Darjeeling

**Darjeeling** (nepalés: , ) ye una ciudá nel estáu indiu de Bengala Occidental. Ye la sede del distritu de Darjeeling, nos montes Shivalik na cadena inferior del Himalaya, a una altitú media de 2134 metros. El nome de “Darjeeling” ye una combinación de les pallabres tibetanes *Dorje* (rayu) y *ling* (llugar), traducíu como “La tierra del rayu”. Mientres l'alministración colonial británica de la India (Raj Británicu), el clima templáu de Darjeeling impulsó'l so desenvolvimientu como llugar de vacaciones por que los británicos fuxeren del calor de les llanures mientres los branos.

Darjeeling ye internacionalmente famosa pola so industria del té y pol Ferrocarril Darjeeling del Himalaya, Patrimoniu de la Humanidá de la Unesco. Los plantíos de té remontar a mediaos del sieglu XIX como parte del desenvolvimientu británicu de la zona. Los cultivadores de té de la rexón desenvolvieron híbridos especiales de té negro y téuniques de fermentadura, con munches de los amiestos consideraos como los meyores del mundu. El ferrocarril himalayo Darjeeling, que xune la ciudá coles llanures, foi declaráu Patrimoniu de la Humanidá en 1999 y tien una de les poques máquines de vapor inda n'usu na India.

Darjeeling tien delles escueles públiques d'estilu británicu qu'atraen a estudiantes de munches partes de la India y de países vecinos. La ciudá, xunto cola vecina Kalimpong foi un nucleu importante pa la demanda nos años 80 d'un estáu de Gorkhaland separáu, anque'l movimientu separatista amenorgóse adulces mientres la última década por cuenta de la constitución d'un conseyu autónomu. Apocayá, la delicada ecoloxía de la ciudá ta amenazada por una crecedera de la demanda de recursos medioambientales deriváu de la crecedera turística y de una mala planificación urbana.

## Historia
La hestoria de Darjeeling ta enxareyada cola de Nepal, Bután, Sikkim y Bengala. Hasta principios del sieglu XIX, l'área alredor de Darjeeling taba gobernada de forma intermitente polos reinos de Nepal y Sikkim, periodu nel que s'asitiaron poblaos de les etnies Lepcha y Kirat. Sábese amás que nun momentu'l reinu de Nepal estender hasta'l ríu Tista. En 1828, una delegación de la Compañía Británica de les Indies Orientales (CBIO) pasó por Darjeeling y decidió que la rexón yera un llugar fayadizu pa un sanatoriu pa soldaos británicos. La compañía axustó col Chögyal de los Sikkim un arriendu de les tierres al oeste del ríu Mahananda en 1835. Los británicos establecieron plantaciones esperimentales de té en Darjeeling en 1841. En 1849 el direutor de la CBIO Arthur Campbell xunto col esplorador y botánicu Joseph Dalton Hooker fueron prindaos pol Chögyal depués la CBIO unvió tropes pa lliberar. Les hostilidaes ente la CBIO y les autoridaes Sikkim remataron en 1850 cola anexón de 1700 km² de territoriu. En 1864 mientres la Guerra de Duars, amestáronse los pasos fronterizos del monte Kalimpong concluyendo'l 11 de payares de 1865, cola firma del Tratáu de Synchula nel que se dexaba a los Ingleses l'área este del ríu Tista. En 1866 consolídase'l territoriu de Darjeeling cuantificando una superficie de 3200 km².

Al mandu del Raj británicu la ciudá espolletó, gracies al so clima templáu, como puntu turísticu pa ciudadanos ingleses mientres el branu. Ente 1835 y 1849 la población se centuplicó, en gran parte por cuenta de los esfuercios británicos pa impulsar el turismu y el comerciu na rexón. Dende 1840 foi sede de branu (informal) pa la Presidencia Bengalí, práctica que foi formalizada depués de 1864 

La primer carretera que xunió'l pueblu coles llanures construyir ente 1839 y 1842. En 1848 asitióse ellí una base militar británica, y el pueblu declaró conceyu en 1850. El cultivu comercial del té na rexón empezó en 1856, actividá que traxo l'asentamientu de productores ingleses. Misioneros escoceses instalar nel llugar construyendo escueles y centros de bienestar pa ciudadanos ingleses, llogrando asina la ciudá una cierta sonadía nel so nivel educativu. L'apertura del Ferrocarril Himalayo en 1881 aceleró'l desenvolvimientu de la rexón. En 1899 Darjeeling foi víctima d'importantes deslizamientos de folla, causando severos daños materiales y a la población nativa.

Sol dominiu británicu, l'área de Darjeeling yera un distritu ensin reglamentu” (esquema d'alministración aplicable a los distritos del Raj británicu menos avanzaos). En 1905, la zona pasa a xurisdicción de la división de Rajshahi. Más tarde, en 1919, foi declarada “zona subdesendolcada”.

Mientres el Movimientu d'Independencia Indiu el boicó al monopoliu inglés tremar polos estaos productores de té de Darjeeling. Hubo tamién un fallíu intentu d'asesinatu a Sir John Anderson, el gobernador de Bengal, per parte de movimientos revolucionarios. Subsiguientemente los activistes comunistes siguieron afalando'l movimientu anti británicu, movilizando a los trabayadores de plantíos y llabradores.

 
Los problemes socioeconómicos de la rexón nun fueron encetaos mientres el gobiernu británicu, que fixéronse bultables nuna presentación fecha a l'Asamblea Constituyente de la India en 1947, que resaltaba los problemes d'independencia rexonal y la so nacionalidá nepalesa en Darjeeling y les sos axacencies. Tres la independencia de la India en 1947, Darjeeling xunir col estáu de Bengala Occidental. 
El distritu individual de Darjeeling establecióse formáu peles ciudaes de Darjeeling, Kurseong, Kalimpong y delles partes de la rexón de Terai. Ente que na zona montascosa amontóse la población d'orixe nepalés, asitiada mientres el gobiernu británicu, la llanura allugó a una gran población de refuxaos bengalíes de la Partición de la India. La respuesta tibia y non receptiva del gobiernu de Bengala Occidental pa los reclamos de la mayoría étnica nepalesa amontó les sos demandes dende 1950 hasta 1960 pa l'autonomía de Darjeeling y l'adopción del idioma nepalés; el gobiernu del estáu xuntar a les sos demandes en 1961.

La creación d'un nuevu estáu Sikkim en 1975, xunto cola negativa del gobiernu indiu a reconocer l'idioma nepalés como un idioma oficial na Constitución de la India alicó les tensiones pol estáu Gurka Gorkhaland, con violentes protestes ente 1986 y 1988. Los disturbios cesaron depués del alcuerdu ente Frente nacional de lliberación Gurka, concluyendo nel establecimientu del Conseyu Gurka del monte de Darjeeling que recibió autonomía pa gobernar esi distritu.
Anque Darjeeling ye güei pacífica, la causa separatista sigue, alimentada, en parte, escasu desenvolvimientu económicu de la rexón, inclusive depués de la creación del Conseyu Gurka. Nueves protestes remanecieron ente'l 2008 y 2009, pero tanto'l gobiernu d'unidá cómo'l gobiernu estatal refugaron el proyeutu separatista presentáu pol partíu Gorkha Janmukti Morcha.

## Xeografía

Darjeeling ye la ciudá principal de la subdivisión de Sadar y tamién la sede del distritu. Ta asitiáu nuna elevación de 2.000 metros d'altitú na rexón de la llomba de Darjeeling Himalayan na gama de Darjeeling-Jalapahar que s'anicia nel sur de Ghum. La gama ye en forma de Y cola base folgando en Katapahar y Jalapahar y dos brazos diverxendo al norte de la llomba del Observatoriu. El brazu del nordés somórguiase de secute y termina nel esputo de Lebong, ente que'l brazu del noroeste pasa al traviés de North Point y termina nel valle cerca de Tukver Tea del Norte. Les llombes tán enclavaes nos picos más altos y les torres cubiertes de nieve Himalayan torre sobre la ciudá na distancia. El picu Kanchenjunga, el tercer picu más altu del mundu, 8,598 m d'altor, ye'l monte más prominente visible. En díes estenos de nubes, puede vese el Monte Everest de Nepal, de 8.850 m d'altor.

Les llombes de Darjeeling son parte del Himalaya Menor. El suelu compónse principalmente de formaciones d'arenisca y conglomeraos, que son los detritos solidificados y llevantaos de la gran estensión del Himalaya. Sicasí, el suelu suel tar mal consolidáu (los sedimentos permeables de la rexón nun retienen agua ente les agües) y nun se considera fayadizu pa l'agricultura. L'área tien rimaes empinaes y tierra suelta, lo que lleva a deslizamientos de tierra frecuentes mientres los monzones. Acordies cola Oficina de Normes de la India, la ciudá cai so la zona sísmica IV (nuna escala d'I a V, n'orde de creciente propensión a los terremotos) cerca del cantu converxente de les plaques tectóniques india y eurasiática y ta suxeta a Frecuentes terremotos.

### Clima
Darjeeling tien un clima subtropical oceánica (según la clasificación climática de Köppen *Cwb*) colos branos húmedos causaos poles agües monzóniques del Asia del Sur monzóniques. La temperatura máximo media añal ye de 14.9°C (58.8°F), ente que la temperatura medio mínima ye 8.9°C (48.0°F), con temperatures medies mensuales que van de 6 a 18° C (43 a 64° F). La temperatura más baxo rexistrada foi de -5°C (23° F) el 11 de febreru de 1905. La precipitación media añal ye de 309,2 cm (121,7 pulgaes), con un permediu de 126 díes d'agua nun añu. La mayor precipitación asocede en xunetu. L'agua pesao y concentrao que s'esperimenta na rexón, agravada pola deforestación y la planificación al azar, de cutiu causa devastadores deslizamientos de tierra, lo que lleva a la perda de vides y bienes. Anque nun ye bien común, pero la ciudá recibe nieve siquier una vegada mientres dos meses d'iviernu d'avientu y xineru.

## Demografía

D'alcuerdu al censu 2001, el conglomeráu urbanu de Darjeeling (incluyendo los Xardinos del Té de Pattabong) con una superficie de 12,77 km² tien una población de 109.163, l'área municipal tien una población de 107.530. Amás el conceyu tien una población adicional diurna permediu de 20 500 a 30 000 persones, mayormente turistes y visitantes. La zona urbana alluga'l 31% de la so población n'asentamientos informales. La densidá poblacional del distritu ye de 10,173 habitantes per km² y 8548 habitantes per km² nel área urbana. La distribución por sexos ye de 1,017 muyeres por cada 1,000 homes, que ye mayor que'l permediu nacional de 9,93 muyeres cada 1,000 homes. Les relixones más practicaes son hinduismu, budismu y cristianismu, nesi orde. La comunidá étnica más grande ye de gurkas d'orixe nepalés, depués, dientro de les comunidaes étniques natives atópense: limbu, rai, tamangs, lepchas, gurung, bhutias, sherpas y newars. Otres etnies qu'habiten darjeeling son: bengalíes, anglu-indios, chinos, bihari y tibetanos. Les llingües más usaes son: nepalesa, bengalí ya inglés.

Darjeeling esperimentó una drástica medría na so población, que la so tasa de crecedera permediu foi de 47% ente 1991 y 2001. 
La ciudá colonial fuera diseñada pa una población de namái 10&nbsp;000&nbsp;persones, polo qu'esta crecedera acarretó grandes problemes ambientales y d'infraestructura. Los montes protexíos y otres riqueces ambientales fueron severamente perxudicaes pola crecedera demográficu, la deforestación a los pies del valle foi tan grave qu'afectó negativamente los índices de turismu, amás de favorecer l'escurrimientu de deslizamientos de folla.

### Parques y xardinos
* Parque zoolóxicu himalayo Padmaja Naidu

## Referencies

## Enllaces esternos

* Guía turística de Darjeeling
* Ferrocarril himalayo Darjeeling
* Sitiu oficial de Darjeeling