Área de la Badea de San Francisco

L**'Área de la Badea de San Francisco** (n'inglés: ***San Francisco Bay Area***, tamién conocida como *The Bay Area*, o, a cencielles *The Bay*) ye una rexón metropolitana xeográfica y étnicamente diversa qu'arrodia les badees de San Francisco, Estaos Xuníos.

Esta área inclúi grandes ciudaes como San José, San Francisco y Oakland, xunto con árees urbanes y rurales más pequeñes. Na so totalidá, l'Área de la Badea consta de nueve condaos, 101 ciudaes y 7.000 mi². Los condaos son: Alameda, Contra Costa, Marin, Napa, San Francisco, San Mateo, Santa Clara, Solano y Sonoma.

En xunetu de 2006, l'Área de la Badea cuntaba con 7,2 millones d'habitantes. Ye una de les rexones más riques de los Estaos Xuníos, según la Oficina del Censu de los Estaos Xuníos, cuntando colos ingresos domésticos medios más altos de la nación con más de 65.000 dólares per añu por habitante. L'Área de la Badea contién munches ciudaes, pueblos, bases militares, aeropuertos, parques nacionales, estatales y rexonales, xuníos por una rede masiva de carreteres, autopistes, ferrocarriles, pontes, túneles y trenes de cercanía.

Magar San Francisco ye'l centru cultural y la ciudá más reconocida del Área, San José ye la ciudá más grande, superando a San Francisco per primer vegada na hestoria dende'l censu de 1990. Amás de tener los ingresos domésticos medios más altos de la nación, l'Área de la Badea tien la renta per cápita más alta de cualquier área metropolitana de los Estaos Xuníos y tamién ye una de les árees más políticamente lliberales de la nación. El nivel de vida tamién ye unu de los más altos na nación.

## Tresporte

### Tresporte terrestre
Dalgunes de les axencies de qu'ufierten serviciu d'autobuses inclúin: Muni, AC Transit, SamTrans, VTA, County Connection y Golden Gate Transit.

### Ferrocarriles
Esisten dellos sistemes públicos de trenes nel área metropolitana:
* BART (*Bay Area Rapid Transit*) - Un serviciu de metro pa tola área.
* Muni
* Caltrain - Un tren suburbano que coneuta San José con San Francisco, y col sistema de BART.
* Amtrak
* ACE
* VTA

## Educación cimera
* Stanford University
* University of California, Berkeley
* University of California, San Francisco
* University of California, Santa Cruz
* Universidá Estatal de San Francisco
* Universidá Estatal de San José
* Universidá Estatal de California, East Bay
* San José City College

## Subrexón

### San Francisco

Polo xeneral, asitiar nuna categoría por sigo mesma en términos de cultura y xeografía, y ye conocida llocalmente como "La Ciudá" (The City n'Inglés). San Francisco ta arrodiada d'agua per trés llaos: el norte, este y oeste. Ye'l centru cultural y urbano de la rexón, amás de ser el centru de población más densamente pobláu, yá que habiten alredor de 800.000 persones en namái 49 milles cuadraes, lo que fai la segunda con mayor densidá de población nes principales ciudaes de los Estaos Xuníos dempués de la ciudá de Nueva York. Les llimitaciones de la superficie onde s'atopa la ciudá fueron una llimitación pa la crecedera poblacional, según dar llugar a un aumentu de los precios inmobiliarios, por cuenta de la llindada disponibilidad de tierres. San Francisco tamién tien el mayor númberu de conmutadores en tola área de la badea.

### La Península

La zona ente San Francisco y el Sur de la Badea, xeográficamente parte de la Península de San Francisco, ye conocíu como La Península (The Peninsula n'Inglés) y en delles ocasiones como'l *Oeste de la Badea (West Bay n'Inglés)*. Esta área consiste nuna serie de pequeñes ciudaes y comunidaes suburbanas del Condáu de San Mateo y la parte noroeste del Condáu de Santa Clara, amás de les diverses ciudaes qu'hai pola mariña del Pacíficu, como Pacífica y Half Moon Bay. Munches de les ciudaes y pueblos fueren centros de la vida rural hasta la etapa posterior a la Segunda Guerra Mundial, dómina en qu'un gran númberu de residentes de les clases media y alta treslladóse a esta parte de la Badea p'asitiase nos pueblos. La década de los 80 marcó l'empiezu d'una rápida crecedera nel númberu de residentes de les clases media y alta qu'habiten ciudaes como Palo Alto, Woodside, Portola Valley, Redwood Shores, Atherton, lo cual débese en parte a la industria d'alta teunoloxía de Silicon Valley. Munches d'estes families son d'orixe estranxeru y polo tanto contribuyeron de manera significativa a la diversidá de la zona. La Península estremar en ciudaes qu'inclúin: Atherton, Belmont, Brisbane, Burlingame, Apina, Daly City, East Palo Alto, Emerald Lake Hills, Foster City, Half Moon Bay, Hillsborough, Los Altos, Los Altos Hills, Menlo Park, Millbrae, Mountain View, North Fair Oaks, Pacífica, Palo Alto, Portola Valley, Redwood City, Redwood Shores, San Bruno, San Carlos, San Mateo, South San Francisco y Woodside.

### Sur De La Badea

Les comunidaes a lo llargo del cantu sur de la badea que se conoz como'l **[[Sur de la Badea (área de la Badea de San Francisco)|Sur de la Badea]]** (South Bay n'Inglés), Valle de Santa Clara, y Silicon Valley. Inclúi la gran ciudá de San José y les sos suburbios, incluyendo l'alta teunoloxía, centros de Santa Clara, Milpitas, Cupertino, Sunnyvale, según munches otres ciudaes como Saratoga, Los Gatos y Campbell y los exurburbios de Morgan Hill y Gilroy. Un gran númberu de families mientres el periodu posterior a la guerra mundial tamién se treslladaron ellí pa la industria aeroespacial. Esta zona foi mientres enforma tiempu desenvuelta y ampliada y ye de cutiu presentada como un estereotipu de la típica de los suburbios de les ciudaes de California. Anguaño, sigue la crecedera, principalmente impulsada pola teunoloxía y barata de los trabayadores inmigrantes. La resultancia foi un enorme aumentu nel valor de los bienes qu'obliga a munches families de clase media de la zona o incipiente en guetos nos mayores sectores de la rexón.

Acorde col títulu de Silicon Valley, esta rexón ye'l llar d'un gran númberu de xigantes del sector de la teunoloxía. Delles empreses de teunoloxía con sede na badea son AMD, Intel, Cisco Systems, Hewlett-Packard, Apple, Google, eBay y Yahoo!. De resultes de la rápida crecedera d'estes y otres empreses, el Sur de la Badea ganó cada vez más influencia política y económica tantu dientro de California y en tol mundu.

San José, la décima ciudá más grande de los Estaos Xuníos, y la ciudá más grande nel área de la badea, ye'l centru financiero y cultural del Valle de Santa Clara. Contién munchos barrios y un gran demográficu comparable a la de San Francisco. San José ye tamién el llar d'equipu de ḥoquei de NHL San Jose Sharks. L'altor de los edificios nel distritu financieru del centru ye llindada por cuenta de que l'Aeropuertu Internacional de San José de les rutes d'aviación vuelen direutamente sobre él. Mientres la última década, San José esperimentó una rápida crecedera. San José sigue siendo una de les ciudaes de más rápidu crecimientu nos Estaos Xuníos.

### Este de la badea

El llau oriental de la badea, que consta de los condaos de: el Condáu d'Alameda y el Condáu de Contra Costa ye conocíu llocalmente como'l **[[Este de la Badea (área de la Badea de San Francisco)|Este de la Badea]]** (East Bay n'Inglés). L'Este de la Badea ta estremáu en dos exsubregiones, l'este de la Badea interior, que se sienta na Badea sobre la mariña, y l'este de la Badea esterior, compuestu por valles separaos del Este de la Badea interior sobre les llombes y montes.

* L**'Este de la Badea interior** inclúi la parte occidental de los condáu d'Alameda y Contra Costa, incluyíes les ciudaes d'Oakland, Hayward, Fremont, Berkeley y Richmond, según munches pequeñes ciudaes, como Alameda, Castro Valley, Newark, Union City, Emeryville, Albany, San Leandro, San Pablo, El Sobrante, Pinole, Hercules, Rodiu, Piedmont y El Cerrito. L'Este de la Badea interior ye más urbana, más densamente poblada, tien muncho más edificios antiguos (construyíos antes de la Segunda Guerra Mundial) y una mayor diversidá étnica de la población. Oakland caltién el puertu más grande de la rexón y franquicies de deportes profesionales nel baloncestu, fútbol y béisbol. L'Este de la Badea interior tamién cunta con una alta incidencia de la delincuencia, según otros problemes socioeconómicos. Según l'Informe del Delitu Uniforme del FBI, más del 50% de los homicidios nel Área de la Badea en 2002 producióse dientro de les llendes de la ciudá d'Oakland y Richmond. Les tases d'homicidios aumentaron constantemente, en 2005 tuvo la mayor tasa d'homicidios pa les ciudaes Richmond y Oakland.
* L**'Este de la Badea esterior** consta de la parte oriental de los condaos d'Alameda y Contra Costa, y estrémense en 5 árees distintes: Lamorinda, Central del Condáu de Contra Costa, al este del Condáu de Contra Costa, el Valle de San Ramón, y el Valle de Livermore-Amador. El términu foi acuñáu por Lamorinda la combinación de los nomes de les ciudaes qu'inclúi: Lafayette, Moraga, y Orinda. Walnut Creek ta asitiáu al este de Lamorinda y el norte del Valle de San Ramón, xunto con Concord, Martinez, y Pleasant Hill entiende Central del Condáu de Contra Costa. Les ciudaes de Pittsburg, Antioch, Brentwood, Oakley y les árees ensin incorporar en redol a ellos entienden l'este del Condáu de Contra Costa. Les ciudaes de Dublín, Pleasanton, Livermore, compuestu pol Valle de Livermore-Amador (dacuando xunto col Valle de San Ramón y el llamáu Tri-Valley), o más popularmente como'l Valle de Livermore, porque Livermore ye la ciudá más grande nel valle. El Valle de San Ramón componer d'Alamo, Danville, Diablu y el so nome, San Ramón escontra'l sur. L'Este de la Badea esterior ta conectáu col Este de la Badea interior per mediu del BART, autopistes Interestatales 80, 580, y 680, al traviés de la Ruta 24 pol Caldecott Tunnel. L'Este de la Badea esterior ye particularmente rural, y la mayoría de la so infraestructura foi construyida dempués de la Segunda Guerra Mundial. Esta zona sigue siendo en gran parte demográficamente anglosaxona, anque la población hispano y filipino crecieron significativamente nos últimos deceniossobremanera na zona de Concord.

### Norte De La Badea

La rexón al norte de la Ponte Golden Gate ye conocíu llocalmente como'l **Norte de la Badea** (North Bay n'Inglés). Esta zona componer del Condáu de Marin y estiéndese escontra'l norte nel Condáu de Sonoma y el Condáu de Napa y escontra l'este'l Condáu de Solano. La ciudá de Fairfield, siendo parte de Solano, ye de cutiu consideráu la ciudá más oriental del Norte de la Badea.

Con poques esceiciones, esta rexón ye bien afluente: el condáu de Marin ta clasificáu como'l más ricu de la nación. Les zones rurales ye comparativamente al restu del Área de la Badea; munches árees de poco espaciu abiertu, tierres de cultivu y viñeos. Santa Rosa ta nel Condáu de Sonoma, ye la ciudá más grande del Norte de la badea, con una población de 157.985 y un Área Estadística Metropolitana poblacional de 466.891, polo que ye la quinta ciudá más grande del Área de la Badea de San Francisco.

El Norte de la Badea ye la única seición del Área de la Badea que nun ta atendíu por un serviciu de tren. La falta de servicios de tresporte débese principalmente a la falta de masa de población nel Norte de la Badea, y el fechu de que se dixebra dafechu del restu del Área de la Badea pel agua, los puntos d'accesu namái ta la Ponte Golden Gate de San Francisco al Condáu de Marin, la ponte de Richmond-San Rafael a San Rafael, la ponte de Carquinez de Vallejo, la ponte de Benicia-Martinez y la ponte d'Antioch.

### Santa Cruz y San Benito

Los gobiernos rexonales nel Área de la Badea de San Francisco, incluyendo l'Asociación de Gobiernos del Área de la Badea, la Comisión de Tresporte Metropolitanu, l'Área de la Badea de Xestión de la Calidá del Aire del Distritu, y el San Francisco Bay Regional Water Quality Control Board incluyir namái percima de los nueve condaos nes sos fronteres o adhesión. (El BAAQMD inclúi la totalidá de los nueve condaos, sacante'l norte del Condáu de Sonoma y Solano; RWQCB inclúi la totalidá de San Francisco y les porciones de los otros ocho condaos que drenan a la Badea de San Francisco o al Océanu Pacíficu.) Sicasí , la Oficina del Censu de los Estaos Xuníos defini San José-San Francisco-Oakland consolidáu como un Área Estadística once condaos rexonales, incluyida l'anterior, más nueve condaos, el Condáu de Santa Cruz y el Condáu de San Benito. Mentanto, el Departamentu de Parques del Estáu de California define como l'área de la badea, incluyendo diez condaos, ente ellos Santa Cruz, pero con esclusión de San Benito. Per otru llau, Santa Cruz y San Benito, xunto col Condáu de Monterey son parte d'un gobiernu rexonal organización llamada l'Asociación de Gobiernos del Área de la Badea de Monterey. Sicasí, la prensa y medios de comunicación del área inclyue los dos condaos nel Área de la Badea.

Dellos residentes de los Montes de Santa Cruz (Boulder Creek, Brookdale, Ben Lomond, Felton, Scotts Valley) xeneralmente nun se consideren residentes nel Área de la Badea, y non yá de los Montes de Santa Cruz sí mesmos.

La ciudá de Santa Cruz ta aisllada xeográficamente del restu del Área de la Badea de San Francisco, y considérase xeneralmente como una parte de la zona de la Badea de Monterrey dende la ciudá atopar nel estremu norte de la Badea de Monterey. La ciudá tamién ye dacuando consideráu como'l puntu más septentrional de la mariña central de California, que s'estiende a lo llargo de la mariña del estáu dende Santa Barbara. Santa Cruz ye una ciudá turista y contién munches sableres y el Santa Cruz Beach Boardwalk, que ye unu de los últimos parques de diversiones cerca del mar nos Estaos Xuníos. Los otros partes del condáu contién montes y montes con esclusión de les ciudaes na sablera de Capitola y Watsonville. El condáu de San Benito tien una clima más seca que los otros condaos del área y la so economía ye principalmente concentrada alredor de l'agricultura.

Esta inclusión parcial d'estos dos condaos nel Área de la Badea ye una manifestación d'un "llena" que, por cuenta de los altos precios de la vivienda nel Área de la Badea fayadizu, les persones con puestos de trabayu nel Área de la Badea deciden mercar cases nes zones perifériques y soportar llargu tiempu lloñe. Esto borra les fronteres esteriores del Área de la Badea, qu'agora se puede dicir que non yá s'estienda escontra'l sur (Santa Cruz, San Benito, y los condaos de Monterey), sinón a los condaos del Valle Central, como lo son el Condáu de Sacramento, Condáu de San Joaquín, Condáu de Stanislaus y el Condáu de Yolo.

## Demografía
D'alcuerdu al censu envaloráu del 2009, La población del Área de la Badea de San Francisco foi de 8,736 millones. El marcu racial foi de 50.10% blancos o anglosaxones, 15.01% asiáticos o orientales, 4.54% hawaiianos o Isleños del Pacíficu, 11.53% negros o afroamericanos, 7.24% d'otres races, y 6.93% de dos o más races. El 33.39% de la población yeren llatinos o hispanos. El 41.36% yera población estranxera, d'esto: el 31.31% d'Asia, el 42.46% de Llatinoamérica, el 9.39% d'Europa, y 3.84% d'otres partes del mundu.

## Riesgos naturales

### Terremotos
*Terremotu de San Francisco de 1906
*Terremotu de Loma Prieta
*Terremotu del sur de Napa de 2014

California va tiempu que tarrez un «Big One», como llamen a un masivu terremotu cimeru a una magnitú de 8,5, que podría asoceder en dalgún de los puntos débiles sismolóxicos debaxo d'esi estáu, especialmente na falla de San Andrés, al este de Los Angeles. Sicasí, tomóse bien en serio un tsunami xeneráu por un terremotu más lloñe, sobremanera desque un terremotu de 9,0 graos de magnitú asocedíu'l 11 de marzu 2011 en Xapón mató a unes 19.000 persones y provocó una catástrofe nuclear.

### Hinchentes
***Antes de xunu o dempués d'ochobre de 1859**: Un sistema consideráu como un ciclón tropical bastiar ente Cape Mendocino y la Badea de San Francisco.
***19 d'agostu-20 d'agostu de 1997**: Los remanentes de la nube tropical Ignacio producieron vientos huracanados cerca de les mariñes de California, que pasaron cerca del Área de la Badea de San Francisco y nel interior del Pacíficu Noroeste. Y rexistráronse esporádiques agües moderaes.

## Influencia Musical
Nesta zona foi onde surdió'l "Bay Area Thrash Metal", con bandes pioneres tales como Metallica, Overkill, Exodus, Vio-Lence, Testament, Heathen, Megadeth, Possessed, ente otres. Más notable mientres la década de los 60's y 70's foi l'epicentru del arte sicodélico, la cultura hippie y la esplosión del xéneru conocíu como "Rock acedu", equí importantes figures como Jefferson Airplane protagonizaron el movimientu. El "Branu del amor" de 1967 tamién foi vital nesta área de San Francisco, figures como The Jimi Hendrix Experience cautivaron toa una xeneración mientres el Monterey Pop Festival. Más específicu foi'l casu del barriu de "Haight Ashbury", barriu famosu mundialmente sede del movimientu Hippie.

## Condaos, ciudaes, pueblos
Les ciudaes resaltaes en negrina son la sede del condáu al que pertenecen.

### Condaos

### Ciudaes con más de 200.000 habitantes
* **[[San José (California)|San José]]**, 953.679
* **[[San Francisco (California)|San Francisco]]**, 799.263
* **[[Oakland (California)|Oakland]]**, 412.318
* Fremont, 210.158

### Ciudaes con 100.000 a 200.000 habitantes

### Municipalidaes con 10.000 a 100.000 habitantes

## Referencies

## Enllaces esternos