Axencia EFE

**Axencia EFE** ye una axencia de noticies internacional fundada en Burgos (España) el 3 de xineru de 1939. 
L'entós ministru del Interior, Ramón Serrano Suñer, impulsó la creación de l'axencia, na que participaron viviegamente: José Antonio Jiménez Arnau, Manuel Aznar Zubigaray y Vicente Gállego.

EFE ye una empresa informativa que cubre tolos ámbitos de la información nos soportes informativos de prensa escrita, radio, televisión y Internet. 
Distribúi un volume de tres millones de noticies al añu a más de dos mil medios de comunicación, per mediu d'una rede con más de trés mil periodistes de 60 nacionalidaes. Opera 24 hores al día dende siquier, 180 ciudaes de 110 países y con cuatro meses d'edición en: Madrid, Bogotá, El Cairu (árabe), y Rio de Janeiro (portugués). 
Foi la primer axencia española en tener delegaciones en toles comunidaes y ciudaes autónomes españoles, contribuyendo a la vertebración informativa del territoriu nacional.

## Xeneralidaes

El serviciu de noticies en portugués creóse para Brasil en 2001 y en 2006 llanzó'l serviciu de noticies n'árabe, con sede n'Exiptu, y l'Axenda Dixital Mundial, que recueye les convocatories de cualquier actu que tea previstu producir naquellos llugares onde Efe cunta con delegaciones.

Dende la so rede mundial de delegaciones y corresponsalías ufierta la visión hispana del mundu n'español, portugués, inglés, árabe, catalán y gallegu. N'España cunta con delegaciones nes capitales de les 17 comunidaes autónomes, amás de Ceuta y Melilla, y subdelegaciones n'otres ciudaes españoles.

Más del cuarenta per cientu de la información internacional d'axencies publicada n'América Llatina o Iberoamérica ye d'Efe, disponiendo de 884 veceros.

L'archivu gráficu d'esta axencia de noticies almacena 13 millones de documentos en plaques de cristal, negativos y diapositives. Con 2,5 millones de fotografíes dende finales del sieglu XIX hasta l'actualidá, la Fototeca d'Efe ye la puerta d'entrada al mayor archivu gráficu del mundu de fala hispana. Un material qu'incorpora más de mil fotos nueves acaldía.

El so archivu de testu (Efe Data) constitúi la mayor base de datos d'información periodística, biografíes y documentos n'español. Una memoria intelixente con más de 11 millones d'archivos y que tien nos sos planes disponer d'una versión p'América y otra empresarial.

La videoteca d'Efe contién 15.000 cintes de videu qu'almacenen imáxenes y programes dende 1989.

Efe y el BBVA patrocinen dende febreru de 2005 la Fundación del Español Urxente (Fundéu BBVA), una institución qu'ayuda al bon usu del español nos medios de comunicación.

Cuenta con una seición específica pa información ambiental dende 1992. Nesti campu, en 2007 llanza les Beques d'Especialización en Periodismu Ambiental Autonómicu, una iniciativa liderada dende la Delegación de Galicia pa especializar a diez nuevos periodistes nesti campu informativo. Un añu dempués -2008- en collaboración con Fundación Biodiversidá, dobla'l programa cola convocatoria de 20 beques en toa España.

Axenciar Efe ye una sociedá anónima de la que l'Estáu ye'l principal accionista. En 2001 dexa de depender de Patrimoniu del Estáu y queda adscrita a la Sociedá Estatal de Participaciones Industriales (SEPI).

Llogró'l Premiu Príncipe d'Asturies de Comunicación y Humanidaes en 1995.

Los fotógrafos de axenciar Efe, reporteros de televisión y los redactores del Rexonal Madrid cubrieron en primer llinia los atentaos terroristes de Madrid, asocedíos el 11 de marzu de 2004, onde unu de los mesmos camarógrafos, d'EFE Televisión, resultó mancáu.

N'ochobre de 2007 llanzó un serviciu informativu audiovisual xunto con Televisión Española (TVE) pal mundu hispanofalante, en español neutru, llamáu TV Efe.

En payares de 2009 presenta'l proyeutu EFEverde nel Congresu Internacional de Periodismu Ambiental de Sevilla. Efeverde, la plataforma global de periodismu ambiental, arrinca en xineru de 2010 pa la xeneración y espardimientu de conteníos periodísticos de mediu ambiente tanto en medios tradicionales como al traviés d'Internet y les redes sociales.

En febreru de 2012 llanza la so primer aplicación específica pa iPad, y tamién va llanzar aplicaciones pa móviles iPhone y Android. En marzu del mesmu añu'l conseyu d'alministración de SEPI escueye al periodista malagueñu José Antonio Vera en sustitución d'Alex Grijelmo.

## Historia
### Antecedentes
Los oríxenes de l'axencia tán en 1865 cuando naz el "Centru de Corresponsales", primer axencia de noticies d'España, promovíu pol periodista Nilo María Fabra, y en 1870 roblóse un alcuerdu de cooperación cola axencia francesa Havas. Por aciu esti alcuerdu, el "Centru de Corresponsales" acutábase los derechos de distribución n'España de les noticies internacionales de Havas.

En 1919 créase l'axencia Fabra, cuando Havas entró a formar parte del accionariado del "Centru de Corresponsales". Havas retirar del accionariado en 1926 coles mesmes qu'entraben na sociedá los bancos, Bancu Central, Banco Santander y Bancu Hispanu Americanu (estos trés bancos fundir a finales del sieglu XX nel Banco Santander Central Hispanu).

### Nacencia y primeros años
Axenciar EFE naz en Burgos en 1939 onde ta asitiáu'l cuartel xeneral de los insurxentes axuntaos pol xeneral Franco. El so fundador, Ramón Serrano Suñer, cuñáu del xeneral Franco y ministru del Interior, llapada al periodista Vicente Gállego, primer direutor del diariu Ya, pa empecipiar el proyeutu.

El 3 de xineru de 1939 Celedonio de Noriega Ruiz, marqués de Torrehoyos, militar, y Luis Amato de Ibarrola, periodista, dambos representantes llegales de l'axencia Fabra declaren ante'l notariu José María Hortelano, que "*tienen conveníu constituyir una sociedá mercantil de calter anónimu, cola denominación d'Axencia EFE S.A*". L'axencia Fabra, qu'apurrió los sos derechos y el so nome. D'esta forma, la nueva axencia pudo ser almitida nel Club de l'Axencies Aliaes, constituyíu naquel momentu por unes trenta axencies y en que los sos estatutos figuraba que namái una axencia per país puede ser miembru de l'asociación. Amás de les aiciones de l'Axencia Fabra a la nueva axencia, incorporáronse elementos téunicos y humanos de les sumíes Axencies Faru y Febus.

#### Discutiniu sobre l'orixe del nome
Sobre los motivos de la denominación "Efe" esiste discutiniu. El que fuera presidente y direutor de l'axencia Luís María Ansón afirmó nun artículu publicáu nel diariu Ya que la denominación d'Efe yera debida a la participación de les vieyes axencies Fabra, Febus y Faru na nueva axencia. Sicasí Ramón Serrano Suñer reconoció nuna carta unviada a Antonio Herrero Losada, direutor de l'axencia de noticies Europa Press, que la axencia Efe denominóse d'esta miente "*por ser F la lletra inicial de Falanxe y de Fe, que yera'l periódicu de combate de Falanxe*". Tamién añadió: "*Nun se faló de que tamién fuera razón pa la denominación d'Efe qu'esta lletra fuera la inicial de Franco. Esto vendría depués*". Herrero Losada, amestáu a l'axencia Fabra, desmintió a Ansón recordando que dende 1938, en plena guerra civil, Efe tresmitía noticies pa los medios informativos del bandu franquista, onde redactores de l'axencia Fabra yeren escorríos pola so actividá anterior, y otra de les citaes, Febus, siguía'l so serviciu informativu nel sector republicanu. Pela so parte José Antonio Giménez Arnáu aseguró que foi él quien apurrió a Serrano Suñer la idea de la creación de l'axencia y redactó los sos estatutos, qu'Efe nun tenía que ver cola inicial de Falanxe o de Franco, yá que según delles fontes ocupó como sede l'edificiu de la Editorial Falanxe Española, de que les sos iniciales tomó'l nome, y que tenía una prueba que namái se conocerá dempués del so fallecimientu daqué qu'asocedió trés años dempués del discutiniu ensin que se produxera nenguna revelación.

#### Primeres sedes y servicios
La primer sede de Axenciar EFE instalar nun pisu d'un modernu edificiu de seis altures, inauguráu l'añu anterior, qu'anguaño correspuende al númberu 10 -el 9 na numberación antigua- de la cai Victoria. El so primer presidente foi Celedonio Noriega, marqués de Torrehoyos y el so primer direutor-xerente Vicente Gállego Castro.

Decidióse que los servicios informativos roblar con nomes distintos: Efe, l'internacional; Cifra, el nacional; Cifra Gráfica, el gráficu y Alfil, el deportivu.

Asina mesmu, treslládense les oficines de Burgos a Madrid, utilizando provisionalmente una sede na cai Espalter.

En 1940 Efe treslladó la so sede central a una vivienda nel númberu 5 de la cai Ayala de Madrid y abrió una delegación en Barcelona. El mesmu añu Jesús Pabón sustituyó a Noriega como presidente y cuatro años dempués, en 1944, l'hasta entós subdireutor Pedro Gómez Aparicio sustituyó a Vicente Gállego na direición de l'axencia.

En 1946 creóse'l serviciu económicu Comtelsa en collaboración, al 50%, cola axencia d'Estaos Xuníos Reuters. Sábese que, siquier, dende este mesmu añu atópase trabayando como corresponsal gráficu Federico Vélez González, famosu y prestixosu fotógrafu burgalés.

En 1951 Efe instaló'l so primer aparatu receptor de telefotografía. En 1958 Gómez Aparicio foi sustituyíu nel so cargu por Manuel Aznar Zubigaray, que va dexar el cargu 2 años dempués. La direición foi asumida pol presidente y los executivos de la sociedá mientres 3 años, hasta qu'en 1963 el periodista y corresponsal nel estranxeru, Carlos Sentís, ye nomáu direutor-xerente.

### Años 60, 70 y 80: internacionalización
En 1965 abrir en Buenos Aires la primera corresponsalía d'Efe n'América y al añu siguiente empieza'l serviciu informativu esterior d'Efe pa la so distribución n'Iberoamérica y ábrense delegaciones en tolos países americanos.

En 1967 Miguel Mateu Pla va ser presidente d'Efe, en setiembre del añu siguiente va pasar a ser presidente Manuel Aznar y en 1969 nomar a Alejandro Armesto direutor-xerente.

En 1968 Efe adquier l'axencia Fiel y en 1969 empecipia pequeños servicios informativos n'inglés y francés.

En 1972 Efe se alía con dellos medios de comunicación de Centroamérica pa crear Axencia Centroamericana de Noticies (ACAN), con sede en Panamá. La so espansión per América llévalu en 1979 a ingresar como miembru de plenu derechu na Sociedá Interamericana de Prensa.

En febreru de 1976 José María Alfaro Polanco ye nomáu presidente d'Efe y en setiembre la presidencia ye asumida por Luis María Ansón, que tamién va ser direutor xeneral. Esi mesmu añu edita'l primer Manual d'Estilu de Axenciar Efe pa la redaición homoxénea de los servicios informativos de tol mundu, so la direición y asesoramientu del profesor y académicu Fernando Lázaro Carreter.

En 1977 Efe tresllada la so sede central al númberu 32 de la cai Espronceda. Esi mesmu añu tolos servicios informativos de l'axencia pasen a utilizar la denominación Efe, qu'hasta entós s'acutar a la información internacional, polo que les firmes Cifra, Cifra-Gráfica y Alfil sumieron.

En 1977 créanse tamién los Premios Efe de Periodismu, qu'en 1983 van ser sustituyíos polos Premios Rei d'España.

En 1981, Efe y l'Institutu de Cooperación Iberoamericana van crear el Departamentu d'Español Urxente (DEU) cola participación de filólogos y destacaos académicos de la llingua, cola misión de velar pol usu correutu del español nos sos servicios informativos.

En 1983 el periodista Ricardo Utrilla ye nomáu presidente y direutor xeneral y róblase un alcuerdu cola axencia norteamericana UPI pa impulsar el departamentu de Radio. Tamién se crean los servicios "Grandes Firmes" y "Cróniques Fin de Sieglu" pa distribuyir n'España y Hispanoamérica artículos de destacaos intelectuales.

En 1984 Efe xúnese formalmente a la European Pressphoto Agency (EPA), la primer axencia de telefotografía europea, con un 20 % del capital de la sociedá.

En 1986 Efe camuda de logotipu y el periodista Alfonso Sobrado Palomares ye nomáu presidente-direutor xeneral.
 
En 1988 Empecípiase'l serviciu Efe Data, primer bancu de datos de noticies n'español, y en marzu d'esi mesmu añu créase la Fundación Efe pa fomentar la investigación, desarrollu y estudiu de la información y de la so teunoloxía, según la concesión de beques formatives p'alumnos en cualesquier de les cañes de Ciencies de la Información. En 1989 Efe empieza a distribuyir los sos servicios informativos a los sos veceros per satélites.

En 1989 celébrase'l 50 aniversariu de axenciar Efe con una esposición gráfica itinerante llamada Efemérides, con fondos del archivu y l'Asociación de la Prensa de Madrid concede a Efe'l Premiu Rodríguez Santamaría pol so llabor.

### Años 90, 2000 y 2010: nueves teunoloxíes y diversificación

van empezar a crear filiales pa temes específiques. En 1990 créanse les filiales Efeagro y Efecom, en 1994 créase Euroefe y en 2010 Efeverde (presentada en 2009 nel VIII Congresu Internacional de Periodismu Ambiental). En 2013 lláncense Efefuturo, Efesalud, Efe-empreses, Efemotor y Efetur.

D'eses filiales cabo destacar Efeverde. En 2009 la Fundación Efe recibe'l premiu Vía Apia a la tresparencia informativa polos programes de periodismu ambiental realizaos esa década. Esi mesmu añu Efeverde edita la Guía pa periodistes sobre camudo climáticu y negociación internacional y llanza los sitios de Efeverde en Facebook y Twitter, pioneros de l'axencia en redes sociales. En 2011 lláncense les aplicaciones gratuites de Efeverde pa dispositivos móviles con Enllaz rotu|1= |2= |bot=InternetArchiveBot }}, para iPhone y la so primer aplicación específica pa iPad.

Tamién se van crear premios. En 1990 da'l primer Premiu Balón de Plata al meyor futbolista iberoamericanu y en 1998 crean xunto a Unicef los Premios Iberoamericanos de Comunicación polos Derechos de la Niñez y l'Adolescencia. En 2004 créase'l Premiu Don Quixote de Periodismu, que s'apurre al empar que'l Premiu Rei d'España.

En 1991 empecípiense les emisiones oficiales de Teletexto.

En 1995 Efe ye gallardoniada col Premiu Príncipe d'Asturies de Comunicación y Humanidaes como reconocencia al so llabor, independencia y neutralidá, premiu que comparte esi añu col filósofu Aranguren.

En 1996 Miguel Ángel Gozalo ye nomáu presidente-direutor xeneral d'Efe.

En 1998 empieza a funcionar la fototeca de l'axencia como un archivu fotográficu dixital. Nel añu 2000 empecípiase la comercialización y dixitalización d'archivos gráficos y de prensa y créase la Intranet "Ente Nós". En 2003 poner en marcha'l Serviciu Gráficu Internacional (SGI) n'alianza con EPA ya inaugúrase en Madrid la Unidá de Coordinación Multimedia.

En 2001 llánzase un serviciu en portugués pa Brasil. Asina mesmu, Efe dexa de depender de Patrimoniu del Estáu y queda adscrita a la Sociedá Estatal de Participaciones Industriales (SEPI).

En 2002 créase un centru d'edición en Miami que facilita l'adaptación de los conteníos informativos al mercáu Americanu.

En 2004 Álex Grijelmo ye nomáu presidente d'Efe, el periodista de l'axencia Arturo Larena gana'l Premiu Nacional de Mediu Ambiente na modalidá de Periodismu. Roblar por vegada primer un conveniu coleutivu tresañal (2005-2006-2007). Esi mesmu añu la filial ACAN-Efe (el serviciu pa Centroamérica) integrar n'Efe.

En 2006 Efe camuda de logotipu y, por votación de los periodistes de la Casa, apruébase'l primer Estatutu de la Redaición d'Efe.

En 2007 treslladar de Miami a Bogotá la Mesa d'Edición, que se convierte na Cibermesa d'América, destinada a la integración de productos.

En 2008 poner en marcha, dende Santiago de Compostela, el serviciu de noticies Efe-Galicia en llingua gallega.

En payares de 2009 preséntase EFEverde nel Congresu Internacional de Periodismu Ambiental, que se celebró na Universidá Pablo de Olavide en Sevilla

2011 preséntase'l nuevu Llibru d'Estilu Urxente.

En xineru de 2012 presenta'l so guía pa periodistes en redes sociales y en febreru l'área de Futuru pa impulsar la información científico y tecnolóxico.

En marzu'l periodista José Antonio Vera Gil ye nomáu nuevu presidente d'Efe en sustitución d'Alex Grijelmo.

En 2014 l'axencia camudar a una nueva sede, inaugurada polos Príncipes d'Asturies, nel norte de Madrid, na avenida de Burgos.

En 2014 tien llugar el 75 aniversariu de l'axencia. Esta publica'l llibru *Efe 75* y un documental sobre la hestoria d'Efe. Los reis van inaugurar una esposición llamada Efe 75. Por cuenta de esta conmemoración celebráronse más de 30 esposiciones itinerantes n'España y América y los Congresos de les Axencies de Noticies Europees (EANA) y de Mobile Information and News Data Services (MINDS) en Madrid, lo mesmo que de les Axencies de Noticies del Mediterraneu (AMEN) n'Alicante. Tamién s'impartieron seminarios n'El Escorial y Santander.

En 2014 Efe y KPMG crearon Foru Líderes, como un alcuentru informativu.

En xunetu de 2018 el periodista Fernando Garea ye nomáu nuevu presidente d'Efe en sustitución de José Antonio Vera Gil

## El Departamentu d'Español Urxente

En 1980 crea'l Departamentu d'Español Urxente p'aunir criterios y normes, según evitar la dispersión llingüística y l'usu indiscrimináu de neoloxismos n'español. Esto ye d'especial importancia nos medios de comunicación. El departamentu ta integráu por llingüistes y filólogos xunto col Conseyu Asesor d'Estilu integráu por miembros de la RAE, Catedráticu d'Universidá caderalgos de Filoloxía y periodistes. La so ferramienta principal ye'l Manual d'Español Urxente (MEU), el manual d'estilu de Axenciar Efe, que constitúi un manual d'usu del español de gran popularidá. Empezó a publicar en 1976.

En 2005 constituyóse na Fundación del Español Urxente (FUNDÉU).

## Ver tamién
* Fundación del Español Urxente
* Trofeo EFE
* Premiu Rey d'España

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitio de Axenciar EFE
* Sitio d'información y periodismu ambiental de Axenciar EFE.
* Sitio d'información y periodismu científicu y teunolóxicu de Axenciar EFE
* Sitio EFEverde en Facebook
* 
* .
* 
*