Rexones de Tabasco

L'Estáu de Tabasco, nel sureste de Méxicu, cuenta con dos tipos de rexonalización, la económica y la granible.

## Rexones económiques

Les rexones económiques, fueron implementaes cola cuenta d'identificar les carauterístiques y potencialidaes del estáu, para d'esta forma, entamar y poner en práutica estratexes de crecedera y desenvuelvo acorde a los requerimientos de les distintes rexones.

D'esta forma, estremar al estáu en dos rexones económiques:

* **Rexón Grijalva**
* **Rexón Usumacinta**

### Rexón Grijalva
Ye la rexón más poblada del estáu y la de mayor crecedera industrial y comercial, y onde s'alcuentren los más importantes centros urbanos del estáu. 

Carauterizar por una fuerte actividá petrolera y agroindustrial. Nesta rexón alcuéntrense dos de los trés inxenios azucreros del estáu, el puertu petroleru de Dos Bocas, la Cd. Industrial de Villahermosa, según 4 parques industriales más, según la mayoría de los campos petroleros productores, y les grandes estensiones de cultivos como'l plátanu, piña, cítricos, cacáu y caña d'azucre.

Los conceyos que lu integren son 

### Rexón Usumacinta
Alcontrar al oriente del estáu na cuenca del ríu Usumacinta, los conceyos que lu integren son:

Esta rexón carauterizar por tar constituyida polos conceyos que tán más alloñaos de la capital del estáu. Amás de ser conceyos eminentemente rurales. 

Ye una rexón de menor desenvuelvo que la Rexón Grijalva, y cuenta con escasa actividá industrial. Carauterizar por tener grandes estensiones dedicaes a la ganadería estensiva y a l'agricultura. El conceyu más industrializáu ye Macuspana el cual cunta con una fuerte actividá petrolera, al tener el Complexu Procesador de Gas de Cd, PEMEX, y una planta productora de cementu en tol mundu.

Nesta rexón los cultivos más importantes son sandía, caña d'azucre, melón, chile, sorgu y arroz.

Los índices de crecedera son muncho más baxos que na Rexón Grijalva y en contraste l'índiz de marxinación ye más altu. El gobiernu del estáu, implementó programes de desenvolvimientu rural, mecanización agrícola y programes de fomentu a la ganadería. 

Les poques industries importantes qu'esisten tán allugaes nel Conceyu de Macuspana siendo'l más desenvueltu y pobláu de la Rexón y les microindustrias de consumu local que tán conformaes por productos lácteos y artesanales tán allugaes nos conceyos restantes de dicha rexón.

La pesca ye quiciabes l'actividá más desenvuelta, yá que nesta rexón alcuéntrase'l puertu de Frontera que ye consideráu'l principal polu pesqueru del estáu, tamién nos conceyos de Jonuta y Emiliano Zapata esisten una importante actividá pesquera n'agües interiores.

## Rexones granibles
L'estáu de Tabasco estremar en rexones granibles o tamién llamaes sub rexones, que arrexunten a conceyos con carauterístiques xeográfiques y granibles similares. D'esta forma, los 17 conceyos de la entidá, quedaron arrexuntaos en cinco rexones granibles o sub rexones. Ye la rexonalización más espublizada y usada.

### Subrexón Centro

El so nome fai alusión tanto al so allugamientu xeográficu, nel centru del estáu, como al so estatus políticu, pos ye nesta subrexón onde s'atopa la capital del estáu y la sede de los poderes estatales, la ciudá de Villahermosa.

Los conceyos que lu integren son:

* 1. Centru
* 2. Nacajuca
* 3. Jalpa de Méndez

Esta subrexón atópase dientro de la rexón hidrográfica del ríu Grijalva; a la que tamién pertenecen la Chontalpa y la Sierra. La so superficie ye de , lo que representa'l 10.51% del total del estáu; y la so población, según cifres del INEGI yera de  nel añu 2010, esto ye, el 36.39% de la población total de la entidá.

Ye la de mayor concentración comercial ya industrial, yá que ye equí onde s'alluga la ciudá de Villahermosa.

Ta formada por trés conceyos, que presenten un altu porcentaxe de población indíxena, sobremanera nel conceyu de Nacajuca. Dellos testos, nos que se sigue considerando l'anterior división del estáu en cuatro subrexones (nun esistía la subrexón de los Banzaos), los conceyos de Nacajuca y Jalpa de Méndez incluyir na subrexón de la Chontalpa y la subrexón ta constituyida namái pol conceyu del Centru.

Esta subrexón ta formada per terrenes na so mayoría baxos y delles zones pantanoses principalmente nos conceyos de Centru y Nacajuca. 

Les principales actividaes son la industria y el comerciu, según l'agricultura y ganadería, destacando los cultivos de maíz, papaya, plátanu y cacáu.

En cuanto al turismu, destaca'l *[[Parque-Muséu La Venta]]*, el parque zoolóxicu *"[[Yumká]]"*, el *[[Muséu Rexonal d'Antropoloxía "Carlos Pellicer Cámara"]]*, el *Muséu d'Historia Natural* y el *Muséu d'Historia de Tabasco* toos na ciudá de Villahermosa, tamién la ciudá cunta con hoteles, restoranes, centros nocherniegos, places comerciales, dos centrales d'autobuses y el *[[Aeropuertu Internacional Carlos Rovirosa Pérez|Aeropuertu Internacional *"CPA Carlos Rovirosa Pérez]]"* el terceru de mayor tráficu aereu del sureste del país, solo superáu polos aeropuertos de Cancún y Mérida. Na ciudá de [[Jalpa de Méndez]] ta la ilesia de San Francisco, ente que na ciudá de [[Nacajuca]] alcuéntrase la ilesia de San Antonio de Padua.

=== Subrexón Chontalpa ===


Alcontrar na parte más occidental del estáu. El so nome deriva del grupu étnicu *"chontal"*, por cuenta de que ésti haise asitiáu nesta área dende antes de la llegada de los españoles. La ciudá más importante d'esta sub rexón ye la ciudá de [[Heroica Cárdenas]].

Los conceyos que lu integren son:
* 1. [[Huimanguillo (conceyu)|Huimanguillo]]
* 2. [[Conceyu de Cárdenas (Tabasco)|Cárdenas]]
* 3. [[Comalcalco (conceyu)|Comalcalco]]
* 4. [[Paraíso (Tabasco)|Paraíso]]
* 5. [[Cunduacán (conceyu)|Cunduacán]]

Esta subrexón atópase dientro de la rexón hidrográfica del ríu Grijalva; a la que tamién pertenecen el Centru y la Sierra. La so superficie ye de , lo que representa'l 31.08% del total del estáu; y la so población, según cifres del INEGI yera de  nel añu 2010, esto ye, el 38.82% de la población total de la entidá.

Ye la sub rexón más occidental del estáu, y ye la que concentra'l mayor númberu d'habitantes.

El terrén ye mayormente planu con escases elevaciones de poca importancia nos conceyos de [[Conceyu de Cárdenas (Tabasco)|Cárdenas]] y [[Comalcalco (conceyu)|Comalcalco]]. Na parte sur del conceyu d'[[Huimanguillo (conceyu)|Huimanguillo]] nes estribaciones de la Sierra Madre del Sur ye onde s'alcuentren les mayores elevaciones d'esta sub rexón, destacando los cuetos: *Monu Peláu* (900 msnm), *La Pava* y *Les Flores*.

Cuenta con una intensa actividá petrolera, yá que nel conceyu de [[Conceyu de Paraíso (Tabasco)|Paraíso]] atópase'l puertu petroleru de [[Dos Bocas]], nel conceyu d'[[Huimanguillo (conceyu)|Huimanguillo]] alcuéntrase'l Complexu Procesador de Gas de *La Venta* y en tolos conceyos d'esta sub rexón esisten cientos de pozos productores. 

La Chontalpa ye'l principal productor nel estáu, de cacáu, caña d'azucre, piña, llimón y naranxa, tamién cunta con dos de los trés inxenios azucreros esistentes nel estáu, y bastos campos ganaderos.

En cuanto al turismu, la Chontalpa cuenta colos dos zones arqueolóxiques más importantes del estáu *La Venta* (consideráu'l centru ceremonial más importante de la cultura [[Olmeca]]) y *Comalcalco* (única ciudá maya construyida de lladriyu cocíu). Nesta subrexón alcuéntrase la famosa ilesia de [[Cupilco]]. Amás cunta coles sableres del conceyu de [[Conceyu de Paraíso (Tabasco)|Paraíso]] como *Balneariu Paraíso*, *Nuevu Paraíso*, *Sablera del Sol*, *Sablera Bruxa*, *Varaderu*, *Sablera Dorada* y *Puertu Chiltepec* que son les más visitaes del estáu. En [[Puerto Ceiba]], esiste un serviciu de catamaranes que faen percorríos pel ríu hasta la desaguada al mar llegando a *El Bellote* llugar famosu pola gran cantidá de restoranes de mariscos qu'esisten. Ente que nel conceyu d'[[Huimanguillo (conceyu)|Huimanguillo]] alcuéntrase la zona arqueolóxica de *Malpasito* y el centru ecoturístico de *Agua Selva* que cunta con cascaes y cabañes.

=== Subrexón Sierra ===


Como'l so nome indicar, la sub rexón de la Sierra ye la zona más montascosa del estáu y la más lluviosa; alcontrar nel Sur del estáu, na llende col estáu de Chiapas. La ciudá más importante d'esta sub rexón ye la ciudá de [[Teapa (ciudá)|Teapa]].

Los conceyos que lu integren son:

* 1. [[Teapa (conceyu)|Teapa]]

* 2. [[Conceyu de Jalapa (Tabasco)|Jalapa]]

* 3. [[Tacotalpa (conceyu)|Tacotalpa]]

Esta subrexón atópase dientro de la rexón hidrográfica del [[ríu Grijalva]]; a la que tamién pertenecen la [[Chontalpa]] y el Centru. La so superficie ye de , lo que representa'l 7.35% del total del estáu; y la so población, según cifres del INEGI yera de  nel añu 2010, esto ye, el 6.53% de la población total de la entidá.

La xeografía d'estos conceyos concuerda más cola de la Sierra Madre de Chiapas que cola del restu de Tabasco pos, ente que'l relieve tabasqueño carauterizar por ser planu y regular, esta zona presenta una gran concentración d'elevaciones, nenguna d'elles mayor a los 1000 msnm, el clima tamién varia nesta subrexón, presentándose na sierra dalgunes de les mayores precipitaciones añales del país.

Ye nesta sub rexón onde s'alcuentra'l puntu más eleváu de Tabasco, siendo'l cuetu *El Madrigal* nel conceyu de [[Tacotalpa (conceyu)|Tacotalpa]], con una elevación de 900 msnm. Igualmente, equí alcuéntrase la Reserva Ecolóxica Estatal *Sierra de Tabasco* que protexe los últimos apartaces de la selva tabasqueña.

Les actividaes principales nesta sub rexón son l'agricultura representada por grandes estensiones de plátanu, una y bones el conceyu de Teapa ye'l principal productor en [[Tabasco]] d'esta fruta (la cual espórtase a munchos países), papaya, palma d'aceite, maíz y caña d'azucre. La ganadería tamién ocupa un llugar preponderante nesta zona.

No referente al turismu, l'actividá más importante ye'l ecoturismo, yá que nel conceyu de [[Tacotalpa (conceyu)|Tacotalpa]] alcuéntrase'l centru turísticu *Kolem-Jaa* que cunta con cabañes, tirolesa, canopy (el segundu más llargu de Llatinoamérica), pista comando, aviario, amás de que pueden realizase actividaes como senderismo, bicicleta, percorríu en lancha y más. Tamién en Tacotalpa ta *Tapijulapa* declaráu "[[Pueblu máxicu|Pueblu Máxicu]]", *Oxolotán* onde s'alcuentra un conventu franciscanu construyíu en 1633, y villa Lluz, onde s'alcuentra la famosa cueva de *Les Sardines* con un llagu interior habitáu por pexes ciegos. Nel conceyu de [[Teapa (conceyu)|Teapa]] alcuéntrase'l balneariu de *L'Azufre* que cunta con banzaos naturales, cabañes y restorán; tamién en Teapa atópense les *Covarones de Coconá*.

=== Subrexón Banzaos ===


Alcontrar na parte centro-noroeste del estáu, y como'l so nome indicar, esta zona ye onde se xunen los ríos Grijalva y Usumacinta, formándose numberoses marismas, llagunes y banzaos al estancase l'agua debíu al relieve planu y con poco o nenguna variación. La ciudá más importante d'esta sub rexón ye la ciudá de [[Macuspana (ciudá)|Macuspana]].

Los conceyos que lu integren son:

* 1. [[Centla]]

* 2. [[Jonuta (conceyu)|Jonuta]]

* 3. [[Macuspana (conceyu)|Macuspana]]

Esta subrexón atópase dientro de la rexón hidrográfica del Ríu Usumacinta; a la que tamién pertenez la subrexón de los Ríos. La so superficie ye de , lo que representa'l 33,74% del total del estáu; y la so población, según cifres del INEGI yera de  nel añu 2010, esto ye, el 15,22% de la población total de la entidá.

Esta subrexón crear en 1993, polo que dellos testos nun lu consideren, cuntando a los sos conceyos como pertenecientes a la rexón de los Ríos (Centla y Jonuta) o la Sierra (Macuspana).

Ye na subrexón de "los Banzaos" onde s'atopa la Reserva de la biosfera de los *Banzaos de Centla*, patrimoniu natural de la humanidá; la cual protexe y caltién una estensión de 302.706 has de güelgues, una de les árees más estenses de Mesoamérica con esti ecosistema.

Les principales actividaes d'esta rexón son la pesca y la ganadería, anque tamién esiste una fuerte actividá petrolera, yá que nos trés conceyos esisten una gran cantidá de campos productores de petroleu. En [[Macuspana (conceyu)|Macuspana]] alcuéntrase'l Complexu Procesador de Gas de CD. PEMEX, que ye'l principal productor de gas natural en Méxicu.

La industria ta representada por una fábrica de cementu en [[Macuspana (conceyu)|Macuspana]] y pequeñes fábriques de quesos y derivaos lácteos en [[Jonuta (conceyu)|Jonuta]].

No referente al turismu, el conceyu de [[Centla]] cuenta coles sableres de *Miramar*, *Picu d'Oru*, *El Monte*, *Sablera Azul* y *Pelícanos*, que son bien visitaes por turistes, tamién cunta col centru ecoturístico *"Punta Manglar"* y cola *"Casa de l'Agua"* na reserva *Banzaos de Centla* onde esisten diversos servicios ecu-turísticos como percorríos en lancha pola reserva, avistamiento d'aves, muséu, cabañes y restorán. Nel conceyu de [[Jonuta]], esiste un muséu qu'exhibe importantes pieces de la cultura maya estrayíes de l'antigua población maya que s'asitió nel llugar. Y nel conceyu de [[Macuspana (conceyu)|Macuspana]] cuntar col balneariu y covarones de *Agua Blanco* nel qu'esisten cascaes, banzaos, baños, asadores y restorán.

=== Subrexón Los Ríos ===



Alcontrar na parte más oriental del estáu, nes llendes col estáu de Campeche y la [[República de Guatemala]]. Llámase asina pola gran cantidá de ríos que lu crucien, ente ellos, el [[ríu Usumacinta]], el más caudalosu del país y el [[ríu San Pedro Mártir]]. La ciudá más importante d'esta sub rexón, ye la ciudá de [[Tenosique (ciudá)|Tenosique]].

Los conceyos que lu integren son:

* 1. [[Conceyu d'Emiliano Zapata (Tabasco)|Emiliano Zapata]]

* 2. [[Balancán (conceyu)|Balancán]]

* 3. [[Tenosique (conceyu)|Tenosique]]

En testos editaos antes de 1993 considérase dientro d'esta sub rexón tamién a los conceyos de [[Centla]] y [[Jonuta (conceyu)|Jonuta]], qu'agora formen parte de la sub rexón de los Banzaos.

Esta subrexón atópase dientro de la rexón hidrográfica del [[ríu Usumacinta]]; a la que tamién pertenez la subrexón de los Banzaos. La so superficie ye de , lo que representa'l 24.67% del total del estáu; y la so población, según cifres del INEGI yera de  nel añu 2010, esto ye, el 6.24% de la población total de la entidá.

Les actividaes más importantes nesta sub rexón son la ganadería, yá que nos trés conceyos cuntar con bastos ranchos ganaderos. No referente a l'agricultura, destaca la producción de sandía n'Emiliano Zapata, según sorgu y arroz en Balancán y caña d'azucre en Tenosique, llugar onde s'alcuentra unu de los trés inxenios azucreros del estáu.

El relieve ye planu en [[Balancán (conceyu)|Balancán]] y dellos lomeríos n'[[Conceyu d'Emiliano Zapata (Tabasco)|Emiliano Zapata]], ente qu'en [[Tenosique (conceyu)|Tenosique]] esisten zones montascoses que nun devasen los 600 msnm.

Nesta subrexón y específicamente nel conceyu de [[Tenosique (conceyu)|Tenosique]], alcuéntrase la Reserva Ecolóxica *Cañón del Usumacinta* que cunta con más de 45 000 hectárees de zona protexida, y na qu'esisten gran cantidá d'especies vexetales y animales (como'l [[Panthera onca|xaguar]] y el [[venado cola blanca]]) consideraes en peligru d'estinción.

No referente al turismu, nel conceyu de Tenosique esiste les zones arqueolóxiques de *Pomoná* y *San Cloyo*, ente qu'en [[Balancán (conceyu)|Balancán]] cuntar coles zones arqueolóxiques de *Santa Elena* y l'acabante abrir al públicu *Moral Reforma* cola so pirámide doble de 27 metros d'altor, ente que na ciudá de [[Balancán de Domínguez]] atópase'l muséu arqueolóxicu *"Dr. José Gómez Panaco"*. Tamién nel conceyu de [[Balancán (conceyu)|Balancán]] alcuéntrase'l balneariu y reserva ecolóxica *Cascaes de Reforma''.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Portal del Gobiernu del Estáu de Tabasco/Rexones de Tabasco

* Balancán Presente páxina d'información esclusiva del Conceyu de Balancan

## Ver tamién
* * Tabasco
* Historia de Tabasco
* Gobernantes de Tabasco
* Turismu en Tabasco
* Himnu de Tabasco
* Conceyos de Tabasco