Islles Midway

Les **islles Midway** (tamién conocíes como **atolón de Midway**) son un atolón de 6,2 km² alcontráu nel Pacíficu Norte, cerca del estremu noroccidental del archipiélagu de Ḥawai. El nome de *Midway* fai referencia a la so posición xeográfica, por tar a *metá de camín* ente América y Asia.[cita 

La so llatitú ye 28º13' N y el so llargor 177º22' W, atopándose les islles a aproximao la tercer parte de la distancia que dixebra Honolulu de Tokiu.

L'atolón consiste nuna barrera de coral en forma d'aníu y numberosos castros de sable. Les dos islles más importantes tocantes a tamañu son *Sand Island* y *Eastern Island*, hábitat de miles d'aves marines, contaminaes por basura.

Les islles Midway nun tienen habitantes aboríxenes, y son un territoriu ensin incorporar de los Estaos Xuníos, siendo'l so estatus el d'área insular a cargu del Departamentu del Interior. La economía sofitase con fondos gubernamentales na so totalidá, y tantu los alimentos como otros bienes de manufactura han de ser importaos.

L'área de Midway ye reconocida especialmente pola Batalla de Midway, (4-7 xunu 1942) que se llevó a cabu mientres la Segunda Guerra Mundial. La Marina de los Estaos Xuníos repelió un ataque xaponés, marcando esta victoria un vientu de cambéu nel escenariu de la guerra del Pacíficu.

## Xeografía
Les islles Midway formen parte d'una serie d'islles volcániques y atolones que s'estiende dende Ḥawai hasta l'estremu de les islles Aleutianes. Midway formóse hai aproximao 28 millones d'años, cuando'l llechu submarín sobre'l cual asítiase atopabase al mesmu altor que'l basamento volcánicu de Ḥawai. Ello ye que Midway foi dalguna vegada un escudu volcánicu aparentemente tan estensu como la islla de Llana'i. A lo llargo de millones d'años, la islla esperimentó un procesu que se conoz como *axuste isostático.* La barrera de coral que se formó alredor de la islla volcánica pudo caltenese nel nivel del mar por aciu una crecedera escontra riba, a midida que tol basamento vencía. Na actualidá, la barrera tien cerca de 400 metros d'espesura, y l'atolón tien agües pocu fondes a lo llargo d'unos 10 quilómetros.

Les islles del Atolón de Midway fueron bien afeutaes de resultes del establecimientu del home. Yá a partir de 1869, cuando se presentó un proyeutu pa destruyir parte de los corales y construyir un puertu en *Sand island*, la ecoloxía del llugar sufrió alteraciones. Aves natives d'otres islles, tales como *Laysan Rail* y *Laysan Finch* fueron lliberaes nel llugar. Árboles orixinarios d'Australia llantaronse a manera de cortavientos. Cerca del 75% de les especies de plantes que s'atopen en Midway son exótiques.

L'atolón tien 32 quilómetros de rutes, 7,8 quilómetros de cañeríes, un puertu (allugáu en Sand Island, y zarráu al usu públicu) y dos pistes d'aterrizaxe (dambes pavimentadas, con una estensión cercana a los 2000 metros). El FWS (Serviciu pa la Vida Montesa y Ictícola, según les sos sigles n'inglés) tenía previstu atayar toles operaciones aeroportuarias a partir del 22 de payares de 2004, colo cual dexaríase de dexar tou tipu de visites públiques.

## Historia

Les islles Midway, probablemente, fueren descubiertes pol capitán español Miguel Zapiaín qu'en 1799 columbró estes islles y bautizóles como islla de Patrociniu.

Comúnmente, anque nun seya esautamente ciertu, asítiase'l descubrimientu'l 5 de xunetu de 1859 pol capitán N.C. Middlebrooks, a bordu del balleneru Gambia. Les islles fueron bautizaes nesi entós como islles Middlebrooks.

Middlebrooks reclamó les islles pa los Estaos Xuníos siguiendo l'Acta d'Islles Guaneras, según ésti, los americanos podíen establecese temporalmente nuna islla despoblada p'aprovechar el guanu.

El 28 d'agostu de 1867 el capitán William Reynolds, del buque USS Lackawanna, tomó posesión formal de les islles pa los Estaos Xuníos. Tiempu dempués, camudóse'l nome de les islles pol de Midway. Esti atolón tresformóse asina na primer porción de territoriu non continental en ser anexonáu polos Estaos Xuníos. Midway ye la única islla del archipiélagu de Ḥawai que nun forma parte del estáu de dichu nome.

En xunu de 1942 tuvo llugar na redoma d'esti archipiélagu la importante y decisiva batalla de Midway, na que la flota d'Estaos Xuníos ganó a la xaponesa.

## Referencies
* Ladd, H.S., J.I. Tracey Jr., y M.G. Gross. 1967. Drilling at Midway Atoll. *Science*, 156 (3778): 1088–1095 (26 de mayu de 1967).

## Enllaces esternos