Francisco Henríquez y Carvajal

**Francisco Hilario Henríquez y Carvajal**  foi un médicu, abogáu, escritor, pedagogu , políticu y presidente interín de la República Dominicana en 1916.

## Primeros años
Nació en Santu Domingu'l 14 de xineru de 1859, fíu de la pareya compuesta por Noel Henríquez Altías, curazoleño d'orixe xudíu sefardín, y Clotilde Carvajal Fernández, descendiente de los postreros indíxenes que permanecieron nel dominiu concedíu al cacique Enriquillo. Hermanu menor del tamién pernomáu escritor y pedagogu Federico Henríquez y Carvajal.

Realizó los sos primeros estudios so la tutoría del insigne educador puertorriqueñu Román Baldorioty de Castro y, años más tarde, estudió Derechu Romanu so la orientación de Félix María del Monte. El Derechu Constitucional estudiar col sabiu educador Eugenio María de Hostos, realizando, amás, estudios de Filosofía nel Seminariu de Santu Tomás en Santu Domingu.

A los 26 años graduar de llicenciáu en Derechu nel "Institutu Profesional" y foi diplomáu como Maestru Normal daqué más alantre. Poco tiempu dempués recibióse como llicenciáu en Medicina y Ciruxía.

En 1887 colar escontra Europa, aniciándose en París, Francia hasta l'añu 1891. Na Universidá de París llogró'l doctoráu en Medicina.

## Regresu a República Dominicana y vida pública
De regresu a República Dominicana exerció la so oficiu de Médicu, empobinándose depués escontra'l maxisteriu. Mientres unos seis años fungió como profesor de la "Escuela Normal", fundada por Hostos, y nel Institutu de Señorites que dirixía la so esposa, la educadora y poeta, Salomé Ureña.

Tamién se dedicó al periodismu y foi direutor del periódicu "El Maestru". Al entrar en contradicción cola dictadura del xeneral Ulises Heureaux, decidió abandonar el país, morando mientres cinco años en Cap-Haïtien, onde estrechó la so amistá con Juan Isidro Jimenes, tornando xunto con él al país tres la muerte de Heureaux. Jimenes, designáu presidente de la República nomar Ministru de Rellaciones Esteriores.

En 1901 viaxó a los Estaos Xuníos comisionado pol Gobierno p'alcordar un alcuerdu colos acreedores esternos de la República, pero esti alcuerdu foi refugáu pol Congresu Nacional.

A la cayida de Jimenes n'abril de 1902, Francisco Henríquez se coló voluntariamente a Cuba onde afitó residencia, revalidó'l so títulu de doctor en Medicina y pasó a exercer el so oficiu. Al términu del gobiernu provisional de Horacio Vásquez en 1903, tornó al país pero volvió salir siete meses más tarde, resueltu a nun tornar. En 1907, sicasí, aceptó del presidente Ramón Cáceres la misión de delegáu ante la II Conferencia de Paz, en L'Haya.

En 1911 foi designáu pol presidente Cáceres como Ministru Plenipotenciario n'Haití, arriendes de les diferencies fronterices dominicu-haitianes. Permaneció nesa nación namái'l tiempu necesariu pa la concertación d'un alcuerdu, colando en 1913 de nuevu a Santiago de Cuba, onde moraba.

Al algamar nuevamente la presidencia Juan Isidro Jimenes, esti lo designó, xunto a Federico Velásquez y el Lic. Jacinto B. Peynado, nuna misión diplomática en Washington. 

D'ellí pasó a Buenos Aires como delegáu dominicanu a la "Conferencia de l'Alta Comisión Financiera Panamericana", n'abril de 1916. Ye nesa ciudá onde-y llegó la noticia del primer desembarcu de tropes norteamericanes nel so país. Salió darréu escontra los Estaos Xuníos y, presentándose nel Departamentu d'Estáu de los Estaos Xuníos de Norteamérica, protestó contra la ocupación. Depués tornó a Cuba.

## Presidencia interina
Al arrenunciar el presidente Jimenes en mayu de 1916, el Conseyu de Secretarios ocupó'l poder executivo provisionalmente, hasta la eleición d'un nuevu presidente. Los Estaos Xuníos esixeron que dichu gobernante sustitutu tenía de tener l'aprobación del Departamentu d'Estáu. Depués de dellos meses, el 25 de xunetu escoyer al Francisco Henríquez Carvajal como presidente interín por un términu de 6 meses, quien coles mesmes s'atopaba en Santiago de Cuba, onde recibió una telegrama informándo-y que, frente a la crisis gubernamental, fuera designáu a unanimidá poles cámares, Presidente de la República, solicitándose-y el so inmediatu regresu a la patria. Tornó pa ocupar la presidencia'l 31 de xunetu de 1916.

Les tropes norteamericanes y los axentes intervencionistes torgaron, sicasí, el normal funcionamientu del nuevu gobiernu. Tres una serie de dificultaes que Henríquez y Carvajal aguantó dignamente, y frente a la resistencia oficial y popular contra les pretensiones norteamericanes, finalmente y por orde del presidente Woodrow Wilson, el país foi puestu oficialmente'l 29 de payares n'estáu d'ocupación, y sometíu al exerciciu de la llei militar de les tropes invasores.

Tres el so derrocamientu, Henríquez y Carvajal salió del país el 8 d'avientu y empecipió, dende'l mesmu territoriu estauxunidense, un pelegrinaxe de protesta contra la odiosa intervención. Esti intensu pelegrinaxe llevar a Cuba, Francia, Dominicana (por curtiu tiempu en 1921) y Estaos Xuníos.

## Fallecimientu
Mientres el gobiernu de Rafael Leónidas Trujillo foi designáu Ministru Plenipotenciario en Francia, pero aquexáu poles sos dolencies, retirar a Santiago de Cuba, onde finó'l 6 de febreru de 1935 a los 76 años.

## Referencies