open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Oklahoma City

**Oklahoma City** ye la capital del estáu d'Oklahoma (Estaos Xuníos). Ye la más grande d'elli, y centru alministrativu del condáu homónimu. La ciudá, que s'estiende tamién per tierres de los condaos de Canadian, Cleveland y Pottawatomie, ye, colos sos 580.000 habitantes estimaos (U.S. Census Bureau, 2010) la 31ª mayor d'Estaos Xuníos. La so área metropolitana tien una población estimada de 1.252.987, y l'área estadística combinada Oklahoma City-Shawnee, que la inclúi, ye'l llar de 1.322.249 persones. 

Con ún de los mayores mercaos de ganáu del mundu, la so economía básase principalmente na estracción del petroleu y el gas de la zona. La ciudá ta allugada enriba d'un xacimientu de petroleu, anguaño n'esplotación. Ye, tamién, centru alministrativu del estáu y sede de delles instituciones federales.

= Enllaces esternos =

* Páxina web oficial de la ciudá
* Oklahoma City Convention & Visitors' Bureau

## Referencies

## Enllaces esternos
Prieiru (parroquia)

**Prieiru** ye una parroquia del conceyu asturianu de Salas. Tien una población de  y ocupa una estensión de . El so templu parroquial ta dedicáu a San Cristóbal

Ta asitiada nun valle a unos 15&nbsp;km al sur del mar Cantábricu. Llenda al sur col monte del Visu, al este col Picu Picorios, al norte cola serrería de Maecina y Las Corradas, y al oeste cola fastera de La Espina.

Ye una parroquia dedicada a la ganadería.

Tien una población mayoritariamente adulta onde malpenes hai nacimientos.

## Etimoloxía
Siguiendo al profesor Xosé Lluis García Arias, **Prieiru** deriva de la espresión *PER AREUM, ye dicir *xunto al eiru*.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Personaxes notables
D'ente les persones nacíes en **Prieiru** podemos destacar a:

* Germán Martín Martín, relixosu de los Salesianos de Don Bosco, beatu.
* Enrique Pendás, industrial tabaqueru en Tampa (Estaos Xuníos), fundador del Centru Asturianu de la llocalidá.
* Isidro Pendás García, industrial tabaqueru en Tampa
* Emilio Pendás Trelles, maestru y poeta popular.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ramón García Tuero

**Ramón García Tuero** , conocíu como'l **gaiteru Libardón** foi un gaiteru y cantaor asturianu de gran popularidá. Fixo xires per Europa y América, participó en varies esposiciones universales y grabó'l primer discu de gaita asturiana.

## Biografía
Ramón García Tuero nació en Molín del Matu (Arroes – Villaviciosa) el 6 de febreru de 1864. El nomatu de *Gaiteru Libardón* col que ye conocíu vien–y del nome castellanizáu del pueblu de Lliberdón, del que yera la muyer, María Caravera, y pa onde foi a vivir tres casar con ella en 1890.

De rapaz prestába-y tocar flautes o xiblates feches de castañu con una navaya. Los padres viendo la so soltura, l'inxeniu y les dotes pa la música, compráron-y una gaita sobre los años setenta del sieglu XIX, que-yos costara seis pesetes. Con ella comienza a despuntar nos pueblos de la zona d'Arroes.

García Tuero solía actuar solu o acompañáu al tambor, les más de les veces de José García, conocíu como'l *Tambor de l'Abadía*. Tuero tenía la peculiaridá de tocar la gaita y cantar a la vez, improvisando munches de veces los cantares.

Inda que yá yera conocíu como músicu nes romeríes, algamó la fama a los 25 años, cuando en 1889 representó a la empresa de sidra *El Horreo*, de Colunga, na Esposición Mundial de París d'esi mesmu añu y participó depués n'otres como les de 1900 na mesma ciudá de París, la de 1911 en Buenos Aires o les deBarcelona y Sevilla en 1929. 

Prueba del so éxitu son tamién les xires que fixera per Europa y América, les numberoses condecoraciones españoles y estranxeres que recibió y el tratu que llegó a tener col rei Alfonsu XIII o col dictador Miguel Primo de Rivera. Llegó ser el gaiteru oficial del rei español. Foi tamién músicu titular de l'agrupación *La Infiesta*.

Nuna época na que la industria fonográfica taba principiando, foi un artista pioneru. Grabó'l primer discu de gaita asturiana en 1909 convirtiéndose nel primer músicu asturianu n'acceder a la grabación. Dos años más tarde robló un contratu en Milán pa diez años pol que se comprometía a grabar cuarenta cantares. La imaxe pública que gastaba como músicu valíase de la tradición y l'asturianía, vistiendo siempre col traxe'l país pa definise internacionalmente como gaiteru asturianu col envís de diferenciase y d'identificase con Asturies y l'autenticidá como músicu.

García Tuero morrió en Lliberdón el 21 d'ochobre de 1932. El diariu *Informaciones*, de Madrid, con motivu del so fallecimientu dio la noticia na portada cola lleenda:

El 10 d'agostu de 1969 rindióse-y un homenax en so casa de La Quintana, que tovía se pue visitar actualmente y na que se guarden parte de los instrumentos y ropa qu'usó nes sos actuaciones.

En 1986 el gobiernu del Principáu editó un discu con una seleición de los sos temes más populares.

## Referencies

## Enllaces esternos

*El gaiteru Libardón, semblanza d'un asturianu de llienda n'Asturies.com. Inclúi bibliografía
Escudu de Villaviciosa

L**'[[Escudu (heráldica)|escudu]] del conceyu [[Asturies|asturianu]] de [[Villaviciosa]]** preséntase acuarteláu en forma de cruz.

:*El cuartu 1º y el 4º representen les armes d'España, amosando dientro d'elli les armes de la Corona de Castiella (Castiella y Lleón) nel primer y el cuartu cuartel, y les d'Aragón, Sicilia, Navarra, Xerusalén y Hungría, nel segundu y el terceru.

:*El 2º y el 3º amuésenmos les armes d'Austria, representando a la Borgoña moderna, Borgoña antigua, Brabante, Flandes y Tirol.

Arrodia a tol escudu'l collar d'oru de la orde del toisón, acoláu a un aigla de dos cabeces de la que surmonta una corona imperial.

A dambos llaos del aigla contemplamos dos columnes coles llendes "Plus (na diestra) Ultra (na siniestra)".

Toa esta representación tien el so orixe cola arribada del emperador Carlos I a la Villa, basándose nuna supuesta concesión al conceyu de les armes imperiales per parte de Carlos I. L'escudu representa les armes qu'ésti emplegaba en 1520, trés años dempués del so pasu pela zona. 

## Ver tamién
*Escudos d'Asturies
*Escudu de Carlos I d'España

## Referencies

## Enllaces esternos
Espaciu históricu Frente del Nalón

L'Espaciu Históricu Frente del Nalón (Espacio Histórico Frente del Nalón en castellán) ye una actuación de revalorización históricu-patrimonial rellacionada coles posiciones defensives establecíes mientres la guerra civil española nel centru d'Asturies. Ocupa l'ámbitu xeográficu de les sierres de Bufarán y Pedrozu (o Pedrosu) que llinda los conceyos de Candamo y Les Regueres. Ente setiembre de 1936 y ochobre de 1937 el llugar foi un enclave de gran valor estratéxicu, especialmente la so llende meridional que formaba una cuña qu'estremaba dos frentes, el conocíu como "pasiellu de Grau" (o d'Uviéu), al Este, y el mesmu frente del Nalón, al oeste, que-y da'l nome, y siguía dende les estribaciones de la sierra'l calce baxu del ríu hasta la so desaguada.
Les sierres de Bufarán y Pedrozu constitúin unu de los principales cordales prelitorales del centru d'Asturies. Nellas llevóse a cabu la postrera ofensiva republicana nel Norte, que tuvo llugar el 1 d'agostu de 1937, y dexó sobre'l campu de batalla más de seiscientos muertos nuna sola xornada, tou un exemplu de la traxedia humana que supón un enfrentamientu bélicu. Al valor rememorativo d'estos fechos, que permaneció grabáu na memoria de la zona, xúnese l'estraordinariu legáu de infraestructures militares que quedaron abandonaes al rematar la batalla y que fueron oxetu de recuperación y puesta en valor: cárcoves de too tipu y función, abrigos de combate y descansu, allugamientos p'armes automátiques (ñeiros), casamates d'artillería, pozos fusileros, observatorios...
Tou este patrimoniu dio pie al desenvolvimientu del proyeutu, col que se recuperaron unes obres que permanecieron abondes décades sumías nel abandonu, impulsáu pol G.D.R. Camín Real de la Mesa, cuntando col asesoramientu integral ya altruista de l'Asociación pa la Recuerpación de l'Arquiteutura Militar Asturiana 1936-1937 (ARAMA 36/37).

## Referencies

## Enllaces esternos
*
*Web turística de la comarca Camín Real de la Mesa
Rogelio Suárez

**Rogelio Suárez** ye un cantante asturianu de tonada.

Nos años 2005 y 2007 figuró ente les meyores voces del añu nel Memorial Silvino Argüelles.

Xunto con Anabel Santiago algamó'l premiu nel concursu de tonada *Valle del Caudal* de 2006 .

Tien grabaos dos discos: *Rocordando vieyos tiempos* (cola Sociedad Fonográfica Asturiana) y *Soy de la villa moscona* (2007).

## Referencies
Román Prieto

**Roman Jesús Prieto Martínez**  foi un cantador de cancion asturiana residente en Carabanzo (Ḷḷena).

Ganó'l concursu de "Rumbo a la Gloria" un programa de radio de los años 60. Viaxó cola compañía de la canción asturiana, con xente como Pepín de la Rumiá o Diamantina Rodríguez, a varios países que contaben nes sos poblaciones con centros asturianos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Quin el Pescador

**Enrique Cienfuegos Martínez** , más conocíu artísticamente como **Quin el Pescador**, foi un cantante asturianu de tonada.

Como nel casu d'otros cantadores de tonada, **Quin** crióse nel somantu d'una familia aficionada a la canción asturiana.

Entraría a formar parte del Orfeón Ovetense nel tiempu nel qu'esta formación taba dirixida por Ignacio Ruíz de la Peña. Participó en numberosos festivales y grabó discos nos que dexó rexistráu'l so repertoriu. Nel añu 1922 algamó'l tercer premiu nel Festival del Folklore Asturiano entamáu por Eduardo Martínez Torner.

**Quin** tuvo un fíu que tamién se dedicó ocasionalmente a la tonada, llegando a grabar un discu, **Cuando yo llindaba cabres**, y que se presentaba col nomatu de *Quin el Pescador, Fíu*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Monesteriu de Sant Jeroni de Cotalba

El **Monesteriu de Sant Jeroni de Cotalba** (ast. *San Xeromu de Cotalba*) ye un templu católicu que s'alcuentra na población d'Alfauir, na provincia de València, Comunidá Valenciana. 

Ye un edificiu conventual fundáu nel añu 1388. El so estilu arquiteutónicu ye góticu, renacentista y barrocu. Ye ún de los monesterios más singulares y destacaos de la Comunidá Valenciana.

## Imáxenes

File:SantJeroniClaustreEscala06.jpg|Claustru del Monesteriu.
File:Cotalba escala flamígera.JPG|Escalera gótica.
File:Cotalba sarcòfag.JPG|Sarcófagu medieval.


## Bibliografía
* Jesús Eduard Alonso López. *Sant Jeroni de Cotalba: desintegració feudal i vida monàstica (segles XVIII y XIX)*. Gandía, CEIC Alfons el Vell, 1988. ISBN 84-86927-00-5
* Fernando Mut Oltra y Vicente Palmer Terrades. *Real Monasterio de San Jerónimo de Cotalba*. Fernando Mut, Editor, Gandía, 1999. ISBN 84-60591166
* Francisco Javier Delicado Martínez y Carolina Ballester Hermán. El Monasterio de Cotalba (Gandía). Una fundación Jerónima del Siglo XIV. Universidad de Valencia.
*Arturo Zaragozá Catalán. Arquiteutura gótica valenciana.Siglos XIII-XV. Valencia, Generalitat Valenciana, 2000, ISBN 978-84-482-2545-2
*Arturo Zaragozá Catalán. Memorias Olvidadas. Imágenes de la escultura gótica valenciana. Valencia, Generalitat Valenciana, 2015, ISBN 978-84-482-6017-0
* Mateo Gómez, Isabel, López-Yarto, Amelia y Prados García, José María, El arte de la Orden Jerónima: historia y mecenazgo, Madrid, Encuentro, 2000, ISBN 978-84-7490-552-6 páxs. 281-284.

## Ver tamién
* Vicente Ferrer (santu)

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitiu oficial del Monesteriu de Sant Jeroni de Cotalba
Yerbomatófonu

El **yerbomatófonu** ye un estrumentu musical "informal" (non ortodoxu), el so orixe remóntase presumiblemente a cultures aborígenes del Ríu de la Plata, recriáu nos años 1960 pol luthier de Buenos Aires Carlos Iraldi (28 de xineru de 1930 - 16 d'avientu de 1995) pal conxuntu humorísticu d'estrumentos informales Les Luthiers. Ta formáu por calabaces de mate cortadas por la mitad, llixaes y ensambladas. Al soplar y cantar por su abertura el sonido se amplifica y distorsiona de manera muy particular. Anguaño escomenzó a ser utilizáu principalmente n'Arxentina y Uruguái.
Tamién ye conocíu como **yerbomatófono d'amore**.

## Referencies

## Enllaces esternos
Guampa

***Guampa*** ye términu en quechua pa «cuernu».

Na mayor parte del Conu Sur (Paraguái, cuasi toa Arxentina, Rio Grande do Sul y zones rurales d'Uruguái y Chile), entiéndese como **guampa** al cuernu, n'especial al vacunu.

Tamién asina al recipiente utilizáu pa preparar tereré y mate, cuando ésti ta fechu utilizando un cuernu vacunu o bovín en xeneral .

## Ver tamién

* Mate
* Tereré
Yy

El dígrafu **yy** ye la duplicación de la lletra "***y***" pa representar el soníu /kʸ/. (AFI [ɟ͡ʝ]) Ye una consonante africada mediopalatal semisorda, y el so nome ye'l simple de **ye doble**. Ye un dígrafu que s'usa solo pa representar la realización dialeutal de ***y***.

Esta realización apaez na zona occidental del asturianu, en zones de los conceyos de Valdés, Tinéu y Villayón principalmente, y equival a:
* **-y-**/(**-ch-**) del restu del dominiu, que provién del llatín ***-lj-***/***-k'l-***:
:: *fiyyu*, *oveyya*, *muyyer*, *trabayyu*...
* **ll-** del restu del dominiu (**ḷḷ-**/**ch-**) que provién del llatín ***pl-/fl-/cl-***:
:: *yyanu*, *yyama*, *yyave*... 

## Referencies

## Enllaces esternos
Ts

El dígrafu **Ts** ye una combinación de les lletres "***t***" y "***s***" que representa'l soníu /ts/. Ye una consonante africada alveolar sorda, y el so nome ye'l simple de **te ese**. Ye un dígrafu que s'usa solo pa representar principalmente la realización dialeutal de ***ch***, y cal nun la confudir cola ***ḷḷ*** (*elle vaqueira*) magar esti dígrafu s'usó tradicionalmente pa representala; equival a:

* **-ch-**/**-it-** del restu del dominiu, que provién del llatín ***-k't-***/***-(u)l't-*** (a vegaes precedíu del soníu ***i***):
:: *otso*, *cutsu*, *nuetse*, *lleitse*, *muntsu*, *feitsu*, *cintsu*

* **ll-**(**ḷḷ-**)/**ch-** proveniente de *cl-*/*pl-*/*fl-*:
:: *tsover*, *tsueza*, *tsamuscar*

* **ch** (otros oríxenes):
:: *tsalecu*, *tsicolate*, *tsica*, *entser*

## Referencies

## Enllaces esternos
Manuel Gandoy

**Manuel Gandoy Zapico**  foi un cantante asturianu de tonada.

La voz de Manuel Gandoy apagóse bien ceo, a la edá de 39 años, nun acidente de coche, cuando yá se convirtiera nun artista de reconocida sonadía dientro del panorama de la canción asturiana. En pallabres de Juanín de Mieres, recoyíes por Ismael González Arias, Gandoy yera unu de los cantadores que meyor-y dio al *punteru arriba*, indicando con ello la so capacidá p'adaptase a la gaita *grillera*.

El mesmu añu de la so muerte saliera el so discu *Canciones asturianes*, acompañáu a la gaita por Lluis d'Arnizo, con cantares como *Adiós conceyu d'Ayer*, *Al pasar L'Agüeria, madre*, *Voi pa Llanes*, ... Tamién grabaría un discu tituláu *Asturias patria querida* xunto con Pepín de La Rumiá, Diamantina Rodríguez o Nori Redondo, interpretando'l tema *Piqué al candao*.

## Referencies
Bibiana Sánchez

**Bibiana Sánchez García**  ye una cantante asturiana de tonada.

El so primer trunfu dientro de los concursos de canción asturiana foi nel de Ruturbiu (Mieres), nel añu 1998, dientro del apartáu de tonada moza.

Xunto con otros cantantes grabó pa Publicaciones Ámbitu (2003), el discu *Cantares de Mina*.

Nel añu 2004 foi selecionada como una de les meyores voces de tonada dientro del Memorial Silvino Argüelles.

## Referencies
Fagus sylvatica

La  ye un árbol caducifoliu de la familia de les fagacees, xéneru Fagus. A les viesques de fayes denómase-yos fayeos.

## Ver tamién
* 

## Referencies

## Enllaces esternos

* ''Fagus Sylvatica'' en arbolesibericos.es
Escudu de Vilanova d'Ozcos

L**'escudu de [[Vilanova d'Ozcos]]** (Asturies), n'usu ensin sanción llegal nin alcuerdu de la so corporación, toma'l so formato de la obra "Asturias" de Bellmunt y Canella, quienes recueyen coses representatives del conceyu.

El so escudu ye mediu partíu y curtiáu.

:*El primer cuartel partíu, amuésanos sobre campu d'Azur, la cruz de los Ánxeles de la ilesia d'Uviéu.

:*El segundu cuartel partíu, vemos un castiellu flanquiáu por dos espigues, del que sal una águila negra surmontada del cuernu de l'abondanza y que simboliza al antiguu gran conceyu de Castropol.

:*El tercer cuartel curtiáu, amuésanos la representación del monesteriu cisterciense que dirixó'l camín del conceyu per sieglos. N'elli podemos ver el brazu d'un monxu sosteniendo un blagu de'oru y acompañáu de dos flores de lis.

Diagonalmente y d'arriba abaxo, adicamos una banda xaquelada de plata y gules, viendo na porción inferior una cruz y una mitra.

Al timbre la corona real, abierta. 

Esti escudu ye una muestra d'arguyu mui común dientro de les families nobles y burgueses de la época.

## Ver tamién
*Escudos d'Asturies

## Referencies

## Enllaces esternos
Ruta l'Alba

La **Ruta l'Alba** ye una senda perteneciente al conceyu de Sobrescobiu n'Asturies y incluyíu nel Llugar d'Importancia Comunitaria de Redes.

Sigue'l percorríu de la vieya pista minera del *Camín de Llaímo* de 7 km q'al empar ye fiel al calce del ríu Alba, ríu del que toma la ruta'l so nome. La ruta l'Alba principia en Soto (Sobrescobiu) xunto a un llavaderu y treviesa les *Foces de Llaímo* nel monte del mesmu nome y termina na *Cruz de los Ríos* n'u, en mediu de la vega, hai un antiguu refuxu de caza. 

Esta ruta ta catalogada como un Monumentu Natural, Zona de Especial Proteición pa les Aves homónima y incluyíu na Reserva de la Biosfera de Redes pola so fauna qu'inclúi: como flora representativa: fayes, texes, texos y fediscos, asina como mofos y lliques y como fauna: llóndrigues, águiles reales, miruellos acuáticos y truches.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Ruta l'Alba
* Sistema d'Información Ambiental d'Asturies
Octavio Bellmunt

**Octavio Bellmunt y Traver**  foi un médicu, escritor y músicu asturianu.

Foi na so ciudá natal onde entamó los sos estudios, treslladándose más sero a Uviéu pa continuar faciendo'l bachilleratu. Una vez algamada la titulación de bachiller marchó a Madrid a estudiar medicina (el so padre, Antonio Bellmunt Carme, yera médicu titular n'Avilés). Acabó la carrera finalmente na Facultá de Medicina de Barcelona. Más sero fizo estudios de medicina na Universidá d'Edimburgu, algamando'l grau de doctor. Cuando regresó a España tomó parte na Primer Guerra Carlista, al llau de los *[[Isabelinos]]*, sirviendo como médicu nel cuerpu espedicionariu británicu qu'entró en guerra p'ayudar a la Corona. Finalmente asítiase en Xixón, ciudá na qu'abrió una clínica.

Foi profesor nel Institutu Xovellanos, miembru de la Sociedad Antropológica de Madrid, institutu médicu de Barcelona y de l'Academia de Medicina Pública y Hixene Profesional de París. 

Exerció de presidente del Casino de Xixón.

## Obra
**«Asturias (Su historia y monumentos)»*, 1895. Escrita en cooperación con Fermín Canella Secades
**«Guía del viajero en Asturias»* (1899). 

## Distinciones
Ente más otres distinciones recibió la de la Real Academia de la Historia, de la Real Academia de Belles Artes de San Fernando y de la de Medicina

## Referencies

## Enllaces esternos
Coneyu furón

El **coneyu furón** ye una subespecie de coneyu européu *(Oryctolagus cuniculus*), propia d'Asturies.

## Descripción
Son pequeños y redondos, puen algamar hasta los 3,5 kg. Son de color pardo-lleonada. Los machos estrémense de les femes pola tiesta, al tenela más ancha y gruesa.

Antiguamene criábase nes cortes cuando estes nun teníen pisu de formigón, estos facíen furacos en suelu pa facer les sos madrigueres, d'ehí el so nome. Aliméntábase fundamentalmente de los burbizos del ganáu. La so carne yera aprovechao como complementu nel consumu familiar.

Güei, esta especie alcuéntrase nun estáu críticu, rexistrándose únicamente dos criadores en tol país.

## Referencies

## Enllaces esternos
Candomblé

**Candomblé** ye una relixón panteísta onde s'adoren los orixás. Siendo d'orixe totémica y familiar, ye una de les relixones afro-brasilanes practicaes principalmente nel Brasil, pol llamáu pueblu del santu, pero tamién n'otros países como Uruguái, Arxentina, Venezuela, Colombia, Panamá, Méxicu, Alemaña, Italia, Portugal y España.

## Referencies

## Enllaces esternos
Viriato

**Viriato**  foi unu de los cabezaleros de la tribu lusitana que lluchó escontra los romanos na Península Ibérica.
Escudu d'Eilao

**L'escudu d'[[Eilao]]** (Asturies) nun tien sanción llegal, pero ye utilizáu dende hai tiempu. Trátase del escudu inventáu por Octavio Bellmunt y Fermín Canella na so obra "Asturias".

Los dos primeros cuarteles representen l'antigua pertenencia d'Eilao a la obispalía, d'ehí la Cruz de los Ánxeles y el castiellu col águila que ye l'escudu de Castropol onde tevo incluyíu. Los otros dos cuarteles pretenden ser les armes del fonduxe d'Eilao, que se representen de cutiu nún únicu cuartel, anque nesti casu se representen en dos cuarteles diferentes.

Asina'l so escudu ye cuartiáu en cruz timbráu con corona real del Príncipe d'Asturies. 

*Primer cuartel: la Cruz de los Ánxeles n'oru y piedres precioses, acompañáu de dos ánxeles enclicaos vestíos de blanco.

*Segundo cuartel: en gules una torre almenada con una águila naciente sobre ella, y sobre l'águila un cuernu que ye'l cuernu de l'abondanza, a los dos llaterales de la torre dos palmes.

*Tercer cuartel: un home cocinando con una caldera suxeta al tueru d'un árbol.

*Cuartu cuartel: una torre almenada con un lleón alzáu haza les sos almenes, sobre la torre un cáliz y sobre too ello una hostia.

## Ver tamién
*Escudos d'Asturies

## Referencies

## Enllaces esternos
Real Club Deportivo Carabanchel

El **Real Club Deportivo Carabanchel** ye una entidá deportiva de Madrid (España). Fundóse en 1916 y xuega na .

## Referencies

## Enllaces esternos
* rcdcarabanchel.es
Cuando la máquina va

**Cuando la máquina va** ye una tonada asturiana, de les clasificaes como braves, bien popular nos diferentes concursos y que, nuna de les sos versiones diz asina:

El primer cantante que dexó grabáu esti cantar foi Miranda, nel añu 1930, pal sellu Regal y reeditada en varies ocasiones. Más sero sería rexistrada tamién por El Tordín de Frieres (1965); Josefina Argüelles (1968), acompañada a la gaita por Eduardo'l de Sabina; Pepín de La Rumiá (1973), Felipe de Carrocera (1981), Gerardo Orviz o Sergio Agüeros, dientro del CD coleutivu *Cantares de Mina*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Castru de Pendia

El **Castru de Pendia** ye un recintu amuralláu asitiáu nel conceyu de Bual. Foi escaváu nos años cuarenta del sieglu XX por Antonio García y Bellido y Juan Uría Ríu, responsables tamién de les escavaciones arqueolóxiques que se ficieron nel castru de Cuaña, y foi declaráu Monumentu'l 26 de xineru de 1981. El castru ye d'aniciu indíxena y tuvo ocupáu ente los sieglos IV y I enantes de la nuestra era, na Edá del Fierro.

## Estructura
Les ruines del pobláu asítiense sobre un pequeñu promontoriu rocosu al llau d'unu de los meandros formaos pol ríu Pendia, y pue llegase a elles dende'l pueblu de Pendia, per un estrenchu senderu que dexa a al izquierda’l fosu defensivu qu'aislaba l'asentamientu del restu del cordal. 

A la ubicación topográfica d'esti pobláu hai qu'amestar la desproporción ente les sos potentes fortificaciones y el menguáu recintu que protexíen, nel que, arriendes d'ello, apaecen xunto a un pequeñu grupu de cabañes (una docena), dos saunes castreñes asemeyaes a les descubiertes nel castru de Cuaña. Supónse qu'un complexu defensivu de tal envergadura respondía a la necesidá de facer seguru pa los sos habitantes un emplazamientu vulnerable.

## Historia
No tocante a la so fundación, varies pieces de gran antigüedá dan idea d'un primer establecimientu prerromanu que, más sero, en dómina romana (sieglos I y II d.C.), sería integráu nun recintu fortificáu mayor. Ye probable tamién qu'hubiese asentamientos tardorromanos y altomedievales.

## Referencies
Josefina Argüelles

**Josefina Argüelles Fernández** , conocida artísticamente como *La Calandría de Vegaotos*, ye una cantante asturiana de tonada.

Pertenez esta cantante a la llamada xeneración de la posguerra y como ye habitual nel mundu de la canción asturiana participó en bien de concursos como cantante y anguaño failo tamién como miembru del xuráu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Cali

**Santiago de Cali** o simplemente **Cali** ye una de les ciudaes más grandes de Colombia y la capital del Valle del Cauca. Ta asitiada nel suroccidente del país y tien una superficie de 564 km². Ellí viven .

## Referencies

## Enllaces esternos
A la salida del Sella

**A la salida del Sella** ye una tonada asturiana de les consideraes como arrieres. La so lletra diz:

*A la salida del Sella*

*punxeme a pasar la barra*

*y una neña que me vio*

*de sentimientu lloraba*

Esti cantar foi grabáu por bien de cantadores. Una rellación d'estes grabaciones en discu ye la que vien darréu:

* Jesús García Abad - 1924
* El Panaderu - 1928. Grabóla seguida d' *Amante si fueres firme*.
* Juanín de Mieres - 1930 y 1936. Seguida d' *Nel conceyu d'Ayer*.
* Amparo Menéndez - 1931. Seguida de *Quería casame*.
* Lauro Menéndez - 1932
* Fidel Díaz - 1964
* Silvino Argüelles - 1965
* Gerardo Orviz - 1969. Acompañáu a la gaita por Manuel *Teverga*.
* Eduardo de Ribadesella - 1969. Gaita.
* Josefina Argüelles - 1971
* Manolo San Claudio - 1973. Acompañáu a la gaita por Lluis d'Arnizo.
* Arsenio Fernández, *[[El Polenchu]] - [[1974]]
* [[Enrique García Palicio]], *L'Abogáu'' - 1977. Acompañáu a la gaita por Lluis d'Arnizo.
* Ignacio Apaolaza - 1979
* El Che de Cabaños - 1981
* Celestino Rubiera - 1990. Acompañáu a la gaita por S. Fernández Fueyo.
* Jorge Tuya - 1993
* El Grillu
* Amparo Menéndez

## Referencies

## Enllaces esternos
Región

**Región** foi un periódicu que s'editó n'Asturies ente 1923 y 1983.

## Historia
Fundóse en 1923 por Bernardo Aza y González-Escalada y nació como un diariu d'ideoloxía católica y conservadora. La primer edición asoleyóse'l día 24 de xunetu de 1923. Ente los primeros miembros del conseyu d'alministración atopábase Ricardo Vázquez-Prada Blanco que llegó a ser el so más importante direutor al tar nel cargu a lo llargo de trés décades. El periódicu entamó'l so camín dende los talleres asitiaos na calle de Melquíades Álvarez d'Uviéu siendo un periódicu de llinia tradicional católica.

Nel tiempu de la Segunda República Española pasa a ser el portavos de la corriente de la derecha asturiana y al españíu de la Guerra Civil Española tresllada los sos talleres a Ḷḷuarca

En 1960 treslládase a la cai Fray Ceferino, tamién n'Uviéu, aprovechando modernizar la maquinaria.

El 30 de payares de 1983 debido a los problemes económicos nos que taba inmersu'l diariu dende facía dellos años asoleyó'l so últimu exemplar.

## Direutores
Ente los sos direutores destacaron Francisco Aznar Navarro, Constantino Cabal, Sabino Alonso Fueyo, , Luis José Ávila o Antonio Castells Huerta.

## Bibliografía
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referencies

## Enllaces esternos
Escandonada

**Escandonada** ye'l nome col que se conoció'l llevantamientu realista lleváu a cabu por Salvador Escandón y Antayo nel mes d'ochobre de 1822 cuando diba desterráu a Puebla de Sanabria. Al poco foi capturáu y lleváu a la cárcel de Cangues d'Onís pa, más sero, ser conducíu a Uviéu'l 4 de payares, en compañía de los sos fíos mayores, José María y Juan. En 1823 foi treslladáu a La Coruña onde lu tiraron a la mar cuando taba a puntu d'entrar na ciudá.

Hubo una segunda **escandonada** na que foi protagonista'l se fíu pequeñu, Benito Escandón y Lue, que tuvo llugar el 18 d'ochobre de 1833 en La Pola (Siero), al glayíu de ''¡Viva Carlos V!. Foi secundáu pol cura Ramón Argüelles y dellos voluntarios, siendo la partida d'unos cuarenta miembros.

Dellos autores señalen que Benito Escandón foi deteníu en Lleón, siendo posteriormente fusiláu; otros mantienen que se retiró a Navarra

## Referencies
Club Deportivo Atlético Baleares

**Atlético Baleares** ye'l nome pol que se conoz a un club de fútbol de Palma de Mallorca (Islles Baleares, España). Fundárese en 1920 y anguaño xuega en Segunda División B, Grupo 3.

## Historia

## Palmarés

### Temporadas
* **Temporadas en [[Segunda División d'España|Segunda División]] (4)**: 1951-52, 1952-53, 1961-62 y 1962-63
* **Temporadas en [[Segunda División B d'España|Segunda División B]] (8)**: 1977-78, 1987-88, 1988-89, 1989-90, 2008-09, 2010-11, 2011-12 y 2012-13
* **Temporadas en [[Tercer División d'España|Tercer División]] (53)**: 1943 a 1951, 1953 a 1961, 1963 a 1973, 1975 a 1977, 1978 a 1981, 1984 a 1987, 1990 a 2005, 2006 a 2008 y 2009-10
* **Temporadas en [[Rexonal Preferente]] (8)**: 1940 a 1943, 1973-74, 1974-75, 1981-82, 1982-83 y 2005-06

### Títulos
* **Campeonatus de [[Segunda División B d'España|Segunda División]] (1)**: 2012
* **Campeonatus de [[Tercer División d'España|Tercer División]] (11)**: 1951, 1956, 1961, 1965, 1968, 1998, 2000, 2001, 2002, 2008 y 2010
* **Subcampeonatus de [[Tercer División d'España|Tercer División]] (10)**: 1957, 1958, 1960, 1964, 1966, 1986, 1987, 1994, 1995 y 1997
* **Campeonatus de [[Rexonal Preferente]] (3)**: 1975, 1983 y 2006
* **Trofeos [[Nicolás Brondo]] (20)**: 1966, 1967, 1970, 1974, 1975, 1977, 1979, 1980, 1987, 1989, 1991, 1996, 1997, 1998, 1999, 2001, 2004, 2007, 2010 y 2011

### Temporaes

## Estadiu
El **Atlético Baleares** disputa los partíos como equipu llocal nel Estadiu Balear. Inauguróse en 1960. Tien un aforu de 18.000 llocalidaes, les dimensiones del terrenu de xuegu son 102 x 67 metros y ye de titularidá privada.

## Plantía temporada 2011-12

## Bibliografía
* AAVV: *Gran Enciclopèdia de Mallorca.* 19 Vol. Palma: Promomallorca edicions, 1988-91. ISBN 84-86617-02-2 
* Fábregas y Cuxart, Luis: *Ca Nostra. 50 años de vida palmesana.* Palma: Edicions Cort, 2007 (1965). ISBN 84-7535-595-5 
* Salas Fuster, Antoni: *L'Atlètic Baleares. Una història de supervivència*. Palma: Ingrama SA (impr.), 2009. ISBN 84-85932-78-1 

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina oficial del club
Nuakxot

**Nuakxot** (n'árabe **نواكشوط**, *Nawākšūṭ*) ye la capital y mayor ciudá de Mauritania. Tien una población estimada de . Ye una de les ciudaes más grandes d'El Sáḥara. Ye'l centru alministrativu y económicu de Mauritania.

## Ciudaes hermaniaes
Nuakxot ta hermanada coles ciudaes que vienen darréu:
*  Madrid, España
*  Tucson, Arizona, EXA
*  Lanzhou, China
*  Amán, Xordania (1999)

## Referencies

## Enllaces esternos
Rafael Correa

**Rafael Vicente Correa Delgado**  ye un políticu ecuatorianu, cabezaleru del Movimiento PAIS, 53ᵘ presidente d'Ecuador dende'l 15 de xineru de 2007.

Algamó la presidencia d'Ecuador tres de les eleiciones presidenciales del 26 de payares de 2006, cargu qu'ocupó dende xineru de 2007 hasta mayu de 2017.

## Referencies

## Enllaces esternos
Tarzan of the Apes

***Tarzan of the Apes*** (*Tarzán de los monos*) ye una novela escrita por Edgar Rice Burroughs, la primera d'una riestra de llibros sobre'l personaxe que de Tarzán. Foi primeramente asoleyáu nel pulp magazine *All-Story Magazine* n'ochobre de 1912; la primer edición en llibru foi publicada en 1914. El personaxe foi tan popular que Burroughs continuó la serie a lo llargo de los años cuarenta con dos docenes de secueles.

## Argumentu
La novela cuenta la historia de John Clayton, fíu de Lord Greystoke John Clayton, y Alice Rutherford, una pareya d'ingleses abandonaos na selva de la costa occidental d'África Ecuatorial. El neñu foi adoptáu pola mona Kala depués de que morrieren so padre y so madre(asesinaos pol xabaz rei de los monos Kerchak), Clayton ye llamáu "Tarzán" ("Piel Blanca" na llingua de los *[[Mangani]]*) y criáu na inoracia de la so herencia humana.

## Adautaciones cinematográfiques
La novela de Burroughs foi la base de varies películes. Les dos primeres fueron mudes has *Tarzan of the Apes* (1918) y *The Romance of Tarzan* (1918), les dos protagonizaes por Elmo Lincoln como Tarzán, sofitaes na primera y segunda parte de la novela, respeutivamente. La siguiente y más famosa adautación foi *Tarzan the Ape Man* (1932), que protagonizara Johnny Weissmuller, que protagonizó otres once películes de Tarzán. Clayton foi sustituidu por Harry Holt. Ficiéronse otres dos películes, *Tarzan, the Ape Man* (1959), cola actuación de Denny Miller, y *Tarzan, the Ape Man* (1981), con Miles O'Keeffe como Tarzan y Bo Derek como Jane. Tres adautaciones más fueron feches hasta'l momentu; *Greystoke - The Legend of Tarzan, Lord of the Apes* (1984), una película protagonizada por Christopher Lambert que ye más fiel al llibru, *Tarzan of the Apes* (1999), una película de dibuxos animaos fecha direutamente pa vidio, y *Tarzan* (1999), una película animada de Disney Tony Goldwyn poniendo voz a Tarzán na versión orixinal.

Delles noveles de Tarzán más escrites por Burroughs tamién fueron adaptaes pa la pantalla, y numberes películes adicionales de Tarzán fueron feches ensin más conexón colos sos escritos que'l personaxe.

## Adautaciones al cómic
El llibru foi adaptáu al cómic en munches ocasiones, tanto en tires cómiques como en tebeos. La tira foi llevada a cabu por Hal Foster. Les meyores adautaciones al cómic fueron les de *Gold Key Comics* en *Tarzan* no. 155 (guión de Gaylord DuBois, dibuxos de Russ Manning), fecháu en setiembre de 1966, DC Comics en *Tarzan* nos. 207-210, fechaos en abril-xunetu de 1972, y Marvel en *Tarzan Super Special* no. 1. Probablemente la más prestixosa versión en cómic foi l'adautación de Burne Hogarth en 1972.

## Referencies

## Enllaces esternos
Burne Hogarth

**Burne Hogarth**  foi un autor de cómics d'Estaos Xuníos, conocíu principalmente pol so trabayu pioneru col personaxe de Tarzán nes tires de prensa. Arriendes d'ilustrador, foi profesor de dibuxu y d'historia del arte, escritor y teóricu.

## Tarzán
En 1936 llegó-y la so gran oportunidá al ser elixíu socesor de Harold Foster al frente de la páxina dominical de *Tarzán*, de *United Feature Syndicate*, que realizaría a lo llargo de doce años, de 1937 a 1945, y de 1947 a 1950; la interrupción debióse al so trabayu n'otra serie, *Drago*, les aventures d'un gauchu na Pampa arxentina, que tuvo una vida curtia. En 1948, tamién pa *United Feature Syndicate*, creó la so única serie humorística, *Miracle Jones*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Wikipedia n'inglés

La **Wikipedia n'inglés** () ye la edición de Wikipedia n'inglés. Entamo'l 15 de xineru de 2001, a fecha de 22 d'agostu de 2018 tien más de 5 millones d'artículos, faciendo'l númberu 1 na clasificación de toles Wikipedies.

## Referencies

## Enllaces esternos
Manta Ray

**Manta Ray** foi un grupu de rock asturianu, axuntáu en Xixón nel añu 1992. Foi ún de los más relevantes endientro del llamáu *[[Xixón Sound]]*. Ente los sos miembros formó como guitarrista Nacho Vegas, que desamecióse de la xunteta en 1999 p'aniciar la so carrera en solitariu.

El 28 de febreru de 2008 anunciaren el so xebramientu a traviés dun comunicáu oficial:

## Miembros
* José Luis García (guitarra, voz)
* Nacho Álvarez (baxu)
* Nacho Vegas (guitarra, 1994-99)
* Isaías Sanz (batería, 1994-95)
* Juan Luis Ablanedo (batería, 1995-96)
* Xabel Vegas (batería, 1996-2008)
* Frank Rudow (samplers, teclaos, percusiones, 1996-2008)

## Discografía

### [[Álbum (música)|LPs]]
* *Manta Ray* (Subterfuge, payares de 1995)
: Reeditáu en marzu de 2001 por Astro con 4 cancios extra.
: Reeditáu en mayu de 2004 por Subterfuge con 9 cancios extra.
* *Pequeñas puertas que se abren y pequeñas puertas que se cierran* (Astro, febreru de 1998)
* *Score, un concierto de Manta Ray* (Astro / Sinedín, abril de 1999).
: De venta cola revista Rockdelux d'esi mes. En marzu de 2001 llanzóse en videu.
* *Esperanza* (Astro, febreru de 2000).
: Publicóse tamién una edición especial de 2000 copies con un CD single adicional.
* *Estratexa* (Acuarela, febreru de 2003)
* *Torres de electricidad* (Acuarela, xeneru de 2006)

### [[Single]]s y [[Extended play|EP]]
* *Escuezme! Ep* (Subterfuge, ochobre de 1994)
* *The last crumbs of love* (Subterfuge, mayu de 1995)
* *O.F. king* (Astro, febreru de 1998)
* *Smoke* (Astro, ochobre de 1998)
* *Rita* (Astro, mayu de 2000)
* *Take a look* (Acuarela, 2003)

### Collaboraciones y Splits
* *Diminuto cielo* -xunta Corcobado- (Astro, febreru de 1997) 
* *La última historia de seducción* -split xunta Diabologum- (Astro / Ovni, setiembre de 1997)
* *Manta Ray Vs. Cosmos: Pequeñas puertas que se abren y pequeñas puertas que se cierran* -remixes- (Astro, setiembre de 1999)
* *Heptágono* -xunta Schwarz (Astro, payares de 2001 -en CD- / Sandwich, febreru de 2002 -en vinilu-)

## Referencies
Lady Gaga

**Stefani Joanne Angelina Germanotta** , más conocida pol so nome artísticu, **Lady Gaga**, ye una cantante, compositora, productora, baillarina, activista y diseñadora de moda d'Estaos Xuníos. Tamién dedicó parte de la so vida a l'actuación y la filantropía. Nacida y criada na ciudá de Nueva York, estudió na escuela Convent of the Sacred Heart y asistió per un tiempu curtiu a la Tisch School of the Arts, perteneciente a la Universidá de Nueva York, hasta qu'abandonó los sos estudios pa enfocase na so carrera musical. Foi según aprució na escena del rock nel Lower East Side de Manhattany robló un contratu con Streamline Records escontra fines de 2007. Na dómina en que trabayaba como compositora pa esa discográfica, la so voz llamó l'atención del artista Akon, quien la fixo roblar un contratu con Kon Live Distribution.

Lady Gaga adquirió fama como artista tres el llanzamientu del so álbum debú, The Fame (2008), qu'inclúi los senciellos «Just Dance» y «Poker Face». El discu tuvo ésitu comercial —llegó al primer llugar en numberoses llistes d'ésitos— y bones crítiques. N'empezando la so xira The Fame Ball Tour, llanzó'l EP The Fame Monster (2009), que contién los cantares «Bad Romance», «Telephone» y «Alejandro». El so ésitu dexó a la cantante realizar la so xira d'ocho meses de duración Monster Ball Tour, que se considera como una de les series de conciertos con mayores ingresos económicos xeneraos na historia de la industria musical. El so siguiente álbum, Born This Way (2011), llegó al primer llugar de delles llistes de ventes y contién senciellos como «Born This Way», «Judas», «The Edge of Glory» y «Yoü and I». El so tercer álbum d'estudiu, ARTPOP, ta previstu pa ser llanzáu en 2013.

Influyida por David Bowie, Michael Jackson y Queen, Lady Gaga ye reconocida pol so sentíu estéticu cambiante y estravagante respeuto la so música, la moda, les presentaciones en direutu y los videos musicales. Escontra ochobre de 2011, vendiera aproximao ventitrés millones de copies d'álbumes y 64 de senciellos, de los cualos dalgunos fueron los más vendíos nel mundu. Les reconocencies que recibió inclúin cinco premios Grammy y trelce MTV Video Music Awards. Figuró consecutivamente como «artista del añu» na revista Billboard y nel cuartu puestu de la llista de VH1 de les Cien muyeres más grandes de la música», según n'otres llistes ellaboraes pola revista Forbes y Time, onde la consideren coles mesmes como una de les persones más influyentes del mundu. Llanzó'l so propiu arume comercial llamáu Fame. Más allá de la so carrera como artista, Gaga tamién se dedica a causes humanitaries y al activismu en favor de la comunidá LGBT.

## Referencies
Undershakers

**Undershakers** foi un quintetu de pop y rock enteramente femenín nacíu en setiembre de 1994 en Xixón.

## Miembros

Mar Álvarez (Guitarra)
Alicia Álvarez (Baxu)
Cristina Gutiérrez (Batería)
Sandra Tocino (voz)
Lara González (muérganu Hammond B3)

## Historia

En 1995 ganaren el II Concursu de Rock Universitariu Ciudá d'Uviéu, y tres d'ello graben un EP con 4 cancios publicaos como *Undershakers* col sellu Subterfuge Records. Debíu a la bona acoyía, en 1996 publicaren el so primer LP, tituláu *Nightshow*. Nel 1997 saquen el mini-LP *Sola* onde’l so estilu vase deslligando del xéneru anicial de música de los años 60 pa sacar un añu sero l'álbume *Vudú*. En 1999 editen el so discu caberu *Perfidia* y amás participen na banda sonora de la película Shaky Carmine.

Mientres los 90 fueren ún de los grupos más populares del pop alternativu del Estáu Español agrupáu baxo l'alcuñu del "Xixón Sound". Entamaren cantando n'inglés (tolos temes del so primer álbume yeren composiciones n'inglés) y llueu del so segundu trabayu mecieren temes n'inglés y en castellanu.

L’esfaimientu del grupu tuvo que ver direutamente con un cambéu nel estilu de la música. Según les pallabres que les integrantes del grupu comentaren en entrevistes a los medios, apenzaren a iguar canciones tan distintes que ya "nun yeren de Undershakers, yeren otra cosa".

Dos de les integrantes, les hermanes Álvarez, nun quixeren finar col proyeutu que teníen ente manes y fundaren un nuevu grupu pop, Pauline en la Playa.

## Discografía completa
* Nightshow (1996).
** Nightshow
** What a live
** Does anyone care
** Take my trip
** Benito's nightmare
** Waves
** Be my ghost
** Criminal girl
** Don't say no
** You can't shout
** Symphony day
* Sola (1997).
** Sola
** Send me a postcard
** Reflections
** Al revés
** Big dog
** A tu vera
* Vudú (1998).
** Mírate
** Crazy
** Después
** Vudú
** Redrum
** Tears away
** Stupid girl
** A friend
** Sola
** Oral sex
** Sí, quiero
** Pull-Krash theme
* Perfidia (1999).
** Dime sí
** Radar de amor
** Take me
** Sólo ahora
** No soy cenicienta
** El amor perfecto
** Illusions garden
** Cuestión de tiempo
** Con la boca muy pequeña
** Nada que contar
** Like a heroine
** Quiet night
* Grandes aventuras 1994-2000 (2003).
DISCU 1
** Sola
** El amor perfecto
** Al revés
** Después
** Vudú
** No soy cenicienta
** Mírate
** Dime sí
** Nada que contar
** Radar de amor
** A tu vera
** Al-leluya
DISCU 2
** Stupid girl
** Reflections
** Be my ghost
** Oral sex
** Redrum
** Crazy
** Criminal girl
** Nightshow
** Big dog
** Don't say no
** Illusions garden
** You can't shout
** Send me a postcard
** She's falling in love with a monster man

## Referencies

## Enllaces esternos
* Undershakers biografía y críticas de discos en Lafonoteca
Stukas

**Stukas** foi una xunteta de música rock y pop entamada en Sama en 1961.

## Miembros
Los sos componentes orixinales fueren José Miguel García (voz), César Valdés (baxu), Manolito Antuña (guitarra solista), Enrique Álvarez (guitarra rítmica) y José Luis Menéndez (batería).

## Historia
Daquella ganaren concursos como *Rumbo a la Gloria* d'Uviéu. En 1975 el grupu queda integráu por José Ramón Ordóñez (voz y armónica), Félix Sánchez (baxu), Carlos Martagón (guitarra), Lito Ferreira (tecláu), José Luis Fernández (batería) y Adolfo Altable (saxofón). 

Ye nel 1981 cuando editen el so primer trabayu "Hazañas Bélicas", que vendió 15.000 copies en namás un mes, y que foi darréu versionada por Undershakers. Nel añu viniente vuelven a grabar un nuevu discu, "De Rebaja". Collechen munchu éxitu n'Asturies, actuando per tol Estáu, y en delles vegaes na TVE. La xunteta foi camudando los sos componentes col pasar del tiempu.
En 1997 dellos artistes, ente ellos Los Berrones y Víctor Manuel, editen un discu tributu a Stukas y concédese-yos la *Medaya d'Oru* del conceyu de Llangréu. 

En 2004 la xunteta taba compuesta por José Ramón Ordóñez (voz y armónica), Chus Rodríguez (baxu), Adrián Ordóñez (batería), Iván Menéndez (guitarra llétrica y tecláu) y Nacho Nistal (guitarra llétrica).

## Discografía
* 1981 Hazañas Bélicas
* 1982 De Rebaja
* 1984 No Dejar al Alcance de los Niños
* 1986 Tren de Perdedores
* 1989 Regalo de Cumpleaños
* 1991 10 años y...
* 1993 Cuestión de Espacio
* 1994 Hazañas Bélicas y otros grandes éxitos
* 1999 Sudor negro
* 2000 Luchador en crisis
* 2001 Pasado y presente de un tiempo
* 2005 A pesar de todo
* 2007 En la ruleta majareta

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina Oficial
*
Daniel Shechtman

**Daniel Shechtman**  ye un científicu israelín. *Profesor Philip Tobias de Ciencies de Materiales* del Technion-Instituto Teunolóxicu Israelín, n'asociación col Llaboratoriu Ames del Departamentu d'Enerxía de los Estaos Xuníos, y profesor de Ciencies de Materiales de la Universidá del Estáu d'Iowa de Ciencia y Teunoloxía. En 1982 descubrió la fase icosaédrica, qu'abre un nuevu campu pa los cristales cuasiperiódicos. 

En 2011 foi reconocíu col Premiu Nobel de Química.

## Referencies

## Enllaces esternos
La edá de la razón

**La edá de la razón: una investigación sobre la verdadera y fabulosa teoloxía** (*The Age of Reason: Being an Investigation of True and Fabulous Theology*) ye un tratáu deísta, escritu pol radical inglés y revolucionariu d'Estaos Xuníos del sieglu XVIII Thomas Paine, que critica a la relixón institucionalizada y niega la infalibilidá bíblica. Publicáu en trés partes en 1794, 1795 y 1807, goció de gran ésitu nos Estaos Xuníos, onde causó un resurdimientu deísta de curtia duración; sicasí, el públicu británicu recibir con hostilidá por medrana a la crecedera del radicalismu políticu por cuenta de la Revolución francesa. La edá de la razón contién argumentos deístes comunes; por casu, pon de relieve la corrupción de la Ilesia cristiana y critica el so enfotu n'adquirir poder políticu. Paine aboga pola razón en llugar de la revelación, lo que lu conduz a refugar los milagros y a ver la Biblia como una simple obra lliteraria y non como un testu inspiráu pola divinidá. La edá de la razón nun ye un testu atéu, pos promueve la relixón natural y aboga por un Dios creador.

## Referencies

## Enllaces esternos
Benito Lué y Riega

**Benito Lué y Riega**  foi un eclesiásticu asturianu, obispu de Buenos Aires na fas cabera de la colonización española n'América. Foi un notoriu opositor a la revolución de mayu de 1810 y al procesu d'independencia arxentina, sofitando'l bandu realista.

## Biografía
Nació en Llastres, el 12 de marzu de 1753, fíu de Cosme de Lué y de María Josefa de Riega.
Na mocedá foi oficial d'exércitu, pero en enviudando garró la carrera eclesiástica. Estudió teolonía'n Santiago de Compostela y foi deán de la catedral de Lugo.

### Obispu de Buenos Aires
El Conseyu d'Indies propúnxolu al rei pa ocupar la sde de Buenos Aires y el 9 d'agostu de 1802 foi nomáu obispu d'esa ciudá pol Papa Píu VII. 
Aportó a Montevidéu'l 30 de marzu de 1803 y a Buenos Aires el 22 d'abril. El 29 de mayu de 1803 foi consagráu en Córdoba pol obispu Ángel Mariano Moscoso.

### Actuación política
Na Revolución de Mayu de 1810 defendió la tesis de que'l Virreinatu del Río de la Plata yera una colonia d'España. Mantúvose nuna postura firmemente llegalista, sofitando la xura del Conseyu de Rexencia. Cuando los patriotes quixeren contradecilu, contestó-yos qu'elli nun fuere llamáu a reñer, sinón a dicir llibremente la so opinión. Curiosamente, tolos eclesiásticos que votaren dempués d'elli fixérenlo a favor de la Revolución de Mayu.

### Años caberos
Non opuso nenguna resistencia, de pallabra nin de fechu, a la Primer Xunta, y acató en públicu al nuevu gobiernu. Un mes sero quixo entamar una xira pastoral, pero la Xunta torgó-ylo, camentando qu'en realidá rondaba fuxir a Montevidéu, ónde la Xunta nun yera reconocida. En xunetu torgóse-y falar en públicu y confesar a los fieles. Pero siguió siendo l'obispu, y nun apertó a los sacerdotes de la diócesis escontra la Xunta. El Primer Triunviratu desterrólu al pueblu de San Fernando, al norte de Buenos Aires.

En marzu de 1812, dellos personaxes que yeren poco menos que los sos enemigos, festexaren el so cabudañu con una cena na quinta de San Fernando ónde vivía. Amaneció muertu, cuasi de xuru envenenáu pol Archidiáconu Ramírez, acérrimu partidariu de la Revolución. El 24 d'esi mesmu mes recibió sepultura nel Panteón soterráneu de la Catedral.

## Referencies

## Bibliografía
* Di Stéfano, Roberto, *El púlpito y la plaza*, Ed. Siglo XXI de Argentina, Bs. As., 2004.
* Raúl Montero Bustamante, El Obispo de la Revolución , Revista Nacional, Añu IX, Nmbrs. 103 a 105, px. 136-141.
* Patrón de Olazábal, Margarita, *La visita del Obispo Lué. Sociedad y religión en el San José colonial*, Revista Hoy es Historia, Nᵘ 34, Montevideo, xunetu - agostu 1989.
* Miguel Ángel Scenna, *El caso del obispo envenenado*, Revista Todo es Historia, Nᵘ 32.