Acer pseudoplatanus

El  ye una especie arbórea caducifolia perteneciente a la familia de les sapindacees.

## Descripción
Ye un árbol eleváu, que puede algamar hasta 30 m d'altor, de copa amplia y cañes abiertes, con corteza llisa y abuxada. Les fueyes son caduques, palmotiaes, estremaes hasta la metá de la llámina en cinco lóbulos aovaos, colos cantos provistos de gruesos dientes, daqué desiguales, curvaos en forma de sierra; el so pecíoluye bien llargu y ta en posición opuesta; son grandes, d'unos 10 a 15 cm. Flores hermafrodites o dioicas, de color mariellu-verdosu, dispuestes en gran númberu, sobre inflorescencies (tirsos o recímanos de visos) colgantes, qu'apaecen coles fueyes o pocu dempués; tienen llargos pedicelos, periantu compuestu de 5 sépalos y 5 pétalos allargaos y llibres, que s'enserten, colos 8 estames, nun discu anular carnosu asitiáu debaxo del ovariu. Frutu en dos sámaras xuníes (disámaras) enanchándose les ales escontra'l ápiz y formando ente sí un ángulu próximu a 90 graos.

Floria n'abril y mayu; los frutos maurecen a la fin del branu y caltiénense mientres enforma tiempu na planta. 

## Distribución y hábitat
Nel centru y sur d'Europa, según nel suroeste d'Asia. Na península ibérica namái nel norte: Pirineos y Cantabria, hasta'l norte de Portugal. Frecuentemente cultiváu y amontesáu, ye difícil precisar cuándo se trata d'una planta bonal.

Tien el so hábitat sobro suelos frescos y fondos de les fasteres y valles de monte, ensin constituyir nunca formaciones trupes, sinón chiscaos en fayedales y otros montes.

### Especies similares
N'Europa hai dos especie de pládanos bien asemeyaes que pueden confundise con facilidá. Les dos especies presenten exemplares que pueden algamar hasta los 30-35 m d'altor. 

## Usos
El nome del xéneru yera yá utilizáu polos romanos, *Acer*: aportunante, duru, según otros autores el so nome deriva de la voz celta *ac*: escayu o punta, por utilizase pa fabricar puntes de llanza. El nome específicu *pseudoplatanus*, fai referencia a la paecencia de les sos fueyes col pládanu de paséu. La so madera ye de color pálidu, de granu continuu; ye llixera y bono de torniar. Les fueyes, frutos y corteza del raigañu utilizáronse como melecinales, atribuyéndo-yos propiedaes astringentes; del so tueru y cañes, si fai una incisión en primavera, llógrase un líquidu azucaráu prestosu de beber.

Anguaño ye llargamente usáu nos paseos y aveníes de ciudaes, especialmente españoles porque gracies a la so fradadura y a la so capacidá de xunise poles cañes crean interesantes efeutos d'arcos naturales cuando s'atopen ensin fueyes. Pel branu apurren una escelente solombra y crean una microclima fresco y prestoso, al podarlo na seronda dexa'l pasu de la lluz al suelu mientres l'iviernu pero sigue enguapeciendo los paseos coles sos singulares formes. Amás, cuando la fradadura ye correuta nun algamar gran altor polo que non entorpecen la entrada de lluz nes viviendes circundantes.

## Taxonomía
*Acer pseudoplatanus* describióse por Carlos Linneo y espublizóse en *[[Species Plantarum]] 2: 1054*, nel añu 1753. 
;Etimoloxía:
***Acer***: nome xenéricu que procede del llatín *ǎcěr, -ĕris* (afiláu), referíu a les puntes carauterístiques de les fueyes o a la durez de la madera que, supuestamente, utilizar pa fabricar llances. Yá citáu por, ente otros, Pliniu'l Vieyu en *[[Historia naturalis]]*, *16, XXVI/XXVII*, refiriéndose a unes cuantes especies de Pládanu.

***pseudoplatanus***: epítetu llatín que significa "falsu *[[Platanus]]*".
;Sinónimos:
* *Acer villosum* C.Presl in J.Presl & C.Presl [1833]
* *Acer sericeum* Schwer. [1894]
* *Acer dittrichii* Ortmann in Opiz [1852]
* *Acer procerum* Salisb. [1796]
* *Acer montanum* Lam. [1779]
* *Acer majus* Gray [1821]
* *Acer latifolium* Bubani
* *Acer abchasicum* Rupr. 
* *Acer atropurpureum* Dippel 
* *Acer bohemicum* C.Presl ex Opiz. 
* *Acer erythrocarpum* Dippel 
* *Acer euchlorum* Dippel 
* *Acer fieberi* Opiz 
* *Acer hybridum* Bosc 
* *Acer melliodorum* Opiz 
* *Acer opizii* Ortmann ex Opiz. 
* *Acer opulifolium* Thuill.
* *Acer purpureum* Dippel 
* *Acer quinquelobum* Gilib. 
* *Acer rafinesquianum* Dippel 
* *Acer wondracekii* Opiz 
* *Acer worleei* Dippel

## Nome común
* Acer, acirón (2), pládanu (14), pládanu blancu (9), pládanu blancu d'otros, pládanu menor, arracadero, rustir, azar, blada (2), falsu plátanu (18), falsu sicómoro, falsu-plátanu, moscon, moscón, orón, plataneru, pládano (2), plágano (5), plánago, plátanu, plátanu montés, prádana, prádano (3), samapol, sicomoru (2), sicomoru de dalgunos, sicómoro. Ente paréntesis, la frecuencia del vocablu n'España.

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes

## Referencies
 

## Bibliografía
# Bailey, L.H. & E.Z. Bailey. 1976. Hortus Third i–xiv, 1–1290. MacMillan, New York.
# CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Mexico City.
# Fernald, M. 1950. Manual (ed. 8) i–lxiv, 1–1632. American Book Co., New York.
# Gleason, H. A. 1968. The Choripetalous Dicotyledoneae. vol. 2. 655 pp. In H. A. Gleason Ill. Fl. N. U.S. (ed. 3). New York Botanical Garden, New York.
# Gleason, H. A. & A.J. Cronquist. 1991. Man. Man. Vasc. Pl. N.E. U.S. (ed. 2) i–910. New York Botanical Garden, Bronx.
# Scoggan, H. J. 1978. Dicotyledoneae (Saururaceae to Violaceae). 3: 547–1115. In Fl. Canada. National Museums of Canada, Ottawa.
# Voss, E. G. 1985. Michigan Flora. Part II Dicots (Saururaceae-Cornaceae). Bull. Cranbrook Inst. Sci. 59. xix + 724.
# Zuloaga, F. O., O. N. Morrone, M. J. Belgrano, C. Marticorena & E. Marchesi. (eds.) 2008. Catálogo de las plantas vasculares del Cono Sur. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 107: 3 Vols., 3348 p.

## Enllaces esternos

* Acer pseudoplatanus n'Árboles Ibéricos