Oz

**Oz** ye una serie dramática producida por HBO. Duró seis temporaes Tom Fontana y producida por Barry Levinson. Foi emitida por HBO, y n'España por Digital+.

## Ambientación y postures
Oz narra la vida dientro de la prisión de máxima seguridá llamada Oswald State Correctional Facility, onde'l nivel cuatro ye llamáu Emerald City. El nome de la serie non solamente anicióse pol apócope de *Oswald*, sinón tamién pol nome del país imaxinariu de la novela de L. Frank Baum, El magu de Oz; d'ende l'usu del nome *Emerald City* nel programa, pos na obra lliteraria ye onde mora'l magu de Oz.

Emerald City, embrivíu como *Em City* y tamién llamáu dacuando *Bloque de celdes 5*, ye un bloque parte d'un proyeutu esperimental de rehabilitación de la prisión, onde los prisioneros tienen más llibertá, y hai un númberu controláu d'internos de cada raza o grupu social. Ello ye que l'ambiente creáu en Em City intenta recrear los problemes de les prisiones estauxunidenses.

La serie pretende non solo entretener, sinón denunciar los problemes qu'esisten. Dende la perspeutiva de *Oz*, naide puede rehabilitase y reeducar porque'l sistema penitenciariu atópase llenu de corrupción. Coles mesmes, tampoco hai estremos: tou personaxe naturalmente "bonu" comete los sos pequeños o grandes crímenes, y tou personaxe que provoca caos y problemes de normal tien el so momentu de retracción o piedá. Otra denuncia de Oz ye la tensión racial qu'esiste ente los presos, el maltratu que se-yos fai y l'aumentu bultable de presos nes cárceles a finales de los años 1990. Nunca se diz l'estáu nel que s'alcuentra Oz, (anque s'especula que pueda ser Illinois o New York), pero ta almitida la pena de muerte. El gobernador procura que toes los presos del corredor de la muerte cumplan la so condena tajantemente. Faise una crítica constante a la pena de muerte.

### Clasificación per edá
Na mayoría de los espardimientos de la serie en tol mundu, non solo emitióse n'horariu nocherniegu, sinón qu'apaecíen rótulos qu'indicaben que *Oz* ye pa mayores de 16 años (anque varia según el país). Esto ye por cuenta de la cantidá de violencia esplícita, llinguaxe soez, usu de drogues, violaciones, execuciones, desnudos, conteníu sexual, conflictos raciales y culturales. En *Oz* detállense gráficamente los delitos de los presos principales; según los sos actos ente rexes, lo qu'inclúi toles situaciones anteriores.

## Sinopsis
Les introducciones, finales y comentarios sobre la hestoria nes cárceles dende la perspeutiva social son fechos por Augustus Hill (Harold Perrineau Jr.), qu'actúa como personaxe recurrente pa estes cortes. 
Coles mesmes, el so rol na parte activa de *Oz* ye'l d'un deteníu con discapacidá motriz que va en siella de ruedes, ex-traficante y ex-drogadictu.

### Personaxes

### Reos Primarios
* **Tobias ''Toby'' Beecher**: Recluyíu # 97B412 condergáu'l 5 de xunetu de 1997 por conducir n'estáu de ebriedad y pillar a una neña.
Sentencia: 15 años, con derechu a llibertá condicional en 4, que foi-y negada en 2001, concedida en 2003, pero volviendo de momentu a Oz por cuenta de la violación de la mesma *
Banda: nengún Estáu Actual: Vivu *
Interpretáu por: Lee Tergesen

*Ye'l protagonista de la serie, un esitosu abogáu, padre de familia, que por culpa de la so adicción al alcohol, termina en Oz. el so ingresu nun ye pa nada fácil, ye mal vistu polos demás reos, ye víctima del matonaje de Simon Adebisi, ye fechu risión y sodomizado por Vernon Schillinger, lo cual facer cayer nes drogues que-y suministra Ryan O'Reily, gracies a esto, adquier l'abondu valor pa manca-y el güeyu a Schillinger y defecar na so cara, volviéndose más sicótico y llocu

*Asesinatos cometíos:
* **Catherine ''Cathy'' Rockwell**: pillada por fuercia a toa velocidá mientres taba borrachu (1997)
* **Funcionariu Correccional Karl Metzger**: foi brutalmente gatuñáu y degolláu con unes uñes filosas, en vengación por quebra-y los sos güesos (1999)
* **Vernon ''Vern'' Schillinger**: por fuercia coráu nel pechu mientres una obra de Macbeth (2003)

*Asesinatos Ordenaos:
* **Andrew Schillinger**: morrió intoxicáu d'una sobredosis de drogues, como parte d'un montaxe entamáu xunto a Chris Keller y Ryan O'Reily (1999)
* **Hank Schillinger**: contratu a los italianos por que Gaetano Cincetta diéra-y un disparu na cabeza, en vengación por asesinar al so fíu Gary (2000)

* **Augustus Hill**: recluyíu #95H522 Condergáu'l 6 de payares de 1995 por posesión de drogues y asesinatu en segundu grau Sentencia:
cadena perpetua con derechu a llibertá condicional a los 20
* Banda: nenguna, con cercanía escontra los Negros
* Estáu: Fináu en 2002,por causa de una cuchellada nel estómagu echa por Frank Urbano *
Interpretáu por: Harold Perrineau

Ye'l narrador de la serie, un ex drogadictu y traficante, que mientres el so arrestu foi mancáu gravemente por un oficial de policía, como parte d'una represalia d'este por asesinar al oficial Lawrence Hudack. En prisión ye un home relativamente sele y respetáu, amás de participar en procesos de rehabilitación cola Hermana Peter Marie. Cuando tien qu'empresta-y ayuda a los sos amigos, nun duldar en faelo. Muerre coráu nel estómagu en 2002, anque'l so espíritu sigue apaeciendo hasta'l fin de la serie.

*Asesinatos cometíos:
* **Oficial Lawrence Hudack**: disparu na cabeza pa intentar escapar d'una redada policial (1995)

*Asesinatos Ordenaos:
* **Kevin ''Supreme Allah'' Ketchum**: morrió d'una reacción alérxica a los güevos, suministrada por Arnold *Poet* Jackson, pa ganar el respetu de Burr Redding(2001)

* **Ryan O'Reily**: Recluyíu # 97P904 Condergáu'l 12 de xunetu de 1997 por dos cargos d'homicidiu vehicular, cinco cargos de conducción temeraria, posesión de sustancies illegales, posesión d'armes y violación de la llibertá condicional
Sentencia: cadena perpetua con derechu a llibertá condicional en 12
* Banda: Irlandeses (Líder)
* Estáu: Vivu *
Interpretáu por: Dean Winters

Ye'l personaxe más remanador, mentirosu, compulsivu y xenocida de la serie, un sociopata irlandés con un llargu historial de violencia y crime. Cada conflictu que se-y presenta, siempres encarga a otru pal so asesinatu. En 1998 namorar de la doctora Gloria Nathan, dempués de qu'ésta-y salvara d'un cáncer de mama detectáu antes, lo cual va facer cometer los sos peores crímenes, faciendo que'l so hermanu Cyril, un retrasáu mental, llegue a Oz. Ye'l personaxe que más asesinatos provocó en tola serie.

*Asesinatos cometíos:
* **dos trabayadores de la construcción desconocíos**: atropellaos brutalmente (1997)
* **Patrick**: morrió cuando O'Reily topetó con un poste, cutiéndose la cabeza (1997)
* **Antonio ''Nino'' Schibetta**: morrió d'una hemorraxa intestinal dempués de qu'él y Adebisi punxéren-y vidriu esmagayáu a les sos xintes, pa evitar que Schibetta quixera desfacer d'ellos (1997)
* **Patrick Keenan**: craniu estrozáu con una mancuerna, en vengación por violar a la Dra. Nathan (2000)

*Asesinatos Ordenaos:
* **Dino Ortolani**: morrió quemáu por Johnny Post, dempués de sobornar a los funcionarios y aliase con Jefferson keane (1997)
* **John ''Johnny'' Post**: vender a los italianos, por que estos capar y esmagayaren, pa siguir vendiendo drogues en EM city (1997)
* **Julio Martínez**: armó un montaxe contra Tizi Ouzou(Jefferson Keane) cola ayuda de Mike Healy, por que dos llatinos, ente ellos, Martínez, machucáren-y, pero Keane termina matando a Martínez (1997)
* **Jefferson Keane/Tizi Ouzou**: ye'l máximu responsable de que lo conderguen a muerte por inyeición letal (1997)
* **Preston Nathan**: esgañáu con un cable por Cyril, el so hermanu, a pidimientu de Ryan, porque se namoró de la so esposa, la Dra. Nathan(1998)
* **Andrew Schillinger**: foi parte de la so muerte, en vengación porque Vernon Schillinger violó a Cyril (1999)
* **William Cudney**: coráu nel pescuezu por Yuri Kosygin, pa evitar que lo delate por faer trampa nel tornéu de box (1999)
* **Hamid Khan**: por sobrealentar demasiáu a Cyril, ésti mancó gravemente a Khan na final del tornéu, tando miserablemente conectáu y siendo dempués desconectáu (2000)
* **Nikolai Stanislofsky**: morrió lletrocutáu na bañera pola Funcionaria Correccional Claire Howell, como parte del plan d'O``Reily pa desfacer d'él, por cuenta de que ésti xingar con un celular (2000)
* **Nate Shemin** y **Raymond ''Mondu'' Browne**: asesinaos por Chris keller, como parte d'un montaxe pa sacar a Martin Querns de EM city(2000)
* **Li Chen**: coráu por Cyril, dempués de qu'esti cutiera al so hermanu , que dir a asesinar por faltar -y el respetu a la so madre (2002)
* **Jia Kenmin**: machucáu a golpes por funcionarios correccionales mandaos por Tom Robinson y O'Reily, como parte d'una vendetta personal del postreru, dempués de que Kenmin burllar del murniu destín de Cyril, la pena de muerte (2002)
* **Peter Schibetta**: foi coráu polos italianos, dempués de qu'O'Reily manipoliar, por ser irrespetuosu cola so madre (2003)

* **Vernon ''Vern'' Schillinger**: Recluyíu #92S110 condergáu'l 21 d'ochobre de 1992 por asaltu agraváu en primer grau Sentencia:
8 años con derechu a llibertá condicional en 5, darréu condergáu en 1998 a 10 años adicionales por combalechadura d'asesinatu y ensin derechu a llibertá condicional.
* Banda: Hermandá Aria (Líder)
* Estáu: Fináu en 2003, por causa de una apuñalada accidental nel pechu provocada por Tobias Beecher
* Interpretáu por: JK Simmons

Ye l'antagonista principal de tola serie, el líder de la hermandá aria, un sádicu, violentu, homófobu y rascista delincuente líder de la contorna neonazi de Oz, anque con Tobias Beecher, los otros reos dirán perdiéndo-y mieu y polo tanto respetu. Tien una bona rellación con Chris Keller, anque dacuando nun se lleven, a pesar del so calter homófobu, irónicamente meter con otros homosexuales, anque sía solo pa violalos y humildalos. Muerre en 2003 coráu por fuercia nuna obra de teatru, anque en realidá yera una trampa de Keller

*Asesinatos cometíos:
* **Alexander Vogel**: coráu brutalmente por él y otros llacayos sos, y depués colgáu nel ximnasiu, pa poder ganar respetu nuevamente (1998)

*Asesinatos Ordenaos:
* **Andrew Schillinger**: facilitó'l trespasu de drogues a la celda del so fíu, per mediu de Len Lopresti, ensin dase cuenta de qu'esto yera un montaxe de Beecher (1999)
* **Gary Becher**: ordenó al so fíu Hank la muerte del pequeñu Gary como vengación pola muerte de Andrew (2000)
* **Carl Jenkins**: afaló al so suicidiu, por cuenta de que ésti diba delatar a los arios pola muerte de Leroy Tidd/Salah Udeen (2001)
* **Adam Guenzel**: engañar por que ésti lletrocutárase mientres *escapaba de prisión*, pa evitar que lo delate por violalo (2002)
* **Harrison Beecher**: valir de Franklin Winthrop por que ésti corar, como una forma d'empecipialo na hermandá aria (2003)

* **Simon Adebisi**: Recluyíu # 93A234, condergáu'l 2 de mayu de 1993 por asesinatu en primer grau Sentencia:
Cadena perpetua ensin posibilidá de llibertá condicional
* Banda : los Negros (Líder en 1998 y 2000)
* Estáu : Fináu en 2000, coráu nel llombu por Kareem Saïd en defensa mesma *
Interpretáu por : Adewale Akinnuoye-agbaje
 
Violentu, sádicu, enfermu y paranoicu a más nun poder, Adebisi ye ensin dulda, unu de los personaxes más malvaos de tola serie, un violador ensin reconcomiu, que ye capaz de matar a cualesquier por consiguir lo que quier, ye l'únicu *Homeboy* d'orixe netamente africanu, ye'l responsable de violar a Peter Schibetta, y de la muerte del so padre, anque se lleva relativamente bien con Chucky Pancamo, nun duldar en traicionar a quien sía con tal de tener más poder, muerre coráu por Kareem Said en 2000

*Asesinatos cometíos:
* **Policía tapáu**: degolláu con un machete por intentar esbaratar la so organización criminal (1993)
* **Paul Markstrom**: colgáu nel ximnasiu por ser un policía tapáu (1997)
* **Antonio ''Nino'' Schibetta**: morrió d'una hemorraxa intestinal dempués de qu'él y O`Reily punxéren-y vidriu esmagayáu a les sos xintes, pa evitar que Schibetta quixera desfacer d'ellos (1997)

*Asesinatos Ordenaos:
* **Kenny ''Lladriyos'' Wangler**, **Junior Pierce**, **Funcionariu Correccional Joseph Howard**, **Lou Rath**: orquestó los sos asesinatos a manes de Guillaume Tarrant pa faer que despidan a Tim McManus de EM city (2000)
* **Guillaume Tarrant**: suicidar al dase cuenta de qu'o l'equipu SORT o Adebisi diben tostar vivu (2000)

* **Christopher ''Chris'' Keller**: Recluyíu #98K514 condergáu'l 16 de xunu de 1998 por homicido, dos intentos d'asesinatu, asaltu con una arma, robu, conducción n'estáu de ebriedad y conducción temeraria Sentencia:
88 años, con derechu a llibertá condicional en 50
* Banda: nenguna *
Estáu: fináu en 2003, dempués de suicidase al refundiase d'una barandiella Interpretáu por: Christopher Meloni

Un bisexual asesín en serie, con enclinos de zuna y depresión, namorar de Beecher, anque delles vegaes traicionára-y, amás de tener enemistaes con Taylor Pierce, por cuenta de que ésti investíga-y pol homicidiu de 3 homosexuales, suicidar en 2003 al ser refugáu por Beecher, anque non ensin antes dexar una caxa de ántrax na sala de correos (onde trabayen los arios) p'anubrir toa Oz

*Asesinatos cometíos:
* **Bryce Tibbets**, **Mark Carachi**, **Byam Lewis**: violaos, torturaos y desmembrados por Keller (1996)
* **Dueñu de la tienda**: disparu nel pechu dempués de ser asaltáu por Keller (1998)
* **Nate Shemin** y **Raymond ''Mondu'' Browne**: asesinaos por Chris Keller, como parte d'un montaxe pa sacar a Martin Querns de EM city(2000)
* **Ronald ''Ronnie''Barlog**: rompió-y el pescuezu pa evitar que testificara contra él (2001)
* **Frankin Winthrop**: rompió-y el pescuezu por asesinar al padre de Beecher (2003)
* **Miembros Restantes de la Hermandá Aria** y otros **dos Funcionarios Correccionales**: toos morrieron envelenaos con altes dosis de Ántrax, pa evitar que-y fixeren dañu a Beecher (2003)

*Asesinatos Ordenaos: 
* **Andrew Schillinger**: morrió intoxicáu d'una sobredosis de drogues, como parte d'un montaxe entamáu xunto a Tobias Beecher y Ryan O'Reily (1999)
***Vernon ''Vern'' Schillinger**: pasó-y un cuchiellu de verdá a Beecher, por que ésti apuñalar mientres la obra (2003)

* **Kareem Saïd**: Recluyíu #97S444 condergáu'l 6 de xunu de 1997 por atentáu incendiariu Sentencia:
18 años, con derechu a llibertá condicional en 5
* Banda: Los Musulmanes (Líder ente 1997 y 1999, volvió ser líder ente 2000 y 2003)
* Estáu: Fináu en 2003, asesináu a balazos por Lemuel Idzik
* Interpretáu por: Eammon Walker

Ye'l líder nato de los musulmanes negros de Oz, ye un home sele y serenu, con demasiaes conocencies sobre derechu penal, lo que s'esprende de que foi un esitosu pero drogadictu abogáu penal. Said convertir al Islam y abandonó el so verdaderu nome de Goodson Truman por Kareem Saïd, siempres ta al pendiente de la situación de Oz y n'especial del sistema carcelario estauxunidense, muerre en 2003 abatíu a tiros por Lemuel Idzik

*Asesinatos cometíos:
* **Simon Adebisi**: coráu nel llombu en defensa propia (2000)

* **Miguel Álvarez**: Recluyíu #97A413 condergáu'l 3 de febreru de 1997 por asaltu con arma y dañu criminal en segundu grau Sentencia:
15 años con derechu a la llibertá condicional en 2
* Banda : los Llatinos (Líder hasta'l so destierru en 1998)
* Estáu: Vivu *
Interpretáu por: Kirk Acevedo

Ye'l mayor reu hispanu de la serie, anque ye de cutiu discrimináu pol restu de los llatinos por consideralo *demasiao gringo* según Raoul *el cid* Hernández, anque Enrique Morales respetar un pocu. A midida en qu'avanza la serie, vése-y con serios trestornos mentales ya intentos de suicidiu, debíu al mieu que tien de quedar como'l so güelu, quien paso la mayor parte de la so vida en solitariu

*Asesinatos cometíos:
* **Carlo Ricardo**: coráu nel estómagu en defensa propia (1999)
* **Jorgue Vásquez**: degolláu con una fueya d'afaitar gillette dempués de qu'ésti lo amenaciara con matalo (2001)

### Reos Secundarios
* **Enrique Morales**: Recluyíu #00M871 condergáu'l 6 d'abril de 2000 por asesinatu en segundu grau *
Sentencia: 25 años con derechu a llibertá condicional en 15
* Banda : los Llatinos(Líder dende'l 2000 hasta'l 2003)
* Estáu: Fináu en 2003, cuando foi afogáu con una almuhada por Carol Grace
* Interpretáu por: David Zayas

Ye'l reu llatín de meyor situación económica (una y bones la mayoría son probes) pero igual d'asesín y traficante que'l restu, amás de forxar grandes aliances con Chucky Pancamo(el líder de los italianos), ye d'esos vieyos homes de negocios que manipolien los eventos por detrás, pero en 2003 eso -y costaria la so bona vida y la so estancia de lideralgu, por cuenta de una trampa del Funcionariu Correccional Dave Brass, quien quería vengase por ser el responsable de que Carlos Martínez -y mancara'l tendón d'Aquiles, curiosamente dambos muerren asesinaos pola mesma enfermera Xenofoba y asesina en serie Carol Grace

*Asesinatos cometíos:
* **Llatín desconocíu**: refundiáu escontra una barandiella llétrica (2000)
* **Bian Yixhue**: el y el restu de los llatinos disparáron-y na cara con una pistola de grapes, pa culpar a Burr Redding (2001)
* **Coronel Edward Galson**: dempués d'una intensa engarradiella cerca d'un acensor, Morales calca el botón y un ascensor entartalla a Galson

*Asesinatos Ordenaos: 
* **Raoul ''El Cid'' Hernández**: ordenó la so muerte per mediu de Bob Rebadow, quien lo coró nel pescuezu, col fin de faese col control de los Llatinos (2000)

* **Robert ''Bob'' Rebadow**: Recluyíu #65R814 Condergáu'l 9 de setiembre de 1965, por asesinatu en primer grau *
Sentencia: muerte, conmutado por cadena perpetua ensin derechu a llibertá condicional
* Banda: nenguna *
Estáu: Vivu *
Interpretáu por: George Morfogen

Ye'l reu más vieyu (xunto con William Giles y Ricardo Álvarez) de too Oz, encarceláu dende 1965 por asesinar al so xefe (Rebadow ye Arquiteutu d'Oficiu), amás de ser el reu más sele y respetáu, por cuenta de ello, Mcmanus siempres trata de faer que la so vieyera sía lo más digna posible, como xuntar dineru pa un tratamientu contra'l cáncer pal so nietu Alex jr.
ye bien bon amigu de Agamemnon *The Mole* Busmalis

*Asesinatos cometíos:
* **Norton Pratt**: coráu nel pescuezu con un tenedor dempués de qu'esti burllar de manera despreciatible del proyeutu inmobiliariu de Rebadow (1965)
* **Raoul ''El Cid'' Hernández**: coráu nel pescuezu con un picahielos por órdenes d'Enrique Morales

* **Jaz Hoyt**: Recluyíu #98H432 Condergáu'l 12 d'agostu de 1998 por asaltu agraváu en primer grau *
Sentencia: 8 años con derechu a llibertá condicional en 4
* Banda: los Moteros(Líder ente 1998 y 2002)
* Estáu: Fináu en 2003, al ser coráu por otru moteru mientres dormía na enfermería Interpretáu por: Evan Seinfeld

Ye'l más conocíu líder de los moteros, amás d'amigu de Schillinger, siempres-y faía dellos encargos a otres mentesmaestras como Nikolai Stanislofsky o Timmy Kirk, el so verdaderu orixe ye humilde, nació d'una madre soltera y el so verdaderu nome ye John Oppenheimer, Jr. solo que foi adoptáu por una familia adinerada y el so apellíu camudo a Hoyt. termina volviéndose llocu al tar arreyáu na muerte del Reverendu Jeremiah Cloutier.

*Asesinatos cometíos:
* **Brian Lawler**,**Adam Triconi** y **David Horton**: toos asesinaos por Hoyt en circunstancies desconocíes
* **Ralph Galino**: el y los moteros envelenar con dosis esaxeraes de diazepam,a pidimientu de Nikolai Stanislofski (2000)
* **Jim Burns**: rompió-y el pescuezu con una pesa dempués de qu'esti intentara matalo (2002)
* **Timmy Kirk**: lletrocutar con un reflector mientres la sesión de semeyes de los condergaos a muerte pa MAXIM, solo porque nun aguantaba los sos delirios de llocura (2003)

* **Antonio ''Nino'' Schibetta**: Recluyíu #95S604 condergáu'l 12 d'avientu de 1995 por dos cargos de combalechadura d'asesinatu *
Sentencia: 120 años con derechu a llibertá condicional en 70
* Banda: los Italianos(hasta 1997)
* Estáu: Fináu en 1997, morrió d'una hemorraxa interna dempués de que Ryan O'Reily y Simon Adebisi punxéren-y vidriu molíu nes sos comíes Interpretáu por : Tony Musante

Ye'l primer líder de la mafia en Oz, ye bien respetáu inclusive hasta polos altos cargos como l'Alcaide Leo Glynn y pol investigador priváu Lenny Burrano, amás ye tarrecíu por tou EM city, por cuenta de les sos conexones. ye un vieyu cappi di tutti capi, controla'l negociu de les drogues hasta qu'O'Reily conspiro pa mata-y, al añu siguiente, el so fíu Peter lo remplaza nel lideralgu, pero resulta ser un fiascu en comparanza col so padre, yá que ye violáu por Adebisi y *La Familia* nun respeta a Peter.

*Asesinatos Ordenaos: 
* **Johnny Post**: ordeno que'l so llacayos capar y tullieren per partes, p'amedranar a Jefferson Keane
* **Paul Markstrom**: arreglu'l so asesinatu per mediu de Adebisi, al afayar que yera un policía infiltrado

* **Richard ''Richie'' Hanlon**: Recluyíu #98H462 condergáu'l 3 de xunu de 1998 por tráficu y posesión de drogues
* Sentencia : 8 años, con derechu a llibertá condicional en 5, condergáu en 1998 por dos cargos d'asesinatu en primer grau y condergáu a muerte, pero revocáu a la so condena orixinal en 1999
* Banda: los Ga

### Bandes de Oz
* **Negros**: Una de les bandes más grandes de Em City y de toa Oz. Los sos miembros dedíquense mayoritariamente al tráficu de drogues, y a consumiles. Como la mayoría (78%) de los prisioneros de Oz son de raza negra, tienen munchos integrantes y polo tanto enforma poder, anque suelen tener problemes col lideralgu internu. Anque frecuentemente collaboren, nun se lleven bien colos Llatinos nin colos Italianos, nin de xacíu cola Hermandá Aria, de la que se caltienen alloñaos. Suélense encargar de la cocina xunto colos Italianos. 
**Líderes**
Jefferson Keane
Simon Adebisi
Burr Redding

* **Hermandá Aria**: Tán en contra del tráficu de drogues, y tienen problemes colos presos xudíos, Llatinos y Musulmanes. Anque tamién odien a los Negros, caltiénense alloñaos d'ellos y solo tienen disputes ocasionales. Pa entrar na Hermandá non solo fai falta ser de pura raza blanca, sinón que davezu l'entrante tien que matar a un prisioneru. Encargaos del corréu qu'entra y sale de Oz.
**Líderes**
Vernon Schillinger

* **Musulmanes**: Una banda magar non bien grande, bien xunida. Los sos miembros son musulmanes, principalmente de raza negra, que lleen el Corán y pretenden camudar la brutalidá, el racismu y les males condiciones de vida de la prisión, y denunciar siempres que pueden. Tán en contra de la homosexualidá y del tráficu de drogues. Nun suelen tener problemes con otres bandes.
**Líderes**
Kareem Said
Hamid Khan

* **Italianos**: D'ancestros sicilianos, esta banda d'italianos ta bien establecida en Oz. Ello ye que dellos funcionarios sirven a la "familia" y ye la banda meyor coneutada fora de la prisión, pudiendo encargar tou tipu d'asesinatos. Tán nel negociu de les drogues y los apuestes, y encárguense asiduamente de la cocina, anque tamién s'encargaron de la fábrica de ropa carcelaria. La mayoría son descendientes de Sicilia por eso tamién se-yos llama los "sicilianos".
**Líderes**
Nino Schibetta
Peter Schibetta
Antonio Nappa
Chucky Pancamo

* **Llatinos**: La banda hispánica de Oz, llamada tamién *El Norte*. Dedicar al tráficu de drogues, y vense frecuentemente envolubraos en crímenes brutales. Trabayen en munches ocasiones xunto a los Italianos. Los Llatinos vense frecuentemente trabayando na enfermería.
**Líderes**
Miguel Álvarez
Raoul "El Cid" Hernández
Enrique Morales

* **Moteros**: Tatuaos, vistíos en cueru y con pañuelos na cabeza. Esta banda nun se dedica al tráficu de drogues, pero los sos miembros sí faen usu d'elles. Tán aliaos cola Hermandá Aria, asina en casu d'ataque per parte de los Negros, pueden tener sofitu.
**Líderes**
Scott Ross
Jaz Hoyt

#### Bandes menos relevantes
* **Cristianos**: Llectores de la Biblia, y castigadores de pecaos. Nun tienen problemes col restu de bandes.
**Líderes**
Reverendu Jeremiah Cloutier

* **Gais**: Homosexuales masculinos de Oz. Suelen ser oxetivu sexual de la Hermandá Aria, los Negros y los Llatinos.
**Líderes**
Tony Masters
Jason Cramer

#### Otros personaxes
Otros personaxes nun s'inclúin en nenguna banda, como Ryan O'Reily, Cyril O'Reily, Augustus Hill, Tobias Beecher, Robert Rebadow, Agamemnon Busmalis, Chris Keller, Omar White, Donald Groves y dellos más.

### Personal de la prisión
* El alcaide Leo Glynn (Ernie Hudson) ye la máxima autoridá de Oz, l'encargáu de les decisiones más difíciles de la caótica prisión. Ye un home sabiu, imparcial, con esperiencia y responsable. Empezó siendo guardia, como la mayoría de los funcionarios de Oz; y solamente delles situaciones llende consiguen saca-y de quicio. Suel conceder a McManus lo que-y pide, pos cree nel so proyeutu, anque tamién el so poder ta apoderáu a les decisiones del gobernador Devlin.

* Tim McManus (Terry Kinney) ye'l creador del proyeutu esperimental Emerald City, onde, en teoría, los conflictos resuélvense y los deteníos rehabilítense. Ye un home lliberal, abiertu, paciente ya idealista. Nun pierde l'enfotu nes sos idees anque, dacuando, vese devasáu poles situaciones. Trata siempres de faer lo meyor pero non tou resulta como él quier.

* La doctora Gloria Nathan (Lauren Vélez) ye la encargada de dirixir la enfermería de Oz. Les sos bones intenciones oldeen coles difíciles situaciones que se-y presenten, anque, por fortuna, acaba iguar con aselu. Siente un gran amor por Ryan O'Reily.

* Peter Marie (Rita Moreno). Monxa y siquiatra, ye la bona fe personificada. Fai tolo posible p'ayudar a McManus, a Glynn, a Beecher y a la Dra. Nathan y al Padre Mukada. Ye abolicionista y llucha contra la pena de muerte con tou lo que puede. Dirixe les sesiones de desintosicación, les visites conxugales y otres sesiones ente presos.

* Ray Mukada.(B. D. Wong) Un sacerdote cristianu que, xunto a la Hermana Peter Marie, ufierta ayuda espiritual pa tou aquél que lo precise. Entama mises, confesiones y otros ritos relixosos.

* Otros personaxes: Munchos otros funcionarios trabayen en dellos capítulos o temporaes de *Oz*, como Diane Wittlesey, Clayton Hughes, Martin Querns, Sean Murphy o Karl Metzger.

### Normes y delitos
Les regles de Em City son diches a los nuevos prisioneros cuando lleguen:

Hai tres delitos que se cometen en Em City regularmente: Engarradielles, venta y consumu de heroína, y asesinatos. El control de les drogues, (a les que se-yos llama tetes, siendo ñácaros los consumidores) recái mientres la serie en delles bandes de presos.

## ''Oz'' nel mundu
*Oz* foi emitida por delles cadenes en munchos países. Na mayoría d'ellos emitióse bien entrada la nueche, y en munchos otros en canales de pagu.

* *Oz* en canales públiques: SBS n'Australia, Channel 2 n'Israel, Italia 1 n'Italia, Channel 4 nel Reinu Xuníu, TG4 n'Irlanda, SBT en Brasil, RTL 5 n'Holanda, Nelonen en Finlandia, DR1 en Dinamarca, ETV n'Estonia , HRT en Croacia, Televen en Venezuela, RPC TV Canal 4 en Panamá, Cubavisión en Cuba , Color Visión en República Dominicana, TN8, Nicaragua.
* *Oz* en canales de pagu: HBO n'Estaos Xuníos, Digital+ n'España, Série Club en Francia, TV3 y ZTV en Suecia y Noruega, Showcase en Canadá , Sic Radical en Portugal y MAX Prime en Méxicu.

## Premios
La serie ganó premios en diversos certámenes como:
* ALMA (1998, 1999, 2001, 2002)
* CableACE (1997)
* Casting Society of America (1998)
* Satellite (1999)

## Referencies

## Enllaces esternos