Ducáu de Borgoña

El **Ducáu de Borgoña** foi unu de los Estaos más importantes de la Europa medieval, independiente ente 880 y 1482. El feudu del duque de Borgoña correspondía aproximao cola rexón actual francesa de Borgoña. Gracies a la so riqueza y vastu territoriu, el ducáu foi tanto política como económicamente bien importante. Téunicamente yeren vasallos del rei de Francia, pero los duques de Borgoña supieron caltener una política propia.

La dinastía inicial de los duques de Borgoña escastar en 1026, cola muerte ensin descendientes del herederu de la casa, el duque Otón Guillermo de Borgoña. Pero'l ducáu yá fuera anexonáu en 1016 por Enrique I, que se convirtió en duque en 1016. Enrique concedió'l ducáu al so hermanu Roberto, que funda la caña de la dinastía de los Capetos. D'esta llinia descendiente provién Alfonsu VII de Lleón, fíu de Raimundo de Borgoña y de la reina de Lleón, Galicia y Castiella Urraca, fía y heredera d'Alfonsu VI de Lleón. El sobrín d'Alfonsu VII de Lleón, Alfonso Enríquez, foi'l primer rei de Portugal. El postreru representante de la casa foi Felipe de Rouvres, que morrió de peste en 1361. El ducáu pasó a la corona francesa y dos años más tarde Xuan II de Francia concedió-y el títulu al so fíu más pequeñu, Felipe. Felipe casóse con Margarita III de Flandes y al traviés d'esta unión el ducáu de Borgoña xunir al Condáu de Flandes, Artois, Nevers, Rethel y los ducaos de Brabante y Limburgu.

La última duquesa de la Borgoña independiente foi María de Valois, que casó con Maximiliano I d'Austria. Nes capitulaciones matrimoniales axustóse que'l so segundu fíu sería quien heredara los territorios maternos, pero María finó nun accidente de caballu primero que eso socediera. El rei Lluis XI de Francia arrampuñara'l ducáu a los Valois-Borgoña una vegada que Carlos ''el Temerariu'' —padre de María— morrió y escastáronse la caña masculina y con ella el *[[Infantazgo|apanage]]*. María y Maximiliano sostuvieron una guerra pol ducáu que namái terminó cuando ella morrió y roblóse la paz de Senlis. Pola mesma, el ducáu de Borgoña foi incorporáu a Francia, ente que los Países Baxos pasaron a la casa d'Austria.

## Llista de duques

### Bosónidas

* 880-921: Ricardu I ''el Xusticieru'', primer duque de Borgoña (creáu por Lluis III)
* 921-923: Raúl I, fíu del anterior. En 923, convertir en rei de Francia y dexó el ducáu al so hermanu.
* 923-952: Hugo ''el Negru'', hermanu del anterior.
* 952-956: Gilberto de Chalon.

### Robertinos (Capetos)

* 956-965: Otón Enrique, fíu de Hugo'l Grande, casóse con Gerberga de Châlon, fía heredera de Gilberto de Châlon.
* 965-1002: Enrique I ''el Grande'', hermanu del anterior.
* 1002-1004: Otón Guillermo, Conde palatín de Borgoña, nietu del anterior.

### ''Dominiu Real'' (1004-1032)
Roberto II ''el Piadosu'', rei de Francia, sobrín de Otón Enrique y d'Enrique I. Conquistó'l ducáu de Borgoña ya incorporar al dominiu real.

Asocedió-y el so fíu Enrique, quien pa terminar la revuelta del so hermanu Roberto dio-y el ducáu de Borgoña, de forma similar a un apanage, en 1032, en cuenta de arrenunciar a les sos pretensiones al tronu francés, aniciándose asina una caña menor de la dinastía capeta, la Casa de Borgoña.

### Casa de Borgoña (Capetos)

* 1032-1076: Roberto I ''el Viejo'', fíu del rei Roberto II ''el Piadosu'' y hermanu del rei Enrique I.
* 1076-1079: Hugo I, nietu del anterior.
* 1079-1102: Eudes I ''Borrel'', hermanu del anterior.
* 1102-1143: Hugo II ''el Pacíficu'', fíu del anterior.
* 1143-1162: Eudes II, fíu del anterior.
* 1162-1192: Hugo III, fíu del anterior.
* 1192-1218: Eudes III, fíu del anterior.
* 1218-1272: Hugo IV, fíu del anterior.
* 1272-1306: Roberto II, fíu del anterior.
* 1306-1315: Hugo V, fíu del anterior.
* 1315-1349: Eudes IV, hermanu del anterior.
* 1349-1361: Felipe I ''de Rouvres'', nietu del anterior.

### ''Dominiu Real'' (1361-1363)
A la muerte prematura del duque Felipe I ensin descendencia, asocedió-y el so primu Xuan II ''el Bonu'', rei de Francia, según la proximidá de sangre, yá que según primogenitura correspondiéralu a Carlos II de Navarra, pero la nobleza borgoñona tamién sopesó les aliances ya influencies de dambos na Guerra de los Cien Años. En 1363, Xuan II dio n'apanage al so fíu Felipe.

### Casa de los Valois

* 1364-1404: Felipe II ''l'Atrevíu'', fíu del rei de Francia Xuan II.
* 1404-1419: Xuan I ''Ensin Mieu'', fíu del anterior.
* 1419-1467: Felipe III ''el Bonu'', fíu del anterior.
* 1467-1477: Carlos I ''el Temerariu'', fíu del anterior.
* 1477-1482: María de Borgoña, fía del anterior.

### Dempués de 1477

Dempués de la muerte de Carlos *el Temerariu* na Batalla de Nancy ensin descendencia masculina, el rei Lluis XI apoderar del ducáu de Borgoña y lo anexonó al dominiu real, sobre la base de que les *[[Infantazgo|apanages]]* habíense reglamentado de forma que al escosase la descendencia masculina teníen d'incorporase a la Corona. Pero María, la fía del duque Carlos *el Temerariu*, casóse col futuru emperador Maximiliano I d'Habsburgu pa defender el so heriedu, y nun aceptó la perda del ducáu, calteniendo asina la titulación de *duque de Borgoña*, como fixeron tamién los sos descendientes los reis d'España, debíu al prestíu que daba al so titular el ser Gran Maestre y Xefe Soberanu de la Orde del Toisón d'Oru. Tanto ye asina que na Paz de Cambrai (1529) l'emperador Carlos V arrenunciaba al territoriu específicu del ducáu de Borgoña pero non al títulu.

#### Duques titulares de Borgoña (títulu Habsburgu)
Los Habsburgu siguieron reclamando'l ducáu de Borgoña, en devanéu, y reconocieron la so perda (Paz de Cambrai (1529), Tratáu de Cateau-Cambrésis (1559), tratáu de Nijmegen (1678)). Siguieron calteniéndose como duques *titulares*.

* 1477-1482: María de Borgoña, duquesa titular de Borgoña, condesa de Flandes y duquesa de Brabante con soberanía, y que reclamaba derechos sobre los Países Baxos, fía de Carlos el Temerariu, y esposa de Maximiliano I d'Habsburgu, emperador del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu.
* 1482-1506: Felipe IV ''el Formosu'', rei de Castiella, conde soberanu de Flandes y Duque soberanu de Brabante, últimu duque titular y soberanu de Borgoña (arrenunció a la parte francesa, caltuvo Artois), con posesiones nos Países Baxos, fíu de l'anterior.
* 1506-1555: Carlos I d'España, emperador del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu, rei d'España y duque titular de Borgoña, soberanu de Flandes, Brabante y los Países Baxos fíu del anterior.
* 1555-1598: Felipe II d'España, rei d'España y Portugal, señor de les Indies, duque titular de Borgoña (realmente solo quedába-y el Francu Condáu), soberanu de Flandes, Brabante y los Países Baxos, fíu del anterior.
* 1598-1621: Isabel Clara Eugenia y Alberto d'Austria, duques titulares de Borgoña (Flandes, Brabante, Países Baxos, Artois y el francu Condáu, pocu que ver cola Borgoña histórica), fía y xenru del anterior.
* 1621-1665: Felipe IV d'España, rei d'España y Portugal, Señor de les Indies d'América y duque titular de Borgoña non francesa, sobrín de los anteriores y nietu de Felipe II.
* 1665-1700: Carlos II d'España, rei d'España y duque titular de Borgoña, fíu del anterior. Tres la paz de Nijmegen, desarticulóse definitivamente l'heriedu territorial de los Valois borgoñonos (el Francu Condáu pasó al dominiu real francés, los Países Baxos independizar so la direición d'Holanda. Permanecieron colos Habsburgu austriacos Flandes y Brabante-Namur-Luxemburgu hasta la so independencia en 1830).
* Los reis d'España como socesores siguieron calteniendo la titulación como meru prestíu.

#### Duque de Borgoña (títulu francés)

##### Títulu del Antiguu Réxime
El títulu foi dau pol rei de Francia a los príncipes, y *a priori* a los primoxénitos del Delfín:
* 1682-1711: Lluis de Francia (1682-1712), duque de Borgoña, fíu de Lluis de Francia, llamáu *el Gran Delfín*, y nietu de Lluis XIV. Yera'l padre de Lluis XV y convirtióse en Delfín en 1711.
* 1751-1761: Lluis de Francia (1751-1761), duque de Borgoña, primoxénitu de Lluis de Francia, delfín, y nietu de Lluis XV. Yera hermanu mayor de Lluis XVI.

## Ver tamién
* Estáu borgoñón

## Referencies

## Enllaces esternos