Nicolas Sarkozy

**Nicolas Paul Stéphane Sarközy de Nagy-Bocsa** , más conocíu como **Nicolas Sarkozy**, ye un políticu francés d'ascendencia húngara, xudía y griega. De 2007 a 2012 foi'l vigesimotercer presidente de la República Francesa, yá que confirió tamién los cargos de copríncipe d'Andorra y gran maestre de la Lexón d'Honor.

Miembru de los partíos conservadores Agrupación pola República (RPR), Union pour un mouvement populaire (UMP), del que foi presidente ente 2004 a 2007, y Los Republicanos (LR), del que foi presidente dende mayu del 2015 hasta agostu de 2016, cuando dimitió p'anunciar la so candidatura a les primaries del partíu pa les eleiciones presidenciales de Francia de 2017. y alcalde de la ciudá de Neuilly-sur-Seine ente 1983 y 2002, Sarkozy ocupó los cargos de ministru de Finances, ministru de Comunicación y vocera del Gobiernu d'Édouard Balladur ente 1993 y 1995. Ente 2002 y 2004, Sarkozy ocupó los cargos de ministru del Interior y ministru d'Economía, Finances ya Industria nos diversos gobiernos presidíos por Jean-Pierre Raffarin. Escoyíu en 2004 presidente del Conseyu Xeneral del departamentu d'Altos del Sena, en 2005 entró nuevamente nel gobiernu de Francia, presidíu por Dominique de Villepin, na función de ministru del Interior, yá que ocupó hasta la so eleición como presidente de la República en 2007. Nicolas Sarkozy foi escoyíu presidente en llogrando'l 53,06&nbsp;% de los sufraxos, emitíos nos comicios celebraos el 6 de mayu de 2007, frente al 46,94&nbsp;% del so rival Ségolène Royal.

El 25 de payares de 2011 foi nomáu pol rei Xuan Carlos I *Caballeru de la [[Caballeros de la Orde del Toisón d'Oru Insigne Orde del Toisón d'Oru]]*. Sarkozy foi ganáu por François Hollande nes eleiciones realizaes mientres el 2012 y dexó el so cargu'l 15 de mayu del mesmu añu.

## Biografía
Nicolas Sarkozy ye fíu de Pál István Ernő Sárközy de Nagy-Bocsa, nacíu en Budapest el 5 de mayu de 1928, nuna familia perteneciente a la pequeña aristocracia. El so títulu nobiliariu tien el so orixe nuna concesión de 1628 del Emperador Fernandu II, rei de Bohemia y Hungría, a un antepasáu so, estremáu nes guerres contra los turcos. En 1944, cola llegada de les tropes soviétiques, la familia Sarkozy sufre la espropiación de les sos propiedaes y ye forzada al exiliu. Empecípiase entós una llarga etapa de pelegrinación por Europa, que los llevará a Austria y Alemaña, onde Pál conoz a un reclutador de la Lexón Estranxera Francesa, onde se enrola por un periodu de cinco años y empecipia la so formación militar n'Arxelia. Sicasí, esta atáyase cuando ye declaráu inútil pa ser unviáu a la Guerra d'Indochina, y en 1948 ye desmovilizado en Marsella. Afrancesa'l so nome, camudándolo por Paul Sarkozy de Nagy-Bocsa. Convertir en publicitariu, y en 1949, casóse con Andrée-Jeanne Mallah, fía d'un ciruxanu de París, y xudía sefardita convertida al catolicismu, qu'estudiaba Derechu.

En 1952 naz el primer fíu de la pareya, Guillaume, futuru direutor d'empreses del sector testil. Tres años más tarde, en 1955, naz Nicolas. En 1958 naz François, el tercer fíu, que va ser pediatra ya investigador en bioloxía.

En 1959, cuando Nicolas Sarkozy cuntaba cuatro años, el so padre Paul divorcióse de la so madre y abandonó el casa conxugal, lo qu'obligó a la so madre a reemprender los estudios y a prauticar l'abogacía, pa sostener a la so familia. Mientres la infancia de Sarkozy, el so padre refugó dar cualquier tipu d'ayuda financiera a la familia de la so exesposa, anque fundara una empresa de publicidá y atopábase nuna bona situación financiera. La familia vivía nuna antigua casona que foi propiedá del so güelu, Benedict Mallah, nel *[[17y arrondissement]]* («XVIIº distritu»). La familia darréu camudóse a Neuilly-sur-Seine, una de les comuñes de mayor riqueza na rexón d'Islla de Francia, al oeste del 17º distritu, pela rodiada de París. Según Sarkozy, el so adscripción ideolóxica al gaullismo ye heredada del so el so güelu, un fervosu siguidor de gaullista, quien tuvo una influencia mayor que'l so padre, a quien vía poques vegaes. El so güelu, xudíu sefardín de nacencia, orixinariu de Tesalónica, convertir al catolicismu al casase cola güela de Sarkozy, francesa católica de nacencia, polo qu'ésti foi criáu na fe católica del so llar. Nicolas Sarkozy, tal como los sos hermanos, foi bautizáu y ye un católicu prauticante. Sarkozy dixo apocayá qu'unu de los sos modelos a siguir foi'l fináu papa Xuan Pablo II.

Paul, el padre de Sarkozy, nun enseñó a los sos fíos l'húngaru nin tampoco hai pruebes de que se tratara d'educalos na so fonderada cultural.

Sarkozy dixo que'l ser abandonáu pol so padre modeló'l so calter actual. Cuando yera adolescente, sentíase inferior a los sos fanegueros compañeros de clase. Sufría d'inseguridaes (pola so baxa estatura, de 165&nbsp;cm, y pola falta de dineru na so familia en comparanza colos sos vecinos), y díxose qu'atropó gran rensía escontra'l so padre ausente. «Lo que me fixo lo que soi agora foi la suma de toles humildaciones sufiertes na mio infancia».

No académico, Sarkozy ye llicenciáu pola Universidá de París X Nanterre y exerció d'abogáu. Tamién estudió nel Institut d'Études Politiques de París (más conocíu como «Sciences Po», que deriva de ciencies polítiques), onde nun recibió'l títulu por cuenta del so insuficiente nivel d'inglés.

El 21 d'ochobre de 2016, provocó un discutiniu pa la so declaración « el mio electoráu ye popular, son paletos ».

## Vida privada
En 1982 casóse con Marie-Dominique Culioli, con quien tuvo dos fíos, Pierre (1985) y Jean (1986) y divorcióse en 1996. Darréu casóse en 1996 con Cecilia Ciganer Albéniz , con quien tuvo un fíu, Louis (1997), y divorcióse en 2007, tres llargos meses de rumores públicos alrodiu de les infidelidaes de dambos.
Dende 2008 ta casáu con Carla Bruni, ex-modelu y cantante italiana, con quien tuvo una fía, Giulia (2011).

## Trayeutoria política
Nicolas Sarkozy participó viviegamente na vida política dende bien nueva. En 1974, tando nel so primer añu de carrera (estudió Derechu), afiliar a la Unión de Demócrates pola República (UDR), el partíu conservador gaullista que venía gobernando Francia dende la proclamación de la V República en 1958.

Presidente de la República Francesa: De 2007 a mayu de 2012

### Carrera como ministru
* Ministru d'Estáu, ministru del Interior y d'Ordenación del Territoriu: 2005-2007
* Ministru d'Estáu, ministru d'Economía y Finances: marzu-payares de 2004
* Ministru d'Estáu, ministru del Interior, Seguridá Interior y Llibertaes Locales: 2002-2004
* Ministru de Comunicación: 1994-1995
* Ministru de Presupuestu y voceru del Gobiernu: 1993-1995

### Mandatos eleutorales
* Miembru de l'Asamblea Nacional de Francia por Altos del Sena: 1988-1993 (Convertir en ministru en 1993) / 1995-2002 (Convertir en ministru en 2002) / marzu-mayu de 2005 (Convertir en ministru en 2005)
* Alcalde de Neuilly-sur-Seine: 1983-2002
* Miembru del Conseyu Municipal de Neuilly-sur-Seine: 1977-2002
* Presidente del Conseyu Xeneral d'Altos del Sena: 2004-2007 (Convertir en presidente en 2007)
* Vicepresidente del Conseyu Xeneral d'Altos del Sena: 1986-1988
* Miembru del Conseyu Xeneral d'Altos del Sena: 1985-1988 / 2004-2007
* Miembru del Conseyu Rexonal d'Islla de Francia: 1986-1988

### Políticos
* Presidente de la Unión por un Movimientu Popular: 2004-2007 (convertir en presidente en 2007). Reelixíu en payares de 2014.
* Presidente de l'Agrupación pola República: D'abril a ochobre de 1999
* Voceru de l'Agrupación pola República: 1995-1997

Sarkozy empezó la so carrera política a los 22 años, cuando foi escoyíu conceyal de la ciudá de Neuilly-sur-Seine. Dempués foi escoyíu alcalde y exerció el so cargu de 1983 a 2002. En 1988 consiguió acta de diputáu del Parllamentu Francés. Dende 1993 hasta 1995, foi ministru de Presupuestu y voceru del Executivu nel gabinete d'Édouard Balladur.

Mientres la mayor parte del entamu de la so carrera, Sarkozy foi vistu como un protexíu de Jacques Chirac. Sicasí, escontra 1995, alloñárase de Chirac y sofitó al primer ministru Édouard Balladur pa presidente. Dempués de que Chirac ganara les eleiciones, Sarkozy perdió la so posición como ministru de Presupuestu y atopóse alloñáu de los círculos de poder. Dizse que Chirac consideró a Sarkozy como un traidor por tar al llau de Balladur.

### Carrera ministerial
En 2002, dempués de la so reeleición como presidente de la República Francesa, Jacques Chirac designó a Sarkozy como ministru del Interior nel gabinete de primer ministru Jean-Pierre Raffarin, a pesar de la so mutua rocea.

Dempués de la reorganización del gabinete del 31 de marzu de 2004, Sarkozy foi nomáu ministru d'Economía, Finances ya Industria. Sarkozy aplicó una política de lliberalismu, pero con dalguna intervención. En setiembre de 2004, supervisó l'amenorgamientu del accionariado del gobiernu en France Télécom del 50,4&nbsp;% al 41&nbsp;%. Algamó un alcuerdu según el cual la venta al per menor nes principales cadenes de Francia intentaría baxar los precios al detalle nun permediu del 2&nbsp;%; l'ésitu d'esta midida ye discutible, con estudios que suxeren que l'amenorgamientu foi más cercana al 1&nbsp;%. Sarkozy evitó tomar una decisión sobre'l ISF (l'impuestu de solidaridá sobre la fortuna), que ye consideráu como un símbolu ideolóxicu pola esquierda.

Dientro de la UMP, siguieron les rellaciones tirantes ente Sarkozy y Chirac al conocese les intenciones de Sarkozy de faese xefe del partíu dempués de la dimisión d'Alain Juppé. En payares, dempués de les eleiciones internes del partíu, Sarkozy convertir en líder de la UMP, llogrando'l 85 % de los votos. Dempués d'un alcuerdu con Chirac, dimitió como ministru.

En dimitiendo tamién como diputáu, Sarkozy foi reelixíu'l 13 de marzu de 2005 a l'Asamblea Nacional.

Dempués del fracasu del referendu de la Constitución Europea en Francia y la dimisión del primer ministru Raffarin, Sarkozy volvió ocupar la cartera d'Interior nel nuevu gobiernu de Dominique de Villepin, el 31 de mayu de 2005.

Aportó a la cartera d'Interior cuando Francia encaraba problemes d'orde, sociales y públicos. La so política de «resistencia contra'l crime», qu'amontó la presencia de la policía nes cais, foi sofitada per una parte de la población. Sicasí, dalgunos sintieron que se frayaben los derechos civiles y perdió sofitu ente les capes menos favorecíes de la sociedá. Otra crítica yera que les aiciones de Sarkozy yeren más un espectáculu que daqué realmente eficaz. Escontra'l final del so ministeriu, les sos decisiones fixeren d'él una figura polémica en Francia.

En 2004, Sarkozy publicó un llibru llamáu *La República, les relixones y la esperanza* onde dicía que los mozos nun tendríen de ser educaos namái en valores seglares o republicanos. Tamién abogó por amenorgar la separación Ilesia-Estáu, incluyendo subsidios per parte del gobiernu p'ayudar a clérigos musulmanes a enseñar valores franceses.

### Presidencia

El 6 de mayu de 2007 gana les eleiciones presidenciales, convirtiéndose en presidente de la V República el 16 de mayu, con François Fillon como primer ministru.

Nel XXI Cume billateral añal ente Francia y España anunció la cooperación pa lluchar contra'l terrorismu, el tráficu de drogues, según pa dexar la unión ferroviaria al traviés de l'alta velocidá y llinies d'alta tensión ente Francia y España.

#### Intervención militar en Libia

Francia intervieno na denomada Intervención militar en Libia de 2011 pa derrocar el réxime de Muamar Gadafi la cual finalmente llograr.

#### Unión Europea
Sarkozy viaxó a Berlín nel so primer día como presidente de Francia. Ellí entrevistóse cola canciller alemana, Angela Merkel. Dambos mandatarios sorrayaron l'amistá francu xermana y el so compromisu cola Xunión Europea.

Mientres el so primer cume del Conseyu de la Unión Europea en xunu de 2007, Sarkozy participó viviegamente nes xuntes que sirvieron por que se algamar un alcuerdu ente los estaos miembros de la Unión en redol al Tratáu de reforma institucional. El 14 de xunetu siguiente tropes de los 27 países de la Unión Europea desfilaron xuntes per primer vegada nos Campos Elíseos de París por cuenta de la fiesta nacional francesa nuna ceremonia encabezada por Sarkozy.

Sarkozy manifestó repetidamente la so oposición al accesu de Turquía a la Unión Europea, siendo partidariu de que se-y conceda un estatutu d'asociación privilexada.

## Escándalos
Una serie d'escándalos fueron protagonizaos por Sarkozy, práuticamente dende la so eleición pal cargu de presidente de la República Francesa.

* El mesmu domingu que yera escoyíu presidente, festexó la victoria con una cena y una nueche nun hotel luxosu, amás de realizar un cruceru nun yate pol mar Mediterraneu, habiendo llegáu al mesmu nun avión priváu, toes atenciones del empresariu francés Vincente Bolloré, lo que llevantó una fola de crítiques y suspicacias. Nel so defensa, el políticu argumentó que'l viaxe "nun costó un céntimu a los contribuyentes".

* A un mes de celebraes les eleiciones, sumáronse los escándalos rellacionaos colos rumores d'infidelidá y de contratación de trabayadores illegales.

* N'ochobre de 2007, Sarkozy ataya abruptamente una entrevista grabada nel Palaciu del Elíseo, en París, pal programa 60 Minutes de la cadena d'Estaos Xuníos CBS, dempués de que la entrevistadora, la periodista Lesley Stahl, consultar sobre los rumores de divorciu con Cécilia Sarkozy. Nes imáxenes puede vese que'l mandatariu francés, alzando la mirada, marmulla *Qué babayu* antes de llevantase dexando llantada a la periodista.

* En febreru de 2008, y delantre de les cámares de televisión, faltó a un ciudadanu mientres una feria d'agricultura.

* Un fuerte discutiniu nacional en redol al accesu del so fíu, Jean Sarkozy, de 23 años y estudiante de terceru de Derechu, a la presidencia de la EPAD (organismu públicu que regula y ordena el barriu de los negocios de La Défense, cerca de París) xeneró fuertes crítiques acusando al presidente de la República Francesa de prauticar el nepotismu.
* Nel añu 2011, mientres la xunta del G-20, dio una llista de paraísos fiscales del mundu, nos que menta a Panamá y Uruguái. Estes declaraciones provocaron molesties en dambes naciones con enérxiques respuestes diplomátiques.

## Ver tamién
* Eleiciones presidenciales de Francia (2007)
* Personaxes claves de la Unión Europea

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitiu oficial de Nicolas Sarkozy
* Biografía estensa pola Fundación CIDOB