Caterina Cornaro

**Caterina Cornaro** , noble veneciana, que llegó a ser Reina de Xipre de Xerusalén y d'Armenia.

## Familia
Catalina yera fía de *Nobile Huomo* Marco Cornaro (Venecia, avientu, 1406 - Venecia, 1 d'agostu de 1479), *Cavaliere del Sacro Romano Impero* (Caballeru del Sacru Imperiu Romanu) y *Patrizio Veneto* (Patriciu de Venecia), pola so esposa Fiorenza Encrespo. El so padre yera'l bisnietu de Marco Cornaro, dux de Venecia dende'l 1365 hasta'l 1368. Yera la hermana menor del *Nobil Huomo* Giorgio Cornaro (1452 - 31 de xunetu de 1527), *Padre della Patria* y Caballeru de la Sacru Imperiu Romanu. La familia Cornaro produciera cuatro Doges. La so familia tenía rellaciones llargues con Xipre, especialmente con respeutu al comerciu. Nel área d'Episkopi, nel distritu de Limassol, la familia Cornaro alministró dellos inxenios azucreros y esportó productos xipriotes a Venecia.

Caterina foi pintada por Durero, Tiziano, Bellini y Giorgione.

## Reina consorte
En 1468, Xacobu II de Xipre, tamién conocíu como ‘'Xacobu'l bastardu*, conviértese en rei de [[reinu de Xipre|Xipre]]. Y escoyó Caterina como la so esposa y reina consorte del Reinu de Xipre a Caterina qu'entós daquella tenía 14 años y taba educándose nun conventu. La eleición del rei foi del gustu de la República de Venecia, yá que d'ehí p'alantre podía asegurar los derechos comerciales y otros privilexos de Venecia en Xipre. Casó por poderes en Venecia'l [[30 de xunetu]] de [[1468]] cuando tenía 14 años. Finalmente zarpó a Xipre en payares de [[1472]] y casó con Xacobu en persona en [[Famagusta]].

== Reináu ==
El rei Xacobu II morrió en [[xunetu]] de [[1473]], pocos meses dempués del casoriu por cuenta d'una enfermedá repentina y, acordies cola so voluntá, Caterina, que nesi momentu taba embaranzada, actuó como rexente. Convirtióse en monarca cuando'l so fíu pequeñu [[Xacobu III de Xipre|Xacobu]] morrió n'agostu de [[1474]] enantes del so primer cumpleaños, probablemente por enfermedá inclusive si se rumoreaba que fuera envelenáu por Venecia o polos partidarios de [[Carlota de Xipre|Carlota]]. 

Xacobu nomara un conseyu de siete miembros, nel que taba'l venecianu [[Andrea Cornaro]], tíu de la reina, según [[Marin Rizzo]] y [[Giovanni Fabrice]], axentes del [[Reinu de Nápoles]], que s'opunxeron a la influyencia veneciana. La reina Caterina dio a lluz un fíu, [[Xacobu III]] n'agostu de [[1473]], actuando como padrinos l'almirante Mocenigo y otros funcionarios. Nun intentu de llendar la influyencia de los venecianos sobre la reina conspiranron acusando al tíu de Catalina y los sos amigos d'envelenar al rei. 

En partiendo la flota veneciana, na nueche del [[13 de payares]] de [[1473]] ,hubo una revuelta pro fuercies napolitanes, qu'acabó cola muerte del tíu de la reina y del so primu. L'[[arzobispu de Nicosia]], [[Xuan Tafures]], [[conde de Trípoli]], el [[conde de Jaffa]], y Marin Rizzo tomaron Famagusta, prindando a la reina y al rei naciellu.

Barbaro y Baillo Pasqualigo taben protexíos polos soldaos venecianos qu'acompañaren a Barbaro. Los conspiradores fixeron dellos intentos pa persuadir a Barbaro de que los soldaos entregaren les armes. El condestable de Xipre unvió a un axente, ente que'l conde de Trípoli, l'arzobispu de Nicosia, y el condestable de Xerusalén realizaron visites personales. Dempués de consultar con Baillo Pasqualigo, decidieron desarmar a los homes, pero caltener les armes. Barbaro alertó a los capitanes de les galeres venecianes nel puertu. Barbaro tamién unvió despachos al Senáu de Venecia, alvirtiéndo-yos de los fechos. Más llueu, Barbaro y les tropes venecianes retiráronse a una de les galeres.

Nel momentu que l'almirante [[Pietro Mocenigo|Mocenigo]] tornó pa Xipre, los rebeldes taben engarrándose ente ellos y el pueblu de [[Nicosia]] y [[Famagusta]] llevantóse escontra ellos. El Senáu de Venecia autorizó a los soldaos y militares qu'acompañaren a Barbaro pa permanecer en Xipre.

En [[febreru]] de [[1489]], n'afayándose otra conxura, el gobiernu venecianu persuadió a Caterina de dexar los sos derechos como gobernante de Xipre al dux de Venecia -y por estensión al gobiernu venecianu nel so conxuntu- yá que nun tenía herederu. Según George Boustronios , "el [[15 de febreru]] de [[1489]], la reina salió de Nicosia pa marcha a Famagusta y dexar Xipre. Y cuando xubió al caballu con una capa de seda negro, con toles dames y los caballeros na so compañía [...] Los sos güeyos, amás, nun cesaron d'arramar llárimes mientres tola procesión. La xente tamién arramó munches llárimes ". Y el [[14 de marzu]] de [[1489]] foi obligada a abdicar y vender l'alministración del país a la República de Venecia.

El reinu tornara hai enforma tiempu, y fuera un estáu tributariu de los [[mamelucos]] dende'l [[1426]]. Baxo Caterina, que gobernó Xipre dende'l [[1474]] hasta'l [[1489]], el control por parte los mercaderes venecianos foi aumentando hasta qu'a la fin hubo de ser controlada direutamente.

== Vida posterior ==
L'últimu estáu cruzáu convirtióse nuna colonia de Venecia, y como compensación, a Caterina dexóse-y caltener el títulu de Reina y fíxose-y Señora d'[[Asolo]], un condáu nel *Terraferma* de la República de Venecia na rexón del [[Vénetu]], en [[1489]] Asolo ganó una reputación como corte de distinción lliteraria y artística, principalmente a resultes de ser l'escenariu ficticiu de los diálogos platónicos sobre l'amor de [[Pietro Bembo]], *Gli Asolani*. Caterina morrió en Venecia nel [[1510]].

<gallery mode="packed">
San Salvador Interno - Tomb of Caterina Cornaro.jpg| La so tumba. 
San Salvador Interno - Monument to Catherine Cornaro.jpg| El so monumentu aciagu.
</gallery>

== Óperes ==
A la figura de Caterina Cornaro dedicóse-y una ópera, *La Reine de Chypre* de [[Fromental Halévy]], con llibretu de [[Jules-Henri Vernoy de Saint-Georges]], estrenada en [[París]] el [[22 d'avientu]] de [[1841]]. Sobre'l mesmu llibretu de Saint-Georges basóse la versión de [[Giacomo Sacchero]] pa la obra *Caterina Cornaro'' de Gaetano Donizetti, puesta n'escena nel San Carlo de Nápoles el 18 de xineru de 1844.

## Lliteratura
Baxo'l títulu "La Reina de Xipre", Marian Izaguirre escribió unu de los sos meyores cuentos. Nél, la protagonista, una escritora actual, alcuéntrase ensin sabelo falando con Caterina Cornaro que la convida a una esposición del propiu Gentile Bellini. La obra constitúi un emotivu y preciosu rellatu sobre la inesistencia del tiempu.

## Referencies

.