Rafael Espada

**José Rafael Espada**  ye un ciruxanu cardiovascular y políticu guatemalianu. Foi vicepresidente de la República de Guatemala mientres el periodu 14 de xineru del 2008 a 14 de xineru del 2012. Anguaño ye Decanu de la Facultá de Ciencies Médiques de la Universidá Mariano Gálvez de Guatemala.

## Biografía
**Rafael Espada** nació'l 14 de xineru de 1944 na ciudá de Guatemala. Fíu de Raquel Espada, maestra orixinaria de Totonicapán, quien dedicó la so vida a la docencia.

Mientres los sos años de formación académica, José Rafael vivió na ciudá de Guatemala. Estudió medicina, y años más tarde convirtióse nun reconocíu ciruxanu cardiovascular.

Fixo los sos estudios de medicina na Universidá de San Carlos de Guatemala. Realizó la so Residencia en Ciruxía Xeneral y la so Residencia de Ciruxía Torácica, na Facultá de Medicina de Baylor, en Houston y formó parte del equipu de trabayu de ciruxanos del Houston Methodist Hospital. En 1992 la Universidá Francisco Marroquín dio-y un doctoráu honoris causa  Espada dixo qu'asumiría'l cargu xunto a Colom porque se sienten comprometíos cola integración centroamericana.

## Espada y el casu Rosenberg
El 31 d'agostu de 2009, la periodista guatemaliana Marta Yolanda Díaz-Durán publicó nel diariu Sieglu XXI una columna titulada "El besu d'Espada", nel cual acusa al vicepresidente de traicionar l'enfotu de Rodrigo Rosenberg, abogáu asesináu en Guatemala el 10 de mayu de 2009. Según la Periodista Díaz-Durán sostién dalgunes de les sos fontes afirmen qu'Espada s'axuntó con Rosenberg díes antes del so asesinatu. Mientres la xunta, Rosenberg espondría a Espada los sos barruntos d'un plan del gobiernu p'asesinalo, y El entós Señor Vicepresidente, Doctor José Rafaél Espada ufiertaría-y el so ayuda. Espada negó conocer al llicenciáu Rosenberg, y depués de los incidentes, dixo, al igual que l'entós Presidete Constitucional de la República de Guatemala, Álvaro Colom Caballeros, que l'asesinatu de Rodrigo Rosenberg Marzano foi parte d'un supuestu «plan de desestabilización» en contra del Gobiernu de la República.

Depués de la publicación de la mentada columna, El Vicepresidente Constitucional, Rafael Espada, por conductu del entós Señor Secretariu Priváu de la Vicepresidencia de la República, Don Óscar Perdomo, n'exerciciu de les sos funciones, presentó denunciar ante'l Fiscal Xeneral de la República de Guatemala, en contra de la periodista del mediu d'espardimientu Libertópolis, Marta Yolanda, entós presentadora y columnista de Sieglu XXI. Espada señala que l'articulo “El besu d'Espada” punxo en riesgu la institucionalidad de la vicepresidencia. Alejandro Baldizón comunicóse vía telefónica a los estudios y esplicó que la denuncia que fizo Rafael Espada ante'l MP ye un intentu de intimidación. José Luís Gonzáles Dubón, abogáu y representante llegal de la Liga Pro Patria.

Nel xuiciu que se sigue pol Casu Rosenberg, el testigu Mario Fuentes, amigu del abogáu asesináu declaró que'l Vicepresidente Espada sí tenía conocencia de les investigaciones que taba faciendo la víctima con rellación al asesinatu de Khalil Musa y la so fía Marjorie. Mientres esi mesmu procesu, Eduardo Rosenberg, fíu del abogáu asesináu, declaró que'l so padre axuntóse col Vicepresidente pa da-y datos de la muerte de les Musa.

El 11 de mayu de 2009, nel programa de radio *[http://www.libertopolis.com Tou a pulmón]*, que co-conduz Marta Yolanda Díaz-Durán, el videu póstumu de Rodrigo Rosenberg foi transimitido como una primicia noticiosa, lo cuál resultó ser falsu.

## Espada y denuncies de corrupción
El 17 de febreru del 2010, apaez en portada del diariu Sieglu XXI la noticia que, Óscar Perdomo, ex Secretariu Priváu de Rafael Espada cobraba doble sueldu. L'artículu foi redactáu pol periodista Mynor Enrique Pérez quien informa que la Contraloría atopó afayos qu'inclúin la compra de camises y gastos en salones de guapura. El 18 de febreru, Perdomo deféndese afirmando que toles aiciones tomaes mientres la so xestión, incluyíos los nomamientos, yeren de la conocencia del vicepresidente. Espada negó tal estremu al puntualizar que sí robló los nomamientos pero non con doble sueldu.

La nota indica que son cuatro los emplegaos que cobraben doble sueldu n'oficina del Vicepresidente.

## Referencies

## Enllaces esternos
* [Doctoraos Honoris Causa, [Universidá Francisco Marroquín]]
* Entrevista a Rafael Espada
* Vicepresidencia
* Rosenberg fai un llamamientu al vicepresidente Rafael Espada
* "El besu d'Espada"
* 
* Editorial del Diariu La Hora del 3-09-09
* espada-mordaza.html "La Espada-mordaza"
* Secretariu d'Espada cobraba doble sueldu 
* Son cuatro los emplegaos que cobraben doble sueldu n'oficina del Vicepresidente