open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Genevilla

**Genevilla** ye una villa y un conceyu español de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Estella, na contorna d'Estella Occidental, y a 80 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población ye de .

## Símbolos

### Escudu
L'escudu d'armes de la villa de Genevilla tien el siguiente blasón:
 Asina apaez nes vidreres del Palaciu de Navarra.

## Xeografía física

### Situación
La llocalidá de Genevilla asítiase na parte occidental de la Comunidá Foral de Navarra. El so términu municipal tien una superficie de 8,64 km² y llinda al norte y este col conceyu Santa Cruz de Campezo na provincia d'Álava (País Vascu), al sur col d'Aguilar de Codés (Navarra) y al oeste colos de Cabredo (Navarra) y Bernedo (Álava).

## Demografía

## Evolución de la población

## Política y alministración

### Alministración municipal
L'alministración política realizar dende 1979 al traviés d'un Conceyu de xestión democrática que los sos componentes escoyer cada cuatro años por sufraxu universal. El censu eleutoral ta compuestu por tolos residentes empadronaos nella mayores de 18 años con nacionalidá española y de los otros países miembros de la Xunión Europea. Según lo dispuesto na Llei del Réxime Eleutoral Xeneral, qu'establez el númberu de conceyales elegibles en función de la población del conceyu, la Corporación Municipal ta formada por 3 conceyales. La sede del consistoriu ta emplazada na cai Mediudía, 3.

#### Resultaos eleiciones municipales 2011
Nes eleiciones municipales de 2011, Unión del Pueblu Navarro (UPN) consiguió 2 conceyales ente que Nafarroa Bai (Na-bai) un conceyal.

### Alcaldes

### Evolución de la delda viva
El conceutu de delda viva contempla solo les deldes con caxes y bancos relatives a creitos financieros, valores de renta fixa y préstamos o creitos tresferíos a terceros, escluyéndose, poro, la delda comercial.

La delda viva municipal per habitante en 2014 xubía a 473,68 €.

## Arte, monumentos y llugares d'interés

### Monumentos relixosos
La ilesia parroquial de San Esteban, foi construyida nel añu 1200 y modificada nel sieglu XVI alquiriendo elementos arquiteutónicos propios del góticu-renacentista. Hai que destacar el so retablu mayor consideráu, xunto col de Lapoblación, como una de les obres maestres de Navarra n'estilu manierista. El retablu foi executáu ente 1549 y 1563, debiéndose trazar arquitectónica a Martín Gumet. De la obra escultórica encargar el entallador guipuzcoanu Andrés de Araoz, maestru del taller que s'encargó de la contratación de la obra en 1549, y el imaginero flamencu Arnao de Bruxeles. Bien posterior ye'l doráu y policromado, del que s'encargaron ente 1763 y 1770 Santos de Cuerres Foronda y Francisco de Acedo.

## Ver tamién
* Llista de conceyos de Navarra
* Merindad de Estella

## Referencies

## Enllaces esternos
Uharte Arakil

**Uharte Arakil** ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Pamplona, na contorna de Sakana, nel valle del Arakil, a los pies de San Miguel de Aralar y a 32 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población ye de .

## Topónimu
El topónimu **Uharte** provién de la espresión en llingua vasca *ur arte* ('ente agües'). N'euskera modernu esiste la pallabra *uharte* o *ugarte* con esi mesmu orixe etimolóxicu. El so significáu más habitual ye'l de 'isla', pero tamién puede significar *ente agües', 'entrambasaguas', 'llugar asitiáu ente dos ríos confluentes'. Esisten numberosos llugares en [[Navarra y el País Vascu]] que presenten esti nome o una variante similar, tando xeneralmente allugaos en confluencias de ríu o en meandros.

La villa de Uharte Arakil fundar nun allugamientu estratéxicu, nun estrechamientu de la [[Contorna de Sakana|Sakana]] y sofitándose nun meandro del ríu Arakil que sirvía p'ayudar na defensa de la población. La población estendióse anguaño fora de les llendes del meandro del Arakil onde s'estableció orixinalmente.

En [[1268]] ye mentada como *Huart*, depués *Uart* (1350), *Uart de Valo d'Arakil* (1366), *Ugarte Arakil* (1701) y *Hugarte Arakil* (1708). Históricamente la villa llevó pos nel so nome l'apellativu de *'Arakil''' que ye'l nome del valle nel que s'asitia'l conceyu y de que la so xurisdicción esgazar nel sieglu XIV. Ye necesariu esto yá que esiste otra llocalidá homónima en Navarra: Uharte.

Uharte Arakil ye anguaño'l nome oficial de la villa, dempués de que'l 8 de xunu de 1992 por aciu decretu foral 212/1992 afitara Uharte Arakil como'l so nome oficial.

## Demografía

### Llingua
n'Uharte Arakil, l'idioma mayoritariu ye'l castellanu, pero hai una gran parte de los habitantes d'esti pueblu (xeneralmente nuevos), que falen un dialeutu vascu d'Uharte y l'euskera batúa.

## Cultura
Nesta llocalidá celebra'l Día del Pastor, catalogada como Fiesta d'interés turísticu en Navarra.

## Ver tamién
* Navarra 
* Llista de conceyos de Navarra
* Sakana
* San Miguel de Aralar
* Zona Vascófona De Navarra

## Referencies

## Enllaces esternos

* Uharte Arakil - Información de Pueblos de la Sakana *
 - Información de Pueblos d'España *
Uharte Arakil - Gobiernu de Navarra - Información y Datos de Conceyos
Irañeta

**Irañeta** ye una villa y un conceyu español de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Pamplona, na contorna de Sakana, nel valle de Arakil y a 32 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población ye de . 

## Símbolos
### Escudu
L'escudu d'armes de la villa de Irañeta tien el siguiente blasón:

## Xeografía física

### Situación
La llocalidá de Irañeta ta asitiada na parte noroeste de la Comunidá Foral de Navarra y oriental del La Baranca a una altitú de 464 msnm. El so términu municipal tien una superficie de 8,4 km² y llinda al norte col conceyu d'Uharte Arakil, al este col d'Arakil, al sur cola Sierra de Andía y al oeste col conceyu d'Uharte Arakil.

## Demografía
## Evolución de la población

## Ver tamién
* Llista de conceyos de Navarra
* Sakana
## Referencies

## Enllaces esternos

* Datos de Irañeta - Gobiernu de Navarra -Información y datos d'entidaes llocales de Navarra.
* Irañeta - Información de Pueblos de la Sakana
Ituren

**Ituren** ye una villa y un conceyu español de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na merindad de Pamplona, na contorna del Alto Bidasoa, nel Valle de Malerreka y a 56,5 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población ye de . Los sos habitantes tán distribuyíos en cuatro barrios o caseríos tremaos: Ituren, Aurtiz, Lasaga y Ameztia.

La llocalidá se compenetra cola so vecina Zubieta a la de celebrar el antroxu en que los zampanzares salen coles sos llueques y los sos hisopos de clina de caballu pa estornar a los malos espíritus.

## Símbolos

### Escudu
L'escudu d'armes de la villa de Ituren tien el siguiente blasón:

Esti blasón apaez nun documentu del añu 1642 y nuna llabra de piedra de la fachada del so conceyu, anque nos sos sellos oficiales namái apaez a partir del añu 1840, San Martín a caballu, ensin el méndigu, árbol y lluceru. D'antiguo usó la villa un escudu con un árbol y un xabalín trevesáu al so tueru.

## Xeografía física

### Situación
La llocalidá ta asitiada nel norte de La Comunidá Foral de Navarra, sol monte Mendaur (Ermita de la Trinidá de Mendaur) a 156 msnm d'altitú. El so términu municipal tien 15 km² y llinda al norte con Arantza y los Montes de Bidasoa y Berroarán, al este con Elgorriaga y Doneztebe, al sur con Oiz y Urroz y al oeste con Zubieta.

## Población y ordenación urbana

### Demografía

#### Evolución de la población

### Nucleos de población
El conceyu estremar nes siguientes entidá de población, según el nomenclátor de población publicáu pol INE (Institutu Nacional d'Estadística). Los datos de población referir a .

## Eleiciones llocales

## Monumentos
Abonden les casones de los sieglos ,  y , qu'en dalgún casu caltienen vestígios góticos.
* **Ilesia de San Martín de Tours**.
* **Palaciu de Sagardía**.
* **Ermita de San Joaquín y Santa Ana**, na falda del Mendaur.
* **Ermita de la Trinidá** nel cume del Mendaur.

## Ver tamién
* Navarra
* Llista de conceyos de Navarra
* Merindad de Pamplona
* Malerreka

## Referencies

## Enllaces esternos
* Datos de Ituren - Gobiernu de Navarra - Información y datos d'entidaes llocales de Navarra.
Iturmendi

**Iturmendi** ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Pamplona, na contorna de Sakana, nel valle del Burunda y a 45 km de la capital, Pamplona. La so población ye de .

## Topónimu
Iturmendi ye un topónimu tresparente. Significa *monte de la fonte* n'euskera, yá que provién de les pallabres *itur(ri)* (fonte) y *mendi* (monte). 

Según Nicolás Arbizu, estudiosu de la toponimia y hestoria del pueblu; hasta'l sieglu XVII el pueblu denominábase **Iturmendía**, pero perdió la *-a* final que tien valor d'artículu n'euskera y que se suel perder en munchos topónimos vascos.

Iturmendi cunta con tres fuentes públiques, pudiendo tar dalguna d'elles nel orixe del nome. Sicasí, el pueblu nun s'alluga sobre nenguna pandiella o monte pudiéndose deber el nome del pueblu a dalgún monte vecín.

## Símbolos

### Escudu
L'escudu d'armes del llugar de Iturmendi tien el siguiente blasón:
 
Esti escudu d'armes ye'l mesmu del valle de la Burunda, por mercé de Felipe IV en 1632.

## Xeografía física

### Situación
La llocalidá de Iturmendi ta asitiada na parte noroeste de la Comunidá Foral de Navarra dientro del denomináu corredor de Sakana o del Arakil y el valle de la Burunda, a una altitú de 528 msnm. El so términu municipal tien una superficie de 9,91 km² y llinda al norte col municipo d'Ataún de la provincia de Guipúzcoa y la comunidá autónoma del País Vascu, al este col de Bakaiku, al sur cola Sierra de Urbasa y al oeste col conceyu d'Urdiain.

## Demografía

## Evolución de la población

## Ver tamién
* Llista de conceyos de Navarra
* Sakana

## Referencies

## Enllaces esternos

* Iturmendi - Información de Pueblos de la Sakana *
 - Información de Pueblos d'España *
Iturmendi - Gobiernu de Navarra -Información Municipal
Jaurrieta

**Jaurrieta** (tamién n'euskera estándar, n'euskera bajonavarro del Salazar *Eaurta*) ye una villa y un conceyu español de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Sangüesa, na contorna de Roncal-Salazar, nel valle de Salazar y a 72 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población en  foi de  habitantes (INE).
## Topónimu
Jaurrieta ye un topónimu que provién de la llingua vasca. Esiste un documentu del sieglu XI nel que'l pueblu mentar sol nome de **Eiaurrieta**. D'esti nome antiguu del pueblu estrayer el significáu etimolóxicu de Jaurrieta, yá que s'interpretó *eiaurrieta* como llugar de corripes escases, de *eia* (corripa), *urri* (escasu) y *-eta* (sufixu locativu).

Esti nome evolucionaría perdiendo la *y* inicial y en castellán variando amás el soníu *ia* por *ja*. Al falar n'euskera utilizáronse de forma tradicional ya informal delles formes sincopadas de Jaurrieta pa referise al nome del pueblu: *Iaurta*,*Igaurta*, *I(g)orta* o *Eaurta*. Cuando la Real Academia de la Llingua Vasca foi a decidir una forma oficial de trescribir el nome del pueblu en llingua vasca optó en primer llugar pol nome antiguu de Eiaurrieta, pa darréu decidise por una versión más moderna del nome. En cuenta de decidise por dalguna de les formes sincopadas utilizaes davezu y entendiendo que teníen de considerase formes informales del nome optó finalmente por oficializar Jaurrieta, qu'anque se trescribe igual qu'en castellán, pronúnciase como *Yaurrieta*. 

El xentiliciu de los sos habitantes ye **jaurietano**.
## Símbolos

### Escudu

L'escudu d'armes de la villa de Jaurrieta tien el siguiente blasón:
 
Esti escudu ye'l blasón privativu del valle de Salazar y al propiu tiempu de cada unu de los sos pueblos. Simboliza la naturaleza ganadera del valle y la necesidá de defender los animales de los ataques de los llobos.

## Xeografía física

### Situación
La llocalidá de Jurrieta ta asitiada en partir Nordeste de la Comunidá Foral de Navarra y centru-occidental del Valle de Salazar a una altitú de 913 msnm. El so términu municipal tien una superficie de 43,41 km² y llinda al norte col conceyu de Ochagavía, al este con esti mesmu y col d'Escároz, al sur col d'Esparza de Salazar y el monte Remendía y al oeste colos conceyos d'Abaurregaina, Abaurrepea y Hiriberri.

## Demografía
## Evolución de la población
 
## Ver tamién
* Llista de conceyos de Navarra
* valle de Salazar
* Merindad de Sangüesa
## Referencies

## Enllaces esternos

* Conceyu de Jaurrieta  - Páxina web oficial. 
* Jaurrieta - Gobiernu de Navarra -Información y datos d'entidaes llocales de Navarra.
Larraona

**Larraona** ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na merindad de Estella, na contorna d'Estella Oriental y a 74 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población nel  foi de  habitantes (INE). 

Primeramente adscrita a la zona non vascófona pola Llei Foral 18/1986, en xunu de 2017 el Parllamentu navarru aprobó'l pasu de Larraona a la Zona mista de Navarra por aciu la Llei foral 9/2017.

## Demografía
## Evolución de la población
 

## Patrimoniu
* Palaciu de Urbasa o del Marqués de Andía: Palaciu construyíu a finales del sieglu XVII por Fernando Ramírez de Baquedano, segundu marqués de Andía, qu'ostentaba la xurisdicción civil y criminal nos montes d'Urbasa y Andia. Anguaño atópase n'estáu d'abandonu y ta suxetu a vandalismo.

## Ver tamién
* Llista de conceyos de Navarra
* Navarra
* Merindad de Estella

## Referencies

## Enllaces esternos
Lerga

**Lerga** ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Sangüesa, na Contorna de Tafalla y a 52 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población ye de . 

Primeramente adscrita a la zona non vascófona pola Llei Foral 18/1986, en xunu de 2017 el Parllamentu navarru aprobó'l pasu de Lerga a la Zona mista de Navarra.

## Demografía

## Ver tamién
* Llista de conceyos de Navarra
* Navarra
* Merindad de Sangüesa

## Referencies

## Enllaces esternos
* Conceyu de Lerga - Páxina web Oficial.
* Datos de Lerga - Gobiernu de Navarra - Información y datos d'entidaes llocales de navarra.
Liédena

**Liédena** (*Ledea* n'euskera, *Ledia* en salacenco) ye un conceyu de Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Sangüesa, na Contorna de Sangüesa y a 41 km de la capital de la comunidá, Pamplona.

## Xeografía y Festividaes
Asítiase nes estribaciones de la sierra de Leyre, a pocos quilómetros del banzáu de Yesa y de la monumental ciudá de Sangüesa. Les fiestes del pueblu celebrar mientres cinco díes siendo'l 25 de xunetu, día de Santiago, el día principal de les mesmes.

## Demografía
Tien una población de 

## Deportes
El Club Deportivo Aurrera de Ledea ye l'equipu de fútbol de la llocalidá.

## Ver tamién
* Conceyos de Navarra
* Camín de Santiago

## Referencies

## Enllaces esternos
Mañeru

**Mañeru** ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na merindad de Estella, na contorna d'Estella Oriental, el Valdizarbe y a 12,89 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población ye de .

## Xeografía
Asitiáu nel Camín de Santiago a 4 km de Puente la Reina al este y a 3 km de Cirauqui al oeste. Al norte atiesta con Artazu y al sur con Mendigorría. Nel so términu atopen el ríu Arga y el ríu Saláu, nel que s'asitia una pequeña central llétrica.

## Historia
Mientres el sieglu XIII perteneció a los la Orde Militar del Hospital de San Xuan de Xerusalén, de que'l so señoríu foi lliberada la villa nel añu 1555.

Na Guerra de la Independencia, contra los franceses, tuvo llugar la batalla de Mañeru (15 d'ochobre de 1812), na que les tropes de Espoz y Mina infligieron un millar de baxes al exércitu francés.

Mientres les Guerres Carlistes, Mañeru apurrió voluntarios a les llinies de los socesivos pretendientes y collaboró con elles de diverses formes y delles aiciones militares tuvieron llugar ellí. Por casu, na tercer guerra carlista, l'aición de Santa Bárbara de Mañeru foi un enfrentamientu nel qu'una columna lliberal, mandada pol xeneral Primo de Rivera foi obligada a retirase poles tropes carlistes.
 
So la advocación de Santa Bárbara, constituyir nel añu 1932 nel Círculu Jaimista de Mañeru (Navarra) la "Asociación de Margarites de Mañeru", pa socorrer a les families tradicionalistes precisaes, y p'aprovir instrucción relixosa a los neños cuando les autoridaes de la II República esaniciar de la escuela. A partir de 1936 esta asociación femenina dedicar a l'asistencia de los requetés, bien especialmente a la confección de prendes d'abrigu y uniformes pa unviar al mandu de batalla, del bandu subleváu.

## Monumentos
Ye carauterística la so ilesia parroquial dedicada a San Pedro con un retablu barrocu del sieglu XVIII. Próxima a la Plaza Mayor, "Casa El Palaciano" foi escenariu de delles escenes de la película **Tasio** (1984) de Montxo Armendáriz.

## Demografía

## Alministración

## Fiestes populares
* **Fiestes pequeñes:** L'últimu fin de selmana de xunu.
* **Fiestes de les Santes reliquies o Fiestes Grandes:** Apocayá camudóse la fecha de celebración de les fiestes mayores que pasaron de la primer selmana de setiembre a la postrera d'agostu, dando empiezu'l vienres correspondiente.

## Personaxes célebres
* Juan Osés Mayanz (1830-1881): pedagogu y periodista.
* Demetrio Beriáin (1911-1981): anarquista y escritor.
* Víctor Manuel Arbeloa (1936-): políticu del PSN-PSOE y escritor.
* Familia Cía-Montoya (1630-actualidá): grandes benefactores de la villa.

## Referencies

## Ver tamién
* Llista de conceyos de Navarra
* Navarra
* Merindad de Estella
* Camín de Santiago

## Enllaces esternos
* Mañeru - Páxina web Municipal.
* Mañeru - Gobiernu de Navarra - Datos de Conceyos de Navarra.
* Biblioteca de Mañeru.
Morentin

**Morentin** ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Estella, na contorna d'Estella Oriental y a 51,3 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población en  foi de  habitantes (INE).

## Símbolos

### Escudu

L'escudu d'armes del llugar de Morentin tien el siguiente blasón:

## Xeografía física

### Situación
La llocalidá de Morentin ta asitiada na parte occidental de la Comunidá Foral de Navarra dientro de la Zona Media de Navarra o Navarra Media y la contorna xeográfica de Tierra Estella, el Valle de la Solana, y a una altitú 536 msnm. El so términu municipal tien una superficie de 8,94 km² y llinda al norte y este col conceyu d'Aberin, al Sur col d'Oteiza y al oeste col de Dicastillo.
.

## Demografía

## Evolución de la población

## Política y alministración

### Alministración municipal
Morentin conforma un conceyu el cual ta gobernáu por un conceyu de xestión democrática dende 1979, formáu por miembros escoyíos nes eleiciones municipales según ta dispuestu na Llei Orgánica del Réxime Eleutoral Xeneral. La sede del consistoriu ta asitiada na cai de los Fueros, e/n de la llocalidá de Morentin.

#### Alcaldes
Estos son los últimos alcaldes de Morentin:

## Ver tamién
* Llista de conceyos de Navarra
* Navarra
* Merindad de Estella

## Bibliografía
* 

## Referencies

## Enllaces esternos
Murillo el Fruto

**Murillo el Fruto** ye una villa y un conceyu español de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Olite, na contorna de la Ribera Arga-Aragón y a 68 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población ye de .

Ye la llocalidá natal de Raimundo Llanes, consideráu'l meyor xoteru de tolos tiempos. En 2008 celebróse'l centenariu de la so nacencia con numberosos homenaxes a la familia y con un hermanamiento con Fuendejalón, la llocalidá na que morrió.

## Topónimu
La pallabra ***Murillo*** tien que ver con muralla, ente que'l nomatu ***Fruto***, que nel sieglu XIII consta como *freyto*, paez derivar de *fractus*, rotu, derruido. El castiellu foi una importante fortaleza del sieglu IX construyida sobre una llomba al norte de la villa y que perduró hasta qu'en 1516 fuera derruida por orde del cardenal Cisneros pa caltener la recién Conquista de Navarra. Queden dellos restos de los murios y del torrexón.

## Historia

## Demografía

## Política y alministración




## Monumentos
La ilesia de Santa María ye un edificiu renacentista del sieglu XVI que se llevantó sobre otru edificiu del sieglu XIII, del que queden restos na capiya sobre la que s'alza la torre. Destaca'l gran llenzu manierista de San Miguel y la sillería barroca procedente del monesteriu de La Oliva.

Edificiu interesante ye tamién la llamada "Casa Grande", qu'alluga la escuela y el conceyu.

Ente les construcciones civiles, afeches al cercu del castiellu, hai interesantes exemplares de los sieglos XVI, XVII y XVIII, delles blasonadas y palaciegues.

## Cultura
### Fiestes
Murillo el Frutu celebra les sos fiestes mientres la última selmana d'agostu más esautamente en 2014 van empezar el martes 26, y les fiestes patronales n'honor a Santa Úrsula (21 d'ochobre) la tercer selmana d'ochobre.

## Murilleses destacaos
* Raimundo Llanes
## Ver tamién
* Navarra
* Llista de Conceyos de Navarra
* Merindad de Olite
* Ribera Arga-Aragón
## Referencies

## Enllaces esternos
* Conceyu de Murillo del Frutu - Páxina web oficial
* Raimundo Llanes - Páxina web oficial
Muruzábal

**Muruzábal** ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na merindad de Pamplona, na contorna de Puente la Reina, nel Valdizarbe y a 26 km al sur de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población ye de .
Dientro del so términu municipal, y a unos 2 km del nucleu de la población atopa la Ilesia de Santa María de Eunate (d'estilu románicu, construyida nel sieglu XII), peculiar por ser de planta octogonal, y emplazada nel Camín de Santiago procedente de Somport.

Pel norte de la llocalidá entra tamién la Ruta Xacobea procedente de Roncesvalles, magar que dambes rutes nun conflúin hasta llegar a Puente la Reina, a 5 km de distancia escontra'l suroeste.

## Xeografía física
### Situación
La llocalidá allugar nel centru de la Comunidá Foral de Navarra dientro del Valdizarbe o Valle de Izarbe. El so términu municipal tien 5.94 km² y llinda al norte con Uterga, al oeste con Obanos, al sur con Enériz y al este con Adiós, conceyos toos ellos enclavaos nel mesmu valle.

## Demografía
 

## Ver tamién
* Navarra
* Llista de conceyos de Navarra
* Contorna de Puente la Reina
* Valdizarbe

## Referencies

## Enllaces esternos
* Datos de Muruzábal - Gobiernu de Navarra- Información y datos d'entidaes llocales de Navarra.
Orbara

**Orbara** ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Sangüesa, na contorna d'Auñamendi, nel valle de Aézcoa y a 57&nbsp;km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población en  foi de  habitantes (INE).

## Símbolos
### Escudu
L'escudu d'armes del llugar de Orbara tien el siguiente blasón:

Esti escudu ye'l blasón privativu del valle de Aézcoa y al propiu tiempu de cada unu de los sos pueblos.

## Xeografía física
### Situación

La llocalidá de Orbara ta asitiada en partir Nordeste de la Comunidá Foral de Navarra y central del valle de Aézcoa, a una altitú de 763&nbsp;msnm. El so términu municipal tien una superficie de 9,14&nbsp;km² y llinda al norte col monte de Aézcoa, al este con Orbaizeta, al sur con Hiriberri y al oeste con Aria.

## Demografía
## Evolución de la población

## Política y alministración




## Ver tamién
* Llista de conceyos de Navarra
* Navarra
* valle de Aézcoa
* Auñamendi
* Merindad de Sangüesa

## Referencies

## Enllaces esternos
* Datos de Orbara - Gobiernu de Navarra - Información y datos d'entidaes llocales de Navarra.
Orontze

**Orontze** (*Oronz* en castellán y de forma cooficial) ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Sangüesa na contorna de Roncal-Salazar, nel valle de Salazar y a 82&nbsp;km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población ye de .

## Demografía
Númberu d'habitantes según los padrones municipales de 1897 a 2009 que l'Institutu Nacional d'Estadística (INE) publica cada 10 años. La población referida antes de 2001 ye la población de derechu.

## Ver tamién
* Llista de conceyos de Navarra
* Navarra
* valle de Salazar
* Merindad de Sangüesa

## Referencies

## Enllaces esternos
* Oronz - Gobiernu de Navarra -Información Municipal
Saldias

**Saldias** ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na merindad de Pamplona, na contorna d'Alto Bidasoa y a 64&nbsp;km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población en  foi de  habitantes (INE).

## Símbolos

L'escudu d'armes del llugar de Saldias tien el siguiente blasón:

## Xeografía física
### Situación
La llocalidá de Saldias ta asitiada na parte noroeste de la Comunidá Foral de Navarra dientro de la rexón xeográfica del Monte de Navarra, el valle de Basaburúa Menor a una altitú 555&nbsp;msnm. El so términu municipal tien una superficie de 9,04&nbsp;km² y llenda al norte y este col conceyu de Beintza-Labaien, al sur col de Basaburua y al oeste con Eratsun.

## Población y ordenación urbana
### Nucleos de población
El conceyu estremar nes siguientes entidá de población, según el nomenclátor de población publicáu pol INE (Institutu Nacional d'Estadística). Los datos de población referir a 

### Demografía
#### Evolución de la población
La evolución de la población ente los años 1900 y  esperimentó un progresivu descensu del %.

Si analizamos los padrones municipales de los postreros  años de forma xeneral, tamién s'aprecia un descensu de la so población de % ente l'añu 2000 y .

## Política y alministración
### Alministración municipal

Saldias conforma un conceyu, que ta gobernáu por un conceyu de xestión democrática dende 1979, formáu por 3 miembros escoyíos nes eleiciones municipales según ta dispuestu na Llei Orgánica del Réxime Eleutoral Xeneral. La sede del consistoriu ta asitiada na plaza San Juan, e/n, de la llocalidá de Saldias.


#### Eleiciones municipales 2011
Nes Eleiciones municipales de 2011, con un censu de 115 eleutores, participaron un total de 84 votantes (73,04%) lo que da una astención de 31 (26,96%). De los votos emitíos 5 fueron nulos (5,95%) y 2 fueron en blancu (2,53%). La única formación qu'allegó nos comicios foi Candidatura Independiente (CI) que llogró 40 votos (50,63% de los votos válidos) y los 5 conceyales con que cunta'l consistoriu.

Na sesión constitutiva que tuvo llugar el 11 de xunu foi escoyíu como alcalde Jacinto Domínguez San Nazario.

De siguío detállase los resultaos de les últimes cites eleutorales:

#### Alcaldes
Estos son los últimos alcaldes de Saldias:

## Ver tamién
* Llista de conceyos de Navarra
* Alto Bidasoa

## Referencies

## Enllaces esternos

* Datos de Saldias - Gobiernu de Navarra - Información y datos d'entidaes llocales de Navarra.
Sansol

**Sansol** ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra asitiáu na contorna d'Estella Occidental, na Merindad de Estella y a 69 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población en  foi de  habitantes (INE).

## Demografía

## Ver tamién
* Llista de conceyos de Navarra
* Camín de Santiago
* Merindad de Estella

## Referencies

## Enllaces esternos

* Datos de Sansol - Gobiernu de Navarra -Información y datos d'entidaes llocales de Navarra.
* Conceyu de Sansol - Páxina web del conceyu de Sansol
Sorlada

**Sorlada** ye una villa y un conceyu español de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Estella, na contorna d'Estella Oriental, nel valle de Berrueza y a 71 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población en  foi de  habitantes (INE).

## Topónimu
Nomes antiguos documentaos d'esta población son:
* *Surslata* (1084,1121).
* *Çurlata* (1121)
* *Surruslada* (1145,1324)
* *Suruslada* (1145, 1327, 1350, 1366)
* *Surlada*,*Surslada* (1177, 1345, 1257, 1358, 1532, 1591)
* *Surslade* (1177)
* *Sarruslada* (1268).

Esisten delles teoríes que traten d'esplicar el so orixe etimolóxicu, anque esti ye dudosu. Fidel Fita derivaba'l topónimu d'un hipotéticu nome orixinal *Suru-Stalata* y rellacionar cola esistencia antaño d'un templu paganu dedicáu a una diosa local llamada *Stelatese* o *Stelatisa* que s'allugaría nel risco de Piñalba qu'apodera Sorlada, onde anguaño s'alluga la Basílica San Gregorio Ostiense de Sorlada. Atopáronse dos estela votivas dedicaes a esta diosa na cercana llocalidá de Barbarin a unos 10km de Sorlada. Julio Caro Baroja per otru llau consideraba que'l topónimu podía tener el so orixe na llingua vasca, que se faló antaño na Berrueza y proponía un topónimu formáu por *soro* (campu) y *eslata* (valláu de madera). Otros filólogos constataron la paecencia del topónimu col de Burlata, siguiendo dambos topónimos una evolución similar, anque nun paez que l'orixe etimolóxicu sía'l mesmu.

## Símbolos

### Escudu

L'escudu d'armes de la villa de Sorlada tien el siguiente blasón:

## Xeografía física

### Situación
La llocalidá de Sorlada ta asitiada na parte occidental de la Comunidá Foral de Navarra dientro de la rexón xeográfica de la Zona Media de Navarra o Navarra Media y la contorna xeográfica de Tierra Estella, nel valle de la Berrueza; y a una altitú 574 msnm. El so términu municipal tien una superficie de 6,41 km² y llinda al norte colos conceyos Mendaza y Piedramillera, al este col d'Etayo, al sur col de Los Arcos y al oeste col de Mués

## Demografía

### Evolución de la población
La evolución de la población dende 1900 foi primeramente ascendente hasta'l censu de 1930 qu'algamó'l máximu de 276 habitantes a partir del cual foi baxando progresivamente. Dende l'añu 1900 hasta l'añu  el descensu foi del %.

Si analizamos los padrones municipales de los postreros  años de forma xeneral, apréciase un llixeru aumentu de la so población de % ente l'añu 2000 y .

## Arte, monumentos y llugares d'interés

### Monumentos relixosos

* **[[Basílica de San Gregorio Ostiense]]**: Atopar nel so términu municipal y ta dedicada a San Gregorio, obispu d'Ostia. Construyida en estilu barrocu a lo llargo de los sieglos XVII y XVIII foi considerada en 2008 por votación popular una de les 10 Maravíes de Navarra.

## Ver tamién
* Llista de conceyos de Navarra
* Merindad de Estella

## Referencies

## Enllaces esternos
Sunbilla

**Sunbilla** ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Pamplona, na contorna del Alto Bidasoa y a 56,3&nbsp;km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población nel  foi de  habitantes (INE).

## Topónimu
La mención escrita más antigua, que data de 1280 noma esta población como *Husumbil*. Nel sieglu XIV apaez mentada como *Sombill* y *Sumbil*. L'actual denominación de *Sunbilla* nun apaez hasta'l sieglu XVII. Por ello piénsase que'l topónimu nun deriva de *villa* como paecería a priori, sinón d'un orixinariu *usun* *bil*, que significaría en llingua vasca 'pozu redondu'. De *usun*, variante dialeutal de *osin* (pozu) y *bil*, forma sincopada de *biribil* (redondu). La *-a* final añadiríase-y darréu y tendría valor d'artículu determináu. Ello ye qu'en llingua vasca, munchos suelen llamar a esta población *Sunbil*

## Demografía
Númberu d'habitantes según los censos del Institutu Nacional d'Estadística (INE) dende 1897.

## Ver tamién
* Navarra
* Llista de conceyos de Navarra
* Alto Bidasoa

## Referencies

## Enllaces esternos
Tirapu

**Tirapu** ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Pamplona, nel Valdizarbe, na Contorna de Puente la Reina y a 24 km de la capital de la comunidá Pamplona. La so población ye de .

## Símbolos
### Escudu

## Xeografía
;Situación
El conceyu ta asitiáu na parte central de la Comunidá Foral de Navarra y na parte sur del Valdizarbe. Llenda con Úcar pel norte, con Biurrun-Olcoz pel este, con Barásoain pel sur y con Añorbe pel oeste. 

## Demografía
Evolución de la población dende 1897:

## Economía
Mientres sieglos, la economía de Tirapu foi fundamentalmente agrícola. Nel pasáu, tuvo importancia la esplotación de les salines asitiaes al noroeste de la llocalidá, onde ésta atiesta con Añorbe.
## Tresportes
### Rede viaria
La llocalidá ta comunicada per carretera por aciu la carretera llocal NA-6014 que de la mesma enllaza cola carretera NA-601.

## Monumentos
### Monumentos relixosos
* **Ilesia de la Concepción:** Ye l'edificiu más visible de la llocalidá, pola so situación elevada respectu al caserío del pueblu, foi construyida nel sieglu XVI y ta dedicada a la Concepción. Tien una talla gótica de la Virxe y una cruz procesional de la mesma dómina que la ilesia.

## Cultura
### Idioma
Primeramente adscrita a la zona non vascófona pola Llei Foral 18/1986, en xunu de 2017 el Parllamentu navarru aprobó'l pasu de Tirapu a la Zona mista de Navarra por aciu la Llei foral 9/2017.

## Ver tamién
* Llista de conceyos de Navarra
* Navarra
* Valdizarbe

## Referencies

## Enllaces esternos
* Tirapu - Gobiernu de Navarra -Información Municipal
Tulebras

**Tulebras** ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Tudela, na Contorna de Tudela y a 107 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población ye de .

Nel conceyu alcuéntrase'l Monesteriu de Santa María de la Caridá, primer fundación cisterciense n'España.

## Símbolos

### Escudu
L'escudu d'armes del llugar de Tulebras tien el siguiente blasón:

Esti escudu venir usando dende l'añu 1841 y hasta esa fecha usó les armes del Monesteriu de Santa María de la Caridá, del que dependía alministrativamente, que tien el siguiente blasón:
''

## Xeografía física

### Situación
La llocalidá de Tulebras ta asitiada na parte sur de la Comunidá Foral de Navarra dientro de la Ribera de Navarra a una altitú de 371 msnm. El so términu municipal tien una superficie de 3,823 km² y llinda al norte, oeste y este col conceyu de Cascante y al sur colos de Barillas y Monteagudo.

Pol so términu municipal pasa la carretera <span style = "padding:1px .5em; color:#ffffff; background-color:#cc0000; font-weight:bold;">N-121-C</span>

Dende 1885 hasta 1972, tenía un apeaderu de ferrocarril de la Llinia Tudela-Tarazona, Anguaño ye la Vía verde del Tarazonica.

## Demografía

## Alministración




## Ver tamién
* Llista de conceyos de Navarra
* Merindad de Tudela

## Referencies

## Enllaces esternos

* Datos de Tulebras - Gobiernu de Navarra -Información y datos d'entidaes llocales de Navarra.
Urraúl Bajo

**Urraúl Bajo** (*Urraulbeiti* n'euskera) ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Sangüesa, na Contorna de Irunberri y a 36&nbsp;km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población nel  foi de  habitantes (INE). 

El conceyu componer de los siguientes conceyos: Artieda, Rípodas, San Vicente y Tabar; y de los siguiente llugares habitaos: Aldunate, Nardués-Aldunate, Nardués-Andurra, Grez y Sansoáin. El términu municipal tamién engloba el despobláu de Apardués.

Primeramente adscrita a la zona non vascófona pola Llei Foral 18/1986, en xunu de 2017 el Parllamentu navarru aprobó'l pasu de Urraúl Bajo a la Zona mista de Navarra.

El conceyu tien la so sede en Artieda, la población mayor.

## Población y ordenación urbana
### Demografía
### Evolución de la población

### Nucleos de población
El conceyu estremar nos siguientes nucleos de población, según el nomenclátor de población publicáu pol INE (Institutu Nacional d'Estadística). Los datos de población referir a .

## Ver tamién
* Navarra
* Llista de conceyos de Navarra
* Merindad de Sangüesa
## Referencies

## Enllaces esternos

* Urraúl Bajo - Gobiernu de Navarra - Información y datos d'entidaes llocales de Navarra.
Urroz

**Urroz** ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Pamplona, na contorna del Alto Bidasoa y a 60&nbsp;km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población ye de .

## Símbolos

### Escudu
L'escudu d'armes del llugar de Urroz tien el siguiente blasón:

## Xeografía física

### Situación
La llocalidá de Urroz ta asitiada na parte norte de la Comunidá Foral de Navarra, a una altitú de 323&nbsp;msnm. El so términu municipal tien una superficie de 10,46&nbsp;km² y llinda al norte col conceyu d'Ituren, al este col d'Oiz, al sur col d'Ultzama y al oeste col de Beintza-Labaien.

## Demografía

## Evolución de la población

## Ver tamién
* Llista de conceyos de Navarra
* Merindad de Pamplona
* Alto Bidasoa

## Referencies

## Enllaces esternos
Urrotz

**Urrotz** (*Urroz-Villa* en castellán) ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Sangüesa, na contorna de Aoiz, y a 19 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población ye de .

D'antiguo foi bien importante pol so calter d'encruz de caminos nel que s'atopen les carreteres de norte a sur la d'Erroibar escontra Campanas y d'este a este la de Pamplona escontra Aoiz y Lumbier. Gracies a esto tuvo gran importancia como mercáu al qu'allegaben xente de diversos llugares. Amás, añalmente tolos 13 y 14 de payares (día de San Martín) realizábase una feria de ganáu.

La llocalidá cunta na so parte central con una plaza, que ye la segunda más grande de Navarra dempués de la plaza del Castillo de Pamplona yá que tien 7.540 m².

Primeramente adscrita a la zona non vascófona pola Llei Foral 18/1986, en xunu de 2017 el Parllamentu navarru aprobó'l pasu de Urroz-Villa a la Zona mista de Navarra por aciu la Llei foral 9/2017.

## Xeografía física

### Situación
Urroz-Villa ta asitiada na parte centro-oriental de la Comunidá Foral de Navarra dientro de la rexón xeográfica del Monte de Navarra y la Cuenca de Aoiz-Lumbier. El so términu municipal tien una superficie de 11,397 km² y llinda al norte con Lizoáin, al este con Lónguida y al sur y oeste con Izagaondoa.

## Demografía

### Evolución de la población
Númberu d'habitantes según los padrones municipales de 1897 a 2009 que l'Institutu Nacional d'Estadística (INE) publica cada 10 años. La población referida antes de 2001 ye la población de derechu.

## Ver tamién
* Llista de conceyos de Navarra
* Navarra
* Merindad de Sangüesa

## Referencies

## Enllaces esternos
Urzainki

**Urzainki** (*Urzainqui* en castellán y de forma cooficial) ye una villa y un conceyu español de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na merindad de Sangüesa, na contorna de Roncal-Salazar, nel valle de Roncal y a 93&nbsp;km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población en  foi de  habitantes (INE).

## Símbolos
### Escudu

L'escudu d'armes de la villa de Urzainqui tien el siguiente blasón:
 
Esti blasón ye privativu de tol valle de Roncal y de caúna de les sos villes en particular. 

## Xeografía física

### Situación
La llocalidá de Urzainqui ta asitiada en partir Nordeste de la Comunidá Foral de Navarra, dientro de la rexón xeográfica del Monte de Navarra, la contorna xeográfica de los Valles Pirenaicos Orientales, nel centru del valle de Roncal y a una altitú de 725&nbsp;msnm. El so términu municipal tien una superficie de 20,61&nbsp;km² y llinda al norte col conceyu d'Isaba y al Este, sur y oeste col de Roncal.

## Demografía
### Evolución de la población
La evolución de la población dende 1900 foi primeramente ascendente hasta'l censu de 1920 qu'algamó'l máximu de 352habitantes a partir del cual foi baxando progresivamente. Dende l'añu 1900 hasta l'añu  el descensu foi del %. 

Si analizamos los padrones municipales de los postreros  años de forma xeneral, tamién s'aprecia un descensu de la so población de % ente l'añu 2000 y .

## Política y alministración
### Alministración municipal
Urzainqui conforma un conceyu gobernáu por un conceyu de xestión democrática dende 1979, formáu por 3 miembros escoyíos nes eleiciones municipales según ta dispuestu na Llei Orgánica del Réxime Eleutoral Xeneral. La sede del consistoriu ta asitiada na cai Iriartea, nᵘ&nbsp;2, de la llocalidá de Urzainqui.
#### Eleiciones municipales 2011
Nes Eleiciones municipales de 2011, con un censu de 88 eleutores, participaron un total de 64 votantes (72,73%) lo que da una astención de 24 (27,27%). De los votos emitíos nengún foi nulu y 6 fueron en blancu (9,38%). La única formación qu'allegó nos comicios foi Grupu Independiente de Urzainqui (GIU) que llogró 51 votos (79,69% de los votos válidos) y los 3 conceyales con que cunta'l consistoriu.

Foi escoyíu como alcalde José María Baines Conget.

De siguío detállase los resultaos de les últimes cites eleutorales: 

#### Alcaldes
Estos son los últimos alcaldes de Urzainqui:

## Ver tamién
* Llista de conceyos de Navarra
* Roncal-Salazar
* Valle de Roncal
* Merindad de Sangüesa

## Referencies

## Enllaces esternos

* Conceyu de Urzainqui  - Páxina web oficial.
* Datos de Urzainqui - Gobiernu de Navarra - Información y datos d'entidaes llocales de Navarra.
Uterga

**Uterga** ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Pamplona, na contorna de Puente la Reina y a 19 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población nel  foi de  habitantes (INE).

## Demografía
## Evolución de la población

## Personaxes pernomaos
* **Juan de Beriain:** (1566-1633) abá y escritor nacíu Uterga de la que fu abá ente 1602 y 1633. Escribió 2 llibros "*Tratáu de cómo s'hai d'oyer misa*" (1621) y "*La Doctrina christiana"* (1626).


Ficheru:Utergaeliza.JPG|Ilesia de Uterga.
Ficheru:Utergaaerea.jpg|Uterga dende El Perdón.


## Ver tamién
* Llista de conceyos de Navarra
* Navarra

## Referencies

## Enllaces esternos
* Uterga - Gobiernu de Navarra -Información Municipal
*
Albero Bajo

**Albero Bajo** ye un conceyu de la contorna de los Monegros, provincia de Uesca, Comunidá Autónoma d'Aragón, España. Tien un área 22,08 km² con una población de 93 habitantes (INE 2004). Atópase próximu a la canal del Flumen.

## Alministración

### Últimos alcaldes de Albero Baxu

### Resultaos eleutorales

## Fiestes
Celebra les sos fiestes el 9 de mayu y el primer domingu de setiembre.

## Arqueoloxía tiense noticia del afayu de diversos restos arqueolóxicos pertenecientes a la Edá de los Metales pelos campos d'esta llocalidá.

## Referencies

## Ver tamién
* Conceyos de la provincia de Uesca
* Conceyos aragonófonos d'Aragón según l'Anteproyectu de la Llei de Llingües
Zubieta

**Zubieta** ye una villa y un conceyu español de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na merindad de Pamplona, na contorna del Alto Bidasoa, nel valle de Santesteban y a 60&nbsp;km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población en  foi de  habitantes (INE).

El conceyu ta compuestu por 6 lugar habitaos: Ameztia, Aurquidi, Azcota, Mendrasa, Sarecoa y Zubieta.

## Topónimu
Zubieta tien una ponte medieval de dos arcos sobre'l ríu Ezcurra, que ye'l que da nome al pueblu, una y bones Zubieta quier dicir en llingua vasca *llugar de la ponte*, de *zubi* (ponte) y el sufixu *-eta* qu'indica llugar.

El so xentiliciu ye "zubietarra", aplicable tanto al masculín como al femenín.

## Símbolos

L'escudu d'armes de la villa de Zubieta tien el siguiente blasón:

Asina figura pintáu nes vidreres del Palaciu de Navarra y na so bandera.

## Xeografía física
### Situación
La llocalidá de Zubieta ta asitiada na parte Noroccidental de la Comunidá Foral de Navarra dientro de la rexón xeográfica del Monte de Navarra (Navarra Húmeda del Noroeste), la contorna xeográfica de los Valles Cantábricos, el valle de Santesteban; y a una altitú 207&nbsp;msnm. El so términu municipal tien una superficie de 18,6&nbsp;km² y llinda al norte colos conceyos de Goizueta y Arantza, al Este col d'Itureny al sur y oeste col de Beintza-Labaien.

## Población y ordenación urbana
### Nucleos de población
El conceyu estremar nes siguientes entidá de población, según el nomenclátor de población publicáu pol INE (Institutu Nacional d'Estadística). Los datos de población referir a 

### Demografía
#### Evolución de la población
La evolución de la población dende 1900 esperimentó primeramente un llixeru aumentu que remató nel censu de 1930 con una población de 633 habitantes y a partir del mesmu foi progresivamente baxando. Ente los años 1900 y  el descensu foi del %.

Si analizamos los padrones municipales de los postreros  años de forma xeneral, tamién s'aprecia un llixeru aumentu de la so población de % ente l'añu 2000 y .

## Política y alministración



### Administracción municipal
Zubieta conforma un conceyu, que ta gobernáu por un conceyu de xestión democrática dende 1979, formáu por 7 miembros escoyíos nes eleiciones municipales según ta dispuestu na Llei Orgánica del Réxime Eleutoral Xeneral. La sede del consistoriu ta asitiada na cai Mayor, e/n de la llocalidá de Zubieta.
#### Alcaldes
Estos son los últimos alcaldes de Zubieta:

## Ver tamién
* Navarra
* Llista de conceyos de Navarra
* Zanpantzar

## Referencies

## Enllaces esternos

* Conceyu de Zubieta  - Páxina web oficial.
* Datos de Zubieta - Gobiernu de Navarra - Información y datos d'entidaes llocales de Navarra.
Alcubierre

**Alcubierre** ye un conceyu d'España na provincia de Uesca, Comunidá Autónoma d'Aragón y comarca de los Monegros. Tien un área de 115,29&nbsp;km² con una población de 437 habitantes (INE 2005) y una densidá de 3,81&nbsp;hab/km².3

## Etimoloxía
Alcubierre ye un topónimu íberu que significa "llombes o llombes separaes".

## Historia
L'emperador Carlos I tuvo en trés causes en Alcubierre: 21 de xunetu de 1528 (*L'Emperador come en Alcubierre*), 30 d'avientu de 1533 (*L'Emperador duerme en Alcubierre*) y 19 de payares de 1537 (*L'Emperador de camín a Zaragoza).*

Llocalidá natal del teólogu Juan de Ester, que llogró sonadía nel postreru terciu del sieglu XVI. Graduáu na Universidá de Uesca, foi colexal del Mayor ya Imperial de Santiago onde ingresó en 1583.

Llocalidá natal de Fray Domingo Lizano Casanueva, qu'emprestó servicios a la Orde de Malta y foi prior de Jatiel (Teruel) a mediaos del sieglu XVII.

Francisco Espoz y Mina fusiló en Alcubierre por traidor al guerrilleru José Tris "El Malcarau", el 23 d'abril de 1812, dempués de que l'exércitu francés tuviera a puntu de prinda-y en Robres. N'otru episodiu de la Guerra d'Independencia prinda un convói del xeneral París el 8 de xunetu de 1813.

Llocalidá natal de Mariano Gavín Suñen, el bandíu Cucaracha (1838-1875).

George Orwell (1903-1950), escritor y periodista británicu, combatió na sierra de Alcubierre en xineru y febreru de 1937. De les sos vivencies na guerra civil española y en Alcubierre fala nel so llibru Homenaxe a Cataluña. Na actualidá, hai una ruta turística llamada Orwell con búnkeres y trincheres.

## Demografía
En 1857, Alcubierre cuntaba con 1&nbsp;441 habitantes.
A principios del sieglu XX, la población aumentara hasta los 1&nbsp;569 habitantes en 1900, pero a partir d'esa fecha repara un descensu demográficu bien pronunciáu, hasta los 401 habitantes de 2014.

## Fiestes
El 26 de xunetu celebren les fiestes patronales n'honor de Santa Ana.

L'últimu sábadu d'abril celebra la romería a la ermita de San Caprasio.

El tercer miércoles de cuaresma celebra la tradicional fiesta de *La vieya folgona,* que data de finales del sieglu XVII o empiezos del XVIII.

Dende 2007 tien llugar cada branu un festival d'axedrez de dos díes que consta d'un tornéu de semirrápidas y de una exhibición de partíes simultánees al cargu de un xugador de sonadía internacional. Los campeones del mundu Anatoly Karpov, Veselin Topalov y Boris Spassky fueron los invitaos d'honor de les trés primeres ediciones del festival, ente que la china Yifan Hou protagonizó la de 2016.

## Festival Internacional d'Axedrez de Alcubierre

## Alministración
### Últimos alcaldes de Alcubierre

### Resultaos eleutorales

## Referencies

## Enllaces esternos