Trifolium pratense

El  ye una planta lleguminosa nativa d'Europa, oeste d'Asia y noroeste d'África. 

El so cultivu paez datar d'escontra los sieglos S XVII y XVIII.

## Descripción
Trátase d'una herbal perenne de 10-60 cm d'altor (puede algamar hasta los 110 cm) y pilosidá variable. Tarmos erectos o ascendentes. El so sistema radicular consta d'una raigañu pivotante, que resulta pequeña en comparanza colos numberosos raigaños adventicias formen una corona qu'arrinca del pescuezu.

Presenta fueyes trifoliaes con foliolos ovalaos, blandios, de grandes dimensiones (1-3 cm de long. y 8-15 mm d'anchu), con dos estípules basales estrechaes n'aresta, un peciolu de 1-4 cm de llargor y de color verde con un carauterísticu maciu creciente na metá más fuera de la fueyuca. Dispónense alternamente.

Les flores, de 12-15 mm de llargor, tienen coroles formaos por 5 pétalos soldaos de color rosa violáceo y con menor frecuencia blanques o purpúreas, siendo membranoses na fructificación. El mota ta formáu por 5 sépalos soldaos formando un tubu casi zigomorfo d'apariencia campanulada, ye pelosu, con 10 nervios, dientes lliniales y una callosidad nel gargüelu. Les flores preséntense arrexuntaes n'inflorescencies de 2-3 cm de diámetru con forma de cabezueles globoses, sésiles y cubiertes na so base poles estípules de les fueyes cimeres.

El frutu ye una llegume sentada, incluyida na mota, indehiscente, de forma ovoide y contién una sola grana. Estes son de forma acorazonada, bien pequeñes y de tonalidaes que varien del mariellu al violeta.

Al respective de la posición de les yemes de recambiu mientres la estación desfavorable (nel nuesu casu principalmente por calor o seca) estes alcuéntrase na superficie del suelu o darréu debaxo, esto ye, el so biotipu ye hemicriptófito.

La planta foi nomada *Trifolium pratense* por Carolus Linnaeus en 1753. *Pratense* en llatín pa "atopáu en praos".

## Requerimientos ambientales

### Temperatura

Crez bien en temperatures medies, tolerando meyor les baxes (atopándose hasta los 1.800 m nel pisu montano y subalpino) que les altes temperatures, deteniendo la so crecedera a partir de 30-35&nbsp;°C, polo que s'afai bien a climes fríos y/o templaos, dando peores rendimientos nos climes templaos.

La temperatura inflúi de manera definitiva en desenvolvimientu del cultivu, siendo la vida d'este d'hasta 7 años en climes fríos y de menos de tres años en climes templaos.

Tamién aguanta la solombra non bien intensa en riberas arbolaes.

### Necesidaes d'agua

Ye abondo esixente en mugor, precisando 700 mm añales a lo menos. Nun soporta los encharcamientos enllargaos nin la seca, siendo les necesidaes hídriques el puntu más delicáu del so cultivu, sobremanera nos meses de mayu y xunu.

### Suelu

Vegeta en tou tipu de suelos, anque prefier los fondos (cómo yá se dixo, nun soporta los encharcamientos) y con bon nivel de bases. Soporta suelos llixeramente ácidos (pH 6-7,5). Un bon nivel de magre ameyora'l cultivu (francu a francu magrizos). Ye pocu granible en suelos arenosos o llivianos. En comparanza cola alfalfa, puede dir en suelos más acedos y más húmicos que los qu'ella tolera.
Les tierres que se semen nun debieron soportalo en dellos años enantes, dos o trés a lo menos.

Respuende rápido a apurrir de fósforu y potasiu.

## Distribución y zones de cultivu

Orixinaria del sureste d'Europa, oeste d'Asia y noroeste d'África. El so cultivu como forrajera empecipiar nel norte d'Europa y anguaño estendióse a tol planeta, con gran espardimientu en tola Europa continental, sur d'Australia, Nueva Zelanda, nor-este asiáticu, USA y el conu sur americanu. Pasó a tar naturalizáu en munches árees templaes, incluyíes América y Australasia, por escape del cultivu.

N'España, crez de forma bonal a lo llargo de tol territoriu, en cultivos abandonaos, cantos de caminos, riberes de ríos, etc.

Na Península ye la lleguminosa de siega más utilizada nes árees de clima templáu, siendo les zones de mayor cultivo los regadíos del Pandu Norte (Llión), la parte alta d'Aragón, y en menor midida la cordelera cantábrica, como planta integrante de los amiestos de pradería. Nel sur cultívase menos, pero con notables rendimientos so regadío.

## Producción

N'España nun esisten datos oficiales de producción individualizaos pal cultivu del trébole coloráu. 

De siguío de muestra una tabla cola productividá de distintes variedaes:

En condiciones óptimas de fertilización y mugor pueden algamar rendimientos máximos d'ente 20-26 tm de MS/hai/añu.

## Variedaes

La clasificación más habitual suelse faer en función de la precocidá de floriamientu, anque tamién se clasifiquen en función del so porte (alto, más afechu a la siega, y baxu, más afechu al llendo) y grau de ploidía (2n y 4n). 

* Floriamientu tempranu: Inclúi les variedaes precoces y bien precoces, que florien n'abril - mayu. Afaise meyor a praderíes de vida curtia y rique suelos d'alta fertilidá Ej.: Kedland, Midland o Essex.
* Floriamientu entemediu: Floriamientu a finales de mayu. Aproximao dos selmanes dempués que les del tipu anterior y son más tardíes na so producción primaveral. Xeneralmente son más persistentes que los de floriamientu tempranu. Producen bonos rendimientu de segáu, pero'l so rebrote nun ye del tou satisfactoriu. Ej.:Rotra, Barfiola, Tetri.
* Floriamientu tardíu: Inclúi les variedaes tardíes a extratardías. Floriamientu de finales de mayu a xunu. Dos o tres selmanes más tarde que los d'entemedia y un mes dempués que los primeres. La so crecedera primaveral ye más tardíu, siendo de mayor persistencia, polo que s'utilicen en praderíes de vida mediana a llarga. Presenten bonos rebrotes dempués d'una corte pa caltener. Ej.: Gollum, Viola, Marcom

Na actualidá, los principales oxetivos de seleición, son la meyora de la persistenciasobremanera introduciendo resistencia al fungu Sclerotinia, según, al traviés de les variedaes tetraploides, consiguir mayor perennidad y meyor producción.

## Plantadera y cultivu

Enllantar con facilidá y la so vida granible ye de 2-3 años. Dosis de llantadera en cultivu puru: 20 kg/hai, n'amiestu: Variedaes diploides de floriamientu tempranu.
:* *Trifolium pratense* L. cv. Grasslands Colenso
* Variedaes tetraploides de floriamientu tardíu.
:* *Trifolium pratense* L. cv. Enterprise
:* *Trifolium pratense* L. cv. Redquin

Esiste otru cultivar australianu dignu de mención, dada'l so fácil espardimientu vexetativu gracies al so vezu estolonífero, y la so gran persistencia al ser pastiáu a diente. 
:* *Trifolium pratense* L. cv. Astred

### ''Trifolium pratense'' L. cv. Redquin

#### Orixe

La variedá de cultivu (cultivar) Redquin, de trébole coloráu (*Trifolium pratense* L.), llograr por aciu métodos de seleición a partir del cultivar chilenu Quinequeli, coles mires de consiguir una variedá con baxu conteníu na isoflavona formononetina, responsable del descensu na fertilidá de les oveyes. El programa de seleición, foi dirixíu dende l'Institutu d'agricultura, de la Universidá d'Australia oeste; cola collaboración del Departamentu d'agricultura de Nueva Gales del Sur. La grana llograda polos mejoradores, caltener na División d'Inxeniería vexetal, del Departamentu d'agricultura de Nueva Gales del Sur (Australia).
La variedá foi rexistrada nos Comités de coordinación de plantes forrajeras n'Australia, n'abril de 1979.

#### Descripción Morfolóxica

Trátase d'una planta de vida curtia, perenne, con un vezu de crecedera trupa. Forma numberosos macollos con diez a quince entrenudos, a partir d'una corona basal na que s'atopa'l meristemo d'afiyamientu. La formación de tarmos secundarios a patir de les yemes axilares presentes en cada macollo ye rara. Los foliolos que componen cada fueya son xeneralmente ovaos o ovobaos. Los márxenes de les fueyes, son enteros o dentaos. Les marques nes fueyes pueden nun apaecer, o si faelo. Si tán presentes varien, dende un puntu central verde brillosu, hasta una marca irregular en forma de media lluna. Tanto'l fexe como'l viesu de los foliolos presenten tricomas. El peciolu ye espurríu y piloso, con finos fexes vasculares de color verde escuru. Axustar son llargues, con forma oval, glabres y membranoses, con un marxe estremáu pola ausencia de fexes vasculares. Na zona vascularizada, apréciense nervios de color verde escuru o púrpura, que s'estremen en direición al marxe de les estípules.Forma unes inflorescencies globoses de color púrpura rosáu. Les granes son purpura amarellentaes.

#### Carauterístiques agronómiques

La variedá Redquin ta afecha a climes templáu frescos. Crez en suelos con pH de 5 a 7. El óptimo de crecedera dar dende l'empiezu de la primavera hasta'l final de la seronda. El Departamentu d'agricultura de Nueva Gales del Sur, llevó a cabo estudio comparativos de la variedá, al respective de otres variedaes de trébole coloráu. La so productividá ye igual o superior a la d'otres variedaes de la mesma especie. La productividá de Redquin ye especialmente cimera nes condiciones ambientales de la seronda y l'iviernu. La persistencia de les plantes orixinales baxu llendo ye igual o meyor que nel casu d'otres variedaes. El conteníu en formononetin yera de 0,09 % en pesu secu, comparáu col 0,85 % presente nel cultivar orixinariu Quinequeli. Esti conteníu ye menor que la concentración a partir de la cual considérase qu'esisten efeutos adversos sobre'l potencial reproductivu de les oveyes. Tratándose d'especies alógamas, ye necesariu caltener n'aislamientu'l cultivar Redquin, y nun cultivalo cerca de variedaes con altu conteníu en formononetin. Redquin ye por tanto, una lleguminosa baxa n'estróxenos, interesante p'ameyorar la producción forrajera nel iviernu, en climes templaos costeros o de pandu, onde la precipitación ye de moderada a alta. Puede ser tamién interesante en zones de regadío.

## Cultivu históricu

Nel siguiente enllaz amuésase un Manual de Llabranza de 1860, onde queda de manifiestu la importancia histórica del cultivu.

## Otros usos

Les isoflavones y fitoestrógenos del trébole coloráu usáronse pa tratar dalgunos de los síntomes de la menopausia (vease afuegu). Les embarazaes y amamantadoras tienen d'evitar inxerir la planta. Tamién s'usa como antitusígeno y pal tratamientu de la bronquitis, l'eczema, les llagues, la escrófula y, en gárgares, para úlceres y firíes.

Ye la flor nacional de Dinamarca y la flor estatal de Vermont.

Ye un ingrediente del amiestu pa fumar 'Spice*.

Ye tamién una de los ocho hierbes ingredientes del té anticanceroso [[:en:essiac]].

== Taxonomía ==
*Trifolium pratense* describióse por [[Carlos Linneo]] y espublizóse en *Species Plantarum* 2: 768. 1753.
;[[Citoloxía]]:
Númberu de [[cromosoma|cromosomes]] de *Trifolium pratense* (Fam. Leguminosae) y taxones infraespecíficos: 2n=16 2n=14
;[[Etimoloxía]]:
***Trifolium***: nome xenéricu deriváu del [[latin]] que significa "con tres fueyes".

***pratense***: [[epítetu]] [[llatín]] que significa "de los praos"
;Variedaes:
Hai siete [[variedá (bioloxía)|variedaes]]:
* *Trifolium pratense* var. *pratense* bien cosmopolita
* *Trifolium pratense* var. *americanum* sureste d'Europa (a pesar del nome)
* *Trifolium pratense* var. *frigidum* montes d'Europa central y sur ([[Pirineos]], [[Alpes]], [[Balcanes]])
* *Trifolium pratense* var. *maritimum* sur de les mariñes del [[mar Bálticu]]
* *Trifolium pratense* var. *parviflorum* Europa
* *Trifolium pratense* var. *sativum* ([[Schreb.]]) [[Cincovic]] [[Mediterraneu]]. Robusta crecedera, glabres o casi
* *Trifolium pratense* var. *villosum* Alpes. Trupa xamasca piloso
;[[sinonimia (bioloxía)|Sinonimia]]:
* *Trifolium borysthenicum* Gruner 
* *Trifolium bracteatum* Schousb. 
* *Trifolium lenkoranicum* (Grossh.) Roskov 
* *Trifolium pratense var. lenkoranicum* Grossh. 
* *Trifolium ukrainicum* Opperman
;*var. americanum* Harz
* *Trifolium expansum* Waldst. & Kit.
;*var. sativum* Schreb.
* *Trifolium baeticum Boiss.
* *Trifolium sativum (Schreb.) Crome 
* *Trifolium sativum subsp. praecox* Bobrov 
== Nome común ==


== Referencies ==

==Bibliografía==
* MUSLERA PARDO, E. y RATERA GARCIA, C. “Praderíes y forraxes” Ed. Mundi-Prensa. 2ªEdición 1991. ISBN 84-7114-329-1
* DUTHIL, Jean. “Producción de forraxes”. Ed. Mundi Prensa. 3ªEdición 1976. ISBN 87-7114-050-0
* ERASO, Juan Ramon. “Les plantes de los nuesos praos”. Ed. Mundi-Prensa. 1990. ISBN 87-7114-323-2 
* GUERRERO, Andrés. “Cultivos herbáceos extensivos”. Ed.Mundi-Prensa. 6ªEdición 1999. ISBN 87-7114-797-1 
* BUENDÍA. Fernando.”Especies pascícolas españoles”. Publicaciones del Ministeriu d'Agricultura.1965 Depósitu llegal: M.5982-1965. 
* UPNA. “Flora Pratense y forrajera cultivada na península ibérica” www.unavarra.es [en llinia]
* MENENDEZ VALDERREY, Juan Luis. “Trifolium pratense L.” Asturnatura.com [en llinia]. Num.75 , 17/01/06. ISSN 18
* CARÁMBULA, Milton "Producción y Manexu de Pasturas Semaes" Ed.Hemisferiu Sur. Depósitu llegal Nᵘ119.742/77
87-5066

== Enllaces esternos ==
* [http://digital.library.unt.edu/permalink/meta-dc-1533:1 *Rede-clover seed production in the Intermountain States*] hosted by the [http://digital.library.unt.edu/browse/department/govdocs/ UNT Government Documents Department]
* [http://rbg-web2.rbge.org.uk/cgi-bin/nph-readbtree.pl/feout?FAMILY_XREF=&GENUS_XREF=Trifolium&SPECIES_XREF=pratense&TAXON_NAME_XREF=&RANK= Flora Europaea: *Trifolium pratense*]
* [http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?300623 Germplasm Resources Information Network: *Trifolium pratense*]
* [http://www.ambwashington.um.dk/en/menu/InformationaboutDenmark/Culture/DanishNationalSymbols/Other+National+Symbols/ Embassy of Denmark, Washington - Other National Symbols] 
* [http://www.fao.org/ag/AGP/AGPC/doc/GBASE/data/pf000349.htm FAO Grassland, *Trifolium pratense'' L. Cultivars] 
* Register of Australian Herbage Plant Cultivars 
*