Handroanthus impetiginosus

El **lapacho rosado** (***Handroanthus impetiginosus***), ye una especie arbórea nativa d'América, onde crez dende'l Paraguái, Bolivia, y el norte d'Arxentina hasta Méxicu. Prefier suelos arenosos y húmedos. 

Mui distintivu poles sos vistoses flores rosaes, qu'apaecen cuando entá s'atopa desprovistu de xamasca, a finales del iviernu. La so madera aprovéchase en construcción, y al fervinchu de la so corteza atribúyense-y propiedaes melecinales.

En Costa Rica conózse-y como *cortez negru*. Na península de Yucatán identifícase-y col nome de *Xmaculís* o *Maculís*. En Paraguái tien el nome de "Tajy" vocablu proveniente del idioma nativu d'esti país.

## Descripción
Ye un árbol de bon porte, pudiendo algamar los 8 dm de diámetru nel tueru y los 30 m d'altor, de los cualos 10 correspuenden aproximao al fuste. La copa ye semiglobosa, cola xamasca concentrada na so parte más alta. Ye caducifoliu.

Les fueyes preséntense opuestes y peciolaes. Amuesen polo xeneral 5 foliolos, llixeramente serruchaos, anque dacuando lleguen a 7; éstos son elípticos y llanceolaos, de 5 a 6 cm × 4 a 9 cm col marxe enteru na metá inferior y llevemente dentáu na cimera. Nel vértiz de la nervadura media coles secundaries amuesen una guedeya de pelos.

Les flores apaecen nel hemisferiu sur ente xunetu y setiembre, enantes del rebrote. Nel hemisferiu norte, dende Méxicu hasta Colombia la flor brota ente los meses de xineru y febreru.

Son grandes, de forma tubular; la corola ye polo común rosada o morada nesta especie, anque escepcionalmente preséntase blanca, y supera los 4 cm de llargu. Estremar en cinco lóbulos rizaos, que la so gargüelu presenta estríes más escures. La flor amuesa 4 estames, arriendes de un estaminodiu. El frutu ye una cápsula cilíndrico y estrecho, dehiscente, que contién numberoses granes alaes.

## Usos
La corteza, de color castañu buxu, ye dura y malo d'esprender; la medicina popular emplegar pa les afecciones renales o vesicales. La madera ye d'un prestosu color amarellentáu, apenes veteada, y bien dura y pesada (0,935 kg/dm³); pol so conteníu en taninos ye bien resistente albentestate. Anque s'emplega relativamente pocu en moblería, por cuenta de la dificultá del so trabayu, apreciar pa pieces d'esterior pola so durez y impermeabilidad.

## Taxonomía
*Handroanthus impetiginosus* describióse por (Mart. ex DC.) Standl. y espublizóse en *[[Loefgrenia; communicaçoes avulsas de botânica]]* 50: 2. 1970.
;Sinonimia:
* *Gelseminum avellanedae* (Lorentz ex Griseb.) Kuntze 
* *Handroanthus avellanedae* (Lorentz ex Griseb.) Mattos 
* *Tabebuia avellanedae* Lorentz ex Griseb. 
* *Tabebuia dugandii* Standl. 
* *Tabebuia impetiginosa* (Mart. ex DC.) Standl. 
* *Tabebuia ipe var. integra* (Sprague) Sandwith 
* *Tabebuia nicaraguensis* S.F.Blake 
* *Tabebuia palmeri* Rose 
* *Tabebuia schunkevigoi* D.R.Simpson 
* *Tecoma adenophylla* Bureau & K.Schum. 
* *Tecoma avellanedae* (Lorentz ex Griseb.) Speg. 
* *Tecoma avellanedae var. alba* Lillo 
* *Tecoma impetiginosa* Mart. 
* *Tecoma impetiginosa* Mart. ex DC. 
* *Tecoma integra* (Sprague) Hassl. 
* *Tecoma ipe var. integra* Sprague 
* *Tecoma ipe var. integrifolia* Hassl. 
* *Tecoma ipe f. leucotricha* Hassl.

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les bignoniacees

## Referencies

## Bibliografía
# Forzza, R. C. 2010. Llista de espécies Flora do Brasil http://floradobrasil.jbrj.gov.br/2010. Jardim Botânico do Rio de Janeiro, Rio de Janeiro. 
# Zuloaga, F. O., O. N. Morrone, M. J. Belgrano, C. Marticorena & E. Marchesi. (eds.) 2008. Catálogo de las plantas vasculares del Cono Sur. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 107(1–3): i–xcvi, 1–3348.
## Enllaces esternos