4 de xunetu

El **4 de xunetu** ye'l 185ᵘ día del añu del calendariu gregorianu. El 4 de xunetu queden 180 díes p'acabar l'añu (181 nos años bisiestos).

## Fechos
* 362 e.C. – Batalla de Mantinea. Los tebanos, dirixíos por Epaminondas, derroten a los espartanos.
* 414 – L'emperador Teodosiu II, de 13 años, cede'l poder a la so hermana mayor Pulqueria, que reinó como rexente y autoproclamose emperadora *(Augusta)* del Imperiu Romanu d'Oriente.
* 1776 – 13 colonies britániques declaren la so independencia y dan llugar a los Estaos Xuníos.
* 1802 – Fúndase en West Point (Nueva York), l'Academia Militar de los Estaos Xuníos.
* 1803 – Dase anuncia al públicu de la Compra de Luisiana, l'alcuerdu de venta polos franceses de la so colonia de Nueva Francia a los Estaos Xuníos.
* 1817 – Entama, en Rome (Nueva York), la construcción de la Canal d'Erie.
* 1818 – Entra en vigor n'Estaos Xuníos la Llei de la bandera de 1818, pola que se define la bandera con trece bandes horizontales con una estrella, nel cuadrante superior del llau del mástil, representando a cada estáu. Les nueves estrelles añadiríanse-y a la bandera el 4 de xunetu posterior a la fecha d'admisión d'un nuevu estáu.
* 1827 – Declárase abolida la esclavitú nel estáu de Nueva York.
* 1863 – Guerra civil de los Estaos Xuníos:
** Sitiu de Vicksburg. La ciudá de Vicksburg (Mississippi) ríndese a les tropes de la Xunión, dirixíes por Ulysses S. Grant tres de 47 díes d'asediu.
** Batalla de Helena (Arkansas). Les tropes de la Xunión repelen un ataque del exércitu confederáu. De resultes, los confederaos nun son capaces d'aliviar la presión sobre la ciudá de Vicksburg, y esto abre'l camín pa que la Xunión capture Little Rock.
* 1879 – Guerra anglo-zulú. La capital del reinu zulú, Ulundi, ye conquistada polos británicos y arrasada. Esto fina cola guerra, y obliga a colar al rei Cetshwayo.
* 1894 – Sanford B. Dole proclama la efímera República de Ḥawai (1894-98).
* 1898 – El barcu francés *SS La Bourgogne*, en ruta de Nueva York a Le Havre, choca con otru barcu cerca de Cape Sable. El so fundimientu causa la muerte de 549 persones.
* 1903 – Fina la guerra ente Filipines y Estaos Xuníos.
* 1914 – Celébrase en Viena, seis díes dempués del so asesinatu en Sarayevu, el funeral del archiduque Franz Ferdinand, herederu del tronu del Imperiu austrohúngaru, y la so muyer Sofía, Duquesa de Hohenberg.
* 1918 – Muerre, a los 73 años, el sultán Mehmed V. Asocédelu nel tronu del Imperiu otomanu el so hermanu Mehmed VI.
* 1942 – Segunda Guerra Mundial. Fina'l sitiu de Sevastopol, en Crimea, cola rendición de la ciudá, tres 250 díes d'asediu, a les tropes alemanes.
* 1943 – Segunda Guerra Mundial. Entama, en Prokhorovka, la batalla de Kursk, la mayor batalla de tanques de la historia.
* 1946 – Independencia, tres de 381 años de dominiu colonial por países foriatos, de Filipines.
* 1954 - Fina nel Reinu Xuníu, nueve años dempués d'acabada la guerra, el racionamientu d'alimentos.
* 1987 - El antiguu cabezaleru de la Gestapo Klaus Barbie, conocíu como "el carniceru de Lyon", ye acusáu nún tribunal francés de crímenes escontra la humanidá y sentenciáu a cadena perpetua.
* 1994 - Xenocidiu de Ruanda. La capital del país, Kigali, ye capturada pol Frente Patrióticu Ruandés, desencadenando un xenocidiu na ciudá.
* 1997 - La sonda espacial Pathfinder, de la NASA, pósase na superficie de Marte.
* 1998 - Xapón llanza la sonda espacial Nozomi, que tien como destín Marte.
* 2004 - Grecia gana a Portugal na final de la Eurocopa de fútbol, y conviértese en campeón d'Europa por primer vegada na historia.

## Nacencies
* 1546 – Murad III, sultán del Imperiu otomanu († 1595).
* 1753 – Jean-Pierre Blanchard, inventor francés, pioneru de los viaxes en globu aerostáticu († 1809).
* 1799 – Rei Oscar I de Suecia († 1859).
* 1804 – Nathaniel Hawthorne, novelista y cuentista d'Estaos Xuníos († 1864).
* 1807 – Giuseppe Garibaldi, políticu y militar italianu († 1882).
* 1854 – Alexandru Marghiloman, primer ministru de Rumanía († 1925).
* 1872 – Calvin Coolidge, trentenu presidente de los Estaos Xuníos († 1933).
* 1918 – Taufa'ahau Tupou IV, rei de Tonga († 2006).
* 1921 – Gerard Debreu, economista frances, Premiu Nobel d'Economía en 1983 († 2004).
* 1924 – Eva Marie Saint, actriz d'Estaos Xuníos.
* 1926 – Alfredo Di Stéfano, futbolista y entrenador de fútbol español d'orixe arxentín († 2014).
* 1927 – Gina Lollobrigida, actriz italiana († 2023).
* 1927 – Neil Simon, dramaturgu ya guionista de cine d'Estaos Xuníos († 2018).
* 1931 – Stephen Boyd, actor británicu († 1977).
* 1948 – Walter Bockmayer, direutor de cine y actor alemán.
* 1949 – Horst Seehofer, presidente d'Alemaña.
* 1952 – Álvaro Uribe Vélez, polícitu colombianu, presidente del país de 2002 a 2010.
* 1959 – Victoria Abril, actriz española.
* 1960 – Roland Ratzenberger, pilotu austriacu de Fórmula 1 († 1994).
* 1964 – Edi Rama, políticu albanés, primer ministru del país dende 2013 (sigue nel cargu en xunu de 2023)..
* 1972 – Nina Badrić, cantante croata.
* 1974 – Mick Wingert, actor d'Estaos Xuníos.
* 1994 – Era Istrefi, cantante kosovar.

## Muertes
* 1541 - Pedro de Alvarado, conquistador español del imperiu azteca (° 1485)
* 1623 - William Byrd, compositor inglés (° c. 1542)
* 1826 - John Adams, presidente de los Estaos Xuníos (° 1735)
* 1826 - Thomas Jefferson, presidente de los Estaos Xuníos (° 1743)
* 1831 - James Monroe, presidente de los Estaos Xuníos (° 1758)
* 1848 - François-René de Chateaubriand, escritor francés (° 1768)
* 1881 - Johan Vilhelm Snellman, filósofu y periodista finlandés (° 1806)
* 1910 - Giovanni Schiaparelli, astrónomu italianu (° 1835)
* 1934 - Marie Curie, científica polaca, Premiu Nobel de Física y de Química (° 1867)
* 1935 - Nicanor de las Alas Pumariño y Troncoso, políticu asturianu (° 1870)
* 1938 - Otto Bauer, políticu austriacu (° 1881)
* 1943 - Władysław Sikorski, militar y primer ministru de Polonia (° 1881)
* 1948 - Monteiro Lobato, escritor brasilanu (° 1882)
* 1952 - Jan Kucharzewski, primer ministru de Polonia (° 1876)
* 1982 - Antonio Guzmán Fernández, presidente de la República Dominicana (° 1911)
* 1985 - Jan de Quay, primer ministru de los Países Baxos (° 1901)
* 1992 - Ástor Piazzolla, compositor arxentín (° 1921)
* 1995 - Eva Gabor, actriz d'orixe húngaru (° 1919)
* 2003 - Barry White, musician de soul y disco d'Estaos Xuníos (° 1944)
* 2019 - Arturo Fernández, actor asturianu

## Referencies