Edvard Grieg

**Edvard Hagerup Grieg**   foi un pianista y compositor noruegu, consideráu unu de los principales representantes del romanticismu musical. L'adaptación de temes y cantares del folclor noruegu que Grieg realiza nes sos obres ye típica d'esti movimientu artísticu. Asina, amás de dar a conocer la cultura del so país al mundu enteru, contribúi a crear una identidá nacional, como fixeren Jean Sibelius en Finlandia o Dvorak en Bohemia. Son especialmente destacables el so *[[Conciertu pa pianu (Grieg)|Conciertu pa pianu en la menor]]* y *[[Peer Gynt (Grieg)|Peer Gynt]]*, la música incidental qu'escribió por encargu del escritor Henrik Ibsen pal so drama *[[Peer Gynt]]*, o les más intimistes *[[Pieces llíriques]]*, pa pianu.

## Biografía
Edvard Grieg nació en Bergen, Noruega, el 15 de xunu de 1843, descendiente d'una familia d'escoceses que'l so apellíu orixinal yera Greig. Dempués de la batalla de Culloden, en 1746, el so bisagüelu emigrara a dellos llugares, pa finalmente asitiase como comerciante en Bergen, Noruega, alredor del añu 1770. 

Edvard creció nun ambiente musical. La so madre, Gesine, foi la so primer profesora de pianu. Más tarde, nel branu boreal de 1858, Grieg conoció al llexendariu violinista noruegu Ole Bull, amigu de la familia y cuñáu de Gesine. Bull afayó'l talentu del rapazu de quince años y convenció a los sos padres d'unvialo al Conservatoriu de Leipzig por que lo desenvolviera.

Grieg ingresó entós nel conservatoriu, centrando'l so interés sobremanera nel pianu, anque se resentía tanto de la disciplina impartida nel conservatoriu como de les clases, demasiáu téuniques, que nun s'afaíen a la so gran sensibilidá. Una esceición foi la clase d'órganu, asignatura obligatoria pa los estudiantes de pianu. La estancia en Leipzig ufiertó-y sicasí la oportunidá d'escuchar una gran cantidá de les meyores producciones de música de cámara y sinfónica de la dómina. Na primavera de 1860, sobrevivió a una grave enfermedá pulmonar, una pleuritis, complicada con tuberculosis. De resultes, la so salú quedó estropiada pa tola vida. Sufrió diverses infeiciones respiratories, polo que yeren frecuentes les sos visites a los balnearios, tantu en Noruega como nos sos viaxes al estranxeru; amás, cuntaba con dellos médicos ente les sos amistaes.

En 1861, fixo'l so debú como concertista de pianu, en Karlshamn, Suecia. Al añu siguiente, remató los sos estudios en Leipzig y realizó el so primer conciertu na so ciudá natal, onde executó delles obres complexes téunicamente, incluyendo la sonata *[[Pianu Sonata n.º 8 (Beethoven)|Patética]]* de Beethoven.

En 1863, Grieg foi a Copenḥague, Dinamarca, y permaneció ellí por trés años. Conoció entós a los compositores Daneses J. P. Y. Hartman y Niels Gade. Tamién conoció al compositor Noruegu Rikard Nordraak (compositor del Himnu nacional de Noruega) quien se convirtió nun gran amigu y nuna fonte d'inspiración pa Grieg. Nordraak morrió pocu dempués, Grieg compunxo nel so honor una cola aciagu. Grieg tenía llazos cercanos cola Orquesta Filarmónica de Bergen (Harmonien) y foi direutor musical de la orquesta dende 1880 hasta 1882. Tamién vio a Franz Liszt en dos causes en Copenḥague. 

El 11 de xunu de 1867, Grieg casóse cola so prima hermana, Nina Hagerup, a quien conociera tamién en Copenḥague. Al añu siguiente, nació Alejandra la so única fía. Nel branu siguiente, Grieg escribió'l so famosu ''Conciertu pa pianu en la menor'' mientres taba de vacaciones en Dinamarca. Edmund Neupert dio un conciertu del so primer trabayu en Copenḥague. Grieg nun pudo asistir por cuenta de los compromisos de direición que tenía en Christiania (Oslu).

Nel branu boreal de 1869, mientres Grieg atopábase de camín en Bergen, Alejandra careció de meninxitis y darréu finó, cuando tenía apenes 13 meses d'edá. Una vegada que Edvard y Nina restableciéronse medianamente de la perda, fueron a Roma incentivaos pol gobiernu noruegu, y fueron convidaos a una xunta con Franz Liszt, quien espresó'l so apreciu pol *Conciertu pa pianu en la menor* de Grieg. Liszt, arteru pianista, tocó la llinia de pianu y l'arreglu de la parte orquestal, lleéndolos a la primer vista y en tiempu real (lo cual ye un enorme desafíu musical y téunicu). Darréu criticó constructivamente el trabayu de Edvard y díxo-y: «Siga firme nel so camín. En verdá dígo-y, usté tien capacidá. Y sobremanera, nun se dexe amedranar». Esto foi un factor bien importante y alentador na carrera de Grieg. Liszt escribió tamién un testimonial a los direutores noruegos, lo que condució a Grieg a consiguir una beca.

Pero mientres la vida profesional de Grieg siguía, la so vida personal deteriorábase cada vegada más. En 1875 finaron los sos padres, eventu que lamentablemente dexó tanto a Nina como a Edvard ensin una casa a la cual retornar en Bergen. Darréu, y sobremanera por dolor, Grieg dexó a Nina, pero al añu siguiente reconciliáronse y volvieron vivir xuntos.

Edvard Grieg finó na seronda de 1907, a los 64 años d'edá, nel hospital de Bergen, víctima d'una enfermedá crónica n'unu de los sos pulmones. El funeral condució a miles de persones a les cais de la so ciudá natal pa honralo y, conforme al so deséu, la marcha aciaga que compunxera para Rikard Nordraak foi interpretada con una orquestación del so amigu Johan Halvorsen; tamién foi executada na ceremonia la marcha aciaga compuesta por Frédéric Chopin. Les sos cenices y les de la so esposa fueron soterraes nuna tumba d'un monte, frente a un llagu asitiáu cerca a la so casa, llamada *Troldhaugen*.

Grieg ye consideráu como un compositor nacionalista, reflexando la inspiración de la música folclórica noruega. Los sos primeros trabayos inclúin una *Sinfonía en do menor* y una *Sonata pa pianu en mi menor Op. 7*. Tamién escribió trés sonates pa violín y pianu y munches pequeñes obres pa pianu —por esto dalgunos llamar el «Chopin del Norte»—, de cutiu inspiráu en dances y cantares populares de Noruega, los fiordos y paisaxes del so país y el dialeutu hadangar. 

Ente les obres más conocíes atopamos el *Conciertu pa pianu en la menor*, la *Suite Holberg* (pa orquesta de cuerdes), y diez volúmenes de *[[pieces llíriques]]* (pa pianu). Tamién ye conocíu pol so música incidental, compuesta por encargu de Henrik Ibsen pa la so obra lliteraria *[[Peer Gynt]]*.

### La música de Grieg na cultura popular

«La mañana» foi un favoritu de Carl Stalling, quien de cutiu lo usó pa dellos curtios en Warner Bros. Tamién se nota cierta paecencia con esta melodía na banda sonora de *El señor de los aniellos*, precisamente de primeres de la tema de «La contorna». Esta obra, al contrariu de lo que munchos piensen, foi creada pa representar un amanecer nel desiertu d'El Sáḥara, y non unu nos fiordos de Noruega.

El primer movimientu del conciertu pa pianu de Grieg ye usáu nel filme *Lolita* d'Adrian Lyne en 1997. Per otra parte son numberoses les versiones realizaes de la so *[[Peer Gynt (Grieg)|Peer Gynt]]*, y el fragmentu *[[Nel covarón del rei del monte]]* apaeció n'ensame de referencies culturales.

## Homenaxe

Por cuenta de la trescendencia de la so obra, en conmemoración del centenariu aniversariu del so fallecimientu, realizar en diversos países ceremonies nel so honor, ente les que s'incluyeron una serie de conciertos en Bergen y en Troldhaugen (ciudá onde moraba); una xira de la Orquesta filarmónica de Bergen per Estaos Xuníos en payares de 2007; un conciertu en mayu de 2007 na embaxada noruega de Dar es Salaam, Tanzania; un festival internacional de la so música en Buenos Aires, Arxentina http://www.festivalgrieg.com.ar ; y una serie de representaciones musicales de les sos obres en Quebec, Montreal y Saskatoon, en Canadá, ente munches otres.

## Notes

## Enllaces esternos

*  

* Edvard Grieg Museum Troldhaugen
* Biography of Grieg 
* http://www.festivalgrieg.com.ar  Festival Grieg de Buenos Aires 2007
* Música y partitures de dominiu públicu en Musopen