Stigmatura napensis

***Stigmatura napensis***, tamién denomináu **rabicano pequeñu**, **tiranuelo coludo** (en Colombia), **moscareta-coleadora menor** (en Perú) o **papa-mosques-do-sertão** (en portugués, en Brasil), ye una especie d'ave paseriforme, una del dos pertenecientes al xéneru *[[Stigmatura]]* qu'integra la familia Tyrannidae. Ye nativa de Suramérica.

## Descripción
Ye una ave pequeña, mide 13,5&nbsp;cm de llargor, menor que'l so pariente, el rabicano mayor. Los sos partes cimeros son de color oliva abuxáu con una llista superciliar mariella; les ales y la cola son gris escuru, les ales con un anchu parche llonxitudinal y cantos ablancazaos y la cola llargamente puntiada y bordiada de blancu amarellentáu y con blancu na base. Pembaxo ye mariellu. La subespecie *bahiae* difier por ser más pardu penriba y más apagáu y más pardu amarellentáu pembaxo. De cutiu caltién la so llarga cola alzada bien enriba de la horizontal. 

## Distribución y hábitat
Les dos subespecies distribúyense xebradamente: una (*napensis*) a lo llargo de los grandes ríos de les cuenques central del Amazones y suroeste del Orinoco en Colombia, Venezuela, Ecuador, Perú y Brasil; y la otra (*bahiae*) nel nordeste de Brasil.
Habita n'islles riberanes con crecederes nueves embaxo de 300&nbsp;m d'altitú y en carbes de la caatinga hasta los 600&nbsp;m.

## Comportamientu
Similar al so pariente *S. budytoides*, ye bien activa y de cutiu atrevida, usualmente anda en pares pola trupa vexetación arbustiva pero nun ye malo de ser reparada. Prefier formaciones d'árboles de *[[Tessaria]]*.

### Alimentación
Aliméntase principalmente d'inseutos, que busca intensamente ente la xamasca y les cañes y dacuando nel suelu.

### Reproducción
Constrúi'l nial de ramines seques bien escondíu nel mediu de la xamasca d'un arbustu, a un altor que puede variar ente 70 cm y 1 m del suelu. La boca del nial ye de 40 mm x 40 mm y tien una fondura de 25 mm y un altor de 30 mm. La postura puede ser de dos a tres güevos que pesen 1,2 g y miden 17 mm x 12 mm.

### Vocalización
El cantar inclúi un quexosu “kuiiurt?” o “kuiiurt?kuii”, delles vegaes terminando nun atropáu de notes, de cutiu nuna distintiva cadencia, por casu “kui-kuu-kurr, kui-kuu-kurr”, dau en dúu. La vocalización de *bahiae* ye bien distinta, el cantar ye un repetitivu “pur, pi-dir-pur, pi-dir-pur, pi-dir-pur” o un solitariu “pi-dir”.

## Sistemática
### Descripción orixinal
La especie *S. napensis* describióse per primer vegada pol ornitólogu d'Estaos Xuníos Frank Michler Chapman en 1926 sol nome científicu *Stigmatura budytoides napensis*; llocalidá tipo «unión de los ríos Curaray y Napo, Perú.» 
### Taxonomía
El xéneru tuvo d'antiguo asitiáu na familia Formicariidae por cuenta de la so paecencia xeneral con especies del xéneru *[[Formicivora]]*. Forma una superespecie col **rabicano mayor** (*[[Stigmatura budytoides]]*). Dellos autores, como Ridgely & Tudor (2009), consideren a la subespecie *S. napensis bahiae* que se distribúi na caatinga del nordés brasilanu, como especie plena, por cuenta de diferencies morfolóxiques y de vocalización cola especie nominal. Sicasí, esto nun ye siguíu pola mayoría de les clasificaciones, como IOC, Clements y el South American Classification Committee (SACC).

### Subespecies
Según la clasificación del Congresu Ornitolóxicu Internacional (IOC) (Versión 5.1, 2015) y Clements Checklist 6.9, reconócense 2&nbsp;subespecies, cola so correspondiente distribución xeográfica:

* *Stigmatura napensis napensis* , 1926 - a lo llargo de los grandes ríos de les cuenques del centru del Amazones y suroeste del Orinoco nel estremu sureste de Colombia (cerca de Leticia), suroeste de Venezuela (a lo llargo del Orinoco), esti d'Ecuador, nordés de Perú y centro norte de Brasil (escontra l'este hasta'l ríu Tapajós). 
* *Stigmatura napensis bahiae* , 1926 - nordeste de Brasil (Pernambuco, centro norte de Bahia). Tamién en Alagoas, Paraíba, Rio Grande do Norte, sur de Ceará y este de Piauí.

Dellos autores, como Clements Checklist 6.9, consideren a la población del delta del Orinoco como una subespecie ensin describir.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Videos, semeyes y soníos de '''''''''' en The Internet Bird Collection.
*  en Wikiaves.
* Soníos y mapa de distribución de '''''''''' en xeno-canto.