El Pinar de El Hierro

**El Pinar de El Hierro** (o, a cencielles, **El Pinar**) ye un conceyu perteneciente a la provincia de Santa Cruz de Tenerife (Canaries). Ta asitiáu na aguada sur de la islla d'El Hierro, nuna zona protexida na so mayor parte qu'exhibe un altu valor paisaxísticu, etnográficu y ambiental. La capital municipal ye El Pinar, llocalidá que s'asitia sobre la paraxa conocida como *Risco de los Herreños*, a 27 quilómetros al sur de la capital insular, Valverde. Trátase del conceyu más meridional de toa España, y el segundu más occidental. Tamién ye'l conceyu español más alloñáu de la capital nacional, Madrid, de la que falta a 1.916 quilómetros en llinia recta.

## Etimoloxía

Les poblaciones de Taibique y Les Cases, asitiaes na llende sur de los grandes montes de pinu canariu qu'ocupen gran parte del términu municipal, reciben la denominación conxunta d'El Pinar. 
Asina, el nome del conceyu apuerta de la riqueza forestal que puede atopase nesta zona de la islla y que mientres sieglos marcó la vida de los sos vecinos.

La *piña* ye'l frutu que da'l pinu, y de ende derívase'l xentiliciu *piñeros*, pol que se conoz a los habitantes d'El Pinar de El Hierro. 

## Historia
Los bimbaches o bimbapes fueron los primeros pobladores d'El Hierro, una tribu pacífica pero que gociaba d'una complexa estructura social a pesar de vivir fondiaos nuna cultura propia del Neolíticu. Habitaben en cueves naturales o en sencielles construcciones de piedra seca y dedicábense a los llabores agrícoles, al llendo y la pesca mariniega. Los bimbaches dexaron pa la hestoria numberosos petroglifos partíos por tola islla qu'entá nun pudo ser descifraos. Los más estensos y significativos son los conocíos como *Lletreros* d'El Julán. Na mesma zona atopáronse otres muertes aboríxenes como los restos d'un antiguu llugar de xunta (*tagoror*), enterramientos en cueves, cadabres momificados, según recipientes, preseos domésticos y otres ferramientes.

### Historia recién
La hestoria recién del conceyu d'El Pinar ye la d'una reivindicación qu'arrinca dende l'añu 1912 cola promulgación nes Islles Canaries de la *Llei Constitutiva de los* *Cabildros Insulares*, norma que determinaría la creación d'una alministración y gobiernu propiu pa caúna de les islles y que de la mesma tendría de coordinar, supervisar ya impulsar l'acción del conxuntu de conceyos na so demarcación. Sicasí, entós daquella, El Hierro cuntaba con un únicu términu municipal, Valverde, que tomaba tola islla, polo que se fixo necesaria la creación d'un segundu conceyu pa poder fundar el Cabildru d'El Hierro.

Asina, decide fraccionase el territoriu insular, acutando pa Valverde la parte oriental de la islla, y dexando pal nuevu conceyu la metá occidental. D'esa manera naz el vecín conceyu de La Frontera, afitándose la so capital na llocalidá del mesmu nome. Según cróniques de la dómina, tal repartu de tierres nun satisfixo a los habitantes del nucleu d'El Pinar, que sintiéronse agraviaos, pos consideraben que la determinación de les llindes municipales fixérase ensin tener en cuenta la idiosincrasia del so pueblu que, entós daquella, cuntaba con mayor númberu d'habitantes y yá tenía establecíos los primeros servicios públicos de la zona, el cuartel de la Guardia Civil y, más tarde, un xulgáu de paz que se emplazaría nel entós barriu de Taibique. A tou ello amás había qu'añader la gran distancia (anguaño ye de más de 25 quilómetros) qu'esistía ente la capital municipal y El Pinar.

### Segregación
En xunetu de 2005, en plenos festexos por cuenta de la LXVI edición de la Baxada de la Virxe de Los Reis (patrona de la islla d'El Hierro), producióse un incidente qu'enfrentó a los vecinos de les llocalidaes d'El Golfu (Frontera) y El Pinar. Según la tradición ritual, la imaxe de la virxe ye sacada del so santuariu na Ermita de la Devesa (Frontera) y treslladada en procesión, acompañada de danzarinos, hasta la Ilesia de La nuesa Señora de la Concepción (Valverde). Mientres esti periplu, que llega a durar una selmana, percuerre los distintos pueblos d'El Hierro y la imaxe ye cortexada y acompañada pol grupu de danzarinos local que, al llegar a la raya o llende de *la* so llocalidá, tien de vencé-yla a los danzarinos del pueblu vecín, quien siguen el ritual hasta *la raya* col pueblu colindante.

D'esta forma, los danzarinos d'El Golfu teníen de baillar mientres el so tramu tradicional ente les rayes que-yos correspondíen, pero estos negáronse a faelo porque consideraben que, teniendo en cuenta'l mayor númberu d'habitantes, tendría de dexáse-yos danzar mientres más espaciu ente *rayes*, nunes zones onde tradicionalmente bailla El Pinar. Tres esta negativa de los habitantes d'El Golfu, la idea de los piñeros de segregase de Frontera cobra fuercia y un grupu de vecinos decide axuntase p'acabar colo que consideraben un agraviu que yá duraba cuasi cien años. Asina nel mes d'agostu de 2005 constituyóse la comisión promotora y celebráronse les primeres xuntes públiques cola cuenta de tramitar l'espediente y la demanda segregacional que, finalmente, en definiendo'l censu y percanciar de los vecinos les firmes necesaries, foi presentada pola comisión ante'l Conceyu de La Frontera'l 1 de xunu de 2006. N'ochobre d'esi mesmu añu, el conceyu alcuerda unviar l'espediente al Cabildru Insular, en que'l so plenu d'abril de 2007 ratifícase l'alcuerdu por mayoría absoluta.

Tres los trámites correspondientes, el Conseyu Consultivu de Canaries, a instancia del Cabildru d'El Hierro dictaminó favorablemente l'espediente segregacional, devolviéndolo a la institución insular pa la so aprobación definitiva. La corporación d*el* Cabildru, axuntada en sesión plenaria estraordinaria'l 8 de setiembre de 2007, aprobó por unanimidá la creación del nuevu conceyu, cola denominación d'El Pinar de El Hierro, que se segrega del Conceyu de La Frontera y que sería'l terceru de la islla y el que fai númberu 88 de Canaries.

El 15 de setiembre de 2007, a les 12:10 hores constituyóse formalmente'l Conceyu d'El Pinar. Hasta la celebración de les eleiciones municipales españoles de 2011 el conceyu foi rexíu por Virgilio Fernández Fernández, presidente d'una comisión xestora integrada por miembros de distintes fuercies polítiques. 


Bandera costumista d'El Pinar


### Historia heráldica
Por cuenta de la recién creación del conceyu, El Pinar escarez de bandera y escudu oficial propios. Sicasí, mientres los actos en sofitu de la segregación municipal, los vecinos usaben unes banderes de color verde con una piña de pinu canariu nel so centru. Nel programa d'actos por cuenta de la constitución del nuevu conceyu, esta bandera recibió la denominación de *bandera costumista d'El Pinar*, y foi izada na fachada de la casa consistorial per primer vegada'l 15 de setiembre de 2007.

Na actualidá'l conceyu d'El Pinar ta utilizando como escudo l'oficial d'España.

## Política y gobiernu
La Xunta Eleutoral de Zona de Santa Cruz de Tenerife, atendiendo a los resultaos rexistraes nes eleiciones municipales españoles de 2007, les postreres celebraes nel momentu de la constitución del conceyu, y una vegada aprobáu pol Cabildru d'El Hierro l'espediente segregacional, alcordó que fueren designaos nueve representantes de los partíos políticos más votaos pa formar una *comisión xestora* que tendrá de gobernar el Conceyu d'El Pinar de El Hierro hasta la celebración de les próximes eleiciones nel añu 2011.

D'esta forma, los voceros nel Cabildru de les formaciones polítiques Coalición Canaria-Agrupación Herreña d'Independientes (CC-AHI) y PSOE escoyeron a los integrantes de la xestora, a los que siete d'ellos designó la formación nacionalista canaria y los otros dos restantes el PSOE.

Darréu, el 15 de setiembre de 2007, nel actu de constitución del Conceyu, los miembros de la comisión xestora escoyeron a Virgilio Fernández Fernández como presidente de la citada comisión y rexidor municipal, que fizo les funciones d'alcalde hasta la formación d'una nueva corporación na forma establecida pelo normal nes siguientes eleiciones.

El 22 de mayu de 2011, tres los primeros comicios del conceyu, salió escoyíu alcalde municipal el socialista Juan Miguel Padrón Brito, qu'enllargó en 2015 el so mandatu en llogrando mayoría absoluta nes eleiciones de dichu añu.

### Llista d'alcaldes del conceyu




## Mediu físicu

### Allugamientu
El Pinar allugase na aguada meridional de la islla d'El Hierro y ábrese escontra l'Atlánticu nun arcu empobináu al suroeste. Esti arcu forma un golfu protexíu de los vientos dominantes poles estribaciones montascoses d**El'' Julan y ''El Ríu'', un área mariniega conocida como ''Mar de los Aselos'' y suxeta a proteición ambiental. Esti golfu ye de menor tamañu que'l que abrese al otru llau de la dorsal na que s'atopen los cumes de la islla y que fai de frontera natural col restu de la islla. 

El Julán (o El Julan) ye un sector que se correspuende col estremu más occidental del términu municipal. Fisiográficamente ye una amplia y montascosa rampla, con rimaes d'hasta 45°, que baxa dende'l cordal central hasta'l ***Mar de los Aselos***, denominación que fai referencia al calter pacíficu de les sos agües que s'atopen al resguardu de los [[Vientos alisios|vientos alisios.]] Sobre'l cume d'El Julan, nel cordal central, se emplaza un estensu monte de [[Pinus canariensis|pinu canariu]], del que sobresalen montes de cota cimera a los 1.000 metros, como la de Mercadel, Cruz de Los Reis y Tanganasoga. Dau lo serrapatoso del terrén y lo escaso de la so vexetación, l'espaciu cunta con una llindada actividá de llendo de ganáu [[Capra aegagrus hircus|caprino]], que se desenvuelve fundamentalmente en terrenes más cercanos a la [[Costa|mariña.]] La zona atópase totalmente despoblada, anque en dómina prehispánica caltuvo una cierta población más o menos estable, como demostró l'afayu d'un conxuntu petroglifos, na zona conocida como ''Los Lletreros d'El Julan'', y otros restos arqueolóxicos.

Nel sector oriental del conceyu ye onde se dan los principales asentamientos de población y tamién onde se concentren la mayoría de los servicios y recursos [[Agricultura|agrícoles]] y ganaderos. Na zona de medianías, a lo cimero d**el** escarpe de **Les Sableres**, les llocalidaes de **Taibique** y **Les Cases** conformen el nucleu d'El Pinar, que ye la capital municipal. Atopase al suroeste d'un estensu pinar que crez nel cume central y baxa hasta la redoma del pueblu, del cual el pueblu recibió'l so [[Toponimia|topónimu.]] El Pinar estiéndese a los pies del **monte de Tanajara**, una escelente talaya dende onde s'acolumbra tola área sureste del conceyu.

Nel sector más meridional del conceyu encontranos dos sectores bien estremaos, **El Lajial** y **La Restinga.** El primeru d'ellos ye una espectacular formación de llava ''[[Colada de llava|pahoehoe]]'' que s'estiende dende una cota de 400 metros y baxa escontra la mariña; atópase totalmente despobláu y de él namái se llogra un aprovechamientu como campera pal ganáu caprino y pa un escasu cultivu de [[Ficus carica|figales]] que se dan especialmente na **Hoya de Tacorón.** Pela so parte, La Restinga ye un nucleu pesqueru asitiáu sobre una restinga o brazu costeru pseudoarenoso que col pasu del tiempu foi alquiriendo una cierta pujanza poblacional. Tien un puertu con una notable actividá pesquera en redol a la cual surdió'l **pueblu de La Restinga**.

=== Relieve ===
El [[Relieve terrestre|relieve]] d'El Pinar ye abrupto algamando cotes d'altitú de 0 a 1.500 metros en fasteres con rimaes d'hasta 45 graos. Tal ye asina que la [[Cordal|cadena montascosa]] que la dixebra pel norte del restu de la islla ye un desnivel constante escontra'l [[mar]] na zona conocida como **El Julan**, provocando con ello l'escasu poblamientu d'esti sector. Pel este, la llocalidá de **Les Cases** cuelga del **Risco de Los Herreños** lo qu'apurre una visión de la badea de Les Sableres. El conceyu alzase dende la zona de mariña na llocalidá de **La Restinga** hasta la zona de cumes del [[cordal]] central, onde se da la mayor elevación de la islla, el Picu de Malpaso (1.500 m), y otres cotes importantes dientro del so términu municipal como Tenerista (1.417 m), Mercader (1.252 m), Monte del Caxellu (1.106 m), Monte de Julan (1.040 m) o El Tomillar (990 m).

=== Hidrografía ===
El conceyu ta jalonado de dellos ribayos pero debíu al relieve pocu evolucionáu que presenta, estos nun lleguen a tener una cuenca bien pronunciada polo que l'aprovechamientu hídricu ye escasu. 

=== Llendes xeográfiques ===
El Pinar de El Hierro llinda al norte y noroeste col conceyu de Frontera y al nordeste col de Valverde. 

El términu municipal ta delimitado pol siguiente perímetru: partiendo del esllinde ente'l conceyu de La Frontera y Valverde al este del Monumentu al Llabrador, #siguir d'este a oeste hasta la esquina empobinada al este de la base triangular del Monumentu del Llabrador, siguiendo escontra l'oeste pola cresta de la turria del cume de la islla, hasta llegar al centru xeométricu del depósitu rectangular soterráu ellí esistente. Dende esti puntu #siguir hasta'l Picu de Malpaso pa siguir pola cresta de la turria, hasta llegar al llugar conocíu como Piedra de Binto/Monte El Tomillar. A partir d'equí abandónase'l cume de la islla pa dirixise, baxando en direición suroeste-oeste hasta la ''Piedra de Binto'', vértiz xeodésicu Monte El Tomillar, y el Monte Texe, picu dominante na zona. Dende ende la llinde continua en descensu hasta'l visu del Monte Quemáu siguiendo en direición suroeste-oeste, menguando la cota, hasta'l centru xeométricu del Monumentu al Meridianu, prologándose na mesma alliniación que l'anterior hasta la llinia de mariña.






=== Clima ===

Por cuenta de la so orientación, na parte [[sur]] del conceyu'l [[clima]] nun presenta grandes contrastes. Sicasí, na zona cumbrera, la diferencia de temperatura esistente ente'l [[día]] y la [[nueche]] fai recomendable daqué d'abrigu. Nes zones de medianías abiertes al este'l clima ye daqué más húmedu, por cuenta de la influencia de los [[Vientos alisios|vientos alisios.]] Sicasí, na zona d'El Julan y Mar de Los Aselos, el cordal central fai de barrera natural contra'l pasu de los alisios, lo que provoca un clima más secu y grebu na so aguada sur. 

Ente los meses de [[payares]] y [[marzu]] suel llegar la dómina d'agües con precipitaciones que nun suelen aportar a enchentes. Los vientos alisios tamién apurren un eleváu grau de mugor en forma d'agua horizontal, por condensación de les [[Nube|nubes]] nes fasteres. En redol a esti efeutu, surdió la **lleenda del** **Garoé**, árbol sagráu de la isla veneráu polos bimbaches. Les sos fueyes destilaban l'agua que pingaba de tala forma que yera posible recoyela nun cuévanu (banzáu) qu'arrodiaba al [[árbol]].

La [[temperatura]] medio de les agües del [[mar]] bazcuya entres los 19 °C en [[xineru]] y los 23 [[Grau Celsius|°C]] que pueden #algamar nel mes de [[setiembre]].

=== Flora y fauna ===
Los pinares empiecen a apaecer a partir de los 900 metros d'altitú conforme averamos al cume, na que'l Picu de Malpaso, talaya privilexada del ''mar de nubes'' que se forma en medianías, y altor máximu del conceyu, #ser tamién de la islla coles sos 1.501 metros.

== Urbanismu ==

=== Barrios y pagos ===
; El Pinar (cascu)
: Ye la entidá de población qu'abarca los pagos de Les Cases y Taibique, dos poblaciones bien estremaes que falten ente sigo más d'un quilómetru. Acueye a la gran mayoría de la población del conceyu (1.256 habitantes censaos) por ser la capital municipal y onde se concentren los servicios esenciales.
; Taibique
: Falta 1 quilómetru de la capital municipal y cuenta con 876 vecinos. Ye un asentamientu eminentemente rural.
; La Restinga
: Trátase del asentamientu poblacional más recién de cuantes cuenta'l conceyu, pero yá va algamando en númberu d'habitantes al pueblu (535 habitantes en [[2006]]), que ye como los paisanos referense al cascu d'El Pinar, superándolo en dellos momentos en población de fechu por cuenta de la población forana qu'acueye. La Restinga constituyóse nun sele enclave turísticu pa quien vienen buscando la tranquilidá y el descansu tranquilu. Ye un pueblu que mira al mar, que vive del [[mar]], y que tien garantizáu'l sol mientres práuticamente tol añu por tar fuera de la influencia de los húmedos [[Vientos alisios|vientos alisios.]] Cuenta na so mariña con numberoses cales nes que se formaron pequeñes [[Sablera|sableres]] de sable [[Volcán|volcánicu]] y una rada na que se emplaza el ''puertu'' pesqueru. 
; Les Cases
: Ye un nucleu de población perteneciente al pagu d'El Pinar asitiáu a escasamente un quilómetru de distancia del mesmu. Ye un pobláu vieyu y tradicional nel qu'inda pueden atopase interesantes muestres d'arquiteutura doméstica tradicional y delles infraestructures comuñales, como la gran ''barqueta'' o charcu que los primeres moradores fixeron pa recoyer l'agua que baxaba pol Ribayu de los Vecinos. Nesti ribayu y na so contorna, pueden atopase una serie de cueves ensin acondicionar que sirvieron como vivienda hasta va unes décades. Hasta l'añu [[2006]], el númberu de vecinos xubía a [[380]], cantidá que vieno esperimentando una llixera crecedera nos últimos años.


== Demografía y población ==
Según datos del ISTAC, en [[2006]] la población del [[llugar]] ''El Pinar'' yera de 1.828 habitantes. d'ellos, 876 vecinos de **Taibique**, 380 de **Les Cases**, 535 de **La Restinga** y el restu tremáu dientro de la entidá singular. Sicasí'l censu de población, correspondiente a la zona sur del conceyu, facilitáu pol Conceyu de La Frontera a la comisión promotora pa la segregación y constitución del conceyu d'El Pinar, otorgale 1.910 vecinos, cantidá que ye la que se da por oficial hasta la próxima actualización del censu per parte del [[Institutu Nacional d'Estadística (España)|Institutu Nacional d'Estadística]].

== Economía ==
La [[economía]] del [[Municipiu|conceyu]] centróse tradicionalmente nel sector primariu. La [[ganadería]] y el llendo son les principales actividaes económiques d'El Pinar, que cunta col mayor númberu de cabeces de [[ganáu]] [[Capra aegagrus hircus|caprino]] y [[Ovis orientalis aries|ovín]] de tola islla.

L'agricultura, con cultivos de medianías y de frutales ([[Ficus carica|figales]] y [[Prunus dulcis|almendrales]], principalmente), ye otra de les actividaes tradicionales d'El Pinar, fuertemente influyíes pola proximidá al frondoso monte de [[Pinus canariensis|pinu canariu]], que s'estiende dende la capital hasta les fasteres d'El Julan.

== Turismu ==

=== Llugares d'interés ===

==== La Restinga ====

Ye'l puntu más meridional d'España. Puertu pesqueru y pequeñu nucleu de [[Pesca|pescadores]], con diminutes [[Sablera|sableres]] de [[Sable (material)|sable negru]], que nos últimos años vieno esperimentando una cierta crecedera, motiváu por emplazarse na so redoma numberosos agospiamientos turísticos. La **claridá de les sos agües** y l'espectacularidá de los sos fondos faen de la mariña de La Restinga un llugar privilexáu pa la práutica del submarinismu y asina, dende l'añu [[1995]] vieno acoyendo nueves ediciones del Open Fotosub, competición de fotografía submarina qu'atrai a numberosos aficionaos añu tres d'añu.

==== El Julan ====
Ye un territoriu práuticamente despobláu allugáu na metá centro oeste del conceyu. ''El'' terrén ye serrapatosu, en rimaes d'hasta 45° que baxa dende los 1.400 metros d'El Cume hasta unos 100 [[Altitú|msnm.]] Dende equí asocédense dellos [[Cantil|cantiles]] que s'esbarrumben sobre l'océanu. Nesta zona atopen **Los Lletreros d'El Julan** un conxuntu de petroglifos que se remonten a la dómina de los bimbaches. Nel área más meridional d'El Julan, el sol quema los riscos y la escasa vexetación que nun ye campera de los fataos de [[Capra|cabres]] del llugar. Na zona occidental atopábase un frondoso monte de **sabines costeres** (''[[Juniperus phoenicea|Juniperus turbinata]]'' ''ssp. canariensis'') del que güei namái perviven dellos exemplares toraos pol fuerte vientu, na zona d'El Sabinar, nel vecín conceyu de La Frontera.

==== Mirador de Les Sableres ====

Dende equí puede llograse una bona vista de la badea de Les Sableres, onde s'atopa'l Parador d'El Hierro y el Roque de la Bonanza que, sicasí, formen parte del vecín conceyu de Valverde. El **Roque de La Bonanza**, motivu habitual nes fotografíes promocionales de la islla, ye una formación predresa somorguiada que s'alza verticalmente unos doscientos metros sobre la plataforma costera y sobresal a nivel del mar, alquiriendo una forma carauterística visible dende tola badea; y el **Parador Nacional de Turismu** ye un [[hotel]] de cuatro estrelles con un ambiente bien curiáu y alcontradizu.

==== Mirador de Tanajara ====
Emplazado a lo cimero del **monte de Tanajara**, ufierta una vista de tola capital y de gran parte del sur de la islla. Ye un puntu d'alcuentru, de xunta y esparcimientu cuasi obligatoriu pa los habitantes del pueblu d'El Pinar.

==== Hoya del Morcillo ====
Ye una zona recreativa arrodiada por un frondoso monte de [[Pinus canariensis|pinu canariu]] que ye frecuentada por visitantes y xentes de tola islla que deseyen pasar una xornada d'esparcimientu en plena [[Natura|naturaleza.]] Ta acondicionada con fontes, barbacoes, meses, árees deportives y de xuegos infantiles y una zona d'acampada.

==== Tacorón ====

**Cala de Tacorón** allugada nel ''Mar de'' les Seles cuenta con dellos fogones, llugares pa tomar el sol, y un pequeñu kiosko onde comer daqué. Cerca d'ellí atópase la **Cueva del Diañu**, apacible llugar pa esfrutar d'un momentu sele na mariña, al que ye más fácil aportar mientres los baxamar.

==== Los Lajiales ====
Estensa área d'unos 7 km² na redoma de La Restinga, na que se topa un campu de laves encordadas y fluyíes nel so orixe (del tipu ''[[Colada de llava|pahoehoe]]''), que emanaron de los [[Volcán|conos volcánicos]] presentes na zona y fueron escurriendo escontra la [[Costa|mariña]], onde ganaron dellos metros al mar. Dientro d'esti paraxa formó la **Cueva de Don Xustu**, un tubu volcánicu compuestu por un intrincando conxuntu de galeríes qu'algama más de seis mil metros de llargor.

== Cultura ==
El Pinar caltuvo fielmente les **tradiciones herreñas y la so cultura popular.** Una bona muestra d'ello son les manifestaciones de folclor canariu de calter popular y la laboriosidad de los artesanos piñeros.

=== Artesanía ===
El Pinar cunta con artesanos **ceramistes** que dan rienda suelta a la so creatividá que combinen la [[Barro|folla]] de la islla con [[magre]] d'importación, pa producir olles y lloza pa cocinar, oxetos tradicionales, reproducciones de [[cerámica]] aborixe y otros trabayos **artesanos.** 

Otres manifestaciones artesanales que siguen vives n'El Pinar son les de los maestros **hojalateros**, quien crean distintos instrumentos reutizando llates de conserva y lata, y les de las **texedores**, muyeres que siguen filando a mano y texen con primitivos telares de madera, emplegando [[llana]] o tires de tela pa realizar les tradicionales talegues, multicolores cubrecamas, cobertores y tapices.

La **talla de la** **madera**, principalmente de moral, [[Pinus|pinu]], [[Fagus|haya]] o [[Castanea|castañal]], ye otra especialidá na que destaquen los artesanos piñeros. De les sos manes salen concos, cuyarones, barriques, pinces pa recoyer [[Opuntia ficus-indica|figos chumbos]] (''tunos''), chácaras y otros instrumentos.

=== Tradiciones y fiestes populares ===
* **San Antonio Abá**, fiestes patronales, [[17 de xineru]]
* **Fiesta de la Cruz**, 3 de mayu, (El Pinar, Les Cases y Taibique)
* **Festividá de San Xuan**, 24 de xunu (La Restinga)
* **Fiesta del** **Carmen**, 16 de xunetu (La Restinga)
* **Fiesta de la** **Paz**, 12 de setiembre (El Pinar) 
* **Fiesta de Los Reis*', 24 de setiembre

== Ociu ==

Pal esfrute de paisanos y visitantes, El Pinar cunta con una variada ufierta d'ociu.
; Submarinismu
; Pesca deportiva
; Senderismo
; Merenderos y barbacoes
; Acampada

== Referencies ==

=== Notes ===


=== Bibliografía ===
* [Guillermo Morales Matos, coord. et. al.] (1993). *Xeografía de Canaries.* [Les Palmes de Gran Canaria] : Prensa Ibérica.  (o.c.). 
* [VV.AA.] (2000). Canaries : islla a islla. [Tenerife] : Centru de la Cultura Popular *Canaria.*  
* Concepción Francisco, José Luis (2001). *Diccionariu enciclopédicu de Canaries pueblo a pueblu.* Tenerife : Asociación Cultural de les Islles Canaries.  
* Hernández Hernández, Pedro [dir. y coord.] (1986). *Natura y cultura de les Islles Canaries.* Santa Cruz de Tenerife : Litografía A. Romero.  (rúst.). 
* Conceyu de La Frontera, [VV.AA.] (2005).  
* Institutu Canariu d'Estadística (2001). *Nomenclátor cartográficu d'entidaes y nucleos de población de Canaries 2000.* Les Palmes de Gran Canaria : Istac.  (o.c.). 
* Institutu Nacional d'Estadística (2006). *Nomenclátor d'entidaes y nucleos de población d'España 2006.* Madrid : INE. 
* Trapero, Maximiano (1999). *Pervivencia de la llingua guanche na fala común d'El Hierro'' : léxicu común y pastoril, de la flora y de la fauna y de la toponimia (Estudios prehispánicos; 8 edición). Islles Canaries : Viceconsejería de Cultura y Deportes, Direición Xeneral de Patrimoniu Históricu.  

## Ver tamién
* El Hierro
* La Frontera
* Llista de conceyos de Santa Cruz de Tenerife