Juan Escalante de Mendoza

**Juan Escalante de Mendoza**  foi un escritor, navegante y cartógrafu asturianu.

## Datos xenerales
Participó nel proyeutu de descubrimientu y conquista de les Indies (América). Marín, dibuxante de mapes náuticos y escritor, nació –según él mesmu confiesa nel prefaciu del so tratáu de navegación y náutica– «nes nobles y antigües cases y cortiles de Noriega y la Concha de Colombres nel valle de Ribedeva na diócesis d'Uviéu». Hai qu'esclariar que, na Edá Moderna, el territoriu del Deva atopar na demarcación de l'Asturies de Santillana, pa pasar en 1779 a formar parte de la Provincia de Cantabria y quedar a lo último en 1833, en territoriu asturianu tres la última división provincial.

Nun interrogatoriu d'entrugues que se-y presentaron en Sevilla en 1558-59, declaró tener 30 años más o menos, naciendo, por tanto, escontra 1529 o 1530. Fueron los sos padres García de Escalante y Juana de Mendoza, dambos descendientes de nobles families montañesa y alavesa, respeutivamente.

## Estudios
Les primeres lletres aprender na villa de Potes, fechu que llevó a dellos autores –ente ellos, Cesáreo Fernández Duro– a afirmar que yera natural d'esa llocalidá. Amante de l'aventura ya inclináu a les coses de la mar, Juan Escalante treslladóse, siendo entá un canayu, a Sevilla –sede de la Casa de Contratación d'Indies y principal puertu d'onde salíen y llegaben los navíos y flotes del Nuevu Mundu–, a casa del so tíu y capitán Álvaro de Colombres, en que los sos navíos empezó a navegar.

## La so vida como Marín
Cuando llegó a los 18 años yá derrompía los mares nos sos propios barcos. En 1548, 49 y 50 viaxó a les Indies col so tíu Álvaro na Armada y Flota de Tierra Firme. Per estos años fixo tamién diversos viaxes a Holanda y a Indies y enfrentóse con diversos pirates, principalmente franceses, de los que siempres salió victoriosu.

En Sevilla, onde se avecindó, casóse con Juana de Salgado, fía del llicenciáu Alexo Saláu Correa, xuez de la Casa de Contratación d'Indies, cola cual tuvo siquier un fíu llamáu Alonso Escalante de Mendoza.

En 1558, Juan Escalante realizó un nuevu viaxe a América na flota d'Hondures. Esta vegada diba como maestre del *Trinidá*, navío nel qu'años tras el so tíu Álvaro de Colombres desempeñara'l mesmu oficiu. Como maestre del *Trinidá* –barcu que al paecer perteneció a la familia– realizó en 1560, 1561 y 1565 trés viaxes a les Indies na Armada y Flota de Nueva España (Méxicu).

## Muerte
El so remangu como marín, les sos amplies conocencies náutiques y el so valor como soldáu fixeron qu'en 1595 la Corona nomára-y Capitán Xeneral de l'Armada y Flota de la Nueva España, finando en 1596 na ciudá de Nombre de Dios (Panamá).

## Les sos obres lliteraries
Dexó escrites les siguientes obres:

***Itinerariu de navegación de los mares y tierres occidentales**: obra terminada en 1575 y dedicada a Felipe II. Esti manuscritu, calteníu na biblioteca del Muséu Naval, ye unu de los trataos de navegación y náutica más importantes y completos que s'escribieren nel sieglu XVI. El códiz ta estremáu en tres llibros y escritu en forma de diálogos ente un mozu que quier conocer l'arte de la navegación y el pilotu del navío onde ta embarcáu. Por aciu estos amenos diálogos, Juan de Escalante va describiendo refechamente los carreros o rutes marítimes pa dir d'España a les Indies, esponiendo al empar les conocencies que se teníen na so dómina sobre navegación y náutica –astronomía, pilotaje, meteoroloxía, cosmografía, cartografía, construcción naval, etc.–, tou ello arriquecíu coles sos esperiencies y los sos propios estudios. A pesar de que'l Conseyu d'Indies aprobó la obra, una vegada consultaos los informes de los más destacaos pilotos y cosmógrafos de la Casa de Contratación de Sevilla, nun dieron al asturianu'l permisu pa imprimila por medrana a que los demás países, y sobremanera los pirates y corsarios, aprovechar de l'amplia información contenida nel llibru p'atacar con más ésitu a les flotes españoles que diben o veníen d'América. Habríen de pasar más de trescientos años por que'l tratáu fora editáu. Esta primer publicación, efectuada en Madrid en 1880, corrió al cargu de Cesáreo Fernández Duro, quien nun imprimió tol manuscritu, sinón namái'l Llibru Primeru, qu'inxertó nel tomu V de les Disquisiciones Náutiques. Más de cien años dempués, en 1985, el Muséu Naval de Madrid publicó, a lo último el manuscritu completu.

## Referencies

## Enllaces esternos