Sieglu X e.C.

El **sieglu X e.C.** empezó'l 1 de xineru de 1000&nbsp;e.&nbsp;C. y terminó'l 31 d'avientu de 901&nbsp;e.&nbsp;C.

## Acontecimientos relevantes

* Na Península Ibérica, los fenicios realicen los sos primeros viaxes (quiciabes dende'l sieglu anterior). Periodu inicial de Tartessos (hasta'l 750&nbsp;e.&nbsp;C.). Nesti periodu forma la cultura tartesia.
* 1000 e.C.: na India empieza la edá del fierro; desenvuélvense los reinos de Panchala, Kuru, Kosala y Videja.
* 1000 e.C.: n'España forma'l "Depósitu de la Ría de Huelva", con oxetos de la edá del bronce (según datación actual).
* 997 e.C. (fecha tradicional): en Canaán produzse una gran revuelta de les diez tribus septentrionales contra les otres dos, depués de la muerte del unificador Salomón (según la *[[Biblia]]*).
* 993 e.C.: n'Exiptu, el faraón Amenemope asocede a Psusenes I.
* 993 e.C.: en Grecia, el rei d'Atenes Arquipo fina tres 19 años de reináu. Ye asocedíu pol so fíu Thersipo.
* 984 e.C.: n'Exiptu, Osocor el Mayor asocede a Amenemope como rei.
* 982 e.C.: termina'l primer periodu (1197-982&nbsp;e.&nbsp;C.) acordies con el conceutu de Sau Yung avera del *[[I Ching]]*.
* 978 e.C.: n'Exiptu, Siamón asocede a Osocor.
* 967 e.C.: n'Iraq, Tiglatpileser II convertir en rei d'Asiria.
* 965 e.C. (fecha tradicional): fina'l rei David.
* 962 e.C. (fecha tradicional): Salomón convertir en rei de les tribus d'Israel, depués de la muerte del so padre David y empecipia la construcción del Templu de Xerusalén.
* 959 e.C.: n'Exiptu, Psusenes II asocede a Siamón.
* 952 e.C.: n'Atenes muerre'l rei Tersipo tres 41&nbsp;años de reináu; asoceder el so fíu Forbas.
* 950 e.C. (fecha tradicional): en Xerusalén constrúyese'l Templu de Salomón.
* 950 e.C.: n'Exiptu empieza la dinastía XXII, que va durar hasta'l 730&nbsp;e.&nbsp;C.
* 945 e.C.: n'Exiptu fina Psusenes II, l'últimu rei de la Dinastía XXI d'Exiptu. Asoceder Sheshonq I, fundador de la Dinastía XXII d'Exiptu.
* 945 e.C.: n'Exiptu naz Nehemes-Bastet, cantante exipcia que vivió na XXII dinastía exipcia.
* 945 e.C.: n'Exiptu, Sheshonq I, fundador de la Dinastía XXII d'Exiptu, asocede a Psusenes&nbsp;II.
* 935 e.C.: n'Iraq muerre'l rei Tiglatpileser II, rei d'Asiria.
* 925 e.C. (fecha tradicional): n'Israel muerre Salomón, l'últimu rei de toles tribus israelites. Tres la so muerte'l reinu estremar en Xudá (que'l so xefe foi Roboam) y Israel (que'l so xefe foi Jeroboam).
* 922 e.C.: en China fina'l rei Mu de Zhou, de la dinastía Zhou.
* 922 e.C.: en China, Zhou Gongwang convertir en rei de la dinastía Zhou.
* 909 e.C.: n'Israel muerre Jeroboam, el primer rei de la tribu hebrea del norte; ye asocedíu pol so fíu Nadab.
* 900 e.C.: en China muerre'l Zhou Gongwang, rei de la dinastía Zhou.
* 900 e.C.: na India, el pensador relixosu Iagñavalkia compón (ensin escribir, yá que inda faltaben dellos sieglos por que los indios afayaren la escritura) el *[[Shatapatha Bráhmana|Shatápata-bráhmana]]*, onde describe'l movimientu del Sol alredor de la Tierra.
* c. 900 e.C.: nel norte d'Italia surde la cultura de Villanova.
* c. 900 e.C.: Urartu unifícase en redol a una autoridá central.
* En Grecia suprímese la monarquía n'Atenes y los dorios fundan Esparta.
* c. 900 e.C.: na actual provincia de Los Ríos (Ecuador), llega a la so rellumanza la cultura de La Chorrera. Nel centru del país, los pobladores orixinarios empiecen a edificar l'aldega de Quitu (actual Quito, la ciudá capital d'Ecuador).
* 900 e.C.: en Nubia (sur d'Exiptu) fúndase'l reinu de Kush.
* Fines del sieglu X e.C.: en Lefkandi (islla d'Eubea) un artesanu fai una estatua de Centauru. Na actualidá atopar nel Muséu Arqueolóxicu d'Eretria (Grecia).
* En Perú desenvuélvese la cultura chavín.
* En Grecia termina la Edá Escura y empecipia el periodu xeométricu.

## Referencies

## Enllaces esternos