Theodore Sturgeon

**Theodore Sturgeon**  foi un autor de ciencia ficción d'Estaos Xuníos.
Nacíu **Edward Hamilton Waldo** en Staten Island, 1929, dempués d'un divorciu la so madre casóse con William Sturgeon, y Edward camudó'l so nome pol de Theodore que compatibilizaba meyor col so llamatu, «Ted». 

A pesar de ser un desconocíu ente'l gran públicu, tantu la calidá de la so prosa como lo orixinal de los sos planteamientos convirtiéron-y nuna influencia determinante pa escritores como Ray Bradbury o Samuel R. Delany.

## Trabayu
Vendió la so primer hestoria en 1938 al periódicu McClure's Syndicate, que mercó enforma de los sos primeros trabayos (non fantásticos); la so primer apaición nel xéneru de la ciencia ficción foi con "Ether Breather" en *[[Astounding Science Fiction]]* un añu dempués. De primeres escribió hestories curties, principalmente en revistes del xéneru tales como *Astounding* y *[[Unknown magacín|Unknown]]*, pero tamién pa publicaciones d'interés xeneral tales como *[[Argosy]]*. Utilizó'l seudónimu "Y. Waldo Hunter" cuando dos de les sos hestories publicar nel mesmu númberu de *Astounding*. Pocos de los sos primeros trabayos fueron roblaos como "Theodore H. Sturgeon". Una vegada escribió una novela pa Ellery Queen, *The Player on the Other Side* (Random House, 1963). 

Gran parte del trabayu de Sturgeon ye poéticu, inclusive elegante. Reconózse-y por usar una téunica conocida como prosa rítmica, na cual el so testu de prosa cayería dientro d'una métrica estándar. Esto tien l'efectu de crear un cambéu repentín nel ánimu del testu, usualmente ensin sollertar al llector.

La so novela más famosa, *[[Más qu'humanu]]* (1953) ganó delles reconocencies académiques, particularmente n'Europa, onde foi vista como una obra d'elevada calidá.

Sturgeon escribió guiones pa dellos episodios de Star Trek como *[[Shore Leave]]* (1966) y *[[Amok Time]]* (1967, publicaos más tarde en formatu impresu en 1978). Ésti ye conocíu tamién pola invención del Pon Farr, el ritual d'apareyamientu Vulcan. Tamién escribió numberosos episodios de *[[Star Trek]]* que nun fueron producíos. Unu d'esos foi notable por introducir per primer vegada'l conceutu de Primer Directiva. Tamién escribió unu del show matutín de los sábados *[[Land of the Lost (1974 series de televisión)|Land of the Lost]]*, "The Pylon Express", en 1975. Dos de les hestories de Sturgeon fueron afeches para The New Twilight Zone. Una d'elles, "A Saucer of Loneliness", emitir en 1986, dedicada en conmemoración so. La so novela de 1944, *Killdozer*, foi la inspiración pa unes películes de 1970 feches pa televisión, un llibru d'historietes de Marvel y el nome d'una banda de rock alternativu.

Sturgeon foi bien conocíu ente los llectores de les antoloxíes de ciencia ficción clásiques (nel visu de la so popularidá nos años '50 foi l'autor vivu con más antoloxíes) y bien respetáu pola crítica. John Clute escribió en *[[The Encyclopedia of Science Fiction]]*:

Nun ye bien conocíu pol públicu polo xeneral y ganó comparativamente pocos premios (los sos meyores trabayos fueron publicaos antes del establecimientu y afitamientu de los premios y reconocencies de sonadía, ente que les sos últimes producciones fueron poques y probes). Foi la influencia pa munchos escritores famosos como Ray Bradbury y Kurt Vonnegut, Jr. Kurt Vonnegut dexó en claro que'l so personaxe Kilgore Trout taba basáu en Theodore Sturgeon.

## Llei de Sturgeon

La llei de Sturgeon diz: "Nothing is always absolutely so." (Nada ye absolutamente d'esa forma)

Munches vegaes esti términu ye aplicáu a la Revelación de Sturgeon: "Ninety percent of SF is crud, but then, ninety percent of *everything* is crud." (El noventa per cientu de la Ciencia Ficción ye basura, pero tamién el noventa per cientu de *tou* ye basura.)

Corolariu 1: "Almítese la esistencia d'una inmensa cantidá de basura na ciencia ficción y ye llamentable, pero nun ye más innatural que la esistencia de la basura perdayuri."

Corolariu 2: "Lo meyor de la ciencia ficción ye tan bonu como la meyor ficción en cualquier campu."

## Bibliografía
### Noveles
* Los cristales soñadores. *[[The Dreaming Jewels]]* (1950), tamién publicada como *The Synthetic Man* 
* *[[Más qu'humanu]]*. *More Than Human* (1953, recopilatorio de tres noveles coneutaes) - ganadora del International Fantasy Award
* *[[The King and Four Queens]]* (1956)
* *[[I, Libertine]]* (1956, for-hire hoax as "Frederick R. Ewing")
* *Violación cósmica*. *[[To Marry Aguamala]]* (1958), tamién publicada como *The Cosmic Tosquile*
* *[[Venus más X]]*. *Venus Plus X* (1960)
* *[[Un pocu de la to sangre]]*. *Some of Your Blood* (1961)
* *[[Voyage to the Bottom of the Sea]]* (una novelización de la película col mesmu nome, basada n'unu de los primeros borradores del guión) (1961)
* *[[The Rare Breed]]* (1966, *[[western]]*) (una novelización de la película del mesmu nome)
* *Cuerpu divín*. *[[Godbody]]* (1986)

#### Escoyetes de rellatos

* *La fonte del unicorniu* (1953). *E Pluribus Unicorn*
* *Caviar* (1955). *Caviar*
* *Regresu* (1955). *A Way Home*
* *Extrapolación* (1964). *Sturgeon in orbit*
* *Les invasiones jubilosas* (1965). *The Joyous Invasions*
* *El soñador* (1974). *Case and the Dreamer and Other Stories*
* *Nuevamente Sturgeon* (1971). *Sturgeon is Alive and Well...*
* *Les estrelles son la Estigia* (1979). *The Stars Are the Styx*

### Trabayos Curtios
Sturgeon ye más conocíu poles sos hestories curties y noveles. He equí un exemplu de los sos títulos:
* "Ether Breather" (setiembre, 1939, la so primer hestoria de ciencia ficción publicada)
* "A God in a Garden" (agostu, 1939)
* "Derm Fool" (marzu, 1940)
* "It" (agostu, 1940)
* "Microcosmic God" (abril, 1941)
* "Yesterday Was Monday" (1941)
* "Killdozer" (payares, 1944)
* "Bianca's Hands" (mayu, 1947)
* "Thunder and Roses" (payares, 1947)
* "The Perfect Host" (payares, 1948)
* "Minority Report" (xunu 1949, non relacionanda cola película de 2002, que taba basada nuna hestoria posterior de Philip K. Dick)
* "One Foot and the Grave" (setiembre, 1949)
* "The World Well Lost" (xunu, 1953)
* "Mr. Costello, Hero" (avientu, 1953)
* "The Skills of Xanadu" (xunetu, 1956)
* "The Other Man" (setiembre, 1956)
* "Need" (1960)
* "How to Forget Baseball" (*[[Sports Illustrated]]* Avientu 1964)
* "The Nail and the Oracle" (*[[Playboy]]* Ochobre 1964)
* "Slow Sculpture" (Galaxy febreru 1970) - ganador d'un Premiu Hugo y un Premiu Nébula
* "Occam's Scalpel" (agostu, 1971, con una introducción de Terry Carr)
* "Vengeance *Is*" (1980, *[[Dark Forces]]* antoloxía editada por Kirby McCauley)

North Atlantic Books foi editando *The Complete Short Stories of Theodore Sturgeon* dende 1995; volume 10, con hestories del periodu 1957-1960, publicáu en 2005

## Referencies

## Enllaces esternos

* Perfil y bibliografía de Theodore Sturgeon en *[[The Encyclopedia of Science Fiction]]* 
* 
* Bibliografía de Theodore Sturgeon en *Fantastic Fiction* 
* Bibliografía n'español de Theodore Sturgeon en *La Tercer Fundación*
* Ficción online de Theodore Sturgeon en *Free Speculative Fiction Online* 
* Bibliografía Xeneral en Golwen-Enciclopedia de CF y F
* The Theodore Sturgeon Page  - un fan site. inclúi la Theodore Sturgeon Literary Trust 
* 
* Some of Your Blood, Millipede Press 2006