open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fariña d'arroz

La **fariña o farina d'arroz** (tamién llamada ***mochiko*** en xaponés y ***pirinç unu*** en turcu) ye un tipu de fariña fecho d'arroz molío finamente.

La fariña d'arroz puede faese bien d'arroz blanco o integral. Para faer la fariña, quítase la cascariella y llógrase asina l'arroz crudo, que se muel para llograr **arroz en polvu** o fariña d'arroz. La fariña úsase para faer delles recetes, o s'entemez con fariña de trigu, miyu o otres ceberes para ellaborar otres. Dacuando añédense frutos secos o verdura deshidratada para apurrir sabor y más nutrientes.

Hai munchos platos que s'ellaboren con fariña d'arroz, incluyendo'l fidéu d'arroz y postres como'l *[[mochi]]* xaponés y el *[[cascarón]]* filipín.

La fariña d'arroz ye unu de los ingredientes más comúnmente emplegaos na ellaboración de los panes ensin gluten y otros productos específicos para les persones que carecen trestornos rellacionaos col gluten (tales como la enfermedá celiaca o la sensibilidá al gluten non celiaca), que tienen de siguir una dieta estricta ensin gluten. Solo ye apta cuando ta llibre de contaminación cruciada con gluten (tamién denominada "traces"). La contaminación con ceberes que contienen gluten puede asoceder mientres los distintos pasos dende la so recoyida hasta la so ellaboración, principalmente la molienda, l'almacenamientu, el procesamientu, la manipulación y el cocináu.

## Referencies
Adelina Covián

**Adelina Covián**  ye una pintora asturiana que la so obra reflexa un mensaxe d'amor y optimismu al traviés de paisaxes nos que destaquen los colores intensos. La so primer esposición foi en Madrid en 1964, habiendo espuestu en solitariu tamién en San Sebastián, Barcelona, Uviéu, Torremolinos, París o Xixón y n'esposiciones coleutives n'España y nel estranxeru.

## Referencies
* *Diccionario de Artistas Españoles del Siglo XX* ed. Forum Artis, Madrid (1994) ISBN 978-848-88361-37

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina web de Adelina Covián
Cristina Gallo

**Cristina Gallo Suárez**  ye una periodista deportiva y escritora española, autora del llibru *Lágrimas por una medalla* al pie de la ex-ximnasta Tania Lamarca, y dende mayu de 2015 direutora y presentadora del programa de radio *Ganamos con ellas* na RPA, dedicáu a les muyeres asturianes del ámbitu deportivu.

## Biografía
En 1995 llicencióse en Ciencies de la Comunicación pola Universidá Europea de Madrid. Trabayó nes emisores Antena 3 Radio, COPE y Onda Cero, como redactora xefe y direutora de Conteníos del programa *[[Supergarcía]]*, presentáu por José María García. Yera la responsable de los conteníos del programa, guión y organización interna de la redaición, tanto la central como la de los corresponsales. Pa eses emisores cubrió dellos Xuegos Olímpicos y campeonatos mundiales d'atletismu (Sevilla 1999, Edmonton 2001) y ximnasia rítmica (Sevilla 1998, Madrid 2001), amás d'otres competiciones de yudu, ḥoquei sobre patinos, vela o motociclismu. Dirixó tamién los portales d'internet Libredirecto.com y Masdeporte, amás de diseñar otres páxines web (www.biciclistas.es).

N'abril de 2008 publicó'l llibru *[[Lágrimas por una medalla]]*, del que ye autora xunto a Tania Lamarca. El llibru ye l'autobiografía novelada de la campeona olímpica de ximnasia rítmica Tania Lamarca, y narra la so esperiencia como deportista d'élite y la so vida en retirándose de la competición.

Dende 1998 especializóse en meses redondes y congresos sobro olimpismu y sobro'l papel de la muyer nel mundu del deporte. Collabora col Conseyu Cimeru de Deportes pa la ellaboración del boletín electrónicu de *Programas Mujer y Deporte*, que tien como oxetivu visibilizar a les muyeres nel ámbitu deportivu. Tamién collaboró col mesmu organismu na ellaboración del llibru *Deporte y muyeres nos medios de comunicación.* *Suxerencies y encamientos* (2011), que'l so oxetivu ye sensibilizar y ameyorar el tratamientu de la información sobro les deportistes femenines y les muyeres que trabayen nel mundu deportivu. Dende 2012 forma parte del GAPAS-D (Grupu de Sofitu pa la Prevención del Abusu Sexual Infantil nel Deporte), qu'estudia la incidencia de los casos d'esti problema n'España y busca medios pa la so prevención. Dende mayu de 2015 dirixe y presenta el programa de radio *Ganamos con ellas* na RPA, un magazín sobro les muyeres asturianes que se dediquen al ámbitu deportivu. En 2016 foi nomada vicepresidenta de l'Asociación de Muyeres pal Deporte Profesional (AMDP). Anguaño mora en Corella (Navarra).

## Filmografía

### Programes de radio

### Programes de televisión

## Ver tamién
* *[[Lágrimas por una medalla]]*
* *[[Supergarcía]]*

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* Cristina Gallo en Linkedin
* Blogue de Tania Lamarca y Cristina Gallo
* Facebook oficial del llibru ''Lágrimas por una medalla''
* Facebook oficial del programa de radio ''Ganamos con ellas''
* Páxina web de l'Asociación de Muyeres pal Deporte Profesional
Institutu de Servicios de Medicina Tradicional

L**'Institutu de Servicios de Medicina Tradicional** alcuéntrase en Thimphu, la capital de Bután, nuna llomba percima del centru d'artes tradicionales y la Biblioteca Nacional. L'Institutu ufierta servicios de medicina tradicional y médicos, amás lleva a cabo procesos d'investigación de plantes melecinales tradicionales para identificar los ingredientes y desenvolver nuevos productos. L'Institutu cunta con una biblioteca que data d'alredor de 1616, cuando s'introdució'l budismu tibetanu en Bután. Los llibros y les recetes fueron recoyíos de monesterios onde los estudiosos caltuviérense la tradición médica, tien tamién un muséu. 

## Ver tamién
* Hospital
* Salú pública

## Referencies

## Enllaces esternos
Waleed Al-Husseini

## Bibliography

**Blasphémateur ! : les prisons d'Allah*, 2015, Grasset ()
**English translation: 
**Une trahison française : Les collaborationnistes de l'islam radical devoilés* ("A French Treason: The Collaborators of Radical Islam Unveiled"), 2017, Éditions Ring 

## Referencies

## Enllaces esternos
Rafael Oviedo y Portal

**Rafael Oviedo y Portal**  foi un políticu asturianu.

## Biografía
Naz n'Uviéu, ciudá na qu'estudia lleis. Una vegada concluyíos los sos estudios na Universidá d'Uviéu treslladóse a Madrid participando viviegamente na revuelta del 2 de mayu de 1808. Ye deteníu y condergáu a muerte por esta participación. La pena finalmente ye conmutada pola confiscación de tolos sos bienes. Tres la so lliberación ye exiliáu a Londres. En 1813 torna a Asturies.

En 1835 ye nomáu Gobernador Civil de Salamanca, pero solo exerz el cargu dos meses tornando a Uviéu para dar clase na so universidá. Dos años dempués, en 1837, ye nomáu xefe políticu de Zaragoza hasta 1840. Ente 1844 y 1852 ye nomáu bibliotecariu na Biblioteca Nacional.

Fina na so ciudá natal el 29 de marzu de 1854.

## Obres
* Elogio del Conde de Toreno, acordado por la Sociedad Económica.
* Informe sobre las causas de la decadencia de la ganadería Asturiana y medios de mejorarla (1844).
* Memoria sobre el Archivo de la Sociedad Económica de Asturias.
* Discurso pronunciado en la inauguración de la Cátedra de Economía política (1835).

## Referencies

## Enllaces esternos
* Artículu na Enciclopedia d'Uviéu.
Atolón d'Ujae

**Ujae** (en marxalés ***Ujae*** o ***Wūjae*** [u̯u͡izʲæ͡ɑɑ̯ɛ̯ɛɛ̯]) ye un atolón coralín de 15 islles nel Océanu Pacíficu. Forma parte del distritu llexislativu de la cadena Ralik nes Islles Márxal. Tien una superficie terrestre de namás 1,86 km² qu'enzarren una llaguna de 185,94 km². A 122 km allúgase l'atolón Kwajalein.

Les islles más grandes son Enylamieg  y Ebbetyu, dambes despoblaes, y Ujae, onde s'asienta la población y hai una pista d'aterrizaxe. Nel añu 2011 perpasaba los 300 habitantes.

## Historia
El primer européu n’acolumbrar l'atolón d'Ujae foi l'español Álvaro de Saavedra ’l 21 de setiembre de 1529. Otros avistamientos posteriores foron fechos por Ruy López de Villalobos en xineru de 1543.

L’atolón foi reclamáu pol Imperiu d'Alemaña xunto col restu de les Islles Márxal en 1884. Depués de la Primer Guerra Mundial, la islla quedó baxo’l Mandatu del Pacíficu Sur del Imperiu de Xapón. Al final de la Segunda Guerra Mundial, Lae quedó baxo control d'Estaos Xuníos como Territoriu en fideicomisu de les islles del Pacíficu hasta algamar les Islles Márxal en 1986 la so independencia.

## Educación
Hai una Escuela d'Educación Primaria.
Los estudios secundarios dependen de Kwajalein.

## Referencies

## Enllaces esternos
* https://www.ideal.es/sociedad/seis-islas-espana-20170624115054-nt.html
* http://www.undp.org/content/undp/es/home/ourwork/ourstories/Marshall-Islands-Protecting-drinking-water.html
Orde de la Revolución d'Ochobre

La **Orde de la Revolución d'Ochobre** foi instituyida'l 31 d'ochobre de 1967, con ocasión del 50º aniversariu de la Revolución d'Ochobre. Yera apurrida a individuos o grupu de persones pola promoción del socialismu o por servicios o defensa del estáu soviéticu. Yera la segunda n'importancia, dempués de la Orde de Lenin. 

La orde consistía nuna insinia d'una estrella colorada, con rayos doraos ente los sos brazos. Al centru apaecía un pentágonu con una imaxe del Cruceru Aurora, que participó mientres la Revolución rusa. Enriba apaecía una bandera colorada coles pallabres «Revolución d'Ochobre» en rusu, ente que embaxo apaecía una foz y un martiellu. La insinia tenía de ser llevada nel llau esquierdu del pechu, con una cinta colorada con cinco rayes azules nel centru.

El cruceru Aurora foi condecoráu cola Orde de la Revolución d'Ochobre, y ye l'únicu buque que recibió una condecoración.

## Ver tamién
* Orde de Lenin
* Orde de la Bandera Roxa

## Referencies

## Enllaces esternos
* Orde de la Revolución d'Ochobre (http://awards-su.com/index/ord/oct-revol/ru/oct-revol.htm)
Danutė Stanelienė

**Danute Staneliene** (lituanu: *Danutė Stanelienė*)  foi una ametralladora del 167u reximientu d'infantería de la 16ª División Lituana del Rifle mientres la Segunda Guerra Mundial. El 24 de marzu de 1945 convirtióse en la primer muyer soviética en recibir la clase I de la Orde de la Gloria. 

## Biografía
Staneliene nació'l 20 d'abril de 1922 en una familia de llabradores lituanos na villa de Peluzmurghay. Al empiezu de la guerra foi evacuada al Óblast de Yaroslavl, onde trabayó nuna granxa coleutiva depués de completar solo cuatro años d'educación secundaria. En trabayando en Yaroslavl mientres un añu, decide apuntase nel Exércitu coloráu. En 1944 afilióse al Partíu Comunista.

Tres el fin de la guerra, Staneliene foi desmovilizada del Exércitu coloráu col rangu de *starshina* y trabayó pal comité del Partíu Comunista del distritu local y más tarde pal Gabinete de Ministros en Vilnius antes de faese cargu del sector de recursos humanos nuna fábrica de plásticu. Participó nel desfile de la victoria de 1970 en Moscú al mandu del ensame al pie de otros condecoraos cola primer clase de la Orde de la Gloria. Finó a los 72 años en Vilnius y recibió sepultura nel campusantu de Saltoniškės.

## Referencies

## Enllaces esternos
Prefeutura de M'diq-Fnideq

La **prefeutura de M'Diq-Fnideq** ye una de les prefeutures de Marruecos, parte de la rexón Tánxer-Tetuán. Tien una superficie de 180 km² y 101.000 habitantes censaos en 2007.. Llenda al norte con España, concretamente cola ciudá autónoma de Ceuta; al oeste, cola prefeutura de Fahs Anjra; al sur, cola prefeutura de Tetuán; y al este, col mar Mediterraneu.

La prefeutura de M'Diq-Fnideq foi creada en xunetu de 2005 axuntando a dos conceyos (M'Diq y Fnideq) y una comuña (Allyene) enantes pertenecientes a la prefeutura de [[Tetuán].

## Referencies
Atolón d'Ujelang

**Ujelang** (en marxalés ***Wūjlan̄*** [u̯u͡izʲ(e)lʲæ͡ɑŋ]) ye un atolón coralín nel Océanu Pacíficu. Pertenez a la cadena Ralik nes Islles Márxal. Tien una superficie terrestre de 1,86 km², enzarrando una llaguna de 185,94 km². Ye l'atolón más occidental de les Islles Márxal, atopándose l'atolón d'Enewetak a 217 km.
Les islles más grandes reciben el nome de Kalo, Kiriniyan, Einmlapp, Burle, Daisu y, la más grande de toes, Ujelang.

## Historia
El primer européu n'acolumbralu foi Álvaro de Saavedra'l 21 de setiembre de 1529, poco enantes de morrer. Ujelang tornó a rexistrase a otra vuelta por Ruy López de Villalobos el 6 de xineru de 1543, Miguel López de Legazpi'l 15 de xineru de 1565 y por amotinaos del *San Jerónimo* lideráu por Lope Martín en 1566.
En 1811 foi avistáu pol buque británicu *Providence*, que tresportaba convictos dende Gran Bretaña a Nueva Gales del Sur.
L'Imperiu d'Alemaña reclamó l'atolón en 1884 xunto col restu de les Islles Márxal yá que, dende 1880, fuera propiedá privada pa compañíes teutones que calteníen na mayor de les islles plantaciones de copra. Depués de la Primer Guerra Mundial pasó baxo'l Mandatu del Pacíficu Sur del Imperiu de Xapón. En 1935 estímase una pobación de 40 habitantes.
Demientres la Segunda Guerra Mundial, l'atolón ocupólu l'exércitu d'Estaos Xuníos, qu'aterrizó'l 22 d'abril de 1944. Col final de la guerra mundial quedó baxo'l contro d'Estaos Xuníos como parte del Territoriu en fideicomisu de les islles del Pacíficu hasta la independencia de les Islles Márxal.

## Ensayos nucleares
Anque nel atolón d'Ujelang nun se fizo ensayu nuclear dalu, sí foi damnificáu por ellos. L'atolón convirtióse nel llugar de reagospiamientu pa la xente que sufrió les pruebes nucleares nel atolón d'Enewetak dende 1948 a 1958. Poro, la población d'Ujelang medró a 342 individuos en 1973. Hebo un movimientu mui fuerte pa tornar a la so islla orixinal hasta que nel añu 1980 algamaron el so oxetivu. Sicasí, un centenar d'ellos tornaron a Ujelang porque Enewetak nun podía caltener tanta xente. Pero la estancia n'Ujelang duró poco, en 1989 quedó despobláu dafechu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Aurelio Argel

**José Aurelio García González**,  conocíu como **Aurelio Argel**, foi un periodista asturianu, críticu musical ya impulsor d'iniciatives nel campu de la música folk.

Trabayó en medios como Radio Asturias-Cadena SER, los 40Princiales, La Voz de Asturias, La Nueva España o’l periódicu Les Noticies, amosando siempre’l so compromisu col usu del asturianu, con iniciatives como los sos programes *Música para raptar princesas* y *El Ruxideru* o siendo xuráu del Liet International (l'Eurovisión de les llingües minorizaes) o del programa de la TPA, Cantadera. Foi autor del informe que permitió que pese a la falta d'oficialidá del asturianu, l'Academia de las Ciencias y las Artes de la Música, creara un premiu al meyor tema n'asturianu, como yá teníen les demás llingües del estáu. En 2013 recibió'l Premiu Fini Suárez  pol so llabor en favor de la música tradicional asturiana.

## Referencies

## Enllaces esternos
Documentu

Un **documentu** ye una representación escrita, dibuxada, presentada o conmemorativa. La pallabra anicia del documentum llatín, que denota una "enseñanza" o "lleición": el verbu dolceō significa "enseñar". Nel pasáu, la pallabra xeneralmente usábase para denotar una prueba escrita útil como prueba d'una verdá o fechu. Na era de la informática, "documentu" xeneralmente denota un archivu informáticu principalmente testual, qu'inclúi la so estructura y formatu (fontes, colores ya imáxenes). Na actualidá, el documentu" nun ta definíu pol so mediu de tresmisión, por casu, el papel, dada la esistencia de documentos electrónicos. La “documentación" ye distinta porque tien más denotaciones que "documentu". Los documentos tamién s'estremen de "realia", que son oxetos tridimensionales qu'otra manera satisfadríen la definición de "documentu" porque conmemoren o representen el pensamientu; los documentos considérense más como representaciones bidimensionales.

## Referencies

## Enllaces esternos
Xuan I de Castiella

**Xuan I de Castiella**  foi rei de Castiella dende'l 29 de mayu de 1379 hasta'l 9 d'ochobre de 1390. Foi fíu d'Enrique II de Castiella y de Xuana Manuel de Villena, fía de Don Xuan Manuel.

Xuan I de Castiella nació n'Aragón mientres el destierru del so padre, qu'entá nun yera rei. Foi l'últimu rei castellanu coronáu solemnemente. Dempués d'él, los monarques asumíen la dignidá real por proclamación y aclamación. La titulación completa era: rei de Castiella, de Llión, de Portugal (dende 1383), de Toledo, de Galicia, de Sevilla, de Córdoba, de Murcia, de Xaén, del Algarve, d'Alxecires y señor de Lara (hasta 1387), de Vizcaya y de Molina (hasta 1387).

## Referencies

## Enllaces esternos
Grau militar

Los **rangos militares** son un sistema de rellaciones xerárquiques nes fuercies armaes, policía, axencies d'intelixencia o otres instituciones entamaes a lo llargo de llinies militares. Los rangos militares y el sistema de rangos militares definen, ente otros, el dominiu, l'autoridá, según los roles y la responsabilidá nuna xerarquía militar. El sistema de rangos militares incorpora los principios del exerciciu del poder y l'autoridá, y la cadena de mandu militar -la socesión de comandantes cimeros a los subordinaos al traviés de los cualos exerzse'l comandu- constitúi un componente importante pa l'acción coleutiva entamada. 

Polo xeneral, los uniformes indiquen el rangu del portador por aciu una insinia particular xuntada al mesmu. Los sistemes de clasificación fueron conocíos pola mayor parte de la historia militar como ventaxosos pa les operaciones militares, sobremanera no que fai a loxística, comandu y coordinación; a midida que pasó'l tiempu y les operaciones militares fixéronse más grandes y complexes, los rangos militares aumentaron y los sistemes de clasificación volviéronse más complexos.

Dientro de les fuercies armaes modernes, l'usu de rangos ye casi universal. Los estaos comunistes dacuando abolieron les files (por casu, l'Exércitu Colorado soviéticu 1918-1935, l'Exércitu Popular de Lliberación de China 1965-1988, y l'exércitu albanés 1966-1991), solo pa restablecelos dempués d'atopar dificultaes operacionales de comandu y control.

## Referencies

## Enllaces esternos
Inmaculada Concepción González

**Inmaculada Concepción González Gómez**  ye una política asturiana, del Partíu Popular.

Desempeñó'l cargu de Secretaria de la Muyer del Principáu d'Asturies nel periodu del 18 d'agostu de 1995 a 19 de xunu de 1998. Tamién ye Presidenta de la Comisión de la Muyer del Partíu Popular d'Asturies dende xineru de 1998 y miembru de la Comisión Nacional de la Muyer del Partíu Popular dende ochobre de 1995. Asina mesmu, ye miembru de la Comisión Executiva del Partíu Popular d'Asturies dende xineru de 1998.

Tamién ye la vocera de Servicios Sociales del grupu parllamentariu del Partíu Popular na Xunta Xeneral del Principáu.

## Referencies
Capiella del Carmen

La **Capiella del Carmen** ye una capiella d'orixe medieval que ta nel barriu La Villa de Mieres (Asturies).

Tien una única nave con teyáu a dos agües. L'aspeutu que tien anguaó ye obra del arquiteutu municipal Luis Cuesta, que fizo una gran reforma nel añu 1969.

## Referencies

## Enllaces esternos
*La Capiella del Carmen na web del ayuntamientu
Ana García-Siñeriz

**Ana María Aurora García-Siñeriz Alonso**  ye una presentadora y escritora española.

## Biografía
Nacida n'Uviéu, ellí pasó'l primer añu de la so vida. Dempués, los sos padres fueron vivise a Burgos (Castiella y Lleón, España). Vivió nesta ciudá castellana hasta los cinco años, y dellí, a Madrid, España, onde tien la so casa, la so familia y amigos. Tien trés hermanes: Carolina, Sonia y Silvia.

## Carrera profesional
Llicenciada en Periodismu y Máster de Radiu per Radio Nacional d'España y la Universidá Complutense de Madrid. Empecipió la so carrera profesional na radio, como llocutora y redactora de llocal nuna emisora de Pozuelo. Darréu dirixó'l programa de Televisión Española *[[Hablando claro]]* (1988-1989), para más palantre desempeñar funciones de redactora y presentadora d'informativos na cadena de televisión Canal plus, onde, amás presentó na temporada 1993-1994 el programa cinematográficu *[[Primer plano]]*.

Dempués presentó, nesa mesma cadena, y ente 1995 y 2005, el programa d'entrevistes *[[Lo + Plus]]*, según *[[Magacine]]*. Tamién en Canal Plus foi la encargada de retresmitir la ceremonia de los Premios Óscar dende 1992 a 2005, yá que ye una gran entendida en cine. 

En payares de 2005 Canal Plus dexa'l so sitiu a una nueva canal de Sogecable, Cuatro nel que Siñeriz presenta'l magacín de tardes, *[[Channel nº4]]*, xunto con Boris Izaguirre. El programa emitióse hasta febreru de 2008. Ente'l 14 de xineru y el 3 d'avientu de 2010 presentó un informativu mañaneru, col títulu de *[[Matinal Cuatro]]* que s'emitía en direutu simultáneamente en Cuatro y CNN+ de llunes a vienres y de 7:00 a 9:30.

Dende ochobre de 2016 presenta l'espaciu *Luce tu pueblo* na Canal Divinity de Mediaset.

### Trayeutoria
* 1988-1989, *[[Hablando claro]]* en TVE.
* 1993-1994, ''Primer plano'' en Canal plus.
* 1995-2005, *[[Lo + Plus]]* en Canal plus.
* 1996-2002, *[[Magacine]]* en Canal plus.
* 1992-2005, Premios Óscar en Canal plus.
* 2005-2008, *[[Channel nº4]]* en Cuatro.
* 2010, *[[Matinal Cuatro]]* en Cuatro y CNN+.
* 2011, *[[La Noche de los Oscar]]* en Canal plus.
* 2016, *Luce tu pueblo* en Divinity.

## Escritora
En 2000 publicó un llibru tituláu *Bebé a bordo* nel que rellata les sos esperiencies col embaranzu y la maternidá. Darréu presentó la novela *Esas mujeres rubias* y el llibru *Nueve meses y un día*.

Tamién publicó col ilustrador Jordi Labanda una serie de llibros sol títulu La banda de Zoé protagonizaos por una neña llamada Zoé: *Los dos mundos de Zoé*, *Elemental querida Zoé*, *Esto sí que es Hollywood*, *I love NY*, *Zoé y la princesa romana*, *Sayonara*, *Zoé*, *Gatos, espías y rollitos de primavera*, *Vaya lío en Río*, *Zoé en Barcelona* o *Amor y por ello con patatas*.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina oficial d'Ana García-Siñeriz
Atolón d'Arno

**Arno** (en marxalés ***Arņo*** [ɑ̯ɑɳˠːʌ͡ɔɔ̯]) ye un atolón coralín de 133 islles y castros nel Océanu Pacíficu. Pertenez al distritru llexislativu de la cadena Ratak nes Islles Márxal. Tien un área terrestre emerxío de 13 km² y, a estremancia d'otros atolones, enzarra tres llagunes nel interior: una central más grande y dos más pequeñes al norte y oriente. La llaguna principal tien un área de 338,7 km².

En díes escamplaos con marea baxa, l'atolón de Mayuru acolúmbrase dende Arno por tar a namás 22 km de distancia. Les islles principales son Ajeltokrok, Kobjeltak, Rearlaplap, Langor, Tutu ya Ine, onde s’alluga la villa más grande: Arno. La población total del atolón superaba los 2000 habitantes en 1999.

L’atolón d'Arno ye mui conocíu pola copra. Amás, les muyeres tienen gran sonadía pola producción d'un bolsu conocíu como *Kili Bag*. Kili ye’l nome d'una islla del país marxalés.

## Historia
L’atolón foi reclamáu pol Imperiu d'Alemaña xunto col restu de les Islles Marshall en 1884. Depués de la Primer Guerra Mundial, la islla quedó baxo’l Mandatu del Pacíficu Sur del Imperiu del Xapón. Al final de la Segunda Guerra Mundial, Lae quedó baxo control d'Estaos Xuníos como Territoriu en fideicomisu de les islles del Pacíficu hasta algamar les Islles Marshall en 1986 la so independencia.

## Educación
Hai delles Escueles d'Educación Primaria. Los estudios de Secundaria son dependientes de Mayuru.

## Referencies

## Enllaces esternos
Atolón d'Aur

**Aur** (en marxalés ***Aur*** [ɑ̯ɑ͡ɒu̯u͡ɯrˠ]) ye un atolón coralín de 42 islles nel Océanu Pacíficu. Pertenez al distritru llexislativu de la cadena Ratak nes Islles Márxal. Tien un área terrestre emerxío de 15 km² y enzarra una llaguna de 620 km². Les islles más grandes reciben los nomes de Bigen, Aur y Tabal. Nesta cabera ye onde s’atopa una pequeña pista d'aterrizaxe. En 1998 la población total yera de 438 persones.

L'atolón d'Aur allúgase al sur del atolón de Maloelap.

## Historia
L'atolón foi reclamáu pol Imperiu d'Alemaña xunto col restu de les Islles Marshall en 1884. Depués de la Primer Guerra Mundial, la islla quedó baxo'l Mandatu del Pacíficu Sur del Imperiu de Xapón. Al final de la Segunda Guerra Mundial, Lae quedó baxo control d'Estaos Xuníos como Territoriu en fideicomisu de les islles del Pacíficu hasta algamar les Islles Marshall en 1986 la so independencia.

## Educación
Hai dos Escueles d'Educación Primaria, n’Aur y Tobal.

Pa los estudios de Secundaria son dependientes de Wotje.

## Referencies

## Enllaces esternos
Monumentu Internacional al Mineru

El **Monumentu Internacional al Mineru** ye una escultura que ta na plaza La Paz en Mieres (Asturies). Ye obra de Miguel Ángel Lombardía.

De estilu postmodernista, tien unos 4 metros d'altura y ta fecha en bronce. 

La escultura fízose por soscrición popular depués del accidente de 1995 nel Pozu San Nicolás onde morrieron 14 mineros por una esplosión de grisú. Inauguróse'l 4 de payares de 1996, coincidiendo cola festividá de Santa Bárbara, patrona de los mineros.

## Referencies

## Enllaces esternos
*La escultura na web del Ayuntamientu
Atolón de Bokak

**Bokak** (en marxalés ***Bokaak*** o ***Bok-ak*** [pˠʌ͡ɔɡʷɑ̯ɑk]) o **Taongi** ye un atolón coralín despobláu na cadena Ratak nel Océanu Pacíficu. Pertenez a les Islles Márxal. Por mor del so aisllamientu, Bokak nun ye un atolón habitáu.

## Xeografía
L'atolón de Bokak ye’l más aislláu y llonxanu de tolos que formen el país marxalés. Allúgase a 685 km al norte de Mayuru y a 280 de Bikar. La islla de Wake ta a 560 km.
Tien un área terrestre emerxío de 3,2 km² y enzarra una llaguna de 78 km². Les islles que lu componen tán asitiaes toes na faza oriental, mientres na occidental, norte y sur l'atolón son castros que nun permiten siquiera la cobertoria vexetal. De norte a sur, les islles más grandes son Kamwome, Bwdije, Sibylla, Bokak o Potak y Bwokwla.
La presencia de regodones y sable na superficie de les islles indiquen una hestoria de fuertes tormentes. Pela so parte, la llaguna algama una fondura inferior a los 30 m, mientres la superficie de l'agua ta elevada 1 m más que la del océanu circundante.

## Clima
El clima de Bokak ye’l más secu de los atolones de les Islles Márxal, siendo de calter semiáridu. La temperatura media añal ye d'aproximao 28 °C. La precipitación media añal ye menos de 1000 mm y cai principalmente pel final de branu.
El so clima áridu débese a una combinación de dellos factores: insuficiencia pluvial, escelente drenaxe y altes temperatures. Too ello torga’l fenómenu de Ghyben-Herzberg, lo que permite la intrusión marina y evita la presencia d'agua dulce nel atolón.

## Vexetación
En Bokak hai nueve especies de plantes -toes natives de les islles Márxal- ente les que nun s’atopen la palmera. La cobertoria vexetal carauterística ye’l matorral con especies como *Heliotropium foertherianum*, *Scaevola taccada*, *Portulaca molokiniensis*, *Sida fallax* o *Boerhavia herbstii*. Les mates de *S. taccada* son predominantes.

La vexetación acuática básase n’algues coralines y algues verdes.

## Fauna
Hai varies especies animales presentes nel atolón. La ornitofauna contabiliza 26 especies, atopándose tamién la rata polinesia, l'esculibiertu (*Ablepharus* sp), los cámbaros ermitaños (*Paguroidea* sp), la tortuga verde, l'amasuela xigante (*Tridacnidae* sp), delles especies de pexes, la morena y el tiburón gris.

## Historia
Probablemente la falta d'agua dulce fizo l'atolón inhabitable, yá que nun hai escatafinos tradicionales qu'indiquen l'asentamientu de población humano ancestral.
El primer européu en rexistrar el descubrimientu de Bokak foi l'español Alonso de Salazar el 22 d'agostu de 1526 na espedición García Jofre de Loaísa. Llamáronlu Islla de *San Bartolomé*.
En 1906 les Islles Márxal agregáronse al protectoráu alemán hasta que l'Imperiu de Xapón les tomó en 1914. Demientres la Segunda Guerra Mundial, hebo una guarnición xaponesa que foi bombardiada pol exércitu d'Estaos Xuníos. Tres la Segunda Guerra Mundial pasaron al dominiu d'EE.UU hasta la independencia completa de les Islles Marshall en 1990.

En 1954 sufrió l'impautu de les ondes gamma de les pruebes nucleares de Castle Bravo entamaes nel atolón de Bikini.

## Referencies

## Enllaces esternos
Atolón d'Erikub

**Erikub** (en marxalés ***Ādkup*** [æ̯ær̪ʲ(ɛ͡ɔ)ɡʷu͡ipʲ]) ye un atolón coralín nel Océanu Pacíficu. Pertenez a la cadena Ratak nes Islles Márxal. Ta compuestu por catorce islles que comprenden una superficie terrestre de 1,53 km² y enzarren una llaguna de 320 km². Mui cercanu al norte atópase l'atolón de Wotje.

Entamando pel norte y nel sentíu de les manes del reló, los nomes de les islles son Jabonwar, Aradojairen, Aradojairik, Guro, Jeldoni, Bogweido, Bogella, Jogan, Bokku, Bogengoa, Bwokwanaik, Erikub, Log y Enego. Nenguna d'elles ta habitada.

## Historia
El primer rexistru d'Erikub foi'l 29 de xunu de 1566 pol galeón español *San Jerónimo*, comandáu por Lope Martín. Camiéntase que, primeramente, pudo ser tamién avistáu ente avientu de 1542 y xineru de 1543 pol esplorador tamién español Ruy López de Villalobos. De Lope Martín sábese que l'añu anterior pilotab'’l patache *San Lucas* nel so viaxe de Nueva España a Filipines pero, nesa ocasión, amotinóse con un greyu de ventiséis marineros y soldaos asesinando al capitán del *San Jerónimo*, Pero Sánchez Pericón. Los conspiradores, incluyíu Martín, foron abandonaos nel atolón de Namonuito.

En 1884, l'atolón foi reclamáu pol Imperiu d'Alemaña xunto col restu de les Islles Márxal. Tres la Primer Guerra Mundial, la islla quedó baxo'l Mandatu del Pacíficu Sur del Imperiu de Xapón. Col final de la Segunda Guerra Mundial, quedó baxo'l contro d'Estaos Xuníos como parte del Territoriu en fideicomisu de les islles del Pacíficu hasta la independencia de les Islles Marshall en 1896.

## Fauna
Erikub, xunto col atolón de Bikar ya islla de Jemo, ye ún de los principales sitios d'añeramientu de les tortugues verdes.

## Referencies

## Enllaces esternos
La Tarrancha

**La Tarrancha** ye un grupu de música asturianu qu'emplega ritmos xamaicanos, fundamentalmente ska, pero tamién reggae, soul, etc., nos sos trabayos discográficos y con un mesaxe social nes sos lletres. Nació nel añu 2003 al xuntase los grupos Faiunflai y Zembra (anantes Papá Pitufo).

Tienen una formación bien numberosa, lo que fai que la so evolución y búsqueda d'un soníu propiu seya lenta, pero positiva .

El so primer rexistru tuvo llugar nel recopilatoriu *Rock’n’Llingua*, xunto con otros grupos de la escena rock asturiana como Skontra, Oi! N'Ast, Milicia Astur, Güerku y Falkatrúa, foi onde se pudieron sentir los dos primeros cantares d'estudiu, *Planta* y *Presente indictativu del verbu nuntrabayar* .

Normalmente los sos trabayos discográficos son autoproducíos baxo llicencia semillibre Creative Commons, un formatu llegal fuera de la Sociedá Xeneral d'Autores d'España (SGAE, poles sos sigles n'español).

## Componentes
* Delfo Valdés (voz)
* Fabián Díez (trombón)
* Edu Llosa (batería)
* Juan Bertrand (guitarra)
* Andrea Lobo (acordión)
* Chavi (baxu)
* Mónica (multipercusón)

## Trabayos discográficos
* *Rock’n Llingua* (recopilatoriu nel que graben *Planta* y *Presente indicativu del verbu nuntrabayar*)
* *EXIT-encia* (maqueta) (2006)
* *Qlt?* (2006)
* *Ö-3-3*
* *Mecigayuska* (2012)
* *Mezillingües*
* *Elefantes na cacía* (2016)
* *Baillando con llokes* (2018)

## Referencies

## Enllaces esternos

*Canal oficial en YouTube
Navarino

Col nome de **Navarino** podemos referinos a:

*Islla Navarino, una islla de Chile.
*La comuña de Navarino, anguaño *Cabo de Hornos*, en Chile.

## Referencies

## Enllaces esternos
Mercedes Gómez Morán

**Mercedes Gómez-Morán Martínez**  foi una pintora asturiana, qu'en 2004 recibió la Medaya de Plata del Principáu d'Asturies, xunto a otros seis artistes del país.

## Biografía
Fía de la pintora María Luisa Martínez Vallina y de un empresariu uvieín. El so primer maestru foi Eugenio Tamayo, na so ciudá natal. En 1952 treslladóse a Madrid, onde se formó na Escuela de San Fernando. Amplió la so formación en París, nel atelier del post-cubista André Lhote y foi discípula de Jacques Filón, hermanu de Marcel Duchamp. La so primer muestra individual foi en 1957 nel Atenéu Xovellanos de Xixón. La so pintura: semeyes, bodegones y paisaxes, siguiendo les directrices cubistes, analiza la morfoloxía del oxetu y deconstruye l'oxetu en numberosos planos. La so obra puede vese nel Muséu de Belles Artes d'Asturies.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ana Vega

**Ana Vega**  ye una poeta, narradora y crítica lliteraria. Collabora nos periódicos *[[La Nueva España]]* y *[[Oviedo Diario]]*, y en revistes como *Clarín.* En 2008 llogró un accésit del XXVI Premiu Nacional de Poesía "Hernán Esquío", ente qu'en 2011 foi reconocida col Premiu de la Crítica de les Lletres Asturianes. Foi incluyida n'antoloxíes como *La manera de recogerse el pelo* (2009), coordinada por David González, y nel estudiu *Poetas Asturianos para el siglo XXI* (2009) de Carlos Ardavin. Compaxina la escritura cola coordinación de cursos y talleres de creación lliteraria. 

## Obres

### Narrativa

* *Realidad paralela* (Córdoba: Editorial Groenlandia, 2011)
* *Llanquihue* (Madrid: Huerga & Fierro, 2012)

### Poesía

* *El cuaderno griego* (Mieres: Universos, 2008)
* *Breve testimonio de una mirada* (Madrid: Amargord, 2009)
* *La edad de los lagartos* (Cádiz: Origami, 2011)
* *Herrumbre *(Córdoba: Groenlandia, 2012)
* *Al xeito del tambor* (Uviéu: Trabe, 2013)

## Referencies

## Enllaces esternos
* El Cuadierno Griego. Blogue d'Ana Vega
* Poemes de l'autora en Les Afinidaes Electives
* "Nunca nada", con poema, interpretación y voz d'Ana Vega
* Entrevista a Ana Vega na Televisión del Principáu d'Asturies (TPA)
* Otres entrevistes a l'autora
* Recital na Casa de Cultura de Noreña
Hostal de Pinós

L**'Hostal de Pinós** ye'l restorán más antiguu de Cataluña. Foi fundáu en 1524 y ta allugáu nel conceyu de Pinós (Lleida, España). La posada enxamás cerró les sos puertes dende'l principiu y ufierta trés comedores: unu central con capacidá para 60 persones y dos pequeños con capacidá para 23 persones.

## Referencies

## Enllaces esternos
Atolón de Nadikdik

**Nadikdik** (en marxalés ***Ņadikdik*** [ɳˠɑɑ̯r̪ʲi͡ɯɡ(ɯ͡i)r̪ʲi͡ɯk]) o **Knox** ye un atolón coralín de 18 islles y castros nel Océanu Pacíficu. Ye l'atolón más al sur de les Islles Márxal, país al que pertenez nel so distritu llexislativu de la cadena Ratak. Tien un área terrestre de 0,98 km² pero enzarra una llaguna allargada rellenada de sable de 3,42 km². La so llonxitú ye de 11 km y 2 km d'ancho.

Les islles tán asitiaes pela fastera occidental, destacando Aelingeo, Nadikdik y Nariktal. L'atolón ta separtáu pel pasaxe de Klee nel so estremu más septentrional del atolón de Mili, al que tuvo xuníu una vez.

## Historia
En 1884, l'atolón foi reclamáu pol Imperiu d'Alemaña xunto col restu de les Islles Marshall. Tres la Primer Guerra Mundial, la islla quedó baxo'l Mandatu del Pacíficu Sur del Imperiu de Xapón. Col final de la Segunda Guerra Mundial, quedó baxo'l contro d'Estaos Xuníos como parte del Territoriu en fideicomisu de les islles del Pacíficu hasta la independencia de les Islles Márxal en 1896.

## Tifón
El 30 de xunu de 1905 l'atolón de Nadikdik foi devastáu dafechu per un tifón faciendo esaparecer los aproximao 60 habitantes que tenía. Namás dos neños sobrevivieron al debalu nel mar por tar aferraos a un árbol de fruta del pan. Anque dende entós se rexeneró la vida enforma  n'actualidá nun hai asentamientu humanu dalu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Pasaxe de Klee

El pasaxe de **Klee** ye una canal d'agua poco fondero que xebra l'atolón de Mili al norte col de Nadikdik al sur.

Baxo la superficie de l'agua hai un porréu de sable somarín qu'enllaza dambos atolones. Por esti motivu, el pasu a grandes embarcaciones nun ye accesible. Antaño, esti porréu sobresalía orixinalmente de l'agua .

## Referencies

## Enllaces esternos
División d'Honor de Rugbi

La **División d'Honor de Rugbi**, ye la máxima competición d'esti deporte n'España. Les primeres ediciones xugáronse nos años 1953 y 1954, pero nun foi hasta 1970 cuando'l campeonatu adquier la continuidá necesaria. Dellos años la lliga disputose en cuatro grupos. En 1979 nun hubo fase final ente los cuatro campeones de grupu, colo qu'hubo cuatro campeones de lliga.

Anguaño la División d'Honor cuenta con un total de doce equipos, polo que cada equipu xuega un total de ventidós partíos: once en casa y once como visitante. La División d'Honor B ta formada por trés grupos de doce equipos cada unu, onde los seis meyores xueguen darréu una liguilla d'ascensu que decide qué dos equipos xuben a División d'Honor.

## Sistema de competición
El sistema de competición ye una lliga regular a dos vueltes (partíos d'ida y vuelta) de 12 equipos. Los seis meyores clasificaos al rematar les ventidós xornaes de temporada regular van xugase'l títulu nos play-offs. Primer y segundu clasificaos van pasar direutamente a semifinales ente que terceru, cuartu, quintu y sestu, van xugar una fase previa. Esti sistema da un total de 22 xornaes de lliga y cientu trenta y dos partíos, más cinco de play-off, amás d'un partíu especial pa dirimir l'ascensu o descensu de categoría d'unu de los equipos (xugáu ente l'oncenu de División d'Honor y el segundu de División d'Honor B).

### Sistema de puntuación
* Cada victoria suma **4** puntos.
* Cada empate suma **2** puntos.
* Cuatro ensayos nel mesmu partíu suma **1** puntu de bonus ofensivu.
* Perder por una diferencia de siete puntos o menos suma **1** puntu de bonus defensivu.

### Ascensos y descensos
Dende la temporada **2011-2012** el sistema d'ascensos y descensos ye'l siguiente:
* Descensu direutu pal postreru clasificáu a la fin de los ventidós xornaes.
* Promoción pal penúltimu clasificáu a la fin de los ventidós xornaes.
* Ascensu direutu del ganador del play off de División d'Honor B.
* Promoción d'ascensu pal segundu clasificáu del play off.

## Equipos participantes 2024/2025

### Equipos por comunidaes autónomes

## Clubes participantes na División d'Honor (dende la temporada 2010-11)

## Palmarés

### Por Campeonatos ganaos

### Por Federación Rexonal
De siguío recuéyense'l total de títulos ganaos por cada Federación Rexonal, ordenaos según el mayor númberu de los mesmos. Si dos o más Federaciones tuvieren los mesmos títulos, va prevalecer l'orde cronolóxicu en que fueron conquistaos.

## Ver tamién
* División d'Honor B de rugbi
* Copa del Rei de Rugbi
* Supercopa d'España de Rugbi
* Federación Española de Rugbi

## Referencies

## Enllaces esternos

* Federación Española de Rugbi
Atolón de Bikar

**Bikar** (en marxalés ***Pikaar*** [pʲi͡ɯɡɑːrˠ]) ye un atolón na cadena Ratak nes Islles Márxal. Consta de seis castros, recibiendo los principales los nomes de Bikar, Jabwelo, Almani y Jaboero. En conxuntu algamen un área de 0,5 km² y enzarren una llaguna de 37,4 km². L’atolón allúgase a 115 km del d'Utirik y 320 del de Bokak.

Probablemente, l'ausencia d'agua dulce fizo dél un llugar despobláu. Esti fechu permitió caltener el so hábitat relativamente inalteráu.

## Clima
Bikar ye ún de los atolones más secos de les Márxal, con un calter semiáridu. La temperatura media añal ye d'unos 28 °C y la precipitación inferior a 1.143 mm. Too ello torga’l fenómenu de Ghyben-Herzberg, lo que permite la intrusión marina y evita la presencia d'agua dulce nel atolón.

## Flora y fauna
Les especies vexetales presentes en Bikar incluyen *[[Pandanus tectorius]]*, *[[Lepturus repens]]*, *[[Cocos nucifera]]*, *[[Boerhavia repens]]*, *[[Pisonia grandis]]*, *[[Portulaca lutea]]*, *[[Triumfetta procumbens]]*, *[[Tournefortia argentea]]* y *[[Scaevola sericea]]* ente otres. La presencia d'una cantidá pequeña de cocotales débese a la plantación fecha por visitantes ocasionales.

Na fauna destaca Bikar como un importante sitiu d'añeración d'aves marines.

## Historia
Por mor de la falta d'agua dulce nun hai evidencia dala d'asentamientos humanos ancestrales, usándose Bikar como llugar d'esplotación d'alimentos d'orixe animal como carne de tortuga, aves y güevos. El primer avistamientu européu foi pel branu de 1817 pel rusu Otto von Kotzebue.

En 1906 les Islles Márxal agregáronse al protectoráu alemán hasta que l'imperiu de Xapón les tomó en 1914. Demientres la Segunda Guerra Mundial, hebo una guarnición xaponesa que foi bombardiada pol exércitu d'Estaos Xuníos. Tres la Segunda Guerra Mundial pasaron al dominiu d'EE.XX hasta la independencia completa de les Islles Márxal en 1990.

## Ensayos nucleares
En 1954 sufrió los efeutos del ensayu nuclear de Castle Bravo entamaes nel atolón de Bikini.

## Referencies

## Enllaces esternos
Islla de Jemo

**Jemo**  (en marxalés Jemo̧ o Jāmo̧ [tʲææ̯mʲæ͡ɒɒ̯]) ye una islla coralina nel Océanu Pacíficu perteneciente a un atolón del que ye la única superficie emerxida con una estensión de 0,16 km². Forma parte del distritu llexislativu de la cadena Ratak nes Islles Márxal. Atópase en medio de los atolones d'Ailuk, al oriente, y Likiep, al occidente. 

Jemo ta despoblada. Usóse tradicionalmente como reserva d'alimentos, siendo propiedá de les families de Likiep.

El primer avistamientu por europeos féxolu l'esplorador español Miguel López de Legazpi'l 10 de xineru de 1565. Foi inicialmente nomada *Los Pájaros* .

## Referencies

## Enllaces esternos
Fred Vargas

**Fred Vargas** , seudónimu de **Frédérique Audoin-Rouzeau**, ye una escritora, arqueozoóloga y medievalista francesa. Ye conocía poles sos noveles policiaques que ponen n'escena, la mayor parte de les veces al comisariu Adamsberg. Los sos llibros fueron adaptaos al cine y la televisión. La escritora tomó'l so nomatu del personaxe qu'interpretaba Ava Gardner na película *The Barefoot Contessa*.

En mayu de 2018, foi reconocía col Premiu Princesa d'Asturies de les Lletres .

## Biografía
### Años de formación
Fred Vargas ye la fía del escritor Philippe Audoin y d'una inxeniera química. El so hermanu ye l'historiador Stéphane Audoin-Rouzeau y la so hermana ximielga l'artista pintora Jo Vargas.

Fai los sos estudios secundarios nel lycée Molière de París y ye titular d'un doctoráu n'historia sobre la peste na Edá Media.

## Referencies

## Enllaces esternos
Mejit

**Mejit** (en marxalés ***Mājej*** [mʲæzʲɛ̯ɛtʲ] o ***Mājeej*** [mʲæzʲeːtʲ]) ye una islla nel Océanu Pacíficu perteneciente al distritu llexislativu de la cadena Ratak nes Islles Márxal. A diferencia de la mayoría de los atolones, Mejit ye más una islla de roca que de coral, anque ta arrodiada per un arrecife de coral qu'enzarra una llaguna estrechina. A unos 110 km al noreste atópase l'atolón de Wotje.

Tien una población de . La islla ye abondosa en *[[Pandanus]]*, *[[Artocarpus altilis]]* y *[[Colocasia esculenta]]*.

Los habitantes de Mejit llamen a la islla "el paraísu". Tien un llagu d'agua duce (poco común nes Islles Márxal) con coríos autóctonos. Mejit ye famosu poles sos esteres de fueyes de *pandanus*

Una pista d'aterrizaxe de 900 metros de llargu, l'Aeropuertu Mejit, estrema la isla en dos partes. Cuenta col serviciu d'Air Marshall Islands.

## Historia
El primer européu n'avistar la islla foi l'esplorador español Miguel López de Legazpi'l 9 de xineru de 1565. Pola barba que presentaben los indíxenes llamóla la islla de *Los Barbudos*. Tamién se rexistró'l so avistamientu por Ruy López de Villalobos n'avientu de 1542.

En 1885, l'atolón foi reclamáu pol Imperiu d'Alemaña xunto col restu de les Islles Márxal. Tres la Primer Guerra Mundial, la islla quedó baxo'l Mandatu del Pacíficu Sur del Imperiu de Xapón. Col final de la Segunda Guerra Mundial, quedó baxo'l contro d'Estaos Xuníos como parte del territoriu en fideicomisu de les islles del Pacíficu hasta la independencia de les Islles Márxal en 1986.

## Educación
Hai una escuela d'educación primaria.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Marshall Islands Atoll Information - Mejit Island
Wotje

**Wotje** (en marxalés ***Wōjjā*** [ɔ̯ɔ͡ɛtʲːææ̯] ye un atolón coralín de 75 islles nel Océanu Pacíficu. Forma parte del distritu llexislativu de la cadena Ratak nes Islles Márxal. Presenta una superficie emerxida de 8,18 km² y enzarra una llaguna de 624 km². Nel añu 2007 tenía una población aproximada a los 1.000 habitantes, concentrándose mayormente n'Ormed y Wotje. L'actividá económica principal ye la producción de copra. En Wotje hai una pista d'aterrizaxe.

## Historia
El primer européu n'avistar l'atolón de Wotje foi l'esplorador español Ruy López de Villalobos el 25 d'avientu de 1542. Llamóles Islles de *Los Corales*.
En 1884, l'atolón foi reclamáu pol Imperiu d'Alemaña xunto col restu de les Islles Márxal. Tres la Primer Guerra Mundial, la islla quedó baxo'l Mandatu del Pacíficu Sur del Imperiu del Xapón. A finales de la década de 1930 Wotje desendolcóse como una importante base xaponesa d'hidroaviones, contando tamién con un aeródromu con dos pistes. Demientres la Segunda Guerra Mundial l'atolón foi guarnecíu pol exércitu xaponés. Les costes taben fuertemente fortificaes con artillería y bateríes antiaérees. L'únicu bombardéu de Ḥawai depués de Pearl Harbor foi executáu per hidroaviones de Wotje. Nel puntu más álxidu contó con 2959 efectivos xaponeses de l'armada, 424 del exércitu y 750 civiles . En 1943 l'exércitu norteamericanu borbardeóla frecuentemente con aviones y buques de guerra. Los ataques aumentaron en frecuencia y gravedá tres cayer Mayuru y Kwjalein en manes d'Estaos Xuníos. Cortándose cualesquier sofitu esternu, namás quedaron vivos 1244 xaponeses de la guarnición tres la rendición de Xapón. Col final de la Segunda Guerra Mundial, quedó baxo'l contro d'Estaos Xuníos como parte del Territoriu en fideicomisu de les islles del Pacíficu hasta la independencia de les Islles Márxal en 1896.

## Educación
Hai una escuela d'educación primaria en Wotje y Wodmej.

Wotje tamién acueye una escuela d'educación secundaria, llamada Northern Islands High School (NIHS), que sirve a los atolones de Wotje, Ailuk, Aur, Likiep, Maloelap, Mejit y Utirik.

## Referencies

## Enllaces esternos
Marica Andallón

**María Xosefa Francisca González y Suárez** , más conocida como **Marica Andallón** (escrita dacuando **Andayón** porque'l so güelu yera de l'aldea d'Andayón, en Les Regueres), foi una heroína de la Guerra d'Independencia Española.

## Biografía
María naz n'Uviéu nuna familia proveniente d'Andayón, conceyu de Les Regueres, d'ende'l so seudónimu. A curtia edá queda güérfana, empezando a trabayar más tarde como criada.

El 9 de mayu de 1808, una vegada conocíos los acontecimientos del llevantamientu del dos de mayu en Madrid, xunto con Joaquina Bobela y un grupu de partidarios, torga al secretariu del xeneral francés Murat la publicación d'un bandu.

El 25 de mayu de 1808 toma parte nel llevantamientu en que los sos preparativos ayudó.

Mientres la guerra d'independencia participa na fundación d'un cuerpu sanitariu qu'aida a los mancaos de dambos bandos, llogrando productos sanitarios, treslladándolos a los hospitales de campaña de Santa Clara y San Francisco. 

El 19 de xunu de 1808, les tropes populares d'Uviéu xuníes a les del reximientu de Castropol detienen a Meléndez Valdés, La Llave, Ladrón de Guevara y Fitz-Gerald para axusticialos sumariamente por afrancesaos. María, al enterase, informa al cabildru d'Uviéu entamando una procesión encabezada pola Cruz de la Victoria para salvar la vida de los presos, fechu que finalmente llogra.

Fernandu VII, tres una receición real, concedió-y una pensión vitalicia polos sos méritos na guerra.

## Bibliografía

* ''Diccionario Enciclopédico del Principado de Asturias'', Tomo 1. Ediciones Nobel, Oviedo 2005 .
* , Ramón (1889). , Oviedo, Hospicio, páxs. 9-16 .
* , Fermín (1908). ''Memorias asturianas del año ocho'', Oviedo, Flórez, páxs. 95-110 .
* , José Ramón (1985). *Nombres y cosas de las calles de Oviedo*, Oviedo, La Carpeta, páxs. 101-104 y 245-248 .

## Referencies

## Enllaces esternos
Xuaca Bobela

**Xoaquina González García Bobela** , más conocida como **Xuaca Bobela**, foi una heroína española de la Guerra de la Independencia Española.

El 9 de mayu de 1808, una vegada conocíos los acontecimientos del llevantamientu del dos de mayu en Madrid, xunto con Marica Andallón y un grupu de partidarios torga al secretariu del xeneral francés Murat la publicación d'un bandu.

El 10 de mayu de 1808 arrincó los edictos de los arcos del Rexente y la Soledá.

Otra de les sos fazañes foi'l dar la señal d'alarma cuando se sacaron les armes de la Real Fábrica o cuando participó nel desarme de los Carabineros Reales y el Reximientu de Hibernia.

Pol so llabor na guerra foi recibida por Fernandu VII, quien-y dio una pensión vitalicia.

Taba casada con Pedro Pascual Barredo.

## Ver tamién
* Marica Andallón

## Referencies

## Enllaces esternos