open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arctostaphylos patula

***Arctostaphylos patula*** y una especie d'arbustu perteneciente a la familia de les ericácees. Ye orixinaria del oeste d'América del Norte onde crez nos montes de coníferes a una altitú moderada a alta.

## Descripción
Ye un arbustu qu'algama un tamañu d'unu a dos metros d'altor. Ye baxu con delles de les cañes inferiores de guañadura nel suelu y otres que s'estienden más pa escontra fuera qu'escontra riba. Los tarmos tán torcíos y son de color marrón acoloratáu, y brillante por cuenta de la secreción glandular. Les fueyes tienen forma ovalada a cuasi arrondada, y plana, brillosa y nidia. Mide 6 centímetros de llargu y cuatro d'anchu a lo más. Les flores son abondoses de color blancu al rosa y con forma d'urna, cada unu con cinco lóbulos pequeños na boca de la corola, colgando en recímanos. Los frutos son de color marrón escuru en forma de drupes de cuasi un centímetru d'anchu, cada unu con alredor de cinco dures granes recubiertes. 

## Ecoloxía
Les granes son esperdigaes por mamíferos y los frutos peracabar y esvalixen grandes mamíferos como los osos, coyotes, tejones y foínos. Les granes riquen d'una quema siguida de fríu pa granar, les granes pueden permanecer latentes nel suelu mientres cientos d'años.

## Usos

Dellos indios de les tribus del Plateau beben un té de *Arctostaphylos patula* como catárticu.

## Taxonomía
*Arctostaphylos patula* describióse por Edward Lee Greene y espublizóse en *[[Pittonia]]* 2(10B): 171. 1891. 
;Etimoloxía:
***Arctostaphylos***: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues *arktos* = "osu", y *staphule* = "recímanu d'uves", en referencia al nome común de les especies conocíes y seique tamién n'alusión a los osos que s'alimenten de los frutos d'uva.

***patula***: epítetu llatín que significa "estendida".
;Sinonimia:
* *Arctostaphylos pungens var. platyphylla* A.Gray 
* *Uva-ursi patula* (Greene) Abrams

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les ericácees

## Referencies

## Bibliografía
# Abrams, L. 1951. Geraniums to Figworts. 3: 866 pp. In L. Abrams Ill. Fl. Pacific States. Stanford University Press, Stanford.
# Bailey, L. H. & E. Z. Bailey. 1976. Hortus Third i–xiv, 1–1290. MacMillan, New York.
# Hickman, J. C. 1993. Jepson Man.: Higher Pl. Calif. i–xvii, 1–1400. University of California Press, Berkeley.
# Hitchcock, C. H., A. J. Cronquist, F. M. Ownbey & J. W. Thompson. 1984. Ericaceae through Campanulaceae. PartIV: 1–510. In Vasc. Pl. Pacif. N.W.. University of Washington Press, Seattle.
# Holmgren, N. H., P. K. Holmgren & A. J. Cronquist. 2005. Vascular plants of the intermountain west, U.S.A., subclass Dilleniidae. 2(B): 1–488. In A. J. Cronquist, A. H. Holmgren, N. H. Holmgren, J. L. Reveal & P. K. Holmgren (eds.) Intermount. Fl.. Hafner Pub. Co., New York.
# Kearney, T. H. & R. H. Peebles. 1960. Arizona Fl. (ed. 2) 1032 pp.
# Munz, P. A. & D. D. Keck. 1959. Cal. Fl. 1–1681. University of California Press, Berkeley.

## Enllaces esternos

* Jepson Manual Treatment
* USDA Plants Profile
* Ecology
Ardisia japonica

***Ardisia japonica*** ye una especie de planta melecinal perteneciente a la familia Myrsinaceae. Ye nativa del este d'Asia, nel este de China, Xapón y Corea.

## Descripción
Ye un arbustu perenne rastreru qu'algama los 20–40&nbsp;cm d'altor. Les fueyes son opuestes en conxuntos, ovaes de 4–7&nbsp;cm de llargu y 1.5–4&nbsp;cm d'anchu, colos márxenes fuertemente serraos y el ápiz acumináu. Les flores tienen 4–10&nbsp;mm de diámetru con cinco (raramente seis) pétalos de color blancu a rosa pálidu que se producen nun recímanu a finales de la primavera. El frutu ye una drupa de 5–6&nbsp;mm diámetru de color coloráu qu'al maurecer camuda a negru púrpura a empiezu del iviernu.

Un númberu de cultivos s'han escoyíos como planta ornamental, incluyendo les variedaes 'Hakuokan' y 'Ito Fukurin'.
## Propiedaes
Ye usada como planta melecinal na medicina tradicional china, onde ye llamada *zǐjīn niú* (紫金牛), y considerada una de les 50 yerbes fundamentales.

Grandes dosis d'esta planta pueden ser tóxiques pa la salú.

## Taxonomía
*Ardisia japonica* describióse por Carl Ludwig Blume y espublizóse en *[[Bijdragen tot de flora van Nederlandsch Indië]]* 13: 690–691. 1826.
;Sinónimos:
* *Ardisia glabra* (Thunb.) A.DC. 
* *Ardisia montana* Siebold ex Franch. & Sav.
* *Bladhia glabra* Thunb. 
* *Bladhia japonica* Thunb. 
* *Bladhia japonica f. leucocarpa* Nakai 
* *Sarcandra glabra* (Thunb.) Nakai 
* *Tinus japonica* (Thunb.) Kuntze
## Ver tamién
*Fitoterapia china
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les mirsinacees

## Referencies

## Bibliografía
# Flora of China Editorial Committee. 1996. Fl. China 15: 1–387. Science Press & Missouri Botanical Garden Press, Beijing & St. Louis.
## Enllaces esternos
*''Ardisia japonica'' Chemical Compounds (Dr. Duke's Databases)
*Como cultivar la ardisia japonica en casa como planta ornamental
Arcytophyllum nitidum

El **huesito de pandorial** o **sanalotodo** (***Acokanthera schimperi***), ye una especie d'arbustu perteneciente a la familia Apocynaceae. Ye orixinariu del pandorial andín de Colombia y Venezuela. Descritu primeramente por Carl Sigismund Kunth, recibió'l so nome actual por Diederich Franz Leonhard von Schlechtendal. Incluyir nel generos Arcytophyllum y la familia de les rubiacees. Nun se publicar subespecies nel Catálogu de la Vida.

## Taxonomía
Sinonimia:

*Rachicallis nitida* (Kunth) DC.*Rachicallis caracasana* (Kunth) DC.*Pseudrachicallis floribunda* (H.Karst.) H.Karst.*Mallostoma nitidum* (Kunth) Benth. & Hook.f. ex B.D.Jacks.*Mallostoma caracasanum* (Kunth) Benth. & Hook.f. ex B.D.Jacks.*Hedyotis nitida* Kunth*Hedyotis humboldtiana* Steud.*Hedyotis floribunda* H.Karst.*Hedyotis caracasana* Kunth*Ereicoctis nitida* (Kunth) Kuntze*Ereicoctis caracasana* (Kunth) Kuntze*Arcytophyllum vareschii* Steyerm.*Arcytophyllum puberulentum* Standl. & Steyerm.*Arcytophyllum nitidum* f.* hispidulum* *Arcytophyllum nitidum* var.* glabratum* *Arcytophyllum nitidum* var.* culmenicola* *Arcytophyllum nitidum* subsp.* caracasanum* *Arcytophyllum caracasanum* (Kunth) Standl.*Arcytophyllum blaerioides* Willd. ex Roem. & Schult.

## Referencies
Argemone ochroleuca

El **Chicalote** o ***Argemone ochroleuca*** ye una especie d'arbustu del xéneru *[[Argemone]]* (Papaveraceae).

## Descripción
Ye una planta yerbácea qu'algama un tamañu d'hasta 1 m d'altor, con tarmos azul-ablancazaos, espinosos; cuando se corta, sale un zusmiu llechiento y mariellu. Les fueyes tienen divisiones con dientes y un escayu na punta; les sos flores son de color mariellu, crema o blancu, solitaries y grandes, paecen de papel.
## Distribución y hábitat
Orixinaria de Méxicu naturalizóse en rexones tropicales y subtropicales del mundu: Asia, África, Australia. Habita en climes templáu, semicálido, semiseco y templáu, dende'l nivel del mar hasta los 2600 metros. Crez en terrenes de cultivu abandonaos o acomuñada a vexetación alteriada de monte tropical caducifoliu, carba xerófilu, monte mesófilu de monte; montes d'encina y de pinu.
## Historia
Ye usada na medicina tradicional de Méxicu onde la referencia más antigua atopada, correspuende al Códiz Florentino del sieglu XVI. Tamién la cita Juan de Esteyneffer, a principios del sieglu XVIII y nel sieglu XX, l'Institutu Médicu Nacional, Alfonso Herrera Fernández y finalmente, Maximino Martínez citar poles sos propiedaes melecinales.
## Usos
El látex utilizar pa quitar les manches y carnosidaes de los güeyos; pa conciliar el suañu y aselar la tos; les flores aplicaes como emplastu curen la sarna.

Tamién s'utiliza como colorante.
## Taxonomía
*Argemone ochroleuca* describióse por Robert Sweet y espublizóse en *[[The British Flower Garden]]*, . . . 3: pl. 242. 1828.
;Etimoloxía:
***Argemone***: nome xenéricu que provién del griegu αργεμωνη y que foi aplicáu por Dioscórides a una planta como l'amapola que s'usó pal tratamientu de tabayóns.

***ochroleuca***: epítetu llatín que significa "mariellu pálido".
;Sinonimia:
* *Argemone stenopetala* Rose
* *Argemone barclayana* Penny ex Loudon
* *Argemone Entemedia* Sweet 
* *Argemone mexicana var. ochroleuca* (Sweet) Lindl. 
* *Argemone sulphurea* Sweet ex Loudon
## Nome común
* Chicalote, amapola mariella, cardu, chacalote, chicalote mariellu, espinocilla
## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les papaveracees

## Referencies
 

## Enllaces esternos
Argemone platyceras

El **Chicalote** o ***Argemone platyceras***, ye una especie d'arbustu del xéneru *[[Argemone]]* (Papaveraceae).

## Descripción
Ye una planta qu'algama un tamañu de 30 cm a 1 m d'altor. Puede ser añal o durar más de 2 años, tien latex de color mariellu. Les fueyes son de color verde blancuciu, con hendiduras y terminen nun escayu finu. Les flores son dende blanques hasta llixeramente mariellu maciu y vistoses.
## Distribución y hábitat
Orixinaria de Méxicu alcuéntrase en Veracruz en Arca de Perote. Habita en clima templáu, ente los 1200 y los 2400 metros, acomuñada a pacional, montes d'encina y de pinu.
## Propiedaes
Cuando hai fluxu vaxinal, faise un cocimientu p'aplicalo per mediu de llavadures; en té beber pa curar los reñones (Estáu d'Hidalgo) y la diabetes (Tlaxcala), y un maceráu de les granes con agua, alministrar pa sacar basures de los güeyos (Michoacán).
## Taxonomía
*Argemone platyceras* describióse por Link & Otto y espublizóse en *[[Icones Plantarum Rariorum Horti Regii Botanici Berolinensis]]* 1: 85, pl. 43. 1828.
;Etimoloxía:
***Argemone***: nome xenéricu que provién del griegu αργεμωνη y que foi aplicáu por Dioscórides a una planta como l'amapola que s'usó pal tratamientu de tabayóns.

***platyceras***: epítetu llatín que significa "con anchu cuernu".
;Sinonimia:
* *Argemone mexicana var. aculeatissima* Moric. ex Prain
## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les papaveracees

## Referencies

## Bibliografía
# Anonymous. 1986. List-Based Rec., Soil Conserv. Serv., U.S.D.A. Database of the U.S.D.A., Beltsville.
# CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Mexico City.
# Martínez Ojeda, Y. 1982. Papaveraceae. Fl. Veracruz 22: 1–16.
# Shreve, F. & I. L. Wiggins. 1964. Veg. Fl. Sonoran Des. 2 vols. Stanford University Press, Stanford.
## Enllaces esternos
*''Argemone'' en Chile
Argentina anserina

***Argentina anserina*** (sinonimia ***Potentilla anserina''') ye una planta de la familia ''[[Rosaceae]]''. Esta planta taba de primeres clasificada col [[genus|xéneru]] de ***Potentilla*** pero foi recalificáu al nuevu xéneru de ***Argentina***.


== Hábitat ==
La planta ye orixinal de zones templaes del [[Hemisferiu Norte]], anque tamién se reproducen en zones remotes como Chile o Nueva Zelanda. Alcuéntrase en praos yerbáceos, a la vera de los ríos y en cantu de les carreteres.

== Carauterístiques ==
Ye una planta [[yerbácea]], [[Planta perenne|perenne]], de 2-4 [[dm]] d'altor. [[Tarmu|Tarmos]] rastreros. [[Fueya|Fueyes]] [[Pinnado|pinnaes]], sedoses y plateaes. Les [[flor|flores]] son solitaries, de color mariellu, con una [[corola]] de 5 [[pétalu|pétalos]].

== Propiedaes ==
* [[Astrinxente]], [[foria|antidiarreica]]. Encamentar en [[foria|fories]] con tiemblos doliosos.
* Úsase en gargarismos pa tratar la [[farinxitis]], [[larinxitis]] y [[amígdala (anatomía)|amigdalitis]].
* En [[Homeopatía]] ye utilizada como antiespasmódico, cuando esisten dismenorreas.

== Taxonomía ==
''Argentina anserina'' describióse por ([[L.]]) [[Rydb.]] y espublizóse en ''[[A Monograph of the North American Potentilleae]]'' 159. 1898.
;[[Etimoloxía]]:
***anserina**': epítetu que significa "de gansu" ( Anser ), yá seya porque la planta utilizar pa da-yos de comer o porque les fueyes recuerden les buelgues de les aves.
;Sinonimia:
* *Argentina vulgaris* Lam. 
* *Dactylophyllum anserina* (L.) Spenn. 
* *Dasiphora anserina* (L.) Raf. 
* *Fragaria anserina* (L.) Crantz 
* *Potentilla anserina subsp. anserina* L. 
* *Potentilla anserina* L. 
* *Potentilla argentina* Huds. 
* *Potentilla pulchra* Salisb.
* *Tormentilla anserina* (L.) Stokes

## Referencies

## Enllaces esternos
Argyranthemum frutescens

***Argyranthemum frutescens***, o **magarza**, ye una especie de planta melecinal perteneciente a la familia de les asteracees, orixinaria de les Islles Canaries.

## Descripción
Pertenez al grupu d'especies que les sos cipseles esteriores son alaes y que tienen un miriguanu coroniforme, caracterizándose polos sos fueyes fondamente lobulaes, que tienen 2-6 lóbulos primarios, linear-llanceolaos o llanceolaos. Los sos inflorescencies son corimbosas. 

## Usos
En herboristería úsase como tónicu estomacal y pa combatir el asma. Les fueyes usar en fervinchu.

En xardinería utilízase como planta ornamental.

## Taxonomía
*Argyranthemum frutescens* describióse por (L.) Sch.Bip. y espublizóse en *[[Species Plantarum]]* 2: 767. 1753.
;Etimoloxía:
***Argyranthemum***: nome xenéricu que procede del griegu *argyros*, que significa "platiáu" y *anthemom*, que significa "planta de flor", aludiendo a les sos flores radiantes pálides.

***frutescens***: epítetu procedente del llatín *frutescere*, que significa "echar o producir renuevos o renuevos". Nesta especie fai referencia a la so ramificación exuberante.
;Variedaes:
*Argyranthemum frutescens* ye una especie bien variable y con delles subespecies: 
* *ssp. frutescens*, en toles islles citaes sacante La Gomera; 
* *ssp. canariae* (Christ) Humphries, en Gran Canaria; 
* *ssp. foeniculaceum* (Pit. & Proust) Humphries, en La Gomera; 
* *ssp. gracilescens* (Christ) Humphries, en Tenerife; 
* *ssp. parviflorum* (Pit. & Proust) Humphries, en La Gomera y Tenerife; 
* ''ssp. pumilum'' Humphries, en Gran Canaria;
* *ssp. succulentum* Humphries, en La Gomera, El Hierro y Tenerife. 
;Sinonimia:
* *Chrysanthemum frutescens*
* *Pyrethrum frutescens*
* *Anthemis frutescens Voss 
* *Chrysanthemum floridum Salisb. 
* *Chrysanthemum foliosum Brouss. ex
* *Chrysanthemum fruticosum Buch 
* *Matricaria frutescens (L.) 
== Ver tamién ==
* [[Terminoloxía descriptiva de les plantes]]
* [[Cronoloxía de la botánica]]
* [[Historia de la botánica]]
* [[asteraceae#Descripción|Carauterístiques de les asteracees]]
== Referencies ==

== Enllaces esternos ==

* [[USDA]] Plants database [http://plants.usda.gov/java/profile?symbol=ARFR11 *Argyranthemum frutescens'']
* Argyranthemum frutescens
Arisarum simorrhinum

***Arisarum simorrhinum*** Durieu, ye una especie fanerógama perteneciente a la familia de les Aracees.

## Carauterístiques xenerales
Yerba perenne, glabra con rizoma n'estáu vexetativu y con tubérculos nel reproductor. Fueyes sagitaes o cordaes, con peciolu dacuando tiñíu de violeta. Pedúnculu más curtiu que'l peciolu, frecuentemente incurvo. Tubu de la espata xeneralmente enchíu na parte inferior, pardu claru o ablancazáu, intensamente tiñíu de colloráu nos nervios y con numberoses manches coloraes internervales; llimbu cuculáu, xeneralmente mucronáu, con marxe acoloratáu-violáceo. Espádice con 2-10 flores masculines allegantes a les femenines; parte maneru arquiada escontra la metá cimera, capitada, incluyida o exerta. 

Floria de payares a febreru; fructifica de marzu a mayu.

## Hábitat
El arisaro ta presente en roquedos y suelos magrizos sol olivar y floria de Marzu a Mayu.

## Distribución xeneral
Distribuyir poles árees templaes de la Península ibérica, Noroeste d'África y Sur de Francia.

## Principios activos y usos melecinales
Los principios activos presentes en dellos órganos d'esta planta entá nun se conocen perbién, pero ente ellos destaca la coniína. El arisaro ye aparentemente útil como estimulante (rizoma) y tien tamién un efeutu diuréticu (raigañu). Los emplastes de fueyes paez ser que tienen ciertu poder emoliente sobre les firíes. Sía que non, ye necesariu remanar la planta con cuidu porque estos principios activos son tamién tóxicos, diéronse casos d'intoxicaciones por inxerir esta planta, por cuenta de la so llamativa forma y color.

## Intereses
Na Provincia de Córdoba crecen dos variedaes, la típica, presente nos roquedos caliares del norte y Subbétiques, y la variedá *clusii*, carauterística de los suelos magrizos de la Vega y el Campu Baxo.

## Taxonomía
*Arisarum simorrhinum* describióse por Michel Charles Durieu de Maisonneuve y espublizóse en *[[Revue de Botanique, Bulletin Mensuel]]* 1: 360. 1845.
;Etimoloxía:
***Arisarum***: nome xenéricu que deriva de "*aresta*", pol espádice de la inflorescencia y "*arum*", la espata o vaina que protexe la inflorescencia. 

***simorrhinum***: epítetu llatín que vien de "simios", "monu" y "*rhinos*", "morru", pola forma del espádice. 
;Sinonimia:
**Arisarum clusii* Schott 
**Arisarum hastatum* Pomel 
**Arisarum subexertum* Webb & Berthel. 
**Arisarum tingitanum* Schott 
**Arisarum vulgare subsp. exsertum* Maire & Weiller 
**Arisarum vulgare subsp. subexertum* (Webb & Berthel.) G.Kunkel 
**Arisarum vulgare subsp. transiens* Maire & Weiller

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les aracees

## Referencies

## Enllaces esternos
Arisarum vulgare

***Arisarum vulgare*** Targ.Tozz., ye una especie fanerógama perteneciente a la familia de les aracees.

## Descripción xeneral
Yerba brengosa, orixinaria d'Asia y Europa. Estrémase del Aru (*Arum italicum*) pola forma de les fueyes y la inflorescincia. Tien l'escapo enllordiáu, la espata ye pequeña y zarrada en forma de capiellu, como les demás especies del xéneru *[[Arisarum]]*. Los *frutu*s son verdosos y capsulares. 

Floria d'avientu a marzu.
## Hábitat
Podemos atopala en terrenes yerbosos y cascayosos, garrigues y montes, principalmente en llugares frescos, con independencia del altor, dende'l mar hasta los visos más altos. Son corrientes en campos d'almendrales y algarrobos.

## Principios activos y usos melecinales
Les partes útiles son les fueyes y el rizoma. Como componentes activos destaquen fécules, saponina y otres sustancies inda deque determinaes.

Les principales propiedaes son: llaxante, diurética, expectorante, afrodisiaca, vulneraria, cicatrizante, bronquítica. L'usu sería en forma de cataplasmes, combatiendo les firíes, llagues, tos, etc.

Nun ye aconseyable faer usu internu d'esta planta, pos tien una alta toxicidá.
## Taxonomía
*Arisarum vulgare* describióse por Ottaviano Targioni Tozzetti y espublizóse en *[[Annali del Museo Imperiale di Fisica y Storia Naturale di Firenze]]* 2(2): 67. 1810.
;Etimoloxía:
***Arisarum***: nome xenéricu que deriva de "*aresta*", pol espádice de la inflorescencia y "*arum*", la espata o vaina que protexe la inflorescencia. 

***vulgare***: epítetu llatín que significa "vulgar, común".
;Sinonimia:
* *[[Arisarum arisarum]]* (L.) Huth 
* *[[Arisarum australe]]* Rich.
* *[[Arisarum azoricum]]* Schott 
* *[[Arisarum balansae]]* Schott 
* *[[Arisarum crassifolium]]* Schott 
* *[[Arisarum forbesii]]* Schott 
* *[[Arisarum incurvatum]]* Holmboe 
* *[[Arisarum jacquinii]]* Schott 
* *[[Arisarum latifolium]]* Bubani 
* *[[Arisarum latifolium]]* Hill
* *[[Arisarum libani]]* Schott 
* *[[Arisarum serpentrium]]* Raf. 
* *[[Arisarum sibthorpii* Schott 
* *[[Arisarum subalpinum]]* Kotschy ex Engl.
* *[[Arisarum veslingii]]* Schott 
* *[[Arum arisarum]]* L. 
* *Arum arisarum]]* Lour.
* *[[Arum calyptrale]]* Salisb. 
* *[[Arum incurvatum]]* Lam.
* *[[Arum libani]]* Schott 
* *[[Balmisa vulgaris]]* (Targ.Tozz.) Lag.
* *[[Calyptrocoryne cochinchinensis]]* (Blume) Schott 
* *[[Typhonium cochinchinense]]* Blume

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les aracees
## Referencies

## Bibliografía y enllaces
* Herbari virtual de les Illes Balears
* *Fiches: La Flora de Córdoba.* Eugenio Domínguez y Jesús Muñoz

## Enllaces esternos
Aristeguietia gayana

**Asmachilca** (***Aristeguietia gayana***) ye una especie botánica d'arbustu que crez 1 m d'altor. 

## Distribución y hábitat
Topar nes estribaciones occidentales y valles interandinos ente 3600-4000 msnm, endémica de Perú. 

## Propiedaes
Usar dende los tiempos Incaicos pa tratar problemes del sistema respiratoriu; como un cocimientu. Tien aición expectorante y trátase asma.

## Taxonomía
*Aristeguietia gayana* describióse por (Wedd.) R.M.King & H.Rob. y espublizóse en *[[Phytologia]]* 30: 220. 1975. 

## Sinonimia
**Eupatorium gayanum*, Wedd. 

## Referencies

## Bibliografía
# Brako, L. & J. L. Zarucchi. (eds.) 1993. Catalogue of the Flowering Plants and Gymnosperms of Peru. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 45: i–xl, 1–1286.

## Enllaces esternos

* Antigua ilustración de la sp.
Aristolochia bicolor

***Aristolochia bicolor*** ye una especie de planta yerbácea perteneciente a la familia Aristolochiaceae.
## Carauterístiques
Ye una planta rastrera, que tien diminutes fueyes en forma de corazón y de color verde escuru con un soporte llargu. Les flores son solitaries de color coloráu escuru, como embudos pequeños y angostos, con un llargu soporte.
## Distribución y hábitat
Orixe desconocíu, presente en clima templáu a los 400 msnm. Acomuñada a monte tropical caducifoliu.
## Propiedaes
Esta planta emplegar en Morelos en casos del estriñimientu, por aciu el cocimientu del raigañu alministráu per vía oral. Pal dolor de güesos ocupa la raigañu estazáu y moyáu n'alcohol caliente, aplícase les vegaes que sían necesaries na parte dolorida. Contra la picadura d'alacrán úsase'l tarmu, puede faese un cocimientu y tomalo, o preparar un maceráu n'alcohol y untalo na parte afeutada.

Nel estáu de Guerrero, namái se-y emplega en demandes d'atención propies de la muyer, yá seya pa detener hemorraxes nel postparto, como oxitócico mientres l'allumamientu (entemecíu con otres especies) o pa promover la concepción.

## Taxonomía
*Aristolochia bicolor* describióse por Ule ex Pilg. y espublizóse en *[[Verhandlungen des Botanischen Vereins für die Provinz Brandenburg und die Angrenzenden Länder]]* 47: 124. 1905.
;Etimoloxía:
***Aristolochia***: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues *aristos* ( άριστος ) = "que ye útil" y *locheia* ( λοχεία ) = "nacencia", pol so antiguu usu como ayuda nos partos. Sicasí, según Cicerón, la planta lleva'l nome d'un tal "Aristolochos", qu'a partir d'un suañu, aprendiera a utilizala como un antídotu pa les mordedures de culiebra.
 

***bicolor***:, epítetu llatín que significa "con dos colores".
;Sinonimia:
* *Aristolochia argentea* Ule ex O.C.Schmidt

## Ver tamién
* Planta melecinal
* Fitoterapia
* Usos melecinales de los raigaños
* Medicina china tradicional
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les aristoloquiacees

## Referencies

## Bibliografía
# Macbride, J. F. 1937. Aristolochiaceae, Flora of Peru. Publ. Field Mus. Nat. Hist., Bot. Ser. 13(2/2): 431–443.
Arisaema erubescens

***Arisaema erubescens*** ye una especie de planta del xéneru *[[Arisaema]]* perteneciente a la familia de les aracees. Ye orixinaria de Nepal.

## Descripción
La especie tien un tubérculu globosu de 2-7 centímetros d'anchu. Tien 3 catáfilos que son de color verde escuru que lleven manches blanques y que miden 55 centímetros de llargu y tienen un ápiz agudu. El pecíoluye de 2 centímetros de llargu, ente que'l so pedúnculu ye de namái 75 centímetros de llongura con una parte llibre de 9 centímetros. La espata de la planta ye verde y tien tubos cilíndricos de 6-7 centímetros por 1,5 centímetros. La estremidá del so gargüelu ye de color verde escuru , pero dacuando puede ser púrpura'l marxe esterior y nel interior de color verde maciu. Tamién ye triangular a oval y ye de 8-12 centímetros de llargu y 4-8 centímetros (1.6 a 3.1 pulgaes) d'anchu. 
## Usos

*A. erubescens* contién el compuestu fenólico paeonol.

## Taxonomía
*Arisaema erubescens* describióse por (Wall.) Schott y espublizóse en *[[Meletemata Botanica]]* 1: 17. 1832. 
;Sinonimia: 
* *Arisaema linearifolium* J.T. Yin & Gusman 
* *Arum erubescens* Wall. 
## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica 
* Carauterístiques de les aracees
## Referencies

## Bibliografía
# Pradhan, O. C. 1990. Himalayan Cobra-Lilies (Arisaema) 96 pp.
# Flora of China Editorial Committee. 2010. Flora of China (Acoraceae through Cyperaceae). 23: 1–515. In C. Y. Wu, P. H. Raven & D. Y. Hong (eds.) Fl. China. Science Press & Missouri Botanical Garden Press, Beijing & St. Louis.
## Enllaces esternos
Aristolochia clematitis

Llamada popularmente **clematítide**, la ***Aristolochia clematitis*** ye abondosu en toa Europa meridional y, n'España, en Cataluña.
## Descripción
Ye una planta viviega d'hasta 50 cm d'altor, con fueyes de color verde maciu con golor desagradable. Flores de tubu llargu de color mariellu maciu. Atópense tremaes en sebes, tierres baldías y cerca de les viviendes.

Alcuéntrase catalogada como planta en peligru d'estinción na Comunidad Valenciana (España) polo que se prohibe la so recoyida.

## Propiedaes
* En decocción ta indicada pa tratar les firíes infestaes y les úlceres.
* Ye emenagogo en trestornos de la menstruación, menorragies y dismenorrees.
* Usáu nel campu como albortivu.
* Nel antiguu Exiptu usar contra les mordedures de les culiebres venenusas.
## Taxonomía
*Aristolochia clematitis* describióse por Carlos Linneo y espublizóse en *[[Species Plantarum]]* 2: 962. 1753.
;Etimoloxía:
***Aristolochia***: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues *aristos* ( άριστος ) = "que ye útil" y *locheia* ( λοχεία ) = "nacencia", pol so antiguu usu como ayuda nos partos. Sicasí, según Cicerón, la planta lleva'l nome d'un tal "Aristolochos", qu'a partir d'un suañu, aprendiera a utilizala como un antídotu pa les mordedures de culiebra.
 

***clematitis***:, epítetu deriváu de la pallabra griega: *clema, κλημα* = "trepador".

;Sinonimia:
* *[[Aristolochia clematitis f. undulata]]* Priszter 
* *[[Aristolochia infesta]]* Salisb. 
* *[[Aristolochia longa]]* Georgi 
* *[[Aristolochia tenuis]]* Houtt.

## Nome común

## Ver tamién
* Planta melecinal
* Fitoterapia
* Usos melecinales de los raigaños
* Medicina china tradicional
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les aristoloquiacees
## Referencies

## Enllaces esternos

* Osterluzei - eine Giftpflanze
* Osterluzei auf Roten Listen bei blattform.de 
* 
* weitere Beschreibung
* Imaxe
Aristolochia fangchi

***Aristolochia fangchi*** ye una especie de planta yerbácea perteneciente a la familia Aristolochiaceae. Esta especie utilízase medicinalmente na medicina tradicional china.
## Descripción
Son arbustos trepadores. Los tarmos son cilíndricos, estriaos oscuramente, vellosos. Peciolu de 1-4 cm, densamente velloso de color marrón; llimbu oblongo a ovaes-oblongues, raramente ovaes-llanceolaes, de 6-16 x 3,5-5 cm, coriacees, la base arrondada, ápiz agudu o obtusu. Recímanos d'edá con tarmos maderizos, 2-4-flores, de 4-6 cm. Pedicelo de 5-7 cm, colgantes, densamente velloso; bráctees subulada, 8.3 × ca. 1 mm. Mota púrpura con manches marielles, gargüelu blancu; tubu en forma de ferradura, el viesu densamente velloso. Cápsula 5-10 × 3-5 cm, dehiscente basipetalmente. Granes ovoides-deltoides. Fl. abril-mayu, fr. xunetu-setiembre.
## Distribución y hábitat
Alcuéntrase nos trupos montes, carbes, nes fasteres; a una altitú de 500-1000 metros en Guangdong, Guangxi, Guizhou.
## Taxonomía
*Aristolochia fangchi* describióse por Y.C.Wu ex L.D.Chow & S.M.Hwang y espublizóse en *[[Flora of China]]* 5: 264. 2003. 
;Etimoloxía:
***Aristolochia***: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues *aristos* ( άριστος ) = "que ye útil" y *locheia* ( λοχεία ) = "nacencia", pol so antiguu usu como ayuda nos partos. Sicasí, según Cicerón, la planta lleva'l nome d'un tal "Aristolochos", qu'a partir d'un suañu, aprendiera a utilizala como un antídotu pa les mordedures de culiebra.
 

***fangchi***:, epítetu específicu que se deriva del nome vernáculu.

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les aristoloquiacees

## Referencies
Aristolochia foetida

***Aristolochia foetida*** ye una especie de planta yerbácea perteneciente a la familia Aristolochiaceae.
## Carauterístiques
Son enredaderes con camote de golor desagradable. Les fueyes son un pocu acorazonaes delgaes y de color verde escuru o maciu. Les sos flores son blanques grandes y angostes, en forma d'embudu. Los frutos son cápsules que paecen cestitos.
## Distribución y hábitat
Ye orixinaria de Méxicu y habita en climes templáu, semicálido y templáu ente los 500 a los 1880 metros. Alcuéntrase acomuñada a montes tropicales caducifolios y subcaducifolio, monte espinosu, monte mesófilu de monte, d'encina y de pinu.

## Propiedaes
L'usu más importante y común d'esta planta ye pa solliviar cualquier dolor, como en Guerrero. En Michoacán encamentar pa quitar el dolor del banduyu pol fríu, pa curalo, el raigañu tostar en mantega y aplícase a manera de cataplasma. La mesma preparación n'untaza emplegar pa sanar a les muyeres dempués del partu.

Amás emplégase-y pa la foria y en quebres.
## Historia
Nel sieglu XIX, la Sociedá Mexicana d'Historia Natural mentar como detersivo y vulnerario.

Pal sieglu XX, Maximino Martínez señalar como antiblenorrágica, antidiarréica, antidisentérica, antiséptica y pa metrorragias. La Sociedá Farmacéutica de Méxicu describe la mesma información que Martínez. Lliga'l so usu pa roxura y vulneraria.

## Taxonomía
*Aristolochia foetida* describióse por Carl Sigismund Kunth y espublizóse en *[[Nova Genera et Species Plantarum (quarto ed.)]]* 2: 147, t. 114. 1817.
;Etimoloxía:
***Aristolochia***: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues *aristos* ( άριστος ) = "que ye útil" y *locheia* ( λοχεία ) = "nacencia", pol so antiguu usu como ayuda nos partos. Sicasí, según Cicerón, la planta lleva'l nome d'un tal "Aristolochos", qu'a partir d'un suañu, aprendiera a utilizala como un antídotu pa les mordedures de culiebra.
 

***foetida***:, epítetu llatín que significa "con golor desagradable".
;Sinonimia:
* *Howardia foetida* (Kunth) Klotzsch

## 
Ver tamién ==
* Planta melecinal
* Fitoterapia
* Usos melecinales de los raigaños
* Medicina china tradicional
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les aristoloquiacees

## Referencies

## Bibliografía
# CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Mexico City.
Aristolochia monticola

***Aristolochia monticola*** ye una especie de planta yerbácea perteneciente a la familia Aristolochiaceae.
## Carauterístiques
Son plantes trepadores yerbácees, de fueyes allargaes y apuntiaes. Les flores son grandes y en forma d'embudu dobláu. Los frutos son cápsules alaes.
## Distribución y hábitat
Orixe desconocíu. Habita en climes semisecos y bien secos, ente los 10 y los 1500 msnm. Asociada al monte tropical caducifoliu, carba xerófilu y montes d'encina y de pinu.
## Propiedaes
En Baxa California Sur emplégase-y principalmente pa tratar los trestornos dixestivos, como dolor d'estómagu (con foria), fiel esparnada ("cuando se fai un coraxe bien fuerte y amanez cola boca amargosa") o contra los parásitos intestinales. Tamién contra la diabetes y pa curar los güeyos enfermos y legañosos.

El tratamientu xeneralmente inclúi'l raigañu fervíu y el líquidu resultante bébese n'ayunes, o s'emplega pa faer llavaos; contra los parásitos fierve una ramina del raigañu del indiu y raigañu de estafiate (*[[Artemisia ludoviciana]] subsp. mexicana*) pa tomase n'ayunes 
## Taxonomía
*Aristolochia monticola* describióse por Townshend Stith Brandegee y espublizóse en *[[University of California Publications in Botany]]* 6: 357. 1916.
;Etimoloxía:
***Aristolochia***: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues *aristos* ( άριστος ) = "que ye útil" y *locheia* ( λοχεία ) = "nacencia", pol so antiguu usu como ayuda nos partos. Sicasí, según Cicerón, la planta lleva'l nome d'un tal "Aristolochos", qu'a partir d'un suañu, aprendiera a utilizala como un antídotu pa les mordedures de culiebra.
 

***monticola***:, epítetu llatín que significa "habitante del monte".

## 
Ver tamién ==
* Planta melecinal
* Fitoterapia
* Usos melecinales de los raigaños
* Medicina china tradicional
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les aristoloquiacees

## Referencies

## Bibliografía
# CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Mexico City.
Aristolochia paucinervis

La **pistoloquia** (***Aristolochia paucinervis***) ye una yerbácea de la familia de les aristoloquiacees.

## Calteres
Planta yerbácea y viviegu que forma una pequeña tuberosidad soterraña, de la que parten numberosos raigaños de color ocre claru, que se llanquen verticalmente nel suelu. Los tarmos, de 30-40 cm, desenvolver en zig-zag. Nos coldos lleven dos tales fueyes glauques, alternes, peciolaes, acorazonáu-triangulares, colos márxenes finamente dentaos y rugosas pol viesu. Les flores apaecen solitaries nes axiles de les fueyes, sosteníes por un pedúnculu muncho más llargu que'l rabillu foliar; tienen color parduzo, col llabiu cimeru púrpura escuru.
Frutu globulosu, con 6 llinies de color verde intensu que lo percuerren llonxitudinalmente. Floria en primavera. 

Ye la planta nutricia de la gata de la caparina del eneru papilonidae Zerynthia rumina.

## Distribución y hábitat
Nel Mediterraneu, Península Ibérica y en Macaronesia. Habita en cultivos, carbes esclariaes y zones ruderalizaes. Geófito.

## Usos
Los sos fervinchos son escitantes, aportando a tóxiques a dosis elevaes.

## Taxonomía
*Aristolochia paucinervis* describióse por Auguste Nicolas Pomel y espublizóse en *[[ Nouveau Materiaux pour la Flore Atlantique]]* 1: 136. 1874.
;Etimoloxía:
***Aristolochia***: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues *aristos* ( άριστος ) = "que ye útil" y *locheia* ( λοχεία ) = "nacencia", pol so antiguu usu como ayuda nos partos. Sicasí, según Cicerón, la planta lleva'l nome d'un tal "Aristolochos", qu'a partir d'un suañu, aprendiera a utilizala como un antídotu pa les mordedures de culiebra.

***paucinervis***:, epítetu llatín que significa "pocu veteado".

;Sinonimia:
* *Aristolochia longa subsp. paucinervis* (Pomel) Batt.

## Nomes comunes
*Castellanu: alcaparronera bravida, aristologia llonga, aristologia machu, aristoloquia, aristoloquia llarga, aristoloquia machu, cabeza de cobra, calabacilla, candelicos, candil, candiles, candilicos, candilillos, candilexos, contrayerba, cornamusa llarga, esterloquia, meloncillo de llagartu, melonera, orejillas del diañu, triaca, viborera, yedes, yerba vicha.

## Ver tamién
* Planta melecinal
* Fitoterapia
* Usos melecinales de los raigaños
* Medicina china tradicional
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les aristoloquiacees

## Referencies

## Enllaces esternos
Aristolochia pentandra

***Aristolochia pentandra*** ye una especie de planta yerbácea perteneciente a la familia Aristolochiaceae.

## Carauterístiques
Son plantes de fueyes verdes con 3 puntes; con flores solitaries que nacen na unión de los tarmos coles fueyes. Los frutos son arrondaos y contienen numberoses granes de color café.

## Distribución y hábitat
Ye una especie orixinaria de Cuba. Habita en clima templáu y semicálido ente'l nivel del mar y los 30 m. Considérase-y como planta nativa.

## Propiedaes
Los principales carecimientos pa los que s'emplega'l camotillo son los dixestivos, ente los que destaquen los cólicos (Tabasco y Yucatán). Pa quitar úsase'l raigañu preparáu en té xunto cola del itamo real y cedrón; el cocimientu del raigañu con fueyes de mocu de pavu (*[[Salvia leucantha]]*) y sal, utilízase cuando hai dolor d'estómagu (malestares estomacales) y empache. Sola, fervida, beber contra la foria. 

Ye relevante'l so usu na atención de trestornos ginecobstétricos. Ye asina que'l té preparáu col raigañu alministrar pa solliviar los dolores mientres l'embaranzu. Si añader romeru, manzanilla, pimientas de la tierra, puntes de hierbabuena, axatada y canela (*[[Cinnamomum zeylanicum]]*), emplegar pa controlar l'escesu de fluxu mientres el partu. Coles mesmes, úsase-y anque nun s'especifica cómo, pa curar los entuertos, cortar hemorraxes abondoses, cólicos menstruales y solliviar rasgaduras.

Méntase que ye útil contra mordedures de víbora (anticrotálico), pa sanar mancaes o'l pañu na cara.

## Historia
A finales del sieglu XIX, Eleuterio González rellata: "la conocencia del raigañu ye utilizáu como tónicu estomacal y el polvu suelse esparder sobre les firíes como detersivos vulnerarios".

Nel sieglu XX, Maximino Martínez señalar como antipirético, antipodágrico, antirreumático, emenagogo y tónicu. Darréu, Narciso Souza reporta: "atribúyense-y propiedaes febrífugas y tóniques, ye utilizada como emenagoga y nel tratamientu de la gota y el reumatismu".

## Taxonomía
*Aristolochia pentandra* describióse por Sessé & Moç. y espublizóse en *[[Enumeratio Systematica Plantarum, quas in insulis Caribaeis]]* 30. 1760
;Etimoloxía:
***Aristolochia***: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues *aristos* ( άριστος ) = "que ye útil" y *locheia* ( λοχεία ) = "nacencia", pol so antiguu usu como ayuda nos partos. Sicasí, según Cicerón, la planta lleva'l nome d'un tal "Aristolochos", qu'a partir d'un suañu, aprendiera a utilizala como un antídotu pa les mordedures de culiebra.
 

***pentandra***:, epítetu llatín que significa "con cinco estames".
;Sinonimia:
* *Aristolochia hastata* Kunth 
* *Aristolochia pentandra var. hastata* (Kunth) Duch. 
* *Einomeia hastata* (Kunth) Klotzsch 
* *Einomeia pentandra* Raf.

## Ver tamién
* Planta melecinal
* Fitoterapia
* Usos melecinales de los raigaños
* Medicina china tradicional
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les aristoloquiacees

## Referencies

## Bibliografía
# CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Mexico City.
Aristolochia rotunda

***Aristolochia rotunda*** ye una planta orixinaria d'Europa meridional, anque s'atopa tamién en Xapón. En castellán recibe la denominación popular de **aristoloquia**, **aristoloquia redonda** y **aristoloquia fema**.

## Carauterístiques
Ye una yerba o arbustillo con fueyes alternes, con flores grandes tubulares, d'hasta 5 cm de llargor y golor desagradable, preséntense siempres solitaries con pedúnculu daqué menor de 2 cm, tien el llimbu de color pardu escuru nel esterior y l'interior con llinies de color púrpura. Tien un raigañu en forma de fusu de 5-25 cm de llargor.
* Tarmos d'hasta 70 cm, erectos, nada ramificaos. El frutu como toles aristolochia ye una cápsula d'unos 2 cm de diámetru.

## Propiedaes
* Estimulante arumosu contra la gota y el reumatismu.
* Según Galeno ye la más eficaz de toles Aristolochies.
* Úsase tamién como emenagoga.

## Taxonomía
*Aristolochia rotunda* describióse por Carlos Linneo y espublizóse en *[[Species Plantarum]]* 2: 960. 1753.
;Etimoloxía:
***Aristolochia***: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues *aristos* ( άριστος ) = "que ye útil" y *locheia* ( λοχεία ) = "nacencia", pol so antiguu usu como ayuda nos partos. Sicasí, según Cicerón, la planta lleva'l nome d'un tal "Aristolochos", qu'a partir d'un suañu, aprendiera a utilizala como un antídotu pa les mordedures de culiebra.

***rotunda***:, epítetu llatín que significa "redonda".

;Sinonimia:
* *[[Aristolochia insularis]]* Y.Nardi & Arrigoni

## Ver tamién
* Planta melecinal
* Fitoterapia
* Usos melecinales de los raigaños
* Medicina china tradicional
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les aristoloquiacees

## Referencies

## Enllaces esternos

* Smearwort on Interactive Flora of NW Europe (with picture).
Aristotelia chilensis

***Aristotelia chilensis*** ye una especie botánica de planta fanerógama de la familia de les elaeocarpacees, mesma de Chile y zones axacentes del sur d'Arxentina

## Carauterístiques
Ye un pequeñu árbol dioicu, qu'algama un altor d'ente 4-5&nbsp;m, siempres verde, con tueru estremáu que tien una corteza llisa desprendible nes sos partes íntimes. Les sos cañes son abondoses, delgaes y flexibles.

Les sos fueyes perennifolies, simples, opuestes, decusaes, péndulas, oval-llanceolaes, con cantu serrucháu, glabres, semicoriacees, y de nervadura marcada, peciolu llargu y acoloratáu. 
El so flores pequeñes, axilares sobre corimbos curtios, hermafrodites o unisexuales (col otru sexu atrofiáu), blanques o marielles, de 5&nbsp;pétalos. El Frutu ye una pequeña baga carnosa comestible (verde cuando ye inmadura y negru moráu cuando madura), que amás ye comida pa dellos páxaros, quien la esvalixen. Floria en payares xineru, fructifica en fin del branu.

## Usos
El frutu ye comestible y enantes de la llegada de los españoles yá yera consumíu polos mapuches. Claudio Gay documentó amás, que los nativos usar pa preparar chicha; según comenta en 1844 nel so "Atles d'Historia Física y Política de Chile". Anguaño, tamién se suel utilizar pa faer mermelada y zusmiu. Amás, ye emplegáu como astringente.
Tamién s'utiliza pa preparar curanto. Amás, les sos fueyes nueves son totalmente comestibles y puede inxerise en forma d'ensalada, al estilu de la llechuga.

Les sos fueyes sirven pa quemadures; el zusmiu de les fueyes pa enfermedaes de gargüelu; el fervinchu de fueyes utilizar pa firíes, tumores, gargüelu engafáu, foria; y como analxésicu y febrífugo. Les fueyes seques sirven pa curar firíes y como vulnerarias.

llantóse-y n'España.

## Taxonomía
*Aristotelia chilensis * describióse por (Molina) Stuntz y espublizóse en *[[Stirpes Novae aut Minus Cognitae]]* 31. 1785.
;Etimoloxía:
***Aristotelia***: nome xenéricu dau n'honor del filósofu griegu Aristóteles.

***chilensis***: epítetu xeográficu qu'alude a la so llocalización en Chile.
;Sinonimia:
* *Aristotelia glabra* Miers 
* *Aristotelia glandulosa* Ruiz & Pav. 
* *Aristotelia llucida* Salisb. 
* *Aristotelia macqui* L'Hér. 
* *Aristotelia macqui var. alpestris* Reiche 
* *Aristotelia macqui var. andina* Phil.
* *Aristotelia macqui var. brachystyla* Kurz. 
* *Aristotelia macqui var. leucocarpa* Dimitri 
* *Beaumaria macqui* Deless. ex Steud. 
* *Cornus chilensis* Molina

## Ver tamién
* Maquia
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les elaeocarpacees

## Referencies

## Enllaces esternos
* Descripción de la especie
* Descripción de la especie (n'inglés) 
* Imáxenes de la especie
Armeria maritima

La **clavelina de mar** (***Armeria maritima***) ye una especie de planta melecinal perteneciente a la familia de les plumbaginacees. Ye orixinaria de gran parte de hemisferiu norte, con numberoses subespecies.

## Descripción
Algama 10&nbsp;cm d'altor y 20&nbsp;cm d'estensión. Presenta una masa, en forma de montículo, d'estreches fueyes de color verde escuru y, en primavera y branu, trupes cabezueles de florecillas que van del blancu al rosa.

## Distribución y hábitat
La **clavelina de mar** puede atopase na naturaleza nes zones costeres de tol hemisferiu norte, especialmente n'Europa, anque tamién esiste en delles partes d'América del Sur. Puede crecer en llugares secos, arenosos, en condiciones salines, como les sableres y marismes.

## Propiedaes
Ye usada en casos d'obesidá.

## Subespecies
**[[Armeria maritima ssp. andina]]*
**[[Armeria maritima ssp. calaminaria]]*
**[[Armeria maritima ssp. californica]]* 
**[[Armeria maritima ssp. elongata]]*
**[[Armeria maritima ssp. entemedia]]*
**[[Armeria maritima ssp. maritima]]* 
**[[Armeria maritima ssp. miscella]]*
**[[Armeria maritima ssp. planifolia]]* 
**[[Armeria maritima ssp. purpurea]]* 
**[[Armeria maritima ssp. sibirica]]*

## [[sinonimia (bioloxía)|Sinonimia]]
**[[Armeria elongata]]* auct.
**[[Armeria expansa]]* Wallr.
**[[Armeria juniperifolia]]* (Vahl) Hoffmanns. & Link
**[[Armeria miscella var. minor]]* Merín
**[[Armeria miscella]]* Merín
**[[Armeria pubescens subsp. expansa]]* (Wallr.) Nyman
**[[Armeria pubigera subsp. depilata]]* (Bernis) Fern.Prieto & Loidi
**[[Armeria pubigera subvar. depilata]]* Bernis
**[[Armeria pubigera var. glaberrima]]* Merín
**[[Statice juniperifolia]]* Vahl
**[[Statice maritima var. elongata]]* auct.
**[[Statice maritima]]* Mill.

## Galería

Imaxe:armeria_maritima.jpeg|*A. maritima* ssp. *maritima*
Imaxe:ArmeriaMaritimaElongata(1).jpg|*A. maritima* ssp. *elongata*
Imaxe:Riednelke 5.JPG|*A. maritima* ssp. *purpurea*


## Notes y referencies

## Enllaces esternos
Aristotelia serrata

***Aristotelia serrata*** ye una especie d'árbol endémicu de Nueva Zelanda. L'árbol, llamáu *makomako* en Maorí y *Wineberry*, ye una especie común a lo llargo de Nueva Zelanda, onde crez en márxenes del monte humedo y los cantos de los ríos. 

## Descripción
Puede ser clasificáu como un arbustu o un árbol pequeñu y puede crecer hasta 9 m d'altor. Les sos fueyes son anches, rosa les fueyes coloriaes y crez ente 5-12 cm. Les flores nel árbol son d'un color coloráu-blancu. L'árbol produz unes bagues comestibles de color coloráu o negru d'ente 6-9 mm. ye un árbol curiosu, con xamasca rosáu y flores coloriaes roses en primavera. La especie ye dioica (sexos en distintos individuos), esto ye, qu'al igual qu'asocede nel home, los exemplares d'eses plantes son o masculinos o femeninos; l'home y les flores femes llevantar en plantes separaes, polo que se riquir dambos sexos pa la producción de bayes. 

## Usos
Los Maori tamién utilizaben los sos frutos pa faer una bébora duce. 

Les bagues del árbol son comestibles. Foi utilizada como planta melecinal contra'l reumatismu y enfermedaes de los güeyos, pero nun esisten estudios científicos que respuendan por tal práutica.

La madera puede ser utilizada pa la carpintería, pa ruedes y otres manufactures de madera, y pa la recuperación en forma de carbón.

De les bagues puede llograse un tinte azul-negru.

## Taxonomía
*Aristotelia serrata * describióse por (G.Forst.) Oliv. y espublizóse en *[[Transactions and Proceedings of the New Zealand Institute]]* 53: 365. 1921.
;Etimoloxía:
***Aristotelia***: nome xenéricu dau n'honor del filósofu griegu Aristóteles.

***serrata***: epítetu llatín que significa "serrada".
;Sinonimia:
* *Aristotelia racemosa* (A.Cunn.) Hook.f. 
* *Dicera serrata* J.R.Forst. & G.Forst.
* *Friesia racemosa* A.Cunn. 
* *Triphalia rubicunda* Banks & Sol. ex Hook.f. 

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les elaeocarpacees

## Referencies

## Enllaces esternos

* Information on wineberry