de romper los güesos de les aceitunes, aición pa la que se precisen (según pruebes realizaes) fuercies de 53 a 80 kg. Na so dieta tamién entren ciertes bayes, biltos y, mientres la primavera, delles gates que prinda.
El comportamientu alimenticiu del picogordo suel ser formar pequeños grupos o bandos p'alimentase, sobremanera mientres l'iviernu.

En resume, una redaición d'alimentos pal picogordo más específica, teniendo en cuenta que la variedá de granes qu'inxer ye grande, sería la qu'incluyera mientres el branu y hasta l'empiezu del iviernu, granes de llamera, carpe, pládanu y haya; mientres el seronda y iviernu los frutos de la rosa, artuganciu, y majuelo; y escontra finales del iviernu los biltos más tienros del carbayu, según los retueyos del texu. Cola llegada de la primavera inxeren ciertos guxanos qu'alcuentren nes fueyes de los árboles, como pueden ser la *[[Operophthera brumata]]* y *[[Tortrix viridana]]*, según tamién cacen dellos escarabayos (*[[Lucanus cervus]]* o *[[Melolontha]]*).

## Reproducción
N'abril empieza la dómina de cría del picogordo, constando la puesta d'esta especie d'unos 4 a 6 güevos y produciéndose d'abril a mayu. La incubación ye llevada a cabu namái pola fema (el machu apúrre-y l'alimentu), y dura unos 12 díes. De cutiu críen en pequeñes colonies. Presenten una única puesta al añu, anque de ser bien favorable l'hábitat podríen dase dos.

### Cortexu nupcial
Según la descripción de Mountfort, los machos presenten mientres el principiu de la primavera un plumaxe abondosu y esponxáu, y ye entós cuando tán llistos pal acercamientu escontra la fema, produciéndose remolonamente y en zigzag. De cutiu la fema recibir hostilmente, polo que los machos tienen d'amosase insistentes. Cuando llogra l'atención de la fema, el machu asitia'l cuerpu bien derechu, esplega les plumes de la cola y baxa les ales hasta tocar colos sos estremos el suelu. Ye entós cuando la fema empieza a sentir interés, y amosar agachándose coles plumes llises y pegaes al cuerpu, pa darréu movese, bien d'un saltu o en curtiu vuelu, siendo siguida pol machu. Darréu, el machu lleva'l so picu escontra'l banduyu como si fixera una reverencia, amosando asina la zona gris que presenta'l so plumaxe al altor de la nuca. Finalmente y pa cerrar el cortexu, el machu esplega les sos ales y va caminando escontra la fema, qu'allarga'l picu por que'l machu col suyu llegue a penes a raspialo.

### Nial
La nidificación empieza a finales d'abril o bien a principios de mayu. El machu ye quien busca'l llugar onde va empezar a construyir el nial, y va facer meticulosamente, visitando la zona escoyida repetidamente les selmanes previes al entamu de la so construcción, hasta que finalmente se decida a asitiar les primeres estructures del nial anque va ser la fema quien la complete. Los materiales emplegaos son básicamente raicillas, tarmos finos, liquen, etc., revistiendo l'interior con pelos. La so forma ye de copa.
Constrúin el nial a un altor variable, difícilmente inferior a los 3 m, alcontrándose polo xeneral ente los 7 y 20 m, n'árboles grandes, según en vieyos frutales, anque tamién en arbustos frondosos.

### Güevu

La puesta del picogordo ye xeneralmente d'unos 4 o 6 güevos, siendo lo más común que guaren 5, anque la puesta puede inclusive constar de 7 güevos (pela contra, puestes de menos de 4 güevos son bien pocu frecuentes). De color variáu, pueden ser descritos d'azul claro o bien d'un verde abuxáu, toos en tonos pálidos, n'ocasiones a cencielles abuxaos, pero siempres con manches y llixos pardos y en tonos coritos. En cuanto al tamañu, según los estudios del ornitólogu británicu Jourdain, realizáu en base a 100 güevos de picogordo nel Reinu Xuníu, van presentar midíes d'unos 24'2 x 17'4 mm como permediu, con un máximu de 27'6 x 17'1 mm y un mínimu de 19'8 x 15'7 mm.

### Pitucos
Al nacer, desprovistos de plumaxe, presenten un abondosu y llargu plumón blancu. Descríbese'l cuévanu oral y la llingua de color rosa, cola parte delantera del cielu la boca de color coloráu nun tonu púrpura; reparar tamién unos salientes blancucios. Tocantes a les comisuras, apreciar de color mariellu. La dieta de los pitucos basar n'inseutos y gates, que-yos van ser apurríes pol padre y la madre. Dexen el nial a los diez o doce díes aproximao, anque fora d'él son atendíos por dambos adultos siquier mientres otros quince díes.

## Voz
Presenta voz débil, que s'antoxa como una especie de *zic* esplosivu, tamién descritu como un *tsicc* metálicu, o n'ocasiones como un *tisc tisc* repitíu n'intervalos irregulares. En plenu vuelu más sonoru. Tamién emite selemente un curtiu *sib* mientres se mueve ente les cañes.

La so dómina de cantu va dende'l mes de febreru hasta principios de xunu. Canta pocu, realiza un cantar similar a la so voz base, siendo curtiu y pocu ellaboráu ensin apenes notes musicales. Ye interpretáu por Tucker y Nicholson como un *Tchi-tchi... ter-ui-ui*, anque se describen variaciones más sonores y cuasi melodioses pero bastante básiques. 

Dacuando dellos exemplares tamién canten fora de dómina, Mountfort apunta observaciones de machos cantando un 16 de xineru, un 20 de xunetu y un 16 de setiembre. 

Anque les femes tamién canten, facer más sele.

N'estáu d'alteración llanza un sibilante *kíu*, y al suxetar na mano llanza un *srriiit* más caltriante y gutural.

## Vuelu
El picogordo presenta un vuelu rápidu y de trayeutoria recta en distancies curties, anque en distancies llargues describe nel aire una ondulación marcao y periódico. Tando nel suelu mientres busca alimentu van dando saltitos, y vuelen pa despintase nos árboles a media seña cuando albidren cualesquier peligru. Mientres la primavera suelen prindar inseutos inclusive en plenu vuelu. La fisionomía del picogordo facer un páxaru de figura carauterística en plenu vuelu, dando la sensación de tener unes ales bien curties pa tan robezu cuerpu, amás, volando amuesa'l color blancu de la punta de la so cola. Nos sos tresllaos d'un árbol a otru, o moviéndose de monte en monte, vuela a altores cimeros a los 50 y 100 metros, faciéndolo comúnmente inclusive a más de 200 metros. Pueden volar en solitariu o en pequeños grupos.

## Población, estáu de caltenimientu y amenaces

Presenta una gran población mundial y, anque nun s'han cuantificado los enclinos d'esta población global, a criteriu de la Llista Colorada de la UICN puede asegurase que nun se producirá un amenorgamientu de más del 30% en diez años o en tres generaciones.

BirdLife International envalora una población europea d'ente 2'4 y 4'1 millones de pareyes reproductores.

N'España, y según Purroy en 1997, la población d'esta especie yera d'unes 4000 o 5000 pareyes reproductores. Esti datu vese sofitáu pol *Atles de les aves reproductores d'España*, que nel añu 2003 apunta una población de cuasi unes 5000 pareyes. Según ciertos datos llograos pol programa *SACRE*, en 2005 l'enclín de la población española ye creciente.

A nivel mundial la especie nun s'inclúi, según la revisión realizada en 1996, na *[[Llista Colorada (zooloxía)|Llista Colorada]] de la [[Xunión Internacional pal Caltenimientu de la Natura|UICN]]*. 

Dende 1988, cuando la especie foi catalogada per primer vegada por *Collar* y *Andrew*, el picogordo ye una especie que'l so estáu de caltenimientu ye d'esmolición menor (*LC, Least Concern*), y asina sería catalogada en futures revisiones por BirdLife International, dende la primera en 2000 hasta la del 2008. 

N'España el picogordo consta dende 1992 como especie *Non Amenaciada* nel Llibru Colloráu de los Vertebraos, ostentando la categoría d'especie de *Interés Especial* dende'l 5 d'abril de 1990 según el *Real Decretu 439/1990*, y coincidiendo con tolos catálogos rexonales a esceición del País Vascu, onde ye una especie con categoría *Vulnerable* dende 1996.

Los factores d'amenaza sobre'l picogordo son básicamente la destrucción y perda del so hábitat, yá que ye una especie bien sensible a los cambeos nel mesmu. Otru posible factor d'amenaza, según el Catálogu Nacional d'Especies Amenaciaes, ye la caza por pajareros, ya inclusive tamién la caza a escopeta por cazadores.

## Comportamientu
El picogordo ye una especie cobarde y huidiza, siendo por tanto un páxaru difícil de reparar. Col bon tiempu y unes condiciones climátiques óptimas varia la so conducta, al ser este'l momentu en que más visible faise. 
Pasa la so vida nes cañes más altes de los árboles nos que se posa, sobremanera en dómina de cría, momentu nel que se fai más complicáu l'estudiu de les sos costumes. A lo llargo de la so vida, práuticamente solo baxa al suelu cuando va en busca de granes, aición pa la que raramente allóñase por demás del árbol, anque tamién puede ser reparáu con mayor facilidá cuando se dispón a beber, y como ye un páxaru que prefier nun tar demasiáu tiempu sobre tierra firme, el picogordo precisa desenvolver la so vida en zones con una patente proximidá d'agua. 

Al comer y beber xunto a otros páxaros, el picogordo ye de calter agresivu y dominante, tantu con exemplares de la so mesma especie como colos d'otres inclusive de mayor tamañu. 

La territorialidad ye variable, talmente que si les pareyes de picogordo tán criando en pequeñes colonies, como asocede frecuentemente, el territoriu defendíu per cada pareya ye bien pequeñu, pero cuando la pareya nun forma colonies con otres pa nidificar, esta puede ocupar y defender hasta un monte enteru. Según Mountfort, el comportamientu d'establecer colonies de cría supón un valor de sobrevivencia enforma mayor, yá que añerar en xunto, cola agrupación de pareyes qu'esto supón, ufierta una mayor capacidá de defensa contra los depredadores pal nial.

## Referencies

## Bibliografía
* 
* 
* 

## Enllaces esternos

* 
*