The Cat in the Hat

***El gatu nel sombreru*** (tamién conocíu como *El gatu garabato* o *El gatu con sombreru*) ye un llibru infantil escritu por Dr. Seuss. El personaxe principal ye un gatu antropomórfico, alto, traviesu, vistíu con un sombreru de copa a rayes coloraes y blanques y una corbata de llazu coloráu.

## Reseña
Cola serie de llibros pa primerizos qu'inauguró * El Gatu*, Seuss promovió tanto al so nome, como a l'alfabetización elemental nos Estaos Xuníos.

El Gatu apaez en seis de los llibros pa neños escritos por Seuss:
# *El gatu nel sombreru (The Cat in the Hat)*
# *[[El gatu nel sombreru vien de nuevu]] (The Cat in the Hat Comes Back)*
# *[[Llibru de cantares del gatu nel sombreru]] (The Cat in the Hat Song Book)*
# *[[El acertijo del gatu]] (The Cat's Quizzer)*
# *[[¡Yo puedo lleer colos güeyos zarraos!]] (I Can Read with My Eyes Shut!)*
# *[[Mayzie cabeza de margarita]] (Daisy-Head Mayzie)*

## Contestu
Theodor Geisel, sol pseudónimu Dr. Seuss, escribió'l llibru *El gatu nel sombreru* en respuesta al artículu del 24 de mayu de 1954 de la revista Life, escritu por John Hersey, tituláu *"¿Por qué los estudiantes apexar en primeru? Un comité local refundia a la lluz un problema nacional: la llectura."*Nel artículu, Hersey foi críticu de los llibros qu'usaben los maestros:
 Na aula, los neños y les neñes enfrentar con seis libros que tienen ilustraciones insípidas que representa la vida especialmente ordenada d'otros neños. (Los llibros pa primaria esistentes) tienen como carauterística neños y neñes anormalmente corteses y anormalmente llimpios (...) Nes llibreríes, cualquier persona puede mercar llibros más brillosu y animaos con animales estraños y maraviyosos y neños que se porten de forma natural, esto ye, dacuando pórtense mal.
Los argumentos de Hersey numberar en más de diez páxina de la revista, que yera líder nos Estaos Xuníos nesi momentu. En detallando munches temes que contribúin al problema rellacionáu colos niveles de llectura de los estudiantes, Hersey preguntó sobre'l final del artículu:
¿Por qué nun tienen (los llibros pa primaria) imáxenes qu'amplíen, más qu'amenorguen, la riqueza asociativa de los neños que-y dan a les pallabres qu'ilustren (dibuxen) como los xenios maraviosamente imaxinativos ente los ilustradores infantiles, Tenniel, Howard Pyle, Seuss, Walt Disney 

William Ellsworth Spaulding, amigu de Geisel, que yera entós el direutor de la división d'educación Houghton Mifflin, convidar a cenar en Boston y propón-y a Ted *"escribir ya ilustrar un llibru pa neños d'ente seis y siete años d'edá que yá apoderaren la mecánica básica de la llectura. Escríbime una historia qu'alumnos de primer grau nun puede dexar de lleelo!"*
Spaulding suminístra-y a Geisel una llista de 348 pallabres que cada neñu de seis años tendría de saber, y aportunó en que'l vocabulariu del llibru tendría de llindase a 225 pallabres. Nueve meses más tarde, el Dr. Seuss terminara *El gatu nel sombreru*, utilizando 223 pallabres qu'apaecíen na llista.
La historia ye de *1629* pallabres d'estensión y utiliza un vocabulariu de solu *236* pallabres distintes, de les cualos *54* atópense una vegada y *33* repitir dos veces. Solo una pallabra * otru (another)* tien trés sílabes, ente que *14* pallabres tien dos y el restu (*221*) son monosilábiques. Les pallabres más llargues son *daqué (something*) y *xuguetes (playthings)*.
Por cuenta de que Geisel taba baxu contratu con Random House, Houghton Mifflin caltuvo los derechos a para les escueles y Random House caltuvo los derechos pa les ventes.

## Argumentos

### El gatu nel sombreru
*El gatu nel sombreru* (1957) ye'l primer llibru col personaxe del títulu. Nella, *el Gatu* trai, d'una forma allegre, exótica y exuberante, caos a una familia de dos fíos, un hermanu (nunca se menta'l so nome, ye'l narrador de la historia) y una hermana (**Sally**), un día lluviosu, ente que la so madre dexar ensin atención. El gatu realiza tou tipu de trucos estravagantes (nun momentu permedia un vasu d'agua, un pocu de lleche, un pastel, tres libros, el pexe, un garabatu, un barcu de xuguete, un home de xuguete, un ventilador coloráu, y el so paragües mientres s'atopa nuna bola) pa prestar a los neños. Depués, el Gatu, llogra una caxa dende l'esterior, dientro de la caxa hai dos criatures nomaes **Cosa Unu** y **Cuesa Dos**, qu'empiecen a volar cometes dientro de la casa. Les payasaes del *Gatu* son en devanéu y la mascota de la familia, un pexe intelixente y parlante. Nel final, los neños probaron ser exemplares, atrapando a les *Coses* y poniendo al Gatu baxu control. Pa compensar el caos que causó, el Gatu llimpia la casa al salir, sumiendo un segundu primero que la madre llegara.
La madre pregúnta-y a los sos fíos qué fixeron mientres ella taba fora, pero nun lu respuenden. La historia termina cola entruga:
*¿Qué fadríes si la to madre te preguntara?*

El llibru foi bien popular dende la so publicación, y un logotipu col gatu afata toles publicaciones del Dr. Seuss y películes d'animación producíes dempués de *El gatu nel sombreru*. Seuss escribió'l llibru porque sentía que tendría d'haber material más entreteníu y risonderu pa los llectores principiantes. Dende un puntu de vista lliterariu, el llibru ye una proeza d'habilidá, yá que caltién a un vocabulariu simple y cunta una historia entretenida. Los críticos lliterarios de xemes en cuando escriben ensayos sobre la obra de recreación, yá que s'entretienen con temes tales como l'ausencia de la madre y la carauterización psicolóxica o simbólica de gatu, les Coses y los pexes.

Más de 11 millones de copies de *El gatu nel sombreru* hanse impresu. Traducióse a más de 12 idiomes distintos, incluyendo al Llatín,sol títulu *Cattus Petasatus*, y al Yidis, col títulu *Di Kats der Payats*. Basáu nuna encuesta n'Internet realizada nel 2007 nomar al llibru como unu de los llibros nel *Top 100 de llibros pa maestros.* Foi unu de los *Top 100 de llibros d'imáxenes* de tolos tiempos nuna encuesta realizada nel 2012.

### El gatu nel sombreru vien de nuevu
El *Gatu* remanez nuevamente en 1958. Una vegada más, la madre dexó a **Sally** y el so hermanu solos mientres el día, pero esta vegada, dízse-yos que tienen d'esaniciar una enorme cantidá de nieve, mientres ella ta fora. Mientres trabayen, el Gatu apaez comiendo una torta
na bañera cola agua corriendo, moyando'l pisu, y dexa una residuu de color rosa. Los intentos pa llimpialo fallen, yá que solo consiguen tresferir el problema a otros llugares, incluyendo un vistíu, la paré, un par de zapatos de diez dólares, una alfombra, la cama, y depués al esterior de la casa, xenerándose un desorde.
El Gatu revela que'l **Pequeñu gatu A (Little Cat A)** ta folgando dientro del so sombreru. De la mesma, **Pequeñu gatu A** quítase'l sombreru pa revelar a **Pequeñu gatu B** (B Little Cat), que revela al **Pequeñu gatu C**, y asina socesivamente. De siguío, tien llugar la guerra ente'l *desorde* y el **Pequeñu gatu A** al traviés de **Pequeñu gatu V**, qu'utilicen un arsenal d'armes primitives, incluyendo pistoles de pop, esperteyos, y una cortadora de verde. Desafortunadamente, la primer batalla pa esaniciar al desastre solo facer cubrir tol terrén. **Pequeñu gatu V, W, X,** y **Y** , quítense'l sombreru p'afayar microscópicu **Pequeñu gatu Z**, quien al quitar el so sombreru y apaez una *Voom*, Que llimpia'l patiu de tras y pon a tolos otros gatos pequeños de nuevu nel sombreru del Gatu grande. El Gatu vase, cola promesa de que va tornar dalgún día, y va traer a tolos sos gatos pequeños.
El llibru termina nun españíu de versificación estravagante, cola llista completa de los gatos pequeños ordenaos alfabéticamente realizando rimes métricamente perfectes entamaes en cuartetes, diseñaes pa enseñar a los llectores del Alfabetu.

#### Traducción
*El gatu con sombreru vien de nuevu*, foi traducíu pola traductora oficial de Dr. Seuss al español, la cubana Yanitzia Canetti.

## Adautaciones

### Animaciones
* El gatu nel sombreru, un especial de televisión, basáu nel llibru del Dr. Seuss, estrenáu na canal CBS el 10 de marzu de 1971. Allan Sherman foi'l responsable de da-y vida al Gatu.
* *El gatu nel sombreru* versión en Rusu, 1984.
* *[[The Grinch Grinches the Cat in the Hat]]*, un especial musical de televisión d'Estaos Xuníos emitíu en 1982; un encruz nel que *el Gatu nel sombreru* conoz a otru de los personaxes de Dr. Seuss, el Grinch.
* El Gatu Ensombrerado viaxa per toos llaos *(The Cat in the Hat Knows a Lot About That!)*, una serie animada de televisión creada en 2010 emitida por PBS Kids nos Estaos Xuníos, por Treehouse TV en Canadá y por Discovery Kids en Llatinoamérica protagonizada por Martin Short actuando como'l Gatu.

### Películes

L'adautación cinematográfica del llibru foi llanzáu nel añu 2003.Foi producida por Brian Grazer y empobinada por Bo Welch, y tien como actor principal a Mike Myers caracterizando al Gatu, y a Dakota Fanning como *Sally*. L'hermanu de Sally, quien nun ye nomáu nel llibru, ye conocíu nesta versión como *Conrad* ya interpretáu por Spencer Breslin.

### Seussical

El musical de Broadway, Seussical combina distintes histories de Dr. Seuss, xuntando a los sos personaxes. El Gatu ye'l narrador, según tamién personaxes menores.

### Audiu Llibro en CD
Living Books creó un audiu llibro en CD de la historia. Software MacKiev traxo esta versión electrónica del llibru pal Mac OS X.
Oceanhouse Media publicó l'aplicación pa iPhone, iPad y Android que recibió aponderamientos de la crítica.

### Seuss Landing

La islla forma parte del parque temáticu Islands of Adventure, de los Estudios Universal n'Orlando . Foi inaugurada en 1999, el paséu lleva a los visitantes nun viaxe coloríu escontra historia de *El gatu nel sombreru.*

## Citáu nel Senáu de los EE.XX.
Nel 110º Congresu, Harry Reid comparó'l impasse sobre un proyeutu de llei de reforma d'inmigración col caos creáu pol Gatu en * El gatu nel sombreru*.
Lleó llinies del llibru dende la sala del Senáu, citando: *"Eso ye bonu", dixo'l pexe. "Foise lloñe, sí. Pero la so madre va venir. Ella atopará esti gran llíu."*. Depués siguió cola so analoxía, esperando que'l impasse resuélvase, diciendo:*"Si usté vuelve lleer [[Dr. Seuss]], el gatu iguar pa llimpiar el desorde."*

## Ver tamién
* Dr. Seuss
* El Gatu
* El Grinch (personaxe)
* El Grinch (película)

## Referencies