open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Llista de conceyos de Bizkaia

**Llista de conceyos de [[Bizkaia]]**:

* Abadiño
* Abanto-Zierbena
* Ajangiz
* Alonsotegi
* Amorebieta-Etxano
* Amoroto
* Arakaldo
* Arantzazu
* Areatza
* Arrankudiaga
* Arratzu
* Arrieta
* Arrigorriaga
*Arteaga
* Artzentales
* Atxondo
* Aulesti
* Bakio
* Balmaseda
* Barakaldo
* Barrika
* Basauri
* Bedia
* Berango
* Bermeo
* Berriatua
* Berriz
* Bilbao
* Busturia
* Derio
* Dima
* Durango
* Ea
* Elantxobe
* Elorrio
* Erandio
* Ereño
* Ermua
* Errigoiti
* Etxebarri
* Etxebarria
* Forua
* Fruiz
* Galdakao
* Galdames
* Gamiz-Fika
* Garai
* Gatika
* Gautegiz Arteaga
* Gernika-Lumo
* Getxo
* Gizaburuaga
* Gordexola
* Gorliz
* Gueñes
* Ibarrangelu
* Igorre
* Ispaster
* Iurreta
* Izurtza
* Jatabe
* Karrantza
* Kortezubi
* Lanestosa
* Larrabetzu
* Laukiz
* Leioa
* Lekeitio
* Lemoa
* Lemoiz
* Lezama
* Loiu
* Mallabia
* Mañaria
* Markina-Xemein
* Markin-Etxebarria
* Meñaka
* Mendata
* Mendexa
* Morga
* Mundaka
* Mungia
* Munitibar-Arbatzegi-Gerrikaitz
* Murueta
* Muskiz
* Muxika
* Nabarniz
* Orduña
* Ondarroa
* Orozko
* Ortuella
* Otxandio
* Plentzia
* Portugalete
* Santurtzi
* Sestao
* Sondika
* Sopela
* Sopuerta
* Sukarrieta
* Trapagaran
* Turtzioz
* Ubide
* Ugao-Miraballes
* Urduliz
* Zaldibar
* Zalla
* Zamudio
* Zaratamo
* Zeanuri
* Zeberio
* Ziortza-Bolibar

## Referencies

## Enllaces esternos
Guadalajara

**Guadalajara** o **Guadalaxara** ye la capital de la provincia de Guadalajara, comunidá autónoma de Castiella-La Mancha, n'España.

## Etimoloxía y orixe
Fundada orixinalmente polos íberos col nome d**Arriaca'' (''arriaga'' ye pedreru en [[vascu]]), seique'l so significáu fore ''ríu pedregosu'', darréu que los árabes la denomaron ''wād al-ḥaŷara'' **واد الحجرة** o **وادي الحجرة''', «ríu de les piedres» o «valle de les fortaleces»).

## Coordenaes
* Llatitú: 40º 37' 59" N
* Llonxitú: 03º 10' 00" O
* Altitú: 708 metros sobro'l nivel del mar (Plaza Mayor).

## Demografía
* Habitantes: 75.493 (2006). 
* Homes: 36.885 (48,86%). 
* Muyeres: 38.608 (51,14%).

## Referencies

## Enllaces esternos
Holismu

L**'Holismu** (del griegu *holos* que significa too, entero, total) ye la idea de que toles propiedaes d'un sistema (biolóxicu, químicu, social, económicu, mental, llingüísticu, etc) nun pueden determinase o desplicase como una suma de los sos componentes. El sistema completo, poro, compórtase d'un mou distintu que la suma de les sos partes. 

Puede definise como un tratamientu d'un tema qu'implica a tolos sos componentes, coles sos rellaciones obvies y invisibles. Normalmente úsase como una tercera vía o solución nueva a un problema. L'holismu enfatiza la importancia del too, que ye más grande que la suma de les partes y da importancia a la interdependencia d'estes.

Polo xeneral, trata de presentase darréu como un axoma pal plantegamientu nuevu que se propón resolver, y a vegaes nun ye esplicitáu como una hipótesis de trabayu. Ésti ye'l so principal problema de validación, en cuantes se trata d'enfrentar a un métodu científicu: falsación, reproducción y modelización.
Cazu (parroquia)

**Cazu** ye una parroquia del conceyu de Ponga, allugáu na parte suroriental del Principáu d'Asturies. Ta formada polos pueblos de Cazu, Sellañu, Priesca, Los Lladeros, Ambingue y Tribiertu, repartíos nos sos  d'estensión, y tien una población de .

Cazu distínguese pola so torre, una de les edificaciones más antigües d'Asturies, a la qu'a lo llargo de los sieglos fueren añadiéndoyse d'elles construcciones pel so redeor, una de les que conserva un antiguu escudu d'armes.

La lleenda llocal asegura que dicha torre disponía d'un subterraneu pa la fuga de los señores que la ocupaben, y qu'orixinalmente llegaba hasta'l ríu. Según esta lleenda, un xoven cristianu enamoráu d'una bella doncella mora aprovechose de la so existencia pa burlar a los padres de la muyer y fugase con ella.

Xunto a la torre afáyase un gran horru que tien la particularidá de ser de planta cuadrada y apóyase nos sos nueve pegollos.

Tamién destaca la Ilesia de Santa María de les Nieves, que data del sieglu XVIII, de planta cruciforme. Consta de dos capilles; una de les que conserva les pintures orixinales.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Ambingue

**Ambingue** ye una aldea perteneciente a la parroquia de Cazu, nel conceyu asturianu de Ponga. Tien una población de , y allúgase a unos 430 m d'altor sobre'l nivel del mar (480 m nel barriu de La Prida, na parte alta del pueblu), na parte alta del valle del ríu Vallimoru. Comunícase cola capital parroquial pela carretera PO-6, que naz na baxada que, na carretera AS-339, lleva de Cazu a Sellañu, y que muerre nel pueblu d'Ambingue.

## Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Sellañu

**Sellañu** ye una aldea perteneciente a la parroquia de Cazu, nel conceyu asturianu de Ponga.

Cuenta con un hotel y un restaurante, un colexu y una ilesia y tien .

El pueblu celebra la fiesta de la Virxe de les Nieves el 6 d'agostu con una misa seguida de la *[[puya'l ramu]]*. Pela nueche faise una verbena con diverses orquestes hasta bien entrada la nueche. Dende va dellos años faese tamién un concursu de bolos.

## Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Llista d'asteroides/98001–98100

*... | [[Llista d'asteroides/97901–98000|Previu]] | *'Llista d'asteroides*' | [[Llista d'asteroides/98101–98200|Siguiente]] | ...*

## Referencies

## Enllaces esternos
Llista d'asteroides/99801–99900

*... | [[Llista d'asteroides/99701–99800|Previu]] | *'Llista d'asteroides*' | [[Llista d'asteroides/99901–100000|Siguiente]] | ...*

## Referencies

## Enllaces esternos
Alacant

**Alacant** o **Alicante** ye la segunda ciudá más importante de la Comunidá Valenciana (España), con una población de 330.525 habitantes (INE 2016). Allugada na costa mediterránea, ye la capital de la provincia d'Alacant y del cotarru del Alacantí. Ye una ciudá principalmente turística y de servicios.

## Referencies

## Enllaces esternos
Almería

**Almería** ye una ciudá costera y portuaria española, capital de la provincia homónima d'Andalucía (y de la rexón de Granada), ente Granada y Murcia.

## Etimoloxía
El nome "Almería" remanez del árabe andalusí المرية *al-Mariyya*, y ésti de مرأى *mara'à*, que quier dicir *el que mira ententes* o *vixía*, darréu que la so función yera protexer la ciudá de *Bayyana*, anguaño Pechina.

## Demografía
La so población ye de .

## Clima
La ciudá d'Almería ye de les ciudaes europees con más hores de sol, 2.965 al añu. La temperatura media añal ye de **18,7** °C, y la de les sos agües n'iviernu ta más calecía que l'aire.

## Ver tamién
Rexón de Granada

## Referencies

## Enllaces esternos
Ávila

**Ávila** (Ávila de los Caballeros), ye una ciudá española, en Castiella y Llión, capital de la provincia d'Ávila. Ta allugada a 1.128 m d'altor, nuna estaya rocosa na oriella drecha del ríu *Adaja*, afluente del Duero, siendo la capital de provincia más alta d'España. Carauterízase por tener una muria medieval, completa, románica. Ye patrimoniu de la Humanidá dende 1985.

## Referencies

## Enllaces esternos
Kos

**Kos** o Cos (Griegu, Κως; Turcu, İstanköy; Italianu, Coo;) ye una islla de grecia nel Dodecanesu cierra al golfu de Kos. Mide 40 km por 8 km, y ta asitiada a namái 4 quilómetros de la costa turca. La islla tien llanures fértiles xunto a estériles y hermes tierres altes, con una población total 30.947 persones. Tien 3 conceyos, Kos, el centru alministrativu y mayor ciudá, cola metá de la so población (pop. 17,890), Dikaio, ya Irakleides.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Guía oficial de viaxe a Kos
* castle on Kos.
200 e.C.

## Fechos
* Escribense les Lleis de Manu, baxo'l reináu de Pusyamitra Sunga, del clan Sangha (enemigu de los budistes).

* 19 de marzu - Colúmbrase'l primer eclís de lluna del que se tienen noticies

## Nacencies
* Polibiu, historiador griegu.

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
202 e.C.

## Fechos
* 19 d'ochobre - La batalla de Zama (a 130 km al SO de Cartago), na que les tropes romanes d'Escipión vencen a les cartaxineses d'Aníbal, marca el fin de la Segunda Guerra Púnica. Esta derrota, na qu'Aníbal perdió 20.000 homes, supón l'entamu del declive definitivu de Cartago. Aníbal consiguió sobrevivir y escapar de les tropes victorioses, y Escipión recibió, a resultes d'esta victoria y de les que le precedieron en tierres de Cartago, el nomatu d'"El Africanu".

* Entama la construcción de Chang'an (güei Xi'an), que foi capital de China demientres la primer estancia nel poder de la dinastía Han (202 e.C. - 24).

## Nacencies
* Wen, emperador chinu de la dinastía Han.

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
216 e.C.

## Fechos
* Aníbal el cartaxinés derrota a la República Romana na Batalla de Cannas.
* Tratáu ente Aníbal y Filipu V, tres la batalla de Cannas.
* Única ocasión na historia na que se nomen dos dictadores romanos, Marco Fabio Buteo y Marco Junio Pera, al empar, col envís d'afrontar la crisis de la batalla de Cannas.

## Nacencies
*  -

## Muertes
* Lucius Amelius Paullus, cónsul romanu muerre na batalla de Cannas.

## Referencies

## Enllaces esternos
217 e.C.

## Fechos
* Batalla de Rafia.
* Batalla del Llagu Trasimeno.
* Batalla del ríu Ebro.
* Batalla del Ager Falernus.
* Batalla de Geronium.
* Los ilergetes sublévense de nuevo.
* Llega a la Península Ibérica Publiu Corneliu Escipión.

## Nacencies
* -

## Muertes
* Cayo Flaminio Nepote na batalla del Llagu Trasimeno.

## Referencies

## Enllaces esternos
225 e.C.

## Fechos
* El xeneral cartaxinés Asdrúbal el Guapu funda nel sur d'Iberia *Qart Hadasth* (Cartagena).

## Nacencies
*  -

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
228 e.C.

**228 e.C.** foi un añu del calendariu romanu prexulianu. Nesa dómina, nel Imperiu romanu, foi conocíu como *añu del consuláu de Ruga y Verrucosus*, y tamién como añu *526 [[Ab urbe condita]]*. La so denomación como añu 228 e.C. remóntase al entamu de la Edá Media, cuando quedó establecíu l'Anno Domini como forma avezada de dar nome a los años.

## Fechos

### Cartago
* El xeneral cartaxinés Amílcar Barca muerre nuna batalla n'Hispania. La so muerte punxo fin a una llarga campaña militar de conquista de tierres de la Península Ibérica. En ocho años, pola fuercia de las armas o per aciu de la diplomacia, consiguió qu'estenses rexones d'esa península pasaran a manes de Cartago. Asocediolu nel mandu del exércitu cartaxinés na Península Ibérica el so xenru Asdrúbal.
* Asdrúbal cambia inmediatamente de política, priorizando l'usu de la diplomacia sobro'l de la fuercia pa estender los territorios de la Hispania cartaxinense y entamando conversaciones con Roma. Funda Carthago Nova, l'actual Cartagena, como la so capital.

## Nacencies
* -

## Muertes
* Amílcar Barca, xeneral cartaxinés que fuera comandante del exércitu cartaxinés de Sicilia nos caberos años de la Primer Guerra Púnica, ayudara a Cartago a ganar la guerra de los mercenarios y consiguiera incorporar a Cartago estensos territorios de la Península Ibérica (n. c. 270 e.C.)

## Referencies

## Enllaces esternos
224 e.C.

## Fechos
*Foi destruyíu por un terremotu'l Colosu de Rodes, una de les siete maraviyes del mundu.

## Nacencies
* -

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
244 e.C.

L'añu **244&nbsp;e.&nbsp;C.** foi un añu del calendariu romanu prexulianu. Nel Imperiu romanu conocíase como l**'añu 510 ''[[ab urbe condita]]***.

== Fechos ==

=== Cartagu ===
* [[Amílcar Barca]] tresfier el so exércitu a les lladeres del *monte Eryx* ([[Erice|Monte San Giuliano]]), dende onde ye quien a ayudar a la guarnición asediada na vecina ciudá de [[Drépano]] ([[Trápani]]).

=== República romana ===
* Consulaos d'[[Aulo Manlio Torcuato Ático]] y [[Cayo Sempronio Bleso]], *cos. II'', na Antigua Roma.

## Galería




## Referencies

## Enllaces esternos
Ḥoquei

El **ḥoquei** (del inglés *hockey*) ye una familia de deportes na que dos equipos compiten pa llevar una pelota dura o un discu de cauchu a la portería contraria p'anotar un tantu cola aída d'un palu llargu que se llama Stick. Prautícase con carauterístiques estremaes, según el campu nel que se xuegue, polo que se destremen; 

*Ḥoquei sobre xelu
*Ḥoquei sobre patinos 
*Ḥoquei sobre yerba

El ḥoquei sobre xelu ye un deporte que fai parte de los Xuegos Olímpicos d'Iviernu y el ḥoquei en prau ye uno de los deportes de les Olimpiaes de Branu. El ḥoquei sobre patinos fuera deporte d'exhibición nos Xuegos Olímpicos de Barcelona 1992. Xuéguense en pistes especiales acondaes pa dichos enfrentamientos.

## Referencies históriques
Esti tipu de xuegos, con asemeyances col ḥoquei en prau, prauticábense dende enantes de la dómina cristiana n'Exiptu, Persia, Arabia y Grecia.

Asemeyaos al ḥoquei d'anguaño son el paganica de los romanos, el cheuca de los indios araucanos d'Arxentina, y el hurling y shinty.

Per 1861 creóse'l primer club de ḥoquei nomáu *Blackheath Football and Hockey Club*, en Londres.

Hai historiadores que cuiden qu'esti deporte, coles carauterístiques que presenta anguaño, remanez de fines de la década de 1880. Sicasí, dos décades enantes yá se crearan instituciones rectores, anque foron mocicándose les sos regles posteriores.

## Referencies

## Enllaces esternos
Terra nullius

***Terra nullius*** ye una espresión llatina que quier dicir "tierra de naide", y emplégase pa denomar la tierra que nun ye propiedá de denguna persona (lo mesmo que'l *[[res nullius]]* fai referencia a una cosa que nun ye propiedá de naide).

Anguaño considérase que la *terra nullius* nun esiste, por mor de que tol mundu ta ocupáu o, por mor de trataos internacionales, considérase tarrén internacional, cola esceición de L'Antártida, que tien un statu quo especial. Sicasí, el conceutu de *terra nullius* emplegóse na época de la colonización pa reclamar los territorios de les colonies como tierres non ocupaes y que, por mor d'ello, l'Estáu descubridor o conquistador podía ocupar llegalmente.

El conceutu emplegóse tamién en Drechu priváu, pa privar a los ocupantes indíxenes de la tierra de los sos derechos de propiedá sobre la mesma como antiguos ocupantes, y permitiendo d'esta miente'l repartu de la propiedá ente los colonos.
Islla (dixebra)

El términu **islla** pue facer referencia a:

* Una islla ye una porción de tierra rodiada de agua.
* La Islla, una parroquia del conceyu de Colunga.

## Referencies

## Enllaces esternos
Islla

Una **islla** ye una porción de tierra menor qu'un continente que s'atopa ensembre rodiada d'agua. Tola so collada tomada a la mesma altura sobro'l nivel del mar ta sometida a un clima asemeyáu, non como nos continentes. Esisten islles nos ríos, llagos, mares y océanos. El tamañu de les islles ye variable, puen tener dende pocos metros cuadraos de superficie hasta más de dos millones de quilómetros cuadraos, como ye'l casu de Groenlandia.

## Referencies

## Enllaces esternos
Fortaleza (dixebra)

**Fortaleza** pue referise a:

*Sitiu fortificáu, como una fortificación, un castiellu, un bastión o traza italiana.
*Fortaleza, ciudá de Brasil.
*Fortaleza Esporte Clube, un club de fútbol brasilanu.
*La Fortaleza (virtú) una de les virtúes cardinales.
*Fortaleza (Pando), llocalidá del departamentu de Pando, Bolivia.
Bastión

Un **bastión** o **baluarte** ye un reductu fortificáu qu'apareyase hacia l'exterior del cuerpu principal d'una fortaleza, allugáu xeneralmente nes esquines de les muries (llamaes muries de cortina), como puntu fuerte de la defensa escontra l'asaltu de tropes enemigues. El diseñu del bastión y el fechu de que sobresalga del cuerpu la fortaleza permite cubrir los otros bastiones y les muries de cortina con fueu cruzáu.

El bastión yera utilizáu como plataforma d'artillería, pa facer que l'asaltante a allugar les sos bateríes d'artillería más lloñe de les muries, faciendo asina que seyan menos efectives.

El bastión foi desargau a finales delsieglu XV n'Italia como parte de la llamada traza italiana y espardióse y xorreció per toda Europa a entamos del sieglu XVI.

## Referencies

## Enllaces esternos
Badajoz

**Badajoz** o **Badayoz** (**Badajós** n'extremeñu) ye una ciudá de la Comunidad Autónoma d'Estremadura, España, capital de la provincia del mesmu nome. Ta allugada nel suroeste de la Península Ibérica, a orielles del ríu Guadiana, enforma averada a Portugal.

Fundóse nel añu 875 pol muladí de Mérida Ibn Marwan, magar que los primeros vestixos humanos paecen remontase a la prehistoria.

## Llugares d'interés
### Monumentos
*Puerta de Palmas
*Ponte de Palmas
*Alcazaba
*Torre de Espantaperros
*Catedral
*Giralda de Badajoz

## Referencies

## Enllaces esternos
Bilbao

**Bilbao** (tamién *Bilbo* n'eusquera) ye la capital de la provincia de Vizcaya.Foi fundada por D. Diego Lopez de Haro el 15 de xunu del añu 1300. Ta allugada nel cotarru del Gran Bilbao, una faza urbana continua que s'estiende pelo llargo de la ría de Bilbao, o del **Nervión** con alrodiu de 900.000 habitantes, siendo d'esta miente la quinta aglomeración española en númberu d'habitantes y la primera de tola costa cantábrica. La ciudá tien 354.145 hab.

## Toponimia

Recientemente hebo una polemica referente al topónimu de la ciudá pol usu masivu que venía dandose nos últimos años de la forma *Bilbo* en cuenta de *Bilbao*, la Euskaltzaindia (Academia de la llingua vasca) recomienda usar el vasquismu **Bilbao** ya que *Bilbo* usase namás en contraiciones. Ex: *Patxi Bilbokoa da (Pachu ye de Bilbao)*. El topónimu oficial namás recueye la forma **Bilbao**.

## Demografía

## Medios de comunicación
*El Correo

## Referencies

## Enllaces esternos
Ilesia (dixebra)

* Ilesia, como andecha de fieles, seya de mou total o particular;
* Ilesia, como los edificios y templos cristianos:

Tipos de llesies:

* Ilesia matriz;
* Basílica;
* Catedral;
* etc.

* Ilesia , como denomación cristiana, comunidá;
* Ilesia doméstica, denómase a una familia o matrimoniu cristianu;

## Referencies

## Enllaces esternos
Burgos

**Burgos** ye una ciudá española, capital de la provincia de Burgos al noreste de la Comunidá autónoma de Castiella y Lleón. Nel 2011, la so población yera de 179.251 habitantes, siendo la segunda ciudá más poblada de Castiella y Lleón.
Foi capital del Reinu de Castiella y de mou intermitente de la Corona de Castiella, dende 1230 fasta'l reináu de los Reis Católicos. Tamién foi capital de Castiella la Vieya y llegó a selo de manera provisional de l'actual Castiella y Lleón, asina ye que alluga la sede del Tribunal Superior de Xusticia de dicha Comunidá Autónoma.

Tien monumentos abondo, destacando la so catedral d'estilu góticu Santa María, nomada Patrimoniu de la Humanidá pola UNESCO. Tamién destaquen la Cartuxa de Miraflores y el monesteriu de Santa María la Real de Las Huelgas. Burgos ye una de les ciudaes peles que pasa el Camín de Santiago.

## Demografía

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 0

La **década del 0** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru del añu 1 y el 31 d'avientu del añu 9.

## Fechos
* 9: **[[Batalla de la viesca de Teoteburgu|Desastre de Varo]]**: el caudiellu Arminio en Xermaña rebélase escontra los abusos cometíos pol gobernador de la rexón, el xeneral Varo. Arminio y un exércitu de 100.000 xermanos infrinxe una completa derrota nes viesques de Teoteburgu onde trés lexones son esfarrapaes.

## Personaxes importantes

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu I ( Sieglu I e.C. - Sieglu I - Sieglu II)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 10

:**''Nota**: A vegaes, la espresión **años 10** pue emplegase pa referise a la década del 1910 o a cualesquier otra acabada en 10 nos distintos sieglos.*</small>

La *'década del 10''' foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru del añu 10 y el 31 d'avientu del 19.

## Fechos
Tiberio socede a Augustu como emperador de Roma nel añu 14.

## Personaxes importantes
Tiberio, emperador de Roma.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu I ( Sieglu I e.C. - Sieglu I - Sieglu II)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 60

:**''Nota**: A vegaes, la espresión **años 60** pue emplegase pa referise a la década del 1960 o a cualesquier otra acabada en 60 nos distintos sieglos.*</small>

La *'década del 60** foi la que trescurrió ente'l [[1 de xineru]] del añu [[60]] y el [[31 d'avientu]] del [[69]].

== Fechos ==
* [[69]]: Añu de los cuatro emperadores. [[Galba]], [[Otón]], [[Vitelio]] y [[Vespasiano]]. Añu de guerres civiles.
* [[69]]: Finalmente [[Vespasiano]] faese col titulu d'emperador de [[Antigua Roma|Roma]].
* [[San Llinu]] asocede a [[Apóstol San Pedru|San Pedru]] como [[papa]] nel añu [[67]].

== Personaxes importantes ==

* Muerre [[Columela|Lucius Junius Moderatus]], **Columela'''.

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu I ( Sieglu I e.C. - Sieglu I - Sieglu II)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 100

La **década del 100** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru del añu 100 y el 31 d'avientu del 109.

## Fechos
* San Alexandru I socede a San Evaristu como papa nel añu 105.

## Personaxes importantes

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu II ( Sieglu I - Sieglu II - Sieglu III)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 40

:**''Nota**: A vegaes, la espresión **años 40** pue emplegase pa referise a la década del 1940 o a cualesquier otra acabada en 40 nos distintos sieglos.*</small>

La *'década del 40*' foi la que trescurrió ente'l [[1 de xineru]] del añu [[40]] y el [[31 d'avientu]] del [[49]].

== Fechos ==

*[[41]]: [[Claudio]] socede a [[Calígula]] como emperador de [[Antigua Roma|Roma]].
*[[43]]: El xeneral romanu [[Aulo Plaucio]], al mandu de cuatro [[Lexón romana|lexones]], anicia la invasión de [[Britania]] por orde del emperador [[Claudio]].
*[[Pomponio Mela]] escribe la so obra *De Chorographia''.

## Personaxes importantes

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu I ( Sieglu I e.C. - Sieglu I - Sieglu II)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 210

## Fechos
* San Calistu I asocede a San Ceferín como papa nel añu 217.

## Personaxes importantes

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu III ( Sieglu II - Sieglu III - Sieglu IV)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 300

## Fechos
* San Marcelu I socede a San Marcelino como papa nel añu 308.
* San Eusebio socede a San Marcelu I como papa nel añu 309.

## Personaxes importantes

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu IV ( Sieglu III - Sieglu IV - Sieglu V)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 370

## Fechos
- Emigración masiva de los visigodos dende'l Danubiu al Imperiu Romanu d'Occidente presionaos por otres tribus.

-Les huestes de bárbaros esfarrapen too al so pasu nel este d'Europa.

-Apaecen nel Imperiu Romanu los primeros hospitales públicos, el primeru, fundáu por San Basilio.

## Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu IV ( Sieglu III - Sieglu IV - Sieglu V)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 420

## Fechos
*San Agustín d'Hippo espubliza *La Ciudá de Dios*.
*422: San Celestinu I socede a San Bonifaciu I como papa.
*428: apaez el Nestorianismu.

## Personaxes importantes

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu V ( Sieglu IV - Sieglu V - Sieglu VI)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 430

## Fechos
*431: El nestorianismu ye calificáu d'herexía y persíguese a los sos creyentes.
*432: San Sistu III asocede a San Celestín I como papa.

## Personaxes importantes

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu V ( Sieglu IV - Sieglu V - Sieglu VI)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 460

## Fechos
* San Hilario socede a San León I como papa nel añu 461.
* San Simplicio socede a San Hilario como papa nel añu 468.

## Personaxes importantes

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu V ( Sieglu IV - Sieglu V - Sieglu VI)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 400

## Fechos
* 400: Posible apaición de los Xutos y los Turinxos.
* 401: San Inocencio I socede a San Anastasio I como papa.

## Personaxes importantes

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu V ( Sieglu IV - Sieglu V - Sieglu VI)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 520

## Fechos
*San Xuan I socede a San Hormisdas como papa nel añu 523.
*San Félix IV socede a San Xuan I como papa nel añu 526.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu VI ( Sieglu V - Sieglu VI - Sieglu VII)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 600

## Fechos
* La población mundial supera los 208 millones.
* Fin de la Cultura Nazca. 
* Constrúyense per primer vegada escultures de Buda en Xapón.
* Sabinianu asocede a San Gregoriu I Magnu como papa nel añu 604.
* Bonifaciu III asocede a Sabinianu como papa nel añu 607.
* San Bonifaciu IV asocede a Bonifaciu III como papa nel añu 608.

## Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu VII ( Sieglu VI - Sieglu VII - Sieglu VIII)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 610

## Fechos
* Adeodatu I socede a San Bonifacio IV como papa l'añu 615.
* Bonifaciu V socede a Adeodatu I como papa nel añu 619.

## Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu VII ( Sieglu VI - Sieglu VII - Sieglu VIII)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 630

## Fechos
* Mundu islámicu: L'exércitu árabe que s'ocupaba del frente de Mesopotamia algamó les victories de Kindisiyah (na costa del Mediterraneu), l'Éufrates y Ctesifón (a orielles del Tigris, nel actual Iraq), too ello ente los años 635 y 639. Con estes victories quedó fináu'l dominiu de Mesopotamia. 

## Personaxes importantes

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu VII ( Sieglu VI - Sieglu VII - Sieglu VIII)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 700

## Fechos
* Xuan VI socede a San Serxu I como papa nel añu 701.
* Xuan VII socede a Xuan VI como papa nel añu 705.
* Sisino socede a Xuan VII como papa nel añu 708.
* Constantín socede a Sisino como papa nel añu 708.

## Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu VIII ( Sieglu VII - Sieglu VIII - Sieglu IX)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 740

## Fechos
* Fin de la dinastía Omeya col Califa Marwan II.
* 3ª guerra civil ente los árabes.
* Derrota decisiva y matanza de los Omeyes. Trunfu de los Abasides. Escapa l'Omeya Abd al-Rahman (Abderramán I) que marcha a España y funda l'Emiratu de Córdoba (756).
* San Zacaríes asocede a San Gregoriu III como papa nel añu 741.

## Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu VIII ( Sieglu VII - Sieglu VIII - Sieglu IX)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 750

## Fechos
Nel mundu islámicu:
* Al-Mansur (el Victoriosu) faise col poder y ye'l nuevu califa, hasta l'añu 775. Sofitu de les tropes perses.
* (750-754) - El Reinu d'Asturies conquista toa Galicia a los árabes.
* (754-768) - Nel reináu de Fruela I rebelión en Galicia escontra'l Reinu d'Asturies. 
* Esteban II socede a San Zacaríes como papa nel añu 752.
* San Pablu I socede a Esteban II como papa nel añu 757.

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu VIII ( Sieglu VII - Sieglu VIII - Sieglu IX)
Década del 810

## Fechos
* Esteban IV socede a San León III como papa nel añu 816.
* San Pascual I socede a Esteban IV como papa nel añu 817.

## Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu IX ( Sieglu VIII - Sieglu IX - Sieglu X)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 820

## Fechos
* (825) Fundación de la ciudá de Murcia.
* Oxenu II asocede a San Pascual I como papa nel añu 824.
* Valentín asocede a Oxenu II como papa nel añu 827.
* Gregoriu IV asocede a Valentín como papa nel añu 827.

## Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu IX ( Sieglu VIII - Sieglu IX - Sieglu X)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 840

## Fechos
* Galicia - (847-850) - Posiblemente Ordoñu I reina en Galicia asociáu a so pá.
* Serxu II asocede a Gregoriu IV como papa nel añu 844.
* San Lleón IV asocede a Serxu II como papa nel añu 847.

## Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu IX ( Sieglu VIII - Sieglu IX - Sieglu X)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 890

## Fechis
* Formoso socede a Esteban V como papa nel añu 891.
* Bonifacio VI socede a Formoso como papa nel añu 896.
* Esteban VI socede a Bonifacio VI como papa nel añu 896.
* Romanu socede a Esteban VI como papa nel añu 897.
* Teodoru II socede a Romanu como papa nel añu 897.
* Xuan IX socede a Teodoru II como papa nel añu 898.

## Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu IX ( Sieglu VIII - Sieglu IX - Sieglu X)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 900

## Fechos
* Benitu IV socede a Xuan IX como papa nel añu 900,
* León V socede a Benitu IV como papa nel añu 903.
* Serxu III socede a León V como papa nel añu 904.

## Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu X ( Sieglu IX - Sieglu X - Sieglu XI)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 910

## Fechos
* Anastasio III socede a Serxu III como papa nel añu 911.
* Landon socede a Anastasio III como papa nel añu 913.
* Xuan X socede a Landon como papa nel añu 914.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu X ( Sieglu IX - Sieglu X - Sieglu XI)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 940

## Fechos
* Marinu II socede a Esteban VIII como papa nel añu 942.
* Agapitu II socede a Marinu II como papa nel añu 946.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu X ( Sieglu IX - Sieglu X - Sieglu XI)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 990

## Fechos
* Gregoriu V asocede a Xuan XV como papa nel añu 996.
* Silvestre II asocede a Gregoriu V como papa nel añu 999.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu X ( Sieglu IX - Sieglu X - Sieglu XI)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1000

## Fechos
* Xuan XVII socede a Silvestre II como papa nel añu 1003.
* Xuan XVIII socede a Xuan XVII como papa nel añu 1004.
* Serxu IV socede a Xuan XVIII como papa nel añu 1009.

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu XI ( Sieglu X - Sieglu XI - Sieglu XII)

## Enllaces esternos
Llista de reis de Bélxica

Bélxica tornóse independiente de los Países Baxos yá como monarquía. El so primer rei foi Leopoldu I.

Esta ye la llista de los reis de Bélxica hasta los díes de güei.

## Dinastía Sachsen-Coburg y Gotha

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1040

## Fechos
* Silvestre III asocede a Benitu IX como papa nel añu 1045.
* Benitu IX asocede a Silvestre III como papa nel añu 1045.
* Gregoriu VI asocede a Benitu IX como papa nel añu 1045.
* Clemente II asocede a Gregoriu VI como papa nel añu 1046. 
* Benitu IX asocede a Clemente II como papa nel añu 1047.
* Dámasu II asocede a Benitu IX como papa nel añu 1048.
* Lleón IX asocede a Dámasu II como papa nel añu 1049.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu XI ( Sieglu X - Sieglu XI - Sieglu XII)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1020

## Fechos
* Galicia - (1028-1037) - Rebelión gallega escontra Bermudu III de Lleón de los condes Oveco Diaz y Rodrigo Romáriz.
* Xuan XIX socede a Benitu VIII como papa nel añu 1024.

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu XI ( Sieglu X - Sieglu XI - Sieglu XII)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1070

## Fechos
* Batalla de Manzikert, na que los turcos selyúcides derrotaron dafechamente a les tropes bizantines del basileus Romano Diogenes.
* Gregoriu VII asocede a Alexandru II como papa nel añu 1073.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu XI ( Sieglu X - Sieglu XI - Sieglu XII)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1090

## Fechos
* Primer Cruzada, 1095-1101.
* Pascual II socede a Urbanu II como papa nel añu 1099.

## Personaxes importantes
* El Cid, muerre en 1099.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu XI ( Sieglu X - Sieglu XI - Sieglu XII)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1100

## Fechos

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu XII ( Sieglu XI - Sieglu XII - Sieglu XIII)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1050

## Fechos
* Víctor II asocede a Lleón IX como papa nel añu 1055.
* Estébanu IX asocede a Víctor II como papa nel añu 1057.
* Colás II asocede a Estébanu IX como papa nel añu 1058.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu XI ( Sieglu X - Sieglu XI - Sieglu XII)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1200

## Fechos
* Naz la cultura inca

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu XIII ( Sieglu XII - Sieglu XIII - Sieglu XIV)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1300

## Fechos
* Benitu XI socede a Bonifacio VIII como papa nel añu 1302.
* Clemente V socede a Benitu XI como papa nel añu 1305.

## Personaxes importantes
* Guillaume de Machaut (1300-1377).
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu XIV ( Sieglu XIII - Sieglu XIV - Sieglu XV)

## Referencies

## Enllaces esternos
Agoncillo

**Agoncillo** ye un municipiu de La Rioxa que da nome al aeropuertu d'esta Comunidá Autonoma (Aeropuertu de Logroño - Agoncillo).

## Referencies

## Enllaces esternos
Pumarabule

**Pumarabule** ye un llugar de la parroquia de Santa María Carbayín, nel conceyu asturianu de Siero, que da nome a unu de los más antiguos pozos mineros. Esti pozu peslló, como munchos otros, dientro del plan de desaniciu de la minería n'Asturies.

Tien una población de .

## Referencies

## Enllaces esternos
Al Aldu

**Al Aldu** ye un programa diariu n'asturianu de la Televisión del Principáu d'Asturies. Entamó como seición del programa Con dos de azúcar nel mes d'abril de 2007 y emitíase de llunes a vienres a les cuatro la tarde. 

Al pocu tiempu entamó a emitise en solitariu y a les nueve la mañana. Pa pasar, más tarde, a les 10:30 de la mañana. Repitiéndose los sábados a les 12:00 hores de la mañana.

Al Aldu dedica cada día'l programa, d'una duración d'unos 15 minutos, a una tema distinta. Los llunes Carlos Suari presenta "Al Aldu: A galmiaes", seición de deportes; los martes "Al Aldu: La risión", dirixíu por Lluis Antón González y dedicada al humor, echando monólogos; los miércoles Milio'l del Nido presenta "Al Aldu: Recetes con cuentu"; los xueves ye Inaciu Galán da noticies internacionales en Al Aldu: Xente de casa y los vienres Mercedes Menéndez cuenta les cites pal fin de selmana n'Al Aldu: L'axenda.

El programa tuvo nun entamu producíu por Ediciones Trabe, pa pasar dempués a la productora Saltadera.

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1370

## Fechos
* Gregoriu XI asocede a Urbanu V como papa nel añu 1370.
* Urbanu VI asocede a Gregoriu XI como papa nel añu 1378.

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu XIV ( Sieglu XIII - Sieglu XIV - Sieglu XV)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1390

## Fechos

## Muertes
9 d'ochobre Muerre n'Alcalá de Henares, Juan I, Rei de Castiella dende 1379, fíu d'Enrique II.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu XIV ( Sieglu XIII - Sieglu XIV - Sieglu XV)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1400

## Fechos
* Inocenciu VII asocede a Bonifaciu IX como papa nel añu 1404.
* Gregoriu XII asocede a Inocenciu VII como papa nel añu 1406.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XIV - Sieglu XV - Sieglu XVI)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1430

La **década de 1430** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1430 y el 31 d'avientu de 1439.

## Fechos
* Uxenu IV socede a Martín V como papa nel añu 1431.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XIV - Sieglu XV - Sieglu XVI)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1490

La **década de 1490** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1490 y el 31 d'avientu de 1499.

## Acontecimientos
* 1490 - Fernando'l Católicu concede a Alicante'l títulu de ciudá.
* 1492 - Final de la Reconquista cola toma de Granada polos Reis Católicos.
* 1492 - Sabela la Católica ordena la espulsión de los xudíos.
* 1492 - Descubrimientu d'América por Cristóbal Colón.
* 1492 - Alexandru VI socede a Inocencio VIII como papa.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XIV - Sieglu XV - Sieglu XVI)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1520

La **década de 1520** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1520 y el 31 d'avientu de 1529.

## Fechos
* 1521 - Cayida de la ciudá azteca de Tenochtitlán énte los españoles. Termina la conquista de Méxicu por Hernán Cortés el 14 d'agostu.
* 1522 - Adrianu VI asocede a Lleón X como papa.
* 1523 - Clemente VII asocede a Adrianu VI como papa.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XV - Sieglu XVI - Sieglu XVII)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1540

La **década de 1540** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1540 y el 31 d'avientu de 1549.

## Fechos
* 1547 - Los conquistadores españoles Gonzalo Pizarro y Francisco de Orellana descubren el ríu Amazones.

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XV - Sieglu XVI - Sieglu XVII)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1550

La **década de 1550** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1550 y el 31 d'avientu de 1559.

## Fechos
* 1555 - Marcelu II asocede a Xuliu III como papa.
* 1555 - Pablu IV asocede a Marcelu II como papa.
* 1559 - Píu IV asocede a Pablu IV como papa.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XV - Sieglu XVI - Sieglu XVII)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1500

La **década de 1500** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1500 y el 31 d'avientu de 1509.

## Fechos
* Cuartu y últimu viaxe de Cristóbal Colón al Nuevu Mundu. Esploración d'Hondures, Nicaragua, Costa Rica y Panamá.
* Leonardo da Vinci pinta la Mona Lisa.
* 1503 - Píu III asocede a Alexandru VI como papa.
* 1503 - Xuliu II asocede a Píu III como papa.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XV - Sieglu XVI - Sieglu XVII)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1590

La **década de 1590** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1590 y el 31 d'avientu de 1599.

## Fechos
* 1590 - Urbanu VII asocede a Sistu V como papa.
* 1590 - Gregoriu XIV asocede a Urbanu VII como papa.
* 1591 - Inocenciu IX asocede a Gregoriu XIV como papa.
* 1592 - Clemente VIII asocede a Inocenciu IX como papa.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XV - Sieglu XVI - Sieglu XVII)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1600

La **década de 1600** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1600 y el 31 d'avientu de 1610.

## Fechos
* 1605 - León XI socede a Clemente VIII como papa.
* 1605 - Pablu V socede a León XI como papa.

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XVI - Sieglu XVII - Sieglu XVIII) 

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1620

La **década de 1620** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1620 y el 31 d'avientu de 1629.

## Fechos
* La gran inundación de la Ciudá de Méxicu, ocurrió nel añu 1629.
* 1621 - Gregoriu XV asocede a Pablu V como papa.
* 1623 - Urbanu VIII asocede a Gregoriu XV como papa.

## Personaxes importantes
* Roberto Boyle

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XVI - Sieglu XVII - Sieglu XVIII)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1660

La **década del 1660** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1660 y el 31 d'avientu de 1669.

## Fechos
* La Gran quema de Londres, 1666.
* 1667 - Clemente IX socede a Alexandru VII como papa.
* 1668 - Tratáu de Lisboa, pol qu'España reconoz la independencia de Portugal
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XVI - Sieglu XVII - Sieglu XVIII)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1670

La **década del 1670** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1670 y el 31 d'avientu de 1679.

## Fechos
* 1670 - Clemente X socede a Clemente IX como papa.
* 1676 - Inocencio XI socede a Clemente X como papa.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XVI - Sieglu XVII - Sieglu XVIII)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1680

La **década del 1680** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1680 y el 31 d'avientu de 1689.

## Fechos
* 1689 - Alexandru VIII socede a Inocencio XI como papa.

## Personaxes importantes
* Johann Sebastian Bach
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XVI - Sieglu XVII - Sieglu XVIII)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1700

La **década del 1700** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1700 y el 31 d'avientu de 1709.

## Fechos
* 1700 - Muerre'l rei caberu de la dinastia de los Austries (Carlos II d'España) y entama la Guerra de Socesión Española.
* 1700 - Clemente XI socede a Inocencio XII como papa.
* 1714 - Cae Barcelona en dominios de Felipe V de Borbón y fina la Guerra de Socesión.

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XVII - Sieglu XVIII - Sieglu XIX)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1630

La **década del 1630** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1630 y el 31 d'avientu de 1639.

## Fechos
* Guerra de los 30 años: Periodu suecu (1630-1635) y entamu del Periodu francés (1635-1648).
* Fundación de la ciudá de Boston.
* Cortes de Barcelona (1632)
* El rei Vladisláu IV Vasa de Polonia derrota al exércitu rusu na Batalla de Smolensk.

## Personaxes importantes
*Galileo Galilei
*Richelieu
*Diego Velázquez
*René Descartes
*Rembrandt
*Felipe IV d'España
*Vicente de Paul, sacerdote francés.

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XVI - Sieglu XVII - Sieglu XVIII)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1710

La **década del 1710** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1710 y el 31 d'avientu de 1719.

## Fechos
* Batalla de Siracusa (1710)
* Batalla de Denain (1712)
* Guerra de Socesión Española (1701-1713)
* Tratáu d'Utrecht (1713-1715)
* Tratáu de Rastatt (1714)

## Muertes
* 13 d'ochobre de 1715: Nicolas Malebranche.
* 14 de payares de 1716: Godofredo Guillermo Leibniz.

## Persones destacaes
*Felipe V d'España
*Pedru I de Rusia
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XVII - Sieglu XVIII - Sieglu XIX)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1720

La **década del 1720** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1720 y el 31 d'avientu de 1729.

## Fechos
* 1721 - Inocencio XIII socede a Clemente XI como papa.
* 1724 - Benitu XIII socede a Inocencio XIII como papa.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XVII - Sieglu XVIII - Sieglu XIX)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1770

La **década del 1770** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1770 y el 31 d'avientu de 1779.

## Fechos
* Guerra d'Independencia de los Estaos Xuníos.
* Píu VI asocede a Clemente XIV como papa.

## Personaxes importantes
*Joseph-Louis Gay-Lussac, físicu francés (1778-1850)
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XVII - Sieglu XVIII - Sieglu XIX)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1790

La **década del 1790** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1790 y el 31 d'avientu de 1799.

## Fechos
### 1790

* J. Ramsden: armadura ecuatorial pa instrumentos astronómicos.

### 1791

*Mozart compón *La xiblata máxica* y el *Réquiem en re menor*.

### 1792

* Abolición del tráficu d'esclavos en Dinamarca.
* Proclamación de la I República francesa.
* Francia declara la guerra al Sacru Imperiu y a Prusia.
* Manuel Godoy ye nomáu primer ministru de Carlos IV d'España.

### 1793

* Execución de Lluis XVI.
* Creación de la Primer Coalición (Inglaterra, Austria, Prusia, les Provincies Xuníes, España y el Reinu de Cerdeña) pa combatir a Francia.
* Inauguración del Muséu del Louvre en París.

### 1794

### 1796

### 1798

* *[[La creación (Haydn)|La Creación]]* de Joseph Haydn.
* Malthus publica'l so *[[Ensayu sobre'l principiu de la población]]* de manera anónima.

### 1799

* Napoleón Bonaparte primer cónsul de la Primer República Francesa.
* Jean François Champollion: descubrimientu de la piedra Rosetta.

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XVII - Sieglu XVIII - Sieglu XIX)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1800

La **década del 1800** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1800 y el 31 d'avientu de 1809.

## Fechos

* 1800 - Píu VII socede a Píu VI como papa.
* Afayen a Víctor d'Aveyron nuna viesca de Francia y pónen-y el nomatu de "pequeñu xabaz".
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XVIII - Sieglu XIX - Sieglu XX)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1740

La **década del 1740** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1740 y el 31 d'avientu de 1749.

## Fechos
* 1740 - Benitu XIV socede a Clemente XII como papa.

## Personaxes importantes
* Madame de Lamballe
* María Teresa 
* Luisa de Saboya-Carignan
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XVII - Sieglu XVIII - Sieglu XIX)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1750

La **década del 1750** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1750 y el 31 d'avientu de 1759.

## Fechos
* La Guerra de los Siete Años (1756-1763) ente dos aliances rivales: per un llau'l Reinu de Gran Bretaña, Hannover y Prusia; per otru Austria, Francia, la Rusia Imperial, Saxonia y Suecia.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XVII - Sieglu XVIII - Sieglu XIX)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1820

La **década del 1820** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1820 y el 31 d'avientu de 1829.

## Fechos

* 1823 - León XII socede a Píu VII como papa.
* 1829 - Píu VIII socede a León XII como papa.

## Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XVIII - Sieglu XIX - Sieglu XX)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1830

La **década del 1830** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1830 y el 31 d'avientu de 1839.

## Fechos
* 1830 - Entama en Francia la Revolución de 1830, con consecuencies en toa Europa.

## Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XVIII - Sieglu XIX - Sieglu XX)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1850

La **década del 1850** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1850 y el 31 d'avientu de 1859.

## Fechos
* En 1854 fundase l'Institutu Alemán d'Osorno.

## Personaxes importantes
* Camilo Benso, conde de Cavour (políticu italianu).
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XVIII - Sieglu XIX - Sieglu XX)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1870

La **década del 1870** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1870 y el 31 d'avientu de 1879.

## Fechos
* Surde l'impresionismu.
* Fundación del Partíu Socialista Obreru Español (PSOE).
* Guerra Franco-Prusiana.
* Batalla de Little Big Horn: muerte del xeneral George Armstrong Custer frente a les tropes sioux de Caballu Llocu.
* 1878 - Lleón XIII asocede a Píu IX como papa.

## Personaxes importantes
* Pablo Iglesias (políticu español y fundador del PSOE.
* Ulysses Simpson Grant (18ᵘ presidente de los EE.XX).
* Albert Einstein.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XVIII - Sieglu XIX - Sieglu XX)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 1880

La **década del 1880** foi la que trescurrió ente'l 1 de xineru de 1880 y el 31 d'avientu de 1889.

## Fechos
## Nacencies
* 16 d'abril de 1889, Charles Chaplin.
* 20 d'abril de 1889, Adolf Hitler.

## Muertes
* 31 de xineru de 1888, Don Bosco.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XVIII - Sieglu XIX - Sieglu XX)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década de los 10 e.C.

## Fechos
## Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu I e.C. ( Sieglu II e.C. - Sieglu I e.C. - Sieglu I)

## Referencies

## Enllaces esternos