Icterus portoricensis

## Taxonomía
**La Oropendola de Puertu Ricu meyor conocida nesi país como La Calandria ** (*Icterus portoricensis*) ye una especie d'ave na familia Icteridae, y el xéneru ''Icterus'', o **Mierlos del Nuevu Mundu**. Esta especie ye una parte d'un subgrupu de filomena (Cladu A), qu'inclúi la Oriol del Güertu de L'América del Norte (''Icterus spurius'') y la Oriol de Capiellu (''Icterus cucullatus'').

El taxón foi arrexuntáu cola Oriol de Cubana (''Icterus melanopsis''), la Oriol Hispaniola (''Icterus dominicensis''), y la Oriol de Les Bahames (''Icterus northropi'') como un subspecie de la oriol negru cowled. En 2010, los cuatros recibieron la categoría d'especies dafechu.

## Distribución y hábitat
Esta especie ye endémica de Puertu Ricu. Los sos hábitats naturales con bosque tropicales y subtropicales, tierres de baxes, montes de manglares tropicales y subtropicales, y plantíos. L'ave prefier los árboles de palmes.

## Descripción y Comportamientu
Esti páxaru nun ta cobarde, pero ye dificil pa reparar porque'l prefier forraxe en vexetación trupa. Dempués de reproducción, los adultos y los mozos van quedar nun grupu familiar xuntos. La dieta de la oriol inclúi frutes, inseutos, llagarteses, y nueces y granos.

### Descripción física
La Calandria ye paecida a otres especies de la so cládo. En permediu, los machos pesen 41.0 gramos y les femes son un pocu pequeñes, y en permediu pesen 36.6 gramos. El valumbu de los machos y femes son 96.9 y 92.1 mm, respeutivamente. Hai un pocu dicromatismo sexual ente machos y femes. En 2008, Hofmann, Cronin, y Omland fixeron un esperimentu qu'amosó qu'hai poco o niguna diferencia na saturación de color n'el plumaxe ente machos y femes de munches filomenes tropicales, incluyendo la filomena de Puertu Ricu. Los adultos son negru cola esceición d'un pátron de mariellu llindáu al banduyu y el costazu de l'ave. Otros miembros de la complexa especie n'islles distintes tienen más mariellu, como'l Oriol Hispaniola (*[[Icterus|Icterus domicensis]]*) y el Oriol de Les Bahames (*[[Icterus|Icterus northropi]]*), y otros tienen más negru, como'l oriol de Cubanu (*[[Icterus|Icterus melanopsis]]*). Los mozos son un color leonado, de cutiu, con un tinte d'oliva a los sos traseros. Mozu esíbense saturación retrasando n'el plumaxe de dambos sexos, que ye l'estáu ancestral probable pal xéneru *[[Icterus]]*.

### Comunicación
Supónse frecuentemente, basó d'aves de clima templáu, que machos namái canten; sicasí, en 2009, Price, Lanyon, y Omland fixeron un esperimentu qu'amosó que dambos machos y femes de munches filomenes canten. Ta probable que *I. portoricensis* porta de manera similar. El cantar del oriol tien clics o "xiblíos de tonu altu" y tien un rangu de frecuencies ente 3.6y 5.3 kHz. L'ave combina ente 25 y 27 notes distintes pa faer los sos cantares.

### Reproducción
La mayoría de los miembros d'esti xéneru piénsase que son monógamos, estableciendo venceyos permanentes ente femes y machos. El oriol de Puertu Ricu cría ente febreru y xunetu. La fema pon 3 güevos per niarada. Los güevos son blancu con un tonu d'azul y lluz lila-gris-marrón motudo y manches. los niales de la mayoría de les especies d'esti cladu faen niales que cuelguen llibremente, de cutiu suspendíos so les palmeres.

## Referencies