28 de mayu

## Fechos
** 585 e.C.: produzse un eclís solar previstu por Tales de Mileto, mentantu Alyattes II llibra la «batalla l'eclís» escontra Ciáxares. El fechu motivó una tregua. Ye una de les dates cardinales que permiten calcular otres.
** 621: Li Shimin, fiu l'emperador chinu Gaozu, derrota a les fuercies numbéricamente superiores de Dou Xiande na batalla d'Hulao (Henan). La so vitoria decide'l resultáu de la guerra civil dempués de la cayida de la dinastía Sui en favor de la dinastía Tang.
** 722: n'Asturies tien llugar la batalla de Cuadonga ente les tropes musulmanes y les del llevantamientu astur-godu aniciáu nel 718, dirixíes por Pelayu. Ta considerada l'orixe del Reinu d'Asturies y la primer derrota del islam n'Europa.
** 1486: na provincia de Granada (España), l'exércitu cristianu al mandu de Fernández de Córdoba]], el *Gran Capitán*, dempués de reñíos ataques nos que quedaron mancaos Boabdil y Hamet el Zegrí, entra na ciudá de Loja.
** 1503: Xaime IV d'Escocia y Margarita Tudor casen d'alcuerdu a una bulda papal d'Alexandru VI.
** 1533: l'arzobispu de Canterbury Thomas Cranmer fai valir el matrimoniu d'Enrique VIII d'Inglaterra y Ana Bolena.
** 1588: l'Armada Española, con 130&nbsp;barcos y 30&nbsp;000&nbsp;homes, empobinen pa la Canal de la Mancha dende Lisboa.
** 1785: n'España, Carlos III da por bonos los nuevos modelos de pabellón nacional y civil español, qu'acabaríen por afitar les bases pa la moderna bandera d'España.
** 1812: na llocalidá d'Escamela (Veracruz), el mexicanu José María Morelos y Pavón llucha escontra los realistes.
** 1864: en Méxicu, Maximilianu d'Habsburgu y Carlota de Bélxica lleguen a Veracruz.
** 1871: la Comuna de París cai nes manes de los exércitos prusianos y franceses reaccionarios, con más de 30.000 víctimes mortales.
** 1890: n'Estaos Xuníos d'América, Elijah J. Bond patenta la *ouija*.
** 1918: el Movimientu de Lliberación Nacional Armeniu asoleya la independencia de la República Democrática d'Armenia.
** 1926: en Portugal, les fuercies de Manuel Gomes da Costa faen un golpe d'estáu.
** 1928: n'Estaos Xuníos d'América fusiónense les compañíes Chrysler y Dodge.
** 1929: en Méxicu, el presidente Emilio Portes Gil concede l'autonomía a la Universidá Nacional Autónoma de Méxicu.
** 1937: n'Alemaña fúndase la empresa de fabricación d'automóviles Volkswagen.
** 1937: en San Francisco (California) inaugúrase al tráficu rodáu la ponte Golden Gate.
** 1940: Capitula Bélxica ante los alemanes na Segunda Guerra Mundial.
** 1942: Méxicu declara la guerra a les fuercies de la Exa ya ingresa na Segunda Guerra Mundial, dempués de que los alemanes fundieran los buques petroleros *Potrero del Llano* y *Faja de Oro*.
** 1948: En L'Habana (Cuba) tien llugar la primera función pública d'Alicia Alonso na *Siesta de un fauno*, *Pas de quatre* y el segundo acto d*'El Lago de los cisnes*.

** 1957: en Cuba asocede la masacre de los espedicionarios del Corynthia.
** 1957: en Guamá (Santiago de Cuba) los guerrilleros del Exércitu Rebelde vencen a les tropas batistianes nel combate d'El Uvero.
** 1957: nel Sitiu pruebes de Nevada, Estaos Xuníos detona la bomba d'hidróxenu Boltzmann, de 12&nbsp;quilotones. Ye la númberu&nbsp;89 del total de 1132&nbsp;bombes atómiques que detonó esti país ente 1945&nbsp;y&nbsp;1992.
** 1961: En Pinar del Río (Cuba) ―un mes dempués del intentu de John F. Kennedy d'invadir Bahía de Cochinos―, un grupu contrarrevolucionariu prénde-y fueu al Cine Riesgo con «fósforu vivu» (dau pola CIA) nuna sesión de neños. Resulten firíos 26&nbsp;niños y 14&nbsp;adultos.
** 1961: en Londres, el diariu *The Observer* asoleya l'artículu de Peter Benenson «The forgotten prisoners» ("los presos escaecíos"), enpecipiando una campaña pola amnistía, que foi l'orixe de la organización Amnistía Internacional.
** 1961: en Méxicu ye consagrada la Catedral d'Autlán. El nuevu obispu ye Miguel González Ibarra.
** 1971: la Xunión Soviética llanza la sonda Mars 3 pa Marte.
** 1973: n'Arxentina, el nuevu gobiernu d'Héctor José Cámpora entama otra vuelta les rellaciones diplomátiques con Cuba, como parte'l xiru a la izquierda.
** 1974: Eleanor F. Helin avista l'asteroide (2050) Francis.
** 1976: Estaos Xuníos y la Xunión Soviética firmen un tratáu que llimita les esplosiones nucleares soterránees pa usos pacíficos.
** 1987: na Plaza Bermeya de Moscú (Xunión Soviética), el mozu alemán, Mathias Rust, aterrizó col so avión Cessna, poniendo n'evidencia'l relaxamientu na seguridá aérea soviética.
** 1988: Bélxica robla la paz cola provincia colombiana de Boyacá depués de la declaración de guerra qu'esta fizo en 1867 cuando yera un estáu soberanu.
** 1992: Oscar Luigi Scalfaro ye nomáu presidente d'Italia.
** 1998: Realiza Paquistán cinco pruebes nucleares, y decreta l'estáu d'emerxencia, reaccionando a amenaces ensin especificar *d'agresión esterna*.
** 2007: en Venezuela, el gobiernu d'Hugo Chávez inaugura la canal del estáu TVes (en sustitución de RCTV).
** 2008: en Nepal, l'Asamblea Constituyente abole la monarquía que gobernaba al país, y establez una república federal.
** 2009: produzse un fuerte terremotu n'Hondures, que la so onda sísmica algama tamién los territorios de Guatemala, El Salvador, Belize y poblaciones como Chetumal y Cancún en Méxicu.
** 2011: Torna a Hondures el presidente Manuel Zelaya tres dos años d'exiliu por mor d'un golpe d'Estáu militar realizáu escontra'l so Gobiernu en 2009.
** 2011: En Londres, Inglaterra, el Futbol Club Barcelona gana la so cuarta Lliga de Campeones de la UEFA ante'l Manchester United nel Wembley Stadium.
** 2014: Fúndase'l club de fútbol Mineros de Zacatecas anteriormente Estudiantes Tecos.
** 2016: En Milán, Italia, el Real Madrid gana la so oncena Lliga de Campeones de la UEFA tres vencer na tanda penaltis al Club Atlético de Madrid.
** 2017: En Guadalajara, Jalisco, el Club Deportivo Guadalajara gana la so docena copa nel Tornéu Clausura 2017 (Méxicu)

## Nacencies
* 1945 - John Fogerty, cantante d'Estaos Xuníos (Creedence Clearwater Revival).
* 1957 - Antonio López Habas, futbolista y entrenador de fútbol español.
* 1968 - Kylie Minogue, actriz y cantante australiana.
* 1999 - Cameron Boyce, actor d'Estaos Xuníos (m. 2019).

## Muertes
* 2018 - María Dolores Pradera, cantante española

## Referencies