open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sergio Marqués

**Sergio Marqués Fernández**  foi un políticu asturianu, presidente del Principáu d'Asturies ente 1995 y 1999.

## Biografía
Llicenciáu en Derechu pola Universidá d'Uviéu. Miembru d'Alianza Popular dende la so fundación en 1977. Foi diputáu de la Xunta Xeneral dende 1987. 

En setiembre de 1993 elixéronlu vicepresidente del Partíu Popular d'Asturies. En 1995 tres la renuncia d'Isidro Fernández Rozada a ser candidatu a la presidencia del Gobiernu asturianu, ganó nes eleiciones con mayoría simple. Sicasí, les diferencies de criteriu de Sergio Marqués que caltuvo con dellos dirixentes del so partíu como Isidro Fernández Rozada o Francisco Álvarez Cascos propició que dexara la disciplina del PP con otros compañeros del partíu en 1998 fundando la Unión Renovadora Asturiana (URAS) el 2 d'avientu d'esi mesmu añu. Gobernó en minoría hasta la fin de la llexislatura en 1999.

Esi añu, presentóse otra vuelta a les eleiciones autonómiques embaxo les sigles d'URAS. La so candidatura algamó tres diputaos, colo que se convertía nel cuartu grupu parllamentariu tres del FSA-PSOE, PP y IX. Nos comicios de 2003 concurrió otra vegada, pero ensin algamar el 3% de votos mínimu necesariu p'acceder a la Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies. La so formación política sufrió entós un procesu de tresformación que la llevó a axuntase al Partíu Asturianista na coalición Unión Asturianista, cola qu'optó otra vuelta a les eleiciones de 2007. La xuntanza de dambos partíos tres de la perda de la so representación nel parllamentu autonómicu, nun sirvió pa qu'algamaren el sofitu suficiente pa tornar a la Xunta.

Tres de les Eleiciones a la Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies de 2007, Marqués anunció la so marcha de la política activa.

El 8 de mayu de 2012, l'ex-presidente del Principáu d'Asturies finó por mor d'un ataque al corazón. El Gobiernu del Principáu d'Asturies declaró, darréu, trés díes de llutu oficial.

## Referencies

## Enllaces esternos
Yom Kippur

**Yom Kippur** (&#1497;&#1493;&#1501; &#1499;&#1508;&#1493;&#1512;), ye la festividá xudía del **Día de la Espiación o del Perdón**; na Torah nómase como *Yom haKippurim* (del hebréu *Día de las Espiaciones*). Ye, xunto Rosh haShana, ún de los designaos *Yamim Noraim* (del hebréu, *Día de Temor Reverencial*). El Yom Kippur son los postreros dos díes de los *Diaz Díes del Arrepentimientu* mientres que Rosh haShana son los primeros dos díes.

Esti día escomienza col tapecer del décimu día del mes de Tishri, ente setiembre y ochobre, y continúa hasta'l tapecer del día viniente.

## Orixe bíblicu
El ritu del Yom Kippur ta descritu cuatro vegaes capítulu selce del Levíticu. Nel ayunu ta prohibíu comer y cualaquier actividá o llabor que distraiga l'atención de la espiación y del arrepentimientu. Antiguamente ofrecíense sacrificios nel Templu de Xerusalén.

Nesti mesmu llibru fálase sobre'l ritu de les cabres (o castrones) espiatorios enviaos p'Azazel, pallabra d'orixe escuru y que namás apaez nesi pasax en tola Biblia xudaica; el significáu d'esti étimu ta resueltu por tres teoríes estremaes. Una caltién que vien de *aze* (castrón) y *azel* (partida) en referencia al barrancu nel que se sacrificaben les cabres; otra diz qu'Azazel, baseándose nel llibru d'Enoch, yera una figura maligna polo qu'esto yera un ritu antiguu y rellacionáu coles creyencies d'otros pueblos vecinos de la dómina y que taba empobináu a devolver na forma de les cabres los males y daños de tol añu a los sos propietarios orixinales. La tercera, y más conservadora, cuida que'l términu namás fai referencia a un llugar nes afueres de las ciudaes onde se tomaben los castrones o a la espresión asemeyada que quier dicir *dexáilos dir*.

Según el Talmud, Dios abrió tres llibros el primer día del añu; un pa los malos absolutos, un pa los bonos absolutos y un terceru pa los de clase intermedia, pa la mayoría. Nesi intre quedan fixaos quien son bonos y malos absolutos, el restu pue salvase per aciu del Yom Kippur, espiando les sos ánimes.

## Significáu
Esti día ta consideráu ente los hebreos como'l más santu de tol añu, aníciase col rezu de **[[Kol Nidre]]** (del araméu, *Toes les promeses*), el cual frañe tolos votos y xuramentos que fixéramos na añada, a esta oración precédela dalgunes letaníes y peticiones llamaes *selihot*.

Contrariamente a la creyencia popular, Yom Kippur, nun ye un día de tristura. Ente los sefardinos esti día ye conocíu como'l del *ayunu blancu*, poro que munchos hebreos avezaben a emplegar namás vistimentes blanques pa simbolizar el candor de les sos ánimes.

## Ver tamién
*Rosh Shana
*Guerra del Yom Kippur

## Referencies

## Enllaces esternos
Kia

**Kia**, del coreanu *Que xurde d'Asia*, ye un fabricante d'automóviles de Corea del Sur; anguaño ta integráu nel grupu automovilísticu, tamién coreanu Hyundai Kia Automotive Group, ún de los principales greyos del mundu.

## Historia

Fundada en 1944, nel entamu dedicóse a vender recambeos pa bicicletes, hasta qu'en 1952 vendió la so primer bicicleta completa y camudó'l nome pol de KIA Industrial Company. Pero nun sería dica 1961 que vendiera'l so primer autómovil, un camión de trés ruedes nomáu K-360. Si qu'asina, nun ye hasta una década dempués qu'escomienza'l verdaderu llabor de KIA como industria automovilística.

En 1998, tres de llargues crisis y cayíes nes ventes, KIA declárase en bancarrota y ye comprada, con della influyencia estatal, pol fabricante Hyundai. 

## Factoríes

Tien factoríes espardíes per tol mundiu, u produz les más de 10 millones de xunidaes qu'esta marca vendiera dende la so creación.
# Hwaseong (Corea del Sur).
# Sohari (Corea del Sur). 
# Kwangju (Corea del Sur).
# Jiangsu (China).
# Quitu.
# Taipéi.
# Frankfurt.
# El Cairu.
# Jakarta.
# Teḥrán.
# Kuala Lumpur.
# Karachi.
# Manila.
# Moscú.
# Ḥanói.
# Bangkok.
# Casablanca.
# Zilina (Eslovaquia), en construcción.
# Alabama, en construcción.

## Modelos de autos de pasajeros

### Pasenger Automóvil

;Kia Motors Group
* Avella (Ford Aspire)
* Brisa (Mazda Familia)
* Capital
* Concord (Mazda Capella)
* Elan/Vigato/Kia Roadster (Lotus Elan)
* Enterprise (Mazda Sentia)
* Potentia (Mazda Luce)
* Sephia/Mentor
* Pride (Ford Festiva/Mazda 121)
;Hyundai Motor Group
* Clarus/Credos
* Morning/Picanto
* Opirus/Amanti
* Optima/Optima-Regal/Magentis
* Optima/Magentis/Lotze
* Rio/Pride
* Rio (Cinco/RX-V)
* Rio SF/Rio
* Sephia/Mentor(New)
* Sephia/Spectra/Shuma
* Spectra
* Spectra/Cerato
* Visto (Hyundai Atos/Santro) 
* cee'd (Mondial de l'Automobile 2006)

### SUV, Van

;Kia Motors Group
* Sportage
* Bongo (Mazda Bongo)
* Besta (Mazda Bongo)
* Wide-Bongo
* Power-Bongo
* Topic (Bongo)
* Towner (Daihatsu Hi-Jet)
* Rocsta
* Rocsta R2
* Ceres
;Hyundai Motor Group
* Bongo-Frontier/K Series
* Carens
* Carens/Carens II/X-Trek (2nd)
* Carens/Rondo (3rd)
* Carnival/Carnival II/Sedona
* Carnival/Sedona (2nd (SWB))
* Grand Carnival/Sedona (2nd (LWB))
* Sorento
* Sportage(CRDI/V6)
* Pregio
* Towner(New)
* Retona
* Joice/Carstar (Mitsubishi Motors, Hyundai Motor Company, Kia Motors)
* Pregio/Bongo III
* K Series/Bongo III

### Comercio Vecle

;Kia Motors Group
* Kia KB (Hino Truck)
* Rhino/Wide-Boxer
* Kia Trade
* Kia Boxer (Mazda Boxer)
* Kia AM Truck (Hino Truck)
* Kia AM Bus (Hino Blueribbon RU)
* Kia Granbird (Asia Motors)
* Kia Titan (Mazda Titan)
* Kia Super-Titan (Mazda Titan)
* Kia Jumbo-Titan (Mazda Titan)
* Kia Granto (Hino Super Dolphin Profia)
* Kia Combi (Mazda Parkway)
* kia Cosmos (Hino Rainbow RJ)
;Hyundai Motor Group
* Kia Pamax (Hyundai Mighty II)
* Kia Rhino (Hino Ranger)
* Kia Granbird
* Kia Power-Combi (Mazda Parkway)
* Kia New Cosmos (Hino Rainbow RJ)
* Kia Frontier (1.4ton/2.5ton)

## Referencies

## Enllaces esternos

Páxina de KIA (en coreanu)
Nuberu (dixebra)

**Nuberu** pue ser:

*Nuberu ó Ñuberu un personaxe mitolóxicu rellacionáu coles tormentes.
*Nuberu, un grupu de música asturianu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Programación

La **programación d'[[Ordenador|ordenadores]]** (que de cutio nómase *programación*) ye l'arte de implementar un o más algoritmos astrautos emplegando un llinguaxe de programación, pa facer un programa d'ordenador concretu.

Ye vieyu'l discutiniu de si programar ye un arte, una ciencia, o namái una actividá dientru la inxeniería. Dalgunos piensen na programación comu un arte (artesanía) que cualesquier pue dominar. Pero, cenciellamente, un programa d'ordenador (que nun seya mui pequeñu) ye un artefautu abondo complexu, y necesítase una téunica enforma depurada ya especializada pa facelu bien.

## Referencies

## Enllaces esternos
Inxeniería informática

La **Inxeniería [[informática]]** ye una rama de la inxeniería que consiste n'aplicar la teunoloxía a la planificación, amañu y construcción de sistemes pa procesar y atroxar la información automáticamente, aplicaos a cualesquier estaya.

Una de les partes señalaes d'estos sistemas ye'l software, y la inxeniería informática ofrez delles téuniques y conocimientos específicos pal diseñu, construcción y sofitu del software, suxetos a restricciones de calidá, tiempu y coste. Munches d'estes téuniques agrúpense no que se conoz comu inxeniería del software.

Amás de los aspectos puramente téunicos de los sistemas informáticos, la inxeniería informática ocúpase de munchos otros de tipu organizativu, social o llegal. Por exemplu, los rellacionaos cola planificación, direición y control de proyeutos informáticos; l'auditoría y control de sistemas d'información; la realización de peritaxes informáticos, etc.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina del Colexu Oficial d'Inxenieros n'Informática del Principáu d'Asturies
Antonio Trevín

**Antonio Ramón María Trevín Lombán**  foi un políticu asturianu, presidente del Principáu d'Asturies ente 1993 y 1995.

## Biografía
Maestru y diplomáu n'Historia, yera profesor d'Educación Xeneral Básica, profesión que exerció por primer vez nes escueles d'Ḥontoria y Purón en Llanes.

## Carrera política
En 1982 afilióse al PSOE y al añu siguiente foi elixíu conceyal del Ayuntamientu. Nes siguientes eleiciones salió alcalde con mayoría absoluta, cargo que repitió en 1991, cuando tamién foi elixíu diputáu rexonal pola circunscripción oriental. Dempués, sucedió a Juan Luis Rodríguez-Vigil como presindente de la Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies pola so dimisión a metá de llexislatura. Ocupó'l cargu hasta 1995. En 1999 regresó a la alcadía de Llanes. Depués, ente 2004 y 2011 foi delegaú del Gobiernu Español n'Asturies. Tamién foi secretariu xeneral de l'Agrupación Socialista de Llanes.

## Vida personal
En xineru de 2025 anunció que tenía cáncanu de páncrees. Morrió'l 23 de xunetu de 2025 pola mor d'esi cáncer.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina personal de Trevín  (n'español)
Nuberu (grupu)

**Nuberu** ye un grupu d'Asturies que cancia n'asturianu. Ta formáu por Chus Pedro y Manolo Blanco Peñayos. Surden nel añu 1976 dientro del coleutivu cultural Camaretá, del conceyu de Samartín del Rei Aurelio. Esi mesmu añu debuten nel Día de la Cultura qu'entamaben en La Carbayera de los Maizales de Xixón dellos coleutivos de la ciudá vinculaos a los grupos d'izquierda.

Nuberu caracterízase por ser un dúu que cancia nuna llingua que nun existe, oficialmente. Y son unos de los mas aférrimos defensores de la llingua como perbién lo retraten nos cancios.
 
En 1977 grabaron el so primer discu, nel que collaboraba'l cantante Víctor Manuel que punxo la voz nel tema d'Aida de la Fuente. Dende entós vienen grabando soníos populares dándo-yos un toque modernu o faciendo composiciones propies. 

A lo llargo de la so carrera, Nuberu tien actuao con músicos como Víctor Manuel, Ana Belén, Rosa León, Quilapayún, la Coral Polifónica de Sotrondio, Ilegales, Dixebra, Llan de Cubel, Tejedor, Luis Eduardo Aute o Jerónimo Granda, magar que nel so repertoriu enxamás escaecen les sos señes d'identidá, y cantaben lletres comprometíes cola so tierra, como por exemplu la renomada Aida de la Fuente, o *Dios te llibre de Castiella*.

El 20 d'ochobre de 2007 Chus Pedro y Manolo Blanco Peñayos anuncien la disolución del grupu.

Nel branu de 2008 el dúu pon a la venta l'últimu discu que foi grabau nel Xareu d'Ochobre de Cangues (2007). La caxa trai un doble CD y un DVD del mesmu conciertu.
Nel mesmu periodu foi grabau un documental por TPA, con intención de sacalu per televisión unos meses dempués.

## Discografía
*Asturies, ayer y güei (1977)
*Atiendi, Asturies (1980)
*Cancios d'un país (1981)
*Glayíos d'un país (1984) (recopilatoriu)
*Mineros (1987)
*Como tú yes (1991) (direutu)
*Agua de la fonte clara (1993)
*L'árbol de Navidá (1994)
*Nuberu nel tiempu (2002)
*Tributu a Nuberu (2008)

## Referencies
Hidróxenu

L**'hidróxenu** ye un elementu químicu de númberu atómicu 1 y símbolu **H**, allugáu nel grupu 1 de la tabla periódica de los elementos. A temperatura ambiente ye un gas diatómicu inflamable, incoloru y inodoru, y ye l'elementu químicu más llixeru y abondosu del Universu. Les estrelles tán formaes mayormente por esti elementu n'estáu de plasma la mayor parte de los sos ciclos.

Apaez amás en bien de sustancies como por exemplu l'agua y los compuestos orgánicos y ye pa reaicionar colos más de los elementos.

El nucleu del isótopu más abondosu ta formáu por un protón namái. Amás esisten otros dos isótopos: el deuteriu, que tien un neutrón y el tritiu que tien dos.

## Referencies

## Enllaces esternos
*  WebElements.com
*  EnvironmentalChemistry.com
*  Ye elemental 
*  L'hidróxenu como combustible
Electrón (dixebra)

Un **electrón** pue ser:

*Electrón, una partícula subatómica.
*Electrón, una moneda de l'antigüedá.

## Referencies

## Enllaces esternos
Shakira

**Shakira Isabel Mebarak Ripoll**  ye una cantante y compositora colombiana conocida simplemente como **Shakira** (que quier dicir "Muyer de Gracia" n'árabe).

## Biografía
Shakira nació en Barranquilla, Colombia, el 2 de febreru de 1977 de pá libanés y ma colombiana. A los 13 años treslladóse a vivir a Bogotá y un añu dempués asoleyó'l so primer trabayu *Magia*, pa la discográfica Sony. Tamién actuó na telenovela colombiana *El Oasis*. L'ésitu llego-y col álbum *Pies descalzos* y el so *single* «*Estoy aquí*»

Dende entós sacó otra media docena de discos y incluso grabó un discu n'acústicu pa la MTV.

## Discografía
; Discos d'estudiu
* 1995: *[[Pies descalzos]]*
* 1998: *[[¿Dónde están los ladrones?]]*
* 2001: *[[Laundry Service]]* / *Servicio de lavandería*
* 2005: *[[Fijación oral vol. 1]]*
* 2005: *[[Oral Fixation vol. 2]]*
* 2009: *[[Loba (discu)|Loba]]* / *[[She Wolf]]*
* 2010: *[[Sale el sol]]*
* 2014: *[[Shakira (discu)|Shakira]]*
* 2017: *[[El Dorado (discu de Shakira)|El Dorado]]*

; Discos recopilación
* 1997: *[[The Remixes (discu de Shakira)|The Remixes]]*
* 2002: *[[Grandes éxitos (discu de Shakira)|Grandes éxitos]]*
* 2006: *[[Oral Fixation Volumes 1 & 2]]*

; Discos en direutu
* 2000: *[[MTV Unplugged (discu de Shakira)|MTV Unplugged]]*
* 2004: *[[En vivo y en privado]]* / *Live & off the Record*
* 2007: *[[Oral Fixation Tour]]* / *Oral Fixation Tour*
* 2011: *[[En vivo desde París]]* / *Live From Paris*
* 2019: *[[Shakira In Concert: El Dorado World Tour]]*

; Ediciones especiales
* 2002: *[[Coleición de oro]]*
* 2002: *[[Laundry Service: Washed & Dried]]*
* 2017: *[[La Magia y el Peligro de mis primeros éxitos]]*

; EP
* 2003: *[[The Pepsi E.P.]]*
* 2007: *[[Love in the Time of Cholera (EP)|Love in the Time of Cholera]]*

;Primeros discos non oficiales 
* 1991: *[[Magia (álbum)|Magia]]*
* 1993: *[[Peligro (álbum de Shakira)|Peligro]]*


File:Shakira-01.JPG
File:Shakira-02.JPG
File:Shakira-03.JPG
File:Shakira-06.JPG
File:Shakira-07.JPG
File:Shakira-08.JPG
File:Shakira-11.JPG
File:Shakira-12.JPG
File:Shakira-13.JPG
File:Shakira-15.JPG


## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina oficial de Shakira
Nacho Vegas

**Nacho Vegas**  ye un músicu asturianu, perimportante nel desendolque de la música española alternativa ("indie") nos años 1990.

## Biografía
Los entamos musicales de Nacho Vegas alcuéntrense no que se llamó "Xixón Sound": nos caberos años 80, la ciudá de Xixón tornóse un amburante centru cultural nel que xurdieron munchos grupos mozos, como Penélope Trip, Australian Blonde o Dr. Explosion, que naguaben por una música mui llonxana da que se facía n'España nesa dómina. Baxo l' influxu de Sonic Youth, Dinosaur Jr., Pixies, Hüsker Dü o My Bloody Valentine, procuraben un soníu qu' amestara melodíes nidies y llimpies con un ruíu fechu de violencia y llercia. Vegas entamó como guitarrista col grupu Eliminator Jr. - nome d'un cantar de Sonic Youth -, qu' espublizó un discu namás , *Chándal*. D'ehí pasó al grupu col que algamaría abonda reconocencia nel mundiu indie: Manta Ray - otra vuelta un nome de cantar, nesti casu de Pixies. Con Manta Ray espublizaría, tamién como guitarrista, dellos EPs y los discos *Manta Ray* (1995) y *Pequeñas puertas que se abren, pequeñas puertas que se cierran* (1997). Manta Ray ye, ensin dulda, un grupu perimportante na "escena alternativa" española, por tene-y dao costancia ya puxu a un xeitu de música que, munches vegaes y en munches bandes, paecía abondo *amateur*. 

En 1997 aparez *Diariu I*, el primer discu de Vegas nel so proyeutu paralelu Diariu: Vegas pon música a dellos poemes n'asturianu de Ramón Lluís Bande, col qu'en 1999, tras colar de Manta Ray, espublizará *Diariu II*. En 2002 Bande dirixe *[[El fulgor]]*, documental so'l mou creativu de Vegas, nel que la cámara percuerre tol camín dende que'l músicu entama a trabayar nuna canción (la mesma que da títulu al documental) hasta que-y da fin y la toca nun conciertu. 

En 2001 Nacho Vegas graba, baxo'l so nome, el discu *Actos inexplicables*. Si dica esi momentu nun hai namás que visos de Nacho Vegas como músicu "en collaboración", esti debú amuesa el so caráuter completu: lletres fondes, escures ya intimistes, nel camín de Bob Dylan, Leonard Cohen o Nick Drake, con melodíes seles y agries, que pasen de la guitarra acústica al contrabaxu, y de los instrumentos de vientu a les guitarres frayantes. En 2003 espubliza'l discu doble *Cajas de música difíciles de parar*, onde les sos traces musicales apaecen yá pernidies, afondaes. Del añu 2005 ye *Desaparezca aquí*, discu inda más escuru, pero tamién con más retranca ya humor negru; los cantares, llargos (5, 6 ó 7 minutos cadún), somórguiense n'hestories tráxiques y borrinoses, onde nunca nun se sabe cuál ye la verdá.

## Discografía

### En solitariu
* Actos inexplicables - (Limbo Starr 2001)
* Cajas de música difíciles de parar - (Limbo Starr 2003)
* Desaparezca aquí - (Limbo Starr 2005)
* El manifiesto desastre - (Limbo Starr 2008)
* La zona sucia - (Marxophone 2011)
* Resituación - (Marxophone 2014)

## Referencies

## Enllaces esternos
Xacintu (mitoloxía)

**Xacintu** ye un personaxe de la mitoloxía griega que vivía n'Amicle, cerca d'Esparta; fo amáu al tiempu por Céfiru y Apolu. Dambos compitieron pol amor del mozu, pero ésti escoyó al segundu como'l so amor. Poro, Céfiru decidió vengase, y asina un día, cuando xugaben Apolu y Xacintu al llanzamientu de discu, esvió'l discu llanzáu por Apolu pa escontra Xacintu, qu'al ser golpeáu na vidaya morrió, y de la firida xurdió'l so sangre, que nel campu fizo que xorrecieren los xacintos.

Yera un dios prehelénicu, rellacionáu cola fertilidá, como lo amuesa'l sufixu -nth, y la rellación con Apolu nesta tradición paez significar el pasu de la relixosidá prehelénica a la griega dórica na figura d'esti últimu.

Yera reverenciáu nes fiestes espartanes de les Xacíntides.

## Referencies

## Enllaces esternos
ISO 639

La norma **ISO 639** ye la norma ISO que da códigos pa les llingües y families de llingües. Ta dividida nes siguientes subnormes:

*ISO 639-1:2002 *Códigos pa la representación de nomes de llingües -- Parte 1: Alfa-2 códigu*
**Códigos de dos lletres pa dalgunes llingües.
*ISO 639-2:1998 *Códigos pa la representación de nomes de llingües -- Parte 2: Alfa-3 códigu*
**Códigos de tres lletres pa llingües y grupos de llingües. Inclúi códigos pa toles llingües na parte 1.
*ISO 639-3:2006? *Códigos pa la representación de nomes de llingües -- Parte 3: Alfa-3 códigu pa una cobertura comprensiva de les llingües.*
**Códigos de tres lletres pa llingües. Tien más códigos que la parte 2 pero nun inclúi los grupos de llingües que tán na parte 2.
*ISO 639-4:2007? *Códigos pa la representación de nomes de llingües -- Parte 4: Guíes d'implementación y principios xenerales pa la codificación de llingües.*
*ISO 639-5:2006? *Códigos pa la representación de nomes de llingües -- Parte 5: Alpha-3 códigu pa families de llingües y grupos.*

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina oficial del ISO 639-2/RA 
* ISO 639 en Ethnologue
Oru

L**'oru** ye un elementu químicu de númberu atómicu 79 y símbolu **Au** (del llatín *aurum*), allugáu nel grupu 11 de la tabla periódica de los elementos. L'oru ye un metal de transición blandu, rellucente, mariellu, pesáu, maleable, dúctil (trivalente y univalente) que nun reacciona colos más de los productos químicos, pero ye sensible al cloru y al agua rexo. El metal alcuéntrase normalmente n'estáu puru y en forma de pebides y depósitos aluviales y ye ún de los metales tradicionalmente emplegaos p'acuñar monedes. Tamién s'emplega na xoyería, la industria y la lletrónica.

## Referencies

## Enllaces esternos
*  WebElements.com
*  EnvironmentalChemistry.com
*  Precios del oru y economía
Uzbequistán

La ** República d'Uzbequistán** o simplemente **Uzbequistán** ye un país asitáu n'Asia Central. Llenda al norte y noroeste con Kazakstán, al sur con Afganistán, al noreste con Kirguistán, al sureste con Taxiquistán y al suroeste con Turkmenistán. 

## Historia

## Xeografía

Uzbequistán ye unu de los dos únicos países nel mundu que nun sólo nun tien salida al mar sinón que tampoco la tien ningunu de los países colos que llenda. L'otru país na mesma situación ye Liechtenstein.

### Organización político-alministrativa

Uzbequistán ta dividíu en 12 provincies o rexones autónomes (*vilotayi*), una ciudá (*shahri*) y una república autónoma (*respublikasi*):

# Ciudá de Taxkent
# Provincia d'Andillán (Andillán) 
# Provincia de Bukhará (Bukhará) 
# Provincia de Ferganá (Ferganá)
# Provincia de Dllizaks (Dllizaks)
# Provincia de Namangán (Namangán) 
# Provincia de Navoi (Navoi)
# Provincia de Kashkadar (Qarshi)
# Provincia de Samarcanda (Samarcanda) 
# Provincia de Sirdarín (Guliston) 
# Provincia de Surkhandarin (Termiz) 
# Provincia de Taxkent (Taxkent)
# Provincia de Khorezm (Urganch)
# República Autónoma de Karakalpakia (Nukus)

## Economía

Unidá monetaria: 1 som uzbekistanín = 100 tiyins 
 
Principales esportaciones: algodón, oru, gas natural, fertilizantes minerales, metales ferrosos, testiles, vehículos de motor. 

Ingresu anual per cápita: US US$420 (Bancu Mundial, 2003)

## Demografía

## Cultura

## Referencies

## Enllaces esternos
Presidente

**Presidente**, del llatín: *prae sedere* «quien ta'l frente». Esti términu s'emplega pa identificar a la persona que dirixe un axuntamientu, una sesión de trabayu o aconceyamientu, anque lo más habitual ye usálo pa referise al funcionariu públicu elixíu pa un periodu determináu, que representa'l poder executivu d'un Estáu. Los primeros n'usar esti modelu fueron los Estaos Xuníos. 

Tamién sirve pa identificar a los que presiden ciertos organismos públicos como'l Congresu, el Senáu, la Corte Suprema de Xusticia...

A lo último, úsase tamién pa nomar al máximu directivu d'empreses privaes, universidaes, cámares empresariales, asociaciones ya instituciones, etc.

## Referencies

## Enllaces esternos
Qatar

L**'Emiratu de Qatar** (دولة قطر, n'árabe) ye un estáu asitiáu nel Oriente Mediu.

## Historia

## Xeografía

Qatar divídese dende 2015 en 8 conceyos (*baladiyah*):

## Economía

## Demografía
La población qatarina solo ye'l 20% de los habitantes nacíos nel país. La mayoría son trabayadores estranxeros de la India, d'Irán o de países norteafricanos. L'árabe ye l'idioma oficial, anque por esta mecedura de cultures l'inglés tamién s'emplega. 

Casi tolos qatarinos son musulmanes, yá que la relixón mayoritaria ye la interpretación *wahabita* del Islam sunita. Anque son conservadores les muyeres nun tán obligaes a llevar velu y tienen derechu a sacar el carné de conducir. Los cristianos tienen llibertá de cultu, pero nun tán autorizaos a esparder les sos creyencies. 

Dende que s'entamó a sacar petroleu la mayor parte de la xente emigró pa les ciudaes. Cuasi'l 90% de la población vive en Doḥa, la capital, o nes afueres; esta urbanización provocó una gran despoblación nos pueblos del norte.

## Cultura

## Referencies

## Enllaces esternos

* Información de la OMS sobre Qatar 
* Qatar Airways 
* Cocina qatarina  
* Ministerio d'Asuntos Esteriores de Qatar 
* Información turística sobre Qatar  
* Banderes de Qatar
Hannover

**Hannover** ye una ciudá d'Alemaña, capital de distritu y de rexón nel estáu de Baxa Saxonia. Tien una población de .

Desque'l rei Xurde I ocupó'l tronu d'Inglaterra hasta que morrió Xurde IV, Hannover compartió monarca col Reinu d'Inglaterra. Dexaría de ser reinu independente en 1866 cuando foi anexonada por Prusia.

Na Segunda Guerra Mundial foi arrasada polos bombardeos, dempués quedaría nel llau oeste, na República Federal. Nel añu 2000 celebróse na ciudá la Esposición Universal.

## Referencies

## Enllaces esternos
Horst Köhler

**Horst Köhler**  foi un políticu alemán. Ocupó'l cargu de presidente federal d'Alemaña dende'l 1 de xunetu de 2004 al 31 de mayu de 2010.

Anantes foi'l direutor del Fondu Monetariu Internacional.

## Referencies

## Enllaces esternos
Frixu

El **frixu** foi la llingua indoeuropea de los frixos, pueblu que migrou dende Tracia ta Anatolia por vuelta l'añu 1200 e.C.

Eistingíuse nel sieglu VI d.C. 

Albídrase que tenía parecíu col traciu y el armeniu. Col griegu tuvu muitu tiempu en contautu. 

## Enllaces eisternos
* Glosariu frixu-inglés
* Frixa y los frixos *(n'inglés)*

## Referencies

## Enllaces esternos
Torna-boda

La **torna-boda** o tornamesa ye un vezu nupcial que se celebra, ente otres zones, n'Asturies y Llión. Consiste nel acompañamientu de la novia tiempu depués de la boda, dende la casa de so familia a la de la familia'l noviu. La novia diba tradicionalmente nun carru col so axugal. En llegando a la casa'l noviu facíase xinta y baille.

Esta tradición cambia dependiendo de la comarca o conceyu. Amás, la so forma foi camudando col pasu'l tiempu. Asina en delles zones la torna-boda ye la fiesta o cena que se fai na nueche anterior o posterior al casamientu, o incluso la cena del mesmu día de les nupcies.
Tucídides

**Tucídides**  foi un historiador y militar griegu.

Tucídides pertenecía a la familia de los Filaidas, de la cuala facían parte Cimón ou Milcíades, vencedor de la batalla de Maratón. Nel añu 424 e.C.., na Guerra del Peloponesu, foi nomáu estratega de la ciudá d'Atenes y confió-y el mandu de la flota encargada de frañer l'asediu d'Anfípolis, en Tracia. Por embargu, fracasó nel intentu y la ciudá cayó en manes espartanes colo que foi condergáu pal exiliu. 

Esto fizo que tuviera la oportunidá d'informase sobro la realidá de la guerra nos dos bandos cona dita información compunxo la **Historia de la Guerra del Peloponesu**, que cunta los fechos acontecíos pente los años 431 e.C. y 411 e.C.. Tornó p'ancá súa tres venti años d'exiliu, cuando la guerra terminó.

Ta consideráu como'l primer historiador y como'l meyor historiador griegu. Na so obra emplega únicamente las causas naturales y la conducta humana pa esplicar el devenir históricu, anantias que como frutu de la intervención divina. Pero, amás, na so obra analiza los fechos, diendo más allá de lo anecdóticu pa buscar les motivaciones personales de los protagonistes, les sos ambiciones y las sos llercies. Pa ello, introduz, dacuandu, discuros ficticios pa esponer les motivaciones de los personaxes históricos.
Arabia

**Arabia** (n'árabe,العربيّة, al-'Arabīyah) ye una península del sureste d'Asia, na xuntura con África. Mayormente ye una rexón de clima desérticu. Tamién ye conocida como península Arábica.

Les costes de la península tan bañaes pal oeste pel mar Roxu y el golfu d'Aqaba, al sur pel mar d'Arabia y pal este pel golfu d'Omán y el golfu Pérsicu. Pal norte llenda con Israel, Xordania, Iraq y Kuwait. Políticamente la península Arábica ta dixebrada nos vinientes estaos (allugaos por orde de tamañu):
* Arabia Saudita.
* Yeme.
* Emiratos Árabes Xuníos.
* Qatar.
* Baḥréin.

Arabia Saudita (reinu gobernáu pola dinastía wahabita de los al-Saüd) abarca la mayor parte de la península, que tien una estensión total de 3.000.000 km². La mayoría de la población, alredor de 50 millones, vive n'Arabia Saudita y Yeme. El subsuelu d'Arabia contién grandes cantidaes de petroleu. Nesta península atópense La Meca y Medina (dambes n'Arabia Saudita), les dos ciudaes santes del Islam, por aciu'l país tien gran influyencia nos estaos vecinos. Amás los Emiratos Árabes Xuníos y Qatar son la sede de les principales cadenes de televisión del mundiu árabe, como por exemplu Al-Jazira.

Dacuando el términu *Próximu Oriente* aplícase namái a esta península, lo que ye una incorreición dau qu'esti tamién se refier a l'antigua Mesopotamia y territorios vecinos. Ye común referise a tola península col nome d'Arabia, masque n'otru tiempu la pallabra ficiere referencia a tol mundiu árabe dende Marruecos hasta Omán.

## Historia antiga
Arabia ye literalmente'l país de los árabes, por ser el bierzu d'esta cultura. Esta etnia ye conocida dende'l 2ᵘ mileniu e.C.

Los primeros soberanos d'Arabia anicien nel sieglu VIII e.C., inda que namái gobernaben confederaciones tribales, nuna rexón erma y escosa poco afayaíza pa l'agricultura que taba tradicionalmente habitada por pueblos nómades. Asina, nos anicios atopamos les reines Zabida y Samsi, y nel entamu'l sieglu VII e.C. apaecen les reines Iati, Te'elhunu, Hazael y Iskallatu (les dos postreres pareyes de reines gobernaren xuntes).

Arabia tamién foi una provincia del Imperiu Romanu hacia'l sieglu II e.C. Tratábase del antiguu reinu nabatéu, en territoriu de lo qu'anguaño ye Xordania, el Sinaí y la parte noroccidental d'Arabia Saudita; Petra yera la capital, darréu d'ello yera nomada Arabia Petria, en llatín *Arabia Petraea*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Doḥa

**Doḥa** (árabe: **دوحة**, ***Ad-Dawhah***) ye la capital de Qatar. Tien una población d'unos 550.700 habitantes (2005) y les principales actividaes económiques son la industria del petroleu y la pesca. Cerca de Doḥa alcuéntrase la Ciudá de la Educación, zona dedicada a la investigación y la educación.

La ciudá tien un aeropuertu, l'Aeropuertu Internacional de Doḥa.

Na ciudá alcuéntrase la sede de la cadena de televisión Al Jazeera, ún de los principales medios de comunicación internacionales en llingua árabe.

## Deportes
En 2006 foi sede de la 15ª edición de los Xuegos Asiáticos. Foi ciudá aspirante a organizar los Xuegos Olímpicos de 2016, anque quedó descartada na primer ronda.

## Referencies

## Enllaces esternos
Tracia

**Tracia** (en griegu *Thrákē*) ye una rexón histórica que, na so dómina, s'espardía dende Macedonia pal mar Negru y el mar de Mármara; y dende'l mar Exéu pa col ríu Danubiu. Ocupa la punta sureste de la Península Balcánica y comprende'l nordeste de Grecia, el sur de Bulgaria y la zona europea de Turquía; les sos llendes camudaron al traviés del tiempu. Los montes Ródope separten la Tracia griega de la búlgara y el ríu Maritsa separta la turca de la griega.

Les ciudaes principales de la zona son Estambul, Gallipoli, Edirne y Tekirdag toes elles na república turca, especialmente ye una rexón agrícola u se produz tabacu, arroz, trigu, algodón, aceite d'oliva y frutes.

## Historia
Na Antigüedá tuvo habitada por numberoses tribus y clanes pertenecientes a los tracios que, a diferencia de los macedonios, enxamás absorbieron la cultura griega, y formaben pequeños reinos independientes. Hacia'l 600 e.C. los griegos sometieron a los tracios y los emplegaron como mineros nes sos mines d'oru y plata.

Dempués pasaron a dominiu persa y pal añu 46 Claudiu conquista la rexón pal Imperiu romanu, lo que benefició sobremanera a Tracia. Sicasí coles invasiones bárbares del sieglu III esta zona ye davezu campu de guerres y batalles.

Nel sieglu VII, el norte pasa a manes búlgares y el sur al Imperiu bizantín y asina caltiénse, con pequeños cambeos, ta 1453 cuando tola rexón cai xunto al Imperiu en manes turques.

## Historia moderna y contemporánea

En 1878, el norte de Tracia foi anexonáu pola provincia de Rumelia del Este, entidá búlgara autónoma perteneciente al Imperiu otomanu. Pero en 1885 Bulgaria toma la provincia de Rumelia, conociéndose dende entós baxo'l nome de Tracia únicamente a la parte sur, qu'entá siguía en posesión turca.

L'actual configuración división de la rexón débese a dos alcuerdos, el Tratáu de Neuilly, 1919 y el Tratáu de Lausana, esti entamaba'l ríu Maritsa como fastera ente la Tracia griega y la turca.

## Referencies
Dominica

**Dominica**, oficialmente **Mancomunidá de Dominica**, ye una islla y un estáu del Mar Caribe, ente los territorios franceses d'ultramar de Guadalupe al norte y Martinica al sur; pertenez a la Mancomunidá Británica de Naciones. Nun hai que confundila cola República Dominicana, otra nación caribeña.

## Organización político-alministrativa

Dominica ta dividida en 10 parroquies:

# Parroquia de Saint Andrew
# Parroquia de Saint David
# Parroquia de Saint George
# Parroquia de Saint John
# Parroquia de Saint Joseph
# Parroquia de Saint Luke
# Parroquia de Saint Mark
# Parroquia de Saint Patrick
# Parroquia de Saint Paul
# Parroquia de Saint Peter

## Economía

## Cultura
 

## Referencies

## Enllaces esternos

* Noticies de Dominica  (n'inglés)
* Videos y semeyes de Dominica
* 
* In-depth travel & tourism site
Linux

::*Esti artíciulo fala del [[kernel|nucleu]] Linux, si busca información al rodiu les distribuciones del sistema operativu completu fechu del amiestu del proyeutu [[GNU]] y Linux, vea [[GNU/Linux]].*

**Linux** ye un nucleu o kernel pa sistemes operativos con llicencia llibre y polo xeneral suel dir acompañando a los paquetes de software de GNU formando el sistema operativu GNU/Linux (a este sistema completu y funcional nómase popularmente Linux, a seques.

Esti **nucleu**, escritu cuasi tou en C con dalgunes estensiones GNU C, foi desarrollau pol hacker finlandés Linus Torvalds, quien nun primer momentu quería facer un sistema operativu completu asemeyáu a Unix que funcionara con microprocesadores Intel 80386, aunque finalmente amestose al proyeutu GNU.

El proyeutu ñació en 1991 col famosu mensaxe nel grupu comp.os.minix d'Usenet, que caltenía lo siguiente:

De secute, los hackers de Minix aportaron idees y códigu al nucleu Linux, y güei recibiera contribuciones de miles de programadores.

Torvalds sigue lliberando nueves versiones del nucleu, consolidando aportes d'otros programadores y faciendo cambios el mesmu. Toles versiones de Linux que tienen el númberu de sub-versión (el segundu númberu) par, pertenecen a la serie "estable", por exemplu: 1.0.x, 1.2.x, 2.0.x, 2.2.x, 2.4.x y aguañu 2.6.x, demientres que les versiones con sub versión impar, como la serie 2.5.x, son versiones de desarrollu, esto ye que nun consideranse de producción. Mientres que Torvalds continúa lliberando les caberes versiones de desarrollu, el mantenimientu de las rama "estables", siempres algo mas vieyes, deleganse a otros programadores, incluyendo a David Weinehall (2.0), Alan Cox (2.2), Marcelo Tosatti (2.4) y Andrew Morton (2.6). Amás d'estes versiones "oficiales" del nucleu, puede obtenese versiones "alternatives" d'otres fuentes. Los encargaos de les Distribuciones de GNU/Linux, normalmente mantienen les sus propies versiones del nucleu, que dalgunes vegaes por exemplu, traen controladores que nun tan na versión oficial.

La rama estable d'anguaño ye la 2.6.x. La serie 2.6 ya caltién munches meyores de la versión estable d'enantes: 2.4. Entre elles destaca la posibilidá de correr una nueva copia del nucleu Linux enriba Linux, n'Espaciu d'Usuariu, dalgún modu asemeyáu a una máquina virtual, usando'l sistema en Modu Usuariu (GNU/Linux).

La mascota de Linux ye un pingüín con barrigón nomau Tux, fechu por Larry Ewing.

## Ver tamién
* Linus Torvalds
* GNU/Linux
* GNU
* Proyeutu GNU
* Richard Stallman

## Referencies

## Enllaces esternos
* Repositoriu d'archivos del Nucleu Linux
* Páxina oficial del proyeutu Linux
GNU/Linux

**GNU/Linux** ye la familia de sistemes operativos fechos a partir del sistema GNU, desarrolláu pol proyeutu del mesmu nome, amestáu al nucleu Linux. Esta familia ye conocida popularmente por Linux, el nome del nucleu ensin más.
Ye ún de los exemplos más conocíos de software llibre y desendolcu de códigu abiertu: al aviesu que los sistemes operativos privativos como Windows y Mac OS, tol códigu fonte ta a disposición del públicu y tol mundu pue emplegalu, camudalu y redistribuílu llibremente.

Anguaño, hai sistemes GNU/Linux sofitaos por empreses perimportantes, comu IBM, Hewlett-Packard o Novell pa usalu en servidores, y estaciones de trabayu ya ordenadores personales. Dizse qu'esti ésitu débese a la independencia del vendedor, la seguridá y la fiabilidá.

Anguaño GNU/Linux pue instalase en cásique toles arquitectures d'ordenador, dende sistemes empotraos, superordenadores, o teléfonos móviles.

El proyeutu GNU entamólu Richard Stallman en 1983, Y Linux foi, de mano, un proyeutu personal de Linus Torvalds en 1991.

## Dalgunes distribuciones GNU/Linux

### Distribuciones llibres
Distribuciones 100% llibres

### Distribuciones gratuites
* Aurox (basada en Red Hat Linux)
* BestLinux
* Centos (basada en Red Hat Linux)
* Debian GNU/Linux (x86/PPC)
* EduLinux (una distribución educativa chilena)
* Fedora Core (x86/PPC) (basada en Red Hat Linux)
* Gentoo Linux (x86/PPC)
* Gnoppix (basada n'Ubuntu, de tipu CDvivu)
* GuadaLinex (x86/PPC) (entamada pola Xunta d'Andalucía (España))
* gnuLinEx (entamada pola Xunta d'Estremadura (España))
* Linuxin (basada en Debian GNU/Linux 3.0 (Woody) y fecha pa novatos)
* Knoppix (basada en Debian, de tipu CDvivu)
* Kubuntu (x86/PPC) (Ubuntu con KDE)
* Mandriva Linux (x86/PPC) (enantes Mandrake Linux)
* ROCK Linux
* Slackware
* Trinux (basada en Debian, de tipu CDvivu)
* Trustix Secure Linux
* Ubuntu GNU/Linux (x86/PPC) (basada en Debian)
* Ututo-e (distribución 100% llibre fecha n'Arxentina y basada en Gentoo)
* VectorLinux (basada en Slackware)
* White Box (basada en Red Hat Enterprise Linux (RHEL))

### Distribuciones comerciales
* Caldera Linux
* Corel Linux (basada en Debian GNU/Linux)
* HispaFuentes (distribución hispanoamericana basada en Debian GNU/Linux, enantes en Red Hat Linux)
* Linspire (enantes Lindows, basada en Debian GNU/linux)
* Lycoris Desktop/LX
* Tumix GNu/linux
* Red Hat Linux
* SUSE Linux (x86/PPC)
* Turbolinux
* Xandros (basada en Corel Linux y en Debian GNU/Linux)
* Yellow Dog Linux (pa PPC, basada en Fedora Core PPC)

## Ver tamién
*GNU
*Linux
*Proyeutu GNU
*Richard Stallman
*Linus Torvalds

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina oficial de proyeutu GNU
*Páxina oficial del proyeutu Linux
Software llibre

El **software llibre**, como lu define la Free Software Foundation, ye software que se pue emplegar, copiar, estudiar, camudar y redistribuir sin restricciones. Esa llibertá ye central al conceutu de «software llibre»; poro, lo contrario de software llibre ye software privativu, y non el software que se vende pa ganar perres, como'l software comercial. El software llibre tamién se llama *libre software* (dizse así n'inglés tomando la pallabra *libre* prestada del español), FLOSS, o software de códigu abiertu (por embargu, la espresión cabera nun diz esautamente lo mesmo).

Pa estremar el software llibre del software de baldre (n'inglés les dos coses dícense igual), Richard Stallman, fundador del movimientu del software llibre, dixo que'l software llibre ye una cuestión de llibertá, non de perres (esta esplicación necesítase n'inglés, llingua na que, como se dixo más arriba, la pallabra *free* quier dicir igualmente *de baldre, gratis* y *llibre*, y mucha xente tracamundia'l significáu). Quier dicir que los usuarios del software tienen la llibertá de cooperar y de controlar el software qu'empleguen.

Munchu software llibre distribúyese de baldre n'Internet, pero nun ye una condición necesaria; pue vendese.

## Llibertaes del software llibre
Partido de El Bierzo

El **Partido del Bierzo** (**PB**) ye un partíu políticu rexonalista de la fasteira llionesa d'El Bierzu.

El so secretariu xeneral ye Iván Alonso.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina oficial del partíu
Julián Lanzarote

**Julián Lanzarote**  ye un políticu salmantinu, militante del Partíu Popular. Foi alcalde de de la ciudá de Salamanca ente 1995 y 2011 y senador de 2011 a 2015.

## Referencies

## Enllaces esternos
Llingües paleohispániques

Denómense **llingües paleohispániques** o **prerromanes** a les llingües indíxenes falaes na Península Ibérica enantes de la llegada de los romanos. Magar que'l términu "indíxenes" seya controvertíu, darréu que nun se conoz l'orixe de munches d'estes llingües y otres son llingües indoeuropees, ye práuticu pa estremar estes llingües del feniciu, griegu y llatín.

Les **llingües paleohispániques** de les que se caltienen testos escritos son:

*La llingua ibérica.
*La llingua celtibérica.
*La llingua aquitana.
*La llingua tartesia.
*La llingua lusitana.

Otres llingües ensin documentos calteníos son:
*La llingua astur.

## Otres llingües prerromanes de la Península Ibérica
L'indoeuropéu tamién se faló na Península Ibérica como amuesen dellos topónimos Sella, Salamanca, Xálima ou Arlanzón.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Epigrafía ibérica por Jesús Rodríguez Ramos
*Llinguas d'Iberia(en) *
*Moneda ibérica 
*Mapa de los Pueblos Pre-Romanos de Iberia (circa 200 AC) 

## Bibliografía
*Villar, Francisco, *Los indoeuropeos y los orígenes de Europa*, Madrid, 1991, ISBN 84-249-1471-6.
*Albertos Firmat, María Lourdes, "Lenguas primitivas de la Península Ibérica" en *Boletín de la institución “Sancho el Sabio“*, tomu XVII, 1973.
*Blázquez, José María; Francisco Presedo; Francisco Javier Lomas; Javier Fernández Nieto, "Protohistoria" en *Historia de España antigua*, tomu I, 1997, ISBN 84-376-0232-7.
*Pellón, José R., *Diccionario Espasa Íberos*, Madrid, 2001, ISBN 84-239-2290-1.
*Eslava Galán, Juan, *Los íberos*, Madrid, 2004, ISBN 84-270-2996-9.
**Palaeohispanica* (revista sobre lengua y culturas de la Hispania antigua), tomo 1, Zaragoza, 2001, ISSN 1578-5386.
Partido Regionalista del País Leonés

El **Partido Regionalista del País Leonés** o **PREPAL** (Partíu Rexonalista del País Lleonés) ye un partíu políticu que nagua pola autonomía pal País Lleonés.

Dempués de les eleiciones xenerales de 1979 u se presentaron pal Senáu D. Francisco Iglesias Carreño y Dª. Inés Gutierrez Carbajal pol enxame d'eleutores "Zamoranos por Zamora", el primeru proyeuta, nun aconceyamientu na ciudá de Toro, el "Partido Regionalista del País Leonés", pa defender y caltener los derechos constitucionales de la Rexón Lleonesa, la so historia, la so cultura, la so idiosincrasia, etc. El 18 de setiembre de 1980 va ser llegalizáu dafechu.

El so presidente ye Francisco Iglesias Carreño, dende 1993.

PREPAL foi la primera entidá política a reclamar l'autonomía pa la rexón lleonesa. Sicasí preséntase a toles eleiciones (Europees, xenerales, autonóniques y conceyeres) dende la so creación. Ye'l partíu decanu del lleonesismu nes tres provincies lleoneses (Salamanca, Zamora y Lleón).

Nes eleiciones autonómiques del 8 de mayu de 1983, en coalición col *Bloque Agrario*, consolidóse como tercera fuercia política pañando abondu númberu de votos: Salamanca 11.622 (5,83 %); Zamora 2.896 (2,32 %); Lleón 11.048 (4,28 %).

Nes eleiciones Xenerales de 1986 fonon refugaes les llistes del PREPAL pola griesca llegal per aciu d'un grupu esgayáu illegalmente, que avenceyóse nuna coalición apellada "Convergencia Leonesista". Escontra d'esta gafura de la "Junta Eleutoral Central" l'Audiencia Territorial esclarió sentencia favoritible al PREPAL. 

Cinco partíos (-. PSOE, PRD, CDS, FE y Convergencia Leonesista" CL .-) ficienon recursu y, sicasí tuvo suspensu'l procesu eleutoral nes tres provincies lleoneses. La griesca llegal fora ganada pol PREPAL que conservara les sos sigles.

Foi secretariu xeneral d'esti partíu Francisco Iglesias Carreño. Tres la modificación estatutaria paso a ser presidente. Siendo, de forma socesiva, los secretarios xenerales   Miguel Angel de Diego Núñez, Marcelino,  Rafael de Diego Núñez y José Miguel Trufero Barrios. 

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina oficial del PREPAL
Miguel Torga

**Miguel Torga**  ye l'alcuñu adoptáu en 1934 pol escritor portugués **Adolfo Correia da Rocha**.

Fíu de llabriegos, emigró con trelce años al Brasil, d'onde volvió pa Portugal nel 1925 pa estudiar na Facultá de Medicina de la Universidá de Coímbra, au terminaría los sos estudios en 1933. Exerció de médicu y mesmo d'albeitre en dellos conceyos del país, enantes d'establecese definitivo en 1939 en Coímbra.

Entamó cola lliteratura nel primer añu de la universidá, forxándose yá'l Torga poeta de Tras-Os-Montes. Foi una de les figures cimeres de la lliteratura portuguesa del sieglu XX y tuvo llazos mui fuertes coles fasteres tresmontanes falantes de mirandés.

## Obres
* *A Criaçao do Mundo* (1937-1981).
* *Bichos* (1940). 
* *Cuentos de la montaña* (*Contos da Montanha*) (1941).
* *Antologia Poética* (1981).

## Referencies

## Enllaces esternos
Llista de les Naciones Xuníes de territorios non autónomos

La Organización de les Naciones Xuníes manexa una llista de territorios que nun se gobiernen a sigo mesmos. Namái tán nesta llista territorios habitaos permanentemente.

## [[África]]
* Sáḥara Occidental (España - Marruecos)

## [[Océanu Atlánticu]] y el [[Caribe]]
* Anguila (Reinu Xuníu)
* Bermudes (Reinu Xuníu)
* Islles Caimán (Reinu Xuníu)
* Islles Malvines (Reinu Xuníu)
* Islles Turques y Caicos (Reinu Xuníu)
* Islles Vírxenes Britániques (Reinu Xuníu)
* Islles Vírxenes de los Estaos Xuníos (Estaos Xuníos)
* Montserrat (Reinu Xuníu)
* Saint Helena (Reinu Xuníu)

## [[Europa]]
* Xibraltar (Reinu Xuníu)

## [[Océanu Pacíficu]] ya [[Océanu Índicu]]
* Guam (Estaos Xuníos)
* Nueva Caledonia (Francia)
* Islles Pitcairn (Reinu Xuníu)
* Samoa Americana (Estaos Xuníos)
* Tokeláu (Nueva Zelanda)

## Referencies

## Enllaces esternos

* Territorios non autónomos establecidos pola ONX en 2002.http://www.un.org/spanish/descolonizacion/trust3.htm
Llinguaxe de programación

Un **llinguaxe de programación** ye un llinguaxe pa da-y instruiciones a un ordenador. Un llinguaxe de programación ye formal dafechu, y descríbese con un conxuntu de regles sintáutiques y semántiques. Con ún d'estos llinguaxes el programador pue especificar de manera mui precisa los datos colos que va operar un ordenador, cómo los va guardar y tresmitir l'ordenador y qué tien que facer l'ordenador según les circunstancies.

L'actu de escribir programas d'ordenador conozse como programar.

El llinguaxe de programación espresa computaciones que pueden llevase a cau por máquines como los ordenadores. Pueden usase pa crear programes que remanen el comportamientu físicu y lóxicu d'una máquina, pa espresar algoritmos con precisión, o como mou de comunicación humana. Ta formáu d'un conxuntu de símbolos y regles sintáutiques y semántiques que definen la so cadarma y el significáu de los sos elementos y espresiones. Al procesu pol qu'escríbese, pruébase, depúrase, compílase y caltiénse el códigu fonte d'un programa informáticu, denómase-y programación. Tamién la pallabra programación defínese como'l procesu de creación d'un programa d'ordenador, per aciu de l'aplicación de procedimientos lóxicos, al traviés de los vinientes pasos:

* El desendolcamientu lóxicu del programa pa iguar un problema en particular.
* Escritura de la lóxica del programa emplegando un llinguax de programación específicu (codificación del programa)
* Ensamblaxe o escoyeta del programa hasta convertilu en llinguaxe de máquina.
* Prueba y depuración del programa.
* Desendolcamientu de la documentación.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Árbol cronolóxicu de los llinguaxes de programación (n'inglés)
* Llista de llinguaxes de programación  (n'inglés)