Idioma jeju

El **jeju** (o **cheju**) ye una de les llingües coreániques (xunto col coreanu) falada na provincia de Jeju en Corea del Sur. Difier en gran midida de los dialeutos del coreanu continentales.

## Nome
El nome ta trescritu como *jeju* na romanización revisada y *Cheju* na romanización McCune-Reischauer. En coreanu, conózse-y como:
*  () *Jeju bang-eon*;
*  *Jeju saturi* «dialeutu Jeju»;
*  () *Jejueo* «idioma Jeju»; o *
 *Jejumal* «fala de Jeju». 
El postreru cubre dambos conceutos, el de llingua y el de dialeutu.

## Clasificación
Anque munchos surcoreanos, inclusive los que falen l'idioma jeju, consideren que ye un dialeutu de la llingua coreana, puede dicise qu'una llingua separada porque ye casi mutuamente inintelixible col coreanu de la parte continental. Reconozse como una llingua distinta a nivel llocal y pola UNESCO.

## Demografía
Hai ente 5000-10 000 falantes con fluidez, toos nacíos antes de 1950. El jeju foi faláu nel pasáu al traviés de la isla de jeju, amás de les islles Chuja nel antiguu El Condao Bukjeju (anguaño la Ciudá de Jeju), onde se fala'l *dialeutu Chuja*, una variedá del dialeutu jeolla. Tamién sobrevive n'enclaves de la diáspora en Xapón.

En xineru de 2011, la UNESCO añadió al jeju al *Atles Mundial de llingües en peligru* como una llingua en peligru críticu».

## Fonoloxía
Tien 9 vocales:

El jeju caltién la vocal *arae-a* (ɒ), que se yá nun esiste nel coreanu estándar.

;Cambeos históricos
* Coreanu mediu  > Jeju  (e.g.  >  'fola')
* Coreanu mediu  > Jeju  (e.g.  >  de [kiŋi] 'cámbaru')

## Pragmática
Una diferencia notable ente l'idioma jeju y los dialeutos de Corea continental ye la falta de formalidá y deferencia honorífica a los vieyos. Por casu, ente que un falante del dialeutu de Seúl diria 안녕하세요 *annyeonghaseyo* «Hola» a una persona mayor, un falante de jeju diría 반갑수다 *ban-gapsuda*, qu'equival a un «que tal». Na parte continental de Corea sería desaveniente qu'un neñu dixera eso a un adultu, pero'l so usu ye aceptable en Jeju.

## Vocabulariu
L'idioma jeju caltién munches pallabres arcaiques que se perdieron n'otros llugares, y tomó pallabres estranxeres que nun s'atopen nel coreanu estándar. Tamién hai munches pallabres que nun fueron ralacionadas a otros idiomes, y que posiblemente se deriven de la llingua del antiguu reinu de Tamna.

## Gramática

### Verbos
;Tiempu presente
Los honoríficos del jeju difieren del coreanu estándar. Cuando la norma tien declarativa ㅂ니다 *-mnida*, L'idioma jeju tien 암/엄수다 *-amsuda* o *-eomsuda;* Onde'l coreanu tien interrogativa ㅂ니까? *-mnikka?*, l'idioma jeju tien 암/엄수과? *-a/eomsugwa?.*

Los verbos d'estáu («axetivos») son similares. Onde l'estándar tien ㅂ니다/까 *-mnida/mnikka* o 습니다/까 *-seumnida/seumnikka*, l'idioma jeju tien 우다/꽈 *-uda/uggwa* o수다/꽈 *-suda/suggwa,* respeutivamente.

;Tiempu pasáu
El declarativu pasáu del idoma jeju 앗/엇수다 *-assuda/eossuda* correspuende al estándar 았/었습니다 *-asseumnida/eusseumnida* y l'interrogativu 앗/엇수과? *-assugwa/-eossugwa* correspuende al estándar 았/었습니까? *-asseumnikka/eosseumnikka*.

## Ver tamién
* Idioma coreanu
* Corea del Sur
* Isla de Jeju

## Referencies

## Enllaces esternos

* 
* 제주어 표기법 Diccionariu d'ortografía del idioma jeju
* Métodu d'entrada pal hangeul ''arae-a''
* Galbijim 
* National Institute for the Korean Language, JEJU National University, South Korea