Entierru de videoxuegos d'Atari

El **entierru de videoxuegos de Atari** foi un entierru masivu de cartuchos de videoxuegos, consoles y ordenadores nun vertideru en Nuevu Méxicu, Estaos Xuníos, lleváu a cabu pola compañía estauxunidense de videoxuegos y ordenadores domésticos Atari, Inc. en 1983. Créese que los oxetos refugaos al traviés del entierru fueron dellos millones de copies de *[[E.T. the Extra-Terrestrial (videoxuegu)|E.T. the Extra-Terrestrial]]* —un xuegu que se convirtiera n'unu de los mayores fracasos comerciales na hestoria de los videoxuegos— y la versión p'Atari 2600 de *[[Pac-Man]]*, que tuviera ésitu comercial pero recibíu dures crítiques.

Desque la prensa dio a conocer l'eventu, surdieron duldes alrodiu de la so veracidá y les sos dimensiones. Aportó a consideráu una lleenda urbana por enforma tiempu hasta'l 26 d'abril de 2014 cuando un grupu d'investigadores desenterraron dellos cientos de copies del xuegu n'Alamogordo.

Col tiempu esti sucesu acabó per convertir se n'unu de los símbolos históricos de la cultura de los videoxuegos, y acomuñar frecuentemente cola crisis del videoxuegu de 1983. Sía que non, foi la resultancia final d'un añu fiscal desastrosu nel que Atari foi vendida pola so compañía dueña, Warner Communications.

## Eventos rellacionaos col entierru

### Dificultaes financieres

Atari, Inc. fuera mercada por Warner Communications en 1976 por US$28&nbsp;millones, y pa 1982 el so valor tuviera una crecedera neta de US$2000&nbsp;millones. Aquel día, la compañía representaba'l 80% del mercáu de los videoxuegos, y yera responsable de más de la metá de los ingresos de la so compañía dueña, pos xeneraba ente'l 65 y el 70% de los sos ingresos d'operación. Nel últimu trimestre de 1982, envalorábase que la so crecedera pal añu siguiente rondaría los 50%. Sicasí, el 7 d'avientu de 1982, la compañía reportó que les sos ganancies aumentaren solamente nun 10 a 15%, en llugar de la cifra predicha. A otru día les aiciones de Warner Communications perdieron un terciu del so valor, y a la fin del trimestre les ganancies de Warner cayeren un 56%. Amás, el direutor executivu de Atari, Ray Kassar, foi investigáu darréu por posibles cargos d'usu illegal d'información privilexada al vender unos cinco mil remanes de Warner menos de media hora antes de reportar los ingresos más baxos de lo esperao de Atari. Kassar foi absueltu de los sos cargos, anque se vio forzáu a arrenunciar al so cargu'l siguiente mes de xunetu. Atari, Inc. perdería US$ 536&nbsp;000&nbsp;000 en 1983, y sería vendíu por Warner Communications al añu siguiente.

### Xuegos problemáticos

 

L'enclín de Atari d'afaer videoxuegos d*'[[arcade]]* pa les sos consoles caseres resultara en dalgunos de los sos xuegos más esitosos comercialmente, incluyendo l'adautación d'unu de los sos propios xuegos, *[[Asteroids]]*, y les versiones con llicencia de *[[Space Invaders]]* de Taito y *[[Pac-Man]]* de Namco. Cuando decidió faese l'adautación oficial d'esti postreru pal Atari 2600, Atari confiaba en que les ventes seríen altes, y fabricó 12&nbsp;millones de cartuchos —a pesar de vender apenes unes 10&nbsp;000&nbsp;000 de consoles Atari 2600—. Creíase que'l xuegu sería tan esitosu que non yá xeneraría un averáu de US$ 500&nbsp;000&nbsp;000, sinón que tamién dispararía les ventes de la consola por sigo mesmu yá que los xugadores querdríen xugar la versión casera. Sicasí, el productu, puestu a la venta en marzu de 1982, foi criticáu pol so probe manera de xuegu, y anque se convirtió nel xuegu meyor vendíu de la consola con 7&nbsp;000&nbsp;000 d'unidaes, aun así dexó a Atari con 5&nbsp;000&nbsp;000 de cartuchos ensin vender, amás de qu'hubo un altu númberu de veceros que tornaron el xuegu en busca d'un reembolsu.

Sumándose a los problemes causaos poles ventes desilusionantes de *Pac-Man*, Atari enfrentaría otra gran dificultá como resultáu de la so adautación a videoxuegu de la película *[[E.T. the Extra-Terrestial]]*. El xuegu, llamáu *[[E.T. the Extra-Terrestrial (videoxuegu)|E.T. the Extra-Terrestrial]]*, foi resultáu d'un alcuerdu ente Warner Communications y el direutor de la película Steven Spielberg. El conceutu d'un videoxuegu basáu nuna película, en llugar d'afaer un xuegu de *arcade* o basase nuna franquicia establecida, yera nuevu nesi entós. Súpose más tarde que Warner pagara ente US$ 20&nbsp;000&nbsp;000 y 25&nbsp;000&nbsp;000 polos derechos, lo que nesi entós yera una cifra bastante alta pa la llicencia d'un videoxuegu. Atari fabricó 5&nbsp;000&nbsp;000 de cartuchos del xuegu; sicasí, dempués de la so llegada al mercáu n'avientu de 1982, solamente vendiéronse 1&nbsp;500&nbsp;000 de copies, dexando a Atari inda con más de la metá de los cartuchos. El xuegu foi duramente criticáu, y agora ye consideráu como unu de los peores enxamás fechos. Earl Paige de la revista *[[Billboard]]* reportó que'l gran númberu de xuegos ensin vender de *E.T.*, xunto con una medría na competencia, xeneró que los comerciantes solicitaren un programa oficial pa poder devolver los videoxuegos ensin vender a los fabricantes.

Los fracasos d'estos xuegos viéronse agravaos polos negocios de Atari mientres 1981. Col enfotu de que tendría bones ventes, la compañía dixéra-y a los sos distribuidores qu'unviaren tolos sos pidíos de 1982 nun namái encargu. Sicasí, les ventes de videoxuegos en 1982 menguaron, y el distribuidores que fixeren pidíos en masa esperando fuertes ingresos terminaron devolviéndo-y grandes cantidaes d'artículos ensin vender a Atari. Como resultancia, la compañía atopóse de secute en posesión de dellos millones de cartuchos de videoxuegos esencialmente inútiles, que sería dafechu incapaz de vender.

## Entierru

En setiembre de 1983, el *[[Alamogordo Daily News]]* d'Alamogordo, Nuevu Méxicu, reseñó nuna serie d'artículos, qu'ente diez y venti camiones semirremolque cargaos con caxes, cartuchos y sistemes de Atari provenientes d'un almacén de Atari n'El Paso, Texas llevaron los oxetos a un vertideru cerca de la ciudá, onde fueron amaceraos y soterraos. Yera la primer vegada que Atari allegaba al vertideru, que foi escoyíu porque nun se dexaba retirar les refugayes y éstos yeren amaceraos y soterraos cada nueche. La razón que dio Atari pal entierru foi que taba faciendo la transición de xuegos de Atari 2600 a Atari 5200, pero esto foi rebatido más tarde por un trabayador qu'afirmó qu'ésti nun yera'l casu. El representante de Atari Bruce Enten declaró que Atari taba unviando principalmente materiales rotos y devueltos al basureru de Alamogordo y que yera «na so totalidá material inservible».

El 28 de setiembre de 1982, *[[The New York Times]]* informó de la hestoria de Atari y el vertideru de basura en Nuevu Méxicu. Un representante de Atari confirmó la hestoria nel periódicu, declarando que l'inventariu refugáu provenía de la planta de Atari n'El Paso, que diba cerrar pa convertise nuna instalación de reciclaje. L'artículu del *Times* nunca suxirió que dalgún xuegu n'específicu fuera parte de la operación, pero informaciones subsecuentes xeneralmente amestaron la hestoria del entierru al bien conocíu fracasu de *E.T.* Amás, el títulu «City to Atari: 'E.T.' trash go home» nuna edición del *Alamogordo News* implica que los cartuchos yeren de *E.T.* Como resultancia, especúlase llargamente que la mayoría de les 3,5&nbsp;millones de copies ensin vender de *E.T. the Extra-Terrestrial* terminó nesi vertideru, amaceraes y cubiertes con cementu. Tamién s'informó de que se soterraron nel sitiu prototipos del mandu de control Atari Mindlink.

A partir del 29 de setiembre de 1983, empezar a vertir una capa de cementu enriba de los materiales amaceraos, daqué raru nun vertideru de refugayes. Un trabayador anónimu declaró que la razón pa poner el cementu foi: «Hai animales muertos ellí embaxo. Nun querdríamos que dalgún neñu mancárase escavando nel basureru». Eventualmente, la ciudá empezó a protestar pola gran cantidá de refugayes que Atari taba refundiando, inclusive un comisionado declaró que l'área nun quería convertise «nun basureru industrial d'El Paso». El xerente local ordenó que l'entierru de refugayes terminara pocu tiempu dempués. Debíu al impopular entierru lleváu a cabu por Atari, Alamogordo más tarde creó una Acta d'Alministración d'Emerxencia y una Fuercia d'Alministración d'Emerxencia pa llindar la flexibilidá futura del compactador de basura p'asegurar los negocios esternos del vertideru por razones económiques. L'alcalde nesi entós de Alamogordo, Henry Pacelli, comentó que «nun queremos que daqué como esto asoceda otra vegada».

## Legáu

La información contrastante alredor del entierru provocó que se-y considere una lleenda urbana, lo que de la mesma xeneró ciertu grau d'escepticismu y duldes alrodiu de la veracidá de la hestoria, amás de que se confundió l'eventu cola posterior recesión de la industria. Apenes n'ochobre de 2004, Howard Scott Warshaw, el programador responsable del xuegu *E.T. the Extra-Terrestrial*, espresó les sos duldes alrodiu de que se destruyeren millones de copies del xuegu. Warshaw amás cree que la cayida de Atari debióse más bien al resultáu de les sos práutiques comerciales —ente elles supuestamente obligar a los distribuidores a mercar xuegos con probes ventes en paquete con xuegos esitosos— que al fracasu de determinaos xuegos. Esti puntu de vista foi compartíu por Travis Fahs d'IGN, quien considera que los problemes de Atari, incluyendo la so enorme cantidá d'artículos ensin vender, deber a la sobreestimación de la compañía de la sustentabilidad de les ventes del Atari 2600, y non a la calidá individual de los xuegos que salieron a la venta. Escribiendo pal *[[Pacific Historicial Review]]*, John Wills tamién describió l'entierru como una lleenda urbana, llamándolo «llargamente reconocíu pero escasamente xustificáu». Wills cree que la llocalización del llugar —la so proximidá a los sitios tanto de la prueba Trinity como del incidente ovni de Roswell— amontó la popularidá de la hestoria.

L'incidente tamién se convirtió en cierta forma nun símbolu cultural representativu de la crisis del videoxuegu de 1983, pos se-y cita con frecuencia como un exemplu precautorio al respective de los problemes de tener males práutiques comerciales, a pesar de que se suxirió que la compañía desfacer de los materiales por motivos de desgravación d'impuestos.

El legáu del entierru llevó a que se-y referencie na cultura popular. El videu musical del cantar «When I Wake Up» de Wintergreen amuesa a la banda viaxando al vertideru y desenterrando los cartuchos abandonaos; el direutor del videu, Keith Schofield, trabayara antes n'otros videos rellacionaos con videoxuegos. La novela *[[Lucky Wander Boy]]* de D.B. Weiss tien una escena qu'asocede nes contornes de Alamogordo, na que dos de los personaxes alderiquen alrodiu de un aparcamientu que foi construyíu enriba del sitiu del entierru.

El 26 d'abril de 2014, fueron topaos los cartuchos gracies a una escavación realizada por Microsoft col mesmu propósitu.

## Ver tamién
* Videoconsoles de segunda xeneración

## Referencies