Shih Tzu

El **Shih Tzu** ye una raza de perru orixinaria de Tíbet. Los chinos criar ya iguaben por que se paecieren a alfombres vivientes, acordies cola cultura china, siendo bien apreciaos como perros guardianes. Al igual que'l Lhasa Apso, ye una raza amestada estrechamente cola relixón budista, posiblemente procedente d'un
encruz ente'l Lhasa Apso y el pekinés. Según una encuesta de l'asociación de criadores de perros de Reinu Xuníu Club Kennel, el so esperanza de vida ye de 6 años a 7 años

## Etimoloxía
El nome *Shih Tzu* provién de la pallabra china "perru lleón" una y bones esti tipu de perru foi criáu pa paecese al lleón, tal que se representen los lleones guardianes chinos nel arte oriental tradicional. (Hai otra raza, el Pekinés, tamién llamada "perru lleón" en chinu). "Shih Tzu" ye la romanización de los caráuteres chinos 獅子, que signifiquen lleón. La romanización Wade-Giles taba n'usu cuando la raza foi introducida per primer vegada nos Estaos Xuníos, pero nos tiempos modernos utilízase la romanización Pinyin, faciéndolo *shīzi*. En chinu mandarín la pronunciación ye aproximao ***SHIRR|dzə***.

Tamién ye conocíu como'l perru "Xi Shi" (西施犬) porque Xi Shi foi considerada como una de les muyeres más formoses de l'antigua China. El Shih Tzu foi moteyáu como perru Crisantemu n'Inglaterra mientres la década de 1930. El perru tamién podría ser llamáu'l lleón Tibetanu, anque si la raza tien de ser referida como "Tíbetana" o "china", tal que afirma, el movimientu d'independencia tibetana ye una respuesta absoluta que "seique nunca se sepa".

El Shih Tzu ye una raza bien guapa y activa.

## Historia
Mientres el sieglu XVII el Dalai Lama agasayó al Emperador dalgunos exemplares d'esta raza. A finales del sieglu XIX, *Ts'eu-hi*, emperatriz güela del últimu emperador, yera una gran almiradora del Shih Tzu polo que tenía más d'un centenar d'estos animales xunto con cuidadores especializaos pa los mesmos. Desafortunadamente al morrer la emperatriz en 1908 la popularidá del Shih Tzu viose drásticamente amenorgada.

Nun foi sinón a principios de los años trenta, cuando empezó a introducise en cases de notables chinos volviéndose un pocu más común. Foi naquella dómina cuando recibió dellos nomes del tipu: Lhassa lion dog, tibetanu poodle, etc. En 1934 fundóse'l primer Club especializáu de la raza, el Peking Kennel Club. Sicasí, la invasión xaponesa en China mientres esi mesmu añu causó que la raza escastar nel so propiu país d'orixe.
 
Afortunamente los europeos aficionárense a esta raza y dempués de la so apaición nel vieyu continente los Shih-Tzu sustituyeron a los Lhasa Apso como los perros favoritos de nobles y ricos. Los viaxeros que mientres aquella dómina visitaben el país oriental traxeron la moda d'estos pequeños perros a Europa y, darréu, en 1955 esa moda empezó a estendese por Estaos Xuníos, onde causaron una fuerte impresión. Na era moderna, la moda de los Shih-Tzu sumió gradualmente, y tres la revolución comunista la raza de perros consideróse estinguida en China, anque yá dexara'l so calquier n'Occidente.

Tol heriedu xenéticu de los Shih-Tzu provién de siete pareyes de perros, unu d'ellos pekinés, que gracies al esfuerciu de dellos historiadores pudieron ser identificaos.

## Carauterístiques
El Shih Tzu ye un perru pequeñu, daqué más llargu qu'alto; nun suel superar los 26-27 cm d'altor a la cruz, y el pesu bazcuya ente los 4,5 y los 7,3 kg. La so cabeza ye, de la mesma, amenorgada en rellación col restu del cuerpu, con un focicu curtiu y güeyos bien grandes y escuros. Les oreyes, grandes y colgantes, tienen tantu pelo que paecen formar un tou col pelo del pescuezu. Ta cubiertu por un nidiu mantu de doble capa. La cola, tamién bien poblada, enróscase sobre l'envés. Ye llamativa la so forma de caminar, como con "distintiva arrogancia". Una carauterística bien notable ye la mordida prognática, que se riquir nel estándar de la raza.

## Colores
En cuanto al color del so pelo, el Shih Tzu puede presentar una gama qu'inclúi dellos tonos de doráu, blancu y marrón. Otru colores son l'oru con mázcara negra, blancu y negru, negru sólidu, fégadu, fégadu y blancu, atigrado, blancu con gris ,blancu y canela. Anque nun ye tan común, dellos exemplares, llucen tamién azul sólidu.

## Temperamentu
La raza tien un temperamentu lleal, cariñosu y sociable, y suel caltenese alerta. Ye un perru guardián escelente, anque nun fueron criaos específicamente pa esti fin. A diferencia del Lhasa Apso, que foi criáu pa ser un perru centinela y, poro, resabiáu colos estraños, el Shih Tzu prefier tar cerca de los sos propietarios y con frecuencia ufiérta-yos ciñu a persones desconocíes pa él. Por cuenta del so calter amistosu, el Shih Tzu tiende a rellacionase bien con otros perros y colos neños.

### Mortalidá
Una encuesta del Kennel Club en Reinu Xuníu establez el permediu de vida d'un Shih Tzu a los 13 años y 2 meses, magar la mayoría viven ente 10 y 16 años.

## Curiáu
Los güeyos son siempres enormes, polo cual hai qu'empresta-yos un cuidu especial si quieren evitase problemes de salú nesta zona. El so pelo ye llargu y bien trupu, pero nunca rizáu (déxase un pocu d'ondulación). El focicu ye curtiu y chatu, lo que dacuando-yos produz problemes de respiración; por casu, ye abondo habitual que ronquen sonoramente.

### Mantu o pelo
La tradicional pelame llarga y sedosu, que-y llega hasta'l suelu, rique un cepilláu diariu pa evitar enriedos. Por cuenta de la so capa de pelo llargu y de rápida crecedera, la preparación regular ye necesaria, lo que puede ser costosu y débese considerar cuando se piensa nesta raza. De cutiu, el pelo retáyase bien curtiu pa simplificar los cuidos. P'amosalo nes esposiciones de conformanza'l pelo tien de dexase nel so estáu natural, anque'l retayu y la llimpieza alredor de les pates y l'anu déxase.

### Alimentación
Hai que tener cuidáu, tamién, cola alimentación: son perros d'estómagu bien delicáu, de normal nun acepten bien otra cosa que nun sía alimentu seco, per otra parte puédese-yos dar comida solida bien moderada.

## Ver tamién
* Mal-shi

## Referencies

## Enllaces esternos