open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amarakaeri

El **amarakaeri** ye una llingua indíxena, autodenominada Harakmbut falada pola etnia del mesmu nome qu'habita na Amazonia peruana. 
Pertenez a la familia llingüística d'Harákmbet, familia harakmbet, falada nos ríos Madre de Dios y Colorado. 

Esiste menos d'un 1&nbsp;% de alfabetismo comparáu al del 5&nbsp;% al 15&nbsp;% en segunda llingua, el castellán. 

Tien como dialeutu el llamáu Kisambaeri.

## Tribus amarakaeri-parlantes
Son tribus de amarakaeri-parlantes los kochimberi, los küpondirideri, los wintaperi, los wakintaneri y los kareneri. Esiste un error común de que'l amarakaeri ye una llingua arahuaca. Ente otros nomes alternativos atópense: Amarakaire, Amaracaire, y mashco; postreru'l cual ye consideráu peyorativu. Y ye bien importante 

* Nel Departamentu de Cusco: Distritu de Kosñipata (Provincia de Paucartambo) y Distritu de Camanti.
* Nel Departamentu de Madre de Dios: Distritu de Manu , Distritu de Inambari y Distritu de Tahuamanu.

Ríos: Colorado, Madre de Dios, Inambari, Yshiri, Punkuri y Malinowski.

### Población censada
Esti conxuntu **harakmbut** entiende dellos pequeños grupos: Amarakaeri, arasaeri, huachipaeri, kisamberi, pukirieri, sapiteri y toyoeri. 
En diez comunidaes habiten 1623 persones, 896 homes y 727 femes, que representa namái 0,67&nbsp;% del total de la población indíxena censada nel Perú.

* Amarakaeri, 1000 persones censaes
* Toyoeri son apenes, 248.
* Huachipaeri, 159, *
Arasaeri, 122.
* Pukirieri, 57
* Kisamberi, 37.
* Sapiteri, 27.

## Historia
Nes sos cróniques el Inca Garcilaso de la Vega narra contactos ente esti grupu étnicu y los Inques. 
Mientres la Colonia toles espediciones terminaron nel fracasu, como son les de Pedro de Candía en 1538, Juan Álvarez Maldonado de 1567 a 1568 algamando al Alto Madre de Dios y la d'Atunes hasta'l ríu Beni de 1538 a 1539. 

Escontra 1768 el Conventu de Santu Domingu del Cusco lleva a cabu una tentativa d'evanxelización, tamién fracasada.

Mientres la República los esfuercios centrar n'afayar una vía navegable de conexón ente'l ríu Madre de Dios y l'Amazones. Asina en 1852, Lardner Gibbson intentó navegar la Madre de Dios y tamién en 1873 Baltazar La Torre fina nel Altu Madre de Dios por cuenta de les fleches indíxenes. Por fin consiguir Luis Carbayeda yá en 1879.

## Vulnerabilidá
Consideráu como un grupu d'alta vulnerabilidá, tantu pola composición demográfica de los subgrupos que constitúin esta etnia, como pol gran impautu de les actividaes de minería aurífera que tienen llugar nel so territoriu.

## Referencies

### Enllaces esternos

*[en [etnoloxía]]
*Entry for Amarakaeri at Rosetta Project
*Audios en Amarakaeri
Anacionalismu

L**'anacionalismu** (dacuando traducíu como *apatriotismu*, nel orixinal ***sennaciismo*** n'esperantu) ye una ideoloxía desenvuelta especialmente nel senu del movimientu esperantista, que nun acepta la esistencia de les naciones definíes como tales, y pretende un cosmopolitismu radical.

Trátase d'un enclín impulsáu nel senu de l'Asociación Anacional Mundial (SAT), especialmente pol so fundador Eugenio Lanti. Carauterízase por:

:* Refugu a participar en cualesquier llucha nacionalista
:* Defensa de los trabayadores escontra'l sistema económicu capitalista
:* Esperantismu más allá de la cuestión llingüística. 

L'anacionalismu va más allá tamién del tradicional internacionalismu, nel sentíu de que nun acepta la mesma esistencia de les naciones y, nesti sentíu, esperimentó nos sos empiezos dellos enfrentamientos coles idees entós prevalentes nel movimientu comunista internacional. El so cosmopolitismu ye más radical, yá qu'emplega una llingua común (l'esperantu), y nun depende de los idiomes dominantes en cada coxuntura histórica.

## Historia
Los primeros miembros de SAT (fundada en 1921) consideraben l'anacionalismu como una especie d'ideoloxía xeneral del SAT, y gustába-yos llamase a sí mesmos *sennaciulo* (l'anacional). Sicasí, nesti contestu'l *anacionalismu* yera un términu que s'aplicó a delles idees non siempres bien definíes. Pa munchos miembros del SAT l'anacionalismu nesi momentu a cencielles quería dicir "internacionalismu proletariu más esperantu", una especie de versión obrera del *[[homaranismu]]* de Zamenhof, creador del esperantu.

Sicasí, a la fin de los años 20 entamaron a producise tensiones ente'l puntu de vista de los comunistes esperantistes, lideraos por Ernst Drezen, que teóricamente promovían el derechu d'autodeterminación y la llucha escontra'l colonialismu, y l'anacionalismu tal como lu entendía Lanti y una parte importante de la SAT, que preferíen omitir la variable nacional na llucha política.

Adulces Lanti foi precisando'l so pensamientu en dellos artículos. En 1928, publicó un folletu, *La laborista esperantismo* (L'esperantismu obreru), nel que dedicó un capítulu enteru a la definición de la doctrina nueva. L'esfuerzu remató en 1931 cola publicación del *Manifesto de la Sennaciistoj* (Manifiestu de los anacionalistes), que depués foi traducíu a dellos idiomes.

Pa sorrayar que la SAT caltenía'l so calter superpartidariu, creóse una faición anacionalista, qu'editó la so propia revista.

Tres la muerte de Lanti en 1947 l'anacionalismu sufrió un ciertu debilitamientu. Sicasí, nos años 80 alicó la faición anacionalista de la SAT, ya inda esisten sectores dientro del movimientu esperantista que caltienen l'oxetivu de cultivar y desenvolver les corrientes d'opinión universalistes y antinacionalistes, y d'oponese a les ideoloxíes etnicistes, puristes y partidaries de polítiques d'identidá, estendíes en ciertos ámbitos políticos.

## Ver tamién
* Apátrida
* Apolíticu
* Antipatriotismu

## Referencies

## Enllaces esternos
* Faición anacionalista dientro de la SAT
* 
*
Animálicu

L**'animálicu** (*Animalic* nel orixinal) foi un llinguaxe construyíu a manera de divertimentu infantil hacia l'añu 1905 por Mary y Marjorie Incledon, primes del llingüista y escritor británicu J. R. R. Tolkien, por aciu cambeos nel vocabulariu del inglés con nomes d'animalye, tamién n'inglés. Tolkien, con trece años y yá somorguiáu nel estudiu del llatín y l'anglosaxón, atopar risonderu y decidió aprendelo; anque nun algamar un usu fluyíu como'l que teníen les sos primes.

L'únicu fragmentu d'animálicu que nos llegó ye l'exemplu que da Tolkien nel so ensayu «Un viciu secretu» (publicáu en *[[Les bisarmes y los críticos y otros ensayos]]*): «*dog nightingale woodpecker forty*», que significa ‘tu yes un pollín’. «*Forty*» (‘cuarenta’ n'inglés) yera la pallabra animálica pa dicir ‘pollín’ o ‘pollín’, ente que simétricamente «*donkey*» (‘pollín’ n'inglés) significaba ‘cuarenta’. Paez ser que'l animálico yera un idioma un pocu toscu: pallabres gramaticales bien frecuentes como «yes» o l'artículu indetermináu «un» yeren representaes como «*nightingale*» (‘ruiseñor’ n'inglés) y «*woodpecker*» (‘picatueru’ n'inglés).

El xuiciu de Tolkien al respective de esti idioma yera severu: «l'animálicu yera porcaz... n'estremu». Sicasí, foi posiblemente una de les sos primeres rellaciones con un idioma inventáu. Y foi'l que dio pasu al «nevbosh», el primer idioma artificial al que Tolkien contribuyó, al pie de Mary Incledon, pos a la so hermana Marjorie yá dexara d'interesa-y la cuestión.

Sicasí, y a pesar d'esa severa opinión académica, Tolkien retuvo esti divertimento infantil na so memoria, ya incluyir nes sos hestories por aciu dalgún de los sos complexos xuegos de pallabres llingüísticos. Asina, el nome que Tolkien emplegó nos sos primeros borradores pal marineru Ælfwine, *[[alter ego]]* del escritor, foi «Ottor *Wǽfre*»; y *ottor* ye l'equivalente en inglés antiguu de *otter* (‘llondra’), el nome de Ronald Tolkien n'animálicu.
## Referencies
Antido

René de Saussure en 1907 adoptó'l nome **Antido** pa batallar contra l'ido, por eso'l nome *anti-* ("anti") + *ido*. Depués propunxo camudar al esperantu y finalmente en 1920, el so proyeutu llamóse Antido. Antido yera un proyeutu llingüísticu más cercanu al "ortodoxa" esperantu qu'al ido. Propunxo cambeos na ortografía y nel sistema de correllativos y esaniciando l'acusativu.

**Antido** tamién yera llamáu *Lingwo Internaciona di Antido*, *Antido 1* y *Nov-Esperantu*.

## Bibliografía
* "Antido" (R. de Saussure): Nova formo de la Lingvo Internacia "Esperanto" (Bern 1919) 84 pp.
* Saussure, René de. Projekto de praktika skribo pola lingvo internacia de Antido, Bern [ca. 1920]
* Saussure, René de: Projekto de fonetika skribo pola lingvo internatsia de Antido, Bern [ca. 1920]
* Saussure, René de (editis Artur E. Iltis). Resumo de la teorio de Antido. Saarbrücken, 1982.

## Referencies

## Enllaces esternos
Antiguu idioma capadociu

L**'antiguu capadociu** ye una llingua muerta falada na antigüedá na rexón histórica de Capadocia n'Asia Menor. Trátase d'una llingua ensin clasificar anque se conxetura que podría ser una llingua indoeuropea del grupu anatolio o seique emparentada col frigio o'l licaonio. Nun se conocen testos o inscripciones en capadociu.

Estrabón y Basilio de Caesarea afirmen qu'esta llingua yera inintelixible col griegu.

N'última instancia foi abandonáu en favor del griegu helenísticu, anque paez sobrevivir en delles llocalidaes hasta siquier el sieglu VI d.C.

## Referencies
Anglofonía

L**'Anglofonía** ye'l conxuntu de países y comunidaes que la so llingua materna ye'l inglés, yá seya como llingua principal o secundaria. Amás, compartir los aspeutos culturales que son similares de cada país anglofalante.

## L'idioma inglés

Por cuenta de la influyencia política, económica, militar, científica y cultural de Gran Bretaña y el Reinu Xuníu dende'l sieglu XVIII, per mediu del Imperiu británicu y los Estaos Xuníos d'América dende mediaos del sieglu XX, l'inglés espublizóse llargamente per tol mundu y ye l'idioma principal del discursu internacional y llingua franca en munches rexones. De la mesma forma ye utilizáu de manera xeneral como llingua franca ente falantes d'idiomes distintos na mayor parte de los países del mundu. Enséñase tamién como segunda llingua en munchos sistemes educativos, que col pasu del tiempu apurrió un estatus de superioridá cultural a los sos falantes non nativos, por causa de a la influyencia de los países anglosaxones nel mundu. La llingua inglesa ye la llingua oficial de munchos países de la Commonwealth, ye llargamente estudiada como segunda llingua y ye una de les llingües oficiales de la Xunión Europea y de numberoses organizaciones mundiales. L'inglés probablemente ye'l tercer idioma del mundu en númberu de falantes que lo tienen como llingua materna (ente 300 y 400 millones de persones), según el terceru más faláu, por detrás del mandarín y l'español, si cúntase tamién a quien lo tienen como segunda llingua, que son 200 millones de persones más.

L'inglés, al estender Inglaterra la so llingua per tol mundu (Imperiu británicu), y al convertise los Estaos Xuníos d'América na mayor potencia económica y militar, convirtióse de facto na *[[llingua franca]]* de los nuesos díes.

Magar la esistencia d'otres llingües internacionales y d'idiomes artificiales, como'l esperantu o interlingua, que pretenden ser llingües franques más neutrales, l'inglés constitúi anguaño'l principal idioma de comunicación internacional. Esto debe al predominiu de la civilización dominante, que polo xeneral nun adopta otru idioma, sinón qu'otra manera, impon el suyu. Por esta mesma razón en munchos de los países europeos fálense llingües derivaes del llatín, que foi l'idioma oficial del Imperiu romanu.

Anguaño esisten propuestes pa la neutralidá nel usu d'una llingua auxiliar. Sicasí, amás de los problemes qu'aniciaría ponese d'alcuerdu n'escoyer otra llingua, dende'l puntu de vista económicu perderíense grandes cantidaes de dineru nel procesu d'enseñanza y aprendizaxe. D'ello deduzse la negativa p'adoptar una llingua internacional distinta al inglés per parte de quien llogren provechu con esti negociu.

## Otros países y territorios onde l'inglés ye llingua oficial
Otros países y territorios tienen l'inglés como llingua cooficial, sicasí estos nun se consideren parte de la anglofonía como:
* 
*  ()
* 

## Ver tamién
* Angloesfera
* Mancomunidá de Naciones

## Referencies
Antonio Provolo

**Antonio Provolo**  foi un sacerdote católicu italianu fundador de la Compañía de María pa la Educación de los Sordomudos y de les Hermanes de la Compañía de María. Fíu de Stefano Provolo y d'Antonia Allegri
 
## Biografía
Estudió baxu tutelar de los carmelites descalzos y siguir nel ximnasiu comunal de San Sebastian; preparar pal sacerdociu nel seminariu episcopal de Verona y foi ordenáu sacerdote el 18 d'avientu de 1824.

Foi asignáu a la parroquia de San Llorienzo y dedicóse principalmente al apostoláu de la mocedá, a la predicación de les misiones al pueblu y a los retiros de seminaristes y del cleru de diverses diócesis.

En 1830 decide dedicase especialmente a la educación de los sordomudos. Interesóse sobremanera pol insertamientu de los mozos sordomudos na vida social; sustituyó'l métodu mímicu tradicional pol de la pallabra articulada. Na so obra interesáronse numberoses persones d'importancia: Tuvo un ensayu del so métodu ante l'emperador Fernando I d'Austria y María Ana de Saboya.

Por invitación del obispu de Verona y de la emperatriz, en 1841 abrió una escuela femenina pa sordomudes ayudar na direición con un grupu de collaboradores.

Pa perpetuar l'actividá de la so obra, pensó axuntar una congregación (El 23 de setiembre de 1839, Antonio Provolo unvia una solicitú al Papa Gregorio XVI pa l'aprobación de la fundación de la "Compañía de María pa la Educación de los Sordomudos"), pero la so muerte prematura torgaría-y ver la nacencia del institutu: morría, de Hidropesía el 4 de payares de 1842.

Los sos restos, en 1930, fueron treslladaos so la ilesia de Santa Maria del Pianto de Verona. Concluyida la investigación diocesana *super miraculo* el 23 de xineru de 2008, taba consideráu Siervu de Dios pola Ilesia católica. El 27 de febreru de 2017, el Papa Francisco, reconoció les virtúes heroiques d'Antonio Provolo polo que dende esi momentu ye reconocíu como Venerable.

## Bibliografía
* Guerrino Pelliccia y Giancarlo Rocca (curr.), *Dizionario degli Istituti di Perfezione* (DIP), 10 voll., Edizioni paoline, Milano 1974-2003.

## Referencies

## Enllaces esternos
Aoristo

El **aoristo** (gr. ἀόριστος 'indetermináu') ye un términu filolóxicu deriváu orixinalmente del estudiu del indoeuropéu, que fai referencia a formes verbales de dellos idiomes, que non necesariamente tán rellacionaes o con significaos similares. N'idiomes indoeuropeos como'l griegu, sánscritu, armeniu y macedoniu, según en llingües influyíes pola tradición indoeuropea (como'l xeorxanu), el términu usualmente espresa'l aspeutu perfectivu y munches vegaes referir a acontecimientos pasaos. "Aoristo" provién del griegu antiguu *aóristos* "indefiníu", porque yera la forma ensin marcar (por defectu) del verbu, y polo tanto nun tien les implicaciones del aspeutu imperfeutivu. Dacuando refierse a una aición única o aición puntual non enllargada nel tiempu. Los verbos en aoristo pueden vertise de diverses maneres según la so contestu. Una manera ye de cuenta que se denote un solu actu de dalguna índole, ensin rellación con dalgún tiempu particular. La aición verbal del aoristo presenta un aspeutu puntual o momentaneu.

Indica una aición que se toma una sola vegada o d'una vegada por toes. 

Según A Grammar of New Testament Greek, por James H. Moulton, tomu I, 1908, p. 109: “el Aoristo tien l'efectu de convertir en momentos, esto ye, considera l'aición como un momentu: representa'l momentu d'entrada [...] o'l de terminación [...] o mira a una aición entera como daqué que cenciellamente asocedió, ensin estremar pasos nel so progresu”.

## Referencies
Araba Euskaraz

La fiesta del **Araba Euskaraz** ye la fiesta que realicen les ikastoles alaveses pa recaldar dineru y potenciar l'usu del euskera. Cada añu celebrar nun sitiu distintu, teniendo como fin consiguir dineru pa realizar reformes o dalgún cambéu na ikastola d'esi pueblu. 
Suel celebrase en xunu anque la so fecha puede variar. 

## Fiestes ordenaes cronológicamente
# 1981 - Vitoria
# 1982 - Vitoria
# 1983 - Laudio
# 1984 - Oyón
# 1985 - Salvatierra
# 1986 - Amurrio
# 1987 - Campezo
# 1988 - Urkabustaiz
# 1989 - Labastida
# 1990 - Abechuco
# 1991 - Vitoria
# 1992 - Vitoria
# 1993 - Laudio
# 1994 - Lapuebla de Labarca
# 1995 - Vitoria
# 1996 - Amurrio
# 1997 - Oyón
# 1998 - Araia-Zalduendo d'Álava
# 1999 - Lapuebla de Labarca
# 2000 - Laudio
# 2001 - La Puebla de Arganzón (Burgos)
# 2002 - Cigoitia
# 2003 - Oyón
# 2004 - Labastida
# 2005 - Amurrio
# 2006 - Armentia
# 2007 - La Puebla de Arganzón (Burgos)
# 2008 - Labastida
# 2009 - Oyón
# 2010 - Salvatierra
# 2011 - Laudio
# 2012 - Labastida
# 2013 - Amurrio
# 2014 - Lapuebla de Labarca
# 2015 - Vitoria
# 2016 - Salvatierra
#2017 - Labastida
# 2018 - La Puebla de Arganzón (Burgos)

## Celebraciones similares
Otros eventos similares en favor del euskera son:

* "Kilometroak" en Guipúzcoa.
* "Ibilaldia" en Vizcaya.
* "Nafarroa Oinez" en Navarra. 
* "Herri Urrats" nel País Vascu francés.

## Referencies

## Enllaces esternos
Xíriga LGBT

Un **xíriga** o **xíriga LGBT** ye un conxuntu léxicu utilizáu predominantemente ente persones LGBTI. Esistieron en delles llingües como medios polos que los miembros de la comunidá LGBTI podíen identificase y comunicase ensin ser reconocíos.

Por cuenta de la penalización de la sodomía y la continua persecución y criminalización de la homosexualidá, los distintos argot sirvieron como llingües secretes y una manera comunicase públicamente con otres persones LGBTI ensin revelar la so orientación sexual.

## Ver tamién

* Amigu de Dorothy
* Bahasa Binen
* Códigu de pañuelos
* IsiNgqumo
* Xíriga
* Llingua Gayle
* Llingüística LGBT
* Polari
* Swardspeak

## Referencies
Armand Lunel

**Armand Lunel**  foi un escritor francés. 

Nació nuna familia xudía orixinaria de Comtat-Venaissin, qu'habitaba dende bien antiguu en Provenza. Estudió na Universidá de Mónacu.
Recibió'l premiu Renaudot en 1926 pola so novela *Nicolo Peccavi*. Foi amigu dende la infancia del compositor Darius Milhaud, pa quien escribió'l llibretu de les óperes *Les malheurs d'Orphée* (1924) y *[[Esther de Carpentras]]* (1938). En 1976 recibe'l premiu Gobert de l'Academia francesa por *Juifs du Languedoc, de la Provence et des États français du Pape*.

Foi'l postreru falante nativu de shuadit, tamién llamáu *xudeo-provenzal*, una llingua occitana d'usu na comunidá xudía francesa mientres dellos sieglos. La so obra centrar na vida de los xudíos en Provenza.

## Obres

* *L'imagerie du cordier*, La Nouvelle Revue Française, Paris, 1924.
* *Nicolo-Peccavi* o *L'affaire Dreyfus à Carpentras*, Gallimard, Paris, 1926.
* *-y balai de sorcière*, Gallimard, Paris, 1935.
* *Jérusalem à Carpentras*, Gallimard, 1937.
* *Les amandes d'Aix*, Gallimard, Paris, 1949.
* *La belle à la fontaine*, A. Fayard, Paris, 1959.
* *J'ai vu vivre la Provence*, A. Fayard, Paris, 1962.
* *Juifs du Languedoc, de la Provence et des États français du Pape*, Albin Michel, Paris, 1975.
* *Les chemins de mon judaïsme et divers inédits*, presentáu porr Georges Jessula, L'Harmattan, Paris, 1993.

## Referencies

## Enllaces esternos
Artículu en griegu

El **artículu** (en griegu antiguu τὸ ἄρθρον, *to árthron*; en griegu modernu το άρθρο, *to árthro*) ye una partícula gramatical que nel idioma griegu ye usada pa señalar, identificar o resaltar al sustantivu o un sintagma. 

En griegu áticu y na koiné, namái esiste'l **[[artículu definíu]]** (en griegu antiguu τὸ προτακτικὸν ἄρθρον, *to protaktikón árthron*; en griegu modernu το οριστικό άρθρο, *to oristikó árthro*). Ésti tenía trés xéneros (masculín, femenín y neutru), trés númberos (singular, dual y plural) y cuatro casos (nominativu, acusativu, xenitivu y dativu). Nun esistía l'artículu indefiníu, anque en koiné suplir n'ocasiones los pronomes indefiníos.

En griegu modernu l'artículu definíu caltién los trés xéneros, pero perdió tanto'l númberu dual como'l casu dativu, al igual qu'asocedió nel restu d'elementos morfolóxicos. El **[[artículu indefiníu]]** (en griegu modernu το αόριστο άρθρο, *to aóristo árthro*) formóse a partir del numberal unu (ένας) y namái esiste en singular. En plural suplir dacuando colos indefiníos κάτι (*káti*, «daqué»), κάποιοι (*kápii*, «dalgunos») o μερικοί (*merikí*, «dellos»).

## Declinación
El griegu ye una llingua flexiva, polo que l'artículu torna según el casu en que s'atope. L'artículu definíu ye una ayuda como patrón pa la primera y segunda declinación de les pallabres. 

## Ver tamién
* Alfabetu griegu
* Idioma griegu
* Griegu antiguu
* Griegu áticu
* Koiné
* Griegu modernu

## Referencies
Artículu indetermináu

Un **artículu indetermináu** ye un términu emplegáu na gramática tradicional del español y otres llingües, que se refier a un tipu de determinante que marca los sustantivos que nun fueron presentaos con anterioridá, polo que nun se pueden identificar. En llingüística teórica tiende a acutar el términu d'artículu para lo qu'en gramática tradicional denominóse artículu definíu (esto ye, pa una pallabra qu'espresa la categoría de definitud).

## Artículu indetermináu n'español
En *Los vecinos xugaron a un partíu*, el falante da por sabíu que l'oyente desconoz la noticia previa de dichu partíu, y por esa razón emplega un artículu indetermináu.

L'artículu indetermináu presenta dos valores:
* **Valor indefiníu**: El valor indefiníu utilizar pa referenciar a una entidá d'una manera vaga ya imprecisa, como por casu *Un día vas aprobar l'exame*, onde, nesti casu, *un día* fai alusión a *dalgún día*.
* **Valor numberal**: El valor numberal utilizar pa referenciar a una entidá d'una manera precisa, como por casu *Débesme cinco euro*.

## Referencies
Asko Parpola

**Asko Parpola**  ye un indólogo y sindólogo finlandés, actual profesor eméritu en Indología y Estudios del Sur d'Asia na Universidá de Ḥélsinki. 

Especializar na escritura de la cultura del valle del Indo (III&nbsp;mileniu e.C.). Dos contribuciones significatives de Parpola nel campu del desciframientu de la escritura del Indo son la creación de la clasificación (anguaño mundial) de los sellos utilizaos nel valle del Indo y el so bien aldericada propuesta de desciframientu del idioma correspondiente a la escritura.
Ye hermanu del epigrafista d'idioma acadiu Simo Parpola. 

El 23 de xunu de 2010, Asko Parpola recibió'l premiu «Kalaignar M. Karunanidhi» de tamil clásicu correspondiente al añu 2009 na Conferencia Mundial de Tamil Clásicu, en Coimbatore (India).

En términos xenerales, los sos intereses d'investigación y enseñanza tán entendíos nes siguientes temes:

* Escritura y relixón de la civilización del Indo, corpus de sellos ya inscripciones
* Los *[[Vedes]]*, los rituales védicos, el *[[Samaveda|Sama-veda]]*, testos y rituales del *[[Jaiminiya|Yaiminíia-sama-veda]]*, *[[Purva-mimamsa]]*.
* Relixones del sur d'Asia, hinduismu, les tradiciones Saiva y Sakta; la diosa Durgá.
* El Sur de la India, Kerala, Tamil Nadu, Karnataka.
* Los idiomes sánscritu, malaialam, tamil, prehistoria de les llingües indíxenes.
* Arqueoloxía prehistórica del sur d'Asia (y —en sentíu ampliu― d'Asia central) y la migración de los arios indoeuropeos.

## Referencies
Asociaciones d'América

Entender por asociaciones d'américa a aquelles uniones, trataos o pactos ente más de dos naciones nes árees de la Integración, la Seguridá, la Economía o la Política, ente otres.

## Integración polo xeneral
* ALBA
* Alianza del Pacíficu 
* ALCA
* Asociación d'Estaos del Caribe(AEC)
* Asociación Llatinoamericana d'Integración
* Comunidá d'Estaos Llatinoamericanos y Caribeños
*  Caricom
* Comunidá Andina de Naciones (CAN)
* Mercáu Común Centroamericanu (MCCA)
* Mercosur
* Organización d'Estaos del Caribe Oriental
* Organización del Tratáu de Cooperación Amazónica
*  Organización de los Estaos Americanos
* Organización d'Estaos Centroamericanos (ODECA)
* Sistema de la Integración Centroamericana (SICA)
*  Unión de Naciones Suramericanes

## Economía y Llibre Comerciu
* Grupu de los Trés (G.3)
* Sistema Económicu Llatinoamericanu
* Bancu Interamericano de Desarrollu (BID)
* Tratáu de Llibre Comerciu d'América del Norte (TLCAN)
* Asociación Llatinoamericana de Llibre Comerciu
* Comisión Económica p'América Llatina y el Caribe (CEPAL)

## Culturales, Educatives y de Bienestar Social
* Universidá Andina Simón Bolívar
* Organización Panamericana de la Salú

## Referencies

## Enllaces esternos
Asociación Brasilana d'Hispanistes

L**'Asociación Brasilana d'Hispanistes** (en portugués *Associação Brasileira d'Hispanistes*) foi fundada'l 11 d'ochobre de 2000, tien la so sede na ciudá de Belo Horizonte, Brasil. Nel I Congresu Brasilanu d'Hispanistes, cuenta anguaño con 326 miembros afiliaos y venceyaos a 101 instituciones d'enseñanza cimera d'otros países y 80 brasilanes, allugaes en 26 estaos de la Unión y nel Distritu Federal, siendo que 90 d'esos docentes universitarios tienen el títulu de doctor. L'Asociación pasó a ser l'espaciu fayadizu pa concentrar y axuntar a los investigadores arreyaos nes temes rellacionaes col hispanismo y pa los consiguientes intercambios académicos que signifiquen el fortalecimientu y el desarrollu de la investigación nes instituciones brasilanes, nos diversos campos del saber tomaos pola especialidá.

## Actividaes
Del 2 al 5 de setiembre de 2008, celebróse'l V Congresu Brasilanu d'Hispanistes / I Congresu Internacional de l'Asociación Brasilana d'Hispanistes, na Facultá de Lletres de la Universidade Federal de Minas Gerais. Por tanto na so quinta edición, el Congresu tresformar nel **I Congresu Internacional de l'Asociación Brasilana d'Hispanistes**. Esa ampliación deber a los mesmos resultaos de les ediciones anteriores del eventu, que siempres cuntaren con una participación considerable d'invitaos y participantes estranxeros. Amás d'eso, la divulgación del Congresu, siendo realizada n'instituciones estranxeres, atraería l'atención d'investigadores que desenvolvieren investigaciones nes árees del eventu, lo que contribuyiría pal fortalecimientu del diálogu ente profesionales brasilanos y del estranxeru.

## Comité Directivu
La Xunta Directiva componer de:

****Presidente***: Graciela Inés Ravetti de Gómez
****Vicepresidente***: Silvina Liliana Carrizu
****Primer Secretariu***: Rômulo Monte Altu
****Segundu Secretariu***: Graciela Alicia Foglia
****Primer Tesoreru***: Marcos Antônio Alexandre
****Segundu Tesoreru***: Elzimar Goettenauer de Marins Mariña

## Referencies

## Enllaces esternos
Asociación Americana de Profesores d'Español y Portugués

L**'Asociación Americana de Profesores d'Español y Portugués** (n'inglés: **American Association of Teachers of Spanish and Portuguese**, **AATSP**), ye una asociación creada en 1917 na ciudá de Nueva York (Estaos Xuníos). El so oxetivu principal ye promover l'estudiu y la enseñanza de la llingua española y portuguesa y otres llingües rellacionaes, según les sos respeutives lliteratures y cultures, en tolos niveles d'enseñanza. Al traviés d'un intercambiu pedagóxicu y d'información la AATSP encargar d'impulsar l'estudiu d'estos idiomes y tamién sofita los proyeutos que tengan esti fin.

El hispanismo nos Estaos Xuníos foi especialmente fecundu en cuantes que forma parte de la so historia más íntima, amestada estrechamente nel sur del país a la del Imperiu español, Méxicu, Puertu Ricu, Filipines y Cuba. Amás conxuntamente col Imperiu portugués, cuando España y Portugal xunir dende 1580 hasta 1640 cola denominada Unión Ibérica (o Unión de les Corones), Portugal tamién exerció derechos nestos territorios estauxunidenses sol dominiu español, hasta la total independencia de Portugal d'España. Nos Estaos Xuníos hai unos 50 millones de falantes de llingua castellana o española, que ye ellí la segunda más falada y pola minoría más importante, amás caltiénse viviegamente usada n'estaos como Nuevu Méxicu, Florida, Texas y California, dalgunos d'ellos los más ricos del país, y en ciudaes populoses como Nueva York, Los Angeles, Miami, San Antonio o San Francisco.

L'Asociación celebra un congresu añal, que cada dos años tien llugar fora de los Estaos Xuníos. Coles mesmes, publica la revista *[[Hispania (revista)|Hispania]]*. Esiste, coles mesmes, una Academia Norteamericana de la Llingua Española, que ye miembru de l'Asociación d'Academies de la Llingua Española (ASALE).

Tres l'inglés, l'español ye l'idioma más estudiáu nos Estaos Xuníos El 60 % de los alumnos escoyer como llingua estranxera. Según el censu de los Estaos Xuníos, la cifra d'estudiantes del español xube a .  en primaria,  en secundaria, y  na universidá. El portugués, la otra llingua iberorromance, dempués del español, ye faláu por unes 560000 persones.

## Referencies

## Enllaces esternos

* http://www.aatsp.org/
Asociación Internacional d'Hispanistes

L**'Asociación Internacional d'Hispanistes** foi fundada n'Oxford en 1962. Ye una organización que promueve l'estudiu y la enseñanza de les llingües y de les lliteratures hispániques. 

## Oxetivos
La AIH lleva a cabo congreso cada trés años, siguíos de la publicación de les actes del mesmu. La Fundación Duques de Soria, sofita generosamente a la AIH y coles mesmes l'asociación tamién ye responsable de la publicación d'un *Boletín bibliográficu*. La so publicación ye añal y el númberu 1 apaecería en 1994.
Paralelamente, cada trés años tamién edita un Direutoriu de socios, que inclúi dende 1998 la mención de los campos d'investigación de cada unu de los sos miembros.

## Presidentes d'honor
* † Ramón Menéndez Pidal (1962)
* † Dámaso Alonso (1962-65)
* † Marcel Bataillon (1965-68)
* † Angel Rosenblat (1968-71)
* † Edward M. Wilson (1971-74)
* † Rafael Lapesa (1974-77)
* † Ana María Barrenechea (1977-80)
* † Juan López-Morillas (1980-83)
* † Franco Meregalli (1983-86)
* † Elias L. Rivers (1986-89)
* Margit Frenk Alatorre (1989-1992)
* † Alan Deyermond (1992-1995)
* Augustin Redondo (1995-1998)
* Lía Schwartz (1998-01)
* Aurora Egido (2001-04)
* Jean-François Botrel (2004-07)
* Carlos Alvar (2007-10)
* Aldo Ruffinatto (2010-13)
* David T. Gies (2013-2016)

## Presidente actual
* Aurelio González Pérez (2016-2019)

## Referencies

## Enllaces esternos

* Actes de los Congresos de la AIH en Centru Virtual Cervantes
*
Asociación d'Estaos Iberoamericanos pal Desenvolvimientu de les Biblioteques Nacionales d'Iberoamérica

L**'Asociación d'Estaos Iberoamericanos pal Desarrollu de les Biblioteques Nacionales d'Iberoamérica** (**ABINIA**) ye l'asociación de biblioteques nacionales d'Iberoamérica. Fundada en Méxicu el 14 d'avientu de 1989 como la **Asociación de Biblioteques Nacionales d'Iberoamérica**, camuda al so actual nome en 1999, calteniendo les sos sigles orixinales. Les llingües oficiales de la ABINIA son l'español y el portugués.

Los sos oxetivos son arrexuntar información de los sos integrantes; realizar xestión sobre la importancia de caltener el patrimoniu bibliográficu; adoptar estratexes, polítiques y capacitación na preservación de les coleiciones; adoptar midíes téuniques de control bibliográficu ya intercambiu de materiales, ellaborar fontes de referencia nacionales y rexonales; venceyar les biblioteques nacional y rexonal.

La so estructura ye:
* Asamblea Xeneral, integrada poles instituciones firmantes de l'Acta Constitutiva de la ABINIA;
* Conseyu de Direutores, son seis miembros designaos pola Asamblea con un mandatu de 2 años; y *
Secretaría Executiva, electu por mayoría de dos tercios pola Asamblea por dos años. La so reeleición realizar por mayoría absoluta de l'Asamblea.

## Miembros

## Ver tamién
* Asociación d'Academies de la Llingua Española

## Referencies

## Enllaces esternos
* sitio de ABINIA
Astronomía n'América Llatina

Suel considerase a los mayes como primeros responsables nos estudios de los astros na América precolombina, sieglos antes de Cristu. Unu de los mayores llogros de la cultura maya foi les cuentes de tiempu impreses nel so calendariu escontra'l 3114 e.C. como fecha inicial. El calendariu solar maya yera más precisu que'l gregorianu según delles investigaciones, y yeren estudiosos na periodicidad de los eclises.

Les civilizaciones mesoamericanes construyeron numberosos centros alministrativos y ceremoniales y alzaron numberosos monumentos. Estos reflexen la conocencia astronómica y la esperiencia en numberación y calendarios qu'estes civilizaciones tuvieron.

Buenaventura Suárez foi'l primer astrónomu llatinoamericanu, analizó'l comportamientu de los satélites de Xúpiter, Marte, la trayeutoria de Venus, la superficie de la Lluna y los aniellos de Saturnu.

A fines del sieglu XVIII Antonio de León y Gama afayó la Piedra del Sol
, un calendariu solar de gran exactitú astronómica creáu polos azteques nel periodu posclásico mesoamericanu. Pa esa dómina, yera creáu'l primer observatoriu astronómicu d'América, en Santa de para la Espedición Botánica de la Nueva Granada encamentada a Celestino Mutis, y el so primer direutor foi'l Francisco de Caldas.

La meteoroloxía – qu'aquel día yera parte de l'astronomía – nun yera una disciplina desconocida n'América Llatina, pos dende finales del sieglu XVIII yá se realizaben en L'Habana, Cuba eventuales midíes de la temperatura, l'agua, y la presión atmosférica, la observación de les nubes.

Anguaño, Chile tien el 40 % de la observación astronómica nel mundu.

## Referencies

## Ver tamién
* Astronomía maya
* Astronomía precolombina
* Astronomía en Chile
Asturianu occidental de la Rexón D

L**'asturianu occidental de la rexón D** tamién conocíu como **paḷḷuezu** (**patsuezo**/**patsuezu**) o **falieḷḷa** ye una de les cuatro variedaes d'asturianu occidental que s'inscriben dientro del subgrupu oeste del dialeutu occidental del idioma asturlleonés. Estender pelos conceyos asturianos de Somiedo, Brañes de Cangas, Degaña y nes contornes lleoneses de Ḷḷaciana, Rivas del Sil, y Páramu del Sil.

## Principales carauterístiques

Les principales carauterístiques que singularizan a esta fala con respectu al castellán son:

### Comunes a toles variantes del [[Idioma asturlleonés|asturlleonés]]
* Zarru de les vocales átones finales: *nueiti* 'nueche', *baxu* 'so', *ḷḷeiti* 'lleche', *qui* 'que', *di* 'de' y non finales: *firida* 'mancada', *vicín* 'vecín', *vixigu* 'vejigo', *ufiensa* 'ofiensa', *mulín* 'molín', *furmiga* 'formiga', *prubín* 'probín', etc. El zarru masivu qu'amenorga a a/o/i el vocalismu átonu producir en tol dominiu asturlleonés y estiéndese con particular fuercia escontra les fales de transición col castellán: Fala d'El Rebollar en Salamanca (*nochi*, *ḥoci* 'focete', *mesmu*, *dubri* 'doble'), estremeñu (*ñubi*, *grandi*, *libru*, *ḥuerti*) y cántabru (*lus poblis*, *lus hombris*, *yo triji*, *dístimi*, *bebi el to*, *ḥuenti*, *mitilu in bulsu*, *il curdiru*).

* Como en castellán occitanu y aragonés, diptongación de les vocales curties tóniques llatines /O/, con resultancia *puerta* L + yod: *güechu* 'güeyu' olu, *fuecha* 'fueya' olu (cfr. aragonés *espiello*).

* Frente al castellán, y en coincidencia col gallegu, caltiénse'l grupu interior -MB- ensin amenorgar: *ḷḷamber* 'llamber', *ḷḷombu* 'llombu', *camba* 'cama, pina del carru', *embelga* 'amelga', *chumbu* 'plomu'.

### Comunes al grupu [[Idioma asturlleonés|asturlleonés]] occidental
* Caltenimientu de los antiguos diptongos decrecientes /EI/ y /OU/ tamién presentes nel grupu galaicu-portugués: *mouru* F llatina en posición inicial ya intervocálica: *fégadu*'fégadu'-SS-, D + yod/, /x/: *coxu* 'coxu', *xatu* 'jato', *baxu* 'so'. Mesma resultancia pa los grupos IX, GI, GUE: *xugu* 'xugu', *xuntar* 'xuntar', *xelu* 'xelu'.

* Solución /ch/ pa los grupos llatinos pl-, cl-, fl-: *chourar* 'llorar' < plorare, *chave* 'llave' < clavis, *chama* 'llama' < flamma.

### Mesmes del asturianu occidental D
* El grupu /-li-/ y /c'l/ llatín anicia "-ch-".: *fuecha* *fueya* < folia, *mucher* 'muyer' < mulier, *güechu* < oc'lo 'güeyu', *carbachu* 'carbayu'.

* La /l-/ inicial llatina palataliza nel alófono africáu sordu popularmente conocíu como "ḷḷ (che vaqueira)" y que tradicionalmente representóse coles grafíes "ts".

## Testu

## Cultivu lliterariu
Diversos y reconocíos son los escritores que cultivaron la so producción lliteraria de la mano d'autores como Eva González Fernández, Roberto González-Quevedo, Emilce Núñez, Severiano Álvarez o Héctor García Gil.

## Ver tamién
*Lleonés (asturlleonés de Lleón y Zamora)

## Referencies
Atenéu de Llingua y Cultura Guaraní

El **Atenéu de Llingua y Cultura Guaraní**, fundáu'l 23 de setiembre de 1985 en Asunción, Paraguái, ye una institución filantrópica autónoma que tien como oxetivu prioritariu la recuperación, valoración y espardimientu del idioma, folclor y cultura guaraní. Arrexunta a estudiantes, profesores, llicenciaos, magísteres, doctores, individualidaes y a instituciones como centros culturales, instituciones y universidaes. Dende los sos entamos la institución busca formar una conciencia ciudadana en favor del guaraní, por aciu la investigación y metodoloxíes del deprendimientu intenta crear procesos educativos científicos pa llograr la comprensión, actualización y perfeccionamiento de la llingua guaraní y la sistematización del so heriedu cultural, por aciu apurrir de los sos miembros y collaboradores.

Como institución y colos sos miembros llogró la inclusión de la Llicenciatura en Llingua Guaraní nos institutos cimeros y collaboró na creación de la metodoloxía d'enseñanza pa les instituciones de nivel básicu y mediu del Paraguay, lo cual dio frutos hasta la consiguir una enseñanza billingüe de les árees d'estudios de les escueles, importante principalmente pa escueles y colexos fora de les árees d'Asunción y capitales fronterices onde'l guaraní ye la llingua principal. Asina mesmu descentralizóse pa la promoción y espardimientu sistematizada de llingua, consiguiendo la creación de centros filiales en toles capitales departamentales y ciudaes importantes del Paraguay, según tamién en munches ciudaes d'Arxentina y Brasil (pola influyencia cultural) y Estaos Xuníos, España ya Italia, llugares con influyencia cultural principalmente por cuenta de la emigración de paraguayos.

La institución céntrase'l so investigación nes siguientes árees:

* llingüística guarani;
* antropoloxía, cultura y hestoria guarani;
* lliteratura guarani;
* pedagoxía, didáctica y formación docente;
* billingüismu paraguayu;
* folclor paraguayu;
* indixenismu;
* producción, edición y publicaciones.

El Ministeriu d'Educación y Ciencies del Paraguay, coles Resoluciones 369/1995 y 37/1999, reconoció'l trabayu de la institución aprovechando les sos publicaciones y la de los sos miembros pa la enseñanza nacional. Asina tamién la Cámara de Senadores reconoció col decretu llei 2574/2005, al "Institutu de Formación Docente del Atenéu de Llingua y Cultura Guaraní" como una institución formal de nivel cimeru. Igualmente distintes instituciones declararon los sos trabayos como d'interés nacional. Gracies al trabayu de los miembros, la Secretaría Nacional de Polítiques Llingüístiques del Paraguay emitió la Resolución 80/2012 pola cual créase la **[[Academia de la Llingua Guaraní]]** (en guaraní, **Ava Ñe’ê Rerekua Pave**).

## Ver tamién
* Idioma guaraní
* Academia de la Llingua Guaraní

## Referencies

## Enllaces esternos

* [*https://web.archive.org/web/20071229171237/http://www.ateneoguarani.edu.py/ Atenéu de Llingua y Cultura Guaraní], portal del institucional.
* [*http://www.portalguarani.com Portal Guaraní], portal cultural.
Atl-tlachinolli

**Atlachinolli** o **atl-tlachinolli**  ye un conceutu mexica, basáu nel difrasismo d'agua *versus* fueu, dos elementos físicamente opuestos, y que significó pa los mexicas la guerra sagrada. Foi afiguráu iconográficamente en códices, escultures y probablemente más oxetos, según mentáu en testimonios posteriores sobre los mexicas.

Se conceptualizó visualmente como dos corrientes enxareyaes de sangre (agua sagrao) y fueu, conceptualizando dos elementos alusivos a la guerra y que foi asitiáu nes boques y los pies de los personaxes como una voluta, simbolizando un llamáu o alegoría de la guerra sagrada. 

## Ver tamién

* Militarismu mexica
* Mexica
* Relixón mexica

## Referencies
Atlas linguistique de la Corse

**Atlas linguistique de la Corse** ye un proyeutu d'atles llingüísticu de Córcega empobináu por Jules Gilliéron. Contién 799 mapes publicaos en 1914 en cuatro fascículos cubriendo 44 puntos d'encuesta visitaos ente 1911 y 1912. Una parte de los datos recoyíos nun fueron publicaos y depositáronse na Biblioteca nacional de Francia. Completa l*'[[Atlas linguistique de la France]]*.

## Referencies

## Bibliografía
* Elisabetta , « Marie-José Dalbera-Stefanaggi, Roger Miniconi. — Nouvel Atlas Linguistique et Ethnographique de la Corse. Volume 2 : Le lexique de la mer. Ajaccio : Éditions Alain Piazzola / Paris : Éditions CTHS, 2008. », *Corpus*, numéro 8, novembre 2009. http://corpus.revues.org/index1773.html
* Giacomo-Marcellesi , « Réflexions sur l'enquête d'Edmont à Sotta (point 88 de l'Atlas linguistique de la Corse) », *Langue française*, volume 18, numéro 1, « les parlers régionaux », 1973, pp. 91-99. http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/lfr_0023-8368_1973_num_18_1_5632
Asociación d'Hispanistes de Marruecos

L**'Asociación d'Hispanistes de Marruecos** (n'árabe: *رابطة الإسبانية المغرب*), (en francés: *Association du Maroc espagnol*), ye una asociación cultural dedicada a la llingua y la cultura n'español presente en Marruecos.

L'actual presidenta de la AHISMA ye Asisa Bennani.

Por vinculación histórica, parte de los territorios de Marruecos, formaron tamién parte del imperiu español, como lo foi l'antiguu protectoráu español de Marruecos como Rif, Ifni y Tarfaya. Hasta la independencia del protectoráu español asocedida en 1956 una de les sos principales carauterístiques fuera la pervivencia de la fala xudeo-española llamada jaquetía o haquitía. En 1948 contabilizáronse más de 260.000 falantes de xudeoespañol, anque nel 2003 esta cifra rebaxar a tan solo 5.500. 

Anguaño, en Marruecos amás del árabe marroquín, fálase francés, especialmente en dominios públicos, y bereber; ello ye que el* chelja o cherja *ye una modalidá del bereber utilizada na ciudá de Melilla. Ente los conocedores del español en Marruecos cabo mentar a la población mayor de 60 años, de cutiu d'orixe bereber, en comunidaes como Alhucemas, Larache, Nador, Tánxer y Tetuán, y que puede superar les 60000 persones.

L'español ye unu de los idiomes más estudiaos nel sistema educativu, xunto col árabe clásicu, el bereber y el francés. 

Según l'Institutu Cervantes, hai siquier 58.382 estudiantes d'español, anque les cifres aumenten a 350.000 según datos de la Xunta de Castiella y Lleón. 

L'interés d'aprender español polos marroquinos surde por ser España el país vecín y ser los marroquinos el grupu más numberosu d'inmigrantes llegales n'España (748.953). 

Dempués de Brasil, Marruecos ye'l país con más Institutos Cervantes del Mundu con 6, pero amás esisten otres 4 aules Cervantes, colo que la presencia del Institutu Cervantes dase llugar en 10 ciudaes de Marruecos.

## Ver tamién
* Asociación d'Escritores Marroquinos en Llingua Española

## Referencies
Asociación de Traductores, Correutores ya Intérpretes de Llingua Vasca

L**'Asociación de Traductores, Correutores ya Intérpretes de Llingua Vasca** () ye una organización fundada en 1987 que vela pola optimización de los servicios que brinden los traductores, Correutor de testos correutores y intérpretes que trabayen cola llingua vasca. 

El so primer presidente foi Juan María Lekuona.

Ye miembru de la Federación Internacional de Traductores (FIT) y de CEATL (Conseil Européen des Traducteurs Littéraires). 

## Publicaciones
EIZIE edita o dirixe les siguientes publicaciones: 

* Sitiu web de EIZIE: sitiu de la traducción en llingua vasca; n'eusquera, español, francés ya inglés.

* Revista Senez: publicación añal con temática de teoría y práctica de la traducción; el testu completu publicar en llinia.

* Coleición de Lliteratura Universal: programa de traducción al eusquera d'obres maestres de la lliteratura universal, desenvueltu so los auspicios del Gobiernu Vascu; empecipiáu en 1989, dispón de más de 125 obres publicaes.

* Basqueliterature.com: sitiu web creáu por EIZIE cola cuenta d'espublizar la lliteratura vasca; n'eusquera, español, francés ya inglés.
## Patrociniu
EIZIE recibe'l sofitu de les siguientes instituciones:
* Gobiernu Vascu.
* Diputación Foral de Guipúzcoa.
* Centro Español de Derechos Reprográficos (CEDRU).

## Referencies

## Enllaces esternos
*Sitiu web de EIZIE
Atlas lingüístico de México

L***'Atlas lingüístico de México*** ye un atles llingüísticu de la llingua española falada en Méxicu ellaboráu so direición del llingüista Juan M. Lope Blanch y publicáu en seis volúmenes pol Centru d'Estudios Llingüísticos y Lliterarios (CELL) d'El Colexu de Méxicu, el Fondu de Cultura Económica y la Universidá Nacional Autónoma de Méxicu na década de los años noventa.

## Metodología
### Punto d'encuesta
Escoyéronse 193 llocalidaes de Méxicu, principalmente en zones con mayor densidá poblacional y de población non recién. Dientro d'éstes, incluyéronse les capitales de los 32 estaos del país y les llocalidaes visitaes nes fases preliminares del cuestionariu.

### Cuestionariu
En cada llocalidá aplicóse un cuestionariu llingüísticu definitivu de 1000 ítems, partíos en trés apartaos: fonética (1-407), gramática (408-650) y léxicu (651-1000).

### Entrevistes grabaes
Amás de los datos recoyíos per mediu del cuestionariu, llevar a cabo grabaciones de fala bonal nos puntos d'encuesta. Éstes fueron la base de los mapes sintéticos del atles.

## Participantes, investigadores y collaboradores

**Direición**
*Juan M. Lope Blanch
**Investigadores**
* Antonio Alcalá Alba
* Antonio Millán Orozco
* Gustavo Cantero Sandoval
* José G. Moreno d'Alba
* Juan López Chávez
**Collaboradores**
* Ana Bertha Gorovich
* Beatriz Garza Cuarón
* Glenn Gardner
* Gloria Ruiz de Bravo
* Josefina García Fajardo
* Raúl Ávila

**Otru collaboradores**
* Zoila Balmes
* Lluz Fernández Gordillo
* Carmen Garza Ramos
* Adrián Gimate Welsh
* Lourdes Gavaldón
* Basilio Lapadat
* Luis Fernando Lara
* Giorgio Perisinotto
* Teresa Piñeros
* Cecilia Rojas
* Carmen Delia Valadez
* Elizabeth Velázquez

## Ver tamién
* Atles llingüísticu
* Atles llingüísticu y etnográficu de Colombia
* Dialeutoloxía
* Español mexicanu
* Xeografía llingüística

## Referencies

## Bibliografía

* 

* 

*

## Enllaces esternos
*