Aesculus californica

***Aesculus californica*** ye una especie fanerógama perteneciente a la familia de les sapindacees.

## Descripción
Ye un arbustu o pequeñu árbol qu'algama ente 4 y 12 metros d'altor. El so corteza ye gris y alcuéntrase cubierta de cutiu con lique. Les fueyes son verde escuru en xunto de cinco (raramente siete), tienen de 6 a 17 cm. de llargu, son finalmente dentaes y cola superficie nidia. Les flores son arumaes de color blancu o rosa pálidu, alcuéntrase en panícules irguíes de 15-20 cm. de llargu y 5-7 cm. d'anchu. El frutu ye una cápsula de 5-8 cm. de llargu conteniendo una grana redonda y anaranxada que ye venenosa. Esta planta ta afecha al clima grebu y dexa cayer les sos fueyes pel branu pa caltener l'agua.

## Distribución y hábitat
Ye natural de California. Pueden atopase en California a lo llargo de la so mariña y en montes hasta 1700 metros d'altitú en Sierra Nevada. Crez n'arbolees de carbayos y apodera en hábitats de chaparral. L'árbol actúa como fijador del suelu y evita la erosión en rexones montascoses.

## Historia
Les tribus natives locales utilizaben les sos granes venenoses p'amoriar a los pexes en pequeñes corrientes d'agua y dar na so pesca más fácilmente. El néctar de les flores pueden envelenar a les abeyes y otros inseutos que nun tean inmunizaos.

## Taxonomía
*Aesculus californica* describióse por (Spach.) Nutt. y espublizóse en *[[A Flora of North America]]: containing . . . 1(2): 251*, nel añu 1838.
;Etimoloxía:
***Aesculus***: nome xenéricu llatín dau por Linneo en 1753 y 1754, a partir del Llatín antiguu *aesculus, -i*, el carbayu, lo que ye sorprendente, anque nos numberosos autores de l'antigüedá que la usaron, Pliniu'l Vieyu precisa na so *Historia naturalis* (*16, 11*) que ye unu de los árboles que producen abiyotes ("*Glandem, quae proprie intellegitur, ferunt robur, quercus, aesculus, ...*" -*L'abiyota puramente dicha felicidá vien del carbayu, del aesculus, ...*) y, quiciabes d'ellí provién el tracamundiu, pos les castañes d'india tienen un llonxanu y superficial paecíu cola abiyotes pola so piel dura y la so carne firme y amarellentao.

***californica***: epítetu xeográficu qu'alude a la so llocalización en California.
;Sinonimia:

* *Calothyrsus californica* Spach basónimu
* *Hippocastanum californicum* (Spach) Greene 
* *Pavia californica* Hartw. 
* *Pawia californica* Kuntze

## Ver tamién
* Planta melecinal
* Fitoterapia
* Usos melecinales de los raigaños
* Medicina china tradicional
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica

## Referencies

## Bibliografía
# Abrams, L. 1951. Geraniums to Figworts. 3: 866 pp. In L. Abrams Ill. Fl. Pacific States. Stanford University Press, Stanford.
# Bailey, L. H. & E. Z. Bailey. 1976. Hortus Third i–xiv, 1–1290. MacMillan, New York.
# Hickman, J. C. 1993. Jepson Man.: Higher Pl. Calif. i–xvii, 1–1400. University of California Press, Berkeley.
# Munz, P. A. 1974. Fl. S. Calif. 1–1086. University of California Press, Berkeley.
# Munz, P. A. & D. D. Keck. 1959. Cal. Fl. 1–1681. University of California Press, Berkeley.

## Enllaces esternos

* Jepson Flora Project: ''Aesculus californica''
* Photos of California Buckeye