open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Zhejiang

**Zhejiang** (pronunciáu:  ) ye una de les ventidós provincies que, xunto coles cinco rexones autónomes, cuatro conceyos y dos rexones alministratives especiales, conformen la República Popular China. La so capital ye Hangzhou. Otres ciudaes y puertos importantes son Ningbó y Wenzhou. Llenda al norte con Jiangsu y Shanghai, al este col mar de la China Oriental, al sur con Fujian y al suroeste con Jiangxi. La so población en 2010 yera de 54&nbsp;426&nbsp;897 habitantes. 

D'esta provincia, cola so propia variante del idioma chinu, provienen la mayoría de los inmigrantes chinos residentes n'España (aproximao un 70&nbsp;%).

## Historia
Mientres les dinastíes Qin y Dinastía Han Han, Zhejiang tuvo sol control de la China unificada anque la zona sur, habitada na so mayoría por miembros de la etnia Yue, caltuvo les sos propies estructures sociales y polítiques. Mientres la dinastía Tang la provincia empezó a espolletar. La dinastía Ming foi la encargada d'afitar les llendes actuales de la provincia.

Mientres un ralu de 4 díes n'agostu de 2009, el tifón Morakot produció hasta 1240 mm d'agua na provincia de Zhejiang, el mayor total en casi 60 años na provincia. Los daños fueron bien importantes.

## Xeografía

La provincia ta asitiada al sur de Shanghai y de Jiangsu y ye una de les más pequeñes de toa China yá que cunta con pocu más de 100.000 quilómetros cuadraos. El 70% del so territoriu son montes, llombes y escarpes y el 10% agua, colo cual la superficie cultivable ye bien amenorgada.

## Clima
El clima de la provincia ye templáu, con una temperatura medio en xineru de 7&nbsp;°C y de 27&nbsp;°C en xunetu. Zhejiang vese afeutada regularmente polos tifones que se formen nel océanu Pacíficu.

## Economía
La economía llocal basar na agricultura del arroz y na pesca. Amás del arroz, tamién se cultiva algodón y té. Zhejiang ye tamién una de les principales productores de seda de toa China. Les industries principales son les industries químiques, testiles, alimentaríes y de materiales pa la construcción. Los principales puertos asitiar en Ningbo, Wenzhou, Taizhou y Zhoushan.

Asitiada na mariña, la provincia tien l'alministración de más de 18.000 islles ente les que destaca la de Zhoushan, la cuarta más grande de la República Popular China. La población total de la provincia de Zhejiang ye de más de 54 millones d'habitantes (datos de 2010).

## Subdivisiones

## Ver tamién
* Gastronomía de Zhejiang

## Referencies

## Enllaces esternos
Monarquía constitucional

**[[Monarquía]] Constitucional** ye una forma de gobiernu onde'l monarca ostenta'l Poder Executivu, ente que el Poder Llexislativu, exercer una asamblea o parllamentu, davezu, escoyíu democráticamente.

Por oposición a la monarquía absoluta, la ciencia política estrema ente monarquía constitucional y monarquía parllamentaria. Nes monarquíes constitucionales, el rei caltién el Poder Executivu. Sicasí, nes monarquíes parllamentaries, tanto'l Poder Executivo como'l Llexislativu, son escoyíos siguiendo sistemes eleutorales, siendo'l monarca una figura esencialmente simbólica.
Anque les actuales monarquíes son na so mayoría Parllamentaries, históricamente non siempres foi asina. Munches de les monarquíes coesistieron con constituciones fascistes (o na práutica fascistes) como n'Italia (dende 1861, una monarquía constitucional rexida pol Estatutu albertino de 1848, pero qu'a partir de 1922 convivió col réxime dictatorial de Benito Mussolini) o Xapón (la Constitución xaponesa de 1889 atribuyía amplios poderes militares y políticos al emperador), o con dictadures de Gobiernu militar como en Tailandia, en 2007.

La monarquía constitucional foi un pasu entemediu o evolucionáu ante l'apaición de les primeres repúbliques modernes como Estaos Xuníos y Francia especialmente nel sieglu XIX. Pretendía pasase de monarquíes absolutes, máximes representantes del Antiguu Réxime, a monarquíes parllamentaries con un poder llindáu.

## Ver tamién
* Monarquía federal
* Monarquía

## Referencies
De facto

***De facto*** ye una llocución llatina que significa lliteralmente «de fechu», esto ye, ensin reconocencia xurídica, pola fuercia de los fechos. Oponer a *[[de iure]]*, que significa «de derechu». Esta llocución ta dafechu incorporada a la llingua española, pero según la *Ortografía de la llingua española* (2010) de la RAE tien d'escribise en cursiva.

## Usos

Una situación *de facto* ye aquella que, esistiendo na realidá, nun foi reconocida formalmente, yá seya por aciu los mecanismos llegales vixentes o pola autoridá competente. Por casu, una persona puede tar desempeñando un cargu *de facto* ensin que dichu cargu tenga reconocencia formal por aciu nomamientu de l'autoridá correspondiente o contratu llaboral. Un país puede ser independiente *de facto*, ensin que tenga reconocencia formal per parte de la Organización de les Naciones Xuníes nin d'otros países. Una pareya de fechu puede considerase un matrimoniu *de facto*, yá que se porta como tal matrimoniu en munchos aspeutos de la so vida personal, familiar y social, pero ensin tener la reconocencia llegal d'una rellación.

Un casu habitual del usu d'esta espresión ye'l de los gobiernos *de facto*. Un gobierno ''de facto'' lo ye por haber tomáu'l poder tres un golpe d'Estáu como ye'l casu de les dictadures, o a cencielles el qu'ocupa un vacíu de poder nun momentu determináu. El gobiernu *de facto* detenta y exerz el poder con tolos mecanismos propios d'un gobiernu, pero nun tien llexitimidá xurídica pa exercer dichu poder y los actos xurídicos pa la so proclamación, si haber, nun s'afixeron a la llegalidá vixente nesi momentu. El so primer usu correspuende a una norma xurídica arxentina de 1856 que definía los gobiernos ausentes de llexitimidá constitucional como gobiernos *de facto*.

Otru usu habitual son los estándares *de facto*. Un estándar ''de facto'' ye'l que, ensin tener el respaldu formal d'una autoridá institucional o un organismu de normalización, ye llargamente emplegáu nel so campu, yá seya comerciu, teunoloxía, informática o cualesquier otru. Dellos exemplos d'estándares de facto son los protocolos TCP/IP, l'arquiteutura del IBM PC o'l significáu de los iconos qu'indiquen los servicios de señores y caballeros en munchos llugares.

Un exemplu d'esto sería: Tres la guerra ruso-xaponesa de 1905, la nación asiática convirtióse *de facto* nuna nueva potencia mundial.

Otru usu tamién seríen los himnos nacionales *de facto*, que'l pueblu canta ensin que tenga la reconocencia oficial del Estáu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Estrella variable irregular

Una **estrella variable irregular** ye una estrella variable que les sos variaciones de rellumu nun tienen un periodu detectable. Pueden estremase en dos tipos claramente estremaos:
* Variables eruptives irregulares
* Variables pulsantes irregulares

## Variables eruptives irregulares
Pueden estremase en tres categoríes:
* Grupu I. Estrémase de la mesma en subgrupu IA (tipos espectrales d'O a A) y subrgupo IB (tipos de F a M).
* Grupu IN (variables irregulares nebuloses), mesmes de rexones de formación estelar. Pueden variar delles magnitúes con cambeos rápidos d'hasta 1 magnitú en 1 a 10 díes. Tamién s'estremen según el tipu espectral nos subgrupos INA y INB; amás esiste'l subgrupu INT pa les estrelles T Tauri, o INT(YY) pa les estrelles YY Orionis.
* Grupu IS. Amuesen rápides variaciones de 0,5 a 1 magnitú nunes poques hores o díes; igualmente estrémense en subgrupos ISA y ISB.

## Variables pulsantes irregulares
Estrelles pulsantes de tipos espectrales tardíos (K, M, C y S). Pueden estremase en dos categoríes:
* Tipu L-LB, si son estrelles xigantes.
* Tipu LC, si son estrelles superxigantes.

Dalgunes de les variables d'esti tipu pueden ser variables semirregulares pocu estudiaes.

## Referencies

* Irregular variable. The internet Encyclopedia of Science
The Independent

***The Independent*** ye un periódicu británicu publicáu por Independent Print Limited, d'Alexánder Lébedev. Tien el llamatu de «the Indie», ente que la edición de los domingos ye moteyada «the Sindie». Llanzáu en 1986, ye'l más nuevu de tolos periódicos de tirada nacional del Reinu Xuníu, con una circulación d'alredor de 250.000 exemplares en 2004. Ente que el periódicu intenta genuinamente representar y oldear les opiniones polítiques del país, apocayá hai promovíu campañes de reforma eleutoral y medioambientales, según contra los carnés d'identidá británicos. Probablemente, la política del periódicu averar a la del Partíu Lliberal Demócrata, y el so editorial ye por ello considerada europeísta *The Independent* foi gallardoniáu col National Newspaper of the Year en the British Press Awards 2004.

Foi producíu por Newspaper Publishing Ltd. y creáu por Andreas Whittam Smith, Stephen Glover y Matthew Symonds. Los trés yeren antiguos periodistes de *[[The Daily Telegraph]]* que fuxeren del réxime de Lord Hartwell. Marcus Sieff foi nomáu'l primer direutor de Newspaper Publishing y Whittam Smith tomó'l control del periódicu.

El 12 de febreru de 2016 anunció qu'a partir de marzu, xunto cola so edición dominical, va dexar de tener una edición impresa y va producise solamente en formatu dixital.

## Ver tamién
**[[I (periódicu)|i]]*, periódicu hermanu.

## Referencies

## Enllaces esternos
* The Independent.
Cola

La **cola** o **rabu** ye l'estremu posterior del cuerpu d'un animal, especialmente cuando esta forma un apéndiz flexible y estremable del torso. Les coles son cuasi esclusives de los vertebraos; dalgunos invertebraos, sicasí, tienen apéndices similares a coles, como la del escorpión o la del colémbolo.

## Función
Les coles desempeñen diverses funciones nos animales. Estes son usaes por pexes y otres formes de vida marina pa la locomoción, ente que dalgunos animales terrestres usar pa caltener l'equilibriu (por casu gatos) ya inclusive pal agarre (por casu primates).

Pueden usase tamién pa señales sociales, como los venados pa indicar un posible peligru. Les distintes presiones evolutives llevaron a que s'anicien coles coles que puede atacase, dalgunes d'elles con venenu, como asocede colos escorpiones.

Dalgunos llagartos pueden soltar permanentemente la cola de ser necesariu, coles mires d'escapar d'un agarre o de distrayer a un depredador pol tiempu abondu. Xeneralmente la cola vuelve crecer col tiempu, cuasi siempres más escura que la orixinal.

Na mayoría de les aves, la cola ta conformada de plumes de mayor llargor, que la so función ye actuar de "timón" pa banciar y emponer al animal nel vuelu, y p'ayudar al equilibriu cuando se posen nes cañes.

Dalgunos mamíferos como les zarigüeyas tienen **capacidá prensil**, utilizándola en munchos casos pa tresportar el material col que construyir el nial.

## Coles humanes
Los embriones humanos tienen una cola que mide cerca d'un sestu del tamañu del propiu embrión. Conforme ésti apuerta nun fetu, la cola ye absorbida pol cuerpu en crecedera. Esta cola ye, poro, una estructura vestigial de los humanos; un atavismo. En rares ocasiones nacen neños con "coles blandes" que nun contienen vértebres, namái vasos sanguíneos, músculos, y nervios; hai sicasí pocoñín de casos documentaos de coles con cartílagu o hasta cinco vértebres. Anguaño los médicos pueden esaniciar una cola al momentu de la nacencia.

La cola humana más llarga de la que se tenga rexistru pertenecía a un rapazu de doce años na entós Indochina Francesa, y midía 229 mm (nueve pulgaes).

Los seres humanos tienen un güesu caudal (el cóccix) pegáu a la maxana, nel mesmu llugar onde otros mamíferos tienen cola. Esti güesu ta formáu de vértebres fundíes, usualmente cuatro, a la fin de la columna vertebral y nun sobresal externamente, anque sí caltién un propósitu anatómicu: sirvir de sostén para músculos como'l gluteu mayor.

## Referencies

## Enllaces esternos
Intestín

El **intestín** (del llatín: *intestinus* y esti del griegu: *enteron*) ye la parte visceral tubular del aparatu dixestivu que s'estiende dende'l estómagu hasta'l cursu, asitiada nel cuévanu abdominal. En mamíferos y n'humanos estremar en dos segmentos:
* Intestín delgáu: mide ente 5 y 11 metros, pudiendo llegar a los 12 metros. Estremar en trés partes: duodenu (0,26&nbsp;m), yeyuno (2,5&nbsp;m) y íleon (3,5&nbsp;m).
* Intestín gordu: mide ente 1 y 1,5 metros.

Nel intestín estrayen los nutrientes de los alimentos.

## Ver tamién

* Aparatu dixestivu

## Referencies

## Enllaces esternos
Real Academia de les Ciencies de Suecia

La **Real Academia de les Ciencies de Suecia** (), foi fundada en 1739 pol rei Federicu I, a propuesta del taxónomo Carlos Linneo, empresariu Jonas Alströmer, inxenieru mecánicu Mårten Triewald, los funcionarios públicos Sten Carl Bielke y Carl Wilhelm Cederhielm, y el políticu Anders Johan von Höpken. Y ye una de les Academies Reales de Suecia. La mesma ye una organización independiente, que les sos actuaciones tán empuestes a promover les ciencies, especialmente Ciencies Naturales y Matemática. Los comités de l'Academia tamién actúen como tribunal de seleición pal Premiu Nobel en Física, en Química, y en Ciencies Económiques. 

## Ver tamién
* Miembros de la Real Academia de les Ciencies de Suecia
## Referencies
Vicepresidente

Un **vicepresidente** ye un funcionariu (de carrera o de facto) de gobiernu, o un home o muyer de negocios, que ta debaxo del presidente na xerarquía organizacional. El nome deriva del llatín *vice* (*"en llugar de"*). El vicepresidente siempres va ser vicepresidente mientres el presidente viva y sía llegalmente la cabeza del gobiernu (sacante Venezuela y Chile, onde'l vicepresidente ye de llibre nomamientu y remoción per parte del presidente). Los viaxes del presidente nun lu inhabiliten del so cargu, yá que nun esisten razones por qu'abandone la presidencia pol solu fechu de tar fuera de la so sede.

En determinaos países un vicepresidente actúa en funciones de presidente al vacar el titular y al nun volver ostentar el poder. En países onde esisten designaos a la presidencia, nun esiste'l conceutu de vicepresidente, sinón que los designaos son potenciales vicepresidentes, que tendrán de suxetar a l'asamblea o al mandatu presidencial pa ocupar la presidencia.

El mesmu ye quien ta designáu a realizar les aiciones de voluntariaos, donaciones.

## Ver tamién

* Vicepresidente d'Arxentina
* Vicepresidente de Bolivia
* Vicepresidente de Chile
* Vicepresidente de Colombia
* Vicepresidente de Costa Rica
* Primer vicepresidente de Cuba
* Vicepresidente del Ecuador
* Vicepresidente del Gobiernu d'España
* Vicepresidente de los Estaos Xuníos
* Vicepresidente de Filipines
* Vicepresidente de Guatemala
* Vicepresidente de Liberia
* Vicepresidente de Méxicu
* Vicepresidente de Nepal
* Vicepresidente de Nicaragua
* Vicepresidente de Perú
* Vicepresidente d'Uruguái
* Vicepresidente de Venezuela
Burbank

**Burbank**, fundada en 1887, ye una ciudá del condáu de Los Angeles nel estáu norteamericanu de California. Nel añu 2007 tenía una población de 107.921 habitantes y una densidá poblacional de 2,239.4 persones per km².

Burbank atópase na rexón oriental del Valle de San Fernando, al norte del centru de Los Angeles.

Conocida como *"Capital Mundial de los Medios"*, munchos medios y compañíes d'entretenimientu tienen la so sede o tienen importantes instalaciones de producción en Burbank, incluyendo Warner Bros. Entertainment, NBC Universal, The Walt Disney Company, Nickelodeon, DC Entertainment, ABC Network, Cartoon Network, Teletoon, y a una milla esta Universal Studios.

Mientres un tiempu yera conocida como'l *"Bellu Centru de Burbank"* nos programes *[[Laugh-In]]* y el *[[The Tonight Show Starring Johnny Carson]]*. Tamién ye la ciudá de nacencia del direutor de cine y artista Tim Burton.

Anque comúnmente créese que'l nome vien del horticulturista Luther Burbank que vivió una vegada en Santa Rosa, California, la ciudá llámase asina por David Burbank, un dentista y empresariu de New Hampshire.

## Xeografía
Burbank atópase allugada nes coordenaes . Según la Oficina del Censu, la ciudá tien un área total de 45 km², de la cual la mayoría ye tierra firme y namái un 0.12% ye agua.

## Demografía
Según la Oficina del Censu en 2000 los ingresos medios por llar na llocalidá yeren de $62,347, y los ingresos medios por familia yeren $67,767. Los homes teníen unos ingresos medios de $41,792 frente a los $35,273 pa les muyeres. La renta per cápita pa la llocalidá yera de $25,713. Alredor del 10.5% de la población taben per debaxo del estragal de probeza.

## Educación
El Distritu Escolar Unificáu de Burbank xestiona escueles públiques.

## Ver tamién

## Bibliografía
* *Brief History of Burbank, California* (Burbank Chamber of Commerce, 1961)
* *Of Men and Stars, A History of Lockheed Aircraft Corporation* (Lockheed Aircraft Corporation, 1957-1958)
* *Ranchos de Los Santos, The Story of Burbank* (The Burbank Branch of the Security Trust and Savings Bank, 1927)
* *The Story of Burbank from Her Eventful Pioneer Days* (The Magnolia Park Chamber of Commerce, 1954)
* *Your Burbank Home* (Burbank Merchant's Association, 1928)

## Referencies

## Enllaces esternos

* City of Burbank - official (n'inglés)
* Burbank Unified School District (n'inglés)
* Burbank Chamber of Commerce (n'inglés)
Facsímil

Un **facsímil** (del llatín *fac simile*, ‘faer asemeyáu') ye una copia o reproducción cuasi idéntica d'un documentu (xeneralmente antiguu y de gran valor, como un llibru, un manuscritu, un impresu, un mapa o un dibuxu a mano alzada) o d'una firma. Pa consiguir realizar esti tipu de reproducciones d'alta calidá, lo más habitual ye utilizar téuniques fotográfiques y de serigrafía, que dexen asonsañar fielmente los colores, tamañu, defectos y matices del documentu orixinal. Esta téunica nun suel aplicase a oxetos tridimensionales o pintures que tengan relieve, como por casu pintures al oleu.

Los facsímiles suelen aplicase como midida de seguridá en museos y biblioteques pa dexar que los usuarios tengan accesu a una copia exacta del documentu orixinal ensin arriesgase a qu'ésti seya robáu o se deteriore col tiempu. La mayoría de biblioteques nacionales ponen a disposición del públicu facsímiles de los sos documentos más pervalibles quedando los orixinales reservaos pa usuarios que soliciten espresamente una autorización.

N'España esisten dellos editores qu'algamen altes cotes calidable nos sos facsímiles, ente ellos destaquen Eikon Editores (Madrid, 2003), Vicent García Editores (Valencia, 1974), Atestiguo Compañía Editorial (Torrejón de Ardoz, 1982), Mintzoa (Pamplona, 1984), M. Moleiro Editor (Barcelona, 1991) o Siloé (Burgos, 1997).

Les obres manuscrites anteriores al usu del papel y la imprenta, utilizaben como soporte'l pergamín. El pergamín apurre unes carauterístiques mundiales. La editorial Scriptorium ellabora facsímiles sobre pergamín natural, d'esta dómina, siendo reproducciones que destaquen sobre les copies en papel poles carauterístiques d'esti soporte d'impresión.

## Ver tamién
* Firma facsimilar

## Referencies

## Enllaces esternos

* El facsímil na historia.
* Facsímil de la Edición Príncipe de 1605 de ''L'atélite fidalgu don Quixote de la Mancha''.
* Facsímil de de la edición de 1771 de la Real Academia Española, publicada en Madrid ya incluyida na Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes.
* Facsímil del Beatu de Llébana, Eterio d'Osma.
Jiangxi

**Jiangxi** (lléase Chiáng-Sí; ) ye una de les ventidós provincies que, xunto coles cinco rexones autónomes, cuatro conceyos y dos rexones alministratives especiales, conformen la República Popular China. La so capital ye Nanchang; otres ciudaes importantes son Ji'an, Ganzhou, Pingxiang y Jiujiang. Llenda al norte con Hubei y Anhui, al nordeste con Zhejiang, al este con Fujian, al sur con Guangdong y al oeste con Hunan.

Jiangxi tien una estensión de 166 900 km² y la so población ye de más de 42 millones d'habitantes (2003), un 99% d'ellos d'etnia Han. El clima de la provincia ye húmedu y templáu, con temperatures que nun superen los 32&nbsp;°C pel branu.

## Historia
La unificación de China mientres la dinastía Qin significó la incorporación de Jiangxi nel imperiu Qin. La colonización mientres esti periodu dio orixe a los primitivos asentamientos na provincia, munchos de les cualos perduraron hasta los nuesos díes. 

Mientres el sieglu VII construyir na rexón parte del Gran Canal de China. A principios del sieglu XX, la importancia de la canal empezó a escayer; coles mesmes la provincia empezó a emprobecese. 

La rexón ye rica en recursos minerales y ye la provincia china con más depósitos de cobre, wolframiu, oru, plata, uraniu, toriu y tantaliu. Destaca tamién el cultivu d'arroz lo mesmo que d'algodón y colza. La provincia ye una de les más probes de China. La so proximidá a delles de les provincies más riques del país fizo que gran parte del capital económicu ya intelectual emigre de Jiangxi.

## División alministrativa

## Ciudaes hermanes
*  Bohol, Filipines
*  Kentucky, Estaos Xuníos

## Referencies

## Enllaces esternos

*Mapa de la provincia de Jiangxi con esplicaciones
Universidá de Princeton

La **Universidá de Princeton** (n'inglés: ***Princeton University***), ye una universidá privada de Princeton, Nueva Jersey, Estaos Xuníos . Ye una de les ocho universidaes de la *[[Ivy League]]*. Foi fundada como'l ***College of New Jersey*** en 1746, y tuvo alcontrábase orixinalmente n'Elizabeth. Reconocida como una de les más prestixoses universidaes del mundu, la universidá treslladóse a Princeton en 1756, calteniendo'l nome orixinal. El nome camudóse oficialmente a Universidá de Princeton en 1896. Orixinalmente foi una institución presbiteriana, anque anguaño ye llaica.

Nella impartieron clases los matemáticos John Nash y George Dantzig (esti postreru inventor del algoritmu simplex), l'economista y Nobel Angus Deaton. El famosu físicu Albert Einstein enseñaba ya investigaba nel Institutu d'Estudios Avanzaos de Princeton, que ta cerca de la Universidá.

Princeton ye una de les universidaes más riques del mundu con un presupuestu que supera los 13 000 millones de dólares. Parte d'estos recursos son invertíos nel so muséu d'arte qu'exhibe numberoses pintures, escultures y arqueoloxía; los sos fondos suman 72.000 pieces. D'historia yá centenaria, esti muséu cunta con pintures de Fra Angelico, Hendrick Goltzius, Goya (una de les sos rares acuareles sobre marfil), Monet, Gauguin, Warhol y munchos otros artistes preeminentes. Cuenta tamién con abondoses grabaos y dibuxos, arte africano, porzolanes, y más.

Princeton ye constantemente calificada ente les meyores universidaes de EE.&nbsp;UU. y del mundu con siete nominaciones consecutives al primer puestu pola revista US News & World Report; en 2008 y 2013 llogró'l puestu númberu unu percima de les prestixoses Harvard, Yale, Stanford y Chicago .

Honoris causa: dellos estudiantes destacaos llegaron a los honores de *Summa cum laude*, máximes allabancies. Figuren nel cuadru d'estudiantes d'honor.

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* Web del muséu d'arte de la Universidá de Princeton.
BBC News

La **BBC News and Current Affairs** (embrivíu: BBC NCA) ye una de les principales divisiones de la BBC. Ye la entidá responsable de recoyer y producir la información d'actualidá pa les divisiones informatives de televisión, radio y internet de la BBC. Considérase-y la entidá qu'arrexunta más cantidá d'información ente los medios de comunicación del mundu, con más de 45.000 hores de material al añu.

La so sede atópase en Londres, ocupando l'espaciu cola BBC Television Centre. Amás del equipu instaláu nel Reinu Xuníu, caltién 48 equipos humanos y más de 2.000 periodistes partíos per tol mundu.

## Programes
* BBC News at One (dende 1986)
* BBC News at Five (dende 2006)
* BBC News at Six (dende 1984)
* BBC News at Nine (2013-2015)
* BBC News at Ten (dende 2000)

## Ver tamién
* BBC World News

## Referencies

## Enllaces esternos
* BBC News, n'inglés.
* Alrodiu de BBC News, n'inglés.
* BBC News (World), n'inglés.
Marfil

El **marfil** (del árabe *‘aẓm alfíl* 'güesu d'elefante'), en anatomía denomináu dentina, ye un material duro, compactu y blancu que forma parte de los dientes de los vertebraos, que puede ser usáu pa talles artísticu o otros oxetos, siendo'l más conocíu'l procedente de los canils de los elefantes. Na corona de los dientes el marfil ta cubiertu pol esmalte y nes raigaños por cementu.

Presenta un aspeutu bandiáu, con fines bandes de distintos tonos de blancu alternantes, correspondientes a llinies de crecedera.

Pa la producción d'oxetos tallaos usóse marfil procedente de bien diversos animales, como mamuts, morses, etc.

Antes de l'apaición del plásticu yera bien usáu como material de les tecles de los pianos y boles de billar, botones y artículos ornamentales de xoyería.

La so tonalidá llega a tornase más amarellentada colos años. La densidá del marfil bazcuya ente 1,75 y 1,90&nbsp;g/cm³.

Emplégase marfil p'adornu de muebles y na construcción d'ensame d'oxetos tales como cepiyos, peñes, puños de cayáu o caxes. Esisten restricciones a la esportación ya importación de marfil pola matanza d'animales que producen esti material, pero tamién esiste'l comerciu ilícitu con esti material o productos derivaos.

La so principal carauterística ye'l color mariellu maciu qu'adquier col tiempu, lo cual dio-y el nome de **color marfil** (el cual tamién ye llamáu *color crema* por cuenta de la semeyanza del mesmu con el color de la porción lipídica de la lleche de vaca).

## Historia
Tanto los griegos como los hebreos y los exipcios emplegaron el marfil como adornu na decoración de sales, muebles y templos. La Biblia afirma que Salomón tenía un tronu de marfil enllastráu d'oru y nos museos arqueolóxicos almírense gran númberu d'oxetos fechos con esti material perteneciente a les más remotes civilizaciones. L'usu del marfil nes estatues qu'en Grecia se producieron prueba lo qu'abondaba naquella dómina. Con él, Fidias fixo les famoses estatues xigantesques d'Atenea nel Partenón y de Zeus, que midíen 12 y 19 metros d'altor respeutivamente. Nestes escultures emplegaba'l marfil pa representar aquelles partes del cuerpu que nun cubrir los vistíos. Los romanos emplegaron tamién esti material pa la escultura y la decoración. Coles mesmes, l'arte bizantín fixo enforma usu del marfil. Por casu, les puertes del templu de Santa Sofía en Constantinopla taben afataes con baxorrelieves d'esti material. Los antiguos utilizaron el marfil pa los sos escritos.

## Ver tamién
* Crisoelefantino
* Estinción
* Mercáu negru
* Dípticu Barberini
* Eboraria
* Axedrez de la islla de Lewis

## Enllaces esternos

## Referencies
Spin-off

***Spin-off*** puede facer referencia a:

* **[[Spin-off (organizaciones)|Spin-off]]**, una empresa o organización nacida como estensión d'otra per aciu de la separación d'una división subsidiaria.
* ***[[Serie derivada|Spin-off]]***, una serie de televisión, película, programa de radio, videoxuegu o trabayu narrativu creaos como estensión d'otra obra yá esistente.

## Referencies

## Enllaces esternos
Napolitano

El términu **Napolitano** fai referencia a:

*Giorgio Napolitano, ex Presidente de la República Italiana.
*Danilo Napolitano, ciclista profesional italianu.
*Pappo Napolitano, músicu de rock arxentín.

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Herbívoru

Na zooloxía, un **herbívoru** ye un animal que s'alimenta principalmente de plantes, anque seique sería más correutu l'usu del términu ***fitófagu***. Na práutica munchos animales principalmente herbívoros tamién s'alimenten de proteínes animales, como inseutos, güevos, etc. Na cadena trófica, los herbívoros son los consumidores primarios, ente que los que s'alimenten de carne son consumidores secundarios. Les persones que nun comen carne nun son consideraos herbívoros, sinón vexetarianos.

Dellos herbívoros pueden ser clasificaos como frugívoros, que comen mayormente frutes, y folívoros los que s'especialicen en comer fueyes. Esta especialización atópase lloñe de ser universal y munchos animales que comen frutes o fueyes comen tamién otres partes de plantessobremanera raigaños y granes. Les dietes de dellos animales herbívoros varien coles estaciones, especialmente nes zones templaes, onde les fontes d'alimentación disponible varien nel cursu del añu. Los animales que s'alimenten de les fueyes de los árboles y arbustos denominar foliófagos o esgamotadores. Los animales que s'alimenten de madera denominar xilófagos, ente que los animales que s'alimenten de granes denominar granívoros.

El grupu más importante de los mamíferos herbívoros formar los rumiantes, aquellos animales que dixeren los alimentos en dos etapes, primero peracabar y depués realicen la rumia. Ésta consiste en regurgitar el material semidigerido y volvelo a mazcar pa desfacer y amesta-y cuspia. El so quexal déxa-yos faer movimientos llaterales pa poder esmagayar y ensalivar los alimentos. Los sos molares son bien planos, y dexen machucar los alimentos hasta formar una pasta. La so cuspia da reacción alcalina, lo que dexa dixerir meyor los carbohidratos. La flora intestinal xuega un papel bien importante na dixestión de materiales vexetales.

Los inseutos son quiciabes el grupu más importante d'herbívoros pol so impautu na vexetación. Les termites tienen una flora intestinal rica y complexa que-yos dexa dixerir materiales por demás difíciles de dixerir tales como la celulosa. Los áfidos o pulgones alimentar de los fluyíos vexetales y son bien abondosos tantu en númberu d'individuos como en númberu d'especies. Les guxanos de práuticamente toles especies de lepidópteros son herbívores y, en ciertos casos, pueden causar defoliación de montes íntegros.

## Ver tamién
* Omnívoru
* Insectívoru
* Nutrición autótrofa
* Nutrición heterótrofa

## Referencies

## Bibliografía
* Danell, K., R. Bergström, P. Duncan, J. Pastor (Editors)(2006) *Large herbivore ecology, ecosystem dynamics and conservation* Cambridge, UK : Cambridge University Press. 506&nbsp;p. .
* Crawley, M. J. (1983) *Herbivory : the dynamics of animal-plant interactions* Oxford : Blackwell Scientific. 437&nbsp;p. .
* Olff, H., V.K. Brown, R.H. Drent (editors) (1999) *Herbivores : between plants and predators* Oxford ; Malden, Ma. : Blackwell Science. 639&nbsp;p. .

## Enllaces esternos
Neoaves

**Neoaves** ye un cladu que contién a toles aves modernes (Neornithes) cola esceición de Paleognathae y Galloanserae. La temprana diversificación de los llinaxes de Neoaves asocedió bien rápido, polo que tratar de resolver les rellaciones filoxenétiques foi difícil, anque se llograron ciertos consensos en determinaos llinaxes pero con dellos discutinios.

 

Cladograma de les rellaciones filoxenétiques de les aves modernes basáu en Kimball, R.T. *et al.* (2013) con dellos nomes de clados de Yury, T. *et al.* (2013).

## Referencies
Soldáu

Un **soldáu**, nel so sentíu más xeneral, ye un individuu que s'apuntó, voluntariamente o en cumplimientu d'un serviciu militar obligatoriu, nes fuercies armaes d'un país soberanu, recibiendo entrenamientu y equipu pa defender a dichu país y los sos intereses. Na so condición de miembru de diches fuercies armaes, convertir nun militar entamáu nel exércitu. Dientro del exércitu estremar a los grupos de soldaos xeneralmente en *cuerpos* o *armes* de distintes denominaciones, tales como infantería, marinería, artillería, caballería, etc). 

El términu *soldáu* refierse tamién a un rangu, xeneralmente'l más baxu nel escalafón (conocíu tamién como *[[soldáu rasu]]*).

Nel ámbitu de los países que formen parte de la OTAN, al grau de soldáu rasu correspuénde-y el códigu OR-1 según la norma STANAG 2116 que estandariza los graos del personal militar.

La pallabra castellana *soldáu* ye una de les más espublizaes pel mundu: numberoses llingües tomar emprestada, cuantimás n'Asia y Oceanía, como'l tagalu *sundalo* o en chamorru *sendalo* o *sindalu*.

Un soldáu nun ye necesariamente un combatiente. Anque tolos soldaos reciben dalgún tipu d'entrenamientu de combate básicu, munchos realicen servicios en posiciones distintes a les de combate (como por casu, Alministración d'empreses alministrativu, en xeres loxístiques, o d'investigación y desenvolvimientu). 

## Historia

El serviciu militar foi tradicionalmente obligatoriu pa los homes. Na antigua Grecia, Esparta constituyó un claru exemplu de sociedá militarizada una y bones los homes llibres recibíen un fuerte entrenamientu dende neños y tola so vida taba comprometida cola milicia. L'exércitu romanu foi unu de los primeros n'encuadrar soldaos profesionales de forma permanente.

La mayoría de los países tien un exércitu, yá sía profesional (Estaos Xuníos), con soldaos de reemplazu, esto ye, procedentes d'un reclutamiento obligatoriu (Rusia) o combinando dambos sistemes. Dellos exércitos almiten a muyeres nes sos files. N'Israel, el serviciu militar ye obligatoriu pa dambos sexos. Hai dellos países ensin Fuercies Armaes, como Costa Rica y Panamá, que basen la defensa de la so integridá territorial nun sistema d'aliances y trataos internacionales.

### Soldáu romanu

En tiempos de la República romana y con anterioridá a la dómina de Cayo Mario, les costumes familiares al respective de los fíos que dalgún día seríen soldaos yeren les siguientes:
* A los 17 años, el padre regalaba al fíu una cota de malla, un cascu, una espada, un puñal y unes espueles.
* La madre regalába-y les *[[caligae]]*, la funda pal escudu, el macutu, un moñu de clines y el *[[sagum]]* o capa militar.
* Les hermanes, si haber, texíen los calcetos ya iguaben seis o siete túniques.

Estos regalos yeren para tola vida y, si caltener en bon estáu, formaben parte del heriedu.

## Ver tamién
* Rangos ya insinies de los suboficiales de tierra de la OTAN.
* Infantería
* Artillería
* Fuercies Armaes
* Soldáu rasu
* Mercenariu

## Referencies

## Enllaces esternos
Smallville

Nel mundu ficticiu de Superman, **Smallville** ye'l pueblu nel que s'estrelló la nave espacial que traía a Kal-El de Krypton y onde esti creció antes de colar a Metrópolis y convertise en Superman. Convirtióse tamién na llocalidá protexida por Superboy onde él desenvolvería la mayor parte de les sos aventures na so mocedá. Citar por primer vegada en *Superboy* Nᵘ2 (1949).

## Llocalización
La llocalización de Smallville nunca foi especificada nos comic books orixinales, sinón en *Amazing Worlds of DC Comics* Nᵘ13, onde-y la asitia en Maryland, anque camudó de llugar delles vegaes al traviés de la historia. No que siempres s'hai tao d'alcuerdu ye en que ta cerca de Metrópolis y de Midvale, pueblu onde vivía Supergirl.

Nes películes de Superman, al igual que nes series de televisión Lois & Clark y Smallville, esti pueblu ficticiu allugar en Kansas, lo que provocó que los cómics asitiar nel mesmu Estáu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Casting

***Casting*** (voz inglesa) en cine, televisión, teatru, etc., ye'l procesu de seleición del repartu d'una película o de los participantes nun espectáculu (actores, modelos, presentadores, ente otros cargos similares). Davezu, nesta seleición tolos candidatos pa un trabayu han d'interpretar un mesmu papel propuestu polos seleccionador, lo que dexa faer comparances y escoyer al intérprete más apropiáu. Anque procede del inglés, la pallabra fayadiza y emplegada pa describir el procesu de seleición de los actores pa una obra nesa llingua ye *audition*, *audición*.

De manera errónea úsase'l términu *casting* tamién pal equipu resultante d'actores y actrices qu'intervienen na obra escénica. El términu inglés correutu ye *cast* ('repartu' n'asturianu).

Cuando se busquen actores, modelos... que tengan daqué especial, en medios profesionales suel denominase *typecasting*. Esti términu tamién s'aplica al encasillamiento nun tipu de papel que sufren dellos actores, de cutiu de manera intencional (como'l casu de los actores de calter o de xéneru).

## Direutor de ''casting''
Pa delles grandes producciones, el procesu de seleición d'actores puede riquir dacuando un equipu especializáu. Ente que la última pallabra tener la xente que ta a cargu, artística y producción, el direutor de casting o *CD* n'inglés —y dacuando el *casting associate*— ta a cargu del trabayu diariu qu'abarca'l procesu mientres la preproducción. Un direutor de casting ye asistíu dacuando pol *casting associate*; producciones con un gran númberu d'extres pueden tener el so propiu direutor de casting d'extras.

El direutor de casting actúa d'unión ente'l direutor, los actores y los sos axentes y l'estudiu pa llograr los personaxes pal guión. Dellos direutores de casting constrúin una carrera impresionante trabayando en numberoses producciones de Hollywood, como Mary Jo Slater, Mary Selway, Lynn Stalmaster, April Webster, John Desiderata, Tammara Billik, Marci Liroff, John Lyons, Bill Dance, Avy Kaufman y Mindy Marin.

Siquier nes primeres fases y polos extras, les audiciones pueden tar descentralizaes xeográficamente, dacuando coles mesmes que les grabaciones en distintes llocalizaciones. Otra razón ye la de representar a tolos mercaos nel casu de que seya una coproducción internacional. Sicasí, pa los personaxes importantes, la eleición d'una o más persones belles, que la so guarda ye d'enorme importancia comercial, pue ser meyor ponese en contautu direutu colos actores.

La llista resultante d'actores llámase llista de repartu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Dálmata

El términu **Dálmata** puede referise a:

* **[[idioma dalmáticu|dálmata]]** o **dalmáticu**, un idioma romance faláu na rexón de Dalmacia, na actual Croacia;
* **[[dálmata (perru)|dálmata]]**, una raza de perru carauterística poles sos manches na piel;
* **[[Dalmacia|dálmata]]**, una persona o cosa orixinaria de Dalmacia.
* **[[Dálmata (cantante)|Dálmata]]** (1980-), cantante de Reggaeton, del dúu Ñejo & Dálmata.

## Referencies

## Enllaces esternos
Doctor honoris causa

**Doctor ''honoris causa*** ye un [[títulu honoríficu]] que da una [[universidá]] a persones eminentes. Esta designación otorgar principalmente a personaxes que destacaron en ciertos ámbitos profesionales y que nun son necesariamente llicenciaos nuna carrera. Históricamente, un doctor *honoris causa* recibe'l mesmu tratamientu y privilexos qu'aquellos que llogren el so doctoráu académicu de forma convencional, nun siendo que se especifique lo contrario. 

N'España otorgar dende 1920.

== Etimoloxía y usu ==
*Honoris causa* (h.c.) ye una [[llocución llatina]] que'l so significáu ye «por causa d'honor», una cualidá que conduz a unu al cumplimientu de los sos deberes, respetu a los sos asemeyaos y coles mesmes, ye la bona reputación que sigue a la virtú, al méritu o a les aiciones de serviciu, que tescienden a les families, persones, instituciones y les aiciones mesmes que se reconocen. Ye un altu honor pa persones de testimoniu social, reconocíu y intachable. Na mayoría de los casos, esta llocución ye antecedida pol términu *maestru* o *doctor*.

Nel haber de too centru d'enseñanza cimera que s'aprecie esiste una selecta llista compuesta por científicos, investigadores, pensadores o artistes de prestíu distinguíos col doctoráu «honoris causa», daqué que constitúi, probablemente, unu de los meyores escaparates del so potencial académicu y d'investigación.

== Ceremonial ==



La concesión, nel ceremoniosu ritual de invistidura, de distintos oxetos rellacionaos cola universidá clásica zarra toa una esaltación de la docencia y la sabiduría. Como a un caballeru de la enseñanza, al doctorandu impónse-y, de manera socesiva:

* el *'birrete** — «...por que non yá esllumes a la xente, sinón qu'amás, como col yelmu de [[Minerva]], teas preparáu pa la llucha»;
* el **aniellu** — «La Sabiduría con esti aniellu se te ufierta voluntariamente como esposa en perpetua alianza; procura amosate maríu dignu de tal esposa»;
* los **guantes** — «Estos guantes blancos, símbolu de la pureza que tienen de caltener les tos manes nel to trabayu y na to escritura, sían distintivu tamién del to singular honor y valía»;
* el **llibru''' — «He equí'l llibru abiertu por qu'afayes los secretos de la Ciencia (...) he equí zarráu por que dichos secretos, según convenga, guardar no fondo del corazón».

Tres la ceremonia, y cola concesión al nuevu doctor de les facultaes de lleer, entender ya interpretar, indícase-y: «Toma asientu na cátedra de la Sabiduría, y dende ella, descollando pola to ciencia, enseña, empobina, xulga y amuesa la to magnificencia na universidá, nel foru y na sociedá», comprometiéndose ésti a guardar les lleis y l'honor de la universidá y empresta-y favor, auxiliu y conseyu.

## Ver tamién
* Cum laude

## Referencies

## Enllaces esternos
* Protocolu y etiqueta de la invistidura Doctor Honoris Causa
Xeógrafu

Un **xeógrafu** ye un científicu ya investigador que'l so campu d'estudiu ye la **[[Xeografía]]**, l'estudiu de les actividaes ya interrellaciones humanes na superficie terrestre y de la so composición física. 

Anque históricamente considérase a los xeógrafos como aquelles persones que faen mapes, esto ye realmente un campu d'estudiu de la cartografía, un subconxuntu de la xeografía. El xeógrafu ye capaz d'estudiar non yá los detalles xeográficos de manera rexonal o sistemática, sinón amás l'impautu del ser humanu nel mediu ambiente y la influyencia de la xeografía na vida y actividaes humanes y biolóxiques.

El so oxetu principal d'estudiu ye l'espaciu xeográficu, consideráu como una construcción social. Ye dicir creáu a partir de la interrellación del ser humanu nun determináu territoriu a lo llargo de la historia.

Les habilidaes riquíes pa convertise nun xeógrafu provienen de les ciencies xeográfiques, pero tamién tán influyíes poles ciencies sociales y les ciencies biolóxiques. El xeógrafu modernu na sociedá contemporánea céntrase principalmente na resolución de problemes como l'impautu ambiental, el planiamientu urbanísticu, prevención de riesgos naturales, y los riesgos de la ordenación del territoriu y el desenvolvimientu llocal sustentable-sostenible ente otres actividaes.

Asina mesmu, na actualidá munchos xeógrafos son principalmente profesionales nel usu de los Sistemes d'Información Xeográfica (SIG) y la cartografía, tando de cutiu emplegaos n'alministraciones públiques según nel sector priváu n'empreses consultoras.

En dellos países la denominación xeógrafu, suelse estender a los estudiantes de Xeografía, tamién esto queda a criteriu de los profesionales y/o profesores de como decidan llamalos, amosando una flexibilidá nos términos na actualidá.

Amás usen como fontes secundaries mapes de distintos partes del mundu o un plasniferio.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Colexu de Xeógrafos. España.
Alimentación

L**'alimentación** ye la ingestión d'alimentu per parte de los organismos p'aprovise de les sos necesidaes alimenticies, fundamentalmente pa consiguir enerxía y desenvolvese. Nun se debe confundir **alimentación** con nutrición, una y bones esta postrera dar a nivel celular y la primera ye l'acción d'inxerir un alimentu. La nutrición puede ser autótrofa o heterótrofa.

## Enfoque biolóxicu
Los animales y otros heterótrofos tienen de comer pa poder sobrevivir, como los carnívoros, que comen a otros animales, los herbívoros comen plantes, los omnívoros peracaben tanto plantes como animales, o los detritívoros, que s'alimenten de detritos. Los fungos realicen una dixestión esterna de los sos alimentos, secretando enzimes, y qu'absuerben depués les molécules disueltes resultantes de la dixestión, a diferencia de los animales, que realicen una dixestión interna.

Les reacciones químiques necesaries pa la vida dependen de l'aportación de nutrientes. Nos organismos cimeros estos nutrientes son sintetizaos por fotosíntesis (vexetales), o ellaboraos a partir de compuestos orgánicos (animales y cogordes). Esisten otres fontes enerxétiques pa los microorganismos: por casu, delles arquies llogren la so enerxía produciendo metanu o por oxidación d'acedu sulfhídrico o azufre.

### Alimentación vexetal

Les plantes son organismos autótrofos. Son capaces de sintetizar **compuestos** orgánicos a partir de sales minerales y de la enerxía solar al traviés de la función clorofílica o fotosíntesis.

### Alimentación animal
Los animales son organismos heterótrofos. Dependen d'una o más especies distintes pa la so nutrición. Los alimentos son tresformaos en nutrientes por aciu la dixestión. El réxime alimenticiu, yá seya carnívoru o herbívoru, tien una gran influyencia nel comportamientu animal, y determina la so condición de depredador o presa na cadena trófica. Pueden tener un comportamientu alimenticiu omnívoru o más específicu, como folívoro, piscívoro, carroñero, nectarívoro, saprófagu, etc.

### Alimentación humana

Tal como otros animales, l'home depende del so ambiente p'asegurar les sos necesidaes fundamentales d'alimentu.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Ministeriu de Mediu Ambiente y Mediu Rural y Marín - Alimentación
* Portal Salú-XE - Alimentación
* Portal Alimentación.es
Deimos

El términu **Deimos** puede facer referencia a:

* **[[Deimos (mitoloxía)|Deimos]]**, personificación del mieu según la mitoloxía griega.
* El satélite **[[Deimos (lluna)|Deimos]]** del planeta Marte, nomáu asina pola entrada anterior (por Deimos, de la mitoloxía griega).
* Un satélite español, conocíu como **[[Deimos-1]]**.
* Un satélite español, conocíu como **[[Deimos-2]]**.
* **[[Deimos (banda)|Deimos]]**, banda mexicana de música moderna.

## Referencies

## Enllaces esternos
Xurista

**Xurista** (del llatín *iurista*; col raigañu *ius*, que significa derechu) o **xurisconsultu** (llatín: *iurisconsultus*, güei desusáu) tamién conocíu como **espertu llegal** o **teóricu del derechu**, ye una persona qu'investiga y estudia la xurisprudencia (teoría de la llei). Tal persona puede desempeñase como filósofu de derechu, escritor llegal o profesor académicu, etc. Nel Reinu Xuníu, Australia, Nueva Zelanda, Sudáfrica, y en munchos otros países de la Commonwealth, la pallabra xurista utilízase dacuando pa referise a un abogáu pernomáu, ente que nos Estaos Xuníos y Canadá de cutiu utilízase pa referise a un xuez. Asina, un xurista, ye daquién qu'estudia, analiza y comenta la llei, qu'oldea con un abogáu, daquién qu'asesora y defende xurídicamente a un veceru y piensa la llei en términos práuticos.
Munchos autores y estudiosos del derechu esplicaron qu'una persona puede ser al empar un abogáu y xurista, pero un xurista nun ye necesariamente un abogáu, nin un abogáu necesariamente un xurista. El xurista tien una amplia conocencia de la "llei". El trabayu del xurista ye l'estudiu, l'analís y la disposición de la llei. Sicasí, el trabayu del abogáu ye la defensa xurídica y l'asistencia xudicial de les persones particulares.

En Llatinoamérica namái s'utiliza'l términu pa faer referencia a los espertos del derechu, en cualesquier de les sos cañes, que llograron algamar un altu nivel de desenvolvimientu teóricu. El términu consiste entós más bien nuna distinción, nuna reconocencia y, en cuanto tal, naide llamar a sí mesmu xurista sinón que la comunidá xurídica nel so conxuntu reconoz a esi daquién como "xurista".

## Referencies

## Enllaces esternos