Villarluengo

**Villarluengo** ye una llocalidá y conceyu español de la provincia de Teruel perteneciente a la contorna de Maestrazgo, Aragón. Tien un área de 157,89 km² con una población de 176 habitantes (INE 2016) y una densidá de 1,11 hab/km².

Parte del so términu municipal ta ocupáu pol Monumentu natural de los Órganos de Montoro.

## Descripción

Pintorescu pueblu asitiáu nel corazón de la contorna del Maestrazgo turolense, enclaváu a lo cimero d'un enorme espolón predresu en cantu d'un fondu ribayu, destacando pol so montascosu y bella redolada natural sobre la confluencia de los ríos Palombina y Cañada ente les sierres de Garrucha, Carrascosa y la Cañada y moler Muyer y Mochén. Nel so estensu términu municipal inclúyense les entidaes de población de *Les Fábriques* (güei despoblaes y convertíes n'Hostal) y l'encantador pueblecito de Montoro de Mezquita.

## Historia

El nome de Villarluengo yá apaez reflexáu nun documentu de 1176 cuando Español de Castellot concede a la obra de San Salvador y San Valerio de Zaragoza dos terceres partes del señoríu que-y pertenecía sobre'l llugar de Nocito o Noched, asitiáu na ribera del Guadalupe. La historia de Villarluengo empezar a forxar en tiempos de Reconquistar, cuando estes tierres yeren frontera ente cristianos y musulmanes.

El primer documentu de gran importancia pa Villarluengo ye la Carta Puebla de 1194, dada por Alfonsu II d'Aragón a Gaston de la Orde del Santu Redentor, d'esta manera pretenden afitar población nesta tierra despoblada.

En 1198, dos años más tarde de la muerte d'Alfonsu II, la Orde del Santu Redentor eslleir y tolos sos derechos, bienes y pertenencies pasen a los Templarios. En 1197 Poncio Mariscal de la Orde del Temple, concede la so segunda carta puebla a 20 vecinos de la villa. Los templarios consoliden definitivamente estos territorios, apoderándolos mientres casi un sieglu hasta la so disolución nel añu 1312.

Darréu Villarluengo pasa a manes de la Orde de San Xuan de los Hospitalarios que'l so dominiu sobre la villa va estender hasta l'añu 1811. A lo llargo d'estos sieglos hubo momentos de gran prosperidá, que llegó a cuntar con 1.800 habitantes. En 1541 fundóse'l Conventu del Monte Santu, gran centru de relixosidá comarcal, utilizáu depués nes guerres Carlistes como fortaleza y destruyíu en 1840.

En 1789 la familia de los Temprados xunida a téunicos y capitales franceses, montaron en Villarluengo la primer fábrica de papel continuu qu'hubo n'España. Más tarde "les fábriques" afacer pa la producción testil y nelles trabayaben persones de la llocalidá y pueblos cercanos, cerraron les sos puertes en 1958, tres la guerra civil. Nesta dómina tuvieron tamién en funcionamientu los baños d'agües termales.
Villarluengo foi'l primer pueblu de la provincia en tener lluz llétrico, dempués de la capital, y el primeru na contorna en tener agua corriente, y pavimentadas les sos cais.

## Política llocal
### Últimos alcaldes de Villarluengo

### Resultaos eleutorales

## Llugares d'interés
### Entorno urbanu
* El Balcón de los Foresteros. Dende onde s'acolumbra un espectacular y bellu panorama paisaxísticu *
L'edificiu del Conceyu, obra renacentista, construyíu en piedra por Francisco Gamboa (sieglu XVI).
* La ilesia parroquial dedicada a l'Asunción de La nuesa Señora. Reconstruyida en 1859 d'estilu neoclásicu-mudéxar, cola so pimpana fachada de dos torres ximielgues.
* Ermites de San Bartolomé y San Cristóbal.
* Ruines del que fuera Conventu del Monte Santu construyíu en 1540 y destruyíu en 1840 mientres les guerres carlistes.
* Masías fortificaes: Torre Montesanto (convertida nun hostal), Torre Gorgue, Torre Sancho, Torre Soriano…

### Redolada paisaxística
* El puertu del Cuartu Peláu (1611 m.)
* Los Órganos de Montoro.
* La vega del ríu de la Cañada.
* El Saltu de la Rapiega.
* El ribayu del Focete *
La Val de Palombina.
* Ponte romana'l Vau

## Fiestes
* La romería de San Pedro de la Roqueta, celebrada'l domingu más cercanu al 25 d'abril, na que se realiza una comida d'hermandá a base de xudíes, xunto colos romeros de Montoro.
* El 24 de xunu, San Xuan y la fiesta de la mocedá, onde se llanta'l Mayu”, cántense les Albadas y báillase el Baille del Reinau”.
* Del 23 al 26 d'agostu celebren les fiestes patronales n'honor de San Bartolomé y la Virxe de Monte Santu.

## Gastronomía
De la variada y rica gastronomía de la Contorna, a parte de la producción de xamón y cecina de reconocíu prestíu, cabo señalar como platos típicos les xudíes del Bolico, los garbanzos viudos, la trucha y la fina y esquisita repostería del Maestrazgo.

## Ver tamién
* Llista de conceyos de la provincia de Teruel

## Referencies

## Enllaces esternos