open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sinagoga

La **sinagoga** ye'l conceyu de fieles xudíos y el llugar de cultu y d'estudios de la más vieya de les relixones monoteístes. El términu remanez del llatín *sinagōga*, y éste del griegu *sÿnagōgē*, del vierbu *sÿnágein* (‘axuntar, conceyar’). N'hebréu llámase *Bet haKenéset* (בית הכנסת) o ‘llugar d'axuntamientu’.

La sinagoga ye una institución mui vieya nel xudaísmu. Magar esiesten pocos datos acerca del aniciu de les primeres sinagogues, cuídase seique remóntense a l'antigua Babilonia del sieglu VI e.C., poco depués de que los xudíos foren deportaos por Nabucodonosor II tres la so conquista de Xerusalén nel añu 587 e.C. y la destrucción del Templu. Na Babilonia, los hebreos xuntáben nes sinagogues pa orar y estudiar les sos sagraes escritures. 

El númberu de sinagogues medró al establecese la llectura público de la Torah. Al ser destruío polos romanos nel añu 70, Xerusalén tenía llantao unes 400 sinagogues. 

Estes cases p'asamblea nun yeren edificios especialmente construíos pal cultu; un simple llocal valía pa llugar d'axuntamientu, pero tamién existíen grandes edificios pa esti fin.

Estes sinagogues antigües taben alministraes por un notable o un conseyu de trés notables. La esplicación del testu sagrao reservábase a un rabín o dalgún fiel curiosu pal conocimientu de la llei mosaica (la que fora transmitida por Moisés).

Xeneralmente les sinagogues tán orientaes hacia Xerusalén. Al fondo hállase un armariu o tabernáculu, l'arca sagrada (*hejal* en sefardín o *arón haKódesh* n'askenazí), que contién los rollos de la llei (Torah).

Ante el tabernáculu hai una llamparina na qu'ambura una llama constante en memoria de la lluz perpetuo *(ner tamid)* que brillaba nel Templu de Xerusalén. Un candil, polo xeneral de siete llámpares en llinia, evoca el céllebre candelabru (*mĕnorah*) del Templu. Una mesa de pupitre, colocada sobre una plataforma (*tebá* en sefardín, *bimá* n'asquenazí), fai avíu d'altar; sobre ella lleese la Toráh. Nes sinagogues sefardines ellí ye ú se para l'oficiante. Nes sinagogues askenazines, l'oficiante parase nun atril en frente l'arca o a un llau d'ella que se noma "amud".

## Referencies

## Enllaces esternos

* Separación na sinagoga (Cast.)
Ḥou

Un **ḥou** (plural, ḥoos) ye una fondigonada o canal fonda en monte que tien un orixe glaciar y kársticu. Una carauterística fundamental de los ḥoos ye que'l suelu ta formáu por lleres productu tanto de la actividá glacial como de la rotura pola aición del xelu nes peñes d'alredor, nun teniendo apenes tierra pa dar sofitu a la vida vexetal.

Ta documentada la presencia en dalgunos ḥoos de glaciares n'altitúes relativamente baxes demientres la pequeña edá de xelu (del sieglu XIV al sieglu XIX), quedando anguaño resclavos de los mesmos en pequeñes zones como nel Ḥou Negru.

Llingüísticamente falando, trátase d'un orientalismu de la llingua asturiana y un cantabrismo; y el so usu na toponimia ye bien usual nes partes de monte del Oriente d'Asturies y l'Occidente de Cantabria.

## Referencies
Llinares (Salas)

**Llinares** ye una de les 28 parroquies que formen el conceyu asturianu de Salas, y asítiase al norte del mesmu. Tien una estensión de , y una población de  repartíes ente les poblaciones conseñaes darréu.

Celebrase la fiesta n'agostu, el patrón ye Samiguel Arcánxel. Nel so términu parroquial allúgase ún de los mayores castros del conceyu Salas y los conceyos vecinos, el Castru Las Cogollas.

**Llinares** tamién da nome a ún de los cuatro Coutos históricos que formaban el conceyu Salas.

## Xeografía
### Llocalidaes

### Sitios

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Al pie del Cuera

**Al pie del Cuera** ye'l títulu del segundu discu grabáu pol cantante de tonada Celestino Rozada.

Esti discu foi asoleyáu pola Fonográfica del Principado nel añu 2009, y acompaña a Celestino'l gaiteru Vicente Prado, *[[El Pravianu]]*. 

Componen la grabación catorce cantares, ente los que destaquen, *De lo más alto del Cuera*, *Voi vender toles vaques*, *En toda Peñamellera*, *Se oyen cantar los mineros*, *Adió al valle de Viango*, *En Asturies, asturianu*,... Delles d'estes pieces son interpretaes por Celestino como voz solista y n'otres ye acompañáu a la gaita, como se diz más arriba, por Vicente Prado.

## Referencies

## Enllaces esternos
Saltón

Col términu «**saltón**» podemos referinos:

* ***[[Cisticola juncidis]]***, una especie d'ave de la familia Cisticolidae, 
* El **[[saltón (baille)|saltón]]**, un baille tradicional asturianu.
Xota

La **xota** ye un baille tradicional asturianu; anque nun ye escepcional d'Asturies, yá que s'esparde per tola península ibérica. Especialmente conocíes son les arasgoneses, pero tamién son bailles tradicionales en Cantabria, Castiella, Galicia, Estremadura, Murcia, La Rioxa, Navarra, Andalucía... llegando a espardese per aciu de los misioneros españoles nes Islles Filipines .N'Asturies la *xota* tamién recibe'l nome de Baille a lo pesao.

La xota cántase y báillase. Suel acompañase n'Asturies con gaita y tambor, pero tamién con otros instrumentos musicales como cordión, bandurria, violín, travesu, clarinete,pandereta, panderu, vañu... Les bailladores toquen castañueles y los bailladores pitos

## Etimoloxía
Seique'l nome remaneza del mozárabe **šáwta*, "saltu", y ésti llegáu al travies del llatín *saltāre*, baillar.

## Carauterístiques
El so ritmu ye 3/8, anque dalgunes tean trescrites en 3/4 o otros ritmos ternarios. El conteníu de les lletres ye abondu estremáu. La xota ta emparentada, n'Asturies, col fandangu y col Son d'Arriba y n'Alemaña los tanz son bailles tradicionales mui semeyaos. La xota ye un baille a lo suelto.

## Ver tamién
* Xota castellana
* Xota aragonesa

## Referencies

## Enllaces esternos
John Broughton

**John Broughton**  ye un astrónomu australianu. Descubrió varios asteroides.

## Llista d'asteroides descubiertos por John Broughton

## Referencies

## Enllaces esternos
La Braña (Veguín)

**La Braña** ye una casería de la parroquia de Veguín nel conceyu asturianu d'Uviéu.

## Situación
Allúgase a 8'2 km d'Uviéu y a un altor 300 m na vertiente sur de la sierra de Grandota.

## Población
Tien una población de 

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
La Braña

Col nome de **La Braña** podemos referinos a:

*La Braña, un llugar de la parroquia de Perlora, nel conceyu asturianu de Carreño.
*La Braña, una casería de la parroquia de San Cristóbal, nel conceyu asturianu de Cangas del Narcea.
*La Braña, un pueblu del conceyu asturianu de Castrillón.
*La Braña, una casería del conceyu asturianu d'Illas.
*La Braña, una aldea del conceyu asturianu de Llangréu.
*La Braña, una casería del conceyu asturianu de Mieres.
*La Braña, un llugar de la parroquia de Ceis, nel conceyu asturianu de Noreña.
*La Braña, una casería de la parroquia de Cerecea, nel conceyu asturianu de Piloña.
*La Braña, una casería de la parroquia d'Arangu, nel conceyu asturianu de Pravia.
*La Braña, una casería de la parroquia de Biedes, nel conceyu asturianu de Les Regueres.
*La Braña, una casería del conceyu asturianu de Siero.
*La Braña, una casería del conceyu asturianu de Tinéu.
*La Braña, una casería del conceyu asturianu d'Uviéu.

## Ver tamién
*A Braña, una parroquia y un llugar del conceyu asturianu d'El Franco.

## Referencies
Emilio Gancedo

**Emilio Gancedo**  ye un periodista, estudiosu y escritor n'asturianullionés. Llicenciáu en Periodismu y Comunicación pola Universidá de Navarra, trabaya nel periódicu llionés El Diario de León. Gancedo sobresal na so faceta de divulgador de los diversos elementos tradicionales y etnográficos de la provincia de Lleón.

Nel 2008 foi xunto al zamoranu Alfredo Hernández, el mirandés António Bárbolo Alves y l'académicu asturianu Xosé Antón González Riaño ún de los pegoyos del marcu de trabayu conxuntu en materia llingüística ente Zamora, Lleón, Miranda do Douro y Asturies.

## Publicaciones
* *[[El Habla de León]]*, en comuña col caderalgu de la Universidá de Lleón José Ramón Morala.
* *[[Asina falamos]]*, documental sobre'l patrimoniu llingüísticu asturllionés en Lleón.
* *[[El último Pueblo de Europa]]*, documental sobre Lleón.

## Premios
A lo llargo de la so entá curtia trayeutoria como peridista lleva algamada una bona riestra premios, pol so bon facer periodísticu. Ente ellos:

*Premiu de Periodismu "Nuevos Lenguajes".
*Premiu "La Armonía de la letras".
*Premiu de reportaxe de la Casa de Lleón en Madrid, pol so documental El último Pueblo de Europa.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Entrevista a Emilio Gancedo
*Asturianos, llioneses y mirandeses proponen un marcu d'identidá llingüística común
Francisco Martínez de la Rosa

**Francisco Martínez de la Rosa**  foi un escritor y periodista español y un de los más importantes exponentes del romanticismu español.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ángel de Saavedra

**Ángel de Saavedra**  foi un poeta y narrador español, perteneciente al movimientu del Romanticismu.

## Referencies

## Enllaces esternos
José Zorrilla

**José Zorrilla y Moral**,(Valladolid, 1817 - Madrid, 1893), foi un poeta y narrador español, perteneciente al movimientu del Romanticismu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Fandangu

El *fandangu* ye un baille asturianu emparentáu colaxota. El so ritmu suel ser 3/4 anque tamién hai dalgunos talu como'l *[[fandangu punteáu]]* con un ritmu de 2/4. Suel acompañase de gaita y tambor. Ye un baille a lo suelto, y hailo tamién n'otres rexones d'España, como Andalucía oGalicia.

## Referencies

## Enllaces esternos
Pascual Candel Palazón

**Pascual Candel Palazón**,  ye un escritor español, conocíu principalmente poles sos poemes

## Biografía

Pascual Candel Palazón nació'l 12 de febreru de 1971 en Murcia.

Fizo estudios de periodismu en Madrid.

Nos años noventa dexó los estudios. Al tiempu empieza a escribir poesía.

## Estilu

Consideráu discípulu direutu de Philip Lamantia, pola so inclinación a la poesía pesimista, d'ente les obres de so, les más importantes son «El pirata virgen» y «Fuga del Hotel California».

## Obres

* *Ollas a prisión* (ISBN 978-1-4092-2090-9)

* *Fuga del Hotel California* (ISBN 978-1-4092-2133-3)

* *El pirata virgen* (ISBN 978-1-4092-2811-0)

* *Cita en la habitación 101* (ISBN 978-1-4092-6610-5)

* *La hija del pirata virgen* (ISBN 978-1-4092-2822-6)

* *Poesía erótica para principiantes* (ISBN 978-1-4092-8709-4)

## Referencies

## Enllaces esternos

Google Books
Google Earth

**Google Earth** ye un programa informáticu asemeyáu a un Sistema d'Información Xeográfico creáu pola empresa Keyhole Inc. que consigui visualizar imáxenes en trés dimensiones del planeta, combinando imaxenes de satélite, mapes y el motor de busca de Google que permite ver imáxenes a escala d'un llugar específicu del planeta. 

Ye un programa multiplataforma. Poro, puede usase en Windows, GNU/Linux y Mac. Nun ta tovía disponible en llingua asturiana.

## Referencies

## Enllaces esternos
Asociación de Baille y Danza Tradicional Filandón

Col nome d**'Asociación de Baille y Danza Tradicional Filandón** constituíse per tiempu indefiníu nel conceyu d'Uviéu una asociación con capacidá xurídica y plena capacidá d'obrar ensin ánimu de provechu.

L'Asociación de Baille y Danza Tradicional "Filandón", foi creada nel añu 1999 n'Uviéu, cola fin d'esparder el patrimoniu etnográficu de la nuesa rexón. Forma parte de la Federación Asturiana d'Agrupaciones Folclóriques (FAFA).

El Grupu cunta con un bayurosu repertoriu de bailles de toa Asturies, a lo suelto (xotes, muñeires, bailles corríos...), a lo agarrao (polkes, pasudobles, valses...), y dances de rueda, toos ellos tocaos con instrumentos tradicionales y voz.

## Actividaes
Les actividaes que realiza el grupu son:

- Muestra de Folclor

Exhibición de bailles, dances, ofrendes, ramos, tonada, etc., con traxes y instrumentos tradicionales

- Equipu d'investigación

Dedicáu a la busca y recobramientu exhaustivu y fidedignu de tradiciones, bailles y sones carauterísticos de los pueblos asturianos

- Xuegos tradicionales

Entamen xeres con xuegos tradicionales pa neños, como'l cascayu, la comba, el zapatu,... y tamién pa los mayores, como la rana, los zancos, el tiru cuerda, etc.

- Escuela de baille, danza y instrumentos

Onde participa xente de toles edaes, dende los cinco años n'adelante.

## Actuaciones
Dende l'añu 2000 el Grupu vien realizando delles actuaciones:
N'Asturies: ente otres na Vaqueirada d'Aristébanu, Mercáu Tradicional de Porrúa, Folclor na Cai (Uviéu),...
Fuera d'Asturies: en ciudaes como Zaragoza, Madrid, Vitoria, Lleón,... Ruurlo (Holanda) y Lorient (Bretaña)

## Referencies

## Enllaces esternos
Akregator

**Akregator** ye un amestador de noticies llibre, compatible con feeds (suministru de datos) en formatu **RSS** y **Atom**. Vien nel módulu KDE PIM del entornu d'escritoriu KDE, y suel venir incluyíu dientro de la suite *[[Kontact]]*.

Ta disponible en llingua asturiana

Akregator, anova l'estáu de los blogs, por exemplu, a los que tea soscritu el llector. Si hai dalgún cambéu nel sitiu en concretu, Akregator avisará d'esi cambéu y taremos puntualmente informaos.
Los feeds pueden tresnase en categoríes. Akregator amestará tolos d'una categoría particular nuna sola llista de nueves entraes pa que, por exemplu, toles noticies na categoría "Política" puedan amosase nuna llista. Tien una carauterística de gueta incremental pa los títulos de toles entraes na so base de datos.

Akregator puede configurase pa traer los feeds dientro d'intervalos regulares. L'usuariu tamién puede solicitar, manualmente traer tolos feeds, traelos individualmente, o los d'una categoría esbillada. Soporta iconos de feeds y KHTML empotráu como un restolador web internu con llingüetes. Tamién puede llamase a cualesquier restolador web esternu.

## Ver tamién
*Liferea
*KDE
*Ubuntu

## Referencies

## Enllaces esternos
Avant Window Navigator

**Avant Window Navigator** ye una barra tipu *dock* que s'instala na parte baxa de la pantalla y que permite intercambiar ente les ventanes que se tengan abiertes. En llugar de representar les ventanes abiertes como botones o segmentos d'una barra, usa iconos p'amenorgar al mínimu l'espaciu ocupáu na pantalla y amestar atractivu visual. Ta disponible en llingua asturiana, (con Ubuntu)

Ye abondo asemeyada a la qu'inclúin los sistemes Mac OS, pero ésta ye una implementación llibre de la mesma idea. Pa usala necesítase tener instaláu *beryl* o *[[compiz]]* pa que funcionen les tresparencies y demás efeutos.

Tanto l'aspeutu y la funcionalidá de la ventana d**'Avant Navigator** puede personalizase, y los plugins y applets tán disponibles, yá seya p'amosar el progresu d'una descarga en Mozilla Firefox, o pa remanar un reproductor de música como Rhythmbox

## Ver tamién
*Ubuntu

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu web de traducción y desendolcu de AWN
Poedit

**Poedit** (formalmente **poEdit**) ye un editor llibre, abiertu y multiplataforma de catálogos de Gettext usáu nel procesu de **llocalización**. Esiste versión en llingua asturiana.

Ta construyíu coles wxWidgets y llicenciáu baxo los términos de la llicencia de MIT.

## Ver tamién
* Gettext
* Internacionalización y llocalización.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Poedit
The Real MacKenzies

**The Real McKenzies** ye una banda de Celtic punk fundada en Vancouver, Canadá en 1992.

Apostando por una música orixinal, Real McKenzies fai rexurdir cantares tradicionales d'Escocia, pero con sones nuevos, de punk. La banda viaxa abondo, ufiertando un númberu bien curiosu de conciertos. En delles xires tienen compartío actuación con grupos como Rancid, DragStrip Riot, NOFX, Flogging Molly, Xcrosscheckx, Rough Chukar, The Misfits, Metallica, The Rookers, Voodoo Glow Skulls o Shane MacGowan. Cantares suyos fueron usaos n'anuncios de cerveza, el videuxuegu Tony Hawk Underground y el film canadianu Stone of Destiny.

## Plantía
* Paul McKenzie: voz 
* "Dirty" Kurt Robertson: guitarra, voz 
* Matthew James Hawley, alias Matthew MacNasty: gaita 
* "Little" Joe Raposo: baxu 
* Sean Sellers: batería 
* Mark "Bone" Boland: guitarra, voz
* Dave Gregg: guitarra

## Discografía
* *[[Real McKenzies (album)|Real McKenzies]]*, 1995
* *[[Clash of the Tartans]]*, 2000
* *[[Loch'd and Loaded]]*, 2001
* *[[Pissed Tae Th' Gills]]*, 2002
* *[[Oot & Aboot]]*, 2003
* *[[10,000 Shots]]*, 2005
* *[[Off the Leash|Off The Leash]]*, 2008

### Escoyetes
* Short Music for Short People, 1999
* *Alpha Motherfuckers - A Tribute To Turbonegro*, 2001
* *Agropop Now*, 2003
* "Floyd" A Free punk compilation CD handed out at the 2001 Warped Tour

## Ver tamién
*Celtic punk

## Referencies

## Enllaces esternos
* güeb oficial
* paxina de los admiraores 
*Myspace
Dolphin (esplorador de ficheros)

**Dolphin** (n'asturianu significa *[[tolina]]*), ye l'alministrador de ficheros oficial del entornu d'escritoriu KDE, a partir de la so versión 4.0. Ta enfocáu, principalmente, na usabilidá. Ta disponible en Llingua asturiana

## D3lphin
Cuando se decidió que Dolphin sería'l alministrador de ficheros por defeutu de KDE 4, la versión de KDE 3 descontinuóse. Sicasí, el programa sigui tando disponible baxo'l nome de D3lphin. D3lphin ta desendocándose entá por *Marcel Juhnke* nel so sitiu web.

## Carauterístiques
Les principales carauterístiques de Dolphin son:
* Barra de navegación pa URL, que permite restolar aína pente la xerarquía de ficheros.
* Ver les propiedaes de cada direutoriu.
* Permite división de vistes.
* Tresparencia de rede.
* Funcionalidá de Desfacer/Refacer.

Dolphin nun ta diseñáu pa competir con Konqueror, l'alministrador de ficheros por defeutu de KDE. Dolphin céntrase namái en ser únicamente alministrador de ficheros, dexando de llau la capacidá de **Visualizador Universal de Documentos** de Konqueror. Esto permíte-y optimizar la interface d'usuariu pa les xeres propies de l'alministración de ficheros.

## Ver tamién
* Ubuntu
* KDE
* Kubuntu
* Nautilus
* Konqueror
* Thunar

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu web oficial de Dolphin  
* Artículu comparativu ente Konqueror y Dolphin
Dolphin

El términu **Dolphin** pue referise a:

* **[[Dolphin (Smalltalk)]]**, una versión comercial de Smalltalk, un llinguaxe de programación;
* **[[Dolphin (estación de trabayu)]]**, una estación de trabayu diseñada en Xerox Alto;
* **[[Dolphin (emulador)]]**, un emulador de les videoconsoles de Nintendo GameCube y Wii y que funciona en sistemes operativos Windows y Linux;
* **[[Dolphin (esplorador de ficheros)]]**, un alministrador de ficheros de KDE;
* **[[Dolphin (navegador)]]**
* **[[Dolphin (cohete)]]**, un cohete esperimental;
* **[[Clase Dolphin]]** , submarinos de capacidá d'ataque nuclear.

## Referencies

## Enllaces esternos
Thunar

**Thunar** ye'l xestor de ficheros llanzáu oficialmente cola versión 4.4 de Xfce. El so desendolcador ye *Benedikt Meurer*, inicialmente pa trocar l'anticuáu **Xffm**. 

Los oxetivos del proyeutu Thunar son la facilidá d'usu y l'accesibilidá. Otru oxetivu ye dotalu d'un altu rendimientu; magar que la facilidá de caltenimientu tien mayor prioridá que la velocidá. Como'l restu de Xfce, Thunar ta diseñáu pa cumplir con diversos estándares (http://thunar.xfce.org/wiki/requirements:standards ), como los indicaos en freedesktop.orghttp://freedesktop.org. 
Thunar ye estensible con *[[plugin]]s* http://thunar.xfce.org/plugins.html .

El nome *Thunar* remanez del dios Thor.

Ta disponible en Llingua asturiana

## Ver tamién
*Nautilus
*Ubuntu
*Xfce
*Xubuntu

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu Oficial de Thunar 
* Wiki Oficial de Thunar  
* Plugins pa Thunar  
* thunar-dev mailing list  - pa contribuyir col desendolcu, facer suxerencies y otres xeres rellacionaes col proyeutu
Ark

**Ark** ye una ferramienta d'archiváu (compresión de ficheros) pa KDE, incluyía nel paquete *kdeutils*. Ta disponible en Llingua asturiana.

## Carauterístiques
* Ark nun reconoz dengún formatu de ficheru, sinón qu'actúa como interface a archivadores de llinia d'órdenes. Puede trabayar con bastantes motores, incluyendo 7z, tar, rar, zip, gzip, bzip2, lha, zoo, y ar. 
* Ark puede integrase en Konqueror, un xestor de ficheros de KDE, per aciu de la teunoloxía de KParts, si ta instaláu'l complementu afayaízu del paquete *kdeaddons*. Tres d'instalalu, pueden amestase o estrayer ficheros del archivu usando los menús contestuales de Konqueror.
* Almite la edición de ficheros del archivu con programes esternos. Tamién se pueden desaniciar ficheros del archivu.
* Creación d'archivos con arrastrar y soltar.

## Ver tamién
* KDE
* Ubuntu
* Kubuntu

## Referencies

## Enllaces esternos
KSnapshot

**KSnapshot** ye una aplicación pa la captura de pantalla de KDE creada por **Richard J. Moore**, **Mattias Ettrich** y **Aaron J. Seigo** en Qt y C++.

KSnapshot permite l'usu de tecles d'accesu rápidu pa tener un captura de tola pantalla, un porción esbillada o una ventana. Los usuarios tienen la opción d'atroxar la captura de pantalla o imprentala direutamente. KSnapshot, ta disponible en Llingua asturiana

Esiste un equivalente de l'aplicación en GNOME llamada Gnome-screenshot.

## Ver tamién
*KDE
*Ubuntu
*Kubuntu

## Referencies

## Enllaces esternos
* Ksnapshot en fresmeat
* Manual de Ksnapshot
RoundCube

**RoundCube** ye una base de veceru de corréu electrónicu **IMAP** escritu nel llinguax de programación **PHP**. La carauterística más solliñada de RoundCube ye la utilización xeneralizada de la teunoloxía *Ajax* pa presentar una más fluida y receutiva que les tradicionales interfaces de veceros de webmail. Dempués de cerca de dos años de desendolcu, la primer versión estable de RoundCube anuncióse a entamos de 2008.

Espublizáu baxo la Llicencia Pública Xeneral de GNU, RoundCube ye software llibre. Anguaño, ta en desendolcu la so versión en llingua asturiana

## Referencies
Launchpad

**Launchpad** ye una aplicación web y un sitiu web que sofita'l desendolcu de software, en particular el del software llibre. Canonical Ltd. la desendolca y caltién dende 2004.

## Componentes
Consta de varies partes:
* **Code**: un sitiu d'agospiamientu de códigu fonte qu'usa'l sistema de control de versiones Git (y anteriormente GNU Bazaar).
* **Bugs**: un sistema de seguimientu de fallos pa informar sobro bugs en diferentes distribuciones y productos.
* **Blueprints**: un sistema de seguimientu pa especificaciones y nueves carauterístiques.
* **Translations**: un sitiu pa tornar aplicaciones a múltiples llingües.
* **Answers**: un sitiu d'aida pa la comunidá.
* **Soyuz**: una ferramienta pa llevar una pequeña parte del caltenimientu de les distribuciones. Abarca'l sistema de construcción, el caltenimientu de paquetes y la espublización de ficheros.
Launchpad úsase primordialmente pal desendolcu d'Ubuntu y los sos derivaos oficiales, magar que tamién contempla otres distribuciones y proyeutos independientes. Launchpad usa'l sirvidor d'aplicaciones web gratuitu y de códigu abiertu Zope 3.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Launchpad
RMS Titanic

El **RMS Titanic** (n'inglés: *Royal Mail Steamship Titanic*, Barcu Corréu Real Titánicu) yera'l segundu de tres tresatlánticos de la compañía inglesa White Star Line (xunto col RMS Olympic y el HMHS Britannic) que pretendíen apoderar el negociu de los viaxes tresoceánicos a entamos del sieglu XX. 

El Titanic foi fletáu en 1911 y entró en serviciu al añu siguiente, siendo'l barcu de pasaxeros más grande y luxosu de la dómina xunto col Olympic.

La nueche del 14 d'abril de 1912, demientres el so viaxe inaugural, el Titanic topetó escontra un iceber, fundiéndose dos hores y cuarenta minutos dempués, nes hores primeres del día 15. L'accidente finó cola muerte de 1517 pasaxeros de los más de 2200 que viaxaben a bordu, lo que supón ún de los peores desastres marítimos en tiempu de paz, y ensin dulda'l más famosu. 

## Víctima asturiana nel naufraxu
Según daba anuncia'l El Diario de Avilés el 21 d'abril de 1912 ente les víctimes del naufraxu alcontrábase l'avilesín Servando Ovies Rodríguez.

## Ver tamién
* Fundimientu del RMS Titanic

## Referencies

## Enllaces esternos
Soutu los Infantes

**Soutu los Infantes** ye una parroquia del conceyu asturianu de Salas. La parroquia sitúase al viés de la veiga'l Narcea, y tien una estensión de  y una población de .

Ye de destacar na parroquia el Castiellu de Soutu los Infantes.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Coutos

Llámanse **Coutos** a cauna de les trés o más xeneralmente cuatro entidaes sobreparroquiales que xebren dalgún conceyu del Occidente del Principáu d'Asturies, como los de Salas o Pravia.

Históricamente, el Conceyu Salas formábenlu los *coutos* de Soutu Los Infantes, Llinares, Ḷḷaviu y Las Dorigas; si bien per un tiempu Ḷḷaviu formó Conceyu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Coutu de Llinares

El **Coutu Llinares** foi una entidá sobreparroquial del Conceyu Salas.

## Referencies

## Enllaces esternos
Xuanón de Cabañaquinta

**Juan Díaz Faes**, conocíu por **Xuanón de Cabañaquinta**,  foi un pernomáu cazador d'osos, que caltenía la téunica tradicional de matar al osu corándolu.

Fora un paisanu mui llargu (1,98m. d'altor) que, según cuenten, algamó el númberu de 92 osos muertos, dellos cola única axuda de los sos brazos y el so cuchillo. Por mor d'ello fízose mui popular nuna dómina na que cazar osos víase como un actu de destreza, fortaleza y valentía, polo que llegó ser convidáu a dir a una cacería col Rei d'entós Alfonsu XII, organizada pol Marqués de Camposagrado. Nesta cacería'l Rei regaló a Xuanón una escopeta, lo que significaba ser nomáu d' "Armero Real".

A lo cabero, Xuanón llegó ser Alcalde del conceyu Ayer, llugar de so nacencia, ú vivió tola vida, y tamién onde morrió.

## Bibliografía
* **Historia de Asturias**, por Carlos Martínez (El Comercio, 1971)
* **Las costumbres asturianas, su significación y sus orígenes**, por Constantino Cabal (Talleres Voluntad, 1925)

## Referencies

## Enllaces esternos
Dialeutos lliterarios

Los **dialeutos lliterarios** son un conxuntu sodialeutos de la llingua asturiana con della tradición lliteraria escrita. 

De según les diverses partes d'Asturies, los escritores úsen a partir de la so fala llariega un modelu col cualu faen les sos composiciones poétiques, prosístiques, narratives... etc. Dalgunos d'estos dialeutos son:

*Bable
*Paḷḷuezu
*Farriegu
*Pixuetu

## Referencies

## Enllaces esternos
Dialeutu Bable

Yá nomáu por Xovellanos nes sos Cartas a Ponz del Viaje por Asturias el **bable** ye'l dialeutu lliterariu basáu nes variedaes xeolectales de la llingua asturiana del centru d'Asturies. Foi tamién conocío pol nome de **Bable Clásicu Central**.

Pol so especial pesu, y por ser el dialeutu con más producción llitario, dase'l nome de Bable a tol conxuntu del asturianu, incluyendo inclusive al eonaviegu, talamente como prevée l'estatutu d'autonomía d'Asturies nel so artículu cuartu.

Anguaño, l'asturianu estándar, variedá supralectal de la llingua asturiana- y fundáu tamién sobro la base del dialeutu central- propuestu pola Academia de la Llingua Asturiana reemplazó'l so usu, y el llamáu *bable tradicional* nun tien mayor usu lliterariu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Gnome-screenshot

**gnome-screenshot** ye una utilidá usada nel entornu d'escritoriu de GNOME pa facer captures de pantalla. Ye parte del paquete d'utilidaes de **GNOME**.

Tien delles opciones, ente les que s'inclúin la captura de la pantalla ensembre, o namái una ventana concreta. Tamién permite l'allanciu del disparu de toma de la semeya, en segundos, y dalgunos efeutos visuales. Gnome-screenshot, ta disponible en llingua asturiana

Una aplicación asemeyada nel escritoriu de KDE ye KSnapshot.

## Ver tamién
*Ubuntu
*Kubuntu
*GNOME
*KDE
*KSnapshot

## Referencies

## Enllaces esternos
* gnome-screenshot in GNOME git
Iceber

Un **iceber** (del inglés *iceberg*, plural **iceberes**) ye una gran masa de xelu desprendida de los glaciares (xeneralmente polares) o de plataformes de xelu y adentráu nel océanu. 

Los iceberes provenientes de los glaciares suelen tener formes irregulares mientres que los que se formen nes plataformes antartiques suelen ser de forma tabular, ye dicir, cola superficie emerxida plana dafechu. El volume qu'amuesa penriba del nivel de l'agua ye namái una octava parte del so volume total. 

Nun se tien que confundir coles banquises que son plaques xelaes de la superficie de la mar que tamién floten al debalu, anque con una morfoloxía y peligrosidá enforma estremaes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Falieḷḷa

**Falieḷḷa** ye'l nome que garra la variedá lliteraria de la llingua asturiana usada por dellos escritores de conceyos como Valdés, Salas o Tinéu.

Foi un términu usáu pol escritor Fernán Coronas, pa diferenciar la fala de los xaldos valdesanos de la de los vaqueiros ya marnuetos y del dialeutu bable, nel qu'escribíen la mayoría de los escritores de la dómina de so.

## Referencies
Paḷḷuezu

El **palluezu**, **paḷḷuezu** o **patsuezu** ye un dialeutu lliterariu basáu nes estayes del asturianolleonés falao nos conceyos de Degaña, Cangas del Narcea, Somiedo, Ḷḷaciana, Babia o Palacios del Sil. Ta estrechamente emparentáu col llamáu dialeutu vaqueiru.

Dellos escritores llioneses como Eva González o Caitán Álvarez Bardón, ente otros, escribíen tamién nesta variedá. Basilio Garrido, de Cangas del Narcea foi un escritor asturianu destacáu. Cola unificación normativa que truxo la creación de l'Academia de la Llingua Asturiana, y el fenómenu del Surdimientu, los escritores d'esa parte entamaren darréu escribir nun asturianu normativu de base occidental.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Diccionariu dixital de paḷḷuezu
Dialeutu vaqueiru

El llamáu dialeutu vaqueiru ye un dialeutu lliterariu basáu nel falar tradicional de los vaqueiros de los conceyos de Navia, Valdés, Tinéu, Salas ya Cuideiru. Les carauterístiques filolóxiques d'esti dialeutu coinciden dafechu coles del paḷḷuezu.

## Ver tamién
* Paḷḷuezu
* Fala de Ḷḷuna

## Referencies

## Enllaces esternos
Farriegu

**Farriegu** ye como se conoz la variedá llitararia o *faliella* que ta basada na fala xeolectal de los xaldos de Cuideiru, metá norte de Salas (tamién conocida por Purilu) y metá occidental de Pravia.

## Referencies

## Enllaces esternos
Bernardo Atxaga

**Bernardo Atxaga** ye'l pseudónimu lliterariu de **Joseba Irazu Garmendia**, escritor Vascu en llingua vasca nacíu n'Asteasu, Guipuzcoa en 1951.

## Biografía
Ye llicenciáu n'economía pola Universidá de Bilbao, y en filosofía polaa Universidá de Barvelona. Trabayó d'economista, vendedor de llibros, profesor d'llingua vasca, tuvo metíu nel mundu editorial, y foi guionista de radio. En 1980 tomó'l determín dedicase namás a escribir.CO

La primer vegada qu'espublizó un testu foi en 1972, dientro d'una antoloxía d'escritores vascos. El so primer rellatu, Ziutateak, publicóse en 1976. La so primera antoloxía poetica, Etiopía, asoleyóse en 1978. Escribió obres de teatru, lletres de cantares, noveles y narrativa curtia. El so llibru de rellatu Obabakoak, publicáu en 1988, foi ganador del Premiu Nacional de Lliteratura de tipu Narrativu y traduciu a 20 llingües (ente elles l'asturianu], foi llevada al cine en 2006 col nome d'Obaba, pol direutor Montxo Armendáriz. En 2003 publicó Soinujolearen semea, na que fala del desaniciu del mundu d'Obaba.

Dende 2006 ye miembru de la Real Academia de la Llingua vasca (Euskaltzaindia).

## Obra

### Novela
* **' (Pamiela, [[1991]])
* **' (Pamiela, 1993)
* **' ([[1996]])

=== Rellatu ===
* **' (Erein, 1985)
* **' (Erein, [[1985]])
* **' (Erein, 1988)
* **' (Erein, [[1995]])
* **' (Pamiela, 1996)

### Obra poetica
* **' (Pott, [[1978]]),
* **' (Detursa, 1997

### Lliteratura infantil
* **' (Erein, [[1985]])
* **' (Elkar 1979)
* **' (Erein)
* **' (Elkar)
* **' (Erein, [[1995]]),
* **' (Erein 1996) - Premiada col Premiu Vascu de Lliteratura Infantil en 1997
* **' (BBK fundazioa, [[1995]])

=== Otros ===
* **' (1976)
* ** (2003)

## Referencies

## Enllaces esternos

*  Atxaga nel Institutu Cervantes de Moscú (cast.) 
* Atxaga.org (La so páxina oficial)
Altamiro Carrilho

**Altamiro Aquino Carrilho**  foi un músicu, compositor y flautista brasilanu. Una lleenda del choro brasilanu. Esti flautista virtuosu tocaba'l travesu y grabó más de cien discos, compunxo cerca de doscientos cantares y presentóse per más de cuarenta países difundiendo'l choro brasilanu.

## Discografía
* *Juntos* (2002) (participação/Dois no Choro, EUA)
* *Millenium* (2000)
* *Flauta Maravilhosa* (1996)
* *Brasil Musical - Série Música Viva - Altamiro Carrilho e Artur Moreira Lima* (1996) 
* *Instrumental No CCBB- Altamiro Carrilho e Ulisses Rocha* (1993) 
* *Cinqüenta anos de Chorinho* (1990)
* *Bem Brasil* (1983) 
* *Clássicos em Choro Vol. 2* (1980) 
* *Clássicos em Choro* (1979) 
* *Altamiro Carrilho* (1978) 
* *Antologia da Flauta* (1977) 
* *Antologia do Chorinho Vol. 2* (1977) 
* *Antologia da Canção Junina* (1976) 
* *Antologia do Chorinho* (1975) 
* *Pixinguinha, de Novo - Altamiro Carrilho e Carlos Poyares* (1975) 
* *A flauta de prata e o bandolim de ouro - Altamiro Carrilho e Niquinho* (1972) 
* *A furiosa ataca o sucesso* (1972) 
* *Dois bicudos* (1966)
* *Altamiro Carrilho e sua bandinha no Largo da Matriz* (1966) 
* *A banda é o sucesso* (1966) 
* *Choros imortais nᵘ 2* (1965) 
* *Uma flauta em serenata* (1965) 
* *Altamiro Carrilho e sua bandinha nas Festas Juninas* (1964) 
* *No mundo encantado das flautas de Altamiro Carrilho* (1964) 
* *Choros imortais* (1964) 
* *Recordar é Viver Nᵘ 2*(1963) 
* *Bossa Nova in Rio* (1963)
* *Recordar é Viver nᵘ 3* (1963) 
* *A Bandinha viaja pelo Norte* (1962) 
* *Vai Da Valsa* (1961) 
* *Desfile de Sucessos* (1961) 
* *O melhor para dançar - Flauta e Órgão* (1961) 
* *Era só o que flautava* (1960) 
* *A bordo do Vera Cruz* (1960) 
* *Parada de Sucessos* (1960) 
* *Chorinhos em desfile* (1959) 
* *Dobrados em desfile* (1959) 
* *Boleros em desfile nᵘ 2* (1959) 
* *Altamiro Carrilho e sua bandinha na TV - nᵘ 2* (1958)
* *Homenagem ao Rei Momo* (1958) 
* *Boleros em Desfile* (1958) 
* *Enquanto houver amor* (1958) 
* *Recordar é viver* (1958) 
* *Revivendo Pattápio* (1957) 
* *Altamiro Carrilho e sua flauta azul* (1957) 
* *Ouvindo Altamiro Carrilho* (1957) 
* *Natal* (1957) 
* *Altamiro Carrilho e sua bandinha na TV* (1957)

## Referencies

## Enllaces esternos

*Páxina oficial d'Altamiro Carrilho (en portugués)
Argolibiu

**Argolibiu** ye un llugar de la parroquia de Samartín, nel conceyu asturianu d'Amieva (España).

Ta a 340 metros d'altitú, na fastera izquierda del ríu Seya. Nél viven  y alcuéntrase a 8 quilómetros de Sames, la capital del conceyu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ceis (Noreña)

**Ceis** ye una parroquia del conceyu asturianu de Noreña. Asítiase como una islla de  na metá norte del conceyu de Siero, a unos trés quilómetros de la Villa Condal. Tien una población de , que se reparten ente los llugares de La Braña, La Carril, La Felguera, La Peral, San Andrés, Serrapicón y L'Otero.

## Xeografía

### Llocalidaes

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Heinrich Rudolf Hertz

**Heinrich Rudolf Hertz**  foi un físicu alemán pol cual se noma al herciu, la unidá de frecuencia del sistema internacional d'unidaes (SI). En 1888. Foi'l primeru n'amosar la esistencia de la radiación electromagnética aniciando un aparatu pa producir ondes de radio. 

Hertz nació n'Hamburgu, Alemaña, d'una familia xudía que se convirtiera al cristianismu. So padre yera conseyeru n'Hamburgu, so ma la fía d'un médicu.

Mientres estudiaba na Universidá de Berlín, demostró aptitudes tanto pa les ciencies como pa les llingües, deprendiendo árabe y sánscrito. Estudió ciencies y inxeniería nes ciudaes alemanes de Dresde, Múnich y Berlín. Foi estudiante de Gustav Kirchhoff y Hermann von Helmholtz. 

Obtuvo'l so doctoráu en 1880 y continuó como alumnu d'Helmholtz hasta 1883, añu nel que ye nomao profesor de física teórica na Universidá de Kiel. En 1885 treslladóse a la universidá de Karlsruhe, onde descubrió les ondes electromagnétiques. 

De magar l'esperimentu de Michelson en 1881 (precursor del experimentu de Michelson y Morley en 1887), que refutó la esistencia del éter luminífero, Hertz reformuló les ecuaciones de Maxwell pa tomar en cuenta'l nuevu descubrimientu. Probó esperimentalmente que les señales llétriques pueden viaxar al traviés del aire llibre, como fora albidráo por James Clerk Maxwell y Michael Faraday.

Tamién descubrió l'efectu fotollétricu (que foi esplicao más alantre por Albert Einstein) cuando notó qu'un oxetu cargáu pierde la so carga más fácilmente al ser iluminao pola lluz ultravioleta. 

Morrió de septicemia a la edá de 36 años en Bonn, Alemaña. So sobrín Gustav Ludwig Hertz foi ganador del premiu Nobel, y el fíu de Gustav, Carl Hellmuth Hertz, inventó la ultrasonografía médica.

## Ver tamién
* Electricidá
* Historia de la electricidá

## Referencies

## Enllaces esternos
Purilu

**Purilu** ye'l nome col que se conoz na metá norte del conceyu Salas al dialeutu lliterariu tamién conocíu como farriegu. *La retafila* que faen nel esfoyón peles Fiestes del Carme de L'Arquera (Maeza, Salas), a imaxe de *l'amuravela* en Cuideiru ye un bon exemplu d'esti falar.

## Referencies

## Enllaces esternos
L'Otero

Col nome de **L'Otero** podemos referinos a:

*L'Otero, un llugar del conceyu asturianu de Llanera.
*L'Otero, un llugar del conceyu asturianu de Llaviana.
*L'Otero, un llugar de la parroquia de Ceis, nel conceyu asturianu de Noreña.
*L'Otero, una casería de la parroquia de Ceis, nel conceyu asturianu de Siero.

## Ver tamién
* 
* 
* 

## Referencies
La Peral

Col nome de **La Peral** podemos referinos a:

*La Peral, una parroquia del conceyu asturianu d'Illas.
*La Peral,  una aldea de la parroquia del mesmu nome, nel conceyu asturianu d'Illas.
*La Peral, un llugar de la parroquia de Ceis, nel conceyu asturianu de Noreña.
*La Peral, una aldea de la parroquia de Santuyanu, nel conceyu asturianu de Salas.
*La Peral, una aldea de la parroquia de Gúa, del conceyu asturianu de Somiedo.
*La Peral, una casería del conceyu asturianu de Tinéu.

## Referencies
Noreña (parroquia)

**Noreña** amás d'un conceyu, ye una parroquia del conceyu homónimu n'Asturies. El so templu parroquial ta dedicáu a Santa María. Tien una población de  y ocupa una estensión de . La única población del so territoriu ye la villa de Noreña, capital del conceyu.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Santa Marina (Noreña)

**Santa Marina** ye una parroquia del conceyu asturianu de Noreña. Ocupa una estensión de  na llende ente los conceyos de Llangréu y Siero, nel cumal del cordal que divide les agües del ríu Nora y el ríu Nalón, a unos 8 quilómetros de la capital del conceyu. Abarca namái l'aldea de La Pasera, con una población de .

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios
*La Campa la Teyera
*Santu Medero

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Buenavista

Hai dellos llugares col nome de **Buenavista**:

; Colombia
** Buenavista, conceyu del departamentu de Boyacá.
** Buenavista, conceyu del departamentu de Córdoba.
** Buenavista, conceyu del departamentu de Quindío.
** Buenavista, conceyu del departamentu de Sucre.

; España
** Buenavista, conceyu de la provincia de Salamanca.
** Buenavista del Norte, conceyu de la provincia de Santa Cruz de Tenerife.
** Buenavista de Valdavia, conceyu de la provincia de Palencia.
** Cerro Buenavista, cerru testigu de la Comunidá de Madrid.
** Cerru Buenavista, barrio de Getafe, na Comunidá de Madrid.
** Barrio de Buenavista, barriu de Madrid, na Comunidá de Madrid.
*** **[[Asturies]]**
**** Buenavista, llugar del conceyu asturianu de Navia.
**** Buenavista, casería del conceyu asturianu de Siero.
**** Buenavista, casería del conceyu asturianu de Salas.
**** Buenavista, barriu del conceyu d'Uviéu.

; Filipines
** Buenavista, conceyu filipín d'Agusan del Norte.
** Buenavista, conceyu filipín de Bohol.
** Buenavista, conceyu filipín de Guimarás.
** Buenavista, conceyu filipín de Marinduque.
** Buenavista, conceyu filipín de Quezon.

; Méxicu
** Buenavista, conceyu del estáu de Michoacán.
** Buenavista de Cuéllar, conceyu del estáu de Guerrero.
** Buenavista, nome d'una llaguna de Chiapas.
** Buenavista ye'l nome d'una antigua estación de ferrocarriles del D.F., estación del metro del D.F, del Metrobús y la terminal del Ferrocarril Suburbanu.

## Ver tamién
* Palaciu de Buenavista
* Buena Vista
* Bonavistas
La Felguera

Col nome de **La Felguera** podemos referinos a:

*La Felguera, una parroquia del conceyu asturianu de Llangréu.
*La Felguera, una aldea de la parroquia de Santa Rosa, nel conceyu asturianu de Mieres.
*La Felguera, un sitiu de la parroquia de Turón, nel conceyu asturianu de Mieres.
*La Felguera, un llugar de la parroquia de Noreña, nel conceyu asturianu de Noreña.
*La Felguera, una casería de la parroquia de Santana de Maza, nel conceyu asturianu de Piloña.
Palacios del Sil

**Palacios del Sil** ye un municipiu d'España, na comarca d'El Bierzu, provincia de Lleón, Comunidá Autónoma de Castiella y Lleón.

Tien una superficie de 181,4 km² y una población de 1.275 persones. 

## Llocalidaes
Les entidaes de población qu'integren el conceyu son:

*Corvón/ Corbón (*Corbón del Sil*)
*Cuevas (*Cuevas del Sil*)
*Matalavil.la (*Matalavilla*) 
*Mataouteiru (*Mataotero*)
***Palacios del Sil** 
*Salientes
*Sousañe/ Susañe (*Susañe del Sil*)
*Teixéu (*Tejedo del Sil*) 
*Valdepráu (*Valdeprado*) 
*Valsecu (*Valseco*) 
*Vil.lairín del Sil (*Villarino del Sil*)

## Llingua
La fala de Palacios del Sil encuadrase dientru del asturianu occidental, concretamente na subvariante conocida como Asturianu occidental de la Rexón D.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Web oficial del Municipiu
Eva González Fernández

**Eva González Fernández**  foi una escritora n'asturllionés nacida en Palacios del Sil.

Escritora seronda, entama a escribir a mancomuña col so fíu, Roberto González-Quevedo, siempre siguiendo'l mesmu esquema: Mentres la ma escribía poesía, el fíu escribía rellatos de tradición oral.

La escritura d'esta muyer remanez dafechu de la tradición oral, siguiendo inclusive la so métrica, el so estilu y el mesmu ritmu.

## Obra

### Col so fíu
**Poesías ya cuentus na nuesa tsingua* (1980)
**Poesías ya hestorias na nuesa tsingua* (1980)
**Bitsarón: Cousas pa nenus ya pa grandes na nuesa tsingua* (1981) 
**Xentiquina* (1983)
**Xeitus: poesías ya cuentus* (1985)
* *Brañas d'antanu ya xente d'anguanu: poesías ya cuentus* (1990).
**Poesías ya cuentus na nuesa tsingua*, edición facsimilar de tola serie (2007)

### Obres conxuntes
**Cuentus de Nós* (1983)
**Cuentos de Lleón* (1996)
**El cuentu asturianu tres la guerra* (1998)

### Antoloxíes
**Poesía completa* (1980-1991)
**El cuentu asturianu tres la guerra* (1998)

### Obras literarias de Eva González Fernández
**Poesía completa* (1980-1991) (1991)
**Cuentos completos* (2008)
**Hestoria de la mia vida* (2018)
**Obra etnográfica y filológica*
**Pequena enciclopedia de nós* (2011)

## Referencies

## Enllaces esternos
* El Llirismu Popular d'Eva González, por Xosé Lluís Campal
*  (Cast).
* La poesía de Eva González (video)

* Poesías ya cuentus na nuesa tsingua
Haxografía

L**'haxografía** ye la biografía d'un santu. L'autor de l'haxografía ye l**'haxógrafu**.

Anque'l términu s'usaba namás pa esti fin na tradición cristiana dende l'aniciu de l'Antigüedá tardía, y inclusive se refería más propiamente al estudiu coleutivu de los santos (**vides de santos**) por cuenta d'ún solu en particular, anguaño úsase de forma estendida pa referise non solo a les biografíes de figures equivalentes de relixones non cristianes, sinón a les de persones que, pal so biógrafu, axunten méritos tan escepcionales y tán a un nivel tan xebráu del restu que na práutica trátalos como santos. L'usu del términu, nestos casos, suel ser peyorativu, pol que quier criticar la falta d'oxetividá del so autor.

Nel sieglu IV, tres la conversión de Constantín, compiláronse munchos martiroloos, narrando (munches vegaes con gran realismu y dramatismu, lo que contribuyó bien al so bon éxitu) les escepcionales circunstancies de los mártires nes persecuciones. Les vides de santos lleíense como sermones y catalogábense en calendarios anuales o **menaion** (de *menaios*, mes en griegu), de los que facíen versiones curties, del santu de cada día, o **synaxarion**. Les haxografíes escoyíes por un compilador pa escribir nun llibru de vides de santos, nomábense *paterikon* (del griegu *pater*, padre).

N'Europa occidental, l'haxografía más divulgada na Baxa Edá Media y nel Renacimientu foi la *[[Lleenda Áurea]]* de Jacopo da Varazze y metanes la Edá Moderna, les *[[Acta Sanctorum]]* escomenzaes pol xesuita Jean Bolland.

## Referencies

## Enllaces esternos
Paraxas

**Paraxas** ye una casería de la parroquia de Trones, nel conceyu asturianu de Cangas del Narcea. Tien una población de .

## Referencies

## Enllaces esternos
Xosepe Vega

**Xosepe Vega Rodríguez**  ye escritor, articulista, editor y traductor conocíu nel ámbitu de la cultura lleonesa (y na contorna del dominiu llingüísticu asturlleonés) pol so llabor na dignificación de la llingua tradicional de lleoneses y asturianos. Metanes la so trayeutoria cultural punxo abondos cursos, conferencies y coloquios per munches ciudaes de Llión, promoviendo asina'l conocimientu y estudiu del patrimoniu llingüísticu asturllionés.

Sitúase ente los llingüístes asturlleoneses que trabayen pola non politización de la llingua. Suel escribir nun asturllionés de base dialeutal cabreiresa. 

Arriendes d'ello ye tamién responsable de munches actividaes coleutives nel mesmu sen, como l'asociación Facendera pola Llengua o'l semanariu La Nuestra Tierra, del que foi'l so primer direutor. Como escritor y articulista participó en dellos medios escritos (Diario de León, La Crónica de León, Les Noticies,...) y en 2008 consiguió el primer premiu nel *I Certame Lliterariu* de l'asociación cultural La Caleya patrocináu pol Ayuntamientu d'Estorga. 

Por aciu del so llabor pedagóxico realizáu colos alumnos cabreiréses de la Residencia d'Estudiantes d'Estorga dientro de la llamada Aula de Cultura Cabreiresa, editó en 2009 *[[El Prencipicu]]*, versión en dialeuto cabreirés de la obra del escritor francés Antoine de Saint-Exupéry *[[El Principín]]*.

= Bibliografía como escritor =

*"La cultura de la matanza nos pueblos de Maragatos". Cultures, Revista Asturiana de Cultura nᵘ9. Academia de la Llingua Asturiana. Añu 1999. 
*El dialeuto Leonés (Edición conmemorativa con rellatos y poemas en leonés), de Ramón Menéndez Pidal y VV.AA., Ediciones El Búho Viajero. ISBN 84-933781-6-X. Añu 2006.
*Epífora y outros rellatos, de Xosepe Vega, Ediciones Llibros Filandón. ISBN 978-84-612-5315-9. Añu 2008.
*Breve hestoria d'un gamusinu, de Xosepe Vega, Ediciones Llibros Filandón. ISBN 978-84-612-5316-6. Añu 2008.

= Bibliografía como traductor =
*El Prencipicu (en castellano El Principín), d'Antoine de Saint-Exupéry (edición traducida al cabreirés por VV.AA), Ediciones El Búho Viajero, ISBN 978-84-96872-03-5. Añu 2009.

= Bibliografía como editor =

*Cuentos populares leoneses (escritos por niños), de VV.AA., Asociación cultural La Caleya, Ediciones Llibros Filandón. ISBN 84-611-0795-0. Añu 2006.
*Epífora y outros rellatos, de Xosepe Vega, Ediciones Llibros Filandón. ISBN 978-84-612-5315-9. Añu 2008.
*Breve hestoria d'un gamusinu, de Xosepe Vega, Ediciones Llibros Filandón. ISBN 978-84-612-5316-6. Añu 2008.
*Poemas pa nun ser lleídos, de Francisco Javier Pozuelo, Ediciones Llibros Filandón. ISBN 978-84-612-4484-3. Añu 2008.
*El ñegru amor, de Ramón Rei, Ediciones Llibros Filandón. Añu 2009.
*Llogas carbayesas, de Juan Andrés Oria de Rueda, Ediciones Llibros Filandón. Añu 2009.

## Ver tamién
*Facendera pola Llingua Llionesa
*La Caleya
*Furmientu

= Referencies =

## Enllaces esternos