open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Estáu d'Amazones

L**'Estáu d'Amazones** pue referise a:

* **[[Estáu del Amazones (Brasil)|Amazones]]**, estáu federal de Brasil;
* **[[Estáu del Amazones (Venezuela)|Amazones]]**, estáu federal de Venezuela.
Dictyoptera

Los **dictiópteros** (**Dictyoptera**) son un superorde d'inseutos constituyíu per alredor de 9. 800 especies. Inclúi los órdenes Blattodea (cucaraches y termites) y Mantodea (mantis).

## Carauterístiques
Los miembros d'esti superorde presenten un cabeza hipognata de tamañu variable. Tienen antenes filiformes con numberosos segmentos, que n'ocasiones pueden ser plumoses. Tienen güeyos compuestos y, delles especies, tienen tamién ocelos. Les sos pieces bucales son de tipu mazcador. Tienen un pronoto bien desenvueltu.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Dictyoptera  en *Tree of life*.
Pristerognathus

***Pristerognathus*** ye un xéneru estinguíu de sinápsidos terápsidos del suborde de los terocéfalos; ta, por tanto, lejanamente emparentáu colos mamíferos. Los sos fósiles topáronse nel Karoo de Sudáfrica. Foi descritu per primer vegada en 1895 por Harry Seeley Govier, quien atopó'l primer craniu.

*Pristerognathus* algamaba'l tamañu d'un perru grande; les pates asitiábense más verticalmente sol cuerpu que nos reptiles; tenía una gran cabeza y unes poderosos quexales lo que, al pie de unos grandes caninos, suxer que yera un eficiente carnívoru.

## Especies
Describiéronse cuatro especies del xéneru *Pristerognathus*:

* *[[Pristerognathus baini]]* Broom, 1904
* *[[Pristerognathus peyeri]]* Broili & Schröder, 1936
* *[[Pristerognathus polyodon]]* Seeley, 1895 (especie #tipo)
* *[[Pristerognathus vanderbyli]]* Broom, 1925

## Referencies

* Boonstra, L.D. 1969. The fauna of the *Tapinocephalus* Zone (Beaufort beds of the Karoo). *Ann. S. Afr. *Mus. 56:1–73.
Therapsida

Los **terápsidos** (**Therapsida**) son un orde de sinápsidos (incorreutamente llamaos "reptiles mamiferoides", yá que nun pertenecen al grupu de los reptiles), del que se cree que baxen los mamíferos. Teníen postura cuadrúpeda y alimentación carnívoro o herbívora, según les especies. Abondaron mientres les eres Paleozoica (siendo dominantes mientres el periodu Permianu) y Mesozoica (ente 250 y 190 millones d'años tras).

## Carauterístiques
Los terápsidos desenvolvieron un cielu la boca secundariu, deriváu d'espansiones llaterales de los güesos premaxilares, maxilares, palatinos y pterigoideos; los dientes #estremar pa funciones diverses y los güesos del quexal, sacantes el dentario, #amenorgar gradualmente. Les falanxes de manes y pies algamaron la fórmula mamaliana de 2·3·3·3·3.

Los teriodontos d'empiezos del Triásicu algamaren un tipu d'organización bien asemeyada al de los mamíferos; la fuesa temporal fíxose cada vez más amplia, probablemente pa dexar la acomodación de los grandes músculos del quexal, averándose enforma a la órbita ocular y, finalmente, la mesma barra postorbitaria aportó a incompleta, aniciando la condición típica de los mamíferos, en que la órbita y la fuesa temporal tán fundíes.

Nel maxilar de delles especies reparen furacos que suxeren el pasu de nerviu y vasos sanguíneos escontra la musculatura facial, lo cual ye una carauterística esclusiva de los mamíferos y falta nos demás vertebraos.

## Taxonomía

* **Orde** **[[Therapsida]]**
** **Suborde **Biarmosuchia †
*** Familia Biarmosuchidae †
*** Familia Eotitanosuchidae †
** **Cladu** Eutherapsida
*** **Suborde** Dinocephalia †
**** Familia Estemmenosuchidae †
**** **Cladu** Anteosauria †
***** Familia Anteosauridae †
***** Familia Brithopodidae †
***** Familia Deuterosauridae †
***** Familia Syodontidae†
***** Familia Stenocybidae? †
**** **Cladu** Tapinocephalia †
***** Familia Styracocephalidae †
***** Familia Tapinocephalidae †
***** Familia Titanosuchidae †
*** **Cladu** Neotherapsida
**** **Suborde** Anomodontia
***** Superfamilia Venyukoviamorpha †
****** Familia Otsheridae †
****** Familia Venyukoviidae †
******* *[[Suminia]]* †
***** **Infraorde** Dromasauria †
***** **Infraorde** Dicynodontia †
**** **Cladu** Theriodontia
***** **Suborde** Gorgonopsia †
****** Familia Gorgonopsidae †
***** **Cladu** Eutheriodontia
****** **Suborde** Therocephalia †
****** **Suborde** Cynodontia
******* **Cladu** Mammaliaformes
******** **Cladu** Mammalia

## Filoxenia

## Bibliografía
* Benton, M.J. (2004). *Vertebrate Paleontology.* 3rd ed. Blackwell Science Ltd
* Carroll, R.L. (1988). Vertebrate Paleontology & Evolution. W.H. Freeman & Company, NY
* Kemp, T.S. (2005). *The origin and evolution of mammals.* Oxford University Press

## Referencies

## Enllaces esternos
3ᵉʳ etapa del Tour de Francia 2018

La **3ᵉʳ etapa del [[Tour de Francia 2018]]** consistió nuna contrarreló por equipos y tuvo llugar el 9 de xunetu de 2018 ente Cholet y Cholet sobro un percorríu de 35,5 km y foi ganada pol BMC Racing. El nuevu portador del *maillot jaune* ye'l ciclista belxicanu Greg Van Avermaet del BMC Racing.

## Clasificación de la etapa

## Clasificaciones a la fin de la etapa
### Clasificación xeneral ''(Maillot Jaune)''

### Clasificación por puntos ''(Maillot Vert)''

### Clasificación del monte ''(Maillot à Pois Rouges)''

### Clasificación del meyor nuevu ''(Maillot Blanc)''

### Clasificación por equipos ''(Classement par Équipe)''

## Abandonos
Nengunu.

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* Páxina oficial
San Cibrao (Cervo)

**San Cibrao** ye un pueblu del conceyu gallegu de Cervo, na parroquia de Lieiro, na provincia de Lugo (España). Tien una población de .

A una milla de la costa alcuéntrase l'archipiélagu de les Islles Fallaróns, formáu poles islles d*'A Sombriza*, *A Baixa* y *O Pé*, que xuntes sumen un total de 6 hectárees. 

Nel edificiu de les antigües escueles alcuéntrase'l Muséu Provincial del Mar. Tien cuatro sales y nel esterior hai espuestes ancles y cañones. 

En 1860 construyóse un faru na Punta Atalaia, con vivienda pal fareru. En 1979 añadióse una segunda torre al faru y dende 2008 xestiónase de forma remota. 

El segundu sábadu d'agostu celébrase la *festa de la Maruxaina*.

## Ver tamién
*

## Referencies

## Enllaces esternos

*Muséu Provincial del Mar
Catasol

**Catasol** pue referise a:

* Coccinella septempunctata, un inseutu coleópteru de llombu encarnáu con pintes prietes.
* Bellis perennis, una planta de flores blanques y marielles tamién conocida como mirasol, catasol o margarita común.

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Mario Mandžukić

**Mario Mandžukić**  ye un  Tamién ye internacional cola seleición de Croacia.

Foi trés vegaes campeón de la lliga de Croacia col Dinamo Zagreb, siendo la campaña 2008-09 la so meyor temporada yá que terminó convirtiéndose nel máximu goliador del campeonatu. En 2010 emigró al fútbol alemán pa fichar pol Wolfsburgo, club nel cual permaneció mientres dos temporaes hasta que foi tresferíu al FC Bayern München. Con esti postreru consiguió los sos mayores ésitos conquistando dos Bundesligas, dos Copes d'Alemaña, una Supercopa d'Alemaña, una UEFA Champions League, una Supercopa d'Europa y un Mundial de Clubes.

Tres la so etapa n'Alemaña y cola llegada de Robert Lewandowski al club bávaru, Mandzukić pasó al Atléticu de Madrid mientres una temporada, na que ganó la Supercopa d'España y anotó 20 goles en toles competencies, siendo'l segundu máximu goliador del equipu. Pel branu de 2015 foi tresferíu a la Juventus de Turín, por cuenta de que nun s'afixera dafechu al conxuntu madrilanu y la so rellación con Diego Simeone, l'entrenador del equipu, deteriorárase.

Cola Seleición croata participó na Eurocopa 2012, tornéu nel cual foi unu de los máximos goliadores con trés tantos, y na Copa del Mundu de 2014, onde anotó dos goles pero foi esaniciada en primer fase.

## Estadístiques

## Palmarés

### Campeonatos nacionales

### Copes internacionales

### Distinciones individuales

## Referencies

## Enllaces esternos
Lynx (animal)

**Lynx** ye un xéneru de mamíferos carnívoros de la familia Felidae vulgarmente conocíos como **llobos cervales.** Conócense cuatro especies caracterizaes pol so tamañu mediu, fuertes pates, llargues oreyes, cola curtia y cuerpu más o menos motudu.

Toles especies habiten puramente nel Hemisferiu Norte, en Eurasia y América del Norte (d'onde paecen ser orixinarios). El llamáu *[[Caracal caracal|llobu cerval africanu]]* (*Caracal caracal*), qu'habita n'África y gran parte d'Asia Central y Occidental, ye en realidá un felín escasamente emparentáu que guarda delles semeyances esternes colos representantes del xéneru *Lynx* frutu de la converxencia evolutiva, como son la so cola, escepcionalmente curtia (pocu más qu'un simple muñón), y les sos grandes oreyes, coronaes por llargos moños de pelo negru na punta que sirven pa amontar la so, yá de por sí, gran audición. Tamién esisten unos carauterísticos guedeyes de pelo llargu nes mexelles.

## Especies
Describiéronse les siguientes especies:

* *[[Lynx canadensis]]* - llobu cerval canadiense
* *[[Lynx lynx]]* - llobu cerval boreal o eurasiático
* *[[Llobu cerval|Lynx pardinus]]* - llobu cerval ibéricu
* *[[Lynx rufus]]* - llobu cerval coloráu

## Carauterístiques
La pelame tien distintes tonalidaes según la especie y la subespecie de la que se trate. Los llobos cervales canadiense y euroasiático bazcuyen ente'l pardu y l'amarellentáu, desenvolviendo una pelame más llarga y buxu pel hibiernu. El llobu cerval ibéricu ye de color pardu ente que'l llobu cerval coloráu, como'l so nome indica, tien un mantu pardu-acoloratáu. Les cuatro especies tienen manches y rayes que la so densidá varia según los individuos. La especie más grande ye la euroasiática, que pue llegar a algamar los 30 kg de pesu, y la más pequeña la ibérica, que raramente llega a los 20 kg.

## Historia natural
Tratarse d'animales preferentemente forestales. El llobu cerval ibéricu habita en montes de tipu mediterraneu, ente que el euroasiático y el canadiense alternen los de coníferes y fueya caduca. Tamién pueden habitar en zones más estenes, como la tundra. El llobu cerval coloráu ye común tanto en montes como nes grandes llanures y árees de carba del centru y oeste d'América del Norte. Les preses más comunes son los lagomorfos y royedores de ciertu tamañu, a les que se #añader de forma más ocasional aves y ungulaos de pequeñu tamañu, como corzos y críes de venaos y muflones. Los pequeños carnívoros, ente los que s'inclúi'l gatu montés, tampoco escapen a la so depredación.

## Referencies

## Enllaces esternos
Les Tercies

Col nome de **Les Tercies** podemos referinos a:

*Les Tercies, una casería de la parroquia de Piñeres nel conceyu asturianu d'Ayer. 
*Les Tercies, una casería de la parroquia de L'Infiestu, nel conceyu asturianu de Piloña.
* Les Tercies (Blimea), una casería del conceyu de Samartín del Rei Aurelio.

## Referencies
El Tozu

Col nome d**'El Tozu** podemos referinos a:

*El Tozu, una parroquia del conceyu asturianu de Casu.
*El Tozu, una aldea de la parroquia del mesmu nome, nel conceyu asturianu de Casu.
*El Tozu, una parroquia del conceyu asturianu de Piloña.

## Referencies
El Tozu (Piloña)

**El Tozu** ye una parroquia del conceyu asturianu de Piloña. Tien una estensión de  y compriende, como únicu nucleu habitáu, l'aldea d'El Moru, onde viven .

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Priesca

Col nome de **Priesca** podemos referinos a:

*Priesca, una parroquia del conceyu asturianu de Villaviciosa.
*Priesca, una aldea de la parroquia de Cazu, nel conceyu asturianu de Ponga.
Siendes Europees de Percorríu Grande

La **Rede Europea de Siendes** sobreponse a les redes de siendes qu'esisten nos países europeos. Ye la suma de los siendes de Gran Percorríu (GR) de distintos países y constituye una propuesta d'itinerarios señalaos basándose nuna mesma normativa que regule esa señalización, son competencia de la European Ramblers' Association, ye esta asociación la que tenta dar esa regulación y la que determina les carauterístiques de la rede.

Éstes son delles Siendes Europees de Percorríu Grande:

* E-1: Cabu Norte (Noruega) - Scapoli (Italia).
* E-2: Stranraer (Escocia) - Niza (Francia).
* E-3: Istambul (Turquía) - Santiago de Compostela (España).
* E-4: Tarifa (España) - Creta (Grecia).
* E-5: Punta du Raz (Francia) - Verona (Italia).
* E-6: Golfu de Botnia (Finlandia) - Alexandrópolis (Grecia).
* E-7: Idanha-a-Nova (Portugal) - Nagylak (Hungría).
* E-8: Cork (Irlanda) - Mezek (Bulgaria).
* E-9: Cabu de San Vicente (Portugal) - Narva-Jõesuu (Estonia).
* E-10: Rügen (Alemaña) - Tarifa (España).
* E-11: Deventer (Países Baxos) - hasta la frontera ente Polonia y Lituania.

## Ver tamién

* Percorríu Grande<br />
* Percorríu Pequeñu
* HRP
* Vía Verde
* Ciclovía
Sienda Europea E-9

La **Sienda Europea E-9** o **Camín Costeru européu** ye una de les Siendes Europees de Percorríu Grande. Percuerre una distancia d'unos 5.000 quilómetros dende'l Cabu de San Vicente en Portugal a Narva-Jõesuu n'Estonia. 

El camín sigue les mariñes occidentales de Portugal, España (gran parte coincide col Camín de Santiago de la Mariña) y Francia hasta llegar a Roscoff. En Roscoff el camín estrémase para ufiertar dos rutes alternatives:

* Per tresbordador a Plymouth n'Inglaterra, y dempués siguiendo la mariña sur inglesa hasta Dover, onde otru ferry torna a la ruta en Calais en Francia. N'Inglaterra'l camín sigue partes del Camín de la Mariña Suroeste. La ruta británica incluye una ruta alternativa vía la Isla de Wight;

* O a lo llargo de la mariña del norte de Francia de Roscoff a Calais.

El camín entós sigue la mariña de Bélxica y los Países Baxos. Equí sigue la llinia delMar del Norte holandesa, qu'incluye 5 caminos socesivos:

* De Sluis (frontera con Bélxica) a Hoek van Holland.
* De Hoek van Holland a Haarlem
* De Haarlem A Den Oever (hai una ruta alternativa a Den Helder, pero la ruta europea sigue a lo llargo del Afsluitdijk)
* Zurich a Lauwersoog
* Lauwersoog a Bad Nieuweschans (la frontera con Alemaña).

El camín entós sigue per Alemaña. Crucia la base de la Península de Xutlandia (esti ye l'únicu tramu interior), antes de siguir la mariña del Bálticu al traviés de Polonia, Rusia, Letonia, Lituania y Estonia, siguiendo en Rusia escontra San Petersburgu.

El camín inda ta en desenvolvimientu, y nun tán entá disponibles toles seiciones.

## Tramu asturianu
La sienda, nel percorríu per Asturies, dirá dende A Veiga a Bustiu, enforma averada a la mariña cantábrica. Anguaño tien en funcionamientu aproximao un 50% de los tramos.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu oficial
* Fotografíes de la parte francesa del Sentier du Litoral
* E9 n'Estland
* Cercu del Mar del norte
Garza

**Garza** pue referise a:

* Ardeidae, una ave zancuda del xéneru **Ardea** de picu fuerte y llargu, de color claro;
:* especialmente, a la especie *[[Ardea cinerea]]*;
* Genetta genetta, tamién conocída como **xineta**, **algaire**, **llegra** o **remendina**, un mamíferu montés de pelo cardoso con pintes y rabu llargu y peludu.
Cuña (Barriu)

**Cuña** ye una aldea de la parroquia de Barriu, nel conceyu asturianu de Teberga. 

Tien  y alcuéntrase a 6,70 km de La Plaza, la capital del conceyu.

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Persépolis Football Club

**Persépolis Football Club** (en persa: باشگاه فوتبال پرسپولیس ), conocíu a cencielles como Persépolis, ye un club de fútbol profesional d'Irán con sede en Teḥrán, que xuega na . Fundáu en 1963

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitiu web oficial del Persepolis Football Club
* Soccerway
La Foceicha

**La Foceicha** ye un llugar y una parroquia del conceyu asturianu de Teberga. La parroquia tien una estensión de .

Les  qu'habiten na parroquia viven toes nel llugar de La Foceicha. 

El llugar de La Foceicha alcuéntrase a unos 11,70 quilómetros de La Plaza, la capital del conceyu.

## Xeografía

### Llocalidaes

## Referencies

## Enllaces esternos
La Plaza (parroquia)

**La Plaza** ye una parroquia del conceyu asturianu de Teberga. Tien una estensión de .

Les  qu'habiten na parroquia repártense ente'l llugar de La Plaza y les llocalidaes de Cansinos, Entragu, La Favorita, Las Garbas, Ḷḷamas, La Obra, Redral, Samartín, Viḷḷaunel y Viḷḷar.

El llugar de La Plaza alcuéntrase a unos 42 quilómetros d'Uviéu, la capital d'Asturies.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Parmu (parroquia)

**Parmu** ye una parroquia del conceyu asturianu de Teberga.

Les  qu'habiten na parroquia, que tien  d'estensión, repártense ente'l llugar de Parmu ( hab.) y La Viḷḷa de Su ( hab.).

## Xeografía

### Llocalidaes

## Referencies

## Enllaces esternos
La Viḷḷa de Su

**La Viḷḷa de Su** ye un llugar de la parroquia de Parmu, nel conceyu asturianu de Teberga.

Alcuéntrase a unos 12,10 quilómetros de La Plaza, la capital del conceyu y tien una población de .

## Referencies

## Enllaces esternos
Ḷḷamas

Col nome de **Ḷḷamas** podemos referinos a:

*Ḷḷamas, un llugar y una parroquia del conceyu asturianu d'Ayer.
*Ḷḷamas, una aldea de la parroquia de La Plaza, nel conceyu asturianu de Teberga.
*Ḷḷamas, una aldea de la parroquia de Cangas del Narcea, nel conceyu asturianu del mesmu nome.

## Ver tamién

## Referencies
Neofelis

***Neofelis*** ye un xéneru de mamíferos carnívoros de la familia de los félidos qu'inclúi dos especies, la pantera nebulosa (*Neofelis nebulosa*) y la pantera nebulosa de Borneo (***Neofelis*** diardi). Esta postrera foi alzada a la categoría d'especie nel 2006, siendo antes una subespecie de *Neofelis nebulosa*.

Esti xéneru estrémase d'otros grandes felinos pola so estructura ósea.

; Especies

Ta conformáu poles siguientes especies:

* *[[Neofelis diardi]]* (G. Cuvier, 1823)
* *[[Neofelis nebulosa]]* (Griffith, 1821)

## Referencies

## Enllaces esternos
Alejandro Fernández

**Alejandro Fernández Abarca** , tamién conocíu como **El Potrillo**, ye un cantante retiráu de música ranchera, empresariu, productor discográficu y actor mexicanu fíu del tamién cantante mexicanu Vicente Fernández. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Perexil (dixebra)

**Perexil** pue referise a:

* **[[Petroselinum crispum|Perexil]]**, planta de güerta que s'usa como adobíu.
* **[[Islla Perejil]]**, castru allugáu al norte de Marruecos.

## Referencies

## Enllaces esternos
San Salvador d'Alesga

**San Salvador d'Alesga** ye una parroquia del conceyu asturianu de Teberga. Tien una estensión de .

Les  que lu habiten repártense ente les poblaciones de San Salvador y Fresnéu.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios
*El Campal 
*El Ḷḷanu
*La Fonte
*La Ponte 
*La Reguera 
*El Soutu 
*Veiga

## Referencies

## Enllaces esternos
Verbi gratia

***Verbi gratia***, en abreviatura ***v. g.***, ye una llocución llatina d'usu actual que significa lliteralmente «a mou d'exemplu» o «por casu». Ye bien utilizada con fines didácticos como conector discursivu exemplificativu.

Gramaticalmente ta formada por *verbi*, xenitivu del sustantivu neutru verbum (pallabra), y la preposición impropia *gratia*, que va postpuesta.

## Referencies

## Enllaces esternos
La Obra

Col nome de **La Obra** podemos referinos a:

*La Obra un barriu de la parroquia de San Xusto nel conceyu asturianu de Villaviciosa.
*La Obra, un llugar de la parroquia de La Plaza, nel conceyu asturianu de Teberga.

## Referencies
Alcalde de Teberga

L**'Alcalde de Teberga** ye'l cabezaleru del gobiernu del conceyu asturianu de Teberga.

## Llista d'alcaldes dende 1979
* Ramón Álvarez García, 1979-1983 PCE.
* César García Arias, 1983-1987 PSOE.
* José Ramón Álvarez Argüelles, 1987-2003 PSOE.
* María del Carmen Fernández Alonso, 2003-2011 PSOE.
* José Belarmino Álvarez Arias, 2011-2015 PSOE.
* María Amor Álvarez Ardura, 2015-2023 IU.
* Adrián Gayo Rodríguez, 2023 - anguaño IU

## Referencies

## Enllaces esternos
San Salvador (San Salvador d'Alesga)

**San Salvador** ye un llugar de la parroquia de San Salvador d'Alesga, nel conceyu asturianu de Teberga. 

Tien , y alcuéntrase a 5,80 km de La Plaza, la capital del conceyu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Fresnéu

Col nome de **Fresnéu** podemos referinos a:

*Fresnéu, un llugar de la parroquia de San Salvador d'Alesga, nel conceyu asturianu de Teberga. 
*Fresnéu, una parroquia del conceyu asturianu de Cabranes.
*Fresnéu, una aldea de la parroquia del mesmu nome, nel conceyu asturianu de Cabranes.
*Fresnéu, una casería de la parroquia de Sellón, nel conceyu asturianu de Piloña.

## Ver tamién
* 

## Referencies
Golfu de Martaban

El **golfu de Martaban** o **golfu de Mottama** ye un brazu del mar d'Andamán asitiáu na fastera meridional de Myanmar. Recibe'l so nome de la ciudá portuaria de Mottama (anantes Martaban). Ye'l llugar de desembocadura de los ríos Sittaung, Salween y ríu Yangon.

Un rasgu característicu d'esti golfu ye que tien una llinia costera dominada poles marees. Estes tienen un rangu d'ente 4 y 7 metros, siendo'l mayor el que se produz na punta del Elefante, na fastera occidental del golfu. Demientres les marees vives, nes que'l rangu de marees ye d'alredor de 6 m, la zona turbio del golfu, aquella na que l'agua camuda la so color pola tierra que traen en suspensión los ríos que desemboquen nel golfu, estiéndese per más de 45.000&nbsp;km², y ye una de les más estenses del planeta. Demientres les marees muertes, con un rangu de marea de 2,98 m, la estensión d'agua marina turbio cae hasta los 15.000&nbsp;km². El borde d'esta zona d'agua turbu muévese alante y atrás en sincronía colos ciclos de la marea una distancia d'alredor de 150 km.

El golfu ye l'hábitat de bien d'especies, siendo la más destacada d'elles la ballena de Bryde.

## References
Hedd Wyn

**Hedd Wyn** (nome de nacencia **Ellis Humphrey Evans**; ) foi un poeta galés que perdió la vida na batalla de Passendale mientres la Primer Guerra Mundial. Foi gallardoniáu de forma póstuma cola "siella del bardu" na celebración del del *eisteddfod* nacional de Gales en 1917. Evans, que consiguió delles sielles pola so poesía, adoptó'l nome bardu de *Hedd Wyn* (en galés: , "paz bendita") n'alusión a la lluz del sol que travesaba la borrina nos valles de Meirionnydd.

## Referencies

## Enllaces esternos
Diccionario General de la Lengua Asturiana

El ***Diccionario General de la Lengua Asturiana*** o **DGLA** ye un diccionariu asturianu-castellanu escritu por Xosé Lluis García Arias y espublizáu por Editorial Prensa Asturiana ente 2002 y 2004. Pue consultase llibremente na rede.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina de consulta del diccionariu
Ego Fakilo

**Ego Fakilo** ye'l documentu más antiguu que se conserva de los reinos medievales ibéricos. Pertenez al Reinu d'Asturies y ta guardáu na Catedral de San Salvador d'Uviéu.

## Historia
La so datación ye del 8 de xunetu del añu 803. Trátase d'un documentu qu'aportó en data desconocida a les dependencies del templu uvieín y recueye la donación d'una gran estensión de propiedaes por parte d'una rica terrateniente pa la creación del monesteriu de Santa María de Llibardón, nel actual conceyu de Colunga.

Ye'l primer orixinal que ser conserva de la Monarquía asturiana y l'únicu perteneciente al reináu d'Alfonsu II d'Asturies. Realizada una comparación de dates colos testos primitivos de la Corona d'Aragón y del Reinu de Pamplona, confirmóse como'l más antiguu de les organizaciones polítiques que conformen l'actual territoriu estatal.

Ta escritu con tinta conseguida a base d'óxidu de fierro o povisa sobre un pergamín, probablemente de piel de corderu, que tien unes dimensiones de 45,5 por 27 centímetros. L'escriba encargáu de plasmar el testu ye Vilimeriu, qu'emplega un llatín allonxáu de los cánones clásicos y una lletra de tipu visigóticu cursivu.

El documentu da fe de la donación al abá Pedru y a otros monxos d'una quinta parte de les tierres que Fakilo recibiera n'heriedu compartíu en Fano y Colunga, en Camoca y Primés (Villaviciosa), en Llue, tamién en Colunga y *Liuana* (posiblemente nel conceyu de Piloña) col oxetivu de qu'obtengan réditos económicos metanes la so esplotación agrícola pa fundar y caltener el monesteriu de Santa María de Llibardón.

El testu especifica que s'entreguen villes, viesques, viñes y mazanales pa ellaborar sidra.

## Notes

## Referencies

## Enllaces esternos

* https://www.infoasturies.com/es/2018/07/23/9093/
* https://www.lne.es/asturias/2013/01/27/tesoro-mayusculas-catedral/1359890.html
* http://ler.letras.up.pt/uploads/ficheiros/4906.pdf
Birgit Õigemeel

**Birgit Õigemeel**  ye una actriz, cantante y presentadora de televisión Estonia.

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Pandinus imperator

L' ye una especie del orde Scorpiones que pertenez a la familia Scorpionidae. 

## Descripción
Ye unu de los escorpiones más grandes del mundu y vive ente 6 a 8 años. El so cuerpu ye escuru, con tonos que van dende'l verde y azul escuro hasta café o negru. Mide aproximao 21 centímetros de llargu y pesa 30 gramos. Sicasí, delles especies d'escorpiones forestales similares como'l *Heterometrus swammerdami* tien el récor de ser l'escorpión más grande del mundu con 23 centímetros y confundense de cutiu. Foi descritu per primer vegada pol entomólogu alemán Carl Ludwig Koch en 1841.

## Caltenimientu y l'impautu humanu
L'escorpión emperador ye una especie bien popular nel comerciu de mascotes, lo cual lleváu a tal nivel de captura na naturaleza que la especie atópase anguaño incluyida nel apéndiz segundu del CITES.

## Alimentación y hábitat
Habiten en desiertos y selves tropicales d'África Occidental. Sotiérrense debaxo del suelu o s'escuenden so roques o escombros. La so alimentación compónse principalmente de diversos artrópodos como cucaraches, arañes, escarabayos, grillos, y n'ocasiones 
pequeños mures y llagarteses. Les preses son espeñicaes colos quelíceros en totalidá pa que el escorpión pueda absorber la papiella resultante, el procesu d'alimentación suel riquir delles hores.

## Picadura
La picadura del escorpión emperador pue clasificarse como leve, similar a la de les abeyes. Na mayoría de los casos les persones nun se ven afeutaes pola picadura del escorpión emperador, pero pue afectar a persones alérxiques o con enfermedaes presentes.

## Referencies
UFC 227

***UFC 227: Dillashaw vs. Garbrandt 2*** foi un eventu de MMA producíu por Ultimate Fighting Championship que tuvo llugar el 4 d'agostu de 2018 nel Staples Center en Los Angeles.

## Antecedentes
Una revancha pol Campeonatu de pesu gallu ente l'actual dos vegaes camepeón T.J. Dillashaw y l'ex-campeón Cody Garbrandt espérase qu'encabece l'eventu. Dambos entrenaron en TUF 25 antes de conocese nel eventu co-estelar d'UFC 217. Cuándo  engarraron, Dillashaw ganó con un knockout nel segundu round pa reclamar de nuevu'l títulu.

Una revancha pol Campeonatu de pesu mosca ente l'actual campeón Demetrious Johnson y el medayista d'oru olímpico en 2008 en llucha llibre Henry Cejudo espérase que sía la engarradiella co-estelar del eventu. Conociéronse primeramente en UFC 197, onde Johnson ganó a Cejudo na primer ronda por TKO pa defender el so títulu.

Esperábase que Derek Brunson enfrentara al ganador de The Ultimate Fighter: Brazil 3 Antônio Carlos Júnior nel eventu. Entá asina, Brunson foi sacáu de la engarradiella a empiezos de xunetu por una mancadura nel güeyu. 

## Cartelera

## Ver tamién
* Llista d'eventos de UFC
* Llista d'actual de peleadores de UFC

## Referencies

## Enllaces esternos
Vuelta a Polonia

La **Vuelta a Polonia** (oficialmente: en francés ***Tour de Pologne***; en polacu: *Wyścig Dookoła Polski*) ye una carrera ciclista per etapes polaca.

Dende los sos entamos hasta 1993 foi una carrera aficionada por ello la mayoría de ganadores fueron polacos. Darréu foi xubiendo progresivamente de categoríes profesionales dende la 2.4 hasta la 2.2 y yá dende'l 2005 ta inscrita nel programa del UCI ProTour, darréu llamáu UCI WorldTour.

Tamién cuntó ente 2000 y 2008 d'edición femenina hasta'l 2006 ediciones llamada oficialmente **Eko Tour Dookola Polski**. Empezó siendo amateur a pesar d'ello participaron corredores profesionales de primer nivel dende los sos entamos; en 2003 y 2004 foi de categoría 2.9.2 (última categoría profesional) renomándose esa categoría en 2005 pola 2.2 calteniendo la carrera dichu *estatus*.

## Palmarés
### Masculín

### Femenín

## Más victories

## Palmarés por países

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina oficial
* Vuelta a Polonia masculina (sitiodeciclismo.net)
* Eko Tour Dookola Polski (sitiodeciclismo.net)
* Vuelta a Polonia femenina (sitiodeciclismo.net)
* Vuelta a Polonia masculina (cqranking.com)
* Vuelta a Polonia femenina (cqranking.com)
* Noticies de la Vuelta a Polonia (n'español)
* 
* 
*
Mary Carlisle

**Mary Carlisle**  foi una actriz y cantante d'Estaos Xuníos.

## Biografía
Criada na so ciudá natal, protagonizó delles películes de Hollywood na década de 1930, siendo una de les 15 moces escoyíes como WAMPAS Baby Stars, gallardón qu'estremaba a les moces más prometedores na industria cinematográfica, en 1932. 

El so primer papel importante dar na película *College Humor* (1933) xunto a Bing Crosby. La pareya participó n'otros dos producciones, *Double or Nothing* (1937) y *Doctor Rhythm* (1938). Carlisle retirar de la industria cinematográfica en 1942, siendo *Dead Men Walk* (1943) el so creitu final nel cine.

El 8 de febreru de 1960 l'actriz recibió una estrella nel Paséu de la Fama de Hollywood, en 6679 Hollywood Boulevard. 

Tres les muertes de Dorothy Layton (2009), Gloria Stuart (2010) y Barbara Kent (2011), Carlisle foi la postrera de les WAMPAS Baby Stars en finar, rexistrándose la so muerte'l 1 d'agostu de 2018 a los 104 años.

## Filmografía

### Cine

## Referencies

## Enllaces esternos
Campeonatu Mundial de Ḥoquei sobre Yerba

El **Campeonatu Mundial de Ḥoquei sobre Yerba** o **Copa Mundial de Ḥoquei**, ye la máxima competición internacional de ḥoquei sobre yerba. Ye entamáu dende 1971 (el primer tornéu femenín realizóse en 1974) pola Federación Internacional de Ḥoquei (FIH). Anguaño realízase cada cuatro años.

## Tornéu masculín

### Ediciones

### Medayeru históricu
**<small>Actualizáu a L'Haya 2014</small>*

*(1) – Inclúi les medayes de la RFA.

## Tornéu femenín

### Ediciones

### Medayeru históricu
**<small>Actualizáu a L'Haya 2014</small>*

*(1) – Inclúi les medayes de la RFA.

## Ver tamién
*Ḥoquei sobre yerba nos Xuegos Olímpicos 
*Champions Trophy 
*Lliga Mundial de Ḥoquei

## Referencies

## Enllaces esternos
*Resultaos de tolos campeonatos na páx. de la FIH (n'inglés).
Tornéu de Los Cabos

El **Tornéu de Los Cabos** ye un tornéu de tenis que pertenez a l'ATP na categoría d'ATP World Tour 250. Apostar por primer vegada del 8 al 14 d'agostu de 2016 sobre superficie dura. En dichu eventu participen 28 tenistes n'individual y 16 pareyes de dobles, sobre superficie dura y tien una bolsa a partir de 780,000 dólares, lo que lo convierte nel quintu más grande nos 39 eventos a nivel mundial d'esta categoría.

## Palmarés

### Individual

### Dobles

## Referencies

## Enllacese esternos
Tornéu de Kitzbühel

El **Tornéu de Kitzbühel** ye un tornéu añal de tenis que s'apuesta na llocalidá de Kitzbühel, Austria. Esti eventu foi parte de la serie de torneos ATP (anguaño de l'ATP World Tour 250), cola esceición de los años 2009 y 2010.Esti certame apostar dende l'añu 1971 sobre polvu de lladriyu. Foi conocíu como'l **Generali Open** o como'l **Interwetten Austrian Open**.

L'arxentín Guillermo Vilas foi quien más vegaes ganó'l tornéu con 4 títulos en 5 finales apostaes, perdiendo una sola vegada contra John Fitzgerald.

## Campeones
### Individuales masculinos

### Dobles masculinos

## Referencies

## Enllaces esternos
Tornéu de Nanchang

El **Jiangxi International Women's Tennis Open** ye un tornéu pa los xugadores de tenis profesionales femenín xugáu en canches dures al campu. L'eventu empecipió como un tornéu 125s de la WTA, a partir del 2016 pasó a formar parte del WTA Tour como un tornéu International 

## Campeones
### Individual

### Dobles

## 125s WTA
### Individuales

### Dobles

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitiu oficial
Tornéu d'Hamburgu

El **Tornéu d'Hamburgu** ye un tornéu de tenis que s'apuesta añalmente en Hamburgu, Alemaña. Esti eventu forma parte de l'ATP Open 500.

Apostáu sobre tierra batida, el tornéu llevar a cabu añalmente nel mes d'agostu. Antes de la creación de la Tennis Masters Series a entamos de los 90, l'eventu llevaba'l nome de **Abiertu d'Alemaña**.

El tornéu ye unu de los más antiguos y prestixosos torneos sobre polvu de lladriyu nel mundu y la so primer edición data de 1892. A lo llargo del sieglu XX, el tornéu apostar en distintes ciudaes alemanes. L'alemán Otto Froitzhem llevóse'l tornéu en 7 ocasiones ente 1907 y 1925.

Nes temporaes 1978 a 2008, el tornéu yera un Masters Series (agora ATP Masters 1000). Pero cola reestructuración del calendariu, perdió dicha categoría.

## Resultaos
### Individual masculín
**Dende [[1972]]:**

### Dobles masculín
**Dende 1970:**

## Ganadores múltiples n'individuales
### Masculín
* **4 victories:**
**  Roger Federer: 2002, 2004, 2005, 2007

* **3 victories:**
**  Eddie Dibbs: 1973, 1974, 1976
**  Andrei Medvedev: 1994, 1995, 1997

* **2 victories:**
**  Manuel Orantes: 1972, 1975
**  José Figales: 1979, 1982
**  Juan Aguilera: 1984, 1990
**  Ivan Lendl: 1987, 1989
**  Rafael Nadal: 2008, 2015
**  Leonardo Mayer: 2014, 2017

## Referencies

## Enllaces esternos

* Web oficial del tornéu
* Perfil ATP del tornéu
* Páxina sobre'l Masters d'Hamburgu en tenniscorner.net
Tornéu de Gstaad

El **Tornéu de Gstaad** llamáu tamién **J. Safra Sarasin Swiss Open**, ye un tornéu de tenis, celebráu cada añu nel mes de xunetu dende l'añu 1915 sobre tierra batida na llocalidá de Gstaad, cantón de Berna, Suiza.

Esti tornéu forma parte de l'ATP World Tour 250, y enantes dir de les sos antecesores, l'ATP International Series y la ATP World Series. Los xugadores que más vegaes ganaron esti tornéu son los españoles Sergi Bruguera y Àlex Corretja, en 3 ocasiones cada unu, y Tom Okker ostenta'l récor de llegar a 4 finales consecutives, anque perdió en toes elles.

## Ganadores
### Individual (dende 1968)

### Dobles

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina oficial del certame (n'inglés).
Gstaad

**Gstaad** ye una llocalidá y estación iverniza suiza, allugada nel distritu alministrativu de Obersimmental-Saanen nel cantón de Berna; la llocalidá pertenez a la comuña de Saanen. 

El llugar ye conocíu como un gran destín turísticu ivernizu, ye xunto con San Moritz, Zermatt y Klosters/Davos, unu de los sitios más esclusivos de Suiza, pos estrelles de fama mundial y dellos personaxes de la realeza europea pasen les sos vacaciones equí. 

## Informaciones varies
El Tornéu de Tenis Abiertu de Suiza ye celebráu cada añu nesta llocalidá. 

## Referencies

## Enllaces esternos

* Oficina de turismu de la estación de Gstaad
* Montes de Gstaad
* Centro Alpín de Gstaad
* 

### Torneos
* Allianz Swiss Open Gstaad
* Menuhin Festival Gstaad
* Country Night Gstaad
* Polu Silver Cup Gstaad
* Gstaad Promenade Party
Campeonatu Mundial de Bádminton

El **Campeonatu Mundial de Bádminton** ye la máxima competición de bádminton a nivel mundial, xunto colos Xuegos Olímpicos. Instaurar nel añu 1977, y la so primer edición apostar en Malmö (Suecia). Hasta entós, el All England yera consideráu como la competición internacional más importante.

Ye entamáu pola Federación Mundial de Bádminton (BWF, d'antiguo IBF), añalmente dende 2006 (sacante los años en que se celebren los Xuegos Olímpicos) y antes de 2006 cada añu impar. Dende 1989 hasta 2001 los campeonatos apostábense darréu dempués de la Sudirman Cup y na mesma sede.

## Ediciones




## Medayeru históricu
* ''Actualizáu hasta Glasgow 2017.

## Palmarés históricu

## Referencies

## Enllaces esternos
*Resultaos oficiales de tolos campeonatos  .
*Base de datos de la WBF .
Vuelu 2431 d'Aeroméxico

L'esbarrumbe del **Vuelu 2431 de Aeroméxico** (SLI2431/5D2431) asocedió'l 31 de xunetu de 2018, depués del despegue del Aeropuertu Internacional Guadalupe Victoria de Durango, d'un avión Embraer 190 que cubría la ruta Durango-Ciudá de Méxicu, nel que viaxaben 97 pasaxeros y 4 tripulantes.

## Avión
L'avión yera Embraer E-190 , rexistru XA-GAL, msn 19000173. Volara per primer vegada en 2008. Primero apurrióse a US Airways como N960UW antes de ser vendíu a Midwest Airlines que s'operaba como Republic Airline col rexistru camudó a N167HQ n'avientu de 2009. Depués vendióse a Aeroméxico Connect en 2014 y volvióse a rexistrar en XA-GAL.

## Accidente
A les 16:13 hores Tiempu del Centru, Aeroméxico informó que tenía conocencia d'un accidente asocedíu en Durango, ensin esclariar más detalles por ser la primer información al respeutu. Darréu, emitió mayor información vía Twitter y comunicaos sobre lo asocedío, Inda siguen los trabayos de busca y rescate.

A les 17:12 Tiempu del Centru, la Secretaría de Salú reportaba un saldu de 18 mancaos, ensin reporte de persones finaes.

Minutos dempués, la Secretaría de Comunicaciones y Tresportes emitió un comunicáu informando sobre'l percance del vuelu AM-2431 de Aeroméxico:

## Ver tamién
* Accidente d'aviación
* Accidentes más graves d'aviación (1943-presente)
* Accidentes ya incidentes notables na aviación civil
* Accidentes per fabricante de l'aeronave

## Referencies

## Enllaces esternos
* Descripción del accidente en Aviation Safety
Gran Premiu de la República Checa de Motociclismu

El **Gran Premiu de la República Checa de Motociclismu** (hasta 1992: **Gran Premiu de Checoslovaquia de Motociclismu**) ye una carrera de motociclismu de velocidá que se cuerre na República Checa dende l'añu 1947. A partir de la edición 1965, la competencia ye fecha puntuable del Campeonatu Mundial de Motociclismu (sacante ente 1983 y 1986). La primer edición correr en Praga, depués nun circuitu rutero cerca de les llocalidaes de Brno, Bosonohy y Žebetín, y dende 1987 nel autódromu de Brno.

De los grandes premios apostaos ente 1987 y 2009, l'italianu Valentino Rossi tien el récor de cinco victories na división máxima, en cuantes que la so coterráneo Max Biaggi y l'estauxunidense Wayne Rainey empaten con trés cada unu. Biaggi tamién tien rexistraos cuatro trunfos consecutivos en 250&nbsp;cc ente 1994 y 1997.

## Ganadores del Gran Premiu de la República Checa de Motociclismu

### Ganadores múltiples (pilotos)

### Ganadores múltiples (Constructores)

### Per Añu

## Ganadores del Gran Premiu de Checoslovaquia de Motociclismu

### Ganadores múltiples (pilotos)
:*Nota: les ediciones que nun formaron parte del Campeonatu Mundial de Motociclismu tienen fondu rosa.*

### Per Añu
:*Nota: les ediciones que nun formaron parte del Campeonatu Mundial de Motociclismu tienen fondu rosa.*

## Referencies

## Enllaces esternos
Autódromu de Brno

El **Automotodrom Brno** (hasta 1994: *Masarykův okruh*, "circuitu de Masaryk") ye un autódromu de 5403 metros d'estensión asitiáu en Brno, República Checa. La so construcción empecipiar en 1985 y remató en 1987. El récor de vuelta de 1:55.799 realizar Jorge Lorenzo mientres el Gran Premiu de la República Checa de Motociclismu de 2012 con una Yamaha de MotoGP.

El autódromu de Brno recibió numberosos campeonatos internacionales, tales como la Fórmula 3 Euroseries (2004), el Campeonatu Européu de Turismos (2000-2004), el Deutsche Tourenwagen Masters (2004-2005), el A1 Grand Prix (2006-2007), el Campeonatu FIA GT (2000-2008, 2010), el Campeonatu Mundial de Motociclismu (1987-1991, 1993-presente) y el Campeonatu Mundial de Superbikes (1993, 1996, 2005-2012).

Enantes realizárense carreres en circuitos ruteros nes cercaníes de la ciudá de Most: automovilismu mientres la década de 1930, y motociclismu dende 1965 hasta la inauguración del autódromu.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitiu oficial del Automotodrom Brno
Paddington 2

***Paddington 2*** ye una película británicu-francesa de comedia familiar dirixida por Paul King, coescrita por King y Simon Farnaby, y producida por David Heyman. Ye la secuela de la cinta del 2014 *[[Paddington (película)|Paddington]].*, protagonizada por Hugh Grant, Brendan Gleeson, Hugh Bonneville, Sally Hawkins, Julie Walters, Jim Broadbent, Peter Capaldi, Madeleine Harris, Samuel Joslin, y coles voces de Ben Whishaw y Imelda Staunton. La producción empezó n'ochobre de 2016, y acabáu en xunu de 2017. La película estrenó'l 10 de payares de 2017.

## Repartu
* Ben Whishaw como la voz de Paddington.
* Hugh Grant como Phoenix Buchanan, un actor escosu y narcisista
* Brendan Gleeson como Nudiellos McGinty, un lladrón de caxes de caudales.
* Hugh Bonneville como Henry Brown.
* Sally Hawkins como Mary Brown.
* Julie Walters como Señora Páxaru.
* Jim Broadbent como Samuel Gruber.
* Peter Capaldi como Señor Curry.
* Madeleine Harris como Judy Brown.
* Samuel Joslin como Jonathan Brown.
* Imelda Staunton como la voz de Lucy, la tía de Paddington. 

## Producción
N'abril de 2015, David Heyman, el productor de *[[Paddington (película)|Paddington]]* (2014), confirmó que produciría una secuela a la película. Tamién anunció que Paul King tornaría pa dirixir y co escribila con Simon Farnaby.

Per ochobre de 2016, la repartida de *Paddington* — Hugh Bonneville, Sally Hawkins, Julie Walters, Jim Broadbent, Peter Capaldi, Madeleine Harris, Samuel Joslin, Ben Whishaw y Imelda Staunton — foi confirmáu pa tornar a la secuela, xunto a los nuevos miembros de repartu Hugh Grant y Brendan Gleeson. 

La fotografía principal empezó nel mesmu mes. Framestore va apurrir los efeutos visuales pa la película. La filmación en Litle Venice foi mientres tres díes. La filmación tamién s'allugó en Shepton Mallet Prision. Y acabó a finales de xunu de 2017.

## Estrenu
*Paddington 2* entámase ser estrenada'l 10 de payares de 2017 nel Reinu Xuníu, y nos Estaos Xuníos el 12 de xineru de 2018.
Nel Perú'l so estrenu dará'l 1 de febreru del 2018.

## Receición
*Paddington 2* recibió reseñes por demás positives de parte de la crítica, lo mesmo que de l'audiencia. Nel portal d'internet Rotten Tomatoes, la película tien una aprobación de 100%, basada en 189 reseñes, con una calificación de 8.7/10, ente que de parte de l'audiencia recibió una aprobación de 89%, basada en 5 836 votos, con una calificación de 4.4/5

La páxina Metacritic dio-y a la película una puntuación de 88 de 100, basada en 38 reseñes, indicando "aclamación universal". Les audiencies de CinemaScore diéron-y una "A" nuna escala d'A+ a F, ente que nel sitiu IMDb los usuarios diéron-y una puntuación de 8.2/10, sobre la base de 14 073 votos.

## Remortina
En xunu de 2016, el CEO de StudioCanal, Didier Lupfer declaró que l'estudiu ta comprometíu a faer una tercer película de *Paddington* .

## Referencies
Osu Paddington

L**'Osu Paddington** (inglés: *Paddington Bear*) ye un personaxe de ficción na lliteratura infantil del Reinu Xuníu. Apaeció per primer vegada en 1958 nel llibru tituláu *A Bear called Paddington* (Un osu llamáu Paddington) del escritor inglés Michael Bond y apaeció subsecuentemente en dellos llibros del mesmu autor, que fueron ilustraos primeramente por Peggy Fortnum.

Pa crear al Osu Paddington, Bond basar nun osu de peluche que vio nel estante d'una tienda londinense cerca a la estación de Paddington na viéspora de Navidá de 1956. Decidió mercar l'osu como regalu pa la so esposa. El moñecu foi la inspiración de Bond y empezó escribir una hestoria. Diez díes dempués, yá escribiera'l primer llibru. *A Bear called Paddington* foi publicáu per primer vegada'l 13 d'ochobre de 1958.

## Personaxe

L'Osu Paddington ye presentáu como un cortés inmigrante procedente del "más escuru y recóndito Perú" (*Darkest Perú*). Foi atopáu pola familia Brown na estación londinense de Paddington, d'ende recibe'l so nome, una y bones l'osu diz que naide puede entender el so nome peruanu. 

El personaxe convirtióse nun iconu clásicu de la lliteratura infantil inglesa, yá que-y lo percibe tan notable como Winnie-the-Pooh. Los sos llibros traduciéronse a 30 idiomes y vendiéronse más de 30 millones de copies alredor del mundu.

El 28 de payares de 2014 estrenar nel Reinu Xuníu la película Paddington, dirixida por Paul King y protagonizada por Ben Whishaw faciendo la voz del osu, y acompañáu por actores como Nicole Kidman, Hugh Bonneville y Sally Hawkins.

## Ver tamién
* Paddington (película)

## Referencies

## Enllaces esternos

*  
* 
*  *(mención a esti artículu)*
Scott Pruitt

**Edward Scott Pruitt**  ye un políticu y abogáu estauxunidense del estáu d'Oklahoma. Miembru del Partíu Republicanu, desempeñóse como'l decimocuartu alministrador de l'Axencia de Proteición Ambiental (EPA poles sos sigles n'inglés) dende'l 17 de febreru de 2017 hasta'l 6 de xunetu de 2018. Foi nomáu pal puestu de la EPA pol presidente de los Estaos Xuníos Donald Trump y foi confirmáu pol Senáu de los Estaos Xuníos pa liderar la EPA nuna votación de 52-46.

Pruitt representó a los condaos de Tulsa y Wagoner nel Senáu d'Oklahoma dende 1998 hasta 2006. En 2010, Pruitt foi escoyíu Procurador Xeneral d'Oklahoma. Nesi papel, yera provida y oponíase al matrimoniu ente persones del mesmu sexu, la Llei de Proteición al Paciente y Curiáu de Salú Algamadizu («*Obamacare*») y les regulaciones ambientales, autodenominándose el «principal abogáu contra l'axenda activista de la EPA». Nes sos campañes pa Procurador Xeneral d'Oklahoma, Pruitt recibió importantes contribuciones de campañes corporatives y d'emplegaos de la industria de los combustibles fósiles, y recibió siquier $ 215&nbsp;574 ente 2010 y 2014, a pesar de que se presentó ensin oposición nel últimu añu. Como Procurador Xeneral d'Oklahoma, Pruitt demandó a l'Axencia de Proteición Ambiental siquier 14 vegaes con al respective de les aiciones de l'axencia. En 2012, Pruitt foi escoyíu presidente de l'Asociación de Procuradores Xenerales Republicanos y reelixíu pa un segundu mandatu en febreru de 2013.

Pruitt refuga el consensu científicu de que les emisiones de dióxidu de carbonu causaes pol home son un contribuyente primariu al cambéu climáticu.

En xunetu de 2018, Pruitt taba baxu siquier 14 investigaciones federales dixebraes pola Oficina de Responsabilidá Gubernamental, l'inspector xeneral de la EPA, la Oficina d'Alministración y Presupuestu de la Casa Blanca, la Oficina del Asesor Especial de los Estaos Xuníos y dos comités de la Cámara sobre los sos vezos de gastu, conflictos d'intereses y práutiques alministratives. Pruitt fixo usu frecuente de viaxes de primer clase, según frecuentes vuelos chárter y militares. Como alministrador de la EPA, Pruitt arrendó un condominiu en Washington D. C. a una tasa de descuentu importante de parte d'un cabildero que los sos veceros taben regulaos pola EPA. Pruitt tamién causó esmoliciones étiques refugando a la Casa Blanca y utilizando una disposición acutada de la Llei d'Agua Potable Segura pa dar aumentos de forma autónoma los sos dos ayudantes más cercanos d'aproximao $ 28&nbsp;000 y $ 57&nbsp;000 cada unu, que fueron sustancialmente más altos que los salarios pagos a aquellos en puestos similares na alministración Obama, y ​​que dexó a dambos evitar la firma de promeses de conflictu d'intereses. En xunu de 2018, metanes una socesión constante de revelaciones de mala conducta, un creciente coru de conservadores empezara a suxerir que Pruitt tenía d'arrenunciar. El 5 de xunetu de 2018, Pruitt anunció qu'arrenunciaría al so cargu, efectivu del 6 de xunetu.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Apaiciones en 
* Páxina de Scott Pruitt como alministrador de la EPA