Alberto de Saxonia-Coburgu-Gotha

El **príncipe Alberto de Saxonia-Coburgu-Gotha** (n'alemán: *Franz Albrecht August Karl Emanuel von Sachsen-Coburg und Gotha*; castiellu de Rosenau, Coburgu, Alemaña 26 d'agostu de 1819-Castiellu de Windsor, 14 d'avientu de 1861), conocíu como'l *príncipe consorte*, foi'l maríu de la reina Victoria del Reinu Xuníu de Gran Bretaña ya Irlanda.

Nació nel ducáu saxón de Saxonia-Coburgu-Saalfeld, nel senu d'una familia coneutada con munchos de los monarques gobernantes d'Europa. A los 20 años casóse cola so prima hermana, la reina Victoria, con quien más palantre tendría nueve fíos. De primeres del so matrimoniu, Alberto sintióse llindáu pola so posición como consorte, que nun-y confería nengún poder o responsabilidá; sicasí, col tiempu adoptó munches causes públiques, como la reforma educativa y l'abolición de la esclavitú a nivel mundial, y asumió l'alministración del personal, les propiedaes y la oficina de la reina. Tuvo bien arreyáu na organización de la Gran Esposición de 1851. Alberto ayudó a desenvolver la monarquía constitucional del Reinu Xuníu convenciendo a la so esposa por que se amosara menos partidista nes sos rellaciones col Parllamentu, anque taba fondamente en desalcuerdu cola política esterior intervencionista siguida mientres la permanencia de lord Palmerston como secretariu de Rellaciones Esteriores.

Morrió a la edá de 42 años, lo que sumió a la reina nun fondu duelu que duró'l restu de la so vida. Dempués de la muerte de la reina Victoria en 1901, el so fíu mayor, Eduardu VII, asoceder como'l primer monarca británicu de la Casa de Saxonia-Coburgu y Gotha, nomada asina pola casa ducal a la cual pertenecía Alberto.

## Primeros años

Alberto nació'l 26 d'agostu de 1819 nel castiellu de Rosenau, cerca de Coburgu, Alemaña; foi'l segundu fíu d'Ernesto III de Saxonia-Coburgu-Saalfeld y la so primer esposa, Luisa de Saxonia-Gotha-Altenburgu. La reina Victoria, futura esposa d'Alberto, nació poco tiempu antes, el mesmu añu y cola asistencia de la mesma partera, Frau Siebold. Foi bautizáu na Ilesia evanxélica luterana el 19 de setiembre de 1819 nel Salón de Mármol de Rosenau con agua tomao del ríu local, l'Itz. Los sos padrinos fueron la so güela paterna, Augusta de Reuss-Ebersdorf, duquesa viuda de Saxonia-Coburgu-Saalfeld; el so güelu maternu, Augusto, duque de Saxonia-Gotha-Altenburgu; Francisco I, emperador d'Austria, quien al ser católicu nun figuró como padrín sinón como «proteutor»; Alberto de Saxonia-Teschen, duque de Teschen; y Emanuel, conde de Mensdorff Pouilly. Federico IV duque de Saxonia-Gotha-Altenburgu y tíu güelu d'Alberto, morrió en 1825. La so muerte llevó a un nuevu arreglu de los ducaos saxones al añu siguiente y el padre d'Alberto convertir en duque reinante de Saxonia-Coburgu-Gotha, como Ernesto I.

Alberto y el so hermanu mayor, Ernesto, tuvieron na so niñez y mocedá una rellación bien cercana, marcada pol aturbolináu matrimoniu de los sos padres y l'eventual separación y divorciu. Dempués de que la so madre foi exiliada de la corte en 1824, casóse col so amante, Alejandro de Hanstein, conde de Pölzig y Beiersdorf, dempués de llograr el divorciu en 1826 cola condición de que Luisa nun volviera ver nunca a los sos fíos, morrió de cáncer a la edá de 30 años en 1831. Al añu siguiente, el so padre casóse cola so sobrina, prima de los sos fíos, la princesa María Antonieta de Wurtemberg, pero'l matrimoniu nun foi bien cercanu y María Antonieta tuvo poco impautu nes vides de los sos fiyascos.

Los hermanos fueron educaos en casa por Christoph Florschütz, con quien Alberto aprendió a apoderar l'inglés dende los cuatro años, anque como xermanofalante nativu, al igual que la so futura esposa Victoria, yera l'alemán l'idioma que solíen utilizar na intimidá. Más tarde estudiaron en Bruxeles, onde Adolphe Quetelet foi unu de los sos tutores. Al igual que munchos otros príncipes alemanes, Alberto asistió a la Universidá de Bonn; estudió derechu, economía política, filosofía y historia del arte. Estudió música y destacaba nos deportes, especialmente esgrima y equitación. Los sos maestros en Bonn incluyeron al filósofu Immanuel Hermann Fichte y al poeta August Wilhelm von Schlegel.

## Matrimoniu

Pa 1836, la idea del matrimoniu ente Alberto y la so prima Victoria, surdiera na mente del so ambiciosu tíu, Leopoldu, que yera rei de los belgues dende 1831. Nesti momentu, Victoria yera la presunta heredera al tronu británicu. El so padre, Eduardo Augusto, duque de Kent, quien yera'l cuartu fíu del rei Xurde III del Reinu Xuníu, morriera cuando ella yera un ñácaru y el so vieyu tíu, el rei Guillermu IV, nun tenía fíos llexítimos. Victoria de Saxonia-Coburgu-Saalfeld, duquesa de Kent y madre de Victoria, yera hermana del rei Leopoldu y del padre d'Alberto, el duque de Saxonia-Coburgu y Gotha. Leopoldu fixo arreglos por que la so hermana convidara al duque de Saxonia-Coburgu y Gotha y a los sos dos fíos a visitala en mayu de 1836, cola cuenta de conocer a Victoria. Sicasí, el rei Guillermu IV, refiertaba cualquier rellación colos Coburgu y sicasí favorecía los compromisu col príncipe Alejandro de los Países Baxos, segundu fíu de Guillermo, príncipe d'Orange. Victoria yera bien consciente de los distintos planes matrimoniales y valoró críticamente un desfile de príncipes elegibles. Victoria escribió, «[Alberto] ye desaxeradamente curiosu; el so pelo ye cuasi del mesmu color que'l míu; los sos güeyos son grandes y azules, tien una formosa ñariz y una boca bien duce con magníficos dientes; pero lo fascinante del so semblante ye la so espresión, que ye lo más encantador. Otra manera, Alejandro ye "bien vulgar"».

Victoria escribió-y a los so tío Leopoldu pa da-y les gracies «pola perspeutiva de *gran* felicidá que contribuyisti a dame na persona del queríu Alberto [...] Tien toles cualidaes que podría deseyar pa faeme absolutamente feliz». Anque nun s'estableció un alcuerdu formal, la familia asumió que'l compromisu tendría llugar.

Victoria llegó al tronu con solu dieciocho años d'edá'l 20 de xunu de 1837. Les sos cartes d'esa dómina amuesen interés na educación qu'Alberto tendría de recibir pal papel que tendría que desempeñar, anque s'aguantó a los intentos por entainar el matrimoniu. Nel iviernu de 1838-39, el príncipe visitó Italia, acompañáu pol conseyeru confidencial de la familia Coburgu, el barón Stockmar.

Alberto y el so hermanu Ernesto volvieron al Reinu Xuníu n'ochobre de 1839, pa visitar a la reina al envís d'iguar el matrimoniu. Alberto y Victoria sentíen ciñu mutuu y la reina propúnxo-y matrimoniu'l 15 d'ochobre de 1839. La intención de Victoria de casase foi declarada formalmente ante'l Conseyu Priváu el 23 de payares. La pareya casó'l 10 de febreru de 1840 na capiya real del palaciu de St. James. Xustu antes del matrimoniu, Alberto foi nacionalizáu por llei del Parllamentu, amás dióse-y al tratamientu de *La so Alteza Real* por pidimientu al Conseyu.

Alberto nun yera popular ente los británicos al entamu del matrimoniu, pal pueblu, el príncipe provenía d'un estáu menor aprobetáu y mediocre, apenes más grande qu'un pequeñu condáu inglés. Lord Melbourne, primer ministru británicu, aconseyó a la reina que nun-y concediera al so home'l títulu de «rei consorte». El Parllamentu inclusive se negó a que lo nomaren par — en parte por un sentimientu antialemán y tamién pol deséu d'escluyir a Alberto de cualquier papel políticu. Melbourne conducía un gobiernu de minoría y la oposición aprovechar del matrimoniu pa debilitar entá más la so posición. Oponer a anoblecer a Alberto y otorgar una añalidá más pequeña qu'a los consortes anteriores, Otorgar 30&nbsp;000 llibres esterlines en cuenta de les habituales 50&nbsp;000. Alberto afirmó que nun tenía necesidá d'un títulu británicu; escribió: «Cuasi sería como dar un pasu escontra baxo, como duque de Saxonia siéntome superior al duque de York o de Kent». Mientres los siguientes 17 años, Alberto foi llamáu formalmente «La so Alteza Real el príncipe Alberto», hasta que'l 25 de xunu de 1857, Victoria concedió-y el títulu de príncipe consorte.

## Consorte de la reina

La posición que'l príncipe tenía pol so matrimoniu, magar yera una distinción, tamién lu causaba grandes dificultaes; en pallabres d'Alberto: «Toi bien feliz y contentu; pero la dificultá d'ocupar el mio llugar cola dignidá fayadiza finca en que soi solo l'home, non el xefe de la casa». El llar de la reina yera dirixíu pola so antigua institutriz, la baronesa Lehzen. Alberto referir a ella como «el dragón de la casa» y maniobró pa movela de la so posición.

Enteráronse que Victoria taba embarazada a los dos meses de matrimoniu. Alberto empezó a asumir funciones públiques, convertir en presidente de la Society for the Extinction of Slavery (Sociedá pa la estinción de la esclavitú), la esclavitú fuera abolida en tol imperiu británicu, pero inda yera lícita en llugares como Estaos Xuníos y les colonies de Francia; y ayudó privadamente a Victoria nel so trabayu cola papelería de gobiernu. En xunu de 1840, mientres daben un paséu en carruaxe, Alberto y Victoria fueron tirotiaos por Edward Oxford, quien más tarde foi xulgáu allunáu. Nengún de los dos resultó mancáu y Alberto recibió aponderamientos na prensa pola so valentía y serenidá mientres l'ataque. Alberto taba ganando'l sofitu del pueblu, según influyencia política, lo que quedó demostráu na práutica cuando'l Parllamentu aprobó n'agostu la Llei de Rexencia de 1840, pa designalo rexente en casu del fallecimientu de Victoria primero que'l so fíu llegara a la mayoría d'edá. La so primer fía, Victoria, nomada asina pola so madre, nació en payares; mientres los próximos diecisiete años tendríen ocho fíos más. Los nueve fíos sobrevivieron hasta la edá adulta, un fechu que la biógrafa Hermione Hobhouse acredita a la «competente influyencia» d'Alberto nel sanu funcionamientu de la guardería. Llogró que la guardería real quedara fuera del caltriante control de la baronesa a principios de 1841 y, finalmente, Lehzen foise definitivamente de Gran Bretaña en setiembre de 1842 —p'aliviu d'Alberto.

Dempués de les eleiciones xenerales del Reinu Xuníu de 1841, Melbourne foi sustituyíu como primer ministru por sir Robert Peel, quien designó a Alberto como presidente de la Comisión Real encargada de decorar el nuevu palaciu de Westminster. El palaciu sufriera una quema siete años antes y taba en reconstrucción. Como mecenes y compradora de cuadros y escultures, la comisión constituyir pa promover les belles artes nel Reinu Xuníu . El trabayu de la comisión yera lentu y l'arquiteutu, Charles Barry, tomó munches decisiones que tendríen de tar en manes de los comisarios, decorando les habitaciones con muebles afataos que fueron trataos como parte de l'arquiteutura. Alberto tuvo más ésitu como coleicionista y mecenes priváu. Ente les sos alquisiciones más notables atópense antigües pintures alemanes ya italianes —como *Apolo y Diana* de Lucas Cranach el Viejo y *San Pedro mártir* de Fra Angelico— y pieces contemporánees de Franz Xaver Winterhalter y Edwin Landseer. Ludwig Gruner, de Dresde, asistió a Alberto na compra de pieces de la más alta calidá.

Alberto y Victoria sufrieron nuevos atentaos el 29 y el 30 de mayu de 1842, pero salieron ilesos. El culpable, John Francis, foi deteníu y condergáu a muerte, anque más tarde foi indultáu. La so impopularidá inicial surdió por cuenta de la rixidez de la pareya y el so apegu al protocolu en públicu, anque en priváu la pareya yera más relaxada. Alberto y Victoria dixebrar por primer vegada dende'l so matrimoniu a principios de 1844, cuando'l príncipe tornó a Coburgu por causa de la muerte del so padre.

Pa 1844, Alberto llograra modernizar les finances reales y, gracies a diversos aforros, teníen suficiente capital pa mercar Osborne House na islla de Wight, como residencia privada pa la so creciente familia. Nos siguientes años construyeron una casa al estilu d'una villa italiana según los diseños d'Alberto y Thomas Cubitt. Alberto fixo un estudiu del terrén y ameyoró la finca y la granxa. Alberto alministró y ameyoró otres propiedaes reales, la so granxa modelu en Windsor foi almirada polos sos biógrafos, y so la so custodia los ingresos del ducáu de Cornualles —la propiedá hereditaria del príncipe de Gales—, crecieron constantemente.

A diferencia de munchos terratenientes qu'aprobaben el trabayu infantil y oponíense a la derogación de Peel de les Corn Laws, Alberto sofitó los movimientos p'alzar la edá riquida pa trabayar y el llibre comerciu. En 1846, Alberto recibió reproches de lord George Bentinck cuando asistió al alderique de les Corn Laws na Cámara de los Comunes pa manifestar el so sofitu tácito a Peel. Mientres el mandatu de Peel, l'autoridá d'Alberto detrás o al llau del tronu volvióse más evidente. Tenía accesu a tolos documentos de la reina cuando redactaba la so correspondencia y taba presente cuando Victoria entrevistar colos sos ministros o los recibía a soles na so ausencia. El secretariu del Conseyu Priváu, Charles Greville, escribió d'Alberto: «Él ye'l rei pa tolos fines y propósitos».

## Reformador ya innovador

En 1847, Alberto foi escoyíu rector de la Universidá de Cambridge dempués de competir col conde de Powis, quien al añu siguiente foi muertu por fuercia pol so propiu fíu mientres una sesión de tiru al faisán. Alberto utilizó la so posición como rector pa llevar alantre con ésitu una campaña pa reformar y modernizar los planes d'estudiu de la universidá, ampliando la cantidá d'asignatures que s'impartíen más allá de les matemátiques tradicionales y los clásicos, pa incluyir la historia moderna y les ciencies naturales.

Esi branu, Victoria y Alberto pasaron unes lluvioses vacaciones nel oeste d'Escocia nel llagu Laggan; pero'l so médicu, sir James Clark, díxo-yos que'l so fíu podría esfrutar de díes secos y soleyeros más escontra l'este, nel castiellu de Balmoral. L'inquilín de Balmoral, sir Robert Gordon, morrió de secute a principios d'ochobre y Alberto empecipió negociaciones pa tramitar un contratu d'arrendamientu col propietariu, el conde de Fife. En mayu del añu siguiente, Alberto arrendó Balmoral, que nunca antes visitara, y en setiembre de 1848, viaxó p'allá cola so esposa y los sos fíos mayores per primer vegada, pa esfrutar de la privacidá que'l llugar ufiertaba.

Como resultáu d'una crisis económica xeneralizada, les revoluciones estender por toa Europa en 1848. Mientres tol añu, Victoria y Alberto quexar de la política esterior intervencionista siguida por lord Palmerston como secretariu de Rellaciones Esteriores, que creíen que más palantre desestabilizaría a otres potencies estranxeres. Alberto taba esmolecíu por munchos de los sos parientes reales, dellos de los cualos fueron depuestos. Al pie de Victoria, quien esi añu dio a lluz a la so fía Luisa, pasó dalgún tiempu lloñe de Londres na relativa seguridá de Osborne. Anque hubo manifestaciones esporádiques n'Inglaterra, nun se llevó a cabu nenguna aición revolucionaria efectiva y Alberto consiguió l'aclamación pública cuando espresó los sos puntos de vista paternalistes, anque bien intencionales y filantrópicos. Nun discursu ante la Society for the Improvement of the Condition of the Labouring Classes (Sociedá pa la meyora de la condición de les clases trabayadores), de la cual yera presidente, espresó la so «simpatía ya interés por esi grupu de la nuesa comunidá, que tienen la mayor parte del trabayu duru y la menor cantidá de prestos nesti mundu». Yera'l «deber de quien so les bendiciones de la Divina Providencia, esfrutaben de posición, riqueza y la educación», ayudar a aquellos menos afortunaos.

Como home d'idees progresistes y relativamente lliberales, Alberto non solo impulsó reformes na educación universitaria, el bienestar, les finances reales y l'esclavitú, tamién tenía un interés especial na aplicación de la ciencia y l'arte na industria manufacturera. La Gran Esposición de 1851 foi concebida arriendes de les exhibiciones añales qu'entamaba la Royal Society of Arts, de la qu'Alberto foi presidente dende 1843, y la mayor parte del so ésitu deber a los sos esfuercios por promovela. Alberto sirvió como presidente de la Royal Commission for the Exhibition of 1851 (Comisión real pa la esposición de 1851) y tuvo que lluchar por cada etapa del proyeutu. Na Cámara de los Lores, lord Brougham esplotó contra la propuesta de faer una esposición en Hyde Park. Los opositores profetizaben que pillos y revolucionarios estranxeros invadirín'Inglaterra pa socavar la moral de la xente y destruyir la so fe; Alberto pensaba que tales sides yeren absurdos y silenciosamente perseveró, porque confiaba en que la industria manufacturera británica beneficiar de la esposición de los meyores productos de países estranxeros.

La reina inauguró la esposición nun edificiu de vidriu especialmente diseñáu y construyíu pal eventu, conocíu como The Crystal Palace, el 1 de mayu de 1851. Resultó un ésitu colosal. Dexó un superávit de 180&nbsp;000 llibres, que s'utilizó p'adquirir tierres en South Kensington, pa establecer instituciones educatives y culturales, incluyendo lo que más tarde sería nomáu Muséu de Victoria y Alberto. Los escépticos denominaron a ta zona «Albertopolis».

## Familia y vida pública (1852-1859)

En 1852, l'oportunu legáu d'un excéntrico avaro, John Camden Neild, fixo posible qu'Alberto pudiera mercar Balmoral como propiedá privada y como de costume embarcar nun ampliu programa de meyores. El mesmu añu asignáronse-y dellos de los puestos que quedaron vacantes pola muerte del duque de Wellington, incluyendo'l control de Trinity House y el de coronel al cargu de la Guardia de Granaderos. Con Wellington fuera del cuadru, Albert fixo campaña pa modernizar l'exércitu, daqué que se retardara por llargu tiempu. Como pensaba que l'exércitu nun taba llistu pa la guerra y que yera preferible un réxime cristianu qu'unu islámicu, Alberto propunxo una solución diplomática al conflictu ente los imperios rusu y otomanu. Palmerston foi más belicosu y taba a favor d'una política qu'evitara una mayor espansión rusa. Palmerston maniobró fuera del gabinete n'avientu de 1853, pero cuasi coles mesmes una flota rusa atacó a la flota otomana fondiada en Sinope. La prensa londinense describió l'ataque como una masacre criminal, lo que motivó que la popularidá de Palmerston amontárase y la d'Alberto esbarrumbárase. Nes siguientes dos selmanes, Palmerston foi designáu ministru nuevamente. Mientres siguía la indignación pública pola aición rusa, circularon rumores falsos de qu'Alberto fuera deteníu por traición y que taba prisioneru na torre de Londres. Pa marzu de 1854, el Reinu Xuníu y Rusia taben envolubraos na guerra de Crimea. Alberto escurrió un plan pa ganar la guerra sitiando a Sevastopol mientres Rusia debilitábase económicamente, que convirtióse na estratexa aliada dempués de que'l zar decidió engarrar una guerra puramente defensiva. L'optimismu británicu inicial esmorecióse rápido cuando la prensa informó que les tropes de casa taben mal forníes y mal remanaes por avieyaos xenerales qu'utilizaben estratexes y táctiques obsoletas. El conflictu evidenció que los rusos taben tan mal preparaes como los sos oponentes. Lord Aberdeen, el primer ministru, dimitió y Palmerston asocedió-y. Per mediu de negociaciones, el Tratáu de París punxo fin a la guerra en 1856. Mientres la guerra, Alberto iguó'l matrimoniu de Victoria, la so fía de 14 años, col príncipe Federico Guillermo de Prusia, anque retrasó la boda hasta que la princesa tuviera 17 años. Alberto esperaba que la so fía y el so xenru seríen una influyencia que lliberara la espansión del estáu prusianu.

Alberto arreyar na promoción de munches instituciones educatives públiques; en toles xuntes rellacionaes con esta tema espresó la necesidá d'una meyor educación. Una escoyeta de los sos discursos publicar en 1857. Reconocíu como defensor de la educación y el progresu teunolóxicu, foi convidáu a falar en xuntes científiques, como'l memorable discursu que pronunció como presidente de la British Association for the Advancement of Science (Asociación Británica pa la Meyora de la Ciencia) cuando s'axuntaron en Aberdeen en 1859. La so solidaridá cola ciencia xeneró la oposición de la ilesia. La so propuesta de nomar caballeru a Charles Darwin, dempués de la publicación de *[[L'orixe de les especies]]*, foi refugada.

Alberto siguió dedicándose a la educación de la so familia y al manexu del palaciu. La institutriz de los sos fíos, lady Lyttelton, considerar inusualmente atentu y paciente y describió como se xunía con entusiasmu a los xuegos infantiles. Sintió fondamente la partida de la so fía mayor escontra Prusia cuando se casó col so prometíu a principios de 1858 y taba decepcionáu de que'l so fíu mayor, el príncipe de Gales, nun respondiera bien al intensu programa educativu que diseñara pa él.

A la edá de siete años, esperábase que'l príncipe de Gales tomara seis hores d'instrucción tolos díes, incluyendo una hora d'alemán y una hora de francés. Cuando'l príncipe de Gales fallaba nes sos lleiciones, Alberto azotába-y. El castigu corporal yera común naquel tiempu y nun se consideraba descomanadamente duru. El biógrafu d'Alberto, Roger Fulford, escribió que les rellaciones ente los miembros de la familia yeren «amigables, cariñoses y normales [...] nun hai nenguna evidencia nos archivos reales o nos escritos d'autoridaes na materia pa xustificar la creencia de que les rellaciones ente'l príncipe y el so fíu mayor yeren otres que fondamente candiales». Philip Magnus escribió na so biografía d'Eduardu VII, qu'Alberto «intentó tratar a los sos fíos como iguales; y fueron capaces d'enfusar la so rixidez y la so reserva porque se dieron cuenta instintivamente que non solo los amar, sinón qu'esfrutaba y precisaba la so compañía».

## Enfermedá y muerte

N'agostu de 1859, Alberto cayó gravemente enfermu con calambres nel estómagu. Mientres un viaxe a Coburgu na seronda de 1860, diba conduciendo un carruax tiráu por cuatro caballos que de secute se desbocaron. Mientres los caballos siguíen galopiando escontra un vehículu inmóvil qu'esperaba nun encruz ferroviariu, Alberto saltó del carruax pa salvar la so vida. Unu de los caballos morrió nel choque y Alberto resultó fuertemente afeutáu, anque les sos firíes físiques consistieron solamente en cortaes y moretones. Díxo-yos a los so hermanu y a la so fía mayor que sintió que llegara la so hora.

En marzu de 1861, morrió la duquesa de Kent, madre de Victoria y tía d'Alberto, y la reina taba desconsolada; Alberto fixo cargu de la mayoría de les responsabilidaes de la reina, a pesar de siguir enfermu con problemes crónicos d'estómagu. L'últimu eventu públicu que presidió foi la inauguración de los Royal Horticultural Gardens el 5 de xunu de 1861. N'agostu, Victoria y Alberto visitaron Curraugh Camp n'Irlanda, onde'l príncipe de Gales taba faciendo'l serviciu militar. Nel campamentu, los compañeros del príncipe presentárenlu a Nellie Clifden, una actriz irlandesa.

Pa payares, Victoria y Alberto tornaren a Windsor y el príncipe de Gales a Cambridge, onde realizaba los sos estudios. Dos de los primos d'Alberto, el rei Pedru V y el príncipe Fernando de Portugal, morrieron de fiebre tifoideo. Pa cuelmu de males, Alberto foi informáu de que nos clubes de caballeros y la prensa estranxera estendíase'l rumor de que'l príncipe de Gales taba arreyáu entá con Nellie Clifden. Alberto y Victoria taben espantaos pola indiscreción del so fíu y tarrecíen que tou terminara en chantaxe, escándalu o embaranzu. Anque Alberto taba enfermu y debilitáu, treslladóse a Cambridge el 25 de payares, pa ver al príncipe de Gales y aldericar sobre la indiscreta aventura del so fíu. Nes sos últimes selmanes, Alberto sufrió de dolores de llombu y piernes.

Cuando'l Affaire del Trent —la sustraición forzada de dos diplomáticos confederaos d'un barcu británicu per parte de les fuercies de la unión mientres la guerra de Secesión— amenació con faer españar la guerra ente Estaos Xuníos y el Reinu Xuníu, Alberto taba gravemente enfermu, pero intervieno p'anidiar la respuesta diplomática británica. El 9 d'avientu, William Jenner, unu de los médicos d'Alberto, diagnosticó-y fiebre tifoideo. Alberto morrió a les 22:50 del 14 d'avientu de 1861 nel Blue Room del castiellu de Windsor, en presencia de la reina y cinco de los sos nueve fíos. El diagnósticu contemporaneu foi de fiebre tifoideo, pero los escritores modernos señalaron qu'Alberto tuvo enfermu mientres siquier dos años antes de la so muerte, lo cual podría indicar qu'una enfermedá crónica, como la enfermedá de Crohn, una insuficiencia renal o un cáncer abdominal, fueron l'auténtica causa de la muerte.

## Legáu

El dolor de la reina foi apolmonante y los tibios sentimientos que'l pueblu esperimentó con anterioridá por Alberto fueron reemplazaos por compasión. Victoria vistió de negru como señal de llutu pol restu de la so llarga vida y les habitaciones d'Alberto en toles sos cases caltuviéronse como hasta esi día, inclusive llevaben agua caliente peles mañanes y la ropa de cama y les toallas camudábense a diariu. Tales práutiques nun yeren estrañes nes cases de los bien ricos. Victoria retirar de la vida pública y la so reclusión erosionó dalgunos de los intentos d'Alberto por remocicar la monarquía como una institución nacional qu'establecía un exemplu moral, non políticu. Acredítase-y a Alberto la introducción del principiu de que la familia real británica debía de permanecer percima de la política. Antes del so matrimoniu, Victoria sofitaba a los whigs; por casu, a principios del so reináu Victoria atayó la formación d'un gobiernu conservador por sir Robert Peel al negase a aceptar les sustituciones qu'esti-y suxirió faer ente les sos dames de compañía.

Alberto foi soterráu temporalmente na capiya de san Jorge nel castiellu de Windsor, hasta qu'un añu dempués de la so muerte los sos restos fueron depositaos nel Mausoléu Real de Frogmore, que permaneció incompletu hasta 1871. El sepulcru nel que finalmente fueron asitiaos Alberto y Victoria, foi talláu nel mayor bloque de granitu que s'estrayxera nel Reinu Xuníu. A pesar del pidimientu d'Alberto de que nun se crearen efixes sos, alzáronse munchos monumentos públicos nel so honor en tol país y al traviés del Imperiu británicu. Los más destacaos son el Royal Albert Hall y el Albert Memorial en Londres. La plétora de memoriales alzaos n'honor d'Alberto aportó a tan grande que Charles Dickens díxo-y a un amigu que buscaba una cueva inaccesible» pa escapar d'ellos.

Toa clase d'oxetos y llugares fueron nomaos como'l príncipe Alberto, dende'l llagu Alberto n'África hasta la ciudá de Prince Albert en Saskatchewan o l'Albert Medal, dada pola Royal Society of Arts. Cuatro regimiento del exércitu británicu tomaron el so nome: la 11th Hussars del príncipe Alberto, la d'Infantería llixera del príncipe Alberto, el Reximientu de Voluntarios de Caballería de Leicestershire del príncipe Alberto y la Brigada de Rifleros del Príncipe Consorte. Alberto y Victoria demostraron gran interés nel establecimientu y desarrollu d'Aldershot en Hampshire como ciudá de guarnición na década de 1850. Teníen ellí un pabellón real de madera nel cual frecuentemente quedar cuando asistíen a revisiones del exércitu. Alberto estableció y dotó la biblioteca Prince Consort's Library en Aldershot.

Les biografíes que se publicar dempués de la so muerte yeren típicamente emponderadores. El *Magnum opus* de Theodore Martin de cinco volúmenes foi autorizáu y supervisáu pola reina Victoria y la so influyencia notar nes sos páxines. Sicasí, ye un rexistru preciso y refecho. *Queen Victoria* (1921) de Lytton Strachey foi más crítica, pero foi desacreditada en parte por biógrafos de mediaos del sieglu XX como Héctor Bolitho y Roger Fulford, quien, a diferencia de Strachey, tuvieron accesu a los diarios y les cartes de Victoria. Los mitos populares sobre'l príncipe Alberto —tales como l'afirmación de qu'introdució los árboles de Navidá nel Reinu Xuníu— son refugaos polos académicos. Biógrafos recién, como Stanley Weintraub, retraten a Alberto como'l personaxe d'un romance tráxicu, que morrió demasiao puestu y al que la so amada guardó-y llutu mientres tola vida. Na película *[[The Young Victoria]]* de 2009, Alberto, representáu por Rupert Friend, convertir nun personaxe heroicu na representación novelesca del atentáu de 1840, onde recibe l'impautu d'una bala —daqué que nun asocedió na vida real.

## Títulos, tratamientos, honores y armes

### Títulos y tratamientos
* **26 d'agostu de 1819 – 12 de payares de 1826:** *La so Alteza Serenísima* el príncipe Alberto de Saxonia-Coburgu-Saalfeld, duque de Saxonia.
* **12 de payares de 1826 – 6 de febreru de 1840:** *La so Alteza Serenísima *el príncipe Alberto de Saxonia-Coburgu-Gotha, duque de Saxonia.
* **6 de febreru de 1840 – 25 de xunu de 1857:** *La so Alteza Real* el príncipe Alberto de Saxonia-Coburgu-Gotha, duque de Saxonia.
* **25 de xunu de 1857 – 14 d'avientu de 1861:** *La so Alteza Real* el príncipe consorte.

### Honores
;Imperiu británicu:
* **KG**: Caballeru de la Orde de la Jarretera, 16 d'avientu de 1839.
* **KT**: Caballeru de la Orde del Cardu.
* **KP**: Caballeru de la Orde de San Patriciu.
* **GMB**: Gran maestre de la Orde del Bañu.
* **KSI**: Compañeru de la Orde de la Estrella de la India.
* **GCMG**: Caballeru gran cruz de la Orde de San Miguel y San Jorge.

;Estranxeros:
*  Caballeru gran cruz de la Orde Real Güélfica.
*  Caballeru de la Orde del Toisón d'Oru.

### Armes

Al momentu del so matrimoniu cola reina Victoria en 1840, al príncipe Alberto concedióse-y el so propiu escudu personal, que yera l'Escudu d'Armes del Reinu Xuníu brisado por un lambel a trés pendientes en argén con una cruz de gules nel pendiente central y cuartelado coles armes de Saxonia. El blasón ye descritu como: «Cuarteles 1º y 4º, les Armes Reales cubiertes por un lambel a trés pendientes en argén, cargáu con una cruz de gules nel pendiente central; 2º y 3º, burelado de diez pieces oro y sable, con un crancelín en sinople dispuestu en banda abovedada». Les peculiares armes del príncipe yeren un exemplu singular d'armes estremaes por cuarteles, [que] nun tán feches conforme a les regles de la heráldica y son en sí mesmes una contradicción heráldica». Antes del so matrimoniu, utilizó les armes del so padre ensin estremar, siguiendo la tradición alemana.

Na placa asitiada nel so puestu como caballeru de la Orde de la Jarretera, el so escudu d'armes lleva como emblema una corona real y amuesa los seis cimeras de la casa de Saxonia-Coburgu-Gotha; estes son, d'izquierda a derecha: 1.«Cabeza de toru en gules armáu y anillado en argén, coronáu n'oru col cantu [de la corona] axedrezáu de gules y argén» pol condáu de Mark. 2. «Sobre una corona n'oru, dos cuernos de búfalu en argén, xuníu en cantu esterior de caúnu cinco cañes a manera de faxa, caúna con tres fueyes de tilal en sinople» por Turinxa. 3. «Sobre una corona n'oru, un sombreru piramidal cargáu coles armes de Saxonia que lleva enriba un moñu de plumes de pavu real sobre'l cual fuelga tamién una corona n'oru» por Saxonia. 4. «Perfil d'un home barbáu que s'esmorez debaxo de los costazos, vistíu en rayáu argén y gules, l'ornamientu apuntiáu [de la cabeza] que tien un rayáu asemeyáu, termina nun moñu de tres plumes de pavu real» por Meissen. 5. «La metá d'un grifu n'oru, con ales en sable esplegaes, con pescuezu y lampasado en gules» por Jülich. 6. «Sobre una corona n'oru, un moñu de plumes de pavu real» por Berg.

Los soportes yeren el lleón coronáu d'Inglaterra y l'unicorniu d'Escocia —como nes armes reales— cargando a carranquina con un lambel asemeyáu al de les armes. Lema personal d'Albert yera l'alemán *Treu und Fest*, que significa lleal y seguro. Esti lema foi utilizáu tamién por propiu'l reximientu de húsares que lleva'l so nome. Tolos descendientes en llinia masculina d'Alberto teníen derechu a llevar un escusón coles armes de Saxonia nel centru del so respeutivu escudu d'armes. El escusón foi asitiáu, como Charles Boutell escribe, «como un escudu pretensioso [que] nun paez tar acordies con l'espíritu o l'usu práuticu de la heráldica histórica verdadera». Sicasí en 1917, mientres la Primer Guerra Mundial, el rei Xurde V abandonó les referencies heráldiques al patrimoniu alemán de la familia real y retiróse l'escudu saxón.

## Descendientes

## Ancestros

**Ancestros d'Alberto de Saxonia-Coburgu-Gotha**




## Ver tamién
* Salsa Albert

## Referencies

### Notes

### Bibliografía
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Enllaces esternos