Yuya y Tuyu

**Yuya** y **Tuyu** (n'exipciu *yuia* y *ṯuiu* pronunciáu yuia y chuiu), influyente matrimoniu qu'algamó una importancia ensin comparanza mientres el reináu del faraón Amenhotep III (años 1390 a 1352&nbsp;e.&nbsp;C., aproximao).

## Yuya

Al paecer, **Yuya** (tamién trescritu como **Yaa**, **Yá**, **Yiya**, **Yayi**, **Yu**, **Yuyu**, **Yaya**, **Yiay**, **Yia**, y **Yuy**) foi quiciabes fíu de Yei, un guerreru mitannio veníu a Exiptu, según pariente de Mutemuia, reinar esposa de Thutmosis IV.

Gracies a la mocedá del faraón y al poder qu'entós daquella ocupaba entá Mutemuia, la posición de Yuya foi creciendo cada vez más, y convirtióse nel noble más importante del país, xunto col sabiu Amenhotep, fíu de Hapu. Gracies al matrimoniu del faraón cola fía de Yuya, la nueva Tiy, foi qu'esti home acabó per consagrar se y ganase la eternidá colos rimbombantes títulos que portó en vida: *Padre Divín*, *Primero ente los Compañeros del Rei*, *Confidente del Rei*, *Amigu únicu*, *Profeta de Min*, *Gran Príncipe*, y una infinidá más de títulos de calter cortesanu na so inmensa mayoría.

## Tuyu

El nome de Tuyu (trescritu dacuando como, **Tuy**, **Tjujuse** o **To**, que puede confundise col d'otra To, la madre del faraón Ramsés II). Ente que del so home conocemos una probable ascendencia siria pero una clara nacencia exipcia (na ciudá de Ajmin, pa más señes), de Tuyu podemos asegurar con casi total certidume que yera exipcia de pura cepa. Los títulos que llevó en vida, sobremanera el de *Ornamientu Real* fornir con delles esposes secundaries de faraones anteriores, y quiciabes poles sos venes corriera'l sangre d'Ahmose-Nefertari. De nun ser asina, seria bien estrañu que consiguieren convertir a la so fía nuna Gran Esposa Real.

El matrimoniu de Tiy con Amenhotep III averó como enxamás pensaren el matrimoniu a la familia real. Les sos riqueces aumentaron como nunca antes podríenlo suañar, y Tuyu goció d'una más que folgosa vieyera. Tuvo tamién dellos títulos de calter cortesanu, anque, aparte del de *Ornamientu Real*, unu que cabo destacar ye'l de *Nodriza de la Princesa [[Sitamón]]*, la so primer nieta. Tuvo De haber una rellación bien estrecha ente estos dos muyeres, pos s'atoparon dellos oxetos col nome de Sitamón na tumba de Tuyu.

## Descendencia

Ye obviu que Yuya y Tuyu fueron los padres de, siquier, la reina Tiy. Yera tal la influencia que ganaron debíu al matrimoniu de la so fía col faraón qu'inclusive s'unviaron escarabeos a los reis de Babilonia, Mitani o Hatti, ente otros, nos que se dicía que Tiy yera la fía de Yuya y Tuyu, como si de reis tratárase.

Tamién se cree que fueron padres del sacerdote Aanen, qu'ocupó un papel importante nel cleru de Amón (quiciabes como *espía a sueldu* de Tiy, que vía bien peligrosa la posición que taben tomando los sacerdotes del dios tebanu), ya inclusive se plantega la posible paternidá d'Ai, quien munchos años dempués aportaría a coronáu faraón d'Exiptu. Como pruebes pa esta hipótesis ta la rellación que xunía a Ai col siguiente rei, Akenatón, bien similar a la que xunió a Yuya con Amenhotep III... son tantes les semeyances qu'Ai heredó casi tolos títulos de Yuya, a los que col tiempu añadiría más (como'l de chaty). De ser asina, y ensin siquier imaxinalo, la familia de Yuya y Tuyu espolletaría tantu que traería al mundu a una gran esposa real y a un rei.

Dote funeraria de Yuya y Tuyu

File:A Chair Found in Queen Tia's Tomb (1906) - TIMEA.jpg
File:Gilded Head to Bedstead representing the God Bes (Queen Tia's Tomb) (1906) - TIMEA.jpg
File:Blue Enamelled and Gold Coffer with Name of King Amenhotep III (Queen Tia's Tomb) (1906) - TIMEA.jpg
File:Elaborate Box with Cartouche of Amenhotep III - Side View.jpg


## La muerte del matrimoniu
Yuya y Tuyu gociaron d'una inmensa fortuna, pos tuvieron l'honor de vivir na dómina más próspera de la hestoria exipcia, y encoteraos lo más alto, poques esmoliciones enturbiaríen les sos vides. Sería solo dellos años dempués de la desapaición d'esti matrimoniu cuando les coses empezaríen a complicase, debíu al conflictu qu'enfrentaba a la familia real colos sacerdotes d'Amón.

Paez ser que Yuya morrió en redol al añu 12º del reináu de Amenhotep III, cuando cuntaría una edá cercana a los sesenta años. Daqué más tarde lu siguiría a la tumba la so fiel esposa, Tuyu, a una edá similar o daqué más avanzada, mientres la segunda metá del reináu del so xenru (que se caltuvo nel poder 39 años). Les momies de dambos personaxes fueron topaes nun estáu de caltenimientu increíblemente escepcional. En setiembre de 2010, un equipu interdisciplinariu financiáu por National Geographic prauticó una serie d'exámenes d'ADN sobre los cuerpos de Tutankamón, **Yuya, Tuyu** y una serie de momies ensin identificar. la resultancia foi l'anunciu de la identificación de les momies d'Akenatón, Tiy, Amenhotep III, dos fetos fíos de Tutankamón y dos momies más, identificaes como la madre y esposa de Tutankamón.

Amenhotep III fixo a los sos suegros un regalu bien infrecuente, casi únicu, pa un personaxe de sangre non real: ser soterráu nel Valle de los Reis. Anque la tumba d'esti matrimoniu tien les dimensiones de les d'un noble cualesquier, yera un honor inmenso poder folgar por tola eternidá xunto a los faraones, a los qu'a partir d'entós venceyaríense. La so tumba, la KV46, dio una inmensa sorpresa a la comunidá arqueolóxica internacional al ser afayada, pos taba práuticamente inviolada. Los sarcófagos recubiertos d'oru de Yuya y Tuyu, según parte de la so dote funeraria y les mesmes momies, entá pueden almirase nel Muséu Exipciu d'El Cairu. Hasta'l descubrimientu de la tumba de Tutankamón (Tut-anj-Amón) l'afayu de KV46 foi'l sucesu más célebre de la hestoria de la exiptoloxía.

## Ver tamién
* Árbol xenealóxicu de la Dinastía XVIII d'Exiptu

## Referencies

## Enllaces esternos