Nike

**Nike Inc.** (del griegu: Νίκη, *[[Niké]]*, diosa de la victoria; ) ye una empresa multinacional d'Estaos Xuníos dedicada al diseñu, desenvolvimientu, fabricación y comercialización de calzáu, ropa, equipu, accesorios y otros artículos deportivos.

Ye unu de los mayores provisores de material deportivo, con unos ingresos de más de 24,100 millones de dólares d'Estaos Xuníos y un total en 2012 d'unos 44,000 emplegaos. La marca por sigo sola tien un valor de 15,900 millones de dólares d'Estaos Xuníos, lo que la convierte na marca más pervalible ente les corporaciones deportives.

La empresa foi fundada'l 20 de xineru de 1964 como *Blue Ribbons Sports* por Phil Knight y Bill Bowerman, y convirtióse oficialmente en *Nike Inc.,* el 30 de mayu de 1971. Nike comercializa los sos productos so la so propia marca, según so *Nike Golf*, *Nike Pro*, *Nike +*, *Air Jordan*, *Nike Skateboarding*, *Hurley InternationalyConverse*, *Nike CR7*, ente otres. Nike tamién foi dueñu de Bauer Ḥoquei (Nike Bauer) ente 1995 y 2008, y enantes propiedá de Cole Haan y Umbro. Amás de la ropa deportivo y l'equipu de fabricación, la compañía ye dueña de les tiendes Niketown. Nike ye patrocinador de munchos atletes d'altu nivel y equipos deportivos de tol mundu, col famosu eslogan «*Just do it.*» y el logo, llamáu Swoosh, creáu por Carolyn Davidson, esquematización d'una ala de Niké, diosa griega de la victoria.

## Historia y Orixe
Foi fundada como ***Blue Ribbon Sports***, o BRS, pol deportista de la Universidá d'Oregón Phil Knight y el so entrenador, William Jay "Bill" Bowerman. La empresa empezó distribuyendo calzáu de la firma *Onitsuka Tiger* (anguaño ASICS) hasta 1971, cuando BRS llanzó'l so primer productu propiu, col emblema de la marca diseñáu por Carolyn Davidson.

Según Otis Davis, un deportista, quien Bowerman entrenó na Universidá d'Oregon, que más tarde pasó a ganar dos medayes d'oru nos xuegos olímpicos de 1960. Bowerman fixo'l primer par de zapatos Nike pa él, lo que contradiz l'afirmación de que se fixeron por Phil Knight. Diz Davis. “díxo-y a Tom Brokaw que yo yera'l primeru. Nun m'importa lo que dicen tolos multimillonarios. 

En 1964, nel so primer añu nel negociu, BRS vendió 1.300 pares de zapatos pa correr ganando en total 8.000 $. Antes de 1965 la nueva compañía adquiriera un emplegáu a tiempu completu, y les ventes algamaren los 20.000 $. En 1966, El BRS abrió la so primer tienda allugada nel 3107 Picu Boulevard, en Santa Monica (California), xunto a un salón de guapura. En 1967, debíu al rápidu aumentu de les ventes, el BRS espandió les sos operaciones al per menor y distribución na mariña este, en Wellesley, Massachusetts.

En 1971, la rellación ente BRS y Onitsuka Tiger taba llegando al so fin. BRS preparar pa llanzar la so propia llinia de calzáu, lo que llevaría'l Swoosh de nuevu diseñu por Carolyn Davidson. El Swoosh utilizar por primer vegada por Nike el 18 de xunu de 1971, y el 22 de xineru de 1974 rexistrar na Oficina de Patentes y Marques d'Estaos Xuníos

En 1976, la compañía contrató a John Brown and Partners, con sede en Seattle, como la so primer axencia de publicidá. Al añu siguiente, l'axencia creó'l primera "anunciu de marca" de Nike, llamáu "Nun hai llinia de meta", nel que nun s'amosó nengún productu de Nike. En 1980, Nike algamara una cuota de mercáu del 50% nel mercáu de calzáu deportivo d'Estaos Xuníos, y la compañía fíxose pública n'avientu d'esi añu.
Xuntos, Nike y Wieden + Kennedy crearon impresión y anuncios de televisión. Wieden + Kennedy sigue siendo l'axencia de publicidá principal de Nike. Foi co-fundador de l'axencia Dan Wieden, quien acuñó'l lema agora famosu "Just Do It" pa una campaña publicitaria de Nike 1988, que foi escoyida por Advertising Age como unu de los cinco lemas más importantes del sieglu 20 y que ta consagráu na Smithsonian Institution. Walt Stack apaeció nel primer anunciu de Nike "Just Do It", que s'estrenó'l 1 de xunetu de 1988. Wieden atribúi la inspiración pal lema de "hagámoslo" (*let's do it*), les últimes pallabres pronunciaes por Gary Gilmore antes de ser executáu.

A lo llargo de la década de 1980, Nike amplió la so llinia de productos pa tomar munchos deportes y rexones de tol mundu.

A principios de los años 80 popularizar n'Estaos Xuníos l'usu del calzáu deportivo pal usu diariu y esto xunto coles estratexes de patrociniu fai que Nike llegue a los llares estauxunidenses de forma masiva. A mediaos de los 80, la empresa traviesa una crisis de la mano del so competidor Reebok, ésta superaríase gracies a la contratación en 1985 del novatu sensación de baloncestu llamao Michael Jordan que va llevar a la marca a cotes de mercáu inédites hasta la fecha. Nesti llustru ye cuando se creó'l eslogan publicitariu más conocíu de la marca, «*[[Just Do It]]*», reconocíu inclusive como marca autónoma en munchos ámbitos.

Nos últimos años, movió'l focu del so negociu dende la producción, qu'anguaño cuerre al cargu d'empreses esternes, a la imaxe de marca, como símbolu del espíritu del deporte y la autosuperación.

### Alquisición d'Umbro
Nike fabricante de ropa y calzáu deportivo, en payares de 2008, adquirió la marca Umbro nuna operación que valoró a la firma británica en 285 millones de llibres esterlines (340 millones d'euros). Umbro vio nesta compra una oportunidá p'ampliar el so negociu internacional. La marca deportiva tuvo que perfilar les sos mires de beneficios pa 2008 ante la cayida nes ventes de la camiseta de la Seleición de fútbol d'Inglaterra

Umbro aportó a la propuesta de Nike en valorando que'l so rendimientu financieru va tener menos desequilibrios al pasar d'un añu con un gran tornéu de fútbol (como un Mundial o la Eurocopa) a otru ensin torneos d'esi tipu.

Y ye que la cayida nes ventes de la camiseta de la seleición inglesa repercutía na so cotización en Bolsa. Umbro alvirtió que los beneficios en 2008 nun algamar los pronósticos tres les probes ventes d'equipamientu en 2007. Les aiciones resintiéronse ante esti anunciu y cerraron a 165 peniques.

Nike dixo que los accionistes d'Umbro van recibir 193,06 peniques per títulu, lo que representa una prima d'aproximao un 61% sobre'l preciu de zarru del valor.

Sicasí, Nike vendió a Umbro nel mes de mayu del añu 2012 por un preciu de 174 millones d'euros a la principal compañía de xestión de marques nel mundu Iconix Brand Group una y bones la idea de Nike yera centrase nes sos marques con mayor potencial de crecedera.

## Marca

El isotipo, denomináu "swoosh" denomináu asina yá que yera'l soníu que s'escuchaba al momentu de correr, foi creáu pola estudiante de diseñu, Carolyn Davidson en 1971.

## Productos

Nike fabrica una amplia gama d'equipamientu deportivu. Los sos primeros productos fueron zapatos de pista pa correr. Na actualidá tamién se faen zapatos, camisetes, pantalones curtios, y demás accesorios, pa una amplia gama de deportes, incluyendo atletismu, béisbol, ḥoquei sobre xelu, tenis, fútbol, el lacrosse de baloncestu, y el cricket. Nike Air Max, ye una llinia de zapatos llanzaos per primer vegada por Nike Inc. en 1987. Amestar más recién a la llinia son el Nike 6.0, NYX Nike y Nike SB zapatos, diseñaos pal skateboarding. Nike presentó apocayá los zapatos de cricket llamáu *Zoom Air New Yorker*, diseñáu pa ser un 30% más llixeru que los sos competidores. En 2009, Nike presentó'l Air Jordan XX3, una zapatiella de baloncestu d'altu rendimientu.

Nike acomuñóse apocayá con Apple Inc. pa producir el productu Nike+ que monitorea el desempeñu d'un corredor al traviés d'un dispositivu de radiu nel zapatu qu'enllaza col iPod o iPhone. El productu xenera estadístiques útiles, pero foi criticáu polos investigadores. En 2004, Nike llanzó'l Programa de Capacitación SPARQ / División. Tamién llanzó al mercáu los tenis Daddy Yankee n'honor a dicha celebridá p'algamar máxima popularidá n'Estaos Xuníos y el mundu enteru. Esta producción foi idea de Phil Knight roblando un contratu millonariu pa usar el so prestíu na venta, al escuchar los sos cantares, yá que se vendieron como pan caliente en toa Llatinoamérica.

Dalgunes de les nueves zapatielles Nike contienen Flywire y espluma Lunarlite p'amenorgar el pesu. El 15 de xunetu de 2009, la Nike+ FuelBand foi llanzada nes tiendes. La execución de los rexistros de productos a distancia y les caloríes gastaes, caltién la hora, y tamién brinda a los corredores nuevos programes en llinia que podríen intentar correr.

El 2010 Nike Pro Combat, coleición de camiseta, fueron usaos polos equipos de les siguientes universidaes: Miami, New York, Boise State University, Florida, Oregón State University, Texas Christian University, Virginia Tech, Virginia Occidental, y Pittsburgh.

**Fabricación**

Nike tien más de 500 llugares en tol mundu y oficines en 45 países fora d'Estaos Xuníos. La mayoría de les fábriques tán asitiaes n'Asia, incluyendo Indonesia, China, Taiwán, India, Tailandia, Vietnam, Paquistán, Filipines, Malasia y la República de Corea. Nike nun s'atreve a revelar información sobre'l contratu coles empreses que funciona. Sicasí, por cuenta de les dures crítiques per parte de delles organizaciones como Barbie.com, Nike sopelexó información sobre'l so contratu de fábriques nel so Informe de Gobiernu Corporativu.

## Patrocinios

Nike Plus pela so parte, ye l'alianza de la marca con Apple que dexó en 2006 el llanzamientu d'una zapatiella intelixente dotada con un sensor que se coneuta col iPod Nano y dexa conocer el rendimientu al correr. A nivel megaglobal, Nike foi responsable'l 2008 d'entamar la carrera con más participantes na historia, foi'l pasáu 31 d'agostu y llamóse The Human Race. Nella participaron más de millón de participantes que corrieron 10 km de forma simultánea en 25 ciudaes de diversos países.

Otru puntu importante a destacar son, ta claro, los deportistes patrocinaos pola empresa. En tola so esistencia, grandes figures fueron iconu de la pipa”, como: Michael Jordan, Cristiano Ronaldo, Kyrie Irving, Roger Federer, Tiger Woods, Kobe Bryant, Ronaldinho, Manny Pacquiao, Neymar, Ronaldo, Rafael Nadal, Serena Williams, María Sharápova, Eric Koston, Radamel Falcao, Lebron
James, Arturo Vidal, ente munchos otros. Otramiente, instituciones deportives como los equipos de fútbol: FC Barcelona, AS Monaco, Atlético Nacional, San Lorenzo de Almagro, Boca Juniors, Rosario Central Atlético de Madrid, Paris Saint-Germain, Inter de Milán, Manchester City, Club Alianza Lima, Club Cerro Porteño, Club Libertad, Zenit San Petersburgu, Corinthians, Internacional de Porto Alegre, Club América, Club de Fútbol Pachuca, Seleición de fútbol de Brasil, Seleición de fútbol de Francia, Seleición de fútbol de Portugal, Seleición de fútbol de Turquía, Seleición de fútbol de Nixeria y Seleición de fútbol de Chile.

Amás, encargóse de patrocinar eventos o torneos, como la Copa Libertadores d'América, l'Abiertu de Tenis d'Australia, el Tour de Francia, Copa América, Lliga Panamiega de Baloncestu ente otros.

## Sede
La sede mundial de Nike tán arrodiada pela ciudá de Beaverton, pero ta nun radiu non incorporáu del Condáu de Washington (Oregón). La ciudá intentó anexonar pola fuercia al so territoriu la sede de Nike, lo que dio llugar a una demanda de Nike, y la presión de la empresa que finalmente terminó na Llei del Senáu 887 de 2005 d'Oregón. So los términos d'esi proyeutu de llei, foi-y específicamente prohibíu a Beaverton l'anexón pola fuercia la tierra que Nike y Columbia Sportswear ocupen nel condáu de Washington mientres 35 años, ente que Electro Scientific Industries y Tektronix reciben la mesma proteición pero a los 30 años. Nike ta entamando la construcción de la so sede mundial en Beaverton con una espansión de 300.000 metros cuadraos. El diseñu va tener como oxetivu la certificación LEED Platino y va tar cubiertu por lluz natural, y un centru de tratamientu d'agües residuales.

## Discutiniu
Nike contrató más de 700 tiendes en tol mundu y tien oficines allugaes en 45 países fora de los Estaos Xuníos. La mayoría de les fábriques atopar n'Asia, incluyendo Indonesia, China, Taiwán, India, Tailandia, Vietnam, Paquistán, Filipines, Méxicu y Malasia. Nike nun s'atreve a revelar información alrodiu de les empreses contratistes que trabaya. Sicasí, por cuenta de les dures crítiques per parte de delles organizaciones como CorpWatch, Nike reveló información alrodiu de les sos fábriques contratistes nel Informe de Gobiernu Corporativu.

### Fábriques d'esplotación
Nike foi criticáu pola contratación de fábriques (conocíes como fábriques d'esplotación de Nike) en países como China, Vietnam, Indonesia y Méxicu. Labor Watch Vietnam, un grupu d'activistes, afayó que les fábriques contrataes por Nike violaron les lleis de salariu mínimu y tiempu extra en Vietnam dende 1996, anque Nike afirma qu'esta práutica detúvose. La empresa foi oxetu de munches crítiques: les condiciones de trabayu de cutiu son bien probes y la esplotación de mano d'obra barata nel estranxeru emplegáu nes zones de llibre comerciu , onde los sos productos fabríquense típicamente. Les fontes d'estes crítiques incluyir nel llibru de Naomi Klein, Non Logo y nos documentales de Michael Moore. Hai munches campañes feches por munchos colexos y universidaes, cuantimás contra la globalización, según dellos grupos antiexplotación como'l d'Estudiantes Xuníos contra la Esplotación.

### Allegamientos de trabayu infantil
Mientres la década de 1990, Nike foi oxetu de crítiques pol usu de trabayu infantil en Camboya y Paquistán nes fábriques contraer pa la fabricación de balones de fútbol. Anque Nike tomó midíes pa frenar o siquier amenorgar la práutica, siguen contratando la so producción a empreses qu'operen n'árees onde la regulación y la supervisión desaparente faen que sía difícil asegurar que nun se ta utilizando trabayu infantil.

En 2001, un documental de la BBC afayó escurrimientos de trabayu infantil y males condiciones de trabayu nuna fábrica de Camboya utilizáu por Nike. El documental centrar en seis neñes, que trabayaron siete díes a la selmana, de cutiu 16 hores al día.

### Fuelga na fábrica de China
N'abril de 2014, una de les mayores fuelgues en China continental llevar a cabu nel Yue Yuen Holdings Dongguan fábrica de zapatos, produciendo, ente otros, pa Nike. Yue Yuen pagó menos de 250 yuanes (40.82 dólares) per mes. El salariu mediu en Yue Yuen ye 3000 yuanes per mes. La fábrica emplega a 70.000 persones. Esta práutica taba vixente mientres casi 20 años.

## Rexistru Ambiental
Según la organización ambientalista Clean Air-Cool Planet, con sede en Nueva Inglaterra, Nike figura ente les trés primeres empreses (d'un total de 56) nuna encuesta d'empreses amigues del clima. Nike tamién foi emponderáu pol so Nike Grind programa (que cierra'l ciclu de vida del productu ) por grupos como Climate Counts. Una campaña qu'empezó Nike pal Día de la Tierra 2008 foi un comercial que cuntó cola estrella de baloncestu Steve Nash que llevaba zapatos de Nike reciclaos, que fueren construyíos en febreru de 2008 a partir de pieces de cueru y piel sintético de residuos de pisos de la fábrica. El zapatu recicláu tamién ufiertó una suela compuesta del cauchu ground-up d'un programa del reciclaje del zapatu. Nike afirma qu'esti ye'l primer zapatu de baloncestu de rendimientu que se creó a partir de residuos de fabricación, pero solo produció 5.000 pares pa la venta.

Otru proyeutu que Nike empezó ye'l programa Nike Reuse-A-Shoe. Esti programa, empecipiáu en 1993, ye'l programa más llargu de Nike que beneficia tanto al mediu ambiente como a la comunidá coleccionando zapatos vieyos de cualquier tipu pa procesalos y reciclalos. El material que se produz de siguío, utilizar p'ayudar a crear superficies deportives, tales como canches de baloncestu, pistes de carreres y xuegos infantiles.

Un proyeutu al traviés de la Universidá de Carolina del Norte en Chapel Hill atopó trabayadores que fueron espuestos a tóxicos isocianatos y otres sustancies químiques nes fábriques de calzáu en Tailandia . Amás de la inhalación, la esposición dérmica foi'l mayor problema atopáu. Esto podría resultar en reaiciones alérxiques incluyendo reaiciones asmátiques.

## Notes

## Referencies

## Enllaces esternos