Mazcuerras

**Mazcuerras** ye un conceyu y llocalidá de la comunidá autónoma de Cantabria (España) asitiáu na contorna de Saja-Nansa. El conceyu ta a 46 quilómetros de la capital cántabra, Santander, y tien 2.100 habitantes y 55 km² aproximao.

## Topónimu
Ye habitual la identificación errónea de la llocalidá de Mazcuerras col pueblu medieval de Malacoria. Sicasí l'orixe del términu Mazcuerras paez proceder en realidá del topónimu medieval *Mescorez*, presente nun documentu fecháu en 1184. Pal filólogu Alberto González Rodríguez, esti términu ye la resultancia de la combinación de les voces *mazu* y *cuerras*. Asina pos Mazcuerras vendría significar 'la elevación (con forma de mazu) onde se topen les corrolades circulares'.

## Xeografía

### Llocalidaes
Los 2.087 habitantes (INE, 2009) distribuyir nos siguientes nucleos de población:
* **Mazcuerras** (capital), 332 habitantes, a 46 quilómetros de Santander
* Villanueva de la Peña, 751 habitantes, a 2,5 quilómetros de la capital municipal.
* Cos, 263 habitantes, a 1,5 quilómetros de la capital municipal.
* Herrera de Ibio, 243 habitantes, a 4 quilómetros de la capital municipal.
* Riañu de Ibio, 207 habitantes, a 5 quilómetros de la capital municipal.
* Ibio, 156 habitantes, a 5 quilómetros de la capital municipal.
* Sierra de Ibio, 135 habitantes, a 6 quilómetros de la capital municipal.

### Conceyos estremeros
* **Norte:** Cabezón de la Sal y Reocín.
* **Sur:** Cieza y Ruente.
* **Este:** Cartes y Los Corrales de Buelna.
* **Oeste:** Ruente y Cabezón de la Sal.

## Historia
La zona qu'anguaño ocupa'l conceyu de **Mazcuerras** tuvo habitada dende'l Paleolíticu Cimeru, como evidencia l'afayu de material lítico nun xacimientu d'Ibio. 

Créese que na dómina prerromana vivió na zona la *gens* cántabra de los blendios. Mientres la dómina de la dominación romana, anque la principal vía de comunicación yera la calzada pol valle del Besaya, créese qu'esta zona yera una ruta alternativa.

Un documentu de 814 fai una referencia a "Malacoria", como llugar del que procedíen foramontanos, esto ye, repobladores de Castiella. Na Edá Media, esti territoriu formaba parte del alfoz de Cabezón, dientro de la merindad de les Asturies de Santillana. Nel llibru Magüetu de les Behetrías de Castiella dellos conceyos que güei tán integraos nesti conceyu apaecíen formando parte del distritu valle de Cabezón: Cos, la colación de Ibio colos barrios de Ferrera, Meñi, Serna, Sierra y Viya, y **Mazcuerras** colos barrios de Cohíño y Villanueva.

La Casa de la Vega estendió'l so dominiu señorial sobre estos territorios nel sieglu XIV, confirmándolo'l rei Xuan II en 1444 na persona d'Íñigo López de Mendoza. Cabezón foi unu de los valles qu'entamó'l Pleitu de los Valles pa refugar el dominiu señorial. Concluyó en 1581, cola reconocencia del realengu nestes zones. 

Esti territoriu taba integráu na provincia de los Nueve Valles (1630). En 1821 Cos, Ibio y **Mazcuerras** formaron unu de los trés conceyos constituyíos nel valle de Cabezón. **Mazcuerras** perteneció al partíu xudicial de Comillas, más tarde pasó a Valle de Cabuérniga y, finalmente, a Torrelavega, nel que permanez.

## Economía
L'actividá económica tradicional d'esti conceyu foi la ganadería bovina y el cultivu de flores. Sicasí, ye un sector económicu en recesión y la mayor parte de los sos habitantes emplegar nel sector terciariu, sobremanera en hostelería y el turismu rural.

Un 15,5 % de la población del conceyu dedicar al sector primariu, un 20,8 % a la construcción, un 25,9 % a la industria y un 37,8 % al sector servicios.

## Alministración
Celestino Fernández García (PSC-PSOE) ye l'actual alcalde del conceyu, y lleva nel cargu dende les eleiciones municipales del añu 1995. Estes tables amuesen los resultaos de les eleiciones municipales celebraes nel añu 2003 y 2007.



* Alcalde electu: Francisco Javier Camino ( Partíu Popular de Cantabria). (Hasta'l 16 de payares de 2013)
* Celestino Fernández García (PSC-PSOE). (Moción de Censura, dende'l 16 de payares de 2013)



## Demografía


Fonte: INE


## Patrimoniu
Na llocalidá de **Mazcuerras** puede trate arquiteutura relixosa como la ilesia parroquial de San Martín, que data del sieglu XVII y la ermita de San Roque, del XVIII. Dientro de l'arquiteutura civil, hai delles cases particulares dignes de mención, como la casa de Nicolás d'Hoyo Calderón (primer metá del sieglu XVIII), la casa montañesa onde moró la escritora Concha Espina y la finca Les Magnolies (1882, estilu eclécticu), residencia de la tamién escritora Josefina Aldecoa.

Dientro d'esti conceyu, destaquen como edificios protexíos:
* **Casona-Torre de Hoyos**, en Villanueva de la Peña, Bien d'interés local; data del sieglu XVI.
* **Palaciu de Gómez la Torre**, en Riañu de Ibio, Bien inventariáu; data ente finales del sieglu XVII y principios del XVIII. Fachada en piedra de sillería, con trés arcos de mediu puntu.
* **Ermita de Cintul**, en Mazcuerras, Bien inventariáu; de los sieglos XII a XV.
Otros llugares d'interés son:
* **Casona de les Guerra**, n'Ibio, que los sos restos más antiguos daten de la primer metá del sieglu XV. 
* **Capilla-palacio**, en Sierra de Ibio, del sieglu XVII.
* **Finca de Les Magnolies**, en **Mazcuerras**, de 1882, con un mirador sosteníu por columnes de fierro.

## Fiestes
* 8 de febreru, **Virxe de la Peña** (Villanueva de la Peña).
* 15 de mayu, **San Isidro Llabrador** (**Mazcuerras**). 
* 24 de xunu, **San Juan** (Villanueva de la Peña).
* 25 de xunetu, **Santiago** (Cos).
* 26 de xunetu, **Santa Ana** (Herrera de Ibio).
* 16 d'agostu, **San Roque** (Sierra de Ibio).
* 26 d'agostu, **San Vitores** (Riañu de Ibio y Ibio). 
* 15 de setiembre, **Fiesta de los Casaos**. Ye una fiesta bien recién invención, celebrar nel barriu Pulero y coincide col día de la Bien Apaecía, Patrona de Cantabria.
* 16 de setiembre, **San Cipriano** (Ibio).
* 11 de payares, **San Martín** (**Mazcuerras**).

## Personaxes pernomaos
* Concha Espina (1869-1955), gallardoniada escritora cántabra.
* Josefina Aldecoa (1926-2011), escritora y pedagoga lleonesa.

## Premios a la llocalidá
La llocalidá de Mazcuerras foi gallardoniada col premiu Pueblo de Cantabria en 2008.

## Notes

## Referencies

## Enllaces esternos