Fernando Llort

**Fernando Llort Choussy**  foi un artista visual salvadoreñu. Na so mocedá realizó estudios de teoloxía y arquiteutura, y nos años 1970 moró na llocalidá de La Palma, onde fundó un centru d'artesaníes que dio orixe al denomináu «estilu palmeño». Tamién realizó obres artístiques nel campu de la música, el dibuxu, la pintura, la cerámica, y l'escultura.

## Biografía

### Infancia y mocedá
Los sos padres son Baltasar Llort y Victoria Choussy. Creció na ciudá de San Salvador xunto a los sos cinco hermanos, y realizó los sos estudios de bachilleratu nel Llicéu Salvadoreñu. Dende pequeñu interesar nes actividaes manuales, y yá en 1964 recibía clases de cerámica col maestru César Sermeño.Darréu ingresó a la Universidá d'El Salvador onde estudió Arquiteutura. 

Sicasí, Fernando tenía interés en convertise en sacerdote, polo qu'empecipió estudios relixosos en Medellín, Colombia, en 1966, y darréu en Francia.Precisamente, foi mientres la so estancia en dichu país cuando decidió faer del arte'l so oficiu, y realizó la so primer esposición con evocaciones de la cultura maya. Dempués siguió los sos estudios de Teoloxía en Lovaina, Bélxica,y tamién viaxó a Baton Rouge, Luisiana, Estaos Xuníos, pa reasumir l'Arquiteutura, pero retornó a El Salvador pa dedicase a la pintura y formar un centru d'arte.

### Residencia en La Palma
A principios de los años 1970, n'El Salvador desenvolvíense importantes tresformamientos políticos so los rexímenes militares en vez. En 1971, Llort espunxo na galería Forma de Julia Díaz y tamién integró un grupu musical llamáu *Banda del Sol* con influencies del movimientu hippie. Un de los cantares de la banda yera *El planeta de los gochos*, de conteníu antimilitarista, y pola que foi encarceláu por trés díes.

Col idealismu a flor de piel y munches ganes de pintar, en 1972 decidió morar na llocalidá rural de La Palma, Chalatenango, un llugar que visitara na so infancia y que lu traía bones alcordances, pos la so familia tenía ellí una propiedá. Dizse que ciertu día caminaba nel pueblu, cuando vio a un neñu qu'estregaba una grana de copinol. La superficie que s'amosaba nel oxetu yera blanca y dura, polo que-y surdió la idea de crear un productu artesanal. Llueu empecipió una cooperativa-escuela na que se trabayaba artesaníes en madera, y tamién surdió'l taller que tomaría por nome «La grana de Dios». Colos primeros artesanos empezó'l trabayu colos materiales rústicos de la zona: la mesma grana de copinol y la madera de pinu, que los sos dibuxos yeren pintaos con témpera y darréu barnizaos.Por cuenta de la demanda de les artesaníes, qu'amás dio orixe al estilu palmeño», el númberu de trabayadores aumentó y la cooperativa acabaría formalizándose nel añu 1977.

En La Palma l'artista casóse con Cercu Chacón, con quien procrearía a trés fíos: Juan Pablo, María José y Fernando. Pa 1979 la familia tuvo de treslladase Méxicu por cuenta de les amenaces recibíes presuntamente por delincuentes comunes. A los seis meses retornó a El Salvador y nel añu 1985 abrió na capital el centru cultural «L'árbol de Dios», onde siguieron llegando los artesanos de La Palma a formase. Amás el centru entendería una sala d'esposiciones, tienda d'artesaníes, y tamién daría pasu a charres y conciertos. 

Nesa década la obra de Llort yá se convirtiera nun símbolu d'identidá d'El Salvador, y especialmente de La Palma.A ello contribuyó l'encargu d'alzar el templete y la ellaboración de los oxetos rituales —ente ellos una estola— pa la misa qu'ofició Xuan Pablo II en 1983 na ciudá de San Salvador.Otres creaciones entendíen un mural nel Hotel Presidente (darréu destruyíu), y la decoración de la capiya «Monseñor Romero» na Universidá Centroamericana José Simeón Cañes en 1985.

### El mural de la Catedral Metropolitana
Nos años 1990, Llort foi escoyíu pa entamar lo que llamó «lo más grande» que lu pasó na so vida.En 1997 los arquiteutos españoles encargaos de concluyir la construcción de la Catedral Metropolitana, convidáronlu por que presentara alternatives pa la ellaboración d'un mural na fachada del templu. El diseñu final foi aprobáu polos mesmos arquiteutos, la empresa constructora y Fundación Catedral xunto al arzobispu Fernando Sáenz Lacalle.

El montaxe del mural duró un añu y llevaba por nome «L'harmonía del mio pueblu».Taba compuestu per cerca de trés mil azulexos,y guardaba dellos significaos como la espiritualidá, l'amor, el respetu a Dios, al trabayu y una alcordanza permanente» por Monseñor Óscar Arnulfo Romero.

### La fundación Fernando Llort
L'añu 2003 l'Asamblea Llexislativa declaró al artista «Fíu meritísimo d'El Salvador». N'unu de los sos considerandos esprésase «el sobresaliente trayeutoria artística y humanista del pintor y artesanu...[que] venceyar estrechamente col desenvolvimientu d'un singular conceutu artísticu y la más universal de les imáxenes artesanales del país».

Tres años dempués entró en funcionamientu la Fundación Fernando Llort pal Fomentu del Arte y la Cultura», por iniciativa de la so fía María, anque la entidá yá fuera creada formalmente en 1989.La fundación hai promovíu, precisamente, lo que se denomina'l Métodu Fernando Llort», que'l so oxetivu foi desenvolver la creatividá individual y colectivo p'aguiyar el bienestar psicosocial y comuñal.Per otra parte, l'añu 2008 l'artesanu de La Palma» recibió un homenaxe de la Universidá Dr. José Matías Delgado y la mesma fundación.

### El valtamientu del mural
El 26 d'avientu de 2011, por órdenes del arzobispu José Luis Escobar Alas,el mural qu'afatara la fachada de la Catedral Metropolitana dende 1998 empezó a ser retiráu. La decisión tomó por sorpresa a les autoridaes del Estáu, específicamente la Secretaría de Cultura, y al públicu polo xeneral. 

La obra nun tenía la categoría de Bien patrimonial, anque la Secretaría alegaba que sí había un procesu en cursu pa declarala,y tamién anunció la posibilidá de sanciones.Magar les protestes de sectores amestaos al quefer cultural,el mural terminó en pedazo ocho díes dempués. El preláu defendió l'acción con dellos argumentos: espunxo que'l mural tenía dellos símbolos de masonería, que la familia Llort utilizar pa faese propaganda comercial, y tamién qu'había un supuestu deterioru de los azulexos que representaba un peligru pa los feligreses.

Pela so parte, pa Llort, en contraste coles pallabres d'allegría cuando alzara'l mural años tras, el fechu convertir en «la cosa más murnia» que lu pasara na so vida. Amás demandó la entrega de los restos pa realizar una «obra homenaxe» que se denominaría «Dignidá y Respetu a los Artesanos Salvadoreños».

### Abrazu fraternu
Meses dempués del incidente, l'alcalde de San Salvador, Norman Quijano, convidólu a realizar una obra de gran formatu nel Monumentu Bienveníu a Casa allugáu nel costáu sur de la ciudá. La creación nomó Abrazu fraternu», y realizóse ente los meses d'agostu y payares de 2012. El complexu entiende trés murales (unu al frente y dos a la banda), y cuatro escultures alredor. La téunica utilizada foi de mosaicu llibre o cerámica partida. Aparte del artista, trabayaron na so ellaboración la mesma fundación, un equipu d'arquiteutos y otru grupu d'artesanos de La Palma.D'alcuerdu a les sos pallabres representa: «l'abrazu que la Madre Patria da-y a los hermanos alloñaos y a los turistes que nos visiten».

Esi mesmu añu Llort ocupó'l segundu puestu de la 36ª Esposición Internacional «100 Nacencies», entamada pol Diariu de les Naciones d'Italia. La obra gallardoniada llevaba por nome «Belén», que foi ellaborada en Vitrales d'El Salvador y compitió con otros 200 preselbes provenientes de 25 países.Amás, el Ministeriu de Turismu d'El Salvador fíxo-y acreedor del Premiu Nacional de Turismu», pol so llabor que «revolucionó les artesaníes de La Palma y les del país enteru».

### La Cruz Romero
El 23 de setiembre de 2013, na Catedral católica de San Jorge de la ciudá de Londres, nel Reinu Xuníu, foi asitiada una cruz de 4 metros d'altor, creación del artista. La obra lleva por nome «Sentir cola ilesia», o tamién «Cruz Romero», n'honor del arzobispu Óscar Romero y del sacerdote británicu Michael Evans, almirador de la vida d'esti relixosu y quien foi'l primeru qu'apurrió pa la so instalación. La cruz contién un solidéu de Romero y un fragmentu del so sotana ensangrecida que vistía'l día del so asesinatu. Asítiase metanes les capiyes de San José y San Patriciu del templu católicu.

### Premiu Nacional de Cultura
El 1 d'ochobre de 2013, la Secretaría de Cultura de la Presidencia d'El Salvador, designó a Llort como ganador del Premiu Nacional de Cultura correspondiente a esi añu. Según esta entidá, el otorgamiento del gallardón basar en «los sos méritos como xestor cultural y por tresformar a la comunidá al traviés de la enseñanza de los sos diseños artísticos aplicaos a l'artesanía, lo cual desenvolvió una industria comuñal sustentable, que dio orixe a la primer cooperativa d'artesanos llamada “La Grana de Dios”».

La ceremonia llevar a cabu'l 5 de payares, na qu'espresó estes pallabres: 

## Obra
La obra de Fernando Llort tien influencies modernistes y del arte pop. Sicasí, trescalar de la cultura tradicional con matices precolombinos y prerrenacentistes y a la so manera incluyó lo étnico, lo local y lo relixoso, que conforma un mundu idealizáu, similar a la comunidá qu'él mesmu tuvo d'imaxinar en La Palma.El so trabayu desconoz les fronteres ente l'arte culto y popular, y tuvo prioridá la función social, la enseñanza y el beneficiu comuñal».

Les temátiques que tuvieron presente a lo llargo de la so carrera pueden resumise en tres aspecto: la identidá, lo relixoso, y l'idealismu; que se representen colos dibuxos de cases, figures con brazos abiertos, el sol, y l'harmonía nel conxuntu, ente otros.

Los materiales utilizaos nes sos creaciones varió al traviés de los años. Nos sos entamos usó'l colax, según materiales tridimensionales con enclín a l'astracción. Mientres la so estancia en La Palma aplicó la témpera barzinada sobre madera. Nos años 1980 ellaboró paneles fechos d'estireno, según grabaos. Darréu volvió a la cerámica y tamién realizó trabayos en vidriu.

Fernando Llort espunxo'l so trabayu en casa Internacional, Nueva Orleans, Estaos Xuníos (1976); Phipps Plaza, Atlanta, Estaos Xuníos (1976); Ibero Club, Bonn, Alemaña (1977); Galería Summa Artis, Méxicu (1979); Brickell Bay Club, Miami, Estaos Xuníos (1981); Muséu d'Arte Hispánico Contemporaneu, Nueva York, Estaos Xuníos (1985); Festival Llatinoamericanu, Bonn, Alemaña (1986); y I Bienal Llatinoamericana de pintura, Cuenca, Ecuador (1987), ente otros.Nel añu 2012 realizóse la muestra «Abriendo camín» na Sala Nacional d'Esposiciones Salarrué de San Salvador, que resumía la trayeutoria del artista.

## Referencies

## Enllaces esternos
*
*La Palma de Fernando Llort