Urdiain

**Urdiain** ye una llocalidá y un conceyu español de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na merindad de Pamplona, na contorna de Sakana, nel valle de la Burunda y a 47&nbsp;km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población en  foi de  habitantes (INE).

## Símbolos

L'escudu d'armes del llugar de Urdiain tien el siguiente blasón:

Este ye'l blasón de tol valle de la Burunda y de cada unu de los sos pueblos, según mercé del rei Felipe IV en 1632.

## Xeografía física

### Situación
La llocalidá de Urdiain ta asitiada na parte noroccidental de la Comunidá Foral de Navarra dientro de la rexón xeográfica del Monte de Navarra (Navarra Húmeda del Noroeste), la contorna xeográfica de la Corredor del Arakil o de la Sakana, el valle de la Burunda; y a una altitú de 549&nbsp;msnm. El so términu municipal tien una superficie de 15,37&nbsp;km² y llinda al norte col conceyu d'Atáun na provincia de Guipúzcoa y la comunidá autónoma del País Vascu, al este col d'Iturmendi, al sur cola sierra de Urbasa y al oeste col conceyu d'Altsasu.

### Relieve ya hidrografía
El territoriu componer de dos zones bien estremaes, la zona central llana y regada pol Arakil que flúi d'oeste a este, en que les sos riberes tán les zones de cultivu y la sierra de Urbasa la de mayores altores Palacalce (1100&nbsp;msnm), y la d'Aralar más modestes Sarsamendi (800&nbsp;msnm), Monte Sarare (730&nbsp;msnm) Peña Aizkibel (684&nbsp;msnm)

Los dos sierres son de material caliar, que l'efectu cársticu dio llugar a numberosos covarones y covarones abondosos na zona.

El nucleu de viviendes atópase na zona de contautu ente'l monte y el llanu.

### Clima
Húmedu, con temperatures moderaes y abondoses precipitaciones mientres tol añu.

## Historia
Pueblu del valle de Burunda, pagaba la pecha denomada **gailurdirua**, pero foi lliberáu del so pagu por orde del rei en 1498.

Na ermita de San Pedro hai una inscripción nel llenderu de la puerta principal onde se diz que'l primer rei de Navarra, Eneko Haritza, foi nomáu rei del Reinu de Navarra. Sicasí, investigaciones recién punxeron en dulda dicha afirmación.

## Demografía

### Evolución de la población
La evolución de la población dende 1900 esperimentó primeramente un llixeru aumentu que remató nel censu de 1930 con una población de 821 habitante a partir d'ende foi baxando llixeramente anque se caltuvo práuticamente estable con dellos altibaxos. Ente los años 1900 y  el descensu foi del %.

Si analizamos los padrones municipales de los postreros  años de forma xeneral, tamién s'aprecia un llixeru aumentu de la so población de % ente l'añu 2000 y .

## Política y alministración

### Eleiciones municipales
Urdiain conforma un conceyu el cual ta gobernáu por un conceyu de xestión democrática dende 1979, formáu por 7 miembros escoyíos nes eleiciones municipales según ta dispuestu na Llei Orgánica del Réxime Eleutoral Xeneral. La sede del consistoriu ta asitiada na cai Barrenkale, nᵘ&nbsp;24, de la llocalidá de Urdiain.

## Alministración

### Alcaldes
Estos son los últimos alcaldes de Urdiain:

## Economía
Los sectores económicos de Urdiain distribuyir de la siguiente manera:
* 12% sector primariu 
* 64% sector secundariu 
* 24% sector terciariu

### Sector primariu
* Agricultura: Cultivos de trigu, cebada, maíz, pataques, llegumes y forraxes.
* Ganadería: Cebáu bovín (lleche y carne), ovín y porcín, que pastia en semilibertad nos montes comunales.

### Sector industrial
La proximidá de Altsasu (nucleu industrial) tien fuertes influencies na economía llocal. El corredor de comunicación ente les trés provincies, Álava, Guipúzcoa y Navarra, fueron tamién factores d'importancia nel desenvolvimientu de la industria maderero, alimentaria y metalúrxica.

### Sector terciariu
Comerciu y servicios, alministración, finances y tresporte, hai na llocalidá una estación de ferrocarril.

## Tresportes y comunicaciones

### Red viaria
La principal vía qu'escurre y comunica el conceyu ye l'Autovía de la Sakana (A-10) y della apuértase a la llocalidá na salida nᵘ&nbsp;47.

### Distancies
* de Madrid: 403&nbsp;km
* de Pamplona: 47&nbsp;km
* de Vitoria: 50&nbsp;km
* de Beasain: 27&nbsp;km
* d'Arakil: 24&nbsp;km
* d'Altsasu: 4&nbsp;km
* d'Iturmendi: 2&nbsp;km

## Cultura

### Fiestes y eventos
Les fiestes patronales son les celebraes n'honor de San Pedro. Nun tienen día concretu, sinón que se celebren el siguiente domingu a la fiesta de San Pedro (29 de xunu). La razón de tal interés deber a que na mesma ermita celébrase la festividá del día de San Pedro per parte del conceyu d'Altsasu y de **Urdiain**. Los de Altsasu celebren el día del patrón y los de Urdiain la siguiente fin de selmana.

Otres festividaes interesantes son les de l'Asunción de la Virxe Virxe d'Agostu, San Xuan y Santa Águeda.

Tamién se celebres los antroxos o "momoxarros", nos cualos la xente amarutar de forma distinta col propósitu de tapase la cara pa nun ser reconocíos, y asina poder dar plasmos a los conocíos.
Curiosamente, mientres el la dómina franquista y a pesar de la prohibición espresa de celebrase esti tipu de festexos, siguieron celebrándose tolos años.

## Persones destacaes
* Iker Flores, ciclista profesional.
* Igor Flores, ciclista profesional, hermanu del anterior.

## Ver tamién
* Llista de conceyos de Navarra
* Sakana
* Valle de la Burunda

## Referencies

## Enllaces esternos