Cuevas Bajas

**Cuevas Bajas** ye un conceyu español de la provincia de Málaga (Andalucía), asitiáu na contorna nororiental. Per carretera tópase asitiáu a 75 km de Málaga y a 495 km de Madrid. En 2016 cuntaba con una población de 1.430 habitantes. La so estensión superficial ye de 16,53 km² y tien una densidá de 89,66 hab/km². Cuenta con una temperatura medio de 16º y con 2700 hores de sol al añu.

## Xeografía
Onde Málaga s'asoma al Genil, asitiada nun bellu valle, atopamos la villa de Cuevas Bajas. En cantu norte de la contorna d'Antequera, a veres del caudalosu ríu Genil, Cuevas Bajas conserva la fisonomía de pueblu andaluz, de cais estreches y curties coles sos cases con ventanes enrexaes y balcones. Falta 70 quilómetros de Málaga, ta a 323 metros sobre'l nivel del mar y cuenta con unos 1.500 habitantes.

## Historia
La contorna na que s'atopa allugada la villa de Cuevas Bajas, tien antecedentes históricos dende'l paleolíticu (40.000 años A.C.), según esprender de los preseos apaecíos pela redolada de la llocalidá y nes terraces del ríu Genil. Mientres la dómina de denominación romana, en redol al sieglu II A.C., próxima a Cuevas Bajas pasaba una de les calzaes romanes que rexistra l'Itinerariu d'Antonio, amás de les numberoses villes que los sos muertes atopar nel so términu. Tres la dominación árabe -siendo esta plaza conquistada pol Alcaide d'Antequera D. Fernando de Narváez nel añu 1.426-, por cuenta de les reparties de tierres, empieza a repoblase la villa adulces. Llegó a tener Cuevas Bajas en 1.740, 1.300 habitantes. Y en 1.900, 2.900 habitantes.

## Relieve
Nel relieve de Cuevas Bajas caben destacar ensame de cuetos. El mesmu pueblu asítiase na fastera norte d'un cuetu, xunto a un valle fluvial que forma'l ríu Genil.

El conceyu tien una superficie aproximada de 16 quilómetros cuadraos, lo que representa un 0,82% de la superficie total de la contorna d'Antequera. La so forma ye rectangular.

El nucleu urbanu asítiase al noroeste del conceyu. La so altitú ye de 323 metros sobre'l nivel del mar.

Llenda al norte col conceyu d'Encinas Reales (provincia de Córdoba); al este con Cuevas de San Marcos; al sur y al sureste con Villanueva de Algaidas; al suroeste con Antequera, y al oeste con Benamejí

## Monumentos
Los sos monumentos más interesantes son la ilesia de San Xuan Bautista (construyida nel sieglu XVIII), que puede considerase una de les ilesies más grandes de la zona; la cai real, con antigües y belles fachaes como la Casa de los cristales y la Casa de Felipe Quintana; y los poblaos del Cedrón y La Moheda, que caltienen l'arquiteutura típica de la zona y fueron fundaos por xudíos y musulmanes.

Per otru llau nun podemos dexar de llau les belles paraxes del ríu Genil al so pasu pola villa de Cuevas Bajas, y l'observatoriu d'aves que s'atopa nel camín escontra la noria de la Agusadera (una bella paraxa que data del sieglu XIX). O xubir al Cuetu de la Cruz, a 768 metros d'altitú, mirador natural de la contorna Nororiental. Ellí reparar territorios de tres provincies andaluces. A lo último, pueden visitase les Güertes del Marqués, onde se sigue utilizando'l sistema de acequias qu'enllantaron los árabes.

Cuenta con una chimenea de fábrica d'aceite, anguaño en desusu, amás de númerosas ermítas caleyeres, asitiaes nes fachaes de delles de les cases de los vecinos del pueblu. Tamién puede vese una bella escultura asitiada na Plaza de la Paz dedicada a una de les víctimes del 11M.

## Fiestes
* Cuevas Bajas celebra les sos fiestes n'honor de San Xuan Bautista los díes 24 y 25 de xunu. Mientres esta fiesta suélense construyir xarrés y llévase a cabu una fiesta nel campu. Nel mes d'agostu tien llugar la feria de branu, que s'enllarga mientres cuatro díes a mediaos d'esti mes. 

Ye tamién d'interés: 

* La Selmana Santa, fiesta onde procesionan imáxenes como la talla del nazarenu del sevillanu Castillo Lastrucci (Xueves Santu), el pasu de la Virxe de la Soledá (Vienres Santu) o o la procesión de los neños que saquen a les cais una pequeña talla'l Domingu de Resurreición.

* La fiesta de la Candelaria, que se celebra'l 2 de febreru, mientres la cual, nes cais del pueblu, los vecinos faen grandes fogueres, los neños suelen faer moñecos de trapu y quémense en diches fogueres. A otru día ye habitual celebrar el día de San Blas mercando rosquitas de pan y chocolate.

* L'antroxu

* El día de San Marcos, el 25 d'abril. Mientres el día de San Marcos, los habitantes del pueblu y de los pueblos cercanos preparar pa faer una comida xuntos nel campu. Amás dalgunos suelen acampar mientres esti día.

* Nos últimos años enllantóse la celebración de la fiesta de la "cenahoria morá", un productu bien peculiar pol so color moráu y les sos propiedaes exótiques. Esta fiesta suelse celebrar tolos años el primer domingu del mes d'avientu. Mientres esta fiesta preparen unes casetes colos productos típicos del pueblu y dalgunos otros d'interés. Amás puede tastiase esti productu típicu xunto con unes migues. Tamién pueden tastiase les chacinas caseres, el famosu resol y la repostería típica del pueblu.

## Gastronomía
La gastronomía de Cuevas Bajas ye la típica de la contorna, destacáu la conocida porra fría, les migues, l'ampliu recetario de pucheros y potaxes, los sos chacinas, el so repostería d'heriedu hispanu-árabe, y el resol (bébora fecho a base d'anís y yerbes arumoses). 

Deber de faer mención especial a la "cenahoria morá", un productu característicu d'esti pueblu y que volvió resurdir nos últimos años, en redol al cual celébrase tolos años un festival.

La Cenahoria Morá ye un productu típico y esclusivo de la llocalidá.El cultivu facer de manera ecolóxica, anque non certificada, nos campos del conceyu, precisando más espaciu ente plantes de lo habitual, y usando abonos naturales. Sorprendiendo'l tamañu, ye más grande que les cenahories habituales, casi'l doble, y de xacíu el so color violáceo, que recuerda un pocu la remolacha.

La cenahoria " Morá" ye una variedá bien primitiva, que yá se cultivaba n'Oriente hai 3000 años, anque la so introducción n'España foi muncho más recién. Los romanos paez que yá yeren bien aficionaos a la cenahoria, y munchos pueblos antiguos atribuyéron-y propiedaes afrodisiaques.

La cenahoria foi introducida n'España polos árabes, dende'l norte d'África, y na Edá Media cultivar nes sos variedaes morada, blanca y mariella por toa Europa. Pero'l so usu na cocina foise popularizando sobremanera desque s'empezar a cultivar n'Holanda nel sieglu XVII les variedaes de color anaranxáu como les conocemos güei día, y que yeren capaz de retener el so color mientres la cocción.

Esta hortoliza apurre evidentes ventayes pa la salú, ente otres: regula la función intestinal, tien un poder antioxidante seis veces cimeru a la cenahoria naranxa, cuenta con propiedaes antiparasitarias, aguiya'l mambís, protexe d'enfermedaes cardiaques, aguiya la visión, potencia'l sistema inmunolóxicu y ye beneficiosa pa la piel.

Anguaño realícense productos d'alta orixinalidá con esta hortoliza como pue ser: Snack, vinagre balsámicu, mermelada ya inclusive caviar. 

Hai que nomar el característicu arroz con castañes (un postre típicu de Selmana Santa ellaboráu con castañes mayuques). Son bien conocíos tamién los pestiños, los roscos, les flores de lleche y les famoses tortas d'aceite.

## Colexos

### CEIP San Juan Bautista
Esti colexu ta estremáu en dos módulos, dixebraos l'unu del otru por unos 150 metros.

L'edificiu antiguu foi construyíu sobre 1970 y nél tán les clases d'infantil de 4 y 5 años, y los cursos de Primaria dende 1º a 4º distribuyíos en dos plantes.

Nel edificiu nuevu atópesse les clases de 5º y 6º de primaria y 1º y 2º de Secundaria.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Conceyu ya información xeneral
* http://cpsanjuanbautista.blogspot.com.es/
* http://www.zanahoriamora.com/