Creu

Un **credo** ye un oficiu, declaración o confesión de fe que ye compartida por una comunidá relixosa, y en particular ye una fórmula fixa que se recita na lliturxa.

La fórmula más conocida ye'l Símbolu Niceno-Constantinopolitano (llamáu tamién símbolu niceno). Na lliturxa de la Ilesia católica y de delles denominaciones protestantes úsase tamién el Credo de los Apóstoles.

## Historia

El Credo niceno-constantinopolitao, qu'a finales del sieglu V recitar na lliturxa en Antioquía y dende 511 en Constantinopla foi introducíu na lliturxa de la cristiandá occidental por decisión de la III Conceyu de Toledo nel añu 589.

La práutica estender n'España, les Islles Britániques y el reinu francu, pero por enforma tiempu nun foi aceptada en Roma. Cuando Carlomagno convocó en 809 un conceyu n'Aquisgrán y quixo llograr l'aprobación papal de la decisión del conceyu d'incluyir nel Credo la clausa *[[Filioque]]*, el papa Lleón III oponer a l'amestadura (a pesar de declarar ortodoxa la doctrina espresada) y suxirió siguir l'exemplu de Roma al nun incluyir el Credo na celebración de la misa.

En 1014 por cuenta de la so coronación como emperador del Sacru Imperiu, Enrique II solicitó al papa Benedicto VIII la recitación del Credo na misa. El papa aportó al so pidimientu, colo que per primer vegada na hestoria'l Credo usar na misa en Roma.

## Fórmules

Son dos les fórmules utilizaes: el Símbolu Niceno-Constantinopolitano (de cutiu llamáu'l Símbolu Niceno) y el Símbolu de los Apóstoles.

### Credo Niceno-Constantinopolitano

Lo que se llama comúnmente'l "Credo Niceno" y más correutamente'l "Credo Niceno-Constantinopolitano" nun ye exactamente'l testu formuláu mientres el Segundu Conceyu Ecuménicu na Ciudá de Constantinopla (añu 381), revisión radical del testu del Primer Conceyu Ecuménicu en Nicea (nel añu 325). Los testos que por ser el de les lliturxes bizantina y romana son más conocíos difieren del d'esi Conceyu del añu 381 al utilizar el númberu singular de los verbos "Creo", "Confieso", "Espero": lo que'l testu orixinal diz ye "Creemos" (πιστεύομεν), "Confesamos" (ὁμολογοῦμεν), "Esperamos" (προσδοκοῦμεν). El testu de la lliturxa mozárabe caltién la forma plural. Los testos en llatín tienen dos frases ausentes nel testu orixinal del Conceyu de Constantinopla (381). Una, *Deum de Deo*, atopar nel símbolu del Conceyu de Nicea (325) mas non nel testu del añu 381. Sobre la otra, **Filioque'' nel ritu romanu, ''et Filio'' nel ritu mozárabe, hubo una importante [[cláusula Filioque|discutiniu]] ente les Ilesies [[Ilesia católica|católica]] y [[Ilesia ortodoxa|ortodoxa]]. Amás el testu mozárabe añade, dempués de ''Per quem omnia facta sunt'', ''quae in cælo, et quae in terra'', frase tamién presente nel símbolu 325, mas non nel símbolu 381, y omite, al falar de la crucifixón y la resurreición de Jesús, los dos frases ''pro nobis'' y ''secundum Scripturas''.

;Testu llitúrxicu en griegu (ritu bizantín) y llatín (ritu romanu)


;Testu llitúrxicu n'español (ritu romanu)


;Testu llitúrxicu mozárabe 

=== Símbolu o Credo de los Apóstoles ===

El llamáu Símbolu de los Apóstoles o Credo de los Apóstoles ye'l símbolu bautismal de la Ilesia romana. La so gran autoridá vien-y d'esti fechu. San Ambrosio dixo: "Ye'l símbolu que guarda la Ilesia romana, la que foi sede de Pedro, el primeru de los Apóstoles, y a la cual él llevó la doctrina común." Y el so nome, "Símbolu de los Apóstoles",deber al fechu de ser consideráu'l resume fiel de la fe de los apóstoles.



El so [[dogma|conteníu dogmáticu]] ye'l siguiente:
* **Creo en Dios**: «El nuesu Dios ye l'únicu Señor».
* **Padre Toupoderosu**: «Lo que ye imposible pa los homes ye posible pa Dios».
* **Creador del cielu y de la tierra**: «Nel empiezu de too, Dios creó'l cielu y la tierra».
* **Creo en Xesucristu**: «Él ye la rellumada glorioso de Dios, la imaxe mesma de lo que Dios ye».
* **El so únicu Fíu**: «Pos Dios amó tanto al mundu, que dio al so Fíu Únicu, por que tou aquel que crea nél nun muerra, sinón que tenga vida eterna».
* **El nuesu Señor**: «Dios facer Señor y Mesíes».
* **Que foi concebíu por obra y gracia del Espíritu Santu**: «L'Espíritu Santu va venir sobre ti, y el poder del Dios peraltu te va cubrir cola so solombra. Por eso, el neñu que va nacer va ser llamáu Santu y Fíu de Dios».
* **Nació de Santa María Virxe**: «Tou esto asocedió por que se cumpliera lo que'l Señor dixera per mediu del profeta: 'la virxe va quedar encinta y va tener un fíu, al que va poner por nome Emmanuel', que significa "Dios con nós"».
* **Careció sol poder de Poncio Pilato**: «Pilato tomó entós a Jesús y mandó azotalo. Los soldaos trenzaron una corona d'escayos, poner na cabeza de Jesús, y vistir con una capa de color coloráu escuru».
* **Foi crucificáu**: «Jesús salió llevando la so cruz, pa dir al llamáu 'llugar de la Calavera', que n'hebréu se llama Gólgota. Ellí lo crucificaron, y con él a otros dos, unu a cada llau. Pilato mandó poner sobre la cruz un lletreru, que dicía: 'Xesús de Nazaré, Rei de los xudíos'».
* **Muertu y soterráu**: «Jesús glayó con fuercia y dixo: -¡Padre nes tos manes encamiento'l mio espíritu! Y a los dicir esto, morrió». «Dempués de baxalo de la cruz, envolubrar nuna sábana de llinu y poner nun sepulcru abiertu nuna peña, onde inda nun soterraren a naide».
* **Baxó a los infiernos**: «Como home, morrió; pero como ser espiritual que ye, volvió a la vida. Y como ser espiritual, foi y predicó a los espíritus que taben presos».
* **Al tercer día resucitó d'ente los muertos**: «Cristu morrió polos nuesos pecaos, como dicen les Escritures, que lo soterraron y que resucitó al tercer día».
* **Xubió a los cielos, ta sentáu a la derecha de Dios Padre toupoderosu**: «El Señor Jesús foi lleváu al cielu y sentóse a la derecha de Dios».
* **Dende ellí hai de venir xulgar a vivos y muertos**: «L'unviónos a anuncia-y al pueblu que Dios poner como xuez de los vivos y de los muertos».
* **Creo nel Espíritu Santu**: «Porque Dios enllenó col so amor el nuesu corazón per mediu del Espíritu Santu que nos dio».
* **La santa Ilesia católica**: «La fe confiesa que la Ilesia [...] nun puede dexar de ser santa». «N'efeutu, Cristu, el Fíu de Dios, a quien col Padre y col Espíritu proclámase 'el solu santu', amó a la so Ilesia como a la so esposa». «Él apurrióse por ella pa santificarla, xunir a sigo mesmu como'l so propiu cuerpu y enllenar del don del Espíritu Santu pa gloria de Dios». La Ilesia ye, pos, «el Pueblu santu de Dios», y los sos miembros son llamaos «santos». En griegu, καθολικῆ (''katholikḗ'') significa ''universal''. Por fe, l'home ye salvu al confesar que Jesús ye'l so Señor y Salvador, ensin importar el país de procedencia: «[...] Van Venir munchos del oriente y del occidente, y van sentase con Abraham y Isaac y Jacob nel reinu de los cielos».
* **La comunión de los Santos**:
* **El perdón de los pecaos**: «Si confesamos los nuesos pecaos, Él ye fiel y xusto pa perdonar los nuesos pecaos, y llimpianos de toa maldá».
* **La resurreición de la carne**: «Cristu va dar nueva vida a los sos cuerpos mortales».
* **Y la vida eterna**: «Ellí nun va haber nueche, y los qu'ellí vivan nun van precisar lluz de llámpara nin lluz del sol, porque Dios el Señor dará-yos el so lluz, y ellos van reinar por tolos sieglos».
* **Amén*': «Asina sía. ¡Ven, Señor Jesús!».

== Ritu romanu ==

Na misa de [[ritu romanu]], el Credo recitar a conclusión de la [[Lliturxa de la Pallabra]], dempués de la homilía y antes de la Oración de los Fieles. "El Símbolu o oficiu de fe tiende a que tol pueblu rexuntáu respuenda a la Pallabra de Dios anunciada nes llectures de la Sagrada Escritura y espuesta na homilía, y a que, al proclamar la norma de la so fe, cola fórmula aprobada pal usu llitúrxicu, recuerde y confiese los grandes misterios de la fe, antes d'empezar la so celebración na Eucaristía."

Nun se recita tolos díes sinón namái en domingos y solemnidaes, mas puede tamién dicise en peculiares celebraciones más solemnes. N'ocasiones, omítese dempués d'una renovación de promeses bautismales.

Si cántase, empecipiar el sacerdote o, según la oportunidá, un cantor, o'l coru, pero cantar toos xuntos. Si nun se canta, recitar toos xuntos, o a dos coros alternando ente sigo.

A la mención de la [[Encarnación]] de Xesucristu, tien de faese una fonda reverencia. Na [[Navidá]] y el día de l'[[Anunciación]], toos se arrodillan nesta parte.

Tradicionalmente, utilízase'l Credo Niceno-Constantinopolitano, pero esti pue ser reemplazáu, particularmente na Cuaresma y el Tiempu Pascual, pol Símbolu bautismal de la Ilesia romana conocíu como'l Símbolu de los Apóstoles.

== Ritu bizantín ==

Nes [[Ilesia ortodoxa|Ilesies ortodoxes]] el testu del Credo ye siempres la forma llitúrxica griega del [[Símbolu Niceno-Constantinopolitano]] y recítase en cada celebración de la Divina Lliturxa, non yá nos domingos. Mientres la recitación se ventila el pan y el vinu con un velu, aición que representa'l descensu del Espíritu Santu.

== Ritu mozárabe ==

El Credo recitar nel [[ritu mozárabe]] dempués de la consagración y antes del [[Padre nuesu]]. Antes de la so apaición en cualesquier otra lliturxa occidental, inxertar na misa mozárabe o hispana'l Tercer Conceyu de Toledo en 589, a imitación de lo que se faía nel oriente y "cola función precisa de preparar los fieles a la comunión … por que la comunidá cristiana xunir a Cristu, na oración y na comunión sacramental, confirmando la so fe na plena divinidá del mesmu, Dios igual al Padre, según la doctrina de la Ilesia católica. " Como nel [[ritu bizantín]], el Credo dicir en toles mises y nun ta reserváu, como nel [[ritu romanu]], a los domingos y fiestes más solemnes.

== Anglicanismu ==

Na so celebración de la "Santa Comunión", la [[Ilesia d'Inglaterra]] agora autoriza l'usu non yá del Símbolu Niceno-Constantinopolitano, el Símbolu de los Apóstoles y el [[Símbolu Quicumque]] (estos trés mentaos nos *Trenta y nueve Artículos*), sinón tamién de munchos otros oficios de fe.

== Metodismu ==

[[John Wesley]], fundador del [[Metodismu]], al revisar la lliturxa anglicana, omitió la mención de los trés símbolos entós reconocíos pola Ilesia d'Inglaterra, mas caltuvo nes Oraciones de la Mañana y de la Tarde (Maitines y Víspores). A ciertu puntu dexar de celebrar estes, pero'l Símbolu de los Apóstoles inxertar en 1896 nel serviciu principal de cultu.

== Luteranismu ==

N'Alemaña, los luteranos usen el Símbolu de lo Apóstoles na so lliturxa. Nos Estaos Xuníos usen tamién el Símbolu Niceno-Constantinopolitano, suxiriendo esti postreru pa les ocasiones más solemnes. 

== Arreglos musicales ==

Nuna misa cantada, el Credo (na forma tradicional del Símbolu Niceno-Constantinopolitano) ye'l testu más llargu de tol [[Ordinariu de la Misa]] del domingu o de la solemnidá. Por eso les composiciones polifóniques del Ordinariu de la Misa, que nun inclúin el Credo, son denominaes *Missae curtios*. Esti términu nun s'aplica de normal a un [[réquiem]] polifónicu: una misa de réquiem nun tien Credo, mas l'[[arreglu (música)|arreglu musical]] xeneralmente inclúi'l *Dies irae*, que ye más llargu que'l Credo.

Ente los compositores de mises musicales tán [[Josquin des Prés]] (quien perfeccionó la téunica de la [[misa asonsaña]]), [[Giovanni Pierluigi da Palestrina]], [[Alessandro Scarlatti]], [[Joseph Haydn]], [[Wolfgang Amadeus Mozart]] (por casu, la [[Misa Credo (Mozart)|Misa Credo]]), [[Ludwig van Beethoven]], [[Franz Liszt]], [[Charles Gounod]], [[Anton Bruckner]] y [[Ígor Stravinski]].

== Ver tamién ==

* [[Símbolu niceno]]
* [[Símbolu Quicumque]]
* [[Cristianismu]]
* [[Música sacra]]
* [[Misa (música)]]
* [[Kyrie]]
* [[Gloria in excelsis|Gloria]]
* [[Sanctus]]
* [[Shahada]]
* [[Agnus Dei]]

== Notes ==


== Referencies ==


== Enllaces esternos ==
=== Fuentes académiques === 
* 
* [http://www.vatican.va/archive/catechism_sp/p1s1c3a2_sp.html#El%20credo El Credo nel *Catecismu de la Ilesia católica*]
* [https://web.archive.org/web/20060426071345/http://www.enciclopediacatolica.com/i/ilesia.htm Enciclopédia católica. Información sobre'l Credo na hestoria]
=== Otres ===
* [http://www.elcredo.net Información sobre'l Credo, orixe y versiones] 
* [https://vimeo.com/ondemand/credo Serie *El Credo: la fe de la Ilesia (15 videos)]