Rigveda

El ***Rigveda*** (o ***Ṛgveda***) ye'l testu más antiguu de la India; foi compuestu en sánscritu.

Trátase d'una coleición d'himnos compuestos n'antiguu sánscritu védicu, dedicaos a los dioses. Considérase'l más antiguu de los cuatro llibros conocíos como *[[Vedes]]*.

Ye unu de los testos esistentes más antiguos de cualesquier llingua indoeuropea.
La evidencia filolóxica y llingüística indiquen que'l *Rigveda* foi compuestu na rexón del actual Paquistán probablemente ente'l 1500 y el 1200&nbsp;e.&nbsp;C., anque tamién se postuló un aproximamientu más ampliu ente'l 1700 y el 1100&nbsp;e.&nbsp;C.

Dellos pasaxes xeográficu y etnolóxicu el *Rigveda*, son prueba de que'l testu podría ser compuestu ente'l 1400 y el 1100&nbsp;e.&nbsp;C. (el periodu védicu tempranu) na rexón de los Sapta Sindhu ('siete ríos'), nel Panyab (actual Paquistán). Créese que foi calteníu mientres sieglos per tradición oral, y que nun foi puestu por escritu hasta'l principiu de la Edá Media. Los manuscritos más antiguos que se caltienen tán escritos en lletra del sieglu&nbsp;XI de la nuesa era.

## Nome sánscritu

**ṛgveda*, nel sistema AITS (alfabetu internacional pa la treslliteración del sánscritu).
*ऋग्वेद, n'escritura devanágari del sánscritu.
*Pronunciación:
**/rigvedá/ en sánscritu antiguu
** /rigvéd/ en dellos idiomes modernos de la India (como'l bengalí, l'hindi, el maratí o'l palí).
*Etimoloxía: el nome ye un compuestu de *[[ṛc|rich]]* o *[[ṛca|richa]]* ('allabancia, estrofa sagrada') y *vedah:* ('conocencia').

## Autores del Rigveda
Cada rich (himnu) de los *Vedes* aprove'l nome del rishi (poeta relixosu) que lo escribió. Probablemente trátase de cles (descendientes d'un rishi reconocíu) más que d'autores individuales.

La tradición hinduista afirma que l'escritor relixosu Viasa (sieglu&nbsp;III&nbsp;e.&nbsp;C.) tomó'l testu del *Rigveda* y encruciar' *(vyāsa)* en dos nuevos testos:
* el *[[Sama-veda]]* (que contién un 95 % d'himnos del *Rigveda* ordenaos de manera distinta);
* el *[[Yājurveda|Iáyur-veda]]* (que contién un 50&nbsp;% d'himnos del *Rig-veda*).
El *[[Atharva-veda]]*, anque contién un 30&nbsp;% d'himnos del *Rig-veda*, pertenez a una escuela doctrinal dafechu distinta a la d'este.

## Testu
El *Rigveda* consiste en 1028 himnos (o 1017 si se descuentan los once himnos apócrifos *([[valakhilya|vala-khilia]])* dende'l 8.49 al 8.59 incluyíos).
Tán compuestos en sánscritu védicu, y munchos d'ellos supónse que s'utilizaben pa dellos sacrificios rituales.

Esta llarga coleición d'himnos relativamente curtios ta dedicada principalmente a allabar a los dioses védicos.

Ta entamada en 10&nbsp;llibros, conocíos como *[[mandala|mandales]]*.

Cada *mandala* tien *sūktas*, que tán compuestos de versos individuales llamaos *rich* (plural *richas*), d'onde vien el nome *Rigveda*.

Los *mandalas* nun son de nenguna manera iguales en llargor o antigüedá: los *mandalas* 2 a 7 (conocíos como «llibros familiares» son los más antiguos y tienen los llibros más curtios, ordenaos por llargor) contienen el 38&nbsp;% del testu.

Los *mandalas* 8 y 9, que tienen himnos de mediana edá, contienen el 15 y el 9&nbsp;% del testu.

Los *mandalas* 1 y 10, finalmente, son dambos los más llargos y modernos, y contienen el 37&nbsp;% del testu.

### Preservación del «Rigveda»

El *Rigveda* foi calteníu por dos *[[shakha|shakhes]]* ('cañes', esto ye escueles): Śākala y Bāshkala.
Considerando la so antigüedá, el testu ta extraordinariamente bien calteníu ya incorruptu, una y bones los dos recensiones son práuticamente idéntiques.
El *[[Aitareya brahmana|Aitareia-bráhmana]]* ta acomuñáu a la escuela Śākala.
La escuela Bāskala caltuvo'l *[[Khila]]nin* (testu anguaño consideráu parte del *Rigveda*, anque ye claramente anacrónicu, muncho más modernu) y el *Kausitaki-bráhmana*.

Esta escoyeta o redaición incluyó l'ordenamientu del testu en llibros, y tamién realizó cambeos ortoépicos (la regularización del sistema sánscritu del *sandhi*, qu'esplica cómo xunir les pallabres allegantes).

Dende'l tiempu de la so redaición, el testu foi tresmitíu en dos versiones: el *Samjita-patha* (un continuu que xune toles pallabres acordies coles regles sánscrites del *sandhi* y úsase pa la recitación), y el *Pada-patha* tien cada pallabra aisllada, pa facilitar la memorización.
El *Pada-patha* podría considerase una interpretación del *Samjita-patha*.
El testu orixinal (nel sentíu de reponer los himnos tal como fueron compuestos polos *rishis*) atopar ente dambos, pero más cerca del continuu *Samjita-patha*.

## Partes del «Rigveda»

Hai ciertu tracamundiu col términu *Veda*, que tradicionalmente aplicar a los testos del *[[Samhita|Samjitá]]* puramente dichu, y non a los testos asociaos, como los *[[brahmana (testu)|Bráhmanas]]* o *[[Upanishad]]s*.
Por casu, el *[[Aitareya Brahmana|Aitareia-bráhmana]]* nun se considera parte del *Rigveda* sinón más bien acomuñáu a él.

### Organización

El métodu más avezáu de numberación ye por llibru, himnu y versu (y si fuera necesariu, por *pada* [pie poéticu]: *a*, *b*, *c*, etc.).

Por casu, el primer *pada* ye *1.1.1a *agním
īlrie puróhitam* ('A Agní allabo, l'altu sacerdote').
Y el *pada* final ye *10.191.4d
*yáthāh vah súsahā́sati* ('por que teáis en bona compañía').

El sanscritólogo Hermann Grassmann numberó los himnos dende'l 1 al 1028, y punxo los *valakhilia* ('falsos') a la fin. Los 1028&nbsp;himnos del *Rigveda*, na edición de 1877 (en Aufrecht), contién un total de 10&nbsp;552&nbsp;versos, o 39&nbsp;831&nbsp;*padas*. El *Shatapatha Bráhmana* da un númberu de sílabes de 432&nbsp;000 (qu'equival a 40 vegaes 10&nbsp;800, el númberu de lladriyos utilizaos polos *uttara-vedi*. Pero esi númberu tien una xustificación numerológica que nun ta basada nel verdaderu recuentu de les sílabes). Sicasí'l testu métricu de Van Nooten y Holland (1994) da un total de 395&nbsp;563&nbsp;sílabes (un permediu de 9.93&nbsp;sílabes por *pada*).

El conteo del númberu de sílabes nun ye tan senciellu, por cuenta de la manera de xunir les pallabres coles regles gramaticales del *sandhi*. La mayoría de los versos son:
**[[jagati|yagati]]* (*padas* de 12&nbsp;sílabes), **[[tristubh|tri-shtubh]]*
(*padas* de 11&nbsp;sílabes), **virash*
(*padas* de 10&nbsp;sílabes) y **[[Gāiatrī|Gáiatri]]*
(o *anushtubh*, con *padas* de 8&nbsp;sílabes).

### Conteníu

#### Mandalas

*El *[[mandala]]* 1 entiende 191&nbsp;himnos. L'himnu 1.1 ta empobináu Agní (xustamente'l so nome ye la primer pallabra del *Rigveda*. El restu de los himnos principalmente diríxense a Agní y a Indra. Los himnos 1154 a 1156 tán dirixíos a Vishnú.
*El *mandala* 2 entiende 43 himnos, dirixíos principalmente a Agní y Indra. Atribúyese-y al rishi Gritsamada Śaunohotra.
*El *mandala* 3 entiende 62 himnos, dirixíos principalmente a Agní y Indra. El versu 3.62.10 tien una gran importancia nel hinduismu, yá que ye'l mantra Gáiatri. La mayor parte de los himnos d'esti llibru atribuyir a Vishuámitra Gāthina.
*El *mandala* 4 entiende 58 himnos, dirixíos principalmente a Agní y Indra. La mayor parte de los himnos d'esti llibru atribuyir a Vāmadeva Gautama.
*El *mandala* 5 entiende 87 himnos, dirixíos principalmente a Agní, Indra, los Vísua Devas (dioses del mundu), los Maruts, la deidá de ximielgos Mitra-Váruna y los Ashwins. Dos himnos dedicar a Ushás (l'amanecer) y a Savitar (el dios del Sol). La mayor parte de los himnos d'esti llibru atribuyir a la familia de Atri.
*El *mandala* 6 entiende 75 himnos, dirixíos principalmente a Agní y Indra. La mayor parte de los himnos d'esti llibru atribuyir a Bārhaspatya (perteneciente a la familia d'Angirasas).
*El *mandala* 7 entiende 104 himnos, a Agní, Indra, los Vísuadevas, los Maruts, Mitra-Váruna, los Ashwins, Ushás, Indra-Váruna, Váruna, Vāyu (el vientu), cada dos a Sárasuati (antiguu ríu y diosa de la conocencia), Vishnú, y a otros. La mayor parte de los himnos d'esti llibru atribuyir a Vásishtha.
*El *mandala* 8 entiende 103 himnos a distintos dioses. Los himnos 8.49 a 8.59 son los *valakhīlya* (apócrifos). La mayor parte de los himnos d'esti llibru atribuyir a la familia Kāṇva.
*El *mandala* 9 entiende 114 himnos, dafechu dedicaos a Soma Pavamana (la desconocida planta que producía'l mestranzu sagráu de la relixón védica).
*El *mandala* 10 entiende 191 himnos, a Agní y otros dioses. Contién:
**el *[[Nadistuti sukta]]* (qu'allaba en parte a los llibros y ye importante pa la reconstrucción de la xeografía de la civilización védica).
**el *[[Purusha sukta]]* (que tien gran significáu na tradición hindú) y **el
*[[Nasadiya sukta|Nasaida-sukta]]* (10.129); probablemente l'himnu más conocíu n'Occidente, que ta rellacionáu cola creación.

Los dioses principales del *Rigveda* son
*Agní (el fueu del sacrificiu), *Indra
(un dios heroicu que ye allabáu por haber matáu al so enemigu Vritra) y *Soma (el mestranzu sagráu, o la planta d'onde se producía).

Otros dioses prominentes son
*Mitra ('amigu o aliáu'), *Váruna
(regulador del orde universal), *Ushás (l'Aurora) y los dos Ashwin.

Tamién s'invoca a *Savitar

*Vishnú
*Rudra
*Pushán
*Brijaspati
*Brahmanas Pati
*Diu-pitar ('del Cielu'l Padre', que provién d'un dios indoeuropéu anterior (Dieus), qu'en Grecia pasaría a llamase Zeus y en Roma, Iu-piter (Xúpiter).
*Pritiví (la Tierra).
*Suria (el Sol).
*Vaiu (el vientu).
*Apas (l'agua).
*Paryania (l'agua).
*Vach (la pallabra).
*los Maruts
*los Aditiás ('fíos d'Áditi').
*los Ribhús, *los
Vísue Devas ('dioses del mundu', o dioses de toos), *munchos
ríos rigvédicos (especialmente'l ríu Sáraswati y el Sapta Sindhu).

Tamién contién referencies fragmentaries de posibles fechos históricos, principalmente la llucha ente los primeros pobladores védicos (conocíos como arios védicos, que seríen un subgrupu de los indoarios) y los sos enemigos, los Dāsa (que pasó a significar 'demoniu' y 'sirviente').

### Traducciones

El *Rigveda* foi traducíu al inglés por Ralph T. H. Griffith en 1896.
Hai traducciones parciales al inglés, de Maurice Bloomfield y William Dwight Whitney.
La traducción de Griffith ye bona, considerando la so antigüedá, pero la meyor ye la traducción al alemán de Karl Friedrich Geldner, de 1923, la única traducción erudita independiente hasta'l día de güei.
La traducción posterior de Elizarenkova (al rusu) depende enforma de la de Geldner, pero ye pervalible porque tien en cuenta la lliteratura académica avera de la tema hasta los años noventa.
Hai traducciones parciales en munchos otros idiomes.

## Tradición hindú

Acordies cola mitoloxía hindú, los himnos rigvédicos fueron recoyíos pol sabiu Paila so la guía del so gurú Vyāsa, quien formara del *Rigveda-samjita* tal como ye conocíu güei.

Según el *[[Śatapatha bráhmana|Shatapatha-bráhmana]]*, el númberu de sílabes del *Rigveda* ye 432&nbsp;000, igual al númberu de *mujurtas* qu'hai en cuarenta años.
El *mujurta* ye la hora» que s'usaba na India; un día sería igual a 30 *mujurtas*, polo que cada *mujurta* tendría 48 minutos actuales.
Esta declaración enfatiza la doctrina subxacente nos llibros védicos, de qu'hai una conexón *(bandhu)* ente lo astronómico, lo fisiolóxico y lo espiritual.

Los autores de los testos *Bráhmana* (que nun se deben confundir colos sacerdotes, miembros de la casta de los *[[brahmán (sacerdote)|bráhmanas]]*) describieron ya interpretaron el ritual védicu.
Iaská (ente los sieglos VI y IV&nbsp;e.&nbsp;C.) foi'l primer comentador conocíu del *Rigveda*.
Nel sieglu XIV, Saiana escribió un refechu comentariu.
Otros *bhashias* (comentarios) caltuviéronse hasta l'actualidá poles escueles Mādhava, Skanda Swāminy Venkata Mādhava.

## Datación y reconstrucción histórica

El *Rigveda* ye muncho más arcaicu que cualesquier otru testu indoario.
Por esta razón foi'l centru de l'atención de los eruditos occidentales dende la dómina de Max Müller.
El *Rigveda* rexistra una etapa bien antigua de la relixón védica, inda íntimamente xunida cola relixón persa.
Créese que dambes relixones en realidá evolucionaron dende les creencies relixoses comunes d'una cultura indoirania anterior.

Acéptase que les partes más antigües del *Rigveda* daten del final de la Edá del Bronce, convirtiéndolo nel únicu exemplu d'una lliteratura de la Edá del Bronce con una tradición intacta.
La so composición datar ente'l 1700 y el 1100&nbsp;e.&nbsp;C. (el periodu védicu tempranu) na rexón del Panyab del Sapta Sindhu (siete ríos) del subcontinente indiu.

Oberlies (1998: 155) envalora que los himnos menos antiguos del llibru 10 daten del 1100&nbsp;e.&nbsp;C. Les estimaciones d'un *términus post qüem* de los himnos más antiguos son inda más inciertes.
Oberlies (p. 158), basáu n'evidencia acumulativa», allugar ente'l 1700 y el 1100.

Ye seguro que los himnos son posteriores a la separación indoirania del 2000&nbsp;e.&nbsp;C.
Nun puede asegurase que los elementos más arcaicos del *Rigveda* remontar a unes poques xeneraciones dempués d'esi quebre, pero les estimaciones filolóxiques tienden a datar la mayor parte del testu a la segunda metá del segundu mileniu antes de nuesa era.

El testu nos siguientes sieglos sufrió revisiones de pronunciación y d'estandarización (*samjita-patha* y *pada-patha*).
Esta edición puede haber quedáu completa escontra'l sieglu&nbsp;VII&nbsp;e.&nbsp;C.

Oldenberg (páx. 379) alluga al *Rig* cerca del final del periodu *Bráhmana*, viendo que los *[[brahmana (testu)|Bráhmanas]]* más antiguos entá contienen cites rigvédicas prenormalizadas.
El periodu Bráhmana ye posterior al de la composición de los *samjitas* d'otros *Vedes*, y duró ente'l sieglu&nbsp;IX y VII&nbsp;e.&nbsp;C.
Esto significaría que la redaición de los testos tal como se caltienen completóse aproximao nel sieglu&nbsp;VII&nbsp;e.&nbsp;C.
El *[[Enciclopedia de la Cultura Indoeuropea|EIEC]]* (páx. 306), por aciu l'estudiu de los idiomes indoiranios, estima tamién que fueron escritos nesta mesma dómina.

La escritura apaez n'India cerca del sieglu&nbsp;V&nbsp;e.&nbsp;C. na forma de la escritura Brahmi, pero paez ser que los testos del llargor del *Rigveda* nun fueron escritos antes de la Edá Media, n'escritura Gupta o Siddham.
Na dómina medieval india, los manuscritos yeren usaos namái pa enseñar.
Hasta la introducción de la imprenta na dómina británica, la escritura cumplía un papel bien secundariu na preservación de la conocencia por cuenta de la so naturaleza efímera (los manuscritos hindús escribíense sobre corteza o fueyes de palma, y descomponíense rápido nel clima tropical),

Por eso los himnos caltener por tradición oral mientres un mileniu dende la dómina de la so composición hasta la redaición del *Rigveda*; y tol *Rigveda* foi calteníu poles dos shakhas mientres otros 2500&nbsp;años hasta la *editio prínceps* de Müller.
Trátase d'una fazaña de memorización ensin paralelu en nenguna otra sociedá conocida.

La lliteratura puránica noma a Vidagdha como l'autor del testu *Pada patha*.
Otros eruditos consideren sicasí que Sthavira Sak (personaxe qu'apaez nel *Aitareia-araniaka*) ye'l *padakara* del *Rigveda*.
Dempués de que'l *Rigveda* quedara completu, un vastu cuerpu de sacerdotes védicos caltener y codificaron como la doctrina central de la civilización védica de la Edá del Fierro.

El *Rigveda* describe una cultura móvil, nómada, con carros tiraos con caballos y armes de metal (bronce).
Acordies con dellos eruditos, la xeografía descrita coincide cola del Panyab (Gandhara):
Los ríos flúin de norte a sur, los montes tán relativamente lloñe pero accesibles (la planta *[[soma (droga)|soma]]* atopar nos montes y había que mercala, importada por comerciantes).
Sicasí, los himnos fuéronse componiendo a lo llargo d'un llargu periodu.
Los elementos más antiguos posiblemente provienen de la dómina de la división de los protoindoiranios (cerca del sieglu XXI&nbsp;e.&nbsp;C.).

Esiste alderique alrodiu de si los testos que celebren cuando los arios védicos (y especialmente Indra) destruyeron dellos fuertes de piedra, referir a les ciudaes de la civilización del valle del Indo o si referir a los choques ente los primixenios indoarios cola cultura Bactria-Margiana (no qu'agora ye'l norte d'Afganistán y el sur de Turkmenistán (separaos del altu ríu Indo pol cordal Hindu Kush, distante a unos 400&nbsp;km).

Sía que non, yá que ye bien probable que la mayor parte del *Rigveda* foi compuestu nel Panyab, inclusive si basar en tradiciones poétiques más antigües, nun hai mención de los tigres o'l arroz.
(al contrariu que nos *Vedes* posteriores), lo que suxeriría que la cultura védica entró nes llanures de la India dempués de que'l *Rigveda* terminar de compilar.

Similarmente, si acéptase que nel *Rigveda* nun hai mención del fierro (anque apaez el términu *aias* (*ayas:* 'metal').
La Edá del Fierro nel norte de la India empezó nel sieglu XII&nbsp;e.&nbsp;C., cola cultura BRW (Black and Rede Ware: cultura d'artesaníes negres y coloraes).

Esiste un periodu de tiempu llargamente aceptáu pal empiezu de la codificación del *Rigveda* (esto ye, la disposición de los himnos individuales en llibros, y la fixación del *samjita-patha* (por aciu l'aplicación de les regles sandhi d'unión de sílabes) y el *pada-patha* (por aciu la separación de les sílabes xuníes por sandhi) a partir del testu métricu anterior), y la composición de los *Vedes* básicos más antiguos.
Esi momentu posiblemente coincide col principiu del desenvolvimientu del reinu Kuru, camudando'l centru de la cultura védica dende l'este del Panyab hasta lo que güei ye Uttar Pradesh.

Dalgunos de los nomes de los dioses y dioses que s'atopen nel *Rigveda* atopar ente otros sistemes de creencies basaos na relixón protoindoeuropea; por casu: Diaús-pitar ye cognáu del griegu Zeus, el llatín Xúpiter (que provién de Deus Páter), y el xermánicu Tyr, ente que Mitra ye cognáu del persa Mitra; tamién, Ushas col griegu Eos y el llatín Aurora, y —menos seguru— Váruna col griegu Uranu.
A lo último, Agní ye cognáu del llatín *ignis* (del que provién l'español ígneu») y el rusu *ogon*, que signifiquen dambos fueu'.

Dellos escritores
datar nel sieglu LX&nbsp;e.&nbsp;C. anque esa fecha queda asitiada bien dientro de la dómina neolítica de la India (Mehrgarh), que nun correspuende arqueológicamente con nenguna cultura de tipu védicu.

La interpretación de la evidencia sigue siendo revesosa,
y ye'l factor clave nel desenvolvimientu de la hipótesis de la continuidá protovédica (que contradiz a la hipótesis de la invasión aria).

Kazanas (2000), nun polémicu artículu contra la hipótesis de la invasión aria, suxer una fecha tan temprana como'l 3100 e.C. (que ye la fecha en que la tradición hindú alluga la batalla de Kurukshetra), basándose na identificación del ríu Ghaggar-Hakra como'l primitivu ríu rigvédico Sárasuati y *argumentos
glotocronológicos.
La so postura ye diametralmente opuesta a la opinión de los principales llingüistes historiadores, y sofita la revesosa hipótesis «Out of India» ('que provién de la India'), que presupon que l'idioma protoindoeuropéu esistió recién nel 3000 e.C.

### Flora y fauna nel «Rigveda»

El caballu *(ashva)* y el ganáu xueguen un papel importante nel *Rigveda*.
Tamién hai referencies al elefante (*hastina* o *varana*), el camellu (*ushtra*, especialmente nel *[[mandala]]* 8), el
búfalo (*mahisa*, nel *mandala* 9), el lleón *(simja)* y el *[[gaur]]* (dalgún animal de color doráu'). Dos aves mentaes nel testu son el pavu real *(maiura)* y el *[[chakravaka|chakrá vaká]]* (de nome científicu *[[Anas casarca]]*).

## Opiniones hindús más recién

El santón hinduista Dayananda Sarasvati (1824-1883, que creó'l grupu relixosu Arya Samaj) y el relixosu Sri Aurobindo (1872-1950) enfatizaban una interpretación espiritual *(adhyatmika)* del llibru.

Asina, la perceición que los hinduistes tienen del *Rigveda* foi camudando dende una visión ritualística hasta una interpretación más mística o simbólica.
Por casu, les munches menciones al sacrificiu d'animales (que l'actual relixón puránica considera demoniacu) nun se ve como un pixín degolladero sinón como un procesu espiritual de renacencia.

## Oposición a la teoría de la invasión aria

El ríu Sarasvati, allabáu nel *RV* 7,95 como'l ríu más grande que flúi dende'l monte hasta'l mar y que según otru testu, el Majábharata, ensugar nun desiertu que dalgunos identifiquen col desiertu de Thar, dacuando considérase que ye'l ríu Ghaggar-Hakra, que s'ensugó probablemente antes del 2600&nbsp;e.&nbsp;C. o verdaderamente antes del 1900&nbsp;e.&nbsp;C.
Otros creen que'l ríu Sárasuati yera'l ríu Helmand (n'Afganistán).

Estes cuestiones tán amestaes al alderique alrodiu de la migración indoaria (denomada «teoría de la invasión aria»), que s'opón a la teoría de que la cultura védica (esto ye, basada nos testos védicos) según el sánscritu védicu, aniciáronse dambos na cultura del valle del ríu Indo (denomada «hipótesis *[[Out of India]]* ('que provién de la India')», una tema de gran significación nel nacionalismu hindú, que foi desenvueltu por Amal Kiran y Shrikant G. Talageri.

Subhash Kak trató de demostrar qu'hai un códigu astronómicu detrás de la organización de los himnos.

Bal Gangadhar Tilak —tamién basáu nes alliniadures astronómiques del *Rigveda*—, nel so llibru *The Orion* ('la [constelación] Orión', 1893) declara que la cultura rigvédica yá esistía na India nel cuartu mileniu&nbsp;e.&nbsp;C.; y nel so llibru *Arctic home in the Vedes* (1903) inclusive afirma que los arios aniciáronse cerca del polu Norte, y que baxaron al sur na Yera de Xelu.

## Na cultura popular

Hai un *[[manga]]* llamáu *[[RG Veda]]* creáu pol famosu grupu artísticu xaponés *[[CLAMP]]*.

Unu de los cantares del video xuegu *[[Ar Tonelico]]* llámase "Exec_Rig=Veda".

## Ediciones

*Aufrecht, Theodor. Bonn (2ª ed.): 1877.
*Müller, Max: *The Hymns of the Rigveda, with [[Sayana]]'s commentary* (6 vols., 1849-1875), Londres: Oxford, 1890-1892.
*Rajawade, V. K. et. al.: *Rgveda-samhita with the commentary of Sayanacarya* (5 vols., 1933-1946). Puni (reimpresión): 1983.
*Van Nooten, B. y G. Holland: *Rig Veda, a metrically restored text*. Cambridge (Massachusetts) y Londres (Inglaterra): Harvard University Press (Departamentu d'Estudios Sánscritos ya Indios), 1994.

## Traducciones

*Alemán: Karl Friedrich Geldner. *Der Rigveda: Aus dem Sanskrit ins Deutsche übersetzt*. Londres: Harvard Oriental Studies (vols. 33, 34 y 35), 1951. Londres: Harvard University Press (reimpresión), 2003. ISBN 0-674-01226-7.
*Francés: A. Langlois. *Rig veda*. París, 1948-1951. ISBN 2-7200-1029-4
*Húngaru (parcial): Laszlo Forizs. ''Rigvéda - Teremtéshimnuszok'' (himnos de la creación, nel *Rigveda*). Budapest, 1995. ISBN 963-85349-1-5.
*Inglés: Ralph T. H. Griffith. *Hymns of the Rig veda*, 1896.
*Llatín: F. Rosen. *Rigvedae specimen*. Londres, 1830
*Rusu: Tatyana J. Elizarenkova. *Rigveda*. Moscú: Nauka, 1989-1999.

## Bibliografía

### Comentarios
*Shaiana (sieglu XIV). Inglaterra: Max Müller, 1849-1875.
*Sri Aurobindo (1872-1950): ''Hymns of the Mystic Fire (commentary on the Rig veda)''. Twin Lakes (Wisconsin): Lotus Press. ISBN 0-914955-22-5.

### Filoloxía
*Oberlies, Thomas: *Die Religion des Rgveda*. Viena, 1998.
*Oldenberg, Hermann: *Hymnen des Rigveda. 1. Teil: Metrische und textgeschichtliche Prolegomena*. Berlín, 1888; Wiesbaden, 1982.
*— *Die Religion des Veda*. Berlín, 1894; Stuttgart, 1917; Stuttgart, 1927; Darmstadt, 1977
*— *Vedic Hymns*, The sacred books of the East* (vol.&nbsp;46, Oxford: [[Friedrich Max Müller]] (ed.), 1897.

=== Historia ===
*[[David Frawley|Frawley, David]]: *The Rig Veda and the History of India*. Nueva Delhi: Aditya Prakasham, 2001. ISBN 81-7742-039-9.
*Kazanas, N.: *A new date for the Rgveda* (2000). G.&nbsp;C. Pande y D.&nbsp;Krishna (eds.), númberu especial de la revista *Journal of Indian Council of Philosophical Research*, xunu de 2001).
*Lal, B. B.: *The Homeland of the Aryans. Evidence of Rigvedic Flora y Fauna & Archaeology*. Nueva Delhi: Aryan Books International, 2005.
*[[Shrikant G. Talageri|Talageri, Shrikant G.]]: [http://www.bharatvani.org/books/rig/ *The Rigveda: a historical analysis*] , 2000. ISBN 81-7742-010-0.

=== Arqueoastronomía ===
*[[Subhash Kak|Kak, Subhash]]: *The astronomical code of the Rigveda*. Nueva Delhi: Munshiram Manoharlal, 2000. ISBN 81-215-0986-6.
*[[Bal Gangadhar Tilak|Tilak, Bal Gangadhar]]: *The Orion*, 1893.

== Notes y referencies ==
;Notes

;Referencies


== Ver tamién ==
*[[Escritures sagraes hinduistes]]

== Enllaces esternos ==


*[[oldwikisource:ऋग्वेदः|Rigveda]] (testu completu en sánscritu, n'escritura devánagari; en Wikisource).
*[http://www.sacred-texts.com/hin/rigveda/index.htm Sacred-Texts.com] *(Rigveda)*
*[http://www.bharatadesam.com/spiritual/rvs/rv_main_index.php BharataDesam.com]  (índiz d'himnos del *Rigveda*).
* (archivos d'audiu con recitación del *Rigveda*).
*[https://web.archive.org/web/20061016132847/http://www.vedah.com/org2/literature/rig_veda/toc.html Vedah.com] (el *Rigveda* nel institutu Sri Aurobindo Kapali Sastry Institute).
*[http://www.elportaldelaindia.com ElPortalDeLaIndia.com] (dos artículos n'español sobre la cosmogonía y la [[escatoloxía (relixón)|escatoloxía]] nel *Rigveda*).
*[http://www.ancientvedas.com El Rigveda completu] n'ecritura devanágari, na so treslliteración con alfabetu romanu y traducción al inglés y archivu d'audiu del so recitación, nel sitiu web Ancient Vedes (2014); menta cada unu de los 10&nbsp;mandalas como *chapters'' ('capítulos').