Quintu Tuliu Cicerón

:*Nun tien de confundir se col so hermanu mayor: *'Marco Tuliu Cicerón**; pa Marcu, vease **Cicerón**.''

**Quintu Tuliu Cicerón*' (Quintus Tullius Cicero, [[102 e.C.|102]] - [[43 e.C.]]) foi l'hermanu menor del célebre [[orador]], [[filósofu]] y [[políticu]] [[roma]]nu [[Marco Tuliu Cicerón]]. Nació nel añu [[102 e.C.]] nuna familia del orde [[ecuestre]], como'l fíu d'un ricu terrateniente d'[[Arpino]], a unos 100 [[quilómetru|quilómetros]] al sureste de [[Roma]].

== Carrera ==
El so pudiente padre fizo que fuera educáu al pie del so hermanu en [[Roma]], [[Atenes]] y probablemente [[Rodes]] en [[79 e.C.|79]]-[[77 e.C.]] Casóse alredor del añu [[70 e.C.]] con [[Pomponia#Hermana de Titu Pomponiu Áticu|Pomponia]] (hermana del amigu del so hermanu [[Titu Pomponiu Áticu|Áticu]]), una muyer dominante y de fuerte personalidá. Divorciar d'ella dempués d'un llargu y pocu harmoniosu matrimoniu, con munchos discutinios ente los maríos a finales del añu [[45 e.C.]] El so hermanu, Marcu, intentó delles vegaes reconciliar a los maríos, pero ensin ésitu. La pareya tuvo un fíu nacíu en [[66 e.C.]] que recibió'l nome de Quintu Tuliu Cicerón pol so padre.

Foi [[conceyal curul|conceyal]] en [[66 e.C.]] y [[pretor]] en [[62 e.C.]], [[propretor]] de la [[Asia (provincia romana)|provincia d'Asia]] mientres tres años (de 61 a 59 e.C.) y [[legáu romanu|legáu]] de [[Xuliu César]] mientres la [[Guerra de les Galies]], ente [[54 e.C.]] y [[52 e.C.]] Acompañó a César na so segunda [[Invasiones de César a Britania|espedición a Britania]] nel añu 54 e.C. y sobrevivió a un asediu de la tribu los [[nervios]] mientres la revuelta d'[[Ambiórix]], y del so hermanu en [[Cilicia]] en [[51 e.C.]] Mientres la [[Segunda Guerra Civil de la República de Roma|guerra civil de César]] sofitó a la facción de [[Pompeyu]], llogrando darréu'l perdón de César.

Mientres el periodu en que'l [[Segundu Triunviratu (Roma)|Segundu Triunviratu]] fixo de la [[República Romana]] de nuevu escenariu de la [[Tercer Guerra Civil de la República de Roma|guerra civil]], tanto Quintu como'l so hermanu y el so fíu, fueron toos [[Proscripción|proscritos]]. Fuxó de [[Túsculo]] xunto col so hermanu, [[Marco Tuliu Cicerón|Marcu]]. Tornó a la so casa pa coyer daqué de dineru que costeara los gastos del viaxe. El so fíu Quintu Menor (*Quintus minor*) escondió al so padre y nun reveló l'escondite anque foi [[tortura]]do. Cuando Quintu oyó esto, apurrir pa intentar salvar al so fíu; pero ambos, padre y fíu, y Marcu, el famosu hermanu de Quintu, toos fueron muertos nel añu [[43 e.C.]], como persones proscrites.

== Personalidá y rellación col so hermanu Marco ==
Quintu foi un soldáu valiente y un líder militar qu'aguiyaba a los sos soldaos. Nun momentu críticu de la [[Guerra de les Galies]], recuperó a la so [[lexón romana|lexón]] y superó una posición aparentemente perdida; por esto foi allabáu por César, quien rellata'l fechu coles pallabres *Ciceronem pro eius merito legionemque collaudat* (Allabó a Cicerón y los sos homes bien de, como se merecíen) ([[De Bello Gallico|*Comentarios a la guerra de les Galies*]] llibru V, cap. 52).

Quintu tenía un temperamentu impulsivu, con biltos de crueldá mientres les operaciones militares, daqué que los romanos de la dómina reprochaben. L'ideal romanu y [[estoicu]] yera controlar les emociones inclusive mientres la batalla. Quintu Cicerón tamién gustaba de castigos anticuaos y duros, como poner a una persona condergada por [[parricidiu]] nun sacu y refundialo a l'agua. Esti castigu imponer mientres el so [[propretor]]ado n'Asia. (Pa los romanos, tanto'l parricidiu como'l matricidio yeren unu de los peores crímenes). El so hermanu confiesa nuna de les sos cartes al so amigu [[Titu Pomponiu Áticu|Áticu]], escrita nel añu [[51 e.C.]], que mientres yera procónsul de [[Cilicia]] y llevara consigo a Quintu como [[legáu romanu|legáu]], que nun s'atrevía a dexa-y solo porque tarrecía qué clase d'idees repentines podíen asocedése-y. Pero vistu pel llau bonu, Quintu yera fondamente honráu, inclusive como gobernador d'una provincia, situación na que munchos romanos amasaben ensin el menor arrebol considerables fortunes privaes pa ellos. Tamién yera un home cultu, que lleía [[Teatru griegu|traxedies griegues]] y qu'escribió él mesmu dalgunes d'elles.

La rellación ente los hermanos foi en gran midida candial, sacante mientres una dómina en que tuvieron un seriu desalcuerdu mientres la dictadura de César 49-44 e.C. Les munches cartes de Marcu *ad Quintum fratrem* ("Al so hermanu Quintu") amuesa qué fonda y candial yera esa rellación ente hermanos, anque Marcu Cicerón de cutiu asumía'l papel de "más vieyu y más esperimentáu", sermoneándole sobre lo que yera correutu que fixera. Quintu pudo tamién sentir n'ocasiones que l'egoísta Marcu namái pensaba en cómo'l so hermanu podía estorbar o ayudar na carrera de Marcu a lo llargo del *Cursus Honorum*.

== Obres ==
Como autor, escribió mientres la [[guerra de les Galies]] de César cuatro [[traxedia|traxedies]] al estilu griegu. Trés d'elles llevaben por títulu *Tiroas*, *Erigones* y *Electra*; toes hanse perdíu. Tamién escribió dellos poemes sobre la segunda espedición de César a [[Britania]], tres epístoles a [[Tirón]] ([[llibertu]] del so hermanu Marco, caltiénse) y una cuarta al so hermanu. La llarga carta *De petitione consulatus* o *Commentariolum Petitionis* (curtiu manual de campaña eleutoral) tamién se caltuvo; anque la so validez cuestionóse grandemente. Ye, sía que non, una pervalible guía del comportamientu políticu de la dómina de Cicerón.

== Ver tamién ==

* [[Marco Tuliu Cicerón]]

== Notes ==



== Referencies ==



* Manuel Dejante Pinto de Magalhães Arnao Metello y João Carlos Metello de Nápoles: *Metellos de Portugal, Brasil y Roma*, Torres Novas, 1998.

== Enllaces esternos ==

* [[:m:s:en:Author:Quintus_Tullius_Cicero|Testos ingleses]] en [[Wikisource]].
* *De petitione consulatus*.
** [[:m:s:en:On_running_for_the_Consulship|Testu inglés]] en Wikisource; trad. de 1908 de Evelyn Shuckburgh.
** [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0022%3Atext%3DPet.%3Asection%3D1 La mesma traducción] con índiz electrónicu nel [[Proyeutu Perseus]].
*** [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text;jsessionid=F4F4212402626493882HALA67954502DB1?doc=Perseus%3atext%3a1999.02.0016 Testu llatín], con índiz electrónicu, nel Proyeutu Perseus.
*** [http://www.hs-augsburg.de/~harsch/Chronologia/Lsante01/CiceroQuintus/ciq_comm.html Testu llatín] nel [http://www.hs-augsburg.de/~harsch/augustana.html sitiu] de la Bibliotheca Augustana ([[Augsburgu]]).
* Correspondencia ente Marcu y Quintu.
** [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.02.0022%3Atext%3DQ%20FR%3Abook%3D1%3Aletter%3D1%3Asection%3D1 Testu inglés], con índiz electrónicu, nel Proyeutu Perseus. Na parte cimera derecha atopen los rótulos activos "*focus*" (pa camudar al testu griegu) y "*load''" (pal testu billingüe).

* Quintu Tuliu Cicerón nel sitiu de la Bibliotheca Augustana.