open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rocky Marciano

**Rocky Marciano**  ye'l nome pugilístico (1946-1956) adoptáu por **Rocco Francis Marchegiano**, nacíu en Brockton, Massachusetts, italo-norteamericanu. Foi un boxeador d'Estaos Xuníos d'orixe italianu que se retiró invictu, siendo l'únicu campeón de boxéu de los pesos pesaos que nun conoció la derrota. Tamién se caltuvo invictu na so dómina de boxeador nel exércitu (1944-1946). Marciano tien un impresionante rexistru de 43 nocauts, equivalente al 87,76%, de les sos engarradielles, magar el so estilu de boxéu daqué heterodoxu, como "agazapáu".

Rocco foi campeón mundial de la categoría de los pesos pesaos de boxéu nel periodu que trescurrió dende'l 23 de setiembre de 1952 (cuando conquistó'l títulu frente a Jersey Joe Walcott) al 30 de payares de 1956 día nel que, con casi 33 años, anunció la so retirada dempués de defender el títulu en seis causes. El so altor foi de 180.3 cm (5 pies 11 pulgaes), y el so pesu de 82-88 kg (176-193 lb). La *[[International Boxing Research Organization]] (IBRO)* clasificar ente los 10 meyores pesos pesaos de la historia.

## Biografía
Empezó col boxéu nel Exércitu de los Estaos Xuníos en 1944 y lluchó una vegada sol nome de Rocky Mack pa caltener la so condición d'aficionáu. Nos sos entamos, el boxéu nun paez ser el so deporte, y dexar pa probar suerte nel béisbol. Curiosamente, escarecía de fuercia pa llanzar la pelota. 
 
Pasó a ser profesional el 17 de marzu de 1947 y en 1951 lloró dempués de dexar fora de combate al héroe de la so mocedá, l'anterior campeón mundial Joe Louis. En 23 de setiembre de 1952 Marciano noquió a Jersey Joe Walcott faciéndose col campeonatu de los pesos pesaos n'unu de los sos combates más memorables. Nel momentu de producise'l K.O., nel decimotercer asaltu, Marciano diba perdiendo nes cartulines de los xueces.

Ente 1953 y 1955 defendió con ésitu'l títulu seis veces. Al retirase, n'abril de 1956, sumaba 49 victories, 43 d'elles enantes de la llende, y nenguna derrota. Pasa a la historia como l'únicu Campeón del Mundu de los Pesos pesaos que se retira imbatíu. La mayor virtú de Rocky Marciano foi la so potencia de pegada, pero la so capacidá d'encaxe nun yera menos sobresaliente, como interés ta'l fechu de qu'en munchos combates, anque siempres vencedor, acababa él cola so cara muncho más marcada que'l derrotáu.

Si Walcott yera cimeru a Marciano, Ezzard Charles tamién, y anque nun yera un pesáu natural tenía victories sobre rivales importantes, inclusive venciera al mesmu Joe Louis, pero nun pudo col gran Marciano y entainóse a pidir la revancha diciendo que diba "a pasar percima" del campeón, y Rocco una vegada más intentó "esplicar" el porqué del so reináu, de xuru Charles entender. Finó'l 31 d'agostu de 1969, un día enantes de cumplir los 46 años nun accidente d'avioneta cerca de Newton, Iowa.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Ficha de Marciano en Boxrec
Bobby Morrow

**Bobby Joe Morrow**  foi un atleta d'Estaos Xuníos especialista en pruebes de velocidá y ganador de tres medayes d'oru nos Xuegos Olímpicos de Melbourne 1956 (100, 200 y relevos 4 x 100 metros).

Crióse nuna granxa na llocalidá de San Benitu, Texas, y enantes d'empezar nel atletismu xugaba al fútbol americanu nel institutu. Más tarde allegó a la Universidá Cristiana d'Abilene, onde empezó a destacar como velocista, y onde se graduaría en 1957.

En 1955, con solu 19 años, proclamar por primer vegada campeón d'Estaos Xuníos de los 100 metros. La so meyor temporada llegó en 1956. Antes de los Xuegos Olímpicos de Melbourne revalidó'l títulu nacional de los 100 metros, y llogró ganar en 100 y 200 metros nes pruebes de clasificación del so país pa los Xuegos, celebraes en Los Angeles, igualando amás los récores mundiales en dambes pruebes, con 10,2 y 20,6 respeutivamente.

Nos Xuegos de Melbourne, celebraos a finales de payares, ganó tres medayes d'oru nos trés pruebes en que participó: 100, 200 y relevos 4 x 100 metros. Na prueba de relevos los estadounideses batieron el récor mundial con 39,5 y el cuartetu formar por esti orde Ira Murchison, Leamon King, Thane Baker y el mesmu Morrow.

Esi añu foi legido Deportista masculín del añu pola revista "Sports Illustrated".

Tres los Xuegos siguió compitiendo a bon nivel mientres un tiempu. En 1958 ganó los títulos nacionales de 100 y 200 metros. Retirar en 1960 tres nun consiguir clasificase pa los Xuegos Olímpicos de Roma.

Tres la so retirada trabayó como granxeru y comerciante mayorista.

N'ochobre de 2006, la escuela secundaria de San Benitu a la qu'allegó na so adolescencia, dio-y el so nome al so nuevu estadiu de 11.000 llocalidaes, el Bobby Morrow Stadium.

## Ver tamién
* Progresión del récor mundial de los 100 m llisos masculín
* Progresión del récor mundial de los 200 m llisos masculín

## Referencies

## Enllaces esternos
* USA Track & Field - Bobby Morrow (n'inglés)
Joe Namath

**Joseph William Namath**  , tamién conocíu como **Broadway Joe**, ye un ex-xugador d'Estaos Xuníos de fútbol americanu que xugaba na posición de quarterback. Estudió na Universidá d'Alabama onde xugó so les órdenes del llexendariu entrenador Paul "Bear" Bryant de 1962 a 1964.

## Carrera
Namath, escoyíu polos jets nel Draft de la NFL de 1965. En 1968 foi campeon con New York Jets, venciendo a los Baltimore Colts (agora conocíos como Indianapolis Colts) cola entós estrella de la NFL Johnny Unitas. 
Cuntando con una bona aptitú como *pasador*, na so tercer temporada colos New York Jets (1965 – 1977) algamó colos sos pases l'entós récor de 4,007 yardes. Anque la so carrera viose atayada en delles ocasiones por diverses mancadures de rodía, al momentu del so retirada consiguiera'l record de más partíos xugaos llogrando más de 300 yardes de pases.

Foi escoyíu pal Salón de la Fama del Fútbol Americano Profesional en 1985.

Na llista de los 100 meyores xugadores de la historia de la NFL, publicada'l 4 de payares del 2010, Namath foi allugáu como'l décimu novenu meyor QB de tolos tiempos. 

## Referencies
Bobby Orr

**Robert Gordon** , tamién conocíu como ** Bobby Orr** o **Oc**, ye un xugador de ḥoquei sobre xelu canadiense. Ye consideráu unu de los meyores xugadores de la historia d'esti deporte. La so trayeutoria profesional trescurrió nos Bruins de Boston, con esceición de los dos últimos años de la so carrera que llindó nos Black Hawks de Chicago. La so posición yera defensa, anque destacó sobremanera pola facilidá de regatiar, con un increíble manexu del stick cola so izquierda y la capacidá de faer goles dende tras. 
Ente los sos trofeos deportivos destaca la Stanley Cup, que ganó en dos causes y el premiu MVP que se-y concedió en dambes finales.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina web oficial
Arnold Palmer

**Arnold Palmer**  ye un ex golfista d'Estaos Xuníos, consideráu unu de los grandes xugadores de la hestoria poles sos numberoses victories en grandes torneos a nivel mundial dende 1955. Conocíu como *«The King»* (El Rei), ye unu de los xugadores y entrenadores más populares por ser una de les primeres *estrelles* de la era televisiva, qu'empezó nos años 1950. Formó parte del llamáu *«Big Three»* (Los Tres Grandes), xunto con Jack Nicklaus y Gary Player, que contribuyeron a la popularización del golf en tol mundu.

Ganó siete torneos mayores: el Masters de Augusta de 1958, 1960, 1962 y 1964 (el primeru golfista en ganar cuatro veces), l'Abiertu de los Estaos Xuníos de 1960, y el Abiertu Británicu de Golf Abiertu Británicu de 1961 y 1962. Amás llogró diez segundos puestos, 26 top 5 y 38 top 10 en torneos mayores.

Nel PGA Tour d'Estaos Xuníos, Palmer ye'l quintu golfista en cantidá de victories con 62, y terceru en cantidá de top 10 con 245. Lideró la llista de ganancies de les temporaes 1958 (tres victories), 1960 (ocho), 1962 (ocho) y 1963 (siete).

Amás, ganó'l Campeonatu Mundial de Match Play de 1964 y 1967, l'Abiertu de Colombia de 1956, l'Abiertu de Panamá de 1956, el Open d'España de 1975, y el Campeonatu de la PGA por Equipos de 1966, 1970 y 1971, siempres xunto a Nicklaus.

Tocantes a les sos actuaciones cola seleición d'Estaos Xuníos, zusmiu seis ediciones de la Copa Ryder ente 1961 y 1973, llogrando 23 puntos en 32 partíos. Coles mesmes, ganó seis ediciones de la Copa Canadá / Copa Mundial de Golf, dos d'elles tamién na clasificación individual.

En 1980, Palmer pasó a xugar nel Senior PGA Tour, onde xugó regularmente mientres más de dos décades. Ganó diez torneos, ente ellos cinco majors, y resultó cuartu nes temporaes 1980, 1981, 1982 y 1984.

Palmer recibió la Reconocencia a la Trayeutoria del PGA Tour en 1998, ya ingresó nel Salón de la Fama del Golf Mundial en 1974.


## Victories en torneos mayores
 

1Venció a Gary Player y Dow Finsterwald nel *playoff* del fuexu 18. La resultancia final foi: Palmer (68), Player (71), Finsterwald (77).

## Referencies

## Enllaces esternos
* Arnold Palmer nel sitiu oficial del PGA Tour
Mary Lou Retton

**Mary Lou Retton**  ye una ximnasta d'Estaos Xuníos que ganó la competición individual de ximnasia artística nos Xuegos Olímpicos de Los Angeles 1984.

Empezó a faer ximnasia siendo una neña na so llocalidá natal, motivada poles fazañes de Nadia Comaneci que viera en televisión.

En 1982 treslladóse a Houston, Texas, pa ser entrenada pol rumanu Bela Karolyi, quien se fixera bien popular en siendo l'entrenador de Nadia Comaneci y que dende 1981 moraba n'Estaos Xuníos. Bela Karolyi y la so esposa Martha teníen un ximnasiu en Houston onde preparaben a ximnastes d'élite.

A partir d'ende la progresión de Mary Lou Retton foi espectacular. En 1983 ganó la *American Cup* y remató segunda nos Campeonatos d'Estaos Xuníos, por detrás de Dianne Durham (otra alumna de Karolyi). Sicasí, una mancadura na muñeca torgó-y participar nos Campeonatos del Mundu celebraos esi añu en Budapest.

En 1984 ganó la so segunda *American Cup*, y venció tamién nos Campeonatos d'Estaos Xuníos, según nes pruebes de seleición (*trials*) pa los Xuegos Olímpicos de Los Angeles 1984. Una mancadura de rodía tuvo a puntu de torgar competir na cita olímpica, pero consiguió recuperase a tiempu.

Les competiciones de ximnasia nos Xuegos de Los Angeles vinieron marcaes pola ausencia de les ximnastes de los países del Este, sacante les rumanes. Esto torgó participar a les ximnastes soviétiques, que nesi momentu yeren les grandes dominadores d'esti deporte, con figures de la talla de Natalya Yurchenko, Oksana Omelianchik o Yelena Shushunova.

Mary Lou Retton beneficióse descomanadamente d'estes ausencies y llogró conquistar la medaya d'oru de la competición individual, tres un duru bracéu cola rumana Ecaterina Szabo. A la fin Retton venció a Szabo por namái 0.050 puntos, en consiguiendo dos "dieces" nos sos exercicios de suelu y saltu.

Amás del oru na competición individual, Mary Lou Retton ganó la medaya de plata na competición por equipos, onde l'oru foi pa les rumanes, y sumó otros trés medayes nes finales por aparatos (plata en saltu, y bronce en suelu y paraleles asimétriques). En total ganó cinco medayes olímpiques: una d'oru, dos de plata y dos de bronce. Tenía namái 16 años.

Tres el so ésitu olímpicu, fíxose inmensamente popular nel so país. La revista "Sports Illustrated" escoyer como la "muyer deportista del añu", y apaeció en montones d'anuncios y programes de televisión.

Retirar de la ximnasia en 1985 en ganando per tercer vegada la *American Cup*. 

Anguaño ta casada y ye madre de cuatro fíos. Con frecuencia exerz de comentarista televisiva n'eventos de ximnasia. En 2006 empezó a presentar un programa de televisión pa neños tituláu *Mary Lou's Flip Flop Shop*

Na so llocalidá natal de Fairmont hai una cai y un parque que lleven el so nome. En 1997 foi incluyida nel Salón de la Fama de la Ximnasia Internacional.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Mary Lou Retton Official Web Site
* Mary Lou Retton (usolympicteam)
*pesu-de-la plata-mary-lou-retton/ Datos ya intereses sobre Mary Lou Retton.
Lilia Podkopayeva

**Lilia Alexandrivna Podkopayeva**  foi una ximnasta ucraína, campeona olímpica individual nos Xuegos d'Atlanta 1996.

Empezó a prauticar la ximnasia con solu 5 años, bien influyida pola so güela. Con solu 14 años participó nos Campeonatos del Mundu de Birmingham 1993, y consiguió clasificase pa la final de saltu. Sicasí, acorviada pol ambiente sufrió una cayida y acabó n'última posición.

En 1994 convirtióse yá nuna de les meyores ximnastes del mundu, y acabó en 6ª posición na competición individual de los Campeonatos del Mundu de Brisbane, amás de ganar una medaya de plata en barra d'equilibrios. Esi mesmu añu ganaría amás delles medayes nos Campeonatos d'Europa d'Estocolmu, según nos Goodwill Games de Nueva York.

En 1995 presentar nos Campeonatos del Mundu de Sabae, con nuevos exercicios y nun gran estáu de forma. Nuna estraña competición na que fallaron les grandes favorites como l'americana Shannon Miller y la rumana Simona Amânar, Lilia acabó ganando la medaya d'oru individual. Amás sumó otros trés medayes nes finales por aparatos. 

El so ésitu de Sabae faíen d'ella una seria aspirante al títulu olímpicu n'Atlanta '96. A principios d'esi añu una grave mancadura a puntu tuvo d'atayar la so preparación cuando se rompió una costiella entrenando na barra d'equilibrios. Sicasí recuperóse bien, y yá en marzu ganó'l títulu de Campeona d'Europa en Birmingham.

Nos Xuegos Olímpicos d'Atlanta 1996 yera la gran favorita, y cumplió los pronósticos ganando la medaya d'oru individual per delantre de la rumana Gina Gogean, medaya de plata. Les tamién rumanes Simona Amânar y Lavinia Milosovici compartieron la medaya de bronce. Nes finales por aparatos ganó amás l'oru en suelu y la plata na barra d'equilibrios.

Con esti trunfu convertir nuna de les cuatro ximnastes de la hestoria que ganaron los títulos olímpicu, mundial y européu. Amás yera la primer ximnasta dende Ludmilla Tourischeva en Munich '72 en ganar el títulu olímpicu defendiendo'l títulu mundial. Lilia dedicó-y el trunfu a la so güela, que finara solu trés selmanes enantes de los Xuegos y que yera quien-y espertara l'afición pola ximnasia.

Lilia tenía la intención de siguir compitiendo tres los xuegos n'Atlanta, y de fechu tábase preparando pa los Campeonatos Mundiales de Lausana 1997, sicasí les mancadures obligar a poner puntu final a la so carrera enantes de la competencia.

Anguaño vive en Florida, casada col empresariu ucraín Timofei Nagorny.

## Medayes
* **Campeonatos del Mundu de Brisbane 1994** - 2ª en barra d'equilibrios
* **Campeonatos d'Europa d'Estocolmu 1994** - 3ª por equipos, 1ª en suelu, 2ª en barra d'equilibrios, 3ª en saltu
* **Campeonatos del Mundu de Sabae 1995** - 1ª individual, 1ª en saltu, 2ª en paraleles asimétriques, 2ª en barra d'equilibrios
* **Campeonatos d'Europa de Birmingham 1996** - 1ª individual, 3ª por equipos, 1ª en suelu, 1ª en paraleles asimétriques, 3ª en saltu
* **Xuegos Olímpicos d'Atlanta 1996** - 1ª individual, 1ª en suelu, 2ª en barra d'equilibrios

## Referencies

## Enllaces esternos
Sachin Tendulkar

**Sachin Tendulkar Ramesh**  ye un ex xugador de cricket indiu reconocíu llargamente como'l meyor bateador de la so xeneración. Empecipió nel cricket a la edá d'once años, fixo'l so debú internacional nun test match contra Paquistán a la edá de dieciséis años, y llegó a representar a Bombay a nivel nacional y a la India a nivel internacional mientres casi venticuatro años. Ye l'únicu xugador d'anotar un *century* (100 corríes) más de cien veces en partíos internacionales, el primer xugador en marcar 200 corríes nun partíu internacional de 50 overs (ODI), y l'únicu xugador de marcar más de 30.000 corríes nel xuegu internacional. N'ochobre de 2013, convertir nel xugador númberu 16 y el primer indiu en marcar 50.000 corríes en toles clases del cricket (partíos de first class, List A y Twenty20 combinaos). Sachin Tendulkar gana el Laureus World Sports Award en 2020.

## Referencies

## Enllaces esternos

* L'home que llogra paralizar a India, BBC Mundo
* Sachin Tendulkar Perfil nel Wisden India Almanack
* 
*
Lee Trevino

**Lee Buck Trevino**  ye un golfista d'Estaos Xuníos.

D'ascendencia mexicano-americana, Trevino (que la so grafía correuta d'orixe ye **Treviño**) cursó tan solo la enseñanza primaria y dempués emprestó serviciu nel Cuerpu de Marines de los Estaos Xuníos. Poco dempués dedicóse a trabayos diversos, ente ellos el d'ayudante profesional nos campos de golf d'El Paso, Texas. En 1967 asitióse inesperadamente en quintu llugar del US Open, tornéu que ganaría al añu siguiente.

En 1971 convertir nel primer xugador en ganar l'Abiertu de los Estaos Xuníos, el Open championship británicu y el Abiertu Canadiense de Golf nun mesmu añu. Tamién se llevó'l títulu de la edición de 1972 del Abiertu británicu de golf y del Campeonatu de la PGA en 1974. Tiempu dempués de la so gloria foi sometíu a delles operaciones nel llombu, pero tornó pa ganar nuevamente'l tornéu PGA en 1984.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ken Venturi

**Kenneth Venturi**  foi un golfista profesional d'Estaos Xuníos y llocutor d'esi mesmu deporte. 

Ganó 14 eventos del PGA Tour, incluyendo un major, l'U.S. Open de 1964. Nel añu 2013, ingresó nel Salón de la Fama del Golf Mundial.

Venturi finó'l 17 de mayu de 2013, dos díes depués de que cumpliera 82 años. La causa del so fallecimientu foi'l deterioru que sufriera mientres dellos años.

## Palmarés
### Amateur
* 1951: California State Amateur Championship
* 1956: California State Amateur Championship

### Profesional
#### PGA Tour
* 1957: (2) St. Paul Open Invitational, Milwaukee Open Invitational
* 1958: (4) Thunderbird Invitational, Abiertu de Phoenix, Baton Rouge Open Invitational, Gleneagles-Chicago Open Invitational
* 1959: (2) Abiertu de Los Angeles, Gleneagles-Chicago Open Invitational
* 1960: (2) AT&T Pebble Beach National Pro-Am, Milwaukee Open Invitational
* 1964: (3) Abiertu de los Estaos Xuníos, Travelers Championship, American Golf Classic
* 1966: (1) Lucky International Open

#### Otros
* 1959: Almaden Open

## Referencies

## Enllaces esternos

*
Reggie Williams

**Reggie Williams** puede facer referencia a:

***[[Reggie Williams (1964)|Reggie Williams]]**, ex-baloncestista d'Estaos Xuníos nacíu en 1964.
***[[Reggie Williams (1986)|Reggie Williams]]**, baloncestista d'Estaos Xuníos nacíu en 1986.

## Referencies

## Enllaces esternos
Bill Shoemaker

**William Lee Shoemaker**  foi un jockey d'Estaos Xuníos.

William foi nomáu “Bill”, “Willie,” y “The Shoe”, Shoemaker nació na ciudá de Fabens, Texas.

Una de les sos hestories dramátiques foi cuando nel momentu de la so nacencia pesaba 2.5 llibres (1 kilogramu), Shoemaker yera tan pequeñu que nun s'esperaba que sobreviviera esa nueche. Aplicáron-y unos tratamientos especiales por que pudiera sobrevivir (entá teniendo poques probabilidaes). Dende bien pequeñu quixo ser un "grande" y ser un corredor de caballos pura sangre.

La so carrera como caballeru empezó siendo un adolescente, consiguiendo'l so primer pasu profesional un 19 de marzu de 1949; dempués d'un mes, Shoemaker llogró la primera de los sos 8 833 victories.

Shoemaker ganó 11 de les carreres pertenecientes a la Triple Corona norteamericana anque nunca consiguió ganar los trés nel mesmu añu.

Na xira que fizo en 1990 per tol mundu, montó nel hipódromu de La Zarzuela en Madrid (España).

El 8 d'abril de 1991, mientres circulaba bebíu col so coche, tuvo un accidente que lu dexó paralíticu del pescuezu pa embaxo y en siella de ruedes, pero siguió entrenando hasta que nel añu 97 decidió retirase, Shoemaker denunció a Ford que lu pagó 1 millon de dólares como indemnización.

## Referencies

## Enllaces esternos
Cy Young

**Denton True Young ''"Cy"'' Young** (Cy *the cyclone*, el ciclón) , foi un xugador d'Estaos Xuníos de béisbol, en que la so memoria otorgar cada añu un troféu col so nome al meyor pitcher de les Grandes Lligues. Young nació en Gilmore, Ohio. En 1890 foi incorporáu como pitcher pol equipu de Cleveland, entós na Lliga Nacional. Dempués xugó colos St. Louis Perfectos (1899-1900), tamién na Lliga Nacional, y colos Boston American/Red Sox (1901-1908), na Lliga Americana. 

El 5 de mayu de 1904, Young convertir nel primeru en completar un xuegu perfectu, esto ye, nun dexó que nengún de los bateadores algamara la primer base. Retirar del béisbol en 1911, dempués de xugar dos temporaes completes colos Cleveland Naps, de la Lliga Americana, y una parcial colos Boston Rustlers, de la Lliga Nacional. Apostó 906 alcuentros, y ganó 511, récor vixente na actualidá (2015). En 1937 foi incluyíu nel Salón de la Fama d'esti deporte, y en 1956 se instituyó nel so honor el Premiu Cy Young, que dende 1967 premia al meyor pitcher del añu nes Grandes Lligues.

## Ver tamién

* Llanzadores líderes en xuegos ganaos de les Grandes Lligues de Béisbol
* Líderes n'efectividá nes Grandes Lligues
* Serie Mundial de béisbol de 1903
## Referencies

## Enllaces esternos
Dean Smith

**Dean Edwards Smith**  foi un entrenador y xugador de baloncestu d'Estaos Xuníos.

Foi unu de los entrenadores más esitosos del baloncestu universitariu d'Estaos Xuníos. Miembru del Salón de Fama de Baloncestu, **Dean Smith** ye meyor conocíu pol so carerra de 36 años d'entrenador universitariu n'Estaos Xuníos na Universidá de Carolina del Norte en Chapel Hill.

Smith foi entrenador nesta institución dende 1961 a 1997 onde atropó 879 victories pola so carrera. Mientres esti periodu Smith llogró ganar dos campeonatos nacionales (1982 y 1993), amás de numberosos títulos de conferencia nel ACC. Llogró clasificar al so equipu al tornéu de la NCAA 27 vegaes, incluyendo 23 vegaes consecutives. Nos sos 36 temporaes, llogró ganar 50% de los sos partíos 35 vegaes consecutives. 
Mientres la so carrera, Smith foi bien esitosu en desenvolver xugadores que depués tuvieron ésitos na NBA: Esta llista inclúi: Phil Ford, Walter Davis, Bob McAdoo, James Worthy, Kenny Smith, Brad Daugherty, Sam Perkins, Michael Jordan, Jerry Stackhouse, Rasheed Wallace, Vince Carter y Antawn Jamison.

Amás de formar xugadores, Dean Smith ayudó formar una llista impresionante d'entrenadores de baloncestu professional y universitariu: Billy Cunningham, Larry Brown, Doug Moe, Roy Williams, Bill Guthridge, Buzz Peterson, Jeff Lebo, Matt Doherty y Randy Weil.

En 1976, **Dean Smith** dirixó l'equipu d'Estaos Xuníos a una medaya d'oru nes Olimpiaes en Montreal.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Ficha en Sportsreference
*
Emil Zátopek

**Emil Zátopek**  foi un atleta (especialista en pruebes de fondu), checu. Algamó gran reconocencia poles sos victories nos Xuegos Olímpicos de Londres 1948 y, especialmente, nos de Ḥélsinki 1952. Destacó pola so fuercia y resistencia, según pola firmeza del so ritmu, cualidaes que-y valieron l'apellativu de la *Llocomotora Humana* o la *Llocomotora Checa*.

## Biografía
Nació en Kopřivnice en 1922, ciudá perteneciente entós a Checoslovaquia, el mesmu día que Dana Zátopková, que más tarde se convertiría na so muyer. 
A los 16 años, ingresó na escuela profesional, trabayando como aprendiz, na fábrica de zapatielles *[[Bata (empresa)|Bata]]* de Zlin, asitiada a cien quilómetros al sur de Ostrava. 

Empezó a prauticar atletismu, cuando la empresa entama una carrera pedestre denomada Circuitu de Zlin na que teníen de participar tolos estudiantes de la escuela profesional. En 1945 ingresa nel Exércitu checoslovacu. Llogró'l so primer récor en 1944 y atropó ocho campeonatos nacionales en 5000 y 10000 metros. Nos Xuegos Olímpicos de 1948 llogró la medaya d'oru en 10000 m y la de plata en 5000. Dos años dempués, nel Campeonatu d'Europa de Bruxeles, impúsosé en dambes pruebes. Pero foi nos de Ḥélsinki, onde consiguió que'l so nome pasara a la historia del atletismu, en venciendo, nel plazu d'una selmana, en 5000 m, 10000 m y nel maratón. Seique inspirada pola arrogante victoria, la so esposa Dana ganó la medaya d'oru nel llanzamientu de xabalina tan solo una hora dempués de que'l so home ganara la carrera de 5000 m llisos.

Darréu participó nel Campeonatu d'Europa de 1954, que tuvo llugar en Berna, onde llogró de nuevu'l títulu continental de 10000 m, asina como la medaya de bronce en 5000 m. Nos Xuegos Olímpicos de Melbourne 1956 foi sestu nel maratón. En 1958, nel Cross Internacional de Lasarte, punxo fin a la so trayeutoria deportiva. A lo llargo d'ésta compitió en 334 carreres y llogró 261 victories, estableciendo un total de 18 récores mundiales en distintes distancies.

En Checoslovaquia foi consideráu un héroe nacional y xubió hasta'l grau de coronel.

## Primavera de Praga
Sicasí, debío al sofitu qu'emprestó en 1968 a Alexander Dubcek mientres la llamada primavera de Praga, foi espulsáu del Partíu Comunista y del Exércitu. Empezó entós una etapa escura de la so vida na que tuvo inclusive que trabayar de barrenderu pa subsistir. En retratándose en 1975, la so figura foi rehabilitada en parte pol réxime comunista.

Finó'l 22 de payares de 2000 en Praga a los 78 años.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Emil Zatopek Biography
*Running Past profile of Zatopek
*Archive Video of 5 km Olympic run from Runningpast.com
Mark Spitz

**Mark Andrew Spitz**  foi un nadador d'Estaos Xuníos que consiguió siete medayes d'oru nos Xuegos Olímpicos de Múnich 1972, rompiendo marca mundial en cada unu de los sos trunfos, siendo'l primera atleta na hestoria de los Xuegos Olímpicos en consiguir dicha fazaña nuna sola edición (hasta Beixín 2008 nel que foi superáu pol tamién nadador d'Estaos Xuníos Michael Phelps). A pesar del ésitu alcanzáu y con tan solo 22 años decidió retirase pa trabayar en Bienes Raíz. Ye consideráu unu de los más grandes atletes olímpicos de tolos tiempos. 

Gracies al so padre Arnold, aprendió a nadar a los dos años mientres vivía en Ḥawai. Estudió na Universidá d'Indiana. 

Recibió'l premiu Sullivan Howard nel añu 1971 y el premiu nadador del añu en 1972.
Nel 2005, Mark Spitz foi escoyíu como abanderáu de la Delegación d'Estaos Xuníos a los XVII Xuegos Macabeos .

Anguaño vive en Los Angeles cola so esposa Suzy Weiner y los sos dos fíos (Matthew (n. 1981) y Justin (n. 1991).

## Palmarés

### Títulos llograos
* Panamericanos de Winnipeg 1967 (5 medayes d'oru)
* Xuegos Olímpicos de Méxicu 1968 (2 medayes d'oru, 1 de plata y 1 de bronce)
* Xuegos Olímpicos de Múnich 1972 (7 medayes d'oru)
* 8 títulos universitarios n'Estaos Xuníos (NCAA)

### les sos marques
* 2609876543212345678
***Testu en negrina***'Testu en cursiva***'Testu en cursiva***** mundiales
* 35 d'Estaos Xuníos
* 100 m estilu llibre: 51.22 (1972, récor del mundu)
* 200 m estilu llibre: 1:52.78 (1972, récor del mundu)
* 100 m estilu mariposa: 54.27 (1972, récor del mundu)
* 200 m estilu mariposa: 2:00.70 (1972, récor del mundu)
* Relevos:
** 4×100 m estilu llibre: 3:26.43 (1972, récor del mundu)
** 4×200 m estilu llibre: 7:35.78 (1972, récor del mundu)
** 4×100 m medley: 3:48.16 (1972, récor del mundu)

## Referencies

## Enllaces esternos

* Encyclopaedia Britannica, Mark Spitz - full access article
* Mark Spitz' ''ESPN Classic'' biography
* Speaker Mark Spitz 
* pesu-de-la plata-mark-spitz/ Mark Spitz intereses
Rory Sparrow

**Rory Darnell Sparrow**  ye un ex-xugador de baloncestu d'Estaos Xuníos que xugó doce temporaes na NBA, amás de xugar na CBA. Con 1,88 metros d'estatura, xugaba na posición de base.

## Trayeutoria deportiva

### Universidá
Xugó mientres cuatro temporaes colos *[[Villanova Wildcats|Wildcats]]* de la Universidá Villanova, nes que permedió 9,5 puntos, 4,0 asistencies y 2,2 rebotes por partíu. Figura na actualidá como'l quintu xugador de la hestoria de los *Wildcats* con más asistencies partíes, 495.

### Profesional
Foi escoyíu na setentena quinta posición del Draft de la NBA de 1980 por New Jersey Nets, pero foi despidíu en primer instancia, recalando na CBA hasta que nel mes d'avientu foi contratáu polos Nets por diez díes, contratu que finalmente s'estendió hasta'l final de la temporada. Xugó 15 patidos, nos que permedió 3,7 puntos y 2,1 asistencies.

Al añu siguiente foi trespasáu a Atlanta Hawks en cuenta de una futura cuarta ronda del draft. Na so primer temporada nos Hawks foi titular indiscutible dende'l primer partíu, acabando la mesma permediando 10,5 puntos y 5,2 asistencies per partíu. Mediada la temporada siguiente foi trespasáu a New York Knicks en cuenta de Scott Hastings y dineru.

Nos Knicks fíxose rápido col puestu de titular, y yá na so primer temporada completa foi unu de los sos xugadores más destacaos, permediando 10,4 puntos y 6,8 asistencies per partíu. Na temporada 1984-85 consiguió la so meyor marca d'asistencies de tola so carrera, al partir 7,1 cada alcuentru.

Mientres la so estancia nos Knicks fundó la Rory F. Sparrow Foundation, una organización p'ayudar a los neños desfavorecidos del área metropolitana de Nueva York, Esto valió-y pa recibir, xunto al xugador de los Lakers Michael Cooper el Premiu Meyor Ciudadanu J. Walter Kennedy en 1986.

Cola temporada 1987-88 yá empezada, foi trespasáu a Chicago Bulls en cuenta de una futura segunda ronda del draft. mientres un añu partir con Sam Vincent la xera de suplir a John Paxson dende'l banquín nel puestu de base, permediando a la fin 4,5 puntos y 2,9 asistencies per partíu.

Al añu siguiente los Bulls arrenunciaron a los sos derechos, roblando como axente llibre colos Miami Heat, que debutaben na competición. Ellí na so primer temporada tornó a la posición de titular, volviendo a los númberos de les sos primeres temporaes na lliga, permediando 12,5 puntos (segundu nel equipu tres Kevin Edwards) y 5,4 asistencies per partíu. La llegada al añu siguiente del novatu Sherman Douglas restó-y protagonismu, siendo trespasáu al términu de la temporada a Sacramento Kings en cuenta de Bimbo Coles.

Nos Kings xugó una temporada como titular, yá con 32 años, permediando 10,4 puntos y 4,5 rebotes per partíu. Tornó al añu siguiente a los Bulls como axente llibre, pero foi despidíu tres 4 partíos. Acabó la temporada roblando colos Lakers, onde pondría fin a la so carrera profesional.

#### Estadístiques na NBA

##### Temporada regular

##### Playoffs

## Referencies

## Enllaces esternos
* Ficha de Sparrow en NBA.com
* Ficha de Rory Sparrow en ultimatenba.com 
* Estadístiques na NCAA
Roger Staubach

**Roger Thomas Staubach** , conocíu tamién como **Roger el esquivador**, **Capitán regreso** y **Capitán América** ye un empresariu, ex-xugador de fútbol americanu ganador del troféu Troféu Heisman y llexendariu mariscal de campu de los Dallas Cowboys de 1969 a 1979. Miembru del salón de la fama de la NFL Staubach foi pieza clave por que a los Cowboys axudicárase-yos el nomatu de ***America's Team*** (Equipu d'América). Como quarterback titular, Staubach guio a los Cowboys a 9 de les 20 campañes consecutives ganadores pa los Cowboys convertíes nun récor de la NFL. Amás, convertir nel primer quarterback del equipu que ganaría un Super Bowl na edición VI y el respeutivu Super Bowl MVP. Staubach foi descritu pol llexendariu coach Tom Landry como "posiblemente la meyor combinación de pasador, atleta y líder que xugara na NFL."

Na llista de los 100 meyores xugadores de la historia de la NFL de payares de 2010, Staubach foi allugáu como l'oncenu meyor QB de tolos tiempos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Sam Snead

**Samuel Jackson Snead** , meyor conocíu como **Sam Snead**, foi un golfista d'Estaos Xuníos qu'ostenta'l récor de victories nel circuitu profesional d'Estaos Xuníos PGA Tour con 82. Ye moteyáu "Slammin' Sammy" pola potencia de los sos golpes y la so téunica perfecta. El so fíu J. C. Snead tamién ye golfista profesional.

A lo llargo de la so carrera, consiguió siete títulos en majors, que lo alluguen séptimu empatáu, según 30 top 5 y 48 top 10. Ganó'l Masters de Augusta de 1949, 1952 y 1954, el Abiertu Británicu de Golf Abiertu Británicu de 1946 y el Campeonatu de la PGA de 1942, 1949 y 1951. Nunca pudo ganar l'Abiertu de los Estaos Xuníos, onde resultó segundu en 1937, 1947, 1949 y 1953.

Snead lideró la llista de ganancies del PGA Tour en 1938, 1949 y 1950. Na temporada 1950 ganó 11 torneos, la tercera meyor temporada d'un golfista na hestoria del circuitu. Llogró ocho trunfos nel PGA Tour de 1939, seis en 1941, 1945, 1946 y 1949, y cinco en 1937 y 1952.

Ostenta'l récor de victories nun mesmu tornéu del PGA Tour, con ocho nel Abiertu de Greensboro ente 1938 y 1965, anque Tiger Woods algamó dicha marca en dos torneos.

Como miembru de la seleición d'Estaos Xuníos, apostó siete ediciones de la Copa Ryder, llogrando 10 victories en 13 enfrentamientos, y venció na Copa Canadá de 1956, 1960, 1961 y 1962.

Snead siguió xugando profesionalmente como veteranu, entá en torneos abiertos. La so victoria nel Abiertu de Greensboro de 1965 a la edá de 52 años y 10 meses foi la del golfista de mayor edá na hestoria del PGA Tour. Superó la corte nel Campeonatu de la PGA de 1979, a la edá de 67 años y dos meses, lo que tamién ye récor en majors. Ostenta'l récor de victories nel Campeonatu de la PGA de Veteranos con seis ente 1964 y 1973, y trunfó na Lleendes del Golf de 1978 y 1982.

En reconocencia a la so trayeutoria, foi unu de los golfistes que realizaba'l tiru de salida protocolar nel Masters de Augusta ente 1984 y 2001. Ingresó nel Salón de la Fama del Golf Mundial na xeneración inaugural en 1974, y foi la tercer persona en recibir el Premiu a la Trayeutoria del PGA Tour en 1998.

Robló cola marca de palos de golf Wilson en 1937 y collaboró col desenvolvimientu de los sos productos pa profesionales.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sam Snead nel PGA Tour
* Sam Snead en Salón de la Fama del Golf Mundial
* Sam Snead en Golf Legends 
* 1912: A Year That Changed the Game - Sultans of swing  - Randall Mell, Golf Channel, 12 de marzu de 2012
* 1912: A Year That Changed The Game - Sam Snead  - Mercer Baggs, Golf Channel, 14 de marzu de 2012
* Snead's swing: The sweetest thing  - Mercer Baggs, Golf Channel, 14 de marzu de 2012
Jim Ryun

**James Ronald Ryun** , más conocíu como **Jim Ryun**, ye un ex-atleta d'Estaos Xuníos y políticu, que foi un miembru Repúblicano de la Cámara de Representantes d'Estaos Xuníos dende 1996 hasta 2007, representando al Segundu Distritu en Kansas. Na eleición de 2006, Ryun foi ganáu por Nancy Boyda. Na primaria republicana de Kansas el 5 d'agostu de 2008, ganó a Lynn Jenkins.

Antes de la so carrera política, Ryun foi un destacáu atleta aportando a un corredor de clase mundial y el postreru d'Estaos Xuníos en caltener el récor mundial na carrera d'una milla. A lo llargo de la so carrera marcó dellos récores mundiales, anque nos sos trés intentos nunca ganó una medaya d'oru olímpico.

## Referencies

## Enllaces esternos
Patty Sheehan

**Patricia Leslie Sheehan** , más conocida como **Patty Sheehan**, ye una golfista d'Estaos Xuníos que xugó'l LPGA Tour ente 1980 y 2006, llogrando 35 victories y 206 top 10.

La golfista trunfó en seis torneos mayores: el Campeonatu de la LPGA 1983, 1984 y 1993, l'Abiertu d'Estaos Xuníos 1992 y 1994, y el Campeonatu Dinah Shore 1996. Tamién llogró'l segundu puestu nel Campeonatu Mundial de la LPGA 1985, el Nabisco Dinah Shore 1987 y l'Abiertu de Canadá 1990. Fora del LPGA Tour, ganó al Abiertu Británicu Femenín de Golf Abiertu Británicu 1992.

Per otra parte, apostó la Copa Solheim cola seleición d'Estaos Xuníos ente 1990 y 1996, llogrando 5.5 puntos en 13 partíos. Depués xugó la Copa Handa dende 2006. Sheehan ingresó al Salón de la Fama del Golf Mundial en 1993.

Sheehan vivió la so adolescencia na ciudá de Reno, Nevada. Na so mocedá, Sheehan foi segunda nel Abiertu d'Estaos Xuníos Amateur 1979, y campeona nacional universitaria de la AIAW 1980. Esi añu convertir en profesional y empezó a apostar el LPGA Tour. Foi nomada Novata del Añu 1981 y Xugadora del Añu 1983.

Sheehan reveló públicamente en 1998 que taba de pareya col so representante Rebecca y qu'adoptaren una fía; tiempu dempués adoptaron un varón.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Patty Sheehan nel sitiu oficial del LPGA Tour
* Patty Sheehan nel Salón de la Fama del Golf Mundial
* 
* A Steady Sheehan Seizes U.S. Open - The New York Times, Larry Dorman, 25 de xunetu de 1984
* Tigh Sheehan At Christmas - The New York Times, Dave Anderson, 26 d'avientu de 1983
* Nothing Pitty-pat About Patty  - Sports Illustrated, Barry McDermott, 19 de marzu de 1984
* Joyless Open  - Sports Illustrated, John Garrity, 23 de xunetu de 1990
* Shoot-out At Soakmont - Sports Illustrated, John Garrity, 3 d'agostu de 1992
* Sweet And Sour  - Sports Illustrated, Amy Nutt, 1 d'agostu de 1994
* Due At The Dinah  - Sports Illustrated, John Garrity, 8 d'abril de 1996
Andrómeda

El términu "**andrómeda**" o "**andromeda**" puede referise a:

* **[[Andrómeda (mitoloxía)|Andrómeda]]**, fía de Cefeo y de Casiopea na mitoloxía griega.
* **[[Andrómeda (constelación)|Andrómeda]]**, constelación boreal asitiada al sur de Cassiopeia.
* **[[Galaxa d'Andrómeda]]** (M31), galaxa espiral xigante.
* **[[Andrómeda (serie de televisión)|Andrómeda]]**, serie de televisión d'Estaos Xuníos de ciencia ficción.
* **[[Andromeda (planta)|Andrómeda]]**, xéneru de arbustos pertenecientes a la familia Ericaceae.
* **[[Monte Andrómeda]]**, un monte de Canadá.

## Ficción
* **[[Shun d'Andrómeda]]**, unu de los personaxes principales de *Caballeros del Zodiacu* (*Saint Seiya*).
* **[[Andrómeda Black]]**, un personaxe de la serie de llibros de *Harry Potter*.
* **[[Andrómeda (virus)|Andrómeda]]**, virus ficticiu de la novela de Michael Crichton, *[[The Andromeda Strain (novela)|The Andromeda Strain]]* (*The Andromeda Strain*).

## Música
* **[[Andromeda (banda de Suecia)|Andromeda]]** (f.1999), banda de metal progresivo formada en Suecia.
* **[[Andromeda (banda de Reinu Xuníu)|Andromeda]]** (f.1968), banda de rock sicodélicu formada nel Reinu Xuníu.
* **[[Andrómeda (banda de Guatemala)|Andrómeda]]**, banda de rock de Guatemala.
* **[[Andrómeda (banda de Méxicu)|Andrómeda]]**, banda de rock de Méxicu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Casiopea

Na mitoloxía griega, **Casiopea** (en griegu antiguu Κασσιέπεια o Κασσιόπεια) yera fía d'Arabio. Esisten distintes tradiciones sobre ella: la más común considerar esposa del rei Cefeo d'Etiopía y madre con él d'Andrómeda, que la so guapura ella eponderaba percima de la de les Nereides o, según otra versión, yera Casiopea mesma la que se jactaba de ser cimera en guapura a les Nereides. Esti arguyu foi la causa de la so desgracia, al provocar la roxura de Poseidón, qu'unvió a la bisarma marina Ceto a afarar el reinu. Tratando de salvar Etiopía, Cefeo y Casiopea consultaron a un oráculu, que los indicó que la única manera d'apangar al dios del mar yera ufierta-y a la so fía en sacrificiu. Andrómeda foi desaposiada de les sos ropes y encadenada a una roca en cantu del mar, a la espera de morrer a manes de Ceto. Sicasí, l'héroe Perséu, que tornaba de matar a Aguamala, namorar de la nueva cautiva y utilizó la cabeza degollada d'aquélla pa vencer a Ceto convirtiéndolo en coral, colo que salvó la vida de Andrómeda y, finalmente, cásase con ella.

Nun queriendo dexar a Casiopea ensin castigu, Poseidón asítiase nos cielos arreyada a una siella nuna posición tal que, al rotar la bóveda celeste, queda cabeza abaxo la metá del tiempu. La constelación asemeyar a esti tronu, que orixinalmente representaba un preséu de tortura. Casiopea non siempres se representa arreyada a la siella como tormentu; en delles imáxenes posteriores sostién un espeyu, símbolu de la so vanidá, ente que n'otres sostién una fueya de palma, un simbolismu que nun ta esclariáu.

Otra tradición considerar esposa de Fénix, el fíu d'Agénor, y madre de Carme.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Eratóstenes: *Catasterismos* (*Καταστερισμοί*). 
** 16: Casiopea (Κασσιέπεια; *Cassiepía*, *Cassiopía*, *Cassiepeia*, *Cassiopḗa*): Casiopea.
*** Testu llatín en Google Books; facsímil electrónicu. 
**** Testu griegu n'Internet Archive; facsímil electrónicu.

* Higino: *Astronomía poética* (*Astronomica*).
** 10: *Casiopea*. 
*** Testu inglés nel sitio Theoi; trad. de 1960 de Mary Grant.
Ecu y Narcisu

**Ecu y Narcisu** puede facer referencia a les siguientes obres:
* ***[[Ecu y Narcisu (cuadru de William Waterhouse)|Echo and Narcissus]]***,  cuadru de John William Waterhouse.
* ***[[Ecu y Narcisu (cuadru de Nicolas Poussin)|Écho et Narcisse]]***, cuadru de Nicolas Poussin.
* *Ecu y Narcisu*, poema épicu d'Ovidiu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ulises

**Ulises** ye'l nome llatín de **[[Odiseo]]**, héroe llexendariu griegu, protagonista de la *Odisea* de Homero. Esti nome utilízase tamién pa referise a:

* ***[[Ulises (novela)|Ulises]]***, novela del escritor irlandés James Joyce publicada en 1922.
* ***[[Ulises (película)|Ulises]]***, película del direutor italianu Mario Camerini estrenada en 1955.
***[[Personaxes de Age of Mythology#Ulises|Ulises]]**, personaxe del xuegu d'estratexa en tiempu real Age of Mythology.
* **[[Ulises (cómic)|Ulises]]**, superhéroe de Marvel Comics creáu en 1990 por Peter David.
* **[[La familia Ulises]]**, una serie española d'historietes costumistes creada en 1944 por Joaquín Buigas y Marín Benejam, una de les clásiques del TBO.
* ***[[Ulises 31]]***, serie de dibuxos animaos francu-xaponesa de 1981.

**Ulysses** puede referise a:
* ***[[Ulysses (poema)|Ulysses]]***, poema de Alfred Tennyson (1809-1892).
* **[[Ulysses (sonda)|Ulysses]]**, sonda espacial pal estudiu del sol llanzada en 1990.
* **[[Ulysses S. Grant]]**, 18º presidente de los Estaos Xuníos.
* **[[Ulysses (Kansas)|Ulysses]]**, llocalidá de Kansas, Estaos Xuníos.
* **[[Ulysses (Nebraska)|Ulysses]]**, llocalidá de Nebraska, Estaos Xuníos.
* **[[Conceyu de Ulysses (condáu de Butler, Nebraska)|Ulysses]]**, conceyu de Nebraska, Estaos Xuníos.
* **[[Ulysses (Nueva York)|Ulysses]]**, llocalidá del estáu de Nueva York, Estaos Xuníos.
* **[[Conceyu de Ulysses (condáu de Potter, Pennsylvania)|Ulysses]]**, conceyu de Pennsylvania, Estaos Xuníos.

**Ulysse** puede referise a:
* **[[Eurovan (Sevel)|Fiat Ulysse]]**, modelu d'automóvil monovolume llanzáu en 1994 pol fabricante italianu Fiat.

## Referencies

## Enllaces esternos
Aguamala

Na mitoloxía griega, **Aguamala** puede referise a los siguientes personaxes:
* Aguamala, una de les gorgonas que convertía a los homes en piedra.
* Aguamala, una fía de Esténelo y Nicipe.
* Aguamala, una fía de Príamo.
* Aguamala, una de les fíes del rei Pelias de Yolco.

El términu "**Aguamala**" tamién puede referise a los siguientes artículos:
* Aguamala (animal), un tipu d'organismu vivu perteneciente al Filu Cnidaria.
* Cabeza d'Aguamala, cuadru de Caravaggio.
* Aguamala (cómic), personaxe de Marvel Comics.
* Aguamala (EP), EP de debú del grupu granadín Los Planetes.
**[[Aguamala (álbum de Trapeze)|Aguamala]]*, segundu álbum d'estudiu de la banda Trapeze.
**[[Aguamala (álbum)|Aguamala]]*, segundu álbum d'estudiu de la cantante Annie Lennox.
* (149) Aguamala, asteroide.
* Aguamala (Nueva York), llugar designáu pol censu nel condáu d'Albany en Nueva York, Estaos Xuníos.
* Operación Aguamala, una ofensiva militar n'Afganistán en 2006.
* Aguamala de Titulcia, una pátera antigua.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Texto sobre personaxes míticos llamaos Aguamala; nel Proyeutu Perseus.
Sphinx

**Sphinx** puede referise:
* a la pallabra inglesa «esfinxe»;
* a la banda Sphinx de Cádiz, España;
* al gatu domésticu tipu Sphynx;
* al motor de busca para SQL, distribuyíu so llicencia GPL v2, llamáu Sphinx;
* al reconocedor de voz CMU Sphinx; http://cmusphinx.sourceforge.net/html/download.php#sphinx2 
* la película *[[Sphix (película)|Sphinx]]* empobinada en 1980 por Franklin Schaffner;
* a la novela por Robin Cook, *[[Sphinx (novela)|Sphinx]]*; o
* el xenerador de documentación Python de códigu abiertu Sphinx.

## Referencies

## Enllaces esternos
Big Bird

**Big Bird** ye un personaxe perteneciente a Sesame Street.

## Ver tamién
* The Muppets

## Referencies

## Enllaces esternos
Mario

**Mario** puede referise a:

* Mario, nome masculín d'orixe romanu.
* Cayo Mario, políticu y militar romanu (157 e.C. - 86 e.C.).
* Cayo Mario'l mozu, políticu y militar romanu, fíu del anterior.
* Mario, personaxe de ficción de la empresa de videoxuegos Nintendo.
* Mario, franquicia de videoxuegos de Nintendo.
* Mario Bros., videoxuegu arcade desenvueltu por Nintendo en 1983.
* Mario Fernández Cuesta, porteru del club de fútbol Racing de Santander conocíu como Mario.
* Daniel Rendón Herrera alies «**[[Don Mario]]**»; narcotraficante colombianu.
* Mario Barret, cantante de *rhythm and blues* d'Estaos Xuníos conocíu como Mario.
* Mario de Candia (1810 - 1883), tenor italianu, conocíu como'l **tenor Mario**.
* Mario, antigua ciudá de Xipre.

## Referencies

## Enllaces esternos
Holden Caulfield

**Holden Caulfield** ye un personaxe ficticiu creáu por J. D. Salinger. Holden ye'l protagonista adolescente de diecisiete años de la novela de 1951, *[[The Catcher in the Rye]]*; pero, tamién apaez n'otres obres lliteraries del autor. 

Físicamente, Holden ye altu. Tien pelos grises na parte derecha de la so cabeza. Estos dos cualidaes contribúin a que Holden paeza más vieyu de lo que ye, pero la so forma d'actuar contradiz esta impresión. Una de les carauterístiques más notables d'esti personaxe ye la so capacidá pa detectar les cualidaes más risibles de les persones, como'l narcisismu, la hipocresía y la superficialidá. Esto produz de la mesma un efeutu de rocea que llega hasta'l cinismu per parte de Holden escontra los demás. Con éses a pesar del enorme desdeñu de Holden escontra estos comportamientos, ésti exhibe paradóxicamente les traces que desprecia, lo que-y convierte, en ciertu mou, nun personaxe tráxicu. Holden va fugar de la residencia onde vive pa completar los sos estudios y asina empieza un viaxe nel que va frecuentar chigres y hoteles mientres conoz a un gran númberu de personaxes, munchos d'ellos ejemplificarán los aspeutos de la sociedá americana más repunaos pol protagonista.

Caulfield ye'l segundu de cuatro fíos, con dos hermanos, D. B. y Allie (quien morriera dos años enantes del momentu en que se narra la novela), y una hermana, Phoebe. Los sos padres nun se nomen nes obres de Salinger, lo unico que se menta ye que Holden tien una mala rellación con estos dos.

Nacíu nuna vida de privilexu, Caulfield mira'l mundu dende'l puntu de vista d'una élite. Cuestiona'l valor de les clases y de la sociedá y, dacuando, paez oponese a los convencionalismos pol bien de la oposición. Ye consideráu ser el precursor, por dicir, del modelu del 'home nuevu furiosu'.

## Intereses
*Mark David Chapman, asesín de John Lennon, foi atopáu na zona del crime lleendo'l llibru "El guardian ente'l centenu", y él mesmu almitiera que s'imaxinaba siendo Holden Caulfield acabando con Lennon.

*Green Day llanzó en 1992 un cantar llamáu "Who Wrote Holden Caulfield?" nel so álbum Kerplunk
Na novela Mala Onda del escritor chilenu Alberto Fuguet. El llibru contién paralelismos y referencies a The Catcher in the Rye (1951).

## Referencies

## Enllaces esternos