Ambrose Bierce

**Ambrose Bierce**  foi un escritor, periodista y editorialista d'Estaos Xuníos. El so estilu perclaru y ardizosu permitió-y conservar la popularidá un sieglu dempués, mentantu que munchos de la so dómina foron escaecíos. Esi mesmu estilu cáusticu fizo qu'un críticu punxére-y el nomatu *L'amargu Bierce (Bitter Bierce)*.

## Les dómines de neñu y mozu
Bierce nació en Horse Cave Creek, nel condáu de Meigs, Ohio y medró nel condáu de Kosciusko, Indiana. Foi'l númberu diez de trece fíos. Sos pas, Marcus Aurelius y Llaura, granxeros de fonda fe calvinista, diéron-yos a toos nomes qu'escomencipiaban por "A".

Al entamar la Guerra de Secesión allistóse nel 9º de Voluntarios d'Infantería d'Indiana. En 1862 foi nomáu teniente y unviao como inxenieru topográficu pa llevantar mapes que lo sofitaren a la hora d'escoyer los campos de batalla más afayaízos.Esi mesmu añu participó na batalla de Shiloh, perfonda esperiencia pa emplegar depués en dalgunos los sos cuentos. Tamién participó nes batalles de Rich Mountain y Kennesaw Mountain, onde foi ferío grave. Llicencióse en 1865.

## Matrimoniu
En 1871 casóse con Mary Ellen (Molly) Day, cola que tuvo tres fíos: Day, Leigh y Helen. En 1888 separtóse tres tener conocencia d'unes cartes d'un almirador de la so muyer. En 1904 llogró'l divorciu.

Bierce sobrevivió a los sos fíos homes, anque tuvo malu tola so vida, por mor del asma y les secueles de les firíes de guerra.

## Periodismu
Tres llicenciase amosó el so valer como periodista en San Francisco, onde collaboró en *The Argonaut*, *The Overland Monthly* y *The News Letter*, del que foi nomao direutor en 1868.

Dende 1872 hasta 1875 vivió y escribió en Londres. Tornó a Estaos Xuníos, onde escoyó de nueves San Francisco pa facer la so vida, tresformándose en columnista y editorialista del *San Francisco Examiner*, propiedá de William Randolph Hearst. En 1889 treslladóse a Washington D.C., pero siguió la rellación colos dierios de Hearst hasta 1906.

## Trabayu lliterariu

En Londres escribió les sos primeres narraciones curties, de mano espublizaes en revistes y depués recoyides en tres tomos, creyáron-y una fama d´humorista satirosu y cáusticu. El so estilu carauterízase pol emplegu la ironía. Misántropu, dexo a les clares el so pesimismu en cuentos y rellatos curtios que nun cuntaban enxamás col carauter a la bonaz d´homes y muyeres. Tamién fizo *Fabules fantástiques* y un *Esopo emendáu*, critiques corrosives de la corrupción política norteamericana. De nueves en San Francisco, fáxose l'árbitru de los círculos políticos y lliterarios. Fizo cuenta del so humor macabru en *The Monk and the Hangman's Daughter* (1892) y d'inxenio satíricu nel so llibru de versos *Shapes of Clay* (1903).

Ye consideráu'l herederu lliterariu direutu de los sos compatriotes Edgar Allan Poe, Nathaniel Hawthorne y Herman Melville. Cuentista de primer orde, dexónos dalgunos de los rellatos más macabros de la historia de la lliteratura: *La muerte de Halpin Frayser*, *La cosa maldicía*, *Un socesuna ponte sobre'l ríu Owl*, *Un habitante de Carcosa*, *Un tremor sagráu*, *La ventana tapiada*,etc. Bierce ye l'escritor que la crítica amosa más averáu a Poe, Lovecraft y Maupassant nel panteón d'illustres acollechadores del xéneru de tremor.

El tamién escritor de rellatos de tremor Lovecraft recoyó dalgunos elementos de la obra de Bierce pa emplegalos nos sos *Mitos de Cthulhu*. Al respeutu de los rellatos de Bierce, escribió que "en toos ellos hai dalgo malinu solombriegu del que nun hai dulda dala y dalgunos siguen siendo cumales de la lliteratura fantástica norteamericana". Anque se-y etiquete como escritor de cuentos de tremor, nun too ye asina, y tolos sos testos tan enllenos de sarcasmu o de trabayada ironía, que munches vegaes entren dientro l'humor negru. La so obra más conocida ye *El diccionariu del diañu*.

## Desapaición
N'ochobre de 1913, con más de 70 años, Bierce coló de Washington D.C., tornando a los vieyos campos de batalla de la Guerra Civil. N'avientu crució a Méxicu per El Paso, qu'entós taba dafechu na revolución. En Ciudad Juárez xuntósa al exércitu de Pancho Villa como observador, aportande hasta Chihuahua, onde s'esfizo cualaquier conocencia al respeutu d'él. La cabera noticia daveres foi una carta qu'escribió a un collaciu carnal, datada'l 26 d'avientu. Trátase d'una desapaición más afamada de la hestoris de la lliteratura.

## Bibliografía
### Llibros
* *The Fiend's Delight* (1873)
* *Cobwebs from an Empty Skull* (1874)
* *The Dance of Death* (con Thomas A. Harcourt y William Rulofson, como William Herman) (1877)
* *[http://www.archive.org/details/newinmidstoflife00bieruoft Tales of Soldiers and Civilians]* (tamién conocíu como *In the Midst of Life*) (1891) 
* *Black Beetles in Amber* (1892)
* *The Monk and the Hangman's Daughter* (1892)
* *Can Such Things Be?* (1893)
* *Fantastic Fables* (1899)
* *[http://www.archive.org/details/shadowondialothe00bieruoft The shadow on the dial, y otros ensayos] (1909) 
* *The Devil's Dictionary* (1911) (de mano espublizao como*The Cynic's Wordbook*, 1906)
* *Collected Works* (1909)
* *Write It Right* (1909)
* *A Horseman in the Sky, A Watcher by the Dead, The Man and the Snake* (1920)??
* *A Vision of Doom: Poems by Ambrose Bierce* (1980)

===Cuentos===
* The Haunted Valley (1871)
*[[An Inhabitant of Carcosa]] (1887) 
* One of the Missing (1888) 
* The Boarded Window (1891) 
* Chickamauga (1891) 
* The Eyes of the Panther (1891) 
* Haita the Shepherd (1891) 
* The Man and the Snake (1891) 
* The Middle Toe of the Right Foot (1891) 
*[[An Occurrence at Owl Creek Bridge]] (1891) 
* The Suitable Surroundings (1891) 
* A Tough Tussle (1891) 
* A Watcher by the Dead (1891) 
* An Adventure at Brownville (1893) 
* A Baby Tramp (1893) 
* Bodies of the Dead (1893) 
* The Death of Halpin Frayser (1893) 
* The Famous Gilson Bequest (1893) 
* John Bartine's Watch (1893) 
* The Night-Doings at 'Deadman's' (1893) 
* A Psychological Shipwreck (1893) 
* The Realm of the Unreal (1893) 
* The Secret of Macarger's Gulch (1893) 
* [[The Damned Thing (Short Story)]](1894) 
* A Vine on a House (1905) 
* The Moonlit Road (1907)
* The time, The moon fought back (1911)
* Beyond the Wall (1909) 
* A Diagnosis of Death (1909) 
* A Jug of Syrup (1909) 
*[[Moxon's Master]] (1909) 
* Staley Fleming's Hallucination (1909) 
* The Stranger (1909) 
* The Way of Ghosts (1909) 
* The Affair at Coulter's Notch 
* An Affair of Outposts 
* The Applicant 
* The Baptism of Dobsho 
* A Bottomless Grave 
* The City of the Gone Away 
* The Coup de Grace 
* Curried Cow 
* The Failure of Hope and Wandel 
* George Thurston 
* A Holy Terror 
*[[A Horseman in the Sky]] 
* [http://publicliterature.org/books/parenticide_club/xaa.php The Hypnotist]  
* [http://publicliterature.org/books/parenticide_club/xaa.php An Imperfect Conflagration]  
* The Ingenious Patriot 
* John Mortonson's Funeral 
* Jupiter Doke, Brigadier-General 
* Killed at Resaca 
* A Lady from Redhorse
* The Little Story 
* The Major's Tale 
* The Man Out of the Nose 
* The Mocking-Bird 
* The Monk and the Hangman's Daughter
* Three and One are One 
* Mr Swiddler's Flip-Flap 
* [http://publicliterature.org/books/parenticide_club/xaa.php My Favourite Murder]  
* Mysterious Disappearances
* [http://publicliterature.org/books/parenticide_club/xaa.php Oil of Dog]  
* One Kind of Officer 
* One of Twins 
* One Officer, One Man 
* One Summer Night 
* Parker Adderson, Philosopher 
* Perry Chumly's Eclipse 
* A Providential Intimation 
* The Race at Left Bower 
* A Resumed Identity 
* A Revolt of the Gods 
* Some Haunted Houses 
* A Son of the Gods 
* The Story of a Conscience 
* The Tail of the Sphinx 
* Visions of the Night 
* The Widower Turmore
* An Arrest
* Revenge

== Referencies ==


== Enllaces esternos ==
*[http://www.ttrantor.org/AutPag.asp?autor=Bierce%2C+Ambrose Bibliografía española d'Ambrose Bierce]
*[http://www.sisabianovenia.com/LoLeido/Ficcion/BierceJinete.htm Testu del rellatu *El xinete nel cielu*] 
*
*[http://www.archive.org/details/AmbroseBierce-ElDiccionarioDelDiablo *Diccionariu del diañu'' dafechu en PDF]
*
*The Ambrose Bierce Site (n'inglés)
*The Ambrose Bierce Appreciation Society (n'inglés)