Martes zibellina

La  ye un pequeñu mamíferu de la familia de los mustélidos qu'habita nel sur de Rusia, dende los Urales, pasando por Siberia y Mongolia, hasta la islla de Hokkaidō en Xapón. Orixinalmente estendíase tamién pola Rusia europea, Polonia y Escandinavia. Debe la so fama principalmente a la so piel, bien apreciada pa la confección de vistimienta (como por casu el gorru xudíu shtreimel). El color de la foína cibelina varia dende la castañal hasta'l negru, siendo esti postreru'l más apreciáu. El negru más puru ente les pieles de foína cibelina recibe'l nome de "diamante negru".

## Orixe del nome
El nome paez ser d'orixe eslavu: del rusu *sobol* derivaríen l'alemán *Zobel*, y el neerlandés *Sabel*, por casu. Los términos *zibelline* (francés), *cibelina* o *cebellina* (castellán), *soopeli* (finés) y *zibellina* (llatín medieval) deriven del so nome n'italianu (*zibellino*). L'inglés *sable* deriva del francés antiguu *sable* o *saible*.

## Bioloxía y ecoloxía
Les fuines cibelinas son depredadores diurnos, y empónense pol so olfatu y oyíu p'alcontrar y cazar los sos preses. En periodos d'adversidá, como por casu so nubes de nieve, o cuando tán siendo cazaes por humanos, pueden escondese nos sos llurigues mientres dellos díes. N'estáu selvaxe pueden ser agresives; anque esisten fuines cibelinas "adomaes" que fueron descrites como juguetonas, interesaes, ya inclusive dondes (si dixebrar llueu de la so madre). Son fundamentalmente animales terrestres, y cacen y constrúin les sos llurigues nel suelu de los montes qu'habiten. Aliméntense principalmente d'esguils, mures, pequeñes aves y pexes. Cuando les sos preses habituales arralecen, pueden alimentase de bayes, vexetación y piñones. So condiciones climatolóxiques estremes almacenen la so comida nel so xoril.

## La foína cibelina na cultura
Les fuines cibelinas xueguen un rol importante nel llibru de 1981 (y subsecuente película de 1983) Gorky Park.

Adicionalmente, el filme documental "Happy People: A Year in the Taiga" (Xente feliz: un añu na Taiga), dirixíu por Werner Herzog y Dmitry Vasyukov, centrar na vida de los cazadores de fuines cibelinas que viven en Bakhtia, una aldega nel corazón de la Taiga siberiana.

## Subespecies
*Martes zibellina* presenta les siguientes subespecies:
* *[[Martes zibellina angarensis]]*
* *[[Martes zibellina arsenjevi]]*
* *[[Martes zibellina averini]]*
* *[[Martes zibellina brachyura]]*
* *[[Martes zibellina ilimpiensis]]*
* *[[Martes zibellina jakutensis]]*
* *[[Martes zibellina kamtschadalica]]*
* *[[Martes zibellina fosca]]*
* *[[Martes zibellina princeps]]*
* *[[Martes zibellina sahalinensis]]*
* *[[Martes zibellina sajanensis]]*
* *[[Martes zibellina schantaricus]]*
* *[[Martes zibellina tomensis]]*
* *[[Martes zibellina tungussensis]]*
* *[[Martes zibellina yeniseensis]]*
* *[[Martes zibellina zibellina]]*

## Referencies

## Enllaces esternos

* ''M. zibellina'' en HEPTNER, V. G.; SLUDSKII, A. A.: *"[[Mammalia|Mammals]] of the [[Xunión Soviética|Soviet Union]]"*. Vol. II, parte 1b:*"[[Carnivora|Carnivores]] ([[Mustelidae]] and [[Procyonidae]])"*. Vysshaya Shkola. Moscú. 1967. Ed. d'Estaos Xuníos de Robert S. Hoffmann; 2001. Smithsonian Institution Libraries y National Science Foundation. Washington D.C.. Facsímil electrónicu. En **inglés**.

* ''Happy People: A year in the Taiga'' en IMDb.