Hamburgu

**Hamburgu** (*Hamburg* n'alemán; pronunciación alemana: , pronunciación llocal: ; *Hamborg* en baxu alemán, pronunciáu: ) ye una ciudá asitiada al norte d'Alemaña. La ciudá forma'l so propiu estáu federáu, con una estensión de 755&nbsp;km². A finales d'agostu de 2016 tenía 1.860.759 habitantes (5,3 millones nel área metropolitana d'Hamburgu, qu'inclúi partes de los estaos vecinos de Baxa Saxonia y Schleswig-Holstein), lo que la convertía na segunda ciudá más poblada n'Alemaña dempués de Berlín, la tercera d'Europa Central y la séptima de la Unión Europea. Amás, el so puertu ye'l segundu más grande d'Europa, detrás del de Rotterdam, y el novenu del mundu. Atopar a 290 quilómetros de la capital del país, la ciudá de Berlín.

El nome completu d'Hamburgu ye «Ciudá llibre y hanseática d'Hamburgu» (*Freie und Hansestadt Hamburg* n'alemán). Esto debe a la so historia como miembru de la lliga medieval hanseática y como Ciudá Imperial Llibre del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu, y tamién pol fechu de que ye una ciudá tar y uno de los dieciséis estaos federaos d'Alemaña.

## Historia

### Edá Media
El primer nome históricu de la ciudá foi, según informes de Claudio Ptolomeo (c. 100–c. 170), Treva. Los oríxenes d'Hamburgu remontar al añu 808 d. C., nel que Carlomagno mandó construyir el castiellu *Hammaburg*, dende'l que se vixilaba la zona al norte del ríu Elba, onde *burgu* significa castiellu. El términu *Hamma* sigue siendo inciertu, como l'allugamientu d'esti castiellu.

Nel añu 831 Ludovico Pío crea la diócesis d'Hamburgu y nel añu 834, Hamburgu foi designada la sede d'un obispáu católicu, que'l so primer obispu, *Ansgar* (Óscar), foi conocíu como l'apóstol del Norte. Dos años más tarde, Hamburgu, Bremen foi incorporáu al obispáu d'Hamburgu. Por cuenta de la so situación privilexada, fueron asitiándose en Hamburgu numberosos habitantes, que se dedicaron mayoritariamente al comerciu y a la pesca.

Hamburgu foi destruyida y ocupada en delles ocasiones. Nel 845, una flota de 600 barcos viquingos llegó pel ríu Elba hasta Hamburgu y destruyir. Nesi momentu yera una ciudá d'alredor de 500 habitantes. Nel 1030, la ciudá foi amburada pol rei Miecislao II de Polonia. Valdemar II de Dinamarca asaltó y ocupó en 1201 y en 1214 la ciudá. Hubo delles quemes de gran magnitú, los más notables fueron los de 1284 y 1842. En 1842, alredor d'una cuarta parte de la ciudá foi destruyida na «Gran quema». Esta quema empecipiar na nueche del 4 de mayu de 1842 y escastóse el 8 de mayu. Destruyó tres ilesies, el conceyu, y munchos otros edificios, mató a 51 persones, y dexó a unes 20.000 ensin llar. La reconstrucción tardó más de 40 años.

En 1189 Federico I Barbarroja concedió a Hamburgu la carta de condición de Ciudá Imperial Llibre y l'accesu llibre d'impuestos hasta'l Baxu Elba y el Mar del Norte. Esta carta, xunto cola proximidá d'Hamburgu a les principales rutes comerciales del Mar del Norte y Mar Bálticu, dexó a la ciudá ser un importante puertu del norte d'Europa. La so alianza comercial con Lübeck en 1241 marca l'orixe y esencia de la poderosa Lliga Hanseática. Inda güei Hamburgu ostenta con arguyu'l títulu de ciudá hanseática. Nel so escudu puede entá trate'l castiellu Hammerburg coles puertes zarraes, lo cual simboliza la soberanía de la ciudá d'Hamburgu. El 8 de payares de 1266 un contratu ente Enrique III y Hamburgu dexó-yos establecer un *hanse* en Londres. Esta foi la primer vegada na historia en que se menta la pallabra *hanse* pal gremiu comercial hanseáticu. La primer descripción de los derechos civiles, el derechu penal y procesal pa una ciudá n'Alemaña n'idioma alemán, la *Ordeelbook* (*Ordeel*: 'frase') foi escrita pol abogáu del Senáu *Jordan von Boitzenburg* en 1270. El 10 d'agostu de 1410 causó conmoción civil, un compromisu (n'alemán: *Rezeß*, lliteralmente 'retirada'). Ye considerada como la primer constitución de la ciudá d'Hamburgu.

### Edá Moderna

En 1529, la ciudá adoptó'l luteranismu, y darréu recibió abellugaos protestantes procedentes de los Países Baxos y Francia, y, nel sieglu XVII, de xudíos sefardinos de Portugal. Hamburgu foi de volao anexonada por Napoleón I. Les fuercies ruses del xeneral Bennigsen lliberaron la ciudá en 1814. En 1860, l'estáu d'Hamburgu estableció una constitución republicana. Hamburgu foi un estáu independiente de la Confederación Xermánica (1815-1866), la Federación Alemana del Norte (1866-1871), l'Imperiu Alemán (1871-1918) y mientres el periodu de la República de Weimar (1919-1933). Mientres el réxime nacionalsocialista foi un *Gau* dende 1934 hasta 1945. Dempués de la Segunda Guerra Mundial en Hamburgu foi la zona d'ocupación británica y convirtióse n'estáu n'Alemaña Occidental na República Federal d'Alemaña dende 1949.

Mientres la primer metá del sieglu XIX, una diosa patrona d'Hamburgu con nome en llatín *Hammonia* surdió, sobremanera nes referencies románticu y poéticu, Hammonia convertir nel símbolu del espíritu de la ciudá mientres esti tiempu. En 1888 Hamburgu entra na Unión Aduanera Alemana. Hamburgu tuvo una rápida crecedera mientres la segunda metá del sieglu XIX, cuando la so población cuadruplicar a más de 800.000, esta crecedera de la ciudá fixo del so puertu'l terceru más importante del comerciu européu del Atlánticu. Albert Ballin, como direutor de la Hamburg-America Line, convirtió na compañía naviera de trasatlánticos más grande del mundu. Hamburgu foi'l puertu preferíu pa la mayoría de los alemanes del Este y los europeos que salíen pal Nuevu Mundu.

### Edá Contemporánea
Hamburgu foi sede del Partíu Nacionalsocialista Obreru Alemán, y nesta ciudá xuraron munchos xerarques del réxime, ente ellos Reinhard Heydrich, el 1 de xunetu de 1931.

#### Segunda Guerra Mundial

Mientres la Segunda Guerra Mundial la ciudá foi afarada por bombardeos ente 1940-1945 (vease Bombardéu d'Hamburgu); el nome clave del principal ataque aliáu foi Operación Gomorra (1943-1945), que provocó la muerte d'alredor de 40.000 persones. La Operación Gomorra foi llevada a cabu a partir de finales de xunetu de 1943, pola Royal Air Force (RAF) británica y les USAAF d'Estaos Xuníos, y nel so momentu foi la mayor campaña de bombardeos de la historia de la guerra aérea. Los ataques realizar por orde del mariscal de la RAF Sir Arthur Harris, comandante en xefe del Mandu de Bombardéu de la Real Fuercia Aérea británica (RAF Bomber Command).

Los bombardeos aliaos, como un esfuerciu pa poner fin a la Segunda Guerra Mundial dexaron una ciudá afarada, llegando a un grau de destrucción total superior al 70%.Hamburgu rindir ensin más baxes a les fuercies britániques el 3 de mayu de 1945.

Ente 1938 y 1945 nes cercaníes d'Hamburgu casi 70.000 persones perecieron nel campu de concentración de Neuengamme.

#### Dempués de la guerra
El Telón d'Aceru, a namái 50 quilómetros al este d'Hamburgu, dixebró de la ciudá la mayor parte del so interior y amenorgó entá más el comerciu mundial d'Hamburgu. Dempués de la reunificación alemana en 1990, y l'adhesión de dalgunos d'Europa oriental y los Estaos Bálticos na Xunión Europea en 2004, el Puertu d'Hamburgu y Hamburgu tienen ambiciones pa recuperar la so posición como la rexón más grande del puertu d'agües fondes pa los contenedores de tresporte marítimu y el so importante centru comercial y d'intercambiu.

El 16 de febreru de 1962 una severa nube causó l'aumentu de nivel del ríu Elba, anubriendo una quinta parte de la ciudá d'Hamburgu y matando a más de 300 persones.

Tamién ye conocíu por ser el llugar nel que se desenvolvió la famosa banda The Beatles.

En xineru de 2016 rexistrar en Hamburgu 400 muyeres víctimes del escándalu de les agresiones sexuales de Nuechevieya n'Alemaña.

## Xeografía
Hamburgu ta asitiada nel estremu meridional de la península de Xutlandia, direutamente ente la Europa continental escontra'l sur, el norte d'Escandinavia, el Mar del Norte al so oeste y el Mar Bálticu al este. Hamburgu se emplaza na posición onde'l ríu Elba conflúi colos ríos Alster y Bille. El centru de la ciudá ta asitiada alredor de los llagos artificiales *[[Binnenalster]]* (Alster interior) y el *Außenalster* (Alster esterior), orixinarios ambos del ríu Alster, pero que se caltuvieron como llagos. La islla de Neuwerk y otros dos islles nel Mar del Norte tamién son parte de la ciudá d'Hamburgu, asitiáu nel Parque Nacional del Mar de Wadden.

Hamburgu atopar ente los estaos federaos de Schleswig-Holstein (al norte) y Baxa Saxonia (al sur) a veres del ríu Elba, que desagua nel mar del Norte a unos 100 km de distancia. Dende la so desaguada hasta Hamburgu el ríu ye navegable, inclusive por barcos grandes, lo que convirtió a la ciudá yá va sieglos nun puertu importante, que güei ye'l segundu con mayor tráficu na Xunión Europea (XE), solamente superáu pol de Rotterdam nos Países Baxos.

### Clima
Por cuenta de la influencia marítima, el clima ye más nidiu que nel interior oriental.

Los meses más templaos en Hamburgu son xunu, xunetu y agostu, con temperatures medies de 20,1 a 23,5&nbsp;°C. Los más fríos son avientu, xineru y febreru, con temperatures medies de -0,3 a 1&nbsp;°C. Les temperatures alredor de 30&nbsp;°C nun son improbables pel branu. Dende la década de 1990 les temperatures máximes llegaron a algamar hasta 41,9&nbsp;°C. El clima ye húmedu mientres tol añu. Nel intre del añu, amenorgóse'l permediu de 746 mm de precipitaciones, especialmente nos últimos años (2004-2008).

## Organización político-alministrativa
Hamburgu componer de 7 distritos o conceyos conocíos como burgos (n'alemán: *bezirke*), los que de la mesma tán estremaos en 105 barrios (*stadtteile*). Tamién esisten 180 llocalidaes (*ortsteile*). A partir de 2008, l'área d'organización rexir pola constitución d'Hamburgu y delles lleis. Na constitución determinar qu'una zona puede ser creada por llei pa fines alministrativos. La mayoría de los barrios yeren antigües ciudaes, pueblos o aldegues independientes que fueron anexonaes a Hamburgu. En 1938, la postrera gran incorporación fíxose al traviés de la Gran Llei d'Hamburgu de 1937, cuando les ciudaes d'Altona, Harburgu y Wandsbek fundir nel estáu d'Hamburgu. La *Llei de Reich de la Constitución y l'Alministración de la ciudá hanseática d'Hamburgu* establecieron a Hamburgu como un estáu y un conceyu. Dalgunos de los distritos y los barrios reorganizáronse delles vegaes nos últimos años.

Cada distritu ta rexíu por un conceyu (*bezirksamt*), alministráu pol conceyu municipal (*bezirksamtsleiter*). Los barrios de la ciudá d'Hamburgu nun son independientes de los conceyos. El poder de los gobiernos municipales ye llindáu y subordináu al Senáu d'Hamburgu. Los conseyeros municipales son escoyíos pol réxime del conceyu y, darréu, el so ingresu tien que ser designáu pol Senáu d'Hamburgu. Los barrios nun tienen órganos de gobiernu propios.

Los distritos d'Hamburgu son Altona, Bergedorf, Eimsbüttel, Hamburg-Mitte, Hamburg-Nord, Harburg y Wandsbek.

* **[[Hamburgu-Altona|Altona]]** ye'l distritu urbanu más occidental sobre la vera derecha del ríu Elba. De 1640 a 1864 Altona tuvo so l'alministración de la monarquía danesa. Altona foi una ciudá independiente hasta 1937. Políticamente, los barrios siguientes tán suxetos al conceyu de Altona: Altona-Altstadt, Altona-Nord, Bahrenfeld, Ottensen, Othmarschen, Groß Flottbek, Osdorf, Lurup, Nienstedten, Blankenese, Iserbrook, Sülldorf, Rissen, Sternschanze. En 2006 la población yera de 243.972 habitantes.

* **[[Bergedorf]]** yera en 2006 el mayor de los siete distritos y un barriu dientro d'esti distritu. Tamién nesi añu, la población yera de 118.942 habitantes. Bergedorf componer de los barrios de Allermöhe, Altengamme, Bergedorf, Billwerder, Curslack, Kirchwerder, Lohbrügge, Moorfleet, Neuengamme, Ochsenwerder, Reitbrook, Spadenland y Tatenberg.

* **[[Eimsbüttel]]** tenía en 2006 una población de 246.087 habitantes. El distritu estremar en nueve barrios: Eidelstedt, Eimsbüttel, Harvestehude, Hoheluft-Oeste, Lokstedt, Niendorf, Rotherbaum, Schnelsen y Stellingen. Allugáu dientro d'esti conceyu ta l'antiguu barriu xudíu Grindel.

* **[[Hamburg-Mitte]]**, lliteralmente en castellanu «centru d'Hamburgu», abarca principalmente'l centru urbanu de la ciudá d'Hamburgu. En 2006 la población yera de 233.144 habitantes. Consta de los barrios de Billbrook, Billstedt, Borgfelde, Finkenwerder, HafenCity, Hamm-Nord, Hamm-Mitte, Hamm-Süd, Hammerbrook, Fornos, Kleiner Grasbrook, Neuwerk, Rothenburgsort, St. Georg, St. Pauli, Steinwerder, Veddel, Waltershof y Wilhelmsburg. Los barrios d'Hamburgu-Alstadt (cascu antiguu de la ciudá d'Hamburgu) y Neustadt (nueva ciudá) son l'orixe históricu de la ciudá d'Hamburgu.

* **[[Hamburg-Nord]]** al norte d'Hamburgu, cuntaba en 2006 con 280.229 habitantes nun área de 57,5 quilómetros cuadraos. Hamburg-Nord componer de los barrios de Alsterdorf, Barmbek-Nord-Süd Barmbek, Dulsberg, Eppendorf, Fuhlsbüttel, Groß Borstel, Hoheluft-Ost, Hohenfelde, Langenhorn, Ohlsdorf, Uhlenhorst y Winterhude.

* **[[Harburgu]]** ye un conceyu de la ciudá y un barriu nesti conceyu. Harburgo atópase na vera meridional del ríu Elba y entiende parte del puertu d'Hamburgu, zones residenciales y rurales y dellos institutos d'investigación. En 2006 la población del conceyu yera de 201.119 habitantes, incluyíu'l barriu con 21.193 habitantes. En Harburgo los barrios son Harburg Altenwerder, Cranz, Eißendorf, Francop, Gut Moor, Harburg, Hausbruch, Heimfeld, Langenbek, Marmstorf, Moorburg, Neuenfelde, Neugraben-Fischbek, Neuland, Rönneburg, Sinstorf y Wilstorf.

* **[[Wandsbek]]**, en 2006, yera'l segundu distritu más grande de los siete que componen la ciudá d'Hamburgu. El barriu de Wandsbek, que foi independiente de l'antigua ciudá, ye urbanu y, colos barrios de Eilbek y Marienthal, forma parte del corazón económico y cultural de la ciudá. Al igual que los demás barrios d'Hamburgu, Wandsbek estremar en barrios. Estos son Bergstedt, Bramfeld, Duvenstedt, Eilbek, Farmsen-Berna, Hummelsbüttel, Jenfeld, Lemsahl-Mellingstedt, Marienthal, Poppenbüttel, Rahlstedt, Sasel, Steilshoop, Tonndorf, Volksdorf, Wandsbek, Wellingsbüttel y Wohldorf-Ohlstedt. En 2006, la población yera de 409.771 habitantes.

## Gobiernu

La ciudá d'Hamburgu ye unu de los 16 estaos federaos alemanes, polo que l'alcalde de la ciudá afaise más a la función d'un ministru presidente qu'a la qu'un alcalde convencional. En Hamburgu, el gobiernu alemán, como un gobiernu estatal, ye responsable de la educación pública, les instituciones penitenciaries y de la seguridá pública, amás de les biblioteques, instalaciones d'esparcimientu, servicios de saneamientu, suministru d'agua y servicios de bienestar.

Dende 1897 la sede de gobiernu ye'l Conceyu d'Hamburgu (n'alemán: *Hamburger Rathaus*) cola oficina del alcalde, la sala de xuntes pal senáu y el Parllamentu d'Hamburgu. A partir de 2008 el Primer Alcalde d'Hamburgu, Ole von Beust, foi'l primeru en gobernar nun estáu d'Alemaña con una coalición negru-verde», integrada pol conservador CDU y l'alternativu Partíu Verde.

Nes eleiciones del 20 de febreru de 2011 hubo una mayoría absoluta pal SPD. El 7 de marzu de 2011 el SPD empezó a gobernar sol alcalde Olaf Scholz. Nes eleiciones de 2015 el SPD perdió la so mayoría pero Scholz caltener nel cargu en formando una coalición con Los Verdes.

## Demografía

A 31 d'avientu de 2006, había una población de 1&nbsp;754&nbsp;182 habitantes en Hamburgu (percima de los 1&nbsp;652&nbsp;363 censaos en 1990) nun área de 755,3&nbsp;km², dando como resultáu una densidá de población de 2322 habitantes/km². Nel área metropolitana d'Hamburgu habiten unos 4&nbsp;300&nbsp;000 habitantes aproximao nun espaciu de 19&nbsp;000&nbsp;km².

Tocantes a la distribución por sexu, nel censu de 2006 rexistróse una población de 856&nbsp;132 homes y de 898&nbsp;050 muyeres. En 2006 tamién se rexistraron 16&nbsp;089 nacencies en Hamburgu, del cual el 33,1&nbsp;% yeren daos a lluz por muyeres solteres, 6921 casaes y 4583 por divorciaes. Na ciudá, el 15,7&nbsp;% de la población ye menor d'edá, el 18,8&nbsp;% ye mayor de 65 años, ente que el 65,7&nbsp;% restante allugar ente los 18 y 65 años.

Tocantes a los residentes estranxeros, en 2006 hai 257&nbsp;060 habitantes d'orixe estranxeru (aproximao'l 14,8&nbsp;% de la población). El 22,6&nbsp;% de los residentes estranxeros son turcos (58.154 habitantes). Tamién hai una considerable cantidá de población d'orixe polacu (20.743 habitantes), inglés (4.046 habitantes) y americana (4.369 habitantes). 3.145 españoles y aproximao 7.400 habitantes d'América (ensin cuntar Estaos Xuníos y Canadá) viven en Hamburgu.

## Economía

El productu interior brutu (PIB) d'Hamburgu xube a un total de 88.900 millones d'euros. La ciudá tien el mayor PIB d'Alemaña con 50.000 € por habitante y una relativamente alta tasa d'empléu, col 88 per cientu de la población n'edá de trabayar. La ciudá ye'l llar de más de 120.000 empreses. En 2007, l'ingresu permediu de los emplegaos foi de 30.937 €.

El **puertu d'Hamburgu** ye un puertu y badea d'agües fondes, sobre'l ríu Elba, que desagua nel Mar del Norte. Ye llamáu *la puerta al mundu d'Alemaña* y ye'l puertu más grande d'esi país y unu de los mayores del mundu

La unidá económica más importante d'Hamburgu ye'l puertu d'Hamburgu, qu'ocupa'l segundu puestu n'Europa, namái superada por Rotterdam, y el novenu en tol mundu, con transbordos de 9,8 millones de TEU de carga y 134 millones de tonelaes de mercancíes en 2007. Dempués de la reunificación alemana, Hamburgu recuperó la parte oriental del so interior y el puertu pasó a ser el de mayor crecedera n'Europa. El comerciu internacional ye tamién, la razón pola cual hai un gran númberu de consulaos na ciudá.

Anque la ciudá ta asitiada a 110 km del estuariu del ríu Elba, considérase un puertu de mar por cuenta de la so capacidá pa remanar grandes buques oceánicos.

Hamburgu (xunto con Seattle y Toulouse) ye un importante llugar de la industria aeroespacial civil. Airbus, que tien una planta d'ensamblaxe nel barriu de Finkenwerder d'Hamburgu, emplega a más de 13.000 persones. La industria pesao, inclúi la fabricación d'aceru, aluminiu, cobre y una serie d'estelleros como Blohm + Voss.

En 2007, un estudiu de la Fundación Bertelsmann sobre los distintos estaos federaos alemanes reveló que Hamburgu exhibe la mayor renta per cápita y tamién la so crecedera económica supera'l permediu nacional. Según otru informe de la Comisión Europea, Hamburgu ocupa'l cuartu llugar ente les ciudaes de la Xunión Europea con meyor rede de tresporte públicu.

Otres industries importantes son la de los medios de comunicación, con más de 70.000 emplegaos. La seición Norddeutscher Rundfunk de la rede de radio y televisión ARD, col so programa de televisión NDR Fernsehen tien la so sede en Hamburgu. La mayoría de les redes comerciales de la televisión alemana tienen na ciudá oficines locales pa los sos programes. Hai tamién delles rexonales como Radio Hamburgu. Delles de les empreses editoriales más grandes d'Alemaña como Axel Springer AG, Gruner + Jahr, Heinrich Bauer Verlag atópase na ciudá. Munchos periódicos y revistes nacionales, como *[[Der Spiegel]]* y *[[Die Zeit]]* producir en Hamburgu, según dalgunes d'interés especial, tales como'l *[[Financial Times|Financial Times Deutschland]]*. El *Hamburger Abendblatt* ye un diariu rexonal de gran circulación. Tamién hai un númberu d'empreses de música (la mayor ye Warner Bros. Records Alemaña) y negocios d'Internet (por casu, AOL, Adobe Systems y Google Alemaña o empreses de Web 2.0 como Qype o XING).

## Cultura
Hamburgu ufierta más de 40 teatros, 60 museos y 100 llugares de música y clubes. En 2005, más de 18 millones de persones visitaron conciertos, esposiciones, teatros, cines, museos y otros espectáculos culturales. Más de 8552 empreses suxetes a impuestos —que'l so tamañu mediu yera de 3,16 emplegaos— dedicar a actividaes culturales como la música, artes escéniques y lliteratura. Hai cinco empreses del sector creativu por cada mil habitantes (Berlín tien trés y Londres trenta y siete).

Nel branu de 2007, Hamburgu formó parte de Live Earth, una serie de conciertos de beneficencia de pop y rock presentando a dellos artistes en contra del calentamientu global.

### Teatros y museos
El teatru *Hamburger Schauspielhaus* (propiedá estatal), el Teatru Thalia y el *Kampnagel* son teatros bien conocíos n'Alemaña y nel estranxeru. El Teatru Inglés, cerca de la estación de metro Mundsburg, representa funciones n'inglés, yá que tien actores nativos ente'l so personal.

La Galería d'Arte y la Galería d'Arte Contemporáneo (Kunsthalle d'Hamburgu) atópase cerca de la estación central. En 2008, el *Internationales Maritimes Museum Hamburg* abrió les sos puertes en Hamburgu, nel HafenCity. El *Miniatur Wunderland* amuesa distintes modelos de trenes n'aición y nun fascinante paisaxe artificial. Pela so parte, el Muséu de la Ciudá de la Emigración BallinStadt recuerda los grandes fluxos de persones qu'emigraron en masa d'Europa ente 1850 y 1939 al norte y sur d'América. Dos buques muséu cerca de Landungsbrücken dan testimoniu de los buques de carga y los tiempos de los veleros de carga.

### Arquiteutura
Hamburgu tien edificios arquitectónicamente significativos con una amplia gama d'estilos. Hai namái unos pocos rascacielos y destaca la ilesia de San Nicolás, l'edificiu más altu del mundu de 1874 a 1876. El panorama de la ciudá d'Hamburgu puede ser vistu dende les altes torres de les principales ilesies (*Hauptkirchen*) como la ilesia de San Miguel, la ilesia de San Pedro, la ilesia de San Jacobo y la ilesia de Santa Catalina, cubierta con plaques de cobre.

Les numberoses canales d'Hamburgu son travesaos por más de 2300 pontes, más que los de Venecia y Ámsterdam xuntes. El Köhlbrandbrücke, Freihafen Elbbrücken, Lombardsbrücke y Kennedybrücke son dalgunos de les pontes más notables.

El conceyu tien una rica decoración neo-renacentista y foi termináu en 1897. La so torre ye de 112 metros d'altor y la so fachada, de 111 metros de llargu, representa a los emperadores del Sacru Imperiu Romanu, desque Hamburgu tuvo, como Ciudá Llibre Imperial, namái so la soberanía del emperador. El Chilehaus, ye un edificiu d'oficines de lladriyu de piedra construyíu en 1922 y diseñáu pol arquiteutu Fritz Höger en forma d'espectacular tresatlánticu.

En 2015 va completase'l mayor desenvolvimientu d'un centru urbanu n'Europa, el barriu de HafenCity, que va allugar unos 10.000 habitantes y 15.000 trabayadores. El so ambiciosu plan y l'arquiteutura (diseñaos, ente otros, por Rem Koolhaas y Renzo Piano) empezó en 2008. A finales de 2010, el Salón de la Filarmónica del Elba (*Elbphilharmonie*) tuvo llistu pa los sos primeros conciertos nun edificiu diseñáu pola empresa suiza Herzog & de Meuron na parte cimera d'un antiguu almacén.

Los numberosos parques de la ciudá d'Hamburgu distribuyir por tola ciudá, lo que fai d'Hamburgu una ciudá bien verde. Los parques más grandes son el *Stadtpark*, el campusantu Ohlsdorf y *Planten un Blomen*. El *Stadtpark*, el «Central Park» d'Hamburgu, tien un gran verde y una gran torre d'agua, y alluga unu de los planetarios más grande d'Europa. El parque y los sos edificios fueron diseñaos por Fritz Schumacher na década de 1910. La ciudá foi premiada col títulu Capital Verde Europea 2011.

### Gastronomía

## Llugares d'interés
Hamburgu ufierta numberosos curiosos pal visitante. El yá citáu llagu nel centru de la ciudá ye únicu nel so xéneru. Ta arrodiáu per trés aveníes, con edificios elegantes, ente ellos dos de los hoteles con mayor tradición. Dende esti llugar acolumbren delles torres de les ilesies d'Hamburgu, que la so parte cimera ta cubierta de llámines de cobre que fueron alquiriendo un color verde. A curtia distancia atópase'l Conceyu, que ye un edificiu construyíu nel estilu nórdicu, tamién con teyáu de cobre. El llagu esterior, más grande de tamañu, ta arrodiáu per cases con xardinos.

Otru curiosu turísticu ye'l puertu, que puede percorrese n'embarcaciones de diversos tamaños, con duraciones más o menos enllargaes. Na zona portuaria esisten numberoses canales, en que los sos llaos topar los vieyos almacenes. Estos edificios, que dexaron d'usase desque apaecieron los contenedores, tán siendo rehabilitaos y acondicionaos pa viviendes y otros usos. Cerca del puertu atopa'l barriu marineru d'Hamburgu, onde tán los clubes y chigres nocherniegos. Esti barriu foi mientres enforma tiempu la zona colorada d'Hamburgu, onde los marineros mercaben cebera y allegaben a los numberosos chamizues. Sicasí, nes últimes décades camudáronse a esti barriu estudiantes, trabayadores y empresarios.

Hamburgu cunta tamién con un xardín botánicu diseñáu como parque, nel que pueden pasase delles hores almirando la vexetación.

Un barriu bien conocíu en Hamburgu ye'l Sternschanze, nel centru d'Hamburgu, un barriu alternativu.

Anguaño Hamburgu tien 79 museos. Ente los más famosos y populares figura'l Kunsthalle, muséu d'arte con obres de pintores alemanes del sieglu XIX.

### Filarmónica del Elba
L'almacén del Kaiser non yá yera'l más grande de la ciudá portuaria, sinón que mientres años l'edificiu daba la bienvenida a los visitantes que llegaben al puertu. Tres la Segunda Guerra Mundial, esti edificiu rectangular de lladriyos quedó estrozáu polos ataques aliaos, hasta la so reconversión como depósitu de cacáu.

Sobre esti edificiu construyirá la sede de la Filarmónica del Elba, diseñáu pola oficina d'arquiteutos Herzog & de Meuron de Basilea (Suiza). L'antiguu edificiu va reciclar nun enorme aparcamientu, y sobre él llevantará una estructura colgante y lluminosa que va allugar una sala de conciertos con 2200 places en files curvadas alredor del escenariu.

## Educación

## Deportes
El deporte tien una llarga historia en **Hamburgu**. La Federación Deportiva d'Hamburgu representa a cerca de 574&nbsp;000 miembros, n'aproximao 800 clubes (2013). Los más famosos son probablemente'l Hamburger SV y el FC St. Pauli — dambos xueguen nes lligues alemanes de fútbol. Amás de les sos numberoses asociaciones, Hamburgu tamién ye conocida por ser sede de munchos eventos deportivos. Yá en 1930 celebróse equí la 3ª. Olimpiada d'axedrez. Mientres la copa mundial 2006, l'estadiu Volksparkstadion allugó cinco partíos, ente ellos el de cuartos de final ente Italia y Ucrania.

Hamburgu cunta na so totalidá con más de 1600 centros deportivos, ente ellos 682 ximnasios, 15 centros de rendimientu y una base rexonal. El Centre Court en Rothenbaum ye l'estadiu de tenis más grande d'Alemaña colos sos 13&nbsp;200 llugares. Munchos de los estadios deportivos tamién s'usen pa otros propósitos. El FC St. Pauli xuega nel estadiu Millerntor-Stadion, na zona céntrica de St. Pauli. Hasta 50&nbsp;000 espectadores pueden siguir los partíos de casa del Hamburger SV na HSH Nordbank Arena. Los equipos de ḥoquei sobre xelu Hamburg Freezers y HSV Handball xueguen na Color Line Arena. Los eventos de natación celebrar na Alsteschwimmhalle, terminada en 1973.

Como parte de los grandes eventos deportivos añales cúntase'l Hamburg-Marathon. Celebráu na segunda selmana d'abril ye'l segundu maratón más grande d'Alemaña y una de les varies carreres realizaes na ciudá. Pel branu la Vattenfall Cyclassics, que como parte del UCI ProTour y del campeonatu alemán ye considerada como una de les carreres ciclistes más importantes; y el Hamburger Triathlon (Dextro Energy Thriatlon; 2002-2008: Hamburg City Man), que como triatlón más grande del mundu ye parte de la serie ITU Worldwide Championship-Series.

Hamburgu ye ciudá candidata a entamar los xuegos olímpicos y paraolímpicos de branu de 2024. El conceutu de xuegos cercanos a l'agua» preve llocalidaes deportives especialmente centrales, en zones direutamente xunto a l'agua, entá utilizaes pa operaciones portuaries y con perspeutiva d'un usu posterior sostenible residencial, comercial, de tiempu llibre y recreacional.

Hamburgu foi sede de la Eurocopa 1988 y de la Copa Mundial de Fútbol de 2006. El Tornéu d'Hamburgu forma parte del ATP World Tour 500.

El 30 d'abril de 1993, nel descansu d'un partíu de cuartos de final del prestixosu tornéu de tenis que se celebra nesta ciudá, foi apuñalada la ex tenista serbia númberu 1 mundial, Mónica Seles.

## Ciudaes hermaniaes
Hamburgu ta hermanada o tien alcuerdos d'amistá coles siguientes ciudaes:

## Ver tamién
* Aglomeraciones urbanes na Unión Europea
* Llei del Gran Hamburgu

## Referencies

## Enllaces esternos