Sistema integumentariu

En zootomía el **sistema integumentario ** o **tegumentu** (del llatín: *integumentum* = *proteición*), ye con frecuencia'l sistema orgánicu más estensu d'un animal yá que lo anubre por completu, tantu externamente, como numberosos cuévanos internos. La so función ye la de dixebrar, protexer ya informar al animal del mediu que lu arrodia; n'ocasiones actúa tamién como exoesqueletu. Ta formáu pola piel y les faneres.

## Carauterístiques xenerales

De manera xeneral, el tegumentu ta formáu por trés elementos; de dientro a fora:

* De cilios vibrátiles (epiteliu ciliáu) y los vertebraos amniotes (reptiles, aves y mamíferos) tienen los estratos más esteriores queratinizados.
* Cutícula. Nun ta presente en tolos animales. Cuando esiste, ye la capa más esterior y ye secretada por célules de la epidermis. Tienen cutícula los platelmintos parásitos, los anélidos, los pseudocelomados (nematodos, rotíferos, etc.) y los artrópodos, ente otros. Nestos postreros algama una complexidá y una grosez considerables y sirve de anclaje a los músculos, polo que fai les funciones de cadarma esterna (exoesqueletu). 

## Funciones
El tegumentu tien distintes funciones, más o menos marcaes según la especie de que se trate
* Barrera de proteición frente'l mediu esternu, ye la primera barrera inmunolóxica. 
* Intervién n'evitar la desecación. Nesto tán rellacionaos los cambeos de muda y pelamen. Camuda la grosez ente iviernu y branu.
* Motilidad: dexa'l movimientu, como en dellos bárabos d'invertebraos, que disponen de bandes de cilios y pueden movese na agua.
* Mimetismu: dexa camuflase, como nel casu del inseutu palu.
* Nutrición: importante en parásitos, como trematodos y cestodos, que absuerben nutrientes al traviés del tegumentu.
* Respiración: la respiración cutanea dar nos anfibios; nel casu de los parásitos enantes citaos l'absorción de nutrientes inclúi osíxenu.
* Escreción: ye'l casu del sudu, una orina bien esleida qu'amás d'esaniciar sustancies nocives tamién dexa amenorgar la temperatura corporal.
* Papel diagnósticu: reparando'l so aspeutu pueden detectase enfermedaes, tantu mesmes de la piel (llepra, sarna, etc) como d'otres partes del cuerpu (ver seición *Dermatoloxía*). Amás, ye un indicador de la edá del individuu.
* Importancia nel cortexu: per aciu la coloración del tegumentu, y de los sos faneras (como plumes y pelo) reconócense individuos del sexu opuesto per aciu dimorfismu sexual. Tamién sirven pa la esclusión d'individuos d'otres especies distintes en dellos casos.

## Tegumentu en vertebraos
Nos vertebraos, los componentes principales del sistema integumentario son la membrana cutanea (piel) y les sos estructures complementaries llamaes tamién faneres (pelo, escames, plumes, cuernos, uñes, glándules exocrinas) y los sos productos (sudu, secreciones).

### Piel

Puede estremase en:

* Epidermis: ye la parte más esterna, formada por texíu epitelial, d'orixe ectodérmico. Ye uniestratificada n'invertebraos, y pluriestratificada en vertebraos.
* Dermis: ta per debaxo de la epidermis, d'orixe mesodérmico. Ta formada principalmente por texíu conxuntivo, tamién capilares, etc. Dixebrar de la epidermis per aciu una llámina basal. Ta llámina ye llinial n'invertebraos, y faise ondulante en vertebraos, cada vegada más a midida que avánzase na filoxenia.
:La dermis puede estremase fácilmente sobremanera en vertebraos, en laxa y trupa.
* Hipodermis, o panículu adiposu. Namái presente en mamíferos, ye una capa inferior a la dermis qu'atropa célules con lípidos llamaes adipocitos. Amás, ye'l sitiu de llocalización de glándules sudorípares. Nun ye igual de notable en tolos mamíferos, sinón naquellos qu'atropen una capa de grasa, como'l gochu, cetáceos, etc. Nuesa mesma gordura depende d'esta capa.

### Faneras
Les faneres son estructures amiestes a la piel, caúna con una función determinada. Escames, plumes, pelo tienen una función básica de recubrimientu pa sirvir de proteición o caltener la temperatura, anque estes funciones pueden ampliase y modificar (exemplu: les plumes utilizar nel vuelu de les aves). Otres faneres como cuernos, garres, etc. tán al serviciu de la depredación, o a la defensa. Finalmente, hai toa una serie de glándules exocrinas que secretan sustancies pa caltener la impermeabilización, la temperatura, grau de mugor, etc. Pero tamién venenoses pa defendese de los depredadores, o sustancies nutritives como les glándules mamaries esclusives de mamíferos. 
* Escames: en peces teleósteus, reptiles, remanente n'aves.
* Plumes: aves.
* Pelos: mamíferos.
* Cuernos.
* Uñes.
* Garres.
* Faneres especializaes, como'l órganu perliforme en pexes o espolones en machos d'especies d'anfibios (dambos ayuden nel acoplamientu).
* Glándules exocrinas.
:* Glándules mucoses.
:* Glándules serosas.
:* Glándules sudorípares.
:* Glándules sebacees.
:* Glándules ceruminosas - glándules de la canal del oyíu que producen ceruyu.
:* Glándules mamaries.

### Dermatoloxía
La dermatoloxía ye la disciplina médica qu'estudia y trata el sistema integumentario. Por cuenta de que la piel ye'l órganu más visible, la so apariencia o síntomes apurri importantes nicios, non yá alrodiu de les sos enfermedaes, sinón tamién de les d'otros órganos, como'l fégadu. Asina mesmu, la piel ye l'órganu más vulnerable, espuestu a radiaciones, traumatismos, infeiciones y productos químicos nocivos.

## Tegumentu n'artrópodos

El tegumentu nos artrópodos, ta formáu pola cutícula esterna que la so componente principal ye la quitina.
Nesti grupu'l tegumentu actua como barrera ente'l mediu internu y l'esternu y tamién como cadarma, como exoesqueletu.
Pa munchos zoólogos ye unos de los grandes ésitos d'esti grupu animal, yá que-yos confier carauterístiques úniques, como por casu, crecer utilizando **[[muda|mudes]]**. 

### Estructura del tegumentu

Hai distintes capes de epicutícula: da-yos impermeabilidad:
* Cementu: por que col roze nun se ruempa.
* Cristalina (de cera): confier impermeabilidad (menos espuestu a la desecación).
* Cuticulina: lipoproteína tonificada por quinonas.
* Proteinas.

La procuticulina: capes de quitina y proteínes. Da-yos flexibilidá y durez. 

* La capa cristalina y la capa de polifenoles: impermeabilidad.
* La estructura llaminar de la quitina y los desplazamientos d'estes llámines :gran flexibilidá.
* Procutícula travesada por canales poroses permeabilidá.

## Ver tamién
* Órganu (bioloxía)

## Referencies

## Enllaces esternos
* Semioloxía de piel y faneras, Unerg, en ''Slideshare''