Chelonoidis nigra abingdoni

La **tortuga de la Islla Pinta** (***Chelonoidis nigra abingdoni***) ye una subespecie estinta de tortuga de les Galápagos nativa de la Islla Pinta, n'Ecuador. L'últimu exemplar conocíu d'esta subespecie yera un machu llamáu Solitariu Xurde, que morrió'l 24 de xunu de 2012. Nos sos últimos años, yera conocíu como una de les criatures más rares nel mundu y un poderosu símbolu de los esfuercios de conservación nes Galápagos y a nivel internacional.

Xurde foi descubiertu nuna islla d'esti archipiélagu, conocida en castellanu como Pinta (Abingdoni n'inglés), el 1 d'avientu de 1971 pol malacólogu húngaru Joseph Vagvolgyi, recibiendo esti nome por un personaxe de ficción interpretáu pol actor George Gobel. La vexetación de la islla taba afarada pola introducción de cabres xabaces, y la población de tortugues *abingdoni* actóctones reduxérase a namás un individuu.

De magar entós, foi treslladáu a les instalaciones de la Estación Científica Charles Darwin, na islla de Santa Cruz onde vivía en cautiveriu. Al envís de llograr descendencia d'esti individuu, dos femes d'una especie asemeyada, *G. nigra becki*, procedentes del volcán Wolf na islla Isabela, fueron enzarraes con él va años nún recintu habilitáu. La que daquella se consideraba la subespecie más cercana cola que fuere posible dar descendencia resultó inviable por dar una camada de güevos infértiles. 

La tortuga de Pinta foi declarada funcionalmente estinta al alcontrase Xurde en cautiveriu, hasta que'l 24 de xunu de 2012, el Solitariu Xurde morrió por causes naturales. Con un pesu de más de 90 kg, estimábase que Xurde naciera ente 1903 y 1919. L'eventu marcó la estinción total d'esta subespecie.

## Los intentos de reproducción

Los intentos d'apareyamientu de Solitariu Xurde nun tuvieron ésitu en décades, posiblemente debío a la falta de femes de la so propia subespecie, lo que llevó a los investigadores de la Estación Científica Charles Darwin a ofrecer una recompensa de 10,000 dólares pal qu'atopare una fema *abingdoni*.

Hasta xineru de 2011, George foi axuntáu con dos femes de la subespecie *Chelonoidis nigra becki*, de la rexón del volcán Wolf de la islla Isabela, cola esperanza de que'l so xenotipu se caltuviera. A esta subespecie estimábasela entóncenes xenéticamente más cercana a Xurde;. Sicasí, la descendencia de Xurde y les sos consortes sería inviable, ensin que se pudiera atopar un exemplar de sangre puro de la subespecie de Pinta.

El 21 de xunetu de 2008, informóse de que Xurde axuntara inesperadamente con una de les sos compañeres. Recoyéronse total de trelce güevos, que se treslladaron a unes incubadores. Magar, el 11 de payares de 2008, la Fundación Charles Darwin informó que'l 80% de los güevos amosaren una perda de pesu carauterística de ser infértil. Pa mayor deceición, n'avientu de 2008, los güevos restantes nun salieron del cascarón y los rayos-x amosaron que yeren inviables.

El 21 de xunetu de 2009, esautamente un añu dempués del primer intentu de reproducción George, el Parque Nacional Galápagos anunció una segunda puesta de cinco güevos. Los güevos treslladáronse a una incubadora, pero'l 16 d'avientu, confirmóse que'l periodu d'incubación finalizara, polo que los güevos resultaron ser inviables, al igual qu'un segundo llote de 6 güevos puestos por otra fema. 

## Otros posibles individuos

En mayu de 2007, l'analís de los microsatélites (secuencies d'ADN xenómicu) suxirió qu'otros individuos de *Geochelone nigra abingdoni* tovía podríen esistir nes Galápagos n'estáu xabaz. Los investigadores identificaron una tortuga machu de la rexón del volcán Wolf de Galápagos, na vecina islla Isabela que tien la metá de los sos xenes en común cola subespecie de Xurde. Esti animal debe ser un exemplar primer xeneración ente les subespecies de les islles Isabela y Pinta. Ye posible entós qu'heba un grupu de sangre puro ente les 2.000 tortugues de la Isabela.

### Nel zoolóxicu de Praga
En 2009, otra tortuga machu col nome de Tony, qu'anguaño reside nel zoolóxicu de Praga, foi descubiertu como l'exemplar con mayor probabilidá de pureza xenética abingdoni. Piénsase que nació alredor de 1960, Tony agóspiase nel zoolóxicu dende 1972. Peter Pritchard, una de les principales autoridaes mundiales en tortugues de Galápagos (y de les tortugues terrestres en xeneral), cuidó que la concha de Tony yera mui asemeyada a la de Xurde y a la d'otres muestres de restos d'otros exemplares d'abingdoni. Entá se ta investigando esta posibilidá, y Tony tovía ta siendo atendíu nesti zoolóxicu.

## Referencies