open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Alikovo

**Alikovo** (en rusu: **Аликово**; en chuvasio: **Элĕк, Ėlek**) ye una llocalidá rural (según la división alministrativa rusa, un selo), qu'amás ye'l centru alministrativu del distritu d'Alikovo, allugáu na República autónoma de Chuvasia, Rusia, qué s'atopa de 67 quilómetros a sur de Cheboksary.

La mayoría de los habitantes d'esta llocalidá ye d'etnia chuvasia. Les infraestructures del pobláu inclúin un centru de cultura, un teatru, una biblioteca, clíniques médiques y delles tiendes.

El ríu Abašyrma escurre cerca de Alikovo y l'aldega más cercana ye Siner.

El clima del pobláu ye continental, con iviernos fríos y llongures y branos templaos. La temperatura medio de xineru ye de -12,9 °C; la temperatura medio de xunetu ye 18,3 °C. La temperatura mínimo rexistrada ye -44 °C y el principiu -37 °C. Les precipitaciones añales medies son d'a 552 milímetros.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Sitiu oficial
Martín Alonso de Lastres

**Martín Alonso de Lastres** (16?? - Llastres (Colunga) - 16?? Córdoba) 

Escritor y noble asturianu, caballeru de la orde d'Alcántara que vivió na seguna metada del sieglu XVIII. Ye’l autor conocíu de la obra ‘’Memorial genealógico de la casa de Pinedo. Córdoba 1695’’.

Fermín Canella reséñalu col nome de Martín Alonso.
Thomas Tranströmer

**Tomas Tranströmer**  ye un sicólogu, escritor, poeta y traductor suecu. En 2011 foi reconocíu col Premiu Nobel de Lliteratura, "porque a traviés de les sos imáxenes condensaes y tresllúcides permítenos l'accesu a la realidá".

## Vida

Tranströmer fizo la enseñanza secundaria na Escuela *Södra Latin* n'Estocolmu y graduóse en Psicoloxía, Historia de la Lliteratura y Historia de les Relixones na universidá d'Estocolmu en 1956. Entamó a escribir a los trece años, asoleyando la so primera coleición de poemes, *17 dikter* (Diecisiete poemes) en 1954. La so antoloxía más reciente, *Den stora gåtan* (Gran enigma), foi editada en 2004. Tamién publicó una autobiografía curtia, *Minnena ser mig* (Les acordances me miren – Visión de la memoria), en 1993.

## Referencies

## Enllaces esternos
Alonso del Río

**Alonso del Río**  foi un marineru y militar asturianu nacíu en Llastres que foi almirante de la mar en 1561. Nun se sabe más de la so biografía, qu'esti datu qu'apurre Fermín Canella na monografía de Colunga del so llibru ’’Asturias. T-III. Xixón. 1900’’

## Referencies

## Enllaces esternos
Alonso Victorero

**Alonso Victorero**  foi un relixosu y escritor asturianu del sieglu XVIII.

## Biografía
Entamó los sos estudios na Universidá d'Uviéu. El 4 d'abril de 1725 ingresó nel Colexu Mayor de S. Pelayo de Salamanca, onde ingresa na Orde de San Agustín. En 1763 ye elixíu padre provincial de la provincia de Castiella, y en 1775 ye Ministru Xeneral de la Orde n'España y les Indies.

Escribió delles cartes pastorales escontra de la espulsión de los xesuites d'España, que fueren emprentaes en Valladolid. Tamién traduxo del llatín les ordenances del xeneral peruanu Vázquez sobre les mesmes causes.

Morrió nel Conventu de S. Felipe el Real en Madrid.

## Referencies
Los Archiduques

**Los Archiduques** fueren el principal conxuntu asturianu de Rock na década de los 60, iguáu en Grau en 1963.
Pese a que fixeren discos per interesantes, los Archiduques pasaren a la historia de la música del Estáu Español por abellugar nes sos files a Tino Casal qu'axuntóse al grupu en 1967.

## Historia
En 1963 seyes músicos mozos de Grau dan los sos primeros pasos. Bien ceo algamen convertise nel conxuntu más solicitáu del país y nun-yos falten actuaciones per toda Asturies.

En 1965 algamen trescender la Cordalera ya interesar al sellu Columbia col que graben el so primer EP: “Le Ciel, le Soleil et la Mer / Nunca Digas Adiós / Escucha mi Canción / Fui al Cristu” (Columbia, 1965). Un disco enllenu balaes y con un instrumental más o menos llariegu na so cuarta pista. Poco dempués sacarán un segundu discu dalgo más evolucionáu que l'anterior.

El verdaderu cambéu va llegar por casualidá. En 1967 viaxen a Madrid para grabar un nuevu discu, pero'l cantante, Cholo Juvacho, taba gravemente enfermu. Nel momentu caberu llamen a un mozu d'Uviéu, José Celestino -Tino Casal- que daquella tenía diecisiete años y cantaba nos Zafiros Negros. Tanto yos gusta que ye ficháu de sópitu. El single en cuestión ye: “No le Ames / Lamento de Gaitas” (Columbia, 1967) y convertirase nel más reconocíu de tola so carrera. 

N'esi momentu otros componentes del grupu son: Armando Pelayo (muérganu), Pedro Bastarrica (batería), Tony Fernández (guitarra de punteu), Claudio Menéndez (guitarra rítmica) y Tito Rey (baxu).

El discu nun ye un gran éxitu, pero óise abondo pa que Los Archiduques seyan riquíos fuera del país, asitiándose'n Madrid mientres 1968 y actuando davezu na capital del Estáu. Nesi añu apaéz un nuevu cenciellu: “Dimensión en Sol Mayor / Quiero Volar muy Alto” nel que'l grupu apúntase a la psicodelia imperante. 

El discu nun recibiere bones crítiques el grupu torna a Asturies decepcionaos. Daquella versionaben nos direutos dellos cancios de los hermanos Ryan, ente elles “Eloise”, que abondos años sero sería ún de los grandes éxitos de Tino como solista.

Los Archiduques mantiénense n'activu hasta 1971 nel que la marcha de Tino acabaría por esfacer el grupu. Amás de Tino Casal, l'único que siguió metíu de llenu nes xeres musicales foi Pedro, que armó los estudios Eolo y dirixó les primeres grabaciones d'Ilegales.

## Discografía
*1965 Le Ciel, le Soleil, la Mer / Nunca Digas Adiós / Escucha mi Canción / Fui al Cristu. Los Archiduques. Columbia.
*1966 Si mi Padre Fuese Rey / Un Día / Nunca más / Te He Perdido. Los Archiduques. Columbia. 
*1967 No le Ames / Lamento de Gaitas. Los Archiduques. Columbia.
*1968 Dimensión en Sol Mayor / Quiero Volar muy Alto. Los Archiduques. Columbia
*1970 La Princesa y El Juglar / Linda. Los Archiduques. Columbia. 
*1982 Lamento de Gaitas / María Luisa. Los Archiduques Sociedad. Fonográfica Asturiana

## Referencies

## Enllaces esternos
Teresa Robledo Colunga

**Teresa Robledo Colunga**  foi una relixosa asturiana nacida en Llastres que foi monxa clarisa en Lleón. Fundó la escuela parroquial de neños na so villa de nacencia, aportó los fondos pa la construcción de la pernomada torre del Reló de Llastres en 1751, y fizo obres de caridá pa les doncelles probes y güérfanes del pueblu.

El so nome foi recoyíu por Fermín Canella na monografía dedicada al Conceyu de Colunga de la so obra *Asturias. T. III. Xixón 1900.*'

## Referencies
Oi! N'Ast

**Oi! n'Ast** foi un grupu de música asturianu, perteneciente al movimientu skinhead (música Oi!) y con lletres mayoritariamente n'asturianu. Tuvo activu ente los años 1999 y 2006.

## Integrantes
### Última formación
* Hugo: voz
* Peque: guitarra
* Ra: guitarra
* Quico: baxu
* Nacho: batería
* David: gaita
* Xuan N.: gaita
* Pixi: mánager

### Otros miembros

* Xuan F.: baxu
* Nano: guitarra
* Iván: gaita
* Chus: gaita

## Discografía

### Álbumes
* ***Sangre y fierru*** (Guns of Brixton, 2002)
# *Entamu*
# *Velenu nel cuerpu*
# *Gausón el terrible*
# *Juntos en el bar*
# *La mesma voz*
# *Azul y amariellu*
# *Ochobre 34*
# *Glayando pola llibertá*
# *Ríos de sangre*
# *Fechu n'Asturies*
# *Sangre en las gradas*
# *A la cai*

### Recopilatorios
* ***100% papel del wáter*** (2001)
** *Azul y amariellu*

* ***L'asturianu vive, la llucha sigue*** (L'Aguañaz, 2001)
** *Gausón el terrible*

* ***Rock & llingua*** (L'Aguañaz, 2004)
** *Homes del norte*
** *Brenga celta*

## Referencies

## Enllaces esternos
Juan Antonio Suárez Victorero y Robledo

**Juan Antonio Suárez Victorero y Robledo** (n. 5 de marzu de 1774 Llastres, Colunga - † 1857 Uviéu) 

Militar lliberal y escritor asturianu que vivió ente los sieglos XVIII y XIX. En Llastres fizo los 
estudios elementales. Treslladóse a la Universidá d'Uviéu, onde algamó el grau de bachiller na Facultá de Filosofía y llueu na Facultá de Xurisprudencia onde suspendió el so aprendizaxe’n lleis pa pa correr l'aventura d'emigrar a América. Pasó a Lima, col so tíu José Robledo, que yera ellí coronel y direutor del Tribunal de Minería. Acabante’l sieglu XVIII tornó a España, en viaxe al curiáu dun gran caudal pal Tesoru. 

Allugóse entós na so villa de nacencia, y demientres dos décades pocu sábese de la so vida. Nesa dómina participó nel movimientu lliberal nacíu cola francesada, y dedicóse a estudios de calter históricu y económicu, ensiendo miembru distinguíu de la Sociedá Económica d'Amigos del País d'Uviéu.

Cola revolución constitucionalista aniciada por Rafael del Riego’n xineru de 1820 axuntóse a esta causa, ensiendo ascendíu al grau de coronel. Collaboró nel periódicu que dirixía’n Madrid el dempués xeneral Evaristo Fernández San Miguel col títulu de *El Espectador* y quiciés n’otres publicaciones.

Al surdir la reaición absolutista de Fernandu VII en 1823, Suárez Victorero pasó a ser perseguíu, y como “íntimu collaciu del Divín Argüelles“ y partidariu como élli de les idées lliberales, corrió tamién la suerte de fuxir d‘España, 

Emigró entós de nuevu a Lima, onde alcontró la proteición y l'abellugu del so tíu maternu José Robledo, que entá vivía nel país.

Col morrer de Fernandu VII tornó a España y allugóse’n Uviéu dedicándose con mayor enfotu a les lletres. Collaboró col periódicu *El Asturiano* (1836) y, años sero (1851-54), col *Fomento de Asturias*. Collaboró amás nel Diccionario... de Pascual Madoz, con noticies xeográfiques ya históriques de los pueblos asitiaos nel términu de la Villa. 

Morrió n'Úviéu nel añu 1857. Condecoráu col títulu de Caballeru de la Orde del Santu Sepulcru de Xerusalén.

Suyes son les obres titulaes: *Observaciones sobre muelles, pesquerías y otras materias*, *Lucero de la libertad*, *Historia de la villa de Lastres y Descripción geográfico-histórica del concejo de Colunga en el Principado de Asturias*.

## Referencies

## Enllaces esternos
El Quexanu

**José Suárez Suárez** «***El Quexanu***»  foi un cantante asturianu de tonada.

El nomatu vino-y de so padre que yera natural de Quexu (Les Regueres).

A José llegó-y la fama depués d'algamar el segundu premiu nel concursu *[[Rumbo a la Gloria]]* nel añu 1959 al que-y siguieron primeros premios en concursos de Turón, Riosa, Trubia, Ḷḷuarca, Tinéu y otros. Solía acompañalu a la gaita'l *Gaiterín de San Claudio*

## Referencies
José Ramón Morán Huergo

**José Ramón Morán Huergo**, conocíu artísticamente como ***Morán***  foi un cantante asturianu de tonada

***Morán*** entamó la so formación musical dientro del Orfeón Xixonés, pasando con posterioridá a la Compañía Asturiana onde tamién fadría d'actor. Formó igualmente parte del Cuartetu Vocal Asturianu, xunto con Luis Farina, José Palacios y Godofredo Kiercheben.

Foi reconocíu especialmente pola so interpretación de *xoverines* o *xoveres*, una variante de la canción asturiana propia de la parroquia xixonesa de Xove.

Formó parte d'una importante xeneración de cantadores de tonada como Silvino Argüelles, José Requejo, José Noriega o Luis Rodríguez García *[[El Ruiseñor de Carreño]]*.

## Referencies
La cruz reds

La Cruz Reds ye'l xoven grupu d'animadores del Unión Club Ciares. El grupu formóse nel añu 2010. Dempués de que'l grupu Ceares Boys desapaeciera, dalgunos rapazos decidiéronse a crear esti nuevu grupu d'animadores. El nome vien del nome del campu del Unión Club Ceares, La Cruz, y del color bermeyu de la camiseta del club. Anguaño, La Cruz Reds ta formáu por unos 30 miembros, con una media d'unos 20 años d'edá.
Cuatro Torres Business Area

**Cuatro Torres Business Area** ye un complexu de rascacielos de Madrid (España) construyíu ente 2005 y 2009.

## Rascacielos
* Torre Cepsa
* Torre de Cristal
* Torre PwC
* Torre Espacio

## Referencies

## Enllaces esternos
Morán

Col nome de **Morán** podemos referinos a:

*José Ramón Morán Huergo, cantante de tonada asturianu.
*Morán, una aldea del conceyu de Murillo de Gállego, na provincia de Zaragoza, Aragón.

## Referencies

## Enllaces esternos
Xuacu'l de Sama

**Joaquín Martínez González** , conocíu artísticamente como ***Xuacu'l de Sama***, foi un cantante de tonada.

**Xuacu** nació en El Campón, nel Cristu les Cadenes, n'Uviéu; aunque de bien neñu la so familia se treslladó a vivir a Sama, llugar nel que casaría, con Concepción Menéndez, a la edá de venti años, el 10 d'abril de 1920. Continuó'l negociu de so padre, canteru, por más que, pasu ente pasu, diría algamando sonadía como cantante lo que lu llevó a ingresar nel Coro Santiaguín. La so voz yera la de barítonu baxu.

En 1929 múdase a Ciañu y abandona'l so oficiu de canteru pa ser representante d'una camisería inglesa n'Uviéu. El propiu Ovidio González Díaz *Gondi*, lu considera como'l meyor cantante d'Asturies. El 22 de payares de 1935 los sos amigos ofrecen-y un homenaxe a nel Salón París de La Felguera. El 18 d'avientu d'esi mesmu añu muerre en so casa de Torre de Baxo, Llangréu. 

*[[Viva la xente minera]]*, *[[L'aire m'apagó la vela]]*, *[[Tos padres y los míos]]*, *[[Les barandielles del puente]]* o *[[Atravesando pinares]]*, son dellos de los sos cantares colos qu'algamó gran sonadía.

## Referencies

## Enllaces esternos
Agustín de Pedrayes

**Agustín Bernardo de Pedrayes y Foyo**  foi un matemáticu asturianu.

## Biografía
Agustín Bernardo de Pedrayes y Foyo nació en Llastres (Colunga) el día 28 d'agostu de 1744, y morrió en Madrid el 26 de febreru de 1815. Estudió les primeres lletres en Llastres baxo la direición de so padre y les Humanidaes na villa de Colunga. El 18 de mayu de 1758 con catorce años salió pa Santiago de Compostela col apoyu de so tíu maternu, el flaire Bernardo Foyo, onde cursó Filosofía, Teoloxía y Lleis na so universidá llogrando'l graduáu en 1762.

## Obra
En 1777 asoleya un métodu de resolución d'ecuaciones, que contribuyó a la modernización del cálculu alxebraicu na península ibérica.

El 17 d'abril de 1798 publícase na Gaceta de Madrid un concursu abiertu pa la resolución d'un problema matemáticu. Pedrayes resulta ganador en solitario del concursu, siendo convidáu a París pola so esceicional aportación.

En 1799 participó xunto a Gabriel Císcar nel congresu entamáu en París pa la regularización del sistema de midida y pesu, aniciu del sistema métricu decimal. El so papel foi fundamental como representante de la España ilustrada nel procesu de definición de les unidaes de midida nueves, como'l metru y el quilogramu.

## Reconocimientos
Uviéu, en reconocimientu a la figura, bautizó una cai nel so honor baxo la denomación de *«Matemático Pedrayes»*, el 26 de febreru de 1925.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Biografía
Erupción d'El Hierro de 2011

La **erupción volcánica d'El Hierro d'ochobre de 2011** ye una erupción volcánica somarina asocedida na islla d'El Hierro, nel archipiélagu canariu, n'España. Dende mediaos de xunetu del mesmu añu veníen produciéndose temblones per tola islla, anque mientres los primeros meses tratábense de seísmos de pequeña intensidá que bazcuyaben ente 1.5 y 3 na escala Richter. Sicasí, yá en setiembre empezaron a sentise pola población al intensificase dichos seísmos, siendo'l de mayor intensidá'l de 4.3 na escala Richter sentíu'l día 8 d'ochobre a les 20:34 de la tarde. El 10 d'ochobre a les 6:02 de la mañana, hora llocal, los aparatos de midida del Institutu Xeográficu Nacional revelaron el tremor producíu pol fluxu de magma en dalgún puntu mar adientro a 5 quilómetros de la mariña y a 900 metros de fondura. Tratar de la primer erupción volcánica producida n'España dende l'añu 1971, cuando'l volcán Teneguía, na islla de La Palma, tamién en Canaries, espertó la so actividá.
Hasta'l momentu solu hubo pequeños desprendimientos na islla, y por procuru evacuóse a la población más cercana, anque entá nun se pudiera percibir la erupción salir del mar. El 11 d'ochobre reparóse que la erupción tenía dos focos, unu a dos milles náutiques (3,7 quilómetros) y 750 metros de fondura, y otru a 1,5 milles (2,8 quilómetros) y 500 metros sol mar, dambos al suroeste de La Restinga.

## Xeoloxía de la zona
L'orixe d'El Hierro ta acomuñáu a la so actividá volcánica. La islla formóse de resultes d'una abombadura del mantu, que condució finalmente al frayatu de la corteza, por onde surdió'l magma. El procesu empecipiáu hai 100 millones d'años nun remató entá, y el Picu de Malpaso, el más eleváu d'El Hierro con 1.500 metros d'altor, sigui creciendo a día de güei a base d'erupciones volcániques. Les columnes de basaltu qu'antaño fueron columnes de magma líquidu, atópense agora por tola islla. Agora créese que la llava podría remanecer nel océanu.

## Riesgu pa la población
La erupción submarina nun pudo detectase per aciu columnes nin per aciu salíes esternes nun primer momentu, anque'l día 12 d'ochobre yá empezaron a percibise manches verdes y golor a azufre. Les úniques midíes al respective son los datos de los sismógrafos que midieron señales de movimientu de magma en dalgún puntu a 10 quilómetros de la mariña de la islla. El 11 d'ochobre'l Conseyu de Ministros prohibe la navegación nel Mar de los Aselos, al sur de la islla. La nueche del 11 al 12 caltiénse evacuada La Restinga.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina del Institutu Xeográficu Nacional d'España sobre los postreros seísmos (En castellán) .
*Páxina del Institutu Xeográficu Nacional d'España sobre tremor volcánicu (En castellán) .
Conceyu Abiertu

**Conceyu Abiertu** (*CA*) ye una plataforma política de calter asturianu, municipalista y d'izquierda presente en dellos conceyos d'Asturies.

## Historia
Conceyu Abiertu foi fundáu a lo cabero de 2010 a iniciativa de xente tanto viniente de organizaciones polítiques, sindicales, sociales y de mocedá d'Asturies como Andecha Astur, Darréu, Corriente Sindical d'Izquierda o Fai! Asturies, como independientes. L'oxetivu de la formación d'esta plataforma foi la necesidá d'una xuntura de los estremaos ámbitos de la izquierda asturiana al rodiu de los conceyos y dende la base pol estancamientu que taba sofriendo esi movimientu políticu. Presentose oficialmente ente la sociedá asturiano y la prensa el 19 de Xineru de 2011 nel Salón d'Actos de la Biblioteca Xovellanos de Xixón.

Conceyu Abiertu participó per primer vegada nes eleiciones asturianes del 22 de mayu, tanto con una candidatura nacional, que nun foi quien a sacar representantes, como con candidatures a nivel de conceyu. En Xixón, la candidatura integróse na coalición eleutoral Conceyu d'Unidá Popular de Xixón (CUPX), xunta Izquierda Anticapitalista, Frente de la Izquierda ya independientes.

Algamóse un representante en Noreña, Pablo Perez Fonseca.

## Ideoloxía
Conceyu Abiertu podía definise como una organización municipalista, asturiana y d'izquierda. Los sos finxos básicos foron marcaos nel Manifiestu Fundacional presentáu ente la sociedá el 19 de Xineru en Xixón. Resumiéronse los sos finxos en 6 puntos.
* Participación dende la base.
* Protagonismu de la clas trabayadora.
* Autodetermín p'Asturies pa facer les polítiques dende casa y que, poro, tean más adaptaes a la realidá social.
* Asturianismu cultural.
* Municipalismu p'asegurar la participación democrática del pueblu.
* Ecoloxismu.

## Conceyos
Conceyu Abiertu carauterízase como una organización non centralizada y asamblearia, siguiendo'l modelu de les Candidatures d'Unidá Popular (CUP) catalanes, funcionando'l conceyu nacional como un elementu federativu y unificador. Anguaño, tien presencia en diez conceyos asturianos.

*  - Conceyu Abiertu por Grau
*  - Conceyu Abiertu por Llangréu
*  - Conceyu Abiertu por Mieres
*  - Conceyu Abiertu por Noreña
*  - Conceyu Abiertu por Ribeseya
*  Samartín del Rei Aurelio - Conceyu Abiertu por Samartín del Rei Aurelio
*  - Conceyu Abiertu por Siero
*  - Conceyu Abiertu por Uviéu
*  - Conceyu Abiertu por Villaviciosa
*  - Conceyu Abiertu por Xixón (integráu nel CUPX)

## Referencies
Adelina Baragaño

**Adelina González Baragaño**  ye una cantante asturiana de tonada.

Dende bien moza, con quince años, entamó a cantar y a participar nos concursos de tonada y alzándose con primeros premios en delles ocasiones. La so voz de referencia ye la de *[[La Busdonga]]* y la so tonada favorita ye *[[Viva la xente minera]]* .

## Referencies
La Estrella de Gijón

**La Estrella de Gijón** foi'l nome comercial d'una fábrica de cerveza que, nel añu 1893, s'asitió nel barriu xixionés de Santolaya y pertenecía a la sociedá comanditaria de *Suardíaz y Bachmaier*.

Fabricó diversos tipos de cerveza (de mesa, especial, extra, doble bok y morena bok), agua de *seltz* y gasioses. La maquinaria emplegada procedía d'Alemaña y nel so aniciu constaba de tres xeneradores de vapor, tres máquines pa preparar el xelu, de comprensión y espansión del amoniacu y una pal ácidu carbónicu y una dinamu pa xenerar lletricidá.

La empresa tuvo activa hasta los años setenta del sieglu XX. Nel añu 2017 entama de nuevo l'actividá, anguaño tien nel mercáu una cerveza rubia asemeyá a la que se facía enantes, calteniendo la mesma imaxe y la vinculación al barriu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Howard Gardner

**Howard Gardner**,  ye un sicólogu, investigador y profesor de la Universidá de Harvard, conocíu nel ámbitu científicu poles sos investigaciones nel análisis de les capacidaes cognitives y por formular la teoría de les intelixencies múltiples.

## Biografía
**Howard** nació en Scranton, Pennsylvania en 1943, poco depués que la so familia emigrase d'Alemaña a Estaos Xuníos, fuxendo del réxime nazi. Ye conocíu nel ambiente de la educación pola so teoría de les intelixencies múltiples, sofitada en que cada persona tien, polo menos, ocho intelixencies o habilidaes cognoscitives (musical, cinético-corporal, lóxico-matemática, llingüística, espacial, interpersonal, intrapersonal y naturista). Estudió na Universidá de Harvard, onde s'orientó hacia la sicoloxía y la neurosicoloxía. Les sos llinies d'investigación centráronse nel análisis de les capacidaes cognitives en menores y adultos, a partir de la que se formuló la teoría de les 'intelieencias múltiples' (*Frames of Mind*, 1983). 
Foi investigador de la Universidá de Harvard y depués d'años d'estudiu punxo en xaque tol sistema d'educación escolar n'EE. XX..

Gardner ye codireutor del *Proyeutu Zero* na Escuela Superior d'Educación de Harvard, onde arriendes d'ello ye profesor d'educación y de sicoloxía, y tamién profesor de Neuroloxía na Facultá de Medicina de la Universidá de Boston.

En 1983 presentó la so teoría nel llibru *Frames of Mind: The Theory of Multiple Intelligences* y, en 1990, foi'l primer estauunidense que recibió'l Premiu d'Educación Grawmeyer de la Universidá de Louisville. Nél, critica la idea de la existencia d'una sola intelixencia, a través de les pruebes sicométriques.

Ta en posesión d'una ventena de distinciones ‘honoris causa’ por universidades como les de Camilo José Cela, Tel Aviv, Princeton, McGill, etc. El xuráu de la Fundación Príncipe d'Asturies dio-y el Premiu Príncipe d'Asturies de Ciencies Sociales 

## Referencies

## Enllaces esternos
OpenStreetMap

**OpenStreetMap** (tamién conocíu como **OSM**) ye un proyeutu collaborativu pa crear mapes llibres y editables. 

Los mapes créense emplegando información xeográfica capturada con dispositivos GPS móviles, ortofotografíes y otres fontes llibres. Esta cartografía, mesmo les imáxenes creaes como los datos vectoriales almacenaos na so base de datos, distribúyense baxo llicencia Open Database License.

## Referencies

## Enllaces esternos
OSM

L'acrónimu **OSM** pue referise a:

* **[[OpenStreetMap]]**, proyeutu collaborativu pa xenerar cartografía llibre.
* **[[Organización Sionista Mundial]]**.
* **[[Orquesta Sinfónica de Montreal]]**.
* **[[Orquesta Sinfónica de Madrid]]**.
* **[[Aeropuertu Internacional de Mosul]]** (Iraq), en códigu IATA.

## Referencies

## Enllaces esternos
Elías Masaveu Rivell

**Elías Masaveu Rivell**  foi un empresariu catalán, que realizó cuasi tola so actividá n'Asturies, siendo'l principal impulsor de l'actividá industrial cementera nel Principáu y una de les principales figures históriques del Grupu Masaveu.

## Historia
A los trece años treslladóse a Uviéu pa trabayar nel comerciu de teles de la cai Cimadevilla, propiedá de so tíu Pedro Masaveu Rovira.

A finales del sieglu XIX, coincidiendo col desarrollu urbanísticu d'Asturies, funda en Veguín la Sociedad Anónima Tudela Veguín, entamando la novedosa fabricación de cementos artificiales nel Principáu.

Casóse cola so prima Pilar Masaveu González, fía del so tíu Pedro y tuvo con ella 7 fíos: María Teresa Masaveu Masaveu, Pedro Masaveu Masaveu, José Masaveu Masaveu, Martín Masaveu Masaveu, María Dolores Masaveu Masaveu, Carolina Masaveu Masaveu y Jaime Masaveu Masaveu.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Elías Masaveu Rivell en la Enciclopedia de Oviedo
El Pininista

***El Pininista*** foi una revista asturiana de cómic creada nel añu 1961, que tenía como personaxe principal a Pinín, que creara'l dibuxante naviegu Alfonso Iglesias. La publicación yera de balde y regalábala la empresa Chocolates La Cibeles a los socios del *Club Pinín* al que pertenecíen cientos de neños y neñes asturianos.

La revista sobrevivió, con dellos cambios de formatu, hasta l'añu 1967.

## Referencies
Higinio Fernández

**Higinio Fernández Suárez**  ye un ciclista profesional asturianu

Debutó en 2010 col equipu Caja Rural, al que pertenez enanguaño. Anque se defende bien en tolos aspeutos del ciclismu, Higinio destaca sobremanera como escalador.

Participó en dos mundiales *junior* y dos Tours del Porvenir. L'añu 2012, al non atopar equipu profesional decide recalificase como *amateur*, corriendo con un equipu navarru, Lizarte. La temporada 2014 fichó pol *Team Ecuador*

## Palmarés
Nun algamó victories como profesional.

## Equipos
* Caja Rural (2010 - 2011)
* Lizarte (Élite) (2012 - 2013)
* Team Ecuador (2014)

## Referencies

## Enllaces esternos
* Ficha en sitiodeciclismo.com

## Referencies
Moshchena

**Moshchena** (n'ucraín: Мощена) ye una villa d'Ucraína, Óblast de Volinia. En 2010 tenía una población de 581 habitantes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Germán García

**Germán García**  ye un ilustrador y dibuxante asturianu de cómic.

## Biografía
**Germán García** estudió Diseñu gráficu na Escuela d'Artes Aplicaes y Oficios Artísticos d'Uviéu, especializándose n'ilustración. El so primer trabayu (*Hogar, dulce hogar*) vio la lluz na revista xixonesa El Wendigo, en 1992. Depués de ganar los premios al meyor cómic na Selmana Negra (1991, 1992) y el Premiu Urriellu (1993), autoeditóse (dientro de la cooperativa *[[Cactus Comics]]*) los cuatro números de *La Quimera Verde* (1993). 

En 1995 publicó dos series: *Trop*, n'"El Gomeru" (Trabe Ed.) y, yá a nivel nacional, *Botas y Tacos* n'"El Víbora" (La Cúpula).

Nomáu como meyor autor revelación nel Salón Internacional de Cómic de Barcelona en 1996, entamó al añu siguiente la so serie más conocida, col personaxe femenín "Tess Tinieblas". Depués de siete entregues abandonóla pa dar el saltu al mercáu americanu, onde debutó en marzu de 1998 col númberu 78 de "Cable", escritu por Joe Casey. Ellí llegó depués de contautar, nel añu 1997, con Steve Rude nel marcu del festival del cómic d'Avilés Depués de dibuxar dellos númberos de "X-Men" y "Action Comics", abandonó'l mundu del cómic.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Germán García, "Asturieta"
*Germán García , "Ui Ar de Japis"
Sombreru de teya

Un **sombreru de teya** o **teya** ye un sombreru semicircular con ala ancha y arondiada usáu pol cleru católicu. N'Italia recibe'l nome de **sombreru saturnu** porque la so forma recuerda a la del planeta anilláu Saturnu.

La teya faise de cualquier piel o fieltru de castor y fórrase con seda blanca. A diferencia de munchos otros artículos del traxe eclesiásticu, nun responde a nengún propósitu ceremonial, siendo sobre too un artículu práuticu, usáu na vida privada (el galeru yera un sombreru ceremonial d'ala ancha, en desusu dende 1969 salvo n'heráldica eclesiástica). L'usu d'esti sombreru ye optativu, pero nunca s'usa nos servicios relixosos. 

Los clérigos que lu utilicen pueden llevalu adornáu con pequeñes borles acordonaes sobre l'ala, en númberu y color equivalente al del galeru heráldicu propiu del so escalafón na xerarquía (negru pa presbíteros y diáconos, verde pa los obispos y arzobispos, púrpura pa los prelaos, encarnáu pa los cardenales, doráu pal Papa).

Anguaño, ye infrecuente velu fuera de la ciudá de Roma, aunque foi absolutamente popular n'otros países con una población mayoritariamente católica a partir del sieglu XVII hasta alredor de 1970. Na ciudá d'Uviéu foi corriente ver al padre Luciano López García-Jove, *D. Luciano*, pasiar pela ciudá col **sombreru de teya** y mantéu práuticamente hasta la so muerte en 1992.

Recientemente, el papa Benitu XVI apaeció en público col típicu sombreru Saturnu de color encarnáu, que n'ocasiones más lúdiques ye blancu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Rita Hayworth

**Margarita Carmen Cansino** , más conocida col nome artísticu de **Rita Hayworth**, foi una actriz d'Estaos Xuníos.

## Filmografía

* *[[Cruz Diablo]]* (1934)
* *[[Dante's Inferno]]* (1935)
* *[[Under the Pampas Moon]]* (1935)
* *[[Charlie Chan in Egypt]]* (1935)
* *[[Paddy O'Day]]* (1935)
* *[[Human Cargo]]* (1936)
* *[[Meet Nero Wolfe]]* (1936)
* *[[Rebellion]]* (1936)
* *[[Old Luisiana]]* (1937)
* *[[Hit the Saddle]]* (1937)
* *[[Trouble in Texas]]* (1937)
* *[[Criminals of the Air]]* (1937)
* *[[Girls Can Play]]* (1937)
* *[[The Game That Kills]]* (1937)
* *[[Paid to Dance]]* (1937)
* *[[The Shadow]]* (1937)
* *[[Who Killed Gail Preston?]]* (1938)
* *[[Special Inspector]]* (1938)
* *[[There's Always a Woman]]* (1938)
* *[[Convicted]]* (1938)
* *[[Juvenile Court]]* (1938)
* *[[The Renegade Ranger]]* (1938)
* *[[Homicide Bureau]]* (1939)
* *[[The Lone Wolf Spy Hunt]]* (1939)
* *[[Only Angels Have Wings]]* (1939)
* *[[Music in My Heart]]* (1940)
* *[[Blondie on a Budget]]* (1940)
* *[[Susan and God]]* (1940)
* *[[The Lady in Question]]* (1940)
* *[[Angels Over Broadway]]* (1940)
* *[[The Strawberry Blonde]]* (1941)
* *[[Affectionately Yours]]* (1941)
* *[[Blood and Sand]]* (1941)
* *[[You'll Never Get Rich]]* (1941)
* *[[Tales of Manhattan]]* (1942)
* *[[My Gal Sal]]* (1942)
* *[[You Were Never Lovelier]]* (1942)
* *[[Cover Girl]]* (1944)
* *[[Tonight and Every Night]]* (1945)
* *[[Gilda]]* (1946)
* *[[Down to Earth]]* (1947)
* *[[The Lady from Shanghai]]* (1947)
* *[[The Loves of Carmen]]* (1948)
* *[[Affair in Trinidad]]* (1952)
* *[[Salome]]* (1953)
* *[[Miss Sadie Thompson]]* (1953)
* *[[Fire Down Below]]* (1957)
* *[[Pal Joey]]* (1957)
* *[[Separate Tables]]* (1958)
* *[[They Came to Cordura]]* (1959)
* *[[The Story on Page One]]* (1959)
* *[[The Happy Thieves]]* (1962)
* *[[Circus World]]* (1964)
* *[[The Money Trap]]* (1965)
* *[[The Poppy Is Also a Flower]]* (1966)
* *[[L'Avventuriero]]* (1967)
* *[[I Bastardi]]* (1968)
* *[[Road to Salina]]* (1970)
* *[[The Naked Zoo]]* (1971)
* *[[The Wrath of God]]* (1972)

## Referencies

## Enllaces esternos

* Rita Hayworth n'IMDb.
* 
* Fansite.
* Fansite .
Capa pluvial

La **capa pluvial** ye la que lleven los sacerdotes o diáconos nos actos de cultu divín que lleva capiellu o escudu nel llombu. La **capa pluvial** tien el so aniciu na romana *lacerna*, cola que se confundía hasta'l puntu de sirvir nun primer momentu les propies capes de príncipes o magnates que depués s'ofrecíen al cultu. Como esta prenda entamó a llevase nes procesiones, fuera de los templos y s'empleó pa protexese de la lluvia y del fríu, llamóse-y *pluvial* n'Italia, nome que se conservó hasta anguaño nel llinguaxe eclesiásticu. 

La capa pluvial entamó a utilizaase na liturxa por sacerdotes y cantores nel sieglu X y servía non sólo nes procesiones sinón tamién pa dellos actos del coru y otres ceremonies. Dende'l sieglu XI tuvo siempre la mesma forma qu'anguaño variando tan sólo'l capuchón y les bandes o tires delanteres. Estes consistíen nos primeros sieglos nuna orla estrecha pero dende'l sieglu XIII ésta enánchase notablemente, admitiendo bordaos con imaxinería convirtiéndose asina mesmo'l broche metálicu o fíbula que dende los anicios sirvió paa zarrar la capa nel pechu n'elegante adornu. No tocante al capuchón de que taben dotaes les primeres capes, malpenes si llegó a sirvir pal so oxetu más allá del sieglu XI pues nel XII yera más bien una pieza decorativa y nel XIII convirtióse nun pañu triangular colocáu na parte superior del llombu para tresformase nuna especie d'escudu dende'l sieglu XIV. Esti escudu va agrandando socesivamente hasta que yá bien entráu'l sieglu XVI arróndiase y acaba por invadir la rexón central del vistíu. En tou momentu a lo llargo de la historia, suel adornarse con flecos y bordaos. 

Delles capes tienen ricos bordaos en tola estensión de la prenda, los cuales, si daten de los sieglos XIII al XVI, contienen imaxinería dispuesta dientro de pequeños círculos o en zones concéntricas. D'ente esta clase de pieces, nes que se suprime xeneralmente l'escudu, destaquen les ingleses de los sieglos XIII y XIV, conocíes col nome d' *opus anglicum*. 

## Referencies

El conteníu d'esti artículu incorpora material d' *Arqueología y bellas artes*, de 1922, de Francisco Naval y Ayerbe, que ta nel dominiu públicu.
Cultu Politeísta Hispanu-Romanu

El **Cultu Politeísta Hispanu-Romanu** (CPHR) ye una confesión relixosa actual, que tien como fin prauticar un cultu a los dioses veneraos na antigua Hispania romana. Esta restauración del CULTVS DEORVM nel contestu de la Península Ibérica, intenta ser fiel a los conceutos principales de la relixón politeísta de los antoguos hispanos romanos, anque s'afixo a la llegalidá y sensibilidá vixentes n'España, como cualesquier otra confesión.

## Historia
Representa la versión española de los movimientos reconstruccionistes relixosos bien minoritarios qu'intenten volver a los raigaños politeístes europees (llamaes "paganes" polos cristianos).

Estos movimientos apaecieron nel sieglu XIX nos países del norte y oeste d'Europa, mirando les tradiciones céltico y xermano, convirtiéndose en asatrús o odinistas y neodruidistas, siendo discutible que'l neodruidismo seya una reconstrucción del druidismu históricu. Va unes décades y movimientu reconstruccionista del politeísmu llegó a los países bálticos, eslavos, Grecia ya Italia. El CPHR identifícase principalmente col politeísmu grecorromanu pero intenta recuperar la relixón sincrética qu'hubo na península Ibérica y nel sur de Francia ente la relixón romana y la de los pueblos prerromanos que fueron romanizados.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Blog que fala sobro'l tema 
* Foru
Muceta

La **muceta** ye una prenda curtia, que llega hasta los codos y con botones na parte delantera. Úsela los prelaos enriba del roquete. Pa los obispos non cardenales ye morada. Dependiendo de la diócesis, los canónigos utilicen muceta morada o negra. Pa los cardenales es encarnada. El papa usa una muceta color granate de seda nos meses de branu, y una de terciopelo encarnáu ribeteada d'armiñu blancu nos meses d'inviernu. Esta última cayó en desusu depués de Pablu VI, pero Benitu XVI tornó a usala. Tamién usa la muceta pascual que ye de seda de damasco ribeteada de pelo blanco y ye usada malpenes a lo llargo del tiempu de la Pascua.

La muceta tamién forma parte del traxe académicu -xunto a la toga, el birrete, guantes y aniellu-, variando el so color según los estudios universitarios (encarnao:derecho; amariello: medicina; celeste: humanidaes; verde: veterinaria, etc.).

## Referencies
Bonete

El **bonete** ye un gorru de seda, rasu o terciopelo negru que se ponen na cabeza los eclesiásticos y antiguamente, los colexales y graduaos. 

Esisten diferentes tipos de bonetes. 

*El de los eclesiásticos ye d'unos cuatro deos d'altura circular y uniforme sobre'l que figuren cuatro picos iguales más o menos salientes d'otros tantos espacios a modo de medies llunas o bien de cuartos llunares con una abeyota, a veces, si'l que lu usa ye graduáu, nel centru de la copa. 
*El de los colexales, etc. suel ser cuadráu y esquináu. 
*Por último, el de los graduaos, meyor llamáu *[[birrete]]*, tien seis llaos y picos non salientes con abiyota negra o de diferente color distintivu de la so facultá.

Dellos relixosos como los premonstratenses y abás de delles congregaciones usen bonete blancu.

L'escritor asturianu Antonio Balvidares Argüelles (1751 - 1792) na so composición *El entierro del canónigo Reguero* fai referencia al bonete d'esta miente:

*Los callóndrigos venín

*cadún per la so filera

*vestidos de mantellina

*y la capa d'estameña,

**''gorrote de cuatro picos**

*y encaxes a la francesa*

## Referencies

* *Esti artículu contién material del diccionariu enciclopédicu popular ilustráu Salvat de los años 1906 a 1914 que ta nel dominiu públicu.*

## Enllaces esternos
Türk Telekom Arena

L'Estadiu **Türk Telekom Arena** o **Ali Sami Yen Spor Kompleksi** ye un estadiu multiusos nel barriu de Galata, de la ciudá d'Estanbul, Turquía. Anguaño acoye los partíos como llocal del Galatasaray, que ye tamién el propietariu del recintu. L'estadiu inaugúrase en 2011. La capacidá del estadiu pa partíos UEFA ye de 52.652 espectadores, toos ellos sentaos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Santiagu

**Santiagu** o **Santiago** ye la ciudá más grande y capital de Chile. Tien una superficie de 641 km² y ellí viven .

Foi fondada pol conquistador español Pedro de Valdivia el 12 de febreru de 1541.

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Valparaíso

**Valparaíso** ye una ciudá de Chile. Tien una superficie de 402 km² y una población de 

## Referencies

## Enllaces esternos
Mariana Ximenes

**Mariana Ximenes do Prado Nuzzi**  ye una actriz brasilana.

## Filmografía

### Películes

### Televisión

## Referencies

## Enllaces esternos
Martín de Porres

**Martín de Porres y Velásquez** ,conocíu como **San Martín de Porres**, foi un monxu dominicu nacíu en Lima. 

## Biografía
San Martín de Porres ñaz en Lima el 9 d'avientu de 1579. Yeren so padre y so madre Juan de Porres, y Ana Velásquez. Tuvieron una fía y un fíu.

Morrió en Lima el 3 de payares de 1639, . Canonizólu Xuan XXIII el 6 de mayu de 1962. Celébrase la so fiesta'l 3 de payares. Como santu atribúyense-y dellos milagros.

## Patronazgos
* Patrón católicu de los probes.

## Referencies
* *Tradiciones Peruanas*, Ricardo Palma, Editorial Vasco Americana, 1967. 
* *San Martín de Porres*, Jose Antonio del Busto, Editorial Fondo Ed. PUCP, Lima 2006.
* *Biblioteca Hombres de Perú*, Pedro Rodríguez Crespo, Tomo 1, Pontificia Universidad Católica de Perú PUCP - Editorial Universitaria, 2003, p. 309-328: ill

## Ver tamién
* Rosa de Lima

## Referencies

## Enllaces esternos

* Biografía y semblanza espiritual de Martín de Porres en Dominicos.org
* Tradiciones Peruanas: Los ratones de Fray Martín
* Milagros de San Martín de Porres
* Los Santos de Lima - del programa de TV "A la vuelta de la esquina" 
* Fragmento de la película "Fray Martín de Porras" (Méxicu - 2006)
* Caballeros de la Hermandad de San Martín de Porres Video: informe de la cadena CNN
* Novena a San Martín de Porres
P.M.

**P.M.**  ye l'seudónimu emplegáu por un autor y filólogu, d'identidá desconocida. Ye conocíu pola so utopía anarquista y anticapitalista bolo'bolo, espublizada en 1983. El sentíu d'estes iniciales consiste en que son les más frecuentes nel llistín telefónicu suizu. Son escrites normalmente en minúscula (*p.m.*).

## Ver tamién
*Asa'pili

## Referencies

## Enllaces esternos
Lo Barnechea

**Lo Barnechea** ye una ciudá de Chile. La ciudá tien una población de  y tien una superficie de 1024 km².

## Ver tamién
* Santiago de Chile

## Referencies

## Enllaces esternos

*  Páxina oficial de Lo Barnechea
San Carlos (Chile)

**San Carlos** ye una ciudá y comuña de Chile. La ciudá tenía una población de 50.088 habitantes y tien una superficie de 874 km² (INE 2002).

## Referencies

## Enllaces esternos

*Páxina oficial de San Carlos
Chillán

**Chillán** ye una ciudá y comuna en Chile. La ciudá tenía una población de 161.953 habitantes y tien una superficie de 511 km² (INE 2002).

## Referencies

## Enllaces esternos

*  Páxina oficial de Chillán
Bolo'bolo

**Bolo'bolo** ye un ensayu del suizu P.M. sobre ecoloxía política, d'influyencia anarquista, escritu en 1983.

L'autor, dientro d'un estilu dacuando irónicu o satíricu, esplica cómo la raza humana vése influyida pola xigantesca ya inesorable *Máquina de Trabayu Planetaria* (MTP) que, alimentándose de la esistencia de los sos esclavos humanos, va llevar a la humanidá a la so perdición (cataclismu ecolóxicu). Esta máquina ye una parábola del sistema capitalista.

Según l'autor, la salvación pasa per una nueva organización de la sociedá, abandonando l'esquema clásicu de "llar, casaos y dos fíos" por una estructura en bolu, una especie de comunidá autosuficiente. Un bolu formaríase a lo más por 500 persones aproximadamende y podría tener el tamañu d'una gran casa, d'un pueblu o d'un barriu. Dellos bolos podríen acomuñar pa formar unidaes de collaboración de la talla d'un conceyu, d'una ciudá o inclusive d'una megalópolis. El conceutu de bolu nun dexa de recordar al d'ecoaldea.

P.M. tamién creó un embrión de llingua construyida, l'asa'pili, que sirve pa describir los sos conceutos y añader un toque inda más utópicu.

## Fontes
* 
* 

## Referencies
Escapulariu

L**'escapulariu** ye una pieza de tela parte del hábitu de delles congregaciones relixoses católiques, masculines y femenines (carmelites, trinitarios, mercedarios, dominicos, etc). Consiste nuna tira con una abertura per onde se mete la cabeza y que cuelga sobre'l pechu y el llombu, colingando de los costazos (en llatín, *scapula*) Ye parte del traxe de faena usáu polos monxos benedictinos ente otros y ye símbolu del xugu de Cristu.

## Los terciarios

Los terciarios de les estremaes órdenes relixoses suelen llevar debaxo de la ropa ordinaria un escapulariu más pequeñu qu'asemeya al de los miembros de la respeutiva orden primera. El so escapulariu ye de dos pieces pequeñes de tela xuníes por cintes en color café.

## Tipos d'escapularios
Los más conocíos son el de la Virxe del Carmen (marrón), de la Pasión (encarnáu), de la Inmaculada (azul), de la Trinidá (blancu), de la Virxe Dolorosa (negru),Tercera Orden de Nuestra Señora de la Mercé (blancu) y de la Santísima Virxe (verde).
Son dieciocho escapularios, los aprobaos y indulxenciaos pola Ilesia.
Pretenden recordar a los que los lleven los deberes ya ideales de la orde correspondiente.

## Referencies

## Enllaces esternos
Solidéu

El **solidéu** (del llatín *soli Deo*, a solo Dios) ye un casquete de seda que lleven el papa, los obispos y dellos eclesiásticos pa cubrise la cabeza. Sólo lu quiten "ante Dios", ye dicir, ante'l Santísimu Sagramentu, o na Misa dende'l prefaciu hasta depués de la comunión. Los obispos y cardenales quítenlu en presencia del papa como símbolu de respetu, como'l que se quita'l sombreru al saludar a otra persona.

## Obispos y Cardenales
Los obispos y cardenales pa mostrar respetu al vicariu de Cristu quítense'l solidéu, aunque esto nun debería ser, puesto que "solidéu" ye solo a Dios, pero'l protocolu marca eso.
Erróneamente piénsase que los cardenales, usen el solidéu y les sos vistimientes color moráu, yá que na antigüedá, l'encarnáu yera color únicu del papa, pero esto ye un error, yá que son los obispos los qu'usen el color moráu y los cardenales usen el solidéu y les sos vistimientes encarnaes, simbólicamente esi color ye signu de que tán dispuestos a dar la so vida pola Ilesia católica.

Esisten solideos de color negru, solo lu usa un abá o un preláu, pero esti tipu de solidéu cayó en desusu depués de la reforma a la liturxa nel Conceyu Vaticanu II.

En Francia, baxo la Tercera República, fuertemente anticlerical, un slogan popular frecuente foi *À bas la calotte* (*Abaxo'l solidéu*), emplegáu pa denunciar la influencia de la relixón sobre la vida pública.

## Significáu
El nome del solidéu dicen que provién de les pallabres llatines “soli Deo”, (sólo a Dios).
Nun s'emplea sólo nes celebraciones, sinón tamién fuera. Demientres la eucaristía quítase al entamar el prefaciu de la plegaria eucarística pa volver a ponelu depués de la comunión. Fai honor asina al so nome de “soli Deo”, “sólo ante Dios” se quita.

## Referencies
Ignacio Churruca

**José Ignacio Churruca Sistiaga**  ye un ex-futbolista español. Xugó d'estremu izquierdu col Real Sporting de Xixón, Athletic Club y Hércules Club de Fútbol; y foi 16 veces internacional cola seleción española.

## Trayeutoria
Iñaki Churruca xugó trés temporaes nel Club Deportivo Zarautz xuvenil. Darréu fichó pol Real Sporting de Xixón onde tuvo media temporada de la 1967/68 cedíu nel Club Deportivo Ensidesa. Nel Sporting tuvo once temporaes, hasta que posteriormente pasó al Athletic Club y yá nos años 1980 fichó pol Hércules Club de Fútbol. Colos os equipos de Xixón, Bilbao y Alicante acumuló más de 420 partidos en Primer División. Depués del Hércules fichó pol Club de Fútbol Lorca Deportiva en Segunda División "B", onde xugó la temporada 1982/83 y a metá de la 1983/84, el 6 d'avientu de 1983 marchó a media temporada. Foi internacional asolutu con España en 16 encuentros, tamién foi internacional sub-23 en 2 ocasiones. Xugó un partíu cola Seleición de fútbol del País Vascu. También entrenó a dalgún qu'otru equipu como a la Peña Deportiva Santa Eulalia que clasificó pa la promoción d'ascensu a Segunda "B" na temporada 2001/02. Anguaño ta retiráu y residía en Cádiz, anque ta acabante de treslladase a vivir al conceyu de Sariegu.

## Clubes

## Referencies

## Enllaces esternos
Llagar Buznego

El **Llagar Buznego** ta asitiáu na llocalidá asturiana d'Arroes en Villaviciosa.

Trátase d'una empresa fundada en 1932.

:* **Fundador**: Abelardo Buznego Fernández

:* **Xerente**: Rosalvina Sánchez Vitienes y Elena Ruiz Gancedo

:* **Equipamientu**: Ventidós pipes de madera, ventitrés pipes de fibra y trés pipes d'acero inoxidable.

:* **Producción**: 740.000 llitros

## Referencies

## Enllaces esternos

* http://www.sidrabuznego.com/inicio.htm
Xuan XXIII

**San Xuan XXIII** (llatín: *Ioannes PP. XXIII*), **Angelo Giuseppe Roncalli** (n. Sotto il Monte, provincia de Bérgamo, Lombardía, Italia, 25 de payares de 1881 - † Ciudá del Vaticanu, 3 de xunu de 1963), foi'l papa númberu 261 de la Ilesia Católica ente 1958 y 1963.

Nel so largu llabor apostólicu ocupó numberosos cargos críticos. Como obispu titular d'Areopoli y, más sero, de Mesembria, exerció como visitador apostólicu en Bulgaria dende 1925, depués como delegáu apostólicu na mesma Bulgaria dende 1931. Foi designáu delegáu apostólicu en Turquía y Grecia dende 1935, cargu que desempeñó a lo llargo de la mayor parte de la Segunda Guerra Mundial. A fines de 1944 foi designáu nunciu apostólicu en Francia, onde permaneció hasta 1953. Elixíu cardenal nesi añu, exerció como patriarca de Venecia hasta'l cónclave d'ochobre de 1958. Como pontífiz romanu, tuvo un pontificáu relativamente breve, pero bien intensu.

En 2014 foi canonizáu pol papa Franciscu, cabo'l tamién papa Xuan Pablu II

## Referencies

## Enllaces esternos
Carrio (parroquia)

**Carrio** ye una parroquia del conceyu asturianu de Llaviana. Asítiase na fastera occidental del conceyu y tien una estensión de . Los sos , que son denomaos *cordoveyos*, repártense ente'l pueblu homónimu y los llugares y caseríes de La Brañueta, Les Llinariegues, Sarambiello, La Corcia, L'Estelleru y La Reguerina.

La parroquia de Santa María de Carrio, que se dixebró de la d'Entrialgo a finales del sieglu XVIII , yera totalmente agrícola nel tiempu nel que Madoz espublizó'l so Diccionariu, alredor de 1850. Sicasí, en 1890 el paisaxe entamó a camudar cuando la empresa Coto Musel abre la primer mina de la parroquia, que se caltuvo abierta hasta 1972. L'actividá minera ta representada anguaño pol pozu Carrio.

## Xeografía
### Llocalidaes

### Sitios

## Bibliografía
* Espediente colos topónimos oficiales de Llaviana 
* VV.AA., *Diccionario geográfico de Asturias*. Editorial Prensa Asturiana, Uviéu, 2000.

## Referencies

## Enllaces esternos
Achal Prabhala

**Achal Prabhala**  ye un escritor, activista ya investigador indiu que vive anguaño en Bangalore, Karnataka. Ye conocíu sobre too a partir del so trabayu sobre los derechos de propiedá intelectual nos ámbitos de la medicina y del conocimientu. Tamién ye un miembru del conseyu d'alministración del Centru pa Internet y la Sociedá (n'inglés: Centre for Internet and Society) y del Advisory board de la Fundación Wikimedia.

## Obra publicada
* *Access to knowledge in Africa* (2010) escritu con C. Armstrong, J. De Beer, D. Kawooya y T. Schonwetter.
* *The best of Quest* (2011) con Laeeq Futehally y Arshia Sattar.
* *Civil Lines 6* (2011) con Mukul Kesavan y Kai Friese.

## Referencies

## Enllaces esternos