The Godfather Part III

***The Godfather Part III*** ye la tercer película de la triloxía de ''The Godfather'', completando la historia de Michael Corleone, un padrín de la mafia que trata de llexitimar el so imperiu criminal. La película inclúi, na so trama, acontecimientos basaos en fechos reales, como la muerte del papa Xuan Pablo I y l'escándalu del banco papal de 1981-1982, venceyándolos ente ellos y con rellación a Michael Corleone. El filme ta protagonizáu por Al Pacino, Diane Keaton, Talia Shire, Andy García, Eli Wallach, Joe Mantegna, Raf Vallone, George Hamilton, Bridget Fonda y Sofia Coppola.

El guión foi escritu por Mario Puzo y Francis Ford Coppola; y la película foi dirixida por Coppola. Contrariamente a les sos predecesores, *[[The Godfather (película)|The Godfather]]* y *[[The Godfather Part II|The Godfather II]]*, *The Godfather III* nun foi llargamente aclamada pola crítica. Al día de güei, los críticos y fanáticos de la triloxía siguen estremaos con al respective del so legáu.

## Argumentu
La última entrega de la saga Corleone empieza en 1979. Michael Corleone atopar nos finales de los sos cincuenta años; los sos fíos yá son adultos; y nun vio a la so ex-esposa Kay Adams, que se casó con un xuez, n'ocho años. Tom Hagen morrió y el so fíu, Andrew (John Savage), convirtióse en sacerdote.

El filme empieza con una celebración, onde Michael ye gallardoniáu poles sos donaciones a la Ilesia católica. Esto ye, en realidá, un intentu de Michael pa llexitimar los *negocios* de la familia Corleone, vendiendo enantes tolos sos casinos. Kay allega a la celebración col únicu oxetivu de persuadir a Michael por que dexe que Anthony, el fíu de dambos, desenvuelva la so vocación musical (cantar) y abandone la carrera de derechu. Michael en parte opónse, deseyando que Anthony complete la so formación en derechu, pero Anthony fai-y saber al so padre qu'enxamás lo ayudar colos *negocios* de la familia, pos sabe que Michael mandó asesinar al so tíu Fredo y, a pesar d'amar al so padre, nunca lo perdonará por esa aición. Una vegada que Anthony abandona la oficina del so padre, Michael y Kay alderiquen, resurdiendo les vieyes hostilidaes ente dambos. Kay sigue reprochándo-y a Michael el so pasáu criminal, mientres Michael afirma que tolo que fizo foi pola so familia. Los sos argumentos conducieron a una especie de tregua: Kay aportunar a Michael por que Anthony escueya'l so propiu camín, a lo cual él apuerta desanimadamente. Kay estimar y cólase.

Mientres la celebración preséntense ante Michael el so sobrín Vincent Mancini (fíu natural del so hermanu Sonny) y Joey Zasa. Zasa pretende felicitar a Michael pol gallardón recibíu, pero debíu al odiu ente Vincent y Zasa, produzse una reña na oficina de Michael, onde Zasa resulta mancáu por Vincent, quien-y da un gran mordigañu na oreya. Depués del incidente, Michael, so la insistencia de la so hermana Connie, toma a Vincent como'l so protexíu y déxa-y ser el so guardaespaldes personal. Nesta celebración ye onde se faen evidentes los sentimientos de Vincent por Mary, la fía de Michael (poro, la prima de Vincent). Más tarde, depués de la celebración, Zasa unvia a dos asesinos al apartamentu de Vincent como vengación, pero Vincent afaya a los intrusos y los *neutraliza*, matándolos.

Michael revela'l so interés n'adquirir la compañía europea *International Immobiliare* pa rematar col procesu de llexitimación de los negocios de la familia. Don Liciu Lucchesi y Fredrick Keinzig opónense y atrabanquen el tratu cola ayuda tapada del Arzobispu Gilday, a quien Michael considera como'l so sociu. Les negociaciones complíquense debíu al delicáu estáu de salú del Papa Pablo VI, que la so ratificación ye indispensable pa rematar el tratu.

Amás de les obstrucciones de Lucchesi y Keinzig, Michael ye primíu polos *cabezaleros* d'otres families criminales, quien deseyen participar na futura transaición ente la familia Corleone y el Vaticanu. Michael nun ta interesáu n'acomuñar con ellos; él namái desea que la so familia llogre ganancies llexítimes ensin la intervención de persones ayenes a la so cla.

Sicasí, y como muestra de paz, Michael solicíta-y a Don Osvaldo Altobello que xestione un alcuentru colos otros *Dones* pa poder distribuyir, ente ellos, el dineru remanente de les inversiones nos negocios de la familia Corleone. Ye nesta congregación de la mafia onde Zasa (quien nun recibió nada) y Altobello intenten asesinalo, disparando llargues rabaseres de metralla dende un helicópteru artillado. Michael llogra fuxir ilesu del atentáu, pero los demás Dones resulten muertos nel ataque. Esa mesma nueche, Michael sufre un ataque diabético como resultáu de les circunstancies, siendo hospitalizáu en condición crítica. Connie, so la sensación d'impotencia por ver al so hermanu Michael inconsciente nuna camiya, ordenar personalmente a Vincent que mate a Zasa, lo que ye cumplíu conducentemente y a sangre frío nel intre d'una procesión nel barriu italianu de Nueva York: los guardaespaldes de Zasa son aniquilaos primero y cuando él fuxe ye muertu de tres balazo por Vincent Mancini amarutáu d'un miembru de la Policía Montada.

Mientres la so recuperación, Michael entérase que Joey Zasa foi asesináu, enraxonándose por cuenta de que esa aición nun foi ordenada por él y que nun s'atopaba dientro de los sos planes. Fai prometer a Connie y a Vincent que nunca más tendríen de dar esa clase d'ordes ensin el so consentimientu. Nesta oportunidá, Michael fai-y saber a Vincent que desaprueba la so rellación con Mary, fechu que nunca consentiría mientres él tuviera con vida.

Mientres Michael taba internáu nel hospital, Kay visitar pa informa-y que Anthony diba realizar el so debú operísticu en Sicilia. Michael viaxa a la rexón italiana pa guardar la obra onde'l so fíu va actuar (Cavalleria rusticana), y pa consultar col so vieyu amigu y confidente, Don Tommasino. Tommasino suxer-y qu'entever col Cardenal Lamberto (Raf Vallone), un sacerdote a quien Tommasino considera un home confiable. Michael axuntar con Lamberto y siente una inmediata conexón con él, espresándo-y les sos medranes sobre Lucchesi y Kienzig. Lamberto, quien ta en carrera pa convertise nel próximu Papa, solicíta-y a Michael que se confiese. Michael, nun principiu, siente que podría ser un xestu desesperáu, pero termina confesando los sos peores pecaos. Michael ruempe en lloru cuando confiesa qu'ordenó l'asesinatu de Fredo, el so hermanu. Lamberto considera que los sos pecaos son tarrecibles y que'l so sufrimientu ye xustu, pero tamién siente que Michael ta verdaderamente represu pola so conducta pecaminosa y da-y l'absolución.

Don Tommasino ye asesináu por un mercenariu sicilianu que Don Altobello contrató pa esaniciar a Michael. Vincent preséntase ante Michael, riquiendo la orde de matar a Altobello (para lo cual indícalu que se infiltre nel so círculu usando d'escusa la so prohibida rellación con Mary). Exhausto, Michael apúrre-y el títulu de Don a Vincent so la condición que termine la so rellación sentimental con Mary, non ensin mentar que ye'l preciu que tien de pagar pola vida qu'escueye. Vincent acepta y Michael proclama a Vincent como'l nuevu Don de la *famiglia* Corleone, y que dende esi momentu llamaráse Vincent Corleone. Mentanto, el Papa Pablo VI muerre y el Cardenal Lamberto ye escoyíu como'l so socesor sol nome de Papa Xuan Pablo I (na vida real, el verdaderu apellíu de Xuan Pablo I yera Luciani, non Lamberto).

La película algama la so clímax na Casa de la Ópera de Sicilia, onde Anthony fai'l so debú. Sabiendo qu'un asesín contratáu atopar na cortil p'asesinar a Michael, Vincent Corleone ordena que dos guardaespaldes patrullen l'edificiu mientres l'espectáculu. Poco primero de empezar la obra, Connie Corleone plania y apúrre-y a Don Altobello una caxa con dulces envelenaos. Don Altobello vence nun palcu cercanu al de Michael. Vincent tamién ordena la muerte del Arzobispu Gilday, Don Lucchesi y Kienzig.

Mientres la ópera, Michael ye informáu de que'l nuevu Papa ta en peligru de muerte, pero conclúi que nun puede faer nada pa salvalo y vuelve al so palcu. Gilday ye tirotiáu na so ilesia, Lucchesi ye apuñaláu coles sos lentes y Kienzig ye afogáu y colgáu nel balcón de la so oficina p'aparentar un suicidiu. Sicasí, ye bien tarde pa evitar l'asesinatu del nuevu Papa: muerre bebiendo una taza de té, posiblemente envelenada por Gilday. Una vegada rematada la obra, Vincent Corleone diz-y a Mary que la so rellación amorosa con ella terminó y dexar bien murnia. Mary confronta al so padre nes escalinates de la Casa de la Ópera, cégara pola interferencia de Michael na so rellación sentimental col so primu Vincent. Ye nesti intre onde l'asesín contratáu por Don Altobello, qu'asesinara antes a Don Tomassino (amarutáu de sacerdote), intenta asesinar a Michael. Saca del so bolsu una Colt 45 y dispara dos veces, pero ambos tiros esviar y unu manca apenes a Michael y l'otru impacta nel pechu de Mary, dándo-y muerte. Una vegada amenorgáu l'atacante, Vincent, quien s'atopaba ximelgáu pola situación, executa al asesín d'un balazu de Beretta 92. Mentanto, tola Familia llora desesperadamente; Michael *glaya en silenciu* en lloru angustiante sobre'l cadabre de la so fía. Según los críticos, esta escena tráxica ye una de les actuaciones más conmovedores protagonizaes por Al Pacino na so carrera como actor.

El llargumetraxe remata con un vieyu Michael Corleone na más completa soledá, sentáu nuna siella nel xardín de la casa del difuntu Don Tommasino en Sicilia, onde cai muertu al suelu, aparentemente por causes naturales.

## Repartu
* Al Pacino: Michael Corleone
* Andy García: Vincent Corleone
* Talia Shire: Connie Corleone
* Sofia Coppola: Mary Corleone
* Diane Keaton: Kay Adams
* Eli Wallach: Don Altobello
* Joe Mantegna: Joey Zasa
* Franc D'Ambrosio: Anthony Corleone
* Corrado Gaipa: Don Tommasino
* George Hamilton: B.J. Harrison
* Bridget Fonda: Grace Hamilton
* Raf Vallone: Cardenal Lamberto
* Richard Bright: Al Neri
* Enzo Robutti: Don Lucchesi

### Detalles
* Considerar en primer llugar a Winona Ryder pa interpretar el papel de Mary Corleone, pero debíu al cansanciu físicu que sufría l'actriz nesi entós, se la remplazó por Sofia Coppola. Sylvester Stallone y John Travolta fueron de volao consideraos pal papel de Joey Zasa (Mantegna).
* Depués de les crítiques adverses pola so actuación, Sofia Coppola decidió dedicase puramente a la direición.
* Joey Zasa foi unu de los personaxes que sirvieron d'inspiración pa crear a *Fat Tony*, el mafiosu llocal en The Simpsons. Dambos son interpretaos por Joe Mantegna.
* El personaxe d'Al Neri, guardaespaldes de Michael Corleone, apaez en toles películes de la saga. Como distinción especial, ye l'únicu personaxe secundariu que sobrevivió a la triloxía entera, interpretáu pol mesmu actor: Richard Bright.

## Guión y repartu

Al Pacino, Diane Keaton y Talia Shire representen los mesmos papeles que nes primeres dos películes de la saga. Según los comentarios de Coppola en *The Godfather DVD Collection*, Robert Duvall nun participó na película por cuenta de les sos pretensiones salariales, equivalentes a les d'Al Pacino. Cuando Duvall refugó'l papel de Tom Hagen, Coppola reescribió'l guión de la película p'afaelo a les carauterístiques del repartu, onde Tom Hagen fina primero que la historia empiece. Sicasí, Coppola creó'l personaxe de B.J. Harrison, interpretáu por George Hamilton, pa reemplazar a Hagen na historia. Nun ye la primer vegada que Coppola toma esti tipu de midíes: en *[[The Godfather Part II|The Godfather II]]*, Richard Castellanu, quien interpretaba a Peter Clemenza na primer película de la saga, tamién refugó la so participación. Coppola esanició a Clemenza de la historia faciendo qu'ésti muerra y reemplazar por Frank Pentangeli, personaxe interpretáu por Michael V. Gazzo nuna actuación que-y valió una nominación al Oscar pol so desempeñu. De toes formes, pa Coppola la película paez incompleta "ensin la participación de Robert Duvall".

N'otra declaración, Coppola esclaria que sintió que los dos primeros films algamaben pa cuntar tola historia de los Corleone. La so peligrosa situación financiera, dempués del fracasu d'una película d'altu presupuestu (*[[New York Stories]]*, onde tamién participaron Woody Allen y Martin Scorsese), obligó-y a aceptar la sólida propuesta de Paramount Pictures pa realizar la tercer película. Irónicamente, foi la presión financiera de los Estudios Zoetrope a principios de los años 70 lo que llevó a Coppola a realizar la primer película de *The Godfather*.

Coppola alvierte que la saga de *The Godfather* ta basada, esencialmente, na vida de Michael Corleone, una historia de cómo "un bon home vuélvese malváu". Amás, pa él, Michael realmente nun pagara polos pecaos cometíos na segunda película y quixo demostralo nel últimu capítulu.

A Sofia Coppola, la fía del direutor, encargar carauterizar el papel de la fía de Michael Corleone, Mary, cuando Winona Ryder abandonó la repartida a últimu momentu, aparentemente por causa de una enfermedá. El so desempeñu, inxustamente criticáu, sirvió d'una acusación de nepotismu contra'l so padre, cargu que Coppola refuta nos comentarios del DVD, cuntando que los críticos, "empezando con un artículu na revista *Vanity Fair*", utilizaron a la so fía p'ataca-y.

A bien temprana edá, siendo entá un ñácaru, Sofia Coppola desempeñó'l papel de Michael Francis Rizzi, el sobrín naciellu de Michael Corleone, na escena del bautismu, a la fin de la primer película. El papel de la hermana de Michael, Connie, ye interpretáu pola hermana de Francis Ford Coppola, Talia Shire. Otros familiares de Coppola qu'apaecen nel filme inclúin a la so madre, el so padre (quién escribió y condució gran parte de la música del filme) y la so nieta, Gia. Michele Russo, quien interpreta al fíu del asesín "Mosca", tamién ye un familiar alloñáu de Coppola, natural del mesmu pueblu de la bisagüela del direutor. Adicionalmente, Catherine Scorsese, madre de Martin Scorsese, tien un pequeñu papel na saga.

## Clasificación por Edaes





## Premios
*The Godfather III* foi la única película de la saga que nun ganó l'Óscar a la meyor película, pal cual foi nomada. El ganador del premiu foi *[[Dancies with Wolves|Dances with Wolves]]*, empobinada y protagonizada por Kevin Costner.

### [[Premiu Óscar|Premios Oscar]]

### [[Premiu Globu d'Oru|Premiu Globos d'Oru]]

## Distribución en video
Según declaraciones de Francis Ford Coppola nel DVD de la triloxía, Paramount Pictures foi de volao controláu pol Bancu del Vaticanu.

## Valoración
Na so despidida de Fierro, el teóricu Ángel Faretta escribió la siguiente nota:

## Bibliografía
* Rupert Cornwell, *God's Banker: The Life and Death of Roberto Calvi*, Victor Gollancz Ltd, 1984.
* David Yallop, *In God's Name: An Investigation into the Murder of Pope John Paul I*, Corgi, 1987.
* Director's Commentary track on *The Godfather Part III* DVD por Francis Ford Coppola; incluyíu en *The Godfather DVD Collection*.

## Ver tamién
* The Godfather (película)
* The Godfather Part II
* Triloxía de The Godfather
* The Godfather Saga

## Referencies

## Enllaces esternos
* Guión de la película.
** Testu inglés.

* The Godfather Trilogy; n'inglés.
* ''The Godfather III'': puntuación y crítiques d'internautes en FilmAffinity.