open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Procesu biolóxicu

Un **procesu biolóxicu** ye un procesu d'un ser vivu. Los procesos biolóxicos tán fechos de dalgún númberu de reacciones químiques o otros eventos que resulten nun tresformamientu.

La regulación de los procesos biolóxicos asocedi cuando dalgún procesu ye modulado na so frecuencia, velocidá o algame. Los procesos biolóxicos tán regulaos per munchos medios; ente los exemplos figuren el control de la espresión xénica, el cambéu proteicu o la interacción con una molécula de proteína o sustratu.

Los procesos biolóxicos tán regulaos de cutiu pola xenética. En dellos casos, la mutación puede llevar a interrupciones a un procesu biolóxicu. Los virus tienen un conxuntu de procesos biolóxicos polos que se reproducen.

Ente los procesos biolóxicos figuren:
* Adherencia celular, la unión d'una célula, a otra célula o bien a un sustratu subxacente como la matriz estracelular, al traviés de molécules d'adherencia celular.
* Comunicación celular o unión ente una célula y otra célula, ente una célula y una matriz estracelular, o ente una célula y cualesquier otru aspeutu de la so redolada.
* Morfogénesis, crecedera celular y diferenciación celular
* Procesu fisiolóxicu celular, los procesos pertinentes a la función integrada d'una célula.
* Reconocencia celular, el procesu pol cual una célula nun organismu multicelular interpreta la so contorna.
* Procesu fisiolóxicu, aquellos procesos especificamente pertinentes al funcionamente de les unidaes vives integraes: célules, texíos, órganos y organismos.
* Pigmentación
* Reproducción
* Dixestión
* Respuesta a estímulos, un cambéu d'estáu o actividá d'una célula o organismu (en términos de movimientu, secreción, producción d'enzimes, espresión xénica, etc.) como resultáu d'un estímulu.
* Interacción ente organismos. los procesos polos cualos un organismu tien un efeutu observable n'otru organismu del so mesma o distinta especie.
* Tamién: fermentadura, fertilización, guañada, tropismu, hibridación, metamorfosis, fotosíntesis, trespiración.
Xil

El **xil** (SiO_2), tamién llamáu **pedernal** na so variedá nodular de color prietu, ye un mineral perteneciente a les anhidras amorfes dientro del grupu de la xil (como'l cuarzu o la calcedonia), toes elles de la subclase de los tectosilicatos. La so estructura ye criptocristalina (amestaos de cristales solu observables al microscopiu electrónicu)..

De gran durez (7 na escala de Mohs), usóse na Edá de Piedra pa la ellaboración de ferramientes cortantes pola so capacidá de rompese en lascas (quebra concoidea, llámines rectes con llixeres curves). Rompese en puntes cortantes.

Tamién foi usáu pa encender fueu pola so capacidá de crear chispes al topetase con otra pieza d'igual o mayor durez.
Xeneralmente tópase acomuñáu cola caliar, roques sedimentaries formaes por carbonatu de calciu, depositaes n'agües fondes. Típicamente preséntase en forma de nódulos ente estratos de caliar.

L'home primitivu utilizaba'l pedernal, xunto cola obsidiana, un vidriu d'orixe ígneu, para manufacturar ferramientes punzo-cortantes, como hachos de mano, puntes de fleches y puntes de llances.

Puesto que'l pedernal produz chispes al ser cutíu con otres roques dures o con metales, tamién foi usáu pa encender fogueres. Darréu foi emplegáu nes primeres armes de fueu, les armes de chispa, pa empecipiar la combustión de la pólvora. Esta aplicación sigue hasta los nuesos díes, siendo común que s'utilice pa producir la chispa nos encendedores.




 




## Ver tamién
* Caliar
* Obsidiana
* Cuarzu

## Referencies

## Enllaces esternos
Escayu

**Escayu** puede referise a:

* Parte de la piel de dellos animales (corcuspín, oriciu, etc.) o escayu nos vexetales (rosal, mezquite, etc.) utilizada pa defendese d'ataques.
* Un accesoriu, xeneralmente de forma triangular arrondada, utilizáu pa tocar preseos con cuerdes.
* Cachu de metal punchante (dacuando afiláu) utilizáu en ciertos barganales pa evitar el pasu d'animales o persones.
* escayu, aguya de metal agudo, parte de tornamesas y tocadiscos, que al lleer los riegos dexa reproducir musicalmente la grabación d'un discu.
Escanciáu

L**'escanciáu** ye l'actu de sirvir, vertir o decantiar una bébora de la botella a una copa o vasu. Ye una pallabra d'orixe godu, nación na que nel so reinu esistía un oficial palatín a cargu de los escanciadores reales, llamáu en llatín: *comes scanciorum*. Güei, refierse namás al decantiáu de la sidra natural únicamente y non a la sidra axampanao nin al vinu.

## Razones
El so orixe alcuéntrase nes espiches, tratántose d'emular l'efeutu que fai la sidra al cayer dende la pipa al vasu o a la xarra. Siguiendo esti ritual preténse reafirmar les cualidaes de la sidra, espertar el carbonu endóxeno y volatilizar parte del ácidu acético que la sidra tien. Saber escanciar ye, ensin dulda, clave pa saborgar una sidra óptimo.

Les midíes del vasu (12 centímetros d'altu, 9 de boca y 7 de culu) favorecen l'evaporamientu, aumentando l'arume gracies a les burbuyes d'anhídridu carbónico y aire que se formen al topetar la sidra contra les paredes del vasu. L'escanciador tien que procurar siempre que la sidra espalme.

## Operación

El decálogu pa echar sidra diznos que la postura tien que ser reuta pero ensin ser ríxida. El brazu que sostién la botella ha tar espurríu percima de la cabeza y el que garra'l vasu ha tar abaxo y haza'l centru del cuerpu. La botella, una vuelta inclinada pa echar el culete, tien que tar bien garrada colos deos índiz, dedón y carrapellín pel so cuerpu y col moñín pel so culu. Los deos que tomen la botella nun la deben rebasar en direición a la boca de la mesma.
 
El vasu gárrase colos deos carrapellín y índiz, asitiando'l dedón nel culu y el carrapellín y el moñín recoyíos na palma de la mano. El vasu nun se debe mover del centru del cuerpu, lo que significa que ye'l chorru de sidra'l qu'ha buscar el vasu. El corchu pue coyese colos deos carrapelín y moñín de la mano encargada de sostener el vasu y al sirvir el culete, si se retira la dea del vasu, facilítase la toma del mesmu per parte del veceru.

La sidra sírvese faciendo cayer un filu de llíquidu de la botella dende una cierta altura de manera qu'al cutir el vasu "ruempa" y s'osixene. l'osíxenu del aire mécese col carbónicu de la sidra alquiriendo les mesmes carauterístiques qu'una bebida con gas. Échase nún vasu anchu y finu una cantidá de sidra que nun supere los trés deos (un "culín").

*Un poco d'aguya* ye lo que la sidra garra cuando ye escanciao. La meyor manera de comprobar la diferencia ye bebiendo un culín ensin escanciar y otru escanciáu, notándolo asina nel cielu la boca.

El so conteníu nun s'ha beber dafechu, sinón que qu'hai que dexar un mizcu pa dempués echalo pel cantu per onde acabáremos de beber. Tradicionalmente, la causa de desechar lo último del vasu aludióse a razones puramente hixéniques, ya qu'al compartise déxase un pequeñu filu de llíquidu que'l consumidor suel tirar pela parte na que bebió, dexándolo asina llimpiu pal siguiente bebedor. D'otra miente, hai quien-y atribúi un orixe ritual precristianu.

El fechu igualitariu de compartir un mesmu vasu que convida a falar, acompañar al amigu o a la fiesta ye lo que crea l'ambiente místicu y fraternal qu'arrodia a la sidra.

## Ver tamién
*Escanciador

## Referencies

## Enllaces esternos
Roldana

Una **roldana** ye una polea na que la rueda o rodiellu tien una ranura a lo llargo del so cantu una correa de transmisión, una cuerda o cable. Cuando colgáu ente dos soportes y forníu con una correa, cuerda o cable, una o más roldanes constituyen una polea. Les pallabres roldana y la polea dacuando úsense como sinónimos.

## Ver tamién
* Polea

## Referencies

## Enllaces esternos
Pastora Soler

**María del Pilar Sánchez Luque** , meyor conocida como **Pastora Soler**, ye una popular cantante española que entama la música pop con otros estilos como la copla.

Pastora fízose muy conocida nel añu 1999, col so primer gran ésitu *"Dámelo Ya"*. Dende esi momentu, tien varios discos de platín y oro, una nominación al Grammy Latino, los premios "Premiu de la Música" o el "Micrófono de Oro", y actuó nel Palaciu de la Ópera d'El Cairu. Tien nel mercáu ocho discos d'estudiu y dos recopilatorios. Nel añu 2012, representa a España nel Festival d'Eurovisión n'Azerbaixán col cantar *"Quédate Conmigo"*.

## Referencies
Lliberalismu español

**Lliberalismu español** ye una etiqueta historiográfica y de teoría política que s'aplica en bien distintos contestos históricos de la Edá Contemporánea n'España, amás d'a la ideoloxía del lliberalismu n'España.

La **revolución lliberal española** como movimientu políticu nel que s'inclúin les distintes corrientes que recibieron n'España la denominación de *[[lliberales]]* o **lliberales españoles**, tuvo como empecipio la Guerra d'Independencia Española (1808-1814), como escenariu fundamental les Cortes de Cádiz (1810-1814) y como testu referente la Constitución de 1812, hasta tal puntu que s'utiliza la denominación de **lliberalismu gaditano**.

La configuración del Estáu lliberal foise xestando mientres el reináu de Sabela II (1833-1868), periodu'l que se produz non tantu la definitiva configuración del Nuevu Réxime o Réxime Lliberal, sinón una accidentada socesión d'intentos de definilo de maneres más o menos *lliberales* (*[[moderantismo|moderaes]]* -más ecléctiques y contemporizadoras- o *[[lliberalismu progresista español|progresistes]]* -más radicales o revolucionaries-), frente a la resistencia reaccionaria representada polos carlistes y los neocatólicos. Ente tola actividá llexislativa, fueron decisives pal cambéu económico y social los dos desamortizaciones, la llexislación fiscal, minera y ferroviaria, y la llei Moyano d'educación; ente que menor suerte tuvieron los ensayos pendularmente opuestos de testos constitucionales que pretendíen asitiar la configuración xurídicu-institucional.

Coles mesmes, diben desenvolviéndose procesos históricos de percorríu muncho más estensu: una lenta (pa dellos autores fracasada") revolución industrial española, un capitalismu español con carauterístiques propies, un cambéu social correspondiente a la revolución burguesa, pero nel que'l protagonismu de la burguesía foi escasu, y una peculiar construcción de la identidá nacional: el nacionalismu español.

Bien distintos partíos políticos españoles recibieron la denominación de Partíu lliberal.

## Referencies
Historia económica d'España

La **historia económica d'España** puede empecipiase hacia l'añu 2000 e.C., cuando empieza'l desenvolvimientu de la cultura de los metales, empiecen nesti periodu les primeres actividaes comerciales colos pueblos del mediterraneu como fenicios, griegos y cartaxineses. La llegada de los romanos hacia l'añu 218 e.C. tresformó la economía d'Hispania, desenvolviendo fundamentalmente l'agricultura y el comerciu.

La unidá política d'España llevar a cabu a finales del sieglu XV, esta unidá nel cumal del poder políticu nun supón una unificación económico y social, atópense territorios con distintos sistemes monetarios y fiscales, según pertenezan al Reinu d'Aragón o al de Castiella, calteniéndose les aduanes ente los distintos reinos. A principios del sieglu XVIII, cola arribada de la dinastía borbónica produzse la unificación de tol territoriu so los sistemes vixentes en Castiella.

Alredor del añu 1840, España empieza, con retrasu con al respective de los principales países europeos, a esperimentar la industrialización, dempués de llograr la reforma de les instituciones y la llexislación. Pa esti procesu foi clave l'apertura escontra l'esterior, y llograr teunoloxía, capitales y tou aquello que la economía española nun podía apurrir. Sicasí, esta industrialización nun remata nuna primer etapa, una y bones la crecedera industrial perdió fuercia enantes de tresformar fondamente la economía del país.

## Referencies

## Enllaces esternos
Nacionalismu español

El **nacionalismu español** ye'l movimientu social, políticu y ideolóxicu que conformó dende'l sieglu XIX la identidá nacional d'España.

## Referencies
Mortadelo y Filemón

**Mortadelo y filemón** ye una serie de tebeos creada por Francisco Ibáñez dende 1958. Nun principiu yeren curtios, d'una páxina y el so argumentu yera un chiste infláu que remataba na última viñeta. Dende 1969 empezaron a publicar n'álbumes llargos.

## Carauterístiques
Filemón ye'l xefe. Físicamente ye baxu. De primeres yera pocu trabayador, pero dende 1969 perdió'l so papel de xefe absolutu al entrar na T.I.A. (téunicos d'investigación aeroterráquea, axentes secretos) y convertise en subordináu del señor Súper. Mortadelo ye'l subordináu, un pocu ignorante y con una innata capacidá pal disfraz. Ye altu y delgáu con una gran ñariz. Los personaxes secundarios son el profesor Bacterio, el señor súper y la Ofelia. la serie destaca pola bayura de "gags" y crítica social, que foise entroduciendo nos últimos años.

## Publicaciones
Publicáronse más de 150 tebeos y centenares de páxines y hestories curties.

## Referencies

## Enllaces esternos
Bandera d'Escocia

La **Bandera d'Escocia**, tamién conocida como ***Saltire*** o como ***Cruz de San Andrés***, ta compuesta por un aspa blanca sobre fondu azul. 

## Descripción
L'aspa blanca ye'l símbolu de San Andrés l'Apóstol, patronu d'Escocia. El color del fondu de la bandera yera variable, dende'l azul celeste hasta'l azul marín, dependiendo, al paecer, del tipu de tinte disponible en cada zona y dómina. Cuando foi incorporada a la bandera del Reinu Xuníu, emplegóse l'azul marín como color de fondu. Sicasí, en 2003, una comisión del Parllamentu d'Escocia estableció que'l color oficial del fondu de la bandera ye'l Pantone **300** (esto ye, **0**, **114**, **198** nel modelu de color RGB o #0072C6 en códigos de colores HTML), un color daqué más claru que'l Pantone 280 de la bandera de Reinu Xuníu.

Les dimensiones de la bandera nun tán oficialmente establecíes, magar que suelen ser 4:5, 3:5 o 2:3. Les barres cruciaes tienen de tener un anchor de 1/5 (esto ye, un 20%) del altor de la bandera.

## Historia

Según la lleenda, nel 832 el rei Angus II de los Pictos dirixó a los escotos na so batalla escontra los anglos, comandaos por Aethelstan de East Anglia, cerca del actual conceyu d'Athelstaneford, en East Lothian. El rei Angus y los sos homes viéronse arrodiaos, y rezaron poles sos vides. Pela nueche, San Andrés apaecióse-y al rei y prometió-y la victoria. Yá pela mañana, dambos exércitos vieron apaecer sobre'l cielu azul una cruz blanca, representando la cruz sobre la que fuera martirizáu San Andrés. Esta apaición dio coraxe a los escoceses, ente que los anglos desmoralizáronse y perdieron el combate. 

Les evidencies históriques del usu de la Cruz de San Andrés como símbolu d'Escocia son abondo posteriores a esta lleenda. En 1385, el Parllamentu d'Escocia decretó que los soldaos escoceses teníen de llevar el *saltire* como una marca de distinción. La primer bandera escocesa caltenida consistente namái nuna cruz blanca data de 1503, magar que'l fondu ye coloráu, non azul. Escontra 1540 la lleenda del rei Angus modificóse, hasta la so versión actual, incluyendo la visión d'una aspa blanca nun cielu azul, polo qu'a partir d'esi momentu esi foi'l diseñu de la bandera nacional d'Escocia.

## Ver tamién
* Escudu d'Escocia

## Referencies

## Enllaces esternos
Boabdil

**Abū ‘Abd Allāh «al-Zughbī» Muhammad ibn ‘Alī al-Hasan ‘Alī** ()  foi l'últimu sultán del reinu nazarí de Granada, conocíu como **Muhammad XII**,, miembru de la dinastía nazarí, llamáu polos cristianos **Boabdil** o **Boabdil el Mozu**. Foi llamáu polos castellanos y aragoneses "el Mozu" non pol so tamañu sinón pol so menor edá comparáu col so padre y tíu. Abú Abdillah en dialeutu árabe granadín.

Apurrió Granada a los Reis Católicos ensin lluchar permitíendoles rematar reconquistar. Dizse que lloró al abandonar el so reinu, y entós la so madre díxo-y: "llora como muyer lo que nun supisti defender como home".

## Notes

## Referencies

## Enllaces esternos
Francisco Ibáñez

**Francisco Ibáñez Talavera**  foi un historietista español, perteneciente a la segunda xeneración o xeneración del 57 de la Escuela Bruguera, al pie de autores como Figueras, Gin, Nadal, Raf, Segura o Martz Schmidt. Creador d'ensame de series humorístiques, como Mortadelo y Filemón, El botones Sacarino, Pepe Gotera y Otilio, 13 Rue del Percebe o Rompetechos. Munches d'elles percíbense inda n'España como un iconu esencial de delles xeneraciones y munchos otros dibuxantes de cómic posteriores reconocen la so gran influencia.

## Carrera
La so carrera empezó en 1958 cuando la editorial Bruguera fichólu. Empezó entós a publicar les sos obres y a faese más famosu. En 1985 Ibáñez abandonó la editorial Bruguera, que se quedara colos derechos de los sos personaxes y empezó a trabayar pa Ediciones B. Ganó dellos premios poles sos creación. El so estilu carauterizar pola socesión de gags y la crítica social.

## Referencies

## Enllaces esternos
Especies

**Especies** pue referise a:

* Especie, clasificación biolóxica.
* Especie, sustancia d'orixe vexetal que s'usa pa caltener o dar tastu a los alimentos.
Historia de la ciencia y la teunoloxía n'España

**Historia de la ciencia y la teunoloxía n'España** ye la denominación con que se suel englobar la historia de la ciencia y la historia de la teunoloxía n'España (anque nun hai un consensu académicu fitu pa ello, siendo igualmente usaes les distintes denominaciones coles que la bibliografía suel referise a esti ámbitu de conocencia: **Historia de la ciencia n'España**, **Historia de la ciencia española**, **Historia de la ciencia y la teunoloxía españoles** o **Historia de la ciencia y de la téunica n'España)**.

El mesmu finxamientu de qué llamar ciencia, qué téunica y qué teunoloxía ye un asuntu delicáu, del que s'ocupen los estudios de ciencia, teunoloxía y sociedá, de recién definición. Ente que les actividaes científicu y téunicu son tan antigües como'l ser humanu, l'establecimientu d'una verdadera teunoloxía (entendida como la integración de conocencies sistemátiques, recursos materiales, habilidaes y procedimientos téunicos aplicaos a la tresformación d'un procesu granible con una metodoloxía consciente —que supere'l nivel de lo artesanal—), hai d'esperar a la Edá Contemporánea, momentu que pal casu d'España llegó trágicamente atrasáu, en comparanza cola precocidá y emburrie con qu'entró na modernidá. Bien pocos científicos españoles (salvo esceiciones como Servet o Cajal) fueron protagonistes de dalgún de los cambeos de paradigma que caracterizaron les socesives revoluciones científiques; ye por eso que bona parte de los estudios d'historia de la ciencia consisten nel rastrexu de la so receición n'España, y lo mesmo asocede coles tresferencies teunolóxiques. Hasta tal puntu la ciencia y la teunoloxía fueron n'España una realidá marxinal na so organización y contestu social», que tal marginalidad llegóse a convertir nuna especie d'estereotipu nacional español, unes vegaes refugáu por impropiu o humillante y otres vegaes asumíu con arguyu y desdeñu, como na lapidaria espresión de Miguel de Unamuno que'l so repitíu usu y abusu produció un tópicu o clixé que s'utiliza con sentíos opuestos:

:*¡Qu'inventen ellos!*
::Miguel de Unamuno, delles versiones, 1906–1912

## Referencies
José Tartiere

**José Tartiere y Lenegre**  foi un inxenieru y empresariu vascu.

Afincóse n'Asturies en 1875 onde fundaría toa una riestra d'empreses d'estremáu tipu, ente les que destaquen la Fábrica de Pólvores de Llugones, llamada Sociedá Santa Bárbara (1889); la Sociedá Industrial Asturiana Santa Bárbara, xunto con Policarpo Herrero, col oxetivu de promocionar la esplotación de mines, ferrocarriles y empreses del sector metalúrxicu; el Bancu Asturianu d'Industria y Comerciu (1899) y el periódicu *[[La Voz de Asturias]]* (1923). Tamién participó na creación d'otres sociedaes telefóniques, de navegación y bancaries.

Como reconocencia a la so dedicación, en 1921 concediéron-y el títulu de I Conde de Santa Bárbara de Llugones, y la ciudá d'Uviéu llevantó, en 1933, un monumentu esculpíu por Víctor Hevia y Manuel Álvarez Laviada que tovía pue vese nel Campu San Francisco de la capital asturiana.

Casó con María de los Dolores de las Alas-Pumariño y Troncoso, hermana de Nicanor de las Alas Pumariño, vilba de Tomás Botas Alonso, del que tuvo un fíu, Tomás Botas y Alas-Pumariño (Uviéu, 1887 -), casáu con María de Covadonga García-Barbón y Fernández-Hevia. Fueron padres de José Tartiere y Alas-Pumariño, II conde de Santa Bárbara de Llugones, y de Carlos Tartiere, tamién empresariu y conocíu por ser el fundador y primer presidente del Real Uviéu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Clasificación biolóxica

La **clasificación biolóxica** o **clasificación científica en bioloxía**, ye un métodu nel que los biólogos xunten y categoricen les especies d'organismos (seya especies estintes o vives) y a los sos distintos conxuntos (taxones). La clasificación biolóxica ye una forma de taxonomía científica que s'estrema de la taxonomía popular, qu'escarez de base científica. La moderna clasificación biolóxica nació colos trabayos de Carlos Linneo (1753), quien arrexuntó a les especies d'alcuerdu a les sos carauterístiques físiques compartíes y normalizó la so denominación. Esta clasificación foi revisada p'adautala a la idea darwiniana del antepasáu común. Los analises moleculares d'ADN, qu'usen como datos secuencies d'ADN, tán conduciendo la mayoría de les más recién revisiones por ésti camín. La clasificación biolóxica pertenez a la ciencia de la bioloxía sistemática.

La clasificación científica ye una de les xeres de la bioloxía sistemática, y, más en particular, de la taxonomía biolóxica, que non yá almite una xerarquización de carauterístiques y funciones (taxonomía), sinón que tamién dexa afitar un esquema de parentescos, semeyances y rellaciones (sistemática) ente los distintos organismos.

La utilidá principal de la clasificación ye que nun nivel científicu haya un consensu xeneral y cuasi universal pa establecer un orde esquemáticu sobre la descomanada bayura y diversidá de los organismos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Azawad

L**'Estáu Independiente del Azawad** (n'árabe: أزواد‎, en Neo-Tifinagh: ⴰⵣⴰⵓⴷ, en francés: *Azaouad* o *Azaouâd*) ye un estáu independiente non reconocíu allugáu n'África Occidental. El so territoriu ta reconocíu namái internacionalmente como parte de la República de Malí. Abarca les rexones de Tombuctú, Kidal y Gao, y una parte de la rexón de Mopti, que Mali reclama pero sobre les que nun tien control. La so capital y ciudá más populosa ye Gao.

El 6 d'abril na rebelión tuareg de 2012, el Movimientu Nacional de Lliberación del Azawad, qu'axunta a los independentistes tuareg que controlen gran parte de la rexón, proclamó unillateralmente la independencia d'Azawad de Malí baxo'l nome d*'Estáu Independiente d'Azawad*, anque nun recibió reconocencia internacional.

## Referencies
XX Concursu y Muestra de Folklore Ciudad de Oviedo

El XX Concursu y Muestra de Folklore **Ciudad de Oviedo**, entamáu pol Conceyu d'Uviéu y el diariu La Nueva España, tuvo na so edición correspondiente al añu 2012 los resultaos que vienen darréu
:

## Categoría Masculina
* Campeón: Celestino Rozada
* Subcampeón: Andrés Cueli
* Tercer clasificáu: Héctor Braga

## Categoría Femenina
* Campeona: Lorena Corripio
* Subcampeona: María García
* Tercera clasificada: Silvia Suárez

## Categoría Moza
* Campeón: Álvaro Fernández
* Subcampeón: Esteban Verdeja
* Tercer clasificáu: Andrea Cueli

## Referencies
Delegación del Gobiernu n'Asturies

La **Delegación del Gobiernu español n'[[Asturies]]** representa'l Gobiernu d'España xunto a la Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies. El delegáu o la delegada tien funciones de representación, información, coordinación y xestión alministrativa de la delegación y otres especificaes pol gobiernu; ye tamién autoridá competente en materia de seguridá pública.

## Llista de delegaos y delegaes
::

## Referencies

## Enllaces esternos
* ''Secretaría de Estado de Administraciones públicas'' (en castellanu)
Gregory Winter

**Sir Gregory Winter**  ye un bioquímicu británicu, al que se-y concedió'l Premiu Príncipe d'Asturies d'Investigación Científica y Téunica nel añu 2012, xunto col patólogu d'Estaos Xuníos Richard Lerner.

## Biografía
**Gregory** estudió Ciencies Naturales nel Trinity College de Cambridge y desarrolló los sos estudios doctorales nel Llaboratoriu de Bioloxía Molecular (LMB) del Medical Research Council (MRC), institución de la que foi subdireutor. En 1989 fundó'l *Cambridge Antibody Technology*. Nel añu 2011 fue nomáu master del Trinity College, cargu del que tomará posesión en xunetu de 2012.

Dientro del LMB, Winter foi unu de los bioquímicos más destacados na innovación de téuniques de creación d'anticuerpos terapéuticos monoclonales y unu de los pioneros nel desarrollu de téuniques pa la humanización d'estos anticuerpos, un pasu fundamental pa que'l sistema inmune humanu nun los identifique como axentes estraños.

## Referencies
Presidente de Guinea-Bisáu

El **presidente** ye'l xefe d'estáu de Guinea-Bisáu. 

Esta ye la llista de los presidentes de Guinea-Bisáu dende la independencia en 1973 hasta'l presente.

* Morrió durante lo mandatu (†)
* Asesináu (♠)

## Ver tamién
* Primer ministru de Guinea-Bisáu

## Referencies
Concursu de Cuentos Curtios pa Mozos D. José Antonio Robles

El **Concursu de Cuentos Curtios pa Mozos D. José Antonio Robles** (en castellanu y oficialmente *Concurso de Cuentos Cortos para Jóvenes D. José Antonio Robles*) ye un concursu lliterariu convocáu pol Ayuntamientu d'Ayer, y nel so nome la Casa Municipal de Cultura, al envís d'honrar la memoria de José Antonio Robles, fináu en 2009 y que foi direutor y maestru del Colexu Caborana de Morea. La primer edición convocóse en 2010 organizada pola *[[Sociedad Humanitarios de San Martín]]* y anguaño continúa celebrándose, anque en manes del conceyu. Tien dos convocatories; obres n'asturianu y obres en castellanu.

### Ganadores

## Referencies

## Enllaces esternos
Maximino Solís Lada

**Maximino Solís Lada** , conocíu como **L'Ayeranu**, ye un cantante asturianu de tonada.

A los 18 años entamó con un tríu musical pelos pueblos y romerìes d'Ayer hasta que marchó a la mili. Nel añu 1965, tando trabayando en Serrapio, conoció a Ricardo Vázquez Prada, direutor del diariu Región qu'entamaba un concursu de canción asturiana. El periodista fizo-y una prueba y apuntólu pal concursu

A lo llargo de la so carrera Maximino ganó una buena riestra de concursos, destacando na interpretación d' *ayeranes*. Na XII edición del Concursu de la Canción Asturiana de les Mines, onde agora participa como xuráu, fízose col premiu de *Campeón de campeones*. Igualmente Maximino algamó'l primer premiu na primera edición d'esti concursu.

Nel añu 2007, el Centru Asturianu de Madrid dio-y el premiu del *Urogallo de Bronce* na so categoría de tonada.

## Discografía
* *I Encuentro de la canción asturiana*. Esti discu ye'l resultáu del encuentru entamáu en Les Arriondes, nel añu 1989 y participen nél, ente otros, Horacio Huerta, Mari Celi Fernández, Socorro Noriega, Mari Luz Cristóbal Caunedo, José Manuel Collado, Josefina Argüelles.

## Referencies

## Enllaces esternos
Xuan Nel Expósito

**Xuan Nel Expósito**  ye un músicu asturianu y ún de los grandes nomes del movimientu de recuperación de la música asturiana, particularmente de la gaita y del acordión diatónicu.

Ye un reconocíu renovador del folk acústicu asturianu. Les sos composiciones son versionaes incesantemente por otros grupos y la so visión musical tien gran proyeición dientro y fuera d'Asturies. Tien tocao con Boides, Llan de Cubel, Ciquitrinos, Hevia, Luar na Lubre… Nestos momentos céntrase principalmente en tocar con Felpeyu y el dúu Milio-Expósito, ensin descuidar el so trabayu como maestru d'acurdión. 

Nel mes de payares de 2018 espublizó'l primer manual pa deprender a tocar la cordión diatónica. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Galia

**Galia** ye'l nome llatín dau a una rexón d'Europa occidental anguaño ocupada por Francia, Bélxica, l'oeste de Suiza y zones de los Países Baxos y Alemaña al oeste del Rin. La pallabra **galu** refierse davezu a los habitantes celtes d'esa rexón en tiempos antiguos y foi emplegada principalmente polos romanos que bien rares vegaes llamaben *celtes* a esti conxuntu de diverses tribus. El xentiliciu caltúvose al traviés de los tiempos solamente na estensión de tierres que güei componen el país de Francia y entá güei sigue llamándose *galos* a los franceses, y de fechu *Gallia* ye'l nome griegu modernu de Francia.

Pero los galos estendiéronse per toa Europa en tiempos romanos, falando llingües celtes que diverxeron en dos grupos. Amás de los galos de l'actual Francia, otros asitiáronse nes llanures del norte d'Italia, na provincia que los romanos conocíen como *Galia Cisalpina* («Galos a esti llau de los Alpes») hasta'l Vénetu y Istria. Otros galos emigraron cruciando los Pirineos hasta Iberia, dando llugar amás a los celtíberos al entemecese col sustratu íberu indíxena.

## Referencies

## Enllaces esternos
Magreb

El **Magreb** (n'árabe المغرب, *al-Maḡrib* o المغرب العربي, *al-Maḡrib al-ʿarabī*, que significa "oeste" ye la parte de l'África del Norte qu'inclúi Mauritania, Sáḥara Occidental, Marruecos, Arxelia, Libia y Tunicia (quedando escluyíu'l valle del Nilu). 

## Referencies
Galaicoportugués

El **galaicoportugués** ye una llingua románica, falada dende la edá media, na faza occidental de la Península Ibérica. Asitiábase dende de la Mar Cantábrica hasta'l ríu Duero.

El galaicoportugués tuvo bien d'importancia na dómina y d'ello hai una bona muestra na lliteratura que produxo. Les tres recopilaciones llíriques medievales galaicoportugueses son:

* *Cancioneiro de Ajuda*
* *Cancioneiro de Vaticana*
* *Cancioneiro Colocci-Brancutti*
* Cancioneiro dun Grande de Espanha
* Pergaminho Vindel
* Pergaminho Sharrer
* Os 5 lais de Bretanha
* Tenzón entre Afonso Sánchez e Vasco Martíns de Resende

El rei Alfonsu X, compunxo les sos *Cantigas* en galaicoportugués, que yera la so llingua predilecta pa la poesía.

Esta llingua va tuvo la so importancia máxima dende'l final del sieglu XII hasta mediaos del XIV.
Dellos poetes destacaos fueron: Bernardo de Bonaval, Airas Nunes, Pedro da Ponte, Pero Amigo.

Hacia'l 1400 el *galaicoportugués* foi perdiendo la so unidá y supuestamente va entamar a xebrase en dos llingües:

* Gallegu
* Portugués

Anguaño, esiste en Galicia un movimientu cultural y llingüísticu conocíu como reintegracionismu que mantién que gallegu y portugués siguen siendo la mesma llingua y propón pal gallegu l'adopción de normes ortográfiques harmonizaes coles portugueses y brasilanes.

## Clasificación llingüística

* Indoeuropéu
** Itálicu
*** Románicu
**** Románicu occidental
***** Iberorrománicu
****** Iberorrománicu occidental
******* Galaico-portugués

## Referencies

## Enllaces esternos
* Testu más antiguu escritu en galaico-portugués
Grupu Ibero-Occidental

Clasificación: Indoeuropéu > Itálicu > Grupu Romance > Romance > Llingües romances ítalo-occidentales > Grupu Ítalo-Occidental - Subgrupu Occidental > Grupu Galo-Ibéricu > Grupu Ibero-Romance

Alcontramos trés subgrupos dientro del grupu **Ibero-Occidental** coles sos respeutives llingües o dialeutos:
* Astur-Lleonés
:* **[[Asturianu]]**
:* **[[Lleonés]]** 
:* **[[Mirandés]]** 
:* **[[Cántabru]]** 
:* **[[Estremeñu]]** 
* Castellanu
:* **[[Español]]** o **[[Castellanu]]**
:** **[[Dialeutu canariu]]** 
:** **[[Modalidá llingüística andaluza]]**
:** **[[Castellanu churru]] 
:** **Murcianu
:** **[[Castúu]]** 
:* **[[Caló]]** 
:* **[[Xudeoespañol|Sefardín]]** o **lladín** 
* Galaico-Portugués
:* **[[Galaicoportugués]] † foi l'orixe d'esti subgrupu.
:* **Xudeoportugués** † 
:* **Gallegu** 
:* **Portugués** 
:* **Eonaviegu** o **A Fala** 
:* **Fala del Valle de Xálama'''
Rei Momo

El **Rei Momo**, ye consideráu'l rei de los antroxos en numberoses festividaes d'América Llatina, principalmente en Brasil, Bolivia, Venezuela, Panamá y Colombia. La so apaición significa l'empiezu de les fiestes d'Antroxu. Cada antroxu tien el so propiu Rei Momo, a quien se-y suel dar la llave de la ciudá. Tradicionalmente, un home alto y gordo ye escoyíu pa interpretar dichu papel.

## Orixe

Esti personaxe deriva del dios griegu del mesmu nome.

## En Rio de Janeiro

El Rei Momo de Rio de Janeiro ye un personaxe consideráu dueñu del Antroxu. La figura del Rei Momo caltener dende 1933 y cada añu ye encarnada por un personaxe públicu distintu, que suel ser altu y gordu, y que recibe les llaves de la ciudá de manes del alcalde nun actu nel que se declara oficialmente l'entamu del Antroxu.

## Referencies

*
Llingües romances ítalo-occidentales

Clasificación: Indoeuropéu > Itálicu > Romance > 

Les **llingües italoccidentales** ye una denominación usada por *[[Ethnologue]]* pa clasificar les llingües romances, basada nel supuestu de que dexando a un llau les variantes de sardu y corsu antiguu'l restu de llingües romances xébrense en dos grupos principales el romance occidental (o italoccidental na so terminoloxía) y el romance oriental. 

Sicasí, esta clasificación debátese porque les Llingües italorromances paecen tener una semeyanza léxica más averada al rumanu qu'a otres llingües occidentales. Amás de qu'esiste un númberu importante d'isogloses que suxeren que l'italianu podría tar más averáu a les llingües romances orientales. Otros autores dividen a la familia de manera más conservadora en cuatro grupos: romance occidental, romance italiano-centromeridional, romance oriental y romance insular (sardu). La rellación ente los tres primeros grupos ye lo que se debate.

## Llingües del grupu
El grupu de llingües italo-occidentales ye'l grupu más grande de les llingües romániques. Abarca 38 llingües en 2 rames: italo-dálmata ya italosContreres-occidentales del oeste.
**Llingües romances italo-occidentales**
* Llingües italo-dálmates
* Subgrupu occidental

La clasificación detallada usada por *Ethnologue* ye la siguiente:
*<span style="color:green;">Galo-Ibéricu</span>
**<span style="color:brown;">Galo-Romance</span>
***Galo-Italianu
***Galo-Réticu
****Oïl 
*****Grupu francés
*****Grupu sureste
****Réticu 
**Grupu Ibero-Romance
***Ibero-Oriental 
****Occitanu
****Catalán-valencianu-balear
***Ibero-Occidental 
****Astur-Lleonés
****Castellanu
****Galaico-Portugués
*<span style="color:green;">Pirenaico-Mozárabe</span>
**Pirenaicu
***Aragonés
**Mozárabe

## Referencies
Llingües galo-ibériques

Les **llingües galo-ibériques** constituyen una de les agrupaciones en qu*[[Ethnologue]]* clasifica les llingües romances, anque otros autores discrepen de que constituyan una unidá filoxenética válida. En particular les llingües galorromances paecen más distantemente rellacionaes con otres llingües galo-ibériques d'otres llingües non galo-ibériques escluyíes del grupu. En llingüística histórica ye notoriamente conocíu que la clasificación de los grupos d'altu nivel d'una familia llingüística ye más complicada que la identificación de los grupos de más baxo nivel (que'l so parentescu ye más evidente). Por esa razón l**'agrupación galoibérica** tien de contemplase como una conxetura o propuesta de clasificación, dientro de les llingües romances. Sicasí, dalgunos de los grupos que conformen esti grupu claramente son unidaes filoxenétiques clares ente elles, les llingües iberorromances, les llingües occitano-romániques, les llingües galorromances, les llingües galoitalianes y les llingües retorromániques.

## Clasificación
*Ethnologue* propón la siguiente división de la familia románica:
:Indoeuropéu > Itálicu > Grupu Romance > Romance > Llingües romances ítalo-occidentales > Llingües galo-ibériques

### Llingües del grupu

Les llingües propuestes por *Ethnologue* como parte d'esti grupu llístense darréu xunto cola clasificación que dicha publicación da d'elles:
* Galo-Ibéricu
** Galo-Romance
*** Galo-Italianu
**** **[[Emiliano-romañolu]]** (Italia) 
**** **[[Idioma ligur|Lligur]]** (Italia) 
**** **[[Idioma lombardu|Lombardu]]** (Italia) 
**** **[[Piamontés]]** (Italia) 
**** **[[Vénetu]]** (Italia) 
*** Galo-Réticu
**** Réticu
****** **[[Friulanu]]** (Italia)
****** **[[Idioma ladín|Lladinu]]** (Italia)
****** **[[Romanche]]** (Suiza)
**** Oïl 
***** Grupu francés
****** **[[Francés]]** (Internacional)
****** **[[Picardu]]** (Francia)
****** **[[Zarpáticu]]** (Francia)
****** **[[Cajún|Caxún]]** (Estaos Xuníos)
***** Grupu sureste
****** **[[Franco-provenzal]]** (Francia)
*** Occitanoromance
**** Occitanu 
***** **[[Auvernense]]** (Francia) 
***** **[[Gascón]]** (Francia, España) 
***** **[[Llimosín]]** (Francia) 
***** **[[Llinguadocianu]]** (Francia) 
***** **[[Provenzal]]** (Francia) 
***** **[[Shuadit]]** (Francia) 
**** **[[Catalán-valenciano-balear]]** (España, Francia, Andorra, Cerdeña)
----------------------------------------------------------------
* Iberorromance
*** Ibero-Oriental
*** Pirenaico-Mozárabe
**** **[[idioma aragonés|Aragonés]]** (España)
**** **[[Mozárabe]]** (†, muerta)
*** Ibero-occidental
**** Astur-Lleonés
***** **[[Asturianu]]** (España)
***** **[[Lleonés]]** (España)
***** **[[Mirandés]]** (Portugal)
***** **[[Montañés]]** (España)
***** **[[Estremeñu]]** (España)
**** Español o Castellanu (Internacional)
***** **[[Xudeoespañol]]**
**** Galaico-Portugués
***** **[[Fala xalimesa|Fala]]** (España)
***** **[[Gallegu]]** (España)
***** **[[Portugués]]** (Internacional)
***** **[[Eonaviegu]]** o *[[A Fala]]*, Asturies (España)
***** **[[Xudeoportugués]]** (internacional) (†, muerta)

## Referencies
Provincia de Concepción (Chile)

La **Provincia de Concepción** ye una provincia de Chile, na Rexón del Biobío. Llenda coles provincies de Ñuble, Arauco y Biobío, y col Océanu Pacíficu al oeste. La so capital ye Concepción. La provincia tien una población de . Tien una estensión de 3.439 km².

## Comuñes
La provincia de Concepción tien doce comuñes:

## Ver tamién
* Gran Concepción

## Referencies

## Enllaces esternos
Philip Roth

**Philip Milton Roth**  foi un escritor d'Estaos Xuníos d'orixe xudíu, conocíu sobre manera poles sos noveles, aunque tamién escribió cuentos y ensayos. Ente les sos obres más conocíes atópense: la coleición de cuentos de 1959 *Goodbye, Columbus*, la novela *Portnoy's Complaint* (1969), y la so "triloxía americana", publicada nos años 1990, compuesta por les noveles *Pastoral americana* (1997), ganadora del Pulitzer, *Me casé con un comunista* (1998), y *La mancha humana* (2000).

Munches de les sos obres reflexen la problemática d'asimilación y identidá de los xudíos d'Estaos Xuníos, lo que lu vincula con otros autores estauxunidenses como Saul Bellow, Premiu Nobel en 1976, o Bernard Malamud, que tamién traten nes sos obres les esperiencies de los xudíos estauxunidenses. 

Gran parte de la obra de Roth esplora la naturaleza del deséu sexual y la autocomprensión. La marca rexistrada de la so ficción ye'l monólogu íntimu, dichu con un humor amotináu y la enerxía histérica a veces asociada col héroe y el narrador de *Portnoy's Complaint* (1969), la novela que-y traxo la fama.

En 2012 recibió'l Premiu Príncipe d'Asturies de les Lletres.

## Referencies

## Enllaces esternos
Navarroaragonés

El **navarroaragonés** yera una llingua romance falada nel valle del Ebro na Edá Media, de la que remanez direutamente l'actual aragonés y con empréstamos nel castellanu de La Rioxa, Navarra (principalmente la variante falada na Ribera de Navarra), y Aragón, con diferentes gradaciones.

Tien el so orixe nel llatín vulgar, sobre un gran sustratu vascón. La llingua recibe, nel so periodu medieval, la denomación ente los llingüistes de "navarroaragonés", por abarcar los romances afines aragonés y navarru, asina como'l rioxanu precastellanu. A vegaes inclúyesela nel grupu Pirenaico-Mozárabe, anque nun paecen esistir isogloses comunes que seyan específiques del navarroaragonés y el mozárabe.

## Referencies
Concursu de Tonada de Samartín del Rei Aurelio (XV Edición)

El **XV Concursu de Canción Asturiana de Samartín** tuvo llugar nel añu 2012, na llocalidá del Valle del Nalón de Samartín del Rei Aurelio y contó cola participación de más d'ochenta intérpretes.

Los ganadores d'esta edición fueron: Marisa Valle Roso, en categoría femenina, que lo facía por sestu añu consecutivu y Héctor Braga, en categoría masculina.

## Referencies
Llingües occitano-romániques

Les **llingües occitano-romániques** son el catalán, l'aragonés y l'occitanu, tres llingües romances bien averaes que formen un continuu dialeutal transicional ente les llingües d'oïl y les iberorromániques.

Delles fontes clasifiquen dambes ente les llingües galorromániques, otres, como *[[Ethnologue]]*, dientro del grupu iberorrománicu y, tradicionalmente, el catalán y l'aragonés como iberorrománicu y l'occitanu como galorrománicu. Sicasí, na so forma escrita'l catalán modernu y l'occitanu modernu son altamente intelixibles, y con un porcentaxe de léxicu compartíu superior al esistente ente español y portugués. De fechu esisten razones fundaes pa considerar a les llingües occitano-romániques un grupu filoxenéticu válidu, a diferencia de les llingües romances de la península ibérica, que pertenecen a dellos grupos filoxenéticos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Juan Montalvo Fiallos

**Juan Montalvo Fiallos**  foi un ensayista y novelista ecuatorianu.

Vivió apasionadamente la política de partíos del so país, y el so pensamientu lliberal taba fuertemente marcáu pol anticlericalismu y la oposición a los dictadores Gabriel García Moreno y Ignacio de Veintemilla. Depués de la publicación de la revista *El Cosmopolita*, por medio de la que criticaba a la dictadura de García Moreno, Montalvo viaxó a Colombia, onde escribió gran parte del resto de la so obra. Unu de los sos llibros más conocidos ye *Las Catilinarias*, asoleyáu en 1880. Ente los sos ensayos destaquen *Siete tratados* (1882) y *Geometría Moral* (póstumu, 1902). Tamién escribió una secuela de Don Quixote de la Mancha, llamada *Capítulos que se le olvidaron a Cervantes*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Alberto Gilardino

Xuega como delanteru nel Génova C.F.C. de la Serie A d'Italia.

## Palmarés
### Campeonatos internacionales

## Referencies

## Enllaces esternos
National Stadium (Varsovia)

L**'Estadiu Nacional de Varsovia** (en polacu: *Stadion Narodowy w Warszawie*) ye un estadiu de fútbol de la ciudá de Varsovia (Polonia, allugáu nel terrén del antiguu Dziesieciolecia Stadion. L'estadiu inauguróse oficialmente'l 29 de xineru de 2012 y ye la sede de la seleición de fútbol de Polonia.

L'estadiu tien un aforu de 58.500 espectadores sentaos que lu fai l'estadiu más grande de fútbol en Polonia. La so construcción anicióse en 2008 y finó en payares de 2011. Alcuéntrase na avenida Zieleniecka nel distritu Praga Południe, cerca del centru de la ciudá. L'estadiu tien un techu retráctil de PVC únicu que se desenvuelve a partir d'un nial nuna aguya suspendíu sobre'l centru del campu. El techu retráctil ye asemeyáu al BC Place de Vancouver y el Commerzbank Arena en Frankfurt, Alemaña.

L'Estadiu Nacional va ser l'anfitrión del partíu inaugural de la Eurocopa 2012, dos partíos de grupu, unos cuartos de final, y una semifinal del tornéu entamáu conxuntamente ente Polonia y Ucraína. L'estadiu ta forníu con un terrén de xuegu, campu d'entrenamientu, llume de fachaes, techu corredizu y un aparcamientu soterrañu. L'estadiu tamién ye oxetu d'usos múltiples pa simplificar la organización d'eventos deportivos, culturales, conciertos, conferencies y otres celebraciones.

## Referencies

## Enllaces esternos
*   Sitiu oficial
Stadion Miejski in Poznań

L**'Estadiu Municipal de Poznań** (en polacu:**Stadion Miejski w Poznaniu*) ye un estadiu multiusos de Poznań, Polonia. Ye utilizáu davezu p'alcuentros de fútbol, siendo'l feudu como llocal del Lech Poznań. Construyóse en 1980 Tien una capacidá de lliga de 43.269 (toos sentaos). L'estadiu foi construyíu orixinalmente ente 1968 y 1980, con un aforu de 17.000 persones.Dende la so inauguración n'agostu de 1980 el Lech Poznań utilizó l'estadiu como la so sede principal, y dende 2010 tamién foi utilizáu pol Warta Poznań, qu'anguaño xuega na I Lliga. L'estadiu ta asitiáu na cai Bulgarska nel suroeste de la ciudá, nel distritu de Grunwald. 

Nos años 2003-2010 entamó un procesu de renovación que consiste na reconstrucción casi total del estadiu y tres la so culminación cuenta con una capacidá de 45.830 asientos, toos cubiertos. El motivu de la so renovación foi la so nominación p'allugar alcuentros de la Eurocopa 2012, que se va xugar en Polonia y Ucraína.Ministeriu de Deporte y Turismu de Polonia «[*http://*www.2012.*org.*pl/es/ciudaes-*anfitrionas/*pozna/estadiu.*html Estadiu Municipal de Poznań]»N'actualidá ye'l quintu estadiu más grande de Polonia dempués del Estadiu Nacional, l'estadiu de Silesia, l'estadiu Municipal de Wroclaw y el PGE Arena Gdansk. La gran apertura dempués de la renovación final tuvo llugar el 20 de setiembre de 2010, col conciertu de Sting *Symphonicity Tour*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Páxina del estadiu na web del Ministeriu de Deporte y Turismu.
Concursu de Rellatos Curtios "Cenciella"

El **Concursu de Rellatos Curtios "Cenciella"** ye un concursu lliterariu en castellanu y asturianu, pa mozos ente 16 y 30 años d'edá, convocáu pola Asociación Xuvenil Naurenia. 

### Ganadores
El concursu cuenta con dos modalidaes: Rellatu curtiu tradicional y Rellatu curtiu en Twitter.

## Referencies
Olimpiysky National Sports Complex

El **Complexu Olímpicu Nacional de Deportes** (n'ucraín: Національний спортивний комплекс "Олімпійський", *Natsional'nyy sportyvnyi kompleks "Olimpiys'kyy"*) ye un estadiu multiusos alcontráu en Kiev, capital d'Ucraína.
Tien una capacidá de 70.050 espectadores, y nel mesmu van xugase d'algunos partíos de la Eurocopa 2012.

## Referencies

## Enllaces esternos
Web oficial
Donbass Arena

El **Donbass Arena** (n'ucraín: *Донбас Арена* y en rusu: *Донбасс Арена*) ye un estadiu de fútbol allugáu en Donetsk, Ucraína. Foi inauguráu'l 29 d'agostu de 2009. 

Allugáu nel centru de la ciudá, nel parque Lenin Comsomol. Pensáu p'allugar 50.000 espectadores, l'estadiu ye'l llar del Shakhtar Donetsk, y va ser tamién una de les sedes de la Eurocopa 2012. Ta a la espera de la so catalogación como *[[Regulación d'infraestructures de los estadios de la UEFA|Categoría Élite]]* per parte de la UEFA.

El costu envaloráu primeramente del proyeutu foi de 250 millones de dólares, de los que 30 millones asignáronse a crear un parque de recréu alredor del estadiu. El costu final del proyeutu algamó los 400 millones de dólares.

## Datos
* L'área total de la obra de construcción (incluyía la movilización de les zones) ye de 254.907 m².
* El terrén (incluyíu'l campu), onde l'estadiu alcuéntrase, ye 46.780 m².
* L'altor del nuevu estadiu ye de 54m nivel de afinación a la parte cimera del techu.
* Cuenta con 227 aseos 471 WC y 333 llavabos.
* Más de 120.000 m² de formigón foi necesariu pa la construcción del estadiu.
* Aproximao 4.300 tonelaes d'aceru utilizáronse pa la so construcción.
* Aproximao 3.800 tonelaes d'aceru utilizáronse pa la estructura del techu.
* L'área total acristalada ye d'aproximao 24.000 m².
* L'área total de los neumáticos va ser d'aproximao 70.000 m²
El tamañu del campu de fútbol ye de 105 x 68 m, 7.668 m² de verde natural y 2.201 m² de verde artificial.
* Ye l'unicu estadiu de Categoria elite de la UEFA, qu'esta calificáu con 6 estrelles.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Donbass Arena official website 
* Rinat Akhmetov: The new stadium’s name is Donbass Arena
Arena Lviv

L**'Arena Lviv** (n'ucraín: Арена Львів) ye un estadiu de fútbol de la ciudá de Lviv, Ucraína, construyíu por cuenta de la celebración de la Eurocopa 2012. L'estadiu tien una capacidá total de 34.915 espectadores sentaos y ye sede del FC Karpaty Lviv.
 
La construcción del estadiu entamó'l 20 de payares de 2008 y foi terminada n'ochobre de 2011. L'estadiu foi inauguráu entá col nome provisional d'Arena Lviv. La ceremonia d'apertura tuvo llugar el 29 d'ochobre, con una vasta producción teatral dedicáu a la hestoria de Lviv. El primer partíu de fútbol nel estadiu xugó'l 15 de payares de 2011, ente les seleiciones de  y  y el primer xugador en marcar un gol nel nuevu estadiu foi Artem Milevskiy.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Sitiu oficial