Cortinarius caperatus

***Cortinarius caperatus***, comúnmente conocíu como **fungu xitanu**, ye una especie de cogorda comestible del xéneru *[[Cortinarius]]* atopáu en rexones del norte d'Europa y América del Norte. Foi conocíu como *Rozites caperata* per munchos años, primero que los estudios xenéticos revelaren que ye de la familia Cortinariaceae. Los cuerpos granibles color ocre apaecen na seronda en coníferes y montes de fayes, según en tierres templaes a finales branu y entamos de seronda. Les llámines son llibres, color arcilla y con sabor nidio. A pesar del so sabor nidio y alto apreciación, munches vegaes ye infestáu por viérbene.

## Taxonomía
El fungu xitanu tien una historia taxonómica accidentada. Foi orixinalmente descritu como *Agaricus caperatus* pol micólogu Christian Hendrik Persoon en 1796, antes de ser tresferíu al xéneru *[[Cortinarius]]* pol micólogu Elias Magnus Fries. Dempués foi tresferíu a ser *[[Pholiota]]* en 1887 por Pier Andrea Saccardo, y darréu a *Rozites* pol micólogu finlandés Petter Adolf Karsten en 1879. Foi conocíu como *Rozites caperata* per munchos años primero que los estudios xenéticos asítiase en *Cortinarius* en 2002. La variante *Rozites caperatus* foi y entá ye dacuando vista, pero ye errónea. El nome "caperatus" vien del Llatín que'l so significáu ye "engurriáu".

Ente los nomes comunes inclúyense fungu xitanu, y rozites engurriáu. Un nome inusual ye "gorru de dormir de la güela" en Finlandia.

## Descripción
Tien un pileu color marrón ocre con un diámetru d'ente 5 y 10 centímetros, cubiertu con fibres blanques. La superficie tien una testura rugosa y derrota. Puede tener un matiz lila cuando empieza a crecer. Ye convexu primeramente, antes d'espandise y apandar el so pileu. El so estipe tien un altor d'ente 4 a 7 centímetros y un anchu d'ente 1 y 1,5 centímetros y llixeramente enchíu na base, ye ablancazáu con un aniellu blancu, que primeramente ta xuníu al pileu. Los sos lláminas son d'un tonu claru; les espores dan-y un tonu ocre. La magaya ye de color crema y el sabor nidio.

Especies con apariencia similar de Norteamérica inclúin a la especie *[[Agrocybe praecox]]*, que nun tienen el pileu rugoso, y atópense n'árees de cultivu, tamién ta la especie *[[Phaeolepiota aurea]]*, que tien una superficie granular polvosa. N'Europa central, dellos especímenes pueden ser confundíos por especies venenoses como *Inocybe erubescens* pel branu, y dellos fungos nuevos pol incomestible *Cortinarius traganus*, entá cuando esti ye estremáu pol so golor desagradable.

## Distribución y hábitat
Atopar nel norte d'Europa, principalmente en Escandinavia. Nes islles Britániques ye pocu común fuera de les Tierres Altes d'Escocia y de New Forest. Tamién ye atopáu nel Norte d'América. Nel Asia templada puede atopáse-y, pue ser atopáu nos mercaos de les árees Tibetanes de Yunnan, Sichuan y Bhutan.

Cuerpos granibles broten d'agostu a ochobre en Pinophyta y na madera de *[[Fagus]]*, según en Ericaceae n'Escocia. Ye un fungu micorrizo ensin ser selectivu nos sos güéspedes. Prefier suelos arenosos y evita los caliares, pue ser atopáu nos mesmos hábitats que *[[Boletus badius]]*, *[[Paxillus involutus]]*, y chanterelles. Ye atopáu frecuentemente cerca de los arándanos n'Estaos Xuníos.

## Comestibilidad
*Cortinarius caperatus* ye altamente comestible con un sabor nidio. Dizse que s'entemez bien con otros fungos de sabor más fuerte como chanterelles, boletes, brittlegills o milk-caps. Sicasí, dellos fungos monteses pueden ser infestaos por viérbene . El micólogu David Arora encamienta refugar los estípites duros. Puede ensugase pal so usu posterior.

Viéndese comercialmente en Finlandia.

Sábese qu'esti fungu hiperacumula metales pesaos del ambiente. Dempués del desastre en Chernobyl, que resultó en contaminación radioactiva en países tan distantes como Escandinavia, les autoridaes de salú tomaron procuros nel consumu escesivu de "C. caperatus".

## Referencies

## Enllaces esternos