Guerra d'Afganistán (2001-2021)

La **guerra d'Afganistán** ye una guerra qu'enfrentó en principiu al Emiratu Islámicu d'Afganistán gobernáu polos talibanes y una vegada derrocáu este, a la so insurxencia, per un sitiu, y a una coalición internacional comandada per Estaos Xuníos, pol control del territoriu afganistanu. Empezó'l 7 d'ochobre de 2001 cola Operación Llibertá Duradera» del Exércitu d'Estaos Xuníos y la Operación Herrick» de les tropes britániques, llanzaes pa invadir y ocupar el país asiáticu. La invasión #desamarrar en respuesta a los atentaos del 11 de setiembre de 2001 n'Estaos Xuníos, de los qu'esti país culpó a Osama bin Laden. Pa empecipiar la invasión, Estaos Xuníos #amparar nuna interpretación peculiar del artículu 51 de la Carta de les Naciones Xuníes, relativu a dereches a la llexítima defensa.

L'oxetivu declaráu de la invasión yera atopar a Osama bin Laden y otros dirixentes d'Al Qaeda pa llevalos a xuiciu, y derrocar el gobiernu del Emiratu Islámicu d'Afganistán gobernáu pol emir mulá Omar, qu'a xuiciu de les potencies occidentales sofitaba y daba abellugu y cobertoria a los miembros d'Al Qaeda. La Doctrina Bush d'Estaos Xuníos declaró que, como política, nun s'estremaría ente organizaciones terroristes y naciones o gobiernos que-yos dan abellugu. 

Esisten dos operaciones militares lluchando por controlar el país. La Operación Llibertá Duradera» ye una operación de combate d'Estaos Xuníos cola participación de dellos países de la coalición y qu'anguaño se ta llevando a cabu principalmente nes rexones del sur y del este del país a lo llargo de la frontera con Paquistán. Nesta operación participen unos 28 300 militares d'Estaos Xuníos aproximao. 

La segunda operación ye la Fuercia Internacional d'Asistencia pa la Seguridá (ISAF), que foi establecida pol Conseyu de Seguridá de Naciones Xuníes a finales d'avientu de 2001 p'asegurar Kabul y les árees de la so contorna. La OTAN asumió'l control de la ISAF en 2003. En xunetu de 2009, la ISAF tenía en redol a 64 500 militares de 42 países, apurriendo los miembros de la OTAN el nucleu de la fuercia. Estaos Xuníos tenía aproximao 29 950 soldaos na ISAF.

Na invasión, Estaos Xuníos y Reinu Xuníu llevaron a cabu la campaña de bombardéu aereu, con fuercies terrestres apurríes fundamentalmente pola Alianza del Norte. En 2002, foi esplegada la infantería d'Estaos Xuníos, británica y canadiense, avanzando con fuercies especiales de delles naciones aliaes como Australia. Darréu sumáronse les tropes de la OTAN.

L'ataque inicial sacó a los talibanes del poder, pero éstos repunxeron fuercia y posiciones dende entós. La guerra tuvo menos ésitu de lo esperao en cuanto al oxetivu d'acutar el movimientu d'Al Qaeda. Dende 2006, vese amenaciada la estabilidá n'Afganistán debíu a la medría de l'actividá insurxente liderada polos Talibán, los altos rexistros de producción illegal de droga, y un fráxil gobiernu con pocu poder fora de Kabul.

El 28 d'avientu de 2014 el presidente de los Estaos Xuníos Barack Obama dio per rematada la misión de la ISAF-OTAN n'Afganistán y la ceremonia que se realizó en Kabul xunto al comandante de la ISAF, el xeneral d'Estaos XuníosJohn F. Campbell en representación de les fuercies de la ISAF supuestamente punxo fin a los combates. El 1 d'avientu de 2014 el secretariu xeneral de la OTAN, Jens Stoltenberg, acotó xunto al presidente d'Afganistán, Ashraf Ghani, y el xefe del Gobiernu, Abdullah Abdullah, la continuidá de la misión aliada a partir del 1 de xineru de 2015 nel país centro asiáticu denominada **Operación Sofito Resueltu** y dicha misión #llindar solo a entrenar y asesorar a les fuercies afganistanes hasta fines de 2016. Cerca de 13 000 soldaos de la OTAN participen nuna misión de dos años (hasta 2016) pa entrenar a les fuercies afganistanes. El 15 d'ochobre de 2015 el presidente d'Estaos Xuníos Barack Obama anunció que va caltener 5500 soldaos n'Afganistán cuando dexe'l cargu en 2017, con esta decisión, pasa la resolución del conflictu al so socesor. En xunu de 2016 el presidente de EE. UU., Barack Obama, autorizó ampliar el papel que desempeñen les fuercies d'Estaos Xuníos esplegaes n'Afganistán. Esti movimientu va dexar al exércitu acompañar a les fuercies convencionales afganistanes (solo podíen dir al pie de les especiales) na so llucha contra los insurxentes talibán.En xunetu de 2016 Obama aumento'l númberu de soldaos d'Estaos Xuníos pa la permanencia n'Afganistán (hasta que concluya'l so mandatu en 2017) colo que se completa nun total de 8400 el númberu d'efectivos en suelu afganistanu, depués de que'l mulá Haibatulá Ajundzada declarara al igual que'l so predecesor el mulá Akhtar Mohamed Mansur que la paz llegara a Afganistán una vegada que la ocupación en dichu país por tropes estranxeres cese.

## Referencies