1520

## Fechos

### Xineru
* 10 de xineru: Fernando de Magallanes llega al **Cabu de Santa María** cerca l'actual allugamientu de Montevidéu.
* 18 de xineru: Cristián II de Dinamarca y Noruega derrota a los suecos nel **Llagu Asunde**.

### Febreru

### Marzu
* 3 de marzu: Les tropa reales entren en Valencia, onde'l xefe de la revuelta, Peris, ye asesináu.
* 31 de marzu: Magallanes llega al Puerto San Julián.

### Abril
* 1 d'abril
** Nel inhóspito Puerto San Julián, provincia de Santa Cruz, celébrase la primer misa en territoriu arxentín.
** Los Comuñeros ocupen l'Alcázar de Madrid (vease: Guerra de les Comunidaes).
* 23 d'abril: Diego Velázquez de Cuéllar unvia a Pánfilo Narváez a someter a Hernán Cortés en tierres mexicanes.

### Mayu
* 17 de mayu: Carlos I d'España robla una cédula pola que reconoz a Diego Colón los títulos d'almirante y virréi de les Indies.
* 19 de mayu: Carlos I firma en La Coruña la Capitulación pa poblar la mariña de Paria, concedida al so capellán Bartolomé de Las Casas.
* 20 de mayu: Matanza de Tóxcatl nel Templu Mayor de Tenochtitlan.
* 24 de mayu: Hernán Cortés derrota a Pánfilo Narváez en Cempoala.

### Xunu
* 7 de xunu: Enrique VIII d'Inglaterra y Franciscu I de Francia axúntense cerca de Calais.
* 29 de xunu: Asesinatu de Motecuhzoma Xocoyotzin, antepenúltimu tlatoani de Tenochtitlan.
* 30 de xunu: *[[Nueche Murnia]]*, Hernán Cortés y los sos homes son obligaos a abandonar Méxicu-Tenochtitlan tres la muerte de Moctezuma.

### Julio
* 2 de xunetu: Masacre de Calacoaya. Los españoles masacran a la población mexica de Calacoaya.
* 7 de xunetu: Batalla d'Otumba, ente mexicas y españoles.

### Agostu
* 21 d'agostu: Antonio de Fonseca ordena'l amburo de Medina del Campo por non dexar l'artillería, cola que quería atacase Segovia. 
* 24 d'agostu: Magallanes dexa'l Puerto San Julián.

### Setiembre
* 4 de setiembre: Hernán Cortés conquista Tepeaca y funda la Villa de Segura de la Frontera.
* 22 de setiembre: Solimán I ye proclamáu sultán del Imperiu otomanu.

### Ochobre
* 21 d'ochobre: La espedición circunglobal de Fernando de Magalhães entra coles sos naves nel estrechu que lleva'l so nome, llamáu orixinalmente ***Estrechu de Tolos Santos***.

### Noviembre
* 8 de payares: Bañu de sangre d'Estocolmu.
* 28 de payares: Magallanes internar nel Océanu Pacíficu.

### Avientu
* 10 d'avientu: Martín Lutero, quemó la bulda *Exsurge, Apodere*, que lu condergara, fechu pol que foi escomulgáu.

### Ensin Fecha
* Juan Ecolampadio publica la so *Gramática Griega*.
* Jacopo Florentino talla'l Santu Cristu de San Agustín (Granada)

## Plagues y epidemies.
Ente 1520 y 1700 un conxuntu d'enfermedaes importaes polos españoles fixéronse presentes
nel panorama peninsular yucateco. A lo llargo d'esti periodu les
plagues de llagosta y les seques conxugar coles epidemies pa faer
más dramáticu los efeutos d'estos desastres sobre la población
indíxena. Mientres estos 180 años l'azote de les epidemies pueden arrexuntase en trés grandes periodos. Unu que tomó de 1520 a 1544, el
segundu de 1566 a 1580 y el terceru de 1590 a 1699..

## Nacencies

* 20 d'agostu, Segismundu II Augusto Jagellón
* Pernette du Guillet, poeta francesa.
* Jerónimo Muñoz astrónomu valencianu.
* Casiodoro de Reina, relixosu español.
* Abén Humeya, noble moriscu español.
* Hernando de Acuña, poeta español.
* Vincenzo Galilei, músicu italianu.
* William Cecil, políticu inglés.

## Muertes

* 6 d'abril: Rafael Sanzio, pintor italianu (n. 1483).
* 30 de xunu: Blas Botello de Puerto Plata, conquistador español.
* 30 de xunu: Juan Velázquez de León, conquistador español.
* 22 de setiembre: Selim I, Sultán otomanu.
* Moctezuma II (52), emperador azteca, asesináu polos españoles.
* Cuitláhuac, hermanu de Moctezuma, fina de viruela tres 80 díes de reináu.
* Alonso d'Aragón, arzobispu de Zaragoza.
* Martin Waldseemüller, cartógrafu alemán.
* Mswati I de Suazilandia, rei de Suazilandia.
* Juan Velázquez de León, conquistador español.(1 de xunetu de 1520)

## Referencies

## Enllaces esternos