Ida Noddack

**Ida Noddack** , que'l so nome de soltera yera **Ida Eva Tacke**, foi una química y física alemana. Foi la primer científica en mentar la idea de la fisión nuclear, en 1934. Xunto col so home Walter Noddack, de quien tomó l'apellíu, afayó l'elementu renio, de númberu atómicu 75. Foi nomada tres veces pal Premiu Nobel de Química.

## Antecedentes

Ida Noddack nació en Wesel, Lackhausen. Foi una de les primeres muyeres alemanes qu'estudió química. Llogró un doctoráu en 1919 pola Universidá Téunica de Berlín sobre "Anhídridos d'ácidos grasos alifáticos de cadena llarga" y trabayó dempués como química, siendo la primer muyer na industria alemano.

## Fisión nuclear

Noddack criticó con aciertu la interpretación química que fizo Enrico Fermi de los sos esperimentos de 1934 sobre bombardéu de neutrones, na qu'esti postulaba que podríen ser producíos los elementos transuránicos, y que foi llargamente aceptada mientres dellos años. Nel so artículu, *"Sobre l'elementu 93"*, Noddack suxirió otres posibilidaes, centrándose nel fracasu de Fermi n'esaniciar tolos elementos químicos más llixeros que l'uraniu de les sos pruebes, y non yá hasta'l plomu. L'artículu ye güei consideráu d'importancia histórica non yá porque señaló acertadamente l'error na interpretación química de Fermi, sinón porque suxirió la posibilidá de que *"ye concebible que'l nucleu romper en dellos fragmentos grandes que seríen, poques gracies, [[isótopu|isótopos]] d'elementos conocíos pero nun seríen vecinos del elementu irradiáu"*. D'esta miente abarruntábase lo que sería conocíu años más tarde como la fisión nuclear. Sicasí Noddack nun ufiertó nenguna base teórica d'esta posibilidá, que desafiaba la comprensión de la dómina, y la so suxerencia de que'l nucleu romper en dellos fragmentos de gran tamañu nun ye lo qu'asocede na fisión nuclear. Por ello, l'artículu nun foi bien teníu en cuenta.

Esperimentos posteriores siguiendo una llinia similar a la de Fermi fueron llevaos a cabu en 1938 por Irène Joliot-Curie y Pavle Savic, plantegando lo que se llamó "dificultaes d'interpretación" pos l'elementu transuránico supuestamente llográu tenía les propiedaes de les tierres rares en cuenta de les de los elementos axacentes. A lo último, en 1939, Otto Hahn y Fritz Strassmann, en consulta cola so antigua colega Lise Meitner (que fuera obligada a fuxir d'Alemaña) apurrió la prueba química de que los supuestos elementos transuránicos yeren isótopos del bariu. Caltúvose la interpretación de Meitner y el so sobrín Otto Frisch, utilizando la hipótesis de la gota líquida de Niels Bohr y Fritz Kalckar (propuesta per primer vegada por George Gamow en 1935), qu'apurría un modelu teóricu y una demostración matemática de lo que llamaron la fisión nuclear. Frisch tamién comprobó esperimentalmente la reacción nuclear de fisión per mediu d'una cámara de borrina, lo que confirmaba la lliberación d'enerxía).

## Prioridá nel descubrimientu del elementu renio

Noddack y el so maríu buscaron los elementos entá desconocíos de númberu atómicu 43 y 75 na Physikalisch-Technische Reichsanstalt. En 1925, publicaron un documentu (*Zwei neue Elemente der Mangangruppe, Chemischer Teil*), alegando que lo fixeren, y llamaron renio y masurio a los nuevos elementos. Namái foi confirmáu'l descubrimientu del renio. Ellos nun fueron capaces d'aisllar l'elementu 43 y les sos resultaos nun fueron reproducibles. La eleición del nome masurio tampoco se consideró aceptable por motivos nacionalistes (faía referencia a Masuria, rexón de l'antigua Prusia Oriental) y puede contribuyir a una mala reputación ente los científicos de la dómina.

L'elementu 43 foi producíu artificialmente y aisllóse definitivamente en 1937 por Emilio Segre y Carlo Perrier nun cachu de fueya de molibdenu refugáu d'un ciclotrón, que fuera sometíu a desintegración beta. Foi llamáu tecneciu. Nengún isótopu del tecneciu tien una vida media mayor de 4,2 millones d'años y supónse que por esta causa nun s'atopa na Tierra como un elementu natural. En 1961, pequeñes cantidaes de tecneciu fueron producíos na pechblenda a partir de la fisión bonal d'átomos de 238O y fueron afayaos por BT Kenna y PK Kuroda. Sobre la base d'esti descubrimientu, el físicu belga Pieter Van Assche realizó un nuevu analís de datos pa demostrar que la llende de detección analítica del métodu de los Noddacks «podría ser 1.000 vegaes menor que'l valor de 10-9 reportáu nel so artículu, col fin d'amosar los Noddacks podríen ser los primeres n'atopar cantidaes mensurables del elementu 43, una y bones los minerales qu'analizaren conteníen uraniu. Usando les estimaciones de Van Assche sobre la composición de los residuos colos que trabayaron los Noddacks, el científicu del NIST, John T. Armstrong, asemeyó con un ordenador l'espectru orixinal de rayos X, y afirmó que los resultaos yeren "sorprendentemente próximos al espectru publicáu". Gunter Herrmann de la Universidá de Mainz esaminó los argumentos de Van Assche, y llegó a la conclusión de que fueron desenvueltos *ad hoc*, y llevaben a un resultáu predeterminado. Según Kenna y Kuroda, el conteníu en 99Tc que s'espera nuna pechblenda típica (50% d'uraniu) ye d'unos 10-10 g/kg de mineral. F. Habashi señaló que nun había más del 5% d'uraniu nes muestres de columbita de los Noddack, y la cantidá presente del elementu 43 nun podía superar unos 3 × 10-11 mg/kg de mineral. Esta baxa cantidá nun pudo ser pesada, nin dar llinies nel espectru de rayos X del elementu 43 que pudieren estremase claramente del ruíu de fondu. La única manera de detectar la so presencia ye por aciu midíes radiactives, una téunica que los Noddack nun usaron, anque sí lo fixeron Segrè y Perrier.

Tres les afirmaciones de Van Assche y Armstrong, realizóse una investigación nes obres de Masataka Ogawa que fixera una reivindicación previa a la de los Noddack. En 1908 afirmó aisllar l'elementu 43, llamándolo Nipponium. Usando una placa orixinal (non una simulación), Kenji Yoshihara determinó que Ogawa nun atopara l'elementu 43 (Periodu 5; Grupu 7 ; eka-manganesu), pero sí dixebrara con ésitu l'elementu 75 (Periodu 6; Grupu 7; dvi-manganesu o renio), antemanándose a los Noddack en 17 años.

## Nominaciones pal Premiu Nobel de Química Ida Noddack foi nomada tres veces pal [[Premiu Nobel de Química]]: una vegada por [[Walter Nernst]] y K. L. Wagner en 1933; dambos maríos Noddack fueron nomaos por W. J. Müller en 1935 y por A. Skrabal en 1937.

## Bibliografía
### N'alemán
* Tacke, Ida, and D. Holde. 1921. Ueber Anhydride höherer aliphatischer Fettesäuren. Berlin, TeH., Diss., 1921. (Sobre los anhídridos de los ácidos grasos alifáticos superioes)
* Noddack, Walter, Otto Berg, and Ida Tacke. 1925. Zwei neue Elemente der Mangangruppe, Chemischer Teil. [Berlin: In Kommission bei W. de Gruyter]. (Dos nuevos elementos del grupu químicu del manganesu)
* Noddack, Ida, and Walter Noddack. 1927. Das Rhenium. Ergebnisse Der Exakten Naturwissenschaften. 6. Bd. (1927) (El renio)
* Noddack, Ida, and Walter Noddack. 1933. Das Rhenium. Leipzig: Leopold Foss. (El renio)
* Noddack, Walter, and Ida Noddack. 1937. Aufgaben und Ziele der Geochemie. Freiburger wissenschaftliche Gesellschaft, Hft. 26. Freiburg im Breisgau: H. Speyer, H.F. Schulz. (Xeres y oxetivos en Xeoquímica)
* Noddack, Ida, and Walter Noddack. 1939. Die Häufigkeiten der Schwermetalle in Meerestieren. Arkiv för zoologi, Bd. 32, A, Nr. 4. Stockholm: Almqvist & Wiksell. (La frecuencia de los metales pesaos n'animales marinos)
* Noddack, Ida. 1942. Entwicklung und Aufbau der chemischen Wissenschaft. Freiburg i.Br: Schulz. (El desenvolvimientu y estructura de la ciencia química)

## Referencies

## Enllaces esternos
* Bibliografía d'Ida Noddack. Alsos Digital Library for Nuclear Issues.