Robert Noyce

**Robert Norton Noyce** (12 d'avientu de 1927 – 3 de xunu de 1990), moteyáu "**l'Alcalde de Silicon Valley**", co-fundador de Fairchild Semiconductor en 1957 y d'Intel en 1968. Reconózse-y (xunto a Jack Kilby) como l'inventor del circuitu integráu o microchip, motor de la revolución de los ordenadores personales, y por dar a Silicon Valley esti nome. Noyce escurrió métodos práuticos pa producir microprocesadores o CPU en masa y consideróse-y un modelu pa una xeneración entera d'entamadores.

## Biografía
Activu mientres tola so vida, Noyce esfrutaba lleendo a Hemingway, pilotando'l so propiu aeroplanu, volando n'ala delta o buciando. Creía que la microelectrónica siguiría avanzando en complexidá y sofisticación muncho más allá del so actual estáu, y plantegaba de cutiu la cuestión del usu de la teunoloxía per parte de la sociedá. Na so última entrevista, a la entruga de que fadría si fuera "emperador" de los Estaos Xuníos, Noyce contestó, ente otres coses, que *"...aseguraríame de que tuviéramos preparando a la próxima xeneración pa espolletar nuna era d'alta teunoloxía. Y eso significa llevar la educación de los más desfavorecidos tanto como a un nivel d'estudios de [[posgráu]]"*.

### Primeros años
Noyce nació'l 12 d'avientu de 1927 en Burlington, Iowa nuna familia con fondos raigaños históricos. Yera fíu del Reverendu Ralph Brewster Noyce, pastor de la Ilesia congregacional, clérigu y superintendente acomuñáu de la Conferencia d'Ilesies Congregacionistas de Iowa ente los años 1930 y 1940, siendo'l terceru de cuatro hermanos El so padre graduóse en 1915 nel Doane College, en 1920 nel Oberlin College, y en 1923 nel Chicago Theological Seminary. La so madre, Harriet May Norton, graduada en 1921 nel Oberlin College, yera fía del reverendu Milton J. Norton, un pastor Congregational, y de Louise Hill, describióse como una muyer intelixente y enérxico.

La so primer alcordanza de la infancia foi'l de ganar al so padre al Tenis de Mesa y como se quedó absolutamente afaráu cuando la so madre díxo-y: "¿Nun ye xenial que papá te dexara ganar?" Con tan solo cinco años, Noyce sintióse ofendíu pola idea de que daquién pudiera perder intencionadamente. "Esi nun ye'l xuegu", contestó ceñudu a la so madre, "¡Si vas xugar, xuega pa ganar!"

Nel branu de 1940, cuando tenía 12 años, construyó un pequeñu aeroplanu col so hermanu, que llanzaron dende'l teyáu de los establos del Grinnell College. Más tarde construyó una radio a partir de cero y motorizó el so trinéu soldando un motor d'una vieya llavadora con una héliz na parte posterior del mesmu.

### Educación
Creció en Grinnell, Iowa, asistiendo a les escueles locales. Cuando taba en secundaria paecía tener talentu en ciencies y en matemátiques, y nel últimu añu fixo'l cursu preparatorio de Física. Graduóse en 1945 y entró a la universidá nel Grinnell College na seronda d'esi mesmu añu. En 1949 llicencióse en Física y Matemátiques en dicha universidá y en 1953 doctorar en Física nel Institutu Teunolóxicu de Massachusets. 

Mientres taba na universidá, Noyce asistió con fascinación a les clases de física de Grant O. Gale, amosando entá más interés pola materia cuando Gale enseñó a los sos alumnos dos de los primeros transistores inventaos nel llaboratoriu de Bell. Grant Gale suxirió-y que fixera'l doctoráu nel MIT, como de fechu asocedió. Dende los sos díes escolares los compañeros llamábenlu "Roberto'l rápidu" por cuenta de la so notable axilidá mental.

### Carrera profesional
Dempués de graduase nel Institutu Teunolóxicu de Massachusetts en 1953, el so primer trabayu foi como inxenieru investigador na Philco Corporation en Filadelfia (Pennsylvania), trabayu que dexó en 1956 al xunise a William Shockley del Llaboratoriu de Semiconductores Shockley en Mountain View, California una división de Beckman Instruments. En 1957, dempués de delles diferencies respeuto la calidá de la so xestión, formaría la corporación Fairchild Semiconductor col grupu llamáu «los ocho traidores». Según Sherman Fairchild, l'apasionada forma na que Noyce espunxo la so visión foi la razón que lu llevó a crear la nueva corporación.

Noyce y Gordon E. Moore fundaron Intel en 1968 dempués d'abandonar Fairchild Semiconductor. Arthur Rock, presidente de la xunta d'Intel y principal inversor de la compañía, afirmó que l'ésitu d'Intel dependía de trés persones: Noyce, visionariu nacíu pa inspirar, Moore, virtuosu de la teunoloxía, y Andrew Grove, el téunicu reconvertíu en científicu de la xestión. Col so estilu relaxáu de xestión, Noyce apurrió a Intel el calter qu'adoptara en Fairchild Semiconductor. Ente otres coses, trataba a los emplegaos como una familia, valorando y fomentando el trabayu n'equipu, animando a los emplegaos a siguir el so instintu, lo que fizo que munches investigaciones llegaren a bon puertu. Una de les más afortunaes foi la supervisión realizada a Ted Hoff, inventor de lo que produciría la siguiente revolución: el microprocesador. Tamién evitaba los privilexos de los executivos (como coches d'empresa, aparcamientos reservaos, aviones privaos o oficines con moblame corporativu) en favor d'un ambiente de trabayu distendíu y menos ríxidu. D'esta miente llograba que tol mundu cooperara, convirtiéndose nun modelu pa les futures xeneraciones de direutores executivos d'Intel. Otra manera, Andy Grove, tamién direutor executivu d'Intel, pensaba que yera necesariu maximizar la productividá de los emplegaos y buscaba los fallos pescudando de cuenta que dacuando rayaba na intimidación. Tanto a él como a la compañía llegóse-yos a conocer pol lema "Solo los paranoicos sobreviven". Grove consideraba a Noyce como un "bon tipu" pero básicamente ineficaz y anti-competitivu. Supuestamente, esa diferencia d'estilos foi la causa de numberosos resfregones ente dambos. 

Na última etapa de la so vida foi presidente y direutor executivu de Sematech Inc, una organización ensin fines d'arriquecimientu que s'entamó como un consorciu ente'l gobiernu de los Estaos Xuníos y catorce fabricantes, pa intentar poner la teunoloxía americana de fabricación de semiconductores al nivel de la xaponesa.

### Vida personal
En 1953, casóse con Elizabeth "Betty" Bottomley, cola que tuvo cuatro fíos. Dempués de que se divorciaren en 1976, y recibiendo la metá de los bienes del matrimoniu, camudar al estáu de Maine, nel nordeste de los Estaos Xuníos, convirtiéndose nuna de les principales filantrópas y coleicionistes d'arte de dichu estáu. 

El 27 de payares de 1974, Noyce casóse en segundes nupcies con Ann Schmeltz Bowers, la primer direutora de personal d'Intel y primer vicepresidenta de recursos humanos d'Apple. Anguaño continua'l so llabor como presidenta y conseyera al mandu de la Fundación Noyce.

### Muerte
El 3 de xunu de 1990, Noyce sufrió un ataque al corazón na so casa, finando pocu dempués nel Centru Médicu de Seton, n'Austin.

## Premios y legáu
En xunetu de 1959 inscribió la patente d'un tipu de circuitu integráu. Por esti trabayu independiente sobre'l circuitu integráu, rexistráu unos meses más tarde que los del so primer inventor, Jack Kilby, y pol impautu que tuvieron les sos aplicaciones nel mundu dambos recibieron la reconocencia de trés presidentes de los Estaos Xuníos. 

Amás foi destinatario d'otros premios, como la Medaya Nacional de Teunoloxía dau por Ronald Reagan en 1987, y el concedíu pola Academia Nacional d'Inxeniería, apurríu por George H. W. Bush en 1989. Nel bicentenariu de la llei de patentes, celebráu en 1990, recibió la Medaya en reconocencia a la so carrera, conxuntamente con Jack Kilby y John Bardeen ente otros.

Coles mesmes recibió la Medaya Stuart Ballantine del Institutu Franklin en 1966; la Medaya d'Honor del Institutu d'Inxenieros Llétricos y Electrónicos en 1978; la Medaya Nacional de Ciencies en 1979; foi escoyíu miembru de l'Academia Americana de les Artes y les Ciencies en 1980; y l'Academia Nacional d'Inxeniería dio-y el Premiu Charles Stark Draper en 1989, un añu enantes del so fallecimientu.

La universidá onde estudió, Grinnell College, púnxo-y el so nome al edificiu de la facultá de ciencies.

Con motivu del cumpleaños númberu 84 de Robert Noyce, Google diseñó un logotipu especial n'honor al co-fundador d'Intel.

Nel so enfotu investigador, llegó a rexistrar hasta quince patentes rellacionaes col campu de la electrónica y los microprocesadores.

La Fundación Noyce foi creada pola so familia en 1991. Esta fundación dedicar a ameyorar la educación pública en matemátiques y ciencies nos niveles de primaria y secundaria.

## Referencies

## Bibliografía
*Berlin, Leslie. *The man behind the microchip: Robert Noyce and the invention of Silicon Valley * Publisher Oxford University Press US, 2005 ISBN 0-19-516343-5
*Burt, Daniel S. *The chronology of American literature: America's literary achievements from the colonial yera to modern times* Houghton Mifflin Harcourt, 2004. ISBN 0-618-16821-4
*Jones, Emma C. Brewster. Brewster Genealogy, 1566-1907: a Record of the Descendants of William Brewster of the "Mayflower," ruling elder of the Pilgrim church which founded Plymouth Colony in 1620.'' New York: Grafton Press, 1908.
*Lécuyer, Christophe. *Making Silicon Valley: Innovation and the Growth of High Tech, 1930-1970* Published by MIT Press, 2006.ISBN 0-262-12281-2
*Shurkin, Joel N.. *Broken Genius: The Rise and Fall of William Shockley, Creator of the Electronic Age *Publisher Palgrave Macmillan, 2007 ISBN 0-230-55192-0
*Tedlow, Richard S. *Giants of enterprise: seven business innovators and the empires they built* Publisher Harper Collins, 2003 ISBN 978-0-06-662036-7

## Enllaces esternos