Vitis tiliifolia

***Vitis tiliifolia***: la **uva de monte**, **agraz** o **chochogo**, ye una liana o bejuco perteneciente a la familia de les Vitaceae; que se distribúi naturalmente dende'l sur d'Estaos Xuníos y de Méxicu, hasta'l norte de Suramérica: Ecuador, Colombia, Venezuela y Brasil, y na aguada Atlántica: Golfu de Méxicu y el Caribe; nel sur de Méxicu, na llamada rexón de Los Tuxtlas, ye conocida llocalmente como "Chochogo". N'otres partes d'América Central denominar **agrá**, nes Antilles, Panamá, Venezuela y Colombia **bejuco d'agua** y nesta postrera tamién **agrás**.
## Descripción
Presenta un tarmu redondu y trabancosu, llixeramente torcíu, de 5-6 cm diámetru, con nuedos presentes, pocu evidentes y prominentes, allugaos lateralmente y alternaos. Entrenudos de 7-15 cm de llargu.
Corteza fisurada, d'aspeutu escamosu, con fisuras de 5-10 mm, crestes corchosas, de color café.

Presenta fueyes simples de color verde d'unos 7 a 16 cm de llargu, cordiformes (en forma de corazón), con 3 lóbulos, fai glabro y viesu densamente pelosu, blancu, con marxe dentáu-lobáu. Esti bejuco tien unes ramines delgaes llamaes bilortos de forma bifida, coles cualos enriédase n'otres plantes. 
 
Florece d'abril a mayu, fructifica de xunetu a agostu. Les flores son de color verde, bien pequeñes. El frutu ye redondu d'unos 4 a 6 mm de diámetru, cuando mozos verdes y cuando maduros de color coloráu escuru a moráu.

En ciertes rexones la planta floria y fructifica mientres tol añu o nel mes de xunu. Esta planta ye común n'ambientes naturales y alteriaos. 
## Usos
El frutu ye comestible, y con él ellabórase por fermentadura un vinu artesanal, que na rexón de Los Tuxtlas al sur de Méxicu ye conocíu como "vinu de chochogo" y na rexón d'Alvarado, Veracruz. a cencielles como "agraz" o "vinu de agraz", de bien prestosu sabor y arume, comercializáu a nivel llocal na ciudá de Santiago Tuxtla dende 1995 y otres llocalidaes cercanes. 

La planta ye utilizada medicinalmente pa los reñones.
## Santiago Tuxtla
En xunetu de 2015 va llevar a cabu'l primer Festival del Chochogo nel Mpio. de Santiago Tuxtla, onde se tastiara manxares y bébores tradicionales ellaboraes na rexón de los Tuxtlas. A pesar de que se conoces con distintos nome, na rexón dizse Xohxogo (Voz nahualt que significa “Cosa bien agria”. 
Según los cronistes el consumu d'esta bébora que dende hai abondo tiempu yá se consumía. La referencia más antigua data de 1522cuando Gonzalo de Sandoval ye unviada a esplorar estes tierres y menta: 

“entramos nuna provincia que se diz Zitla, la más fresca y llena de bastimentos y bien poblada qu'habíamos vistu; y depués vieno de paz”

## Taxonomía
*Vitis tiliifolia* describióse por Humb. & Bonpl. ex Schult. y espublizóse en *[[Systema Vegetabilium]]* 5: 320. 1819.
;Etimoloxía:

***Vitis***; nome xenéricu que ye tomáu direutamente del Llatín *vītis, vitis*, la vide, el sarmiento, *vitis vinea* siendo'l vinu

***tiliifolia***: epítetu 
;Sinonimia:
* *Vitis acuminata* Oerst. 
* *Vitis arachnoidea* Oerst. 
* *Vitis caribaea* DC. 
* *Vitis vinifera var. tiliifolia* (Humb. & Bonpl. ex Roem. & Schult.) Kuntze 
## Ver tamién
* Uva
* Vinu
* Parra

## Referencies

## Bibliografía
# CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Mexico City.
# Correa A., M.D., C. Galdames & M. Stapf. 2004. Cat. Pl. Vasc. Panamá 1–599. Smithsonian Tropical Research Institute, Panamá.
# Cowan, C. P. 1983. Flora de Tabasco. Llistaos Floríst. Méxicu 1: 1–123.
# Davidse, G., M. Sousa Sánchez, S. Knapp & F. Chiang Cabrera. 2015. Saururaceae a Zygophyllaceae. 2(3): ined. In G. Davidse, M. Sousa Sánchez, S. Knapp & F. Chiang Cabrera (eds.) Fl. Mesoamer.. Universidá Nacional Autónoma de Méxicu, Méxicu.
# Dodson, C.H., A.H. Gentry & F.M. Valverde Badillo. 1985. Fl. Jauneche 1–512. Bancu Central del Ecuador, Quito.
# Elias, T. S. 1968. Flora of Panama, Part VI. Family 112. Vitaceae. Ann. Missouri Bot. Gard. 55(2): 81–92. View in BotanicusView in Biodiversity Heritage Library
# Funk, V. A., P. E. Berry, S. Alexander, T. H. Hollowell & C. L. Kelloff. 2007. Checklist of the Plants of the Guiana Shield (Venezuela: Amazonas, Bolivar, Delta Amacuro; Guyana, Surinam, French Guiana). Contr. U.S. Natl. Herb. 55: 1–584. 
## Enllaces esternos

*león Gómez Calixto. *Manual pa la identificación de lianas nel campu. *Proyeutu CONABIO: FB636/R167/98. Universidá Nacional Aútónoma de Méxicu, Institutu de Bioloxía, Depto. de Botánica. Méxicu, 2000. http://www.conabio.gob.mx/institucion/proyectos/resultados/InfR167.pdf

Angulo, david. *La flora del monte La Montañona, Chalatenango, El Salvador*. Fundación Prisma. San Salvador, 2005. 

Carlos S.. Aportación d'información''. Dende 1995. https://plus.google.com/+BebidadelosTuxtlasChochogoSantiagoTuxtla/posts