Navas de Estena

**Navas de Estena** ye un conceyu español de la provincia de Ciudá Real, na comunidá autónoma de Castiella-La Mancha. Tien una superficie de 146,54 km² con una población de 265 habitantes (INE 2015) y una densidá de 1,9 hab/km².

## Allugamientu

Navas de Estena ye un conceyu con una población de 291 habitantes (INE 2013) asitiáu nel noroeste de la provincia de Ciudá Real. Falta per carretera 130 quilómetros de Madrid, 70 quilómetros de Toledo y 105 quilómetros de Ciudá Real.

Pertenez histórica, sociolóxica y xeográficamente a la contorna de los Montes de Toledo. Coles mesmes, ye unu de los seis conceyos integrantes del área d'influencia socioeconómica del Parque nacional de Cabañeros.

La zona noroeste del Parque nacional de Cabañeros pertenez na so mayor parte al términu de Navas de Estena y nun ye posible la so visita si nun ye dende esta población. Incluyir en dichu parque unes 11&nbsp;000 hectárees del términu municipal, ente elles 800 hectárees de montes públicos asitiaes a unos centenares de metros del cascu urbanu: sierres d'El Ramiro y Fuentefría, ente les cualos crucia'l ríu Estena al traviés d'El Boquerón.

## Historia
Fai 700 años, nel 1300 d.c., nel llugar onde güei s'atopa Navas de Estena axuntar por primer vegada les Hermandaes de Toledo y Talavera. Dos años dempués sumóse la de Ciudá Real. Estes xuntes qu'en principiu se celebraben al abertal, col tiempu precisaron d'una infraestructura de construcciones fixes qu'aniciaron un nucleu de población estable: Navas de Estena. Esta foi la primer xunta d'una de les instituciones comarcales más antigües d'España, que tuvo competencies inclusive en materia fiscal: llegar; de la cual Navas de Estena foi sede mientres dellos sieglos.

La historia de Navas de Estena ye la historia de la so contorna, los Montes de Toledo. Salvo dellos episodios singulares y dellos personaxes venceyaos a la historia del conceyu daqué más qu'a la del restu (Moraleda o'l Capitán Ocaña), nun tien sentíu falar de la historia de Navas de Estena si nun ye nel contestu de la historia de la contorna. Y viceversa, nun puede esplicase la historia de los Montes de Toledo ensin referise ensame de vegaes al conceyu que ye'l so centru xeográficu, que mientres enforma tiempu foi'l so centru políticu y que tien de ser nun futuru unu de los sos centros culturales (Centru d'Interpretación y Muséu de los Montes de Toledo).

## Demografía




## Naturaleza

Navas de Estena atópase allugáu nel Parque nacional de Cabañeros. Contién distintos ambientes que favorecen la presencia de diverses especies vexetales y animales qu'atopen nel términu municipal l'allugamientu fayadizu onde desenvolver la so actividá cotidiana: rañas, regueros, microturberas, ya inclusive ambientes que favorecen la presencia de vexetales relictos de dómines pretéritas, como'l texu. Nes sierres de Navas de Estena apaecen diverses especies vexetales y animales singulares tales como texos, omeros, xardones, felechu real, utre negra o águila real.

Mención estreme merez el Boquerón del Estena. Dende'l puntu de vista florístico, ye unu de los llugares onde s'abelluga la flora más peculiar de la redolada de Cabañeros. Pola disposición espacial d'esti valle crean les condiciones fayadices por qu'habiten texos, abedurios, omeros, xardones, felechos reales (*Osmunda regalis*), pequeñes turberas. Ye un paisaxe fresco y montascoso, bien distintu de lo que los visitantes esperen atópase en Cabañeros.

Tocantes a la fauna, p'apreciala hai que dexar un pocu de llau la concepción turística del Parque de Cabañeros y entrar nos aspeutos más íntimos del ecosistema; anque esto suponga "escaecenos" d'especies como utres o inclusive la llondra. El del Boquerón, ye un paisaxe apoderáu por trés elementos: el monte, la roca y el ríu. Y ye precisamente nesti últimu llugar onde atopamos los elementos más importantes como delles especies de pexes autóctonos tales como'l calandino o'l jarabugo amás de l'amasuela de ríu (Unio sp).

## Turismu
Cualquier zona del términu municipal de Navas de Estena tien encantu abondu como pa ser visitada. La diferencia ente lo que ta fora del Parque nacional y lo que nun lo ta ye una cuestión puramente alministrativa, non de valor medioambiental o paisaxísticu. Los montes d'utilidá pública, los caminos públicos, les siendes públiques, les víes pecuaries y los calces de los regueros y ríos son de toos, y pueden ser visitaos y pasiaos llibremente, ensin más llimitaciones que les que marquen reglamentariamente les alministraciones competentes en cada unu d'ellos. Ensin escaecer nunca que lo que los vecinos caltuvieron mientres sieglos depende más de la educación de los visitantes que de reglamentaciones coercitivas pa siguir como ta otros cuantos sieglos más. 

No que se refier a agospiamientu, anguaño esisten en Navas de Estena trés cases rurales y un centru de turismu rural con cabañes de madera, zona de camping y chigre-restorán. El conceyu tamién cunta con cuatro bares, dos d'ellos con serviciu de restorán. Coles mesmes, esiste nel pueblu una oficina de turismu, onde ye posible llograr información sobre les rutes que pueden faese na zona.

## Referencies

## Enllaces esternos