Santolaya de Vixil

**Santolaya de Vixil** ye una parroquia del conceyu Siero (Asturies) que tien dos barrios: Santolaya y Vixil. El nucleu ta a unos 3 km de la capital polesa nun valle curtiu y anchu ente los montes de la Peñuca que lu separta de la Pola al NNO y Castiellu -La Cuesta- , asitiáu al sur y sureste per onde comunica cola parroquia Valdesoto, más en concretu colos barrios de Negales y Castiellu, llegando a tocar tamién el barriu Trespando pel monte'l Toral.
Llenda al norte con La Pola al traviés del barriu de Bergueres y Marcenao peles quintanes de Guaricio y Cuartes, al este con Aramil más en concretu coles quintanes de les Rebollaes; al sur con Valdesoto y al oeste con La Carrera.

La parroquia, que tien una estensión de , tien una población de , espardíos en quintanes como la Quintana, la Ilesia, La Casona, El Cantu, El Castañeu, la Escuela, El Requexu, la Rebollá, la Torre, la Peñuca o el Molin Nuevu, Aunque Hoy en dia Per medio del gustu del Campu son muches les persones que deciden facer la su casa nesti pueblin tan afayadizu aumentando asi la so poblacion.

El valle onde s'afinca ta surcáu por regatos que son afluentes direutos del ríu Nora, qu'arrodia la parroquia pel norte y l'este, asina que toos siguen un trayeutu haza'l Nordeste. 

El más llargu ye'l ríu Entecasa que naz nel Migadiellu, nuna fonte la quintana la Pedreguera en Castiellu (Valdesoto) na mesma falda'l monte'l Cuitu a la que los vecinos nomen la fonte'l Guchu. Según baxa pel val de La Riega recueye l'agua de varios manantiales más pel camín, como l'agua de la Fuente Santa o fonte Santolaya o del regatu el Pidre. 

Non tan llargu pero si en metanes la parroquia, faciendo de divisoria ente los dos barrios -Santolaya y Vixil-, ta'l Reguerín que naz nel llugar que llamen Iria Vixil y baxa llamándose de forma estremada según avanza a desaguar nuna curva del Nora cerca de la Rebollá col nome de regatu la Fontona. 

La mesma llanera de la Iria Vixil continúase haza'l SO cola llanera la Biesca o el Güiyu, onde naz tamién un regatu que va pal Suroeste envede pal Nordeste y que llámase primeru Ponticu, depués Llorianes y fina desaguando nel riu Negru en Bendición col nome de ríu Tixil. 

Otros regueros nacen nes fontes del Ablanu, Robleo o la Piñuca y muerren depués de trayeutos breves y a vegaes con cayíes repentines y saltos ente piedres y peñes, nel ríu Nora. Les fontes que dan nacida a los regatinos son abondes y con agua frio tol añu. 

El paisaxe rural ye'l principal atractivu de la parroquia, con interesantes rutes pa facer a pie caballu o bicicleta, con tranquilidá ya ensin priesa.

Interesante pa ver la remocicada Torre de los Vigil de Quiñones del sieglu XIV na quintana la Torre, llariega del mesmu apellíu, El Palacio de Villa el Cantón remocicau en mas d'una ocasion del Sieglu XVIII y sitiau en La Quintana y la ilesia parroquial dedicada a la Santa que da'l nome'l pueblu, que data de 1880. Tamién hai horros tradicionales en toles quintanes.

El paisaxe ye sele, de praos con dalguna peña caliar, y con vistes a tol centru Asturies dende l'Aramu hasta los Picos d'Europa y Sueve o'l Cordal de Peón.

Celebra les fiestes del Corpus en mayu o xunu y otra *de les castañes* el domingu viniente al 10 d'avientu, concidiendo cola *Fiesta Santa Eulalia*.
Tenía capiella, agora convertida en cuadra, San Fernandu y habia muncha devoción por San Antón que tien el so sitiu na ilesia parroquial asitiada cerque'l regatu que se llama Rio Entecasa. 

Puen vese tamién interesantes olles xeolóxiques sobremanera pa la parte suroeste de la parroquia, y dalguna cueva tamión con interes xeoloxicu como la de la Fontona, el Pozon o la Piñuca.

La caxa de la nueva autovia Uviéu-Villaviciosa marca les llendes actuales de la parroquia a la qu'arrodia siguiendo'l ríu Nora.

## Referencies

## Enllaces esternos