Anguix

**Anguix** ye una llocalidá y un conceyu asitiaos na provincia de Burgos, comunidá autónoma de Castiella y Lleón (España), contorna de La Ribera, partíu xudicial d'Aranda, conceyu del mesmu nome.

## Historia
La comunidá de Villa y Tierra ye anterior a esta fecha, siendo Anguix yá una villa. Cuando nel añu 1143 Alfonsu VII concede'l fueru de Sepúlveda, surde la Comunidá de Villa y Tierra de Roa, siendo una de les sos 33 aldegues. 

Nel Censo de Vecinderos de la Corona de Castiella realizáu en 1591 denominábase **Anguix**, pertenecía a la Tierra de Roa, incluyida na provincia de Burgos. La comunidá cuntaba con **1.569 vecinos pecheros**, correspondiendo 563 a la capital.

**Villa** perteneciente a la Tierra de Roa con xurisdicción de señoríu exercida pol Duque de Siruela quien nomaba'l so alcalde ordinariu.

A la cayida del Antiguu Réxime queda constiuido en conceyu constitucional nel partíu de Roa y denomináu entós **Anguis**, perteneciente a la rexón de Castiella la Vieya, que nel Censu de la matrícula catastral cuntaba con 82 llares y 324 vecinos.

Nes Respuestes Xenerales del Catastru del Marqués de la Ensenada (daes en xunu de 1752) yá se fai constar el nome de Anguix y non Anguis.

## Parroquia

Ilesia católica de la *[[Asunción de La nuesa Señora]]*, dependiente de la parroquia de Tórtoles nel Arciprestalgu de Roa, diócesis de Burgos.
Decorada nel so interior con altares d'estilu barrocu. Data del sieglu XVIII. La ilesia supo dotar a los edificios parroquiales d'una carga emblemática, al convertilos na imaxe que meyor identificaba a un nucleu. Por ello, los fieles collaboraben devocionalmente en toles empreses y sentíense identificaos coles actuaciones llevaes a cabu. Ello fainos entender como se realizaron nagües empreses que superaben les posibilidaes económiques de la villa, como asocedió na construcción de los templos de Anguix y de la Horra.
La edificación del templu parroquial supunxo alzaes sumas que'l so pagu hipotecó los sos bienes y obligó a contribuyir a los vecinos col so trabayu y arrogantes donativos. La collaboración nos proyeutos constructivos de les parroquies solíen ser compensaos poles autoridaes eclesiástiques con un determináu númberu de díes d'indulxencia.

Interiormente
La ilesia parroquial de La nuesa Señora de l'Asunción foi concebida como la suma de dos módulos: nave y cabecera. Ésta reálzase por aciu una bóveda semiesférica, realizada nel primer terciu de sieglu XVIII por Pedro de Arecha, especialista en bóvedes d'albañilería y realiza tamién la de Olmedillo de Roa y de Pedrosa de Duero. Cola incorporación de la bóveda xenera un ampliu espaciu centralizáu, que la so directriz vertical encurtia la exa en fondura. Tal factor, xuníu a la situación del coru a los pies, dexa proyeutar la nave mayor escontra la cabecera onde'l fiel concentra la so atención. Polo que respecta a la bóveda de cañón (carauterística de los edificios d'una única nave, como la de Anguix) presenta lunetos y arcos fajones de refuerzu que marquen, de manera plástica, l'articulación del espaciu en rítmicos tramos. El so cascu queda articuláu al traviés de faxes de yelsu, en tres seiciones abrir nos llaterales los lunetos. Los artífices vascos fueron nesta contorna, los principales representantes del barrocu aponderáu que van enllargar hasta feches bien avanzaes de la centuria decorada con una exuberante ornamentación en yelsu.
Nestos momentos l'énfasis recái en manifestar la presencia de la divinidá potenciándose, a niveles arquiteutónicos, la importancia del presbiteriu.
Nel presbiteriu y nos sos llaterales podemos apreciar bonos exemplos de retablos doraos barrocos (el doráu de los altares yera la parte que más presupuestu llevábase).
Nel interior, se superpone l'espíritu dinámico y abierto dominante nel universu barrocu que potencia los recursos sensitivu y emocional, sicasí la configuración del esterior definir pola so cencellez, más acorde col gustu clasicista.

Exteriormente:
La fachada de la ilesia que va caracterizase pola so calidá plástica distribuyir de la siguiente manera: la portada presenta un arcu de mediu puntu flanqueado por pilastres cajeadas y un segundu cuerpu constituyir una senciella fornica na qu'apaez representada la imaxe de l'Ascensión que se remonta a los cielos sobre'l pedestal de les nubes, sostenida por ánxeles, mientres otros dos entainar a salir al alcuentru de la Virxe, la fornica ta enmarcada por un frontón partíu onde s'asitia una cruz. La unión ente'l primer cuerpu y la del segundu facer por aciu aletones que resuelven el tránsitu de manera unitaria. Tou ello configúrase so un ampliu arcu de mediu puntu, bien carauterísticu nes obres del primer terciu del Setecientos.
La torre estremada en distintos cuerpos por aciu llinies de impostas asítiase en Anguix na cabecera. Gerónimo Ruíz (maestru que dexó en Roa tamién testimonios na so actuación profesional) intervieno na Ilesia que los sos traces afacer al barrocu aponderáu de los primeros años del sieglu XVIII.

## Ermita
La ermita de San Xuan edificada en 1737 asítiase a lo cimero del cuetu onde abonden les bodegues, denomináu "Torrejón" y foi restaurada en 1995 pola "Asociación d'Amigos de San Juan", los mesmos vecinos.
Alluga'l llamáu Tríu Santu nel mesmu pueblu: San Roque, la Virxe del Carmen y al titular: San Xuan Bautista.

## Rutes
Anguix ta asitiáu na ruta más curtia ente los llugares santos de Caravaca de la Cruz y Santu Toribio de Llébana.

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
* Conceyu de Anguix 
* Diputación Provincial de Burgos - Anguix