Comunidá del Caribe

La **Comunidá del Caribe** (**CARICOM**) (en francés: *Communauté Caribéenne*, n'inglés: *Caribbean Community*, en neerlandés: *Caribische Gemeenschap*) foi fundada en 1973 pol Tratáu de Chaguaramas (Trinidá y Tobagu) y sustituyó a l'Asociación Caribeña de Llibrecambiu que fuera creada en 1965.
Ye una organización de 15 naciones del Caribe y dependencies britániques. Los miembros de plenu derechu son: Antigua y Barbuda, Barbados, Belize, Dominica, Granada, Guyana, Xamaica, Montserrat, Saint Kitts y Nevis, Santa Lucía, San Vicente y Les Granadines, Trinidá y Tobagu (les Islles Vírxenes britániques, les Islles Turques y Caicos son miembros asociaos).
Les Bahames pertenecen a la Comunidá pero non al mercáu común creáu nel so senu, ente que Aruba, Colombia, Curaçao, Méxicu, Puertu Ricu, República Dominicana, San Martín y Venezuela son países observadores. La sede de la CARICOM atópase en Georgetown, Guyana.
La comunidá del Caribe desenvuelve tres actividaes principales: la cooperación económica al traviés del Mercáu Común del Caribe, la coordinación de la política esterior y la collaboración de campos como l'agricultura, la industria, el tresporte y les telecomunicaciones.

Los principales oxetivos de CARICOM son promover la integración económica y cooperación ente los sos miembros, según asegurar que los beneficios de la integración distribúyanse equitativamente, y pa coordinar la política esterior. Les sos principales actividaes inclúin la coordinación de les polítiques económiques y la planificación del desenvolvimientu, la ellaboración y la institución de proyeutos especiales pa los países menos desenvueltos dientro de la so xurisdicción; funciona como un mercáu rexonal únicu pa munchos de los sos miembros (mercáu únicu del CARICOM), y la solución de discutinios comerciales rexonales. La sede de la secretaría tien la so sede en Georgetown, Guyana.

Dende la creación de la Comunidá del Caribe (CARICOM), l'inglés foi l'idioma oficial de la organización, La CARICOM convirtióse en plurillingüe na práutica cola adición de Surinam, de fala holandesa, el 4 de xunetu de 1995, y Haití, onde se falen francés y criollu haitianu, el 2 de xunetu de 2002. En 2001, los Xefes de Gobiernu roblaron un Tratáu Revisáu de Chaguaramas, allanando asina'l camín pal tresformamientu de la idea d'un Mercáu Común del aspeutu de la CARICOM nun llugar del Caribe (CARICOM), Mercáu y Economía Únicos. Parte del tratáu revisáu ente los Estaos miembros inclúi l'establecimientu y l'aplicación de la Corte Caribeña de Xusticia. 

## Precedentes históricos
La Comunidá del Caribe (CARICOM), que orixinalmente llamóse la Comunidá del Caribe y Mercáu Común, foi establecida pol Tratáu de Chaguaramas, qu'entró a valir el 1 d'agostu de 1973. Los cuatro primeros signatarios fueron Barbados, Xamaica, Guyana y Trinidá y Tobagu.
CARICOM sustituyó a l'Asociación de Llibre Comerciu del Caribe (CARIFTA) de 1965-1972, que fuera entamada p'apurrir un enllaz económicu continuu ente los países de fala inglesa del Caribe tres la disolución de la Federación de les Indies Occidentales, que duró dende'l 3 de xineru de 1958 al 31 de mayu de 1962.
El Tratáu Revisáu de Chaguaramas constitutivu de la Comunidá del Caribe, incluyendo la CARICOM Single Market and Economy (CSME) foi robláu polos Xefes de Gobiernu de la Comunidá del Caribe, el 5 de xunetu de 2001 na so Ventena Segunda Xunta de la Conferencia en Nasáu, Les Bahames.

## Oxetivos
* La integración económica de los estaos miembros al traviés del establecimientu d'un réxime de Mercáu Común.
* La coordinación de les polítiques esteriores de los estaos miembros.
* Promover la cooperación nos ámbitos educativos, culturales y industriales.

## Órganos
### Órganos principales
* Conferencia de xefes de tao 
* Conseyu de Ministros

Los órganos principales son asistíos por 4 conseyos, 3 comisiones y una secretaría que constitúi'l principal órganu alministrativu.

### Consejo
* Consejo de finances y planificación (COFAP)
* Conseyu de comerciu y desenvolvimientu económicu (COTED)
* Conseyu de Rellaciones Internacionales (COFCOR)
* Conseyu de desenvolvimientu humanu y social (COHSOD)

### Comisiones
* Comité d'asuntos llegales: da asistencia llegal a los órganos y comités
* Comité de presupuestu: esamina'l presupuestu y trabaya nel programa de la secretaría, tamién da encamientos al conseyu de ministros.
* Comité bancu central de gobernadores: da encamientos al conseyu de finances y planificación en materia moneteria y fiscal.

## Instituciones derivaes
Delles instituciones fueron creaes baxos los auspicios de la comunidá *de iure* como ye'l casu del Institutu Meteorolóxicu del Caribe (CMI), la Organización Meteorolóxica del Caribe (CMO), l'Institutu d'Investigación y Desarrollu Agrícola del Caribe (CARDI), la Organización Caribeña d'Alministradores d'Impuestos (COTA) y l'Institutu pa l'Alimentación y Nutrición del Caribe (CFNI). Otres instituciones acomuñáronse formalmente cola Comunidá: el Bancu de Desarrollu del Caribe (CDB), la Universidá de Guyana, la Universidá de les Indies Occidentales y la Organización d'Estaos del Caribe Oriental (OECO).

## Estaos miembros

Los miembros plenos anguaño son: 

*  (4 de xunetu de 1974).
*  Mancomunidá de Les Bahames (4 de xunetu de 1983).
*  (1 d'agostu de 1973).
*  (1 de mayu de 1974).
*  Mancomunidá de Dominica (1 de mayu de 1974).
*  (1 de mayu de 1974).
*  República Cooperativa de Guyana (1 d'agostu de 1973).
*  República d'Haití (miembru provisional en 4 de xunetu de 1998, plenu en 2 de xunetu de 2002).
*  (1 d'agostu de 1973).
*  (26 de xunetu de 1974).
*  (1 de mayu de 1974).
*  (1 de mayu de 1974).
*  República de Surinam (4 de xunetu de 1983).
*  (1 de mayu de 1974) (dependencia del Reinu Xuníu).
*  República de Trinidá y Tobagu (1 d'agostu de 1973).

Esti Alcuerdu, tamién inclúi un plan d'aición qu'establez la llibre movilidá de los factores granibles de la rexón, persones y capitales. Esto implica l'apertura d'un mercáu potencial d'alredor de 8 millones de persones pa la República Dominicana.

Los miembros acomuñaos son:

*  (xunetu de 1999) (dependencia del Reinu Xuníu).
*  (2 de xunetu de 2003) (dependencia del Reinu Xuníu).
*  (16 de mayu de 2002) (dependencia del Reinu Xuníu).
*  (xunetu de 1991) (dependencia del Reinu Xuníu).
*  (xunetu de 1991) (dependencia del Reinu Xuníu).

## Español na Comunidá del Caribe
Anque la llingua inglesa ye oficial na mayoría de los sos miembros, l'español va ganando terrenal. En 2003 la Comunidá del Caribe alcordó faer del castellán el so segundu idioma oficial, y reconoció la necesidá de popularizalo na rexón, pa lo que solicitó l'ayuda de Cuba y de la Organización d'Estaos Americanos. Según declaró'l 9 d'ochobre d'esi añu la so subsecretaria xeneral, Lolita Applewhite, los xefes d'estáu de la comunidá tomaron esa decisión p'ayudar a amenorgar les distancies culturales y de comunicación que la dixebren de los sos vecinos llatinoamericanos.

## Ver tamién

* Comunidá Andina de Naciones (CAN).
* Mercáu Común del Sur (Mercosur).
* Sistema de la Integración Centroamericana (SICA).
* Organización de los Estaos Americanos (OEA).
* Tratáu de Llibre Comerciu d'América del Norte (TLCAN/NAFTA).
* Unión de Naciones Suramericanes (UNASUR).
* Alianza del Pacíficu.
* Alcuerdu Transpacífico de Cooperación Económica.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu oficial de la Comunidá del Caribe (n'inglés)
* Sitiu oficial de les Ediciones del Caribe (n'inglés)