Matenadaran

El **Matenadarán** (n'armeniu, **', «biblioteca») o **Institutu Mashtóts d'investigaciones sobre los manuscritos antiguos*' ye unu de los más ricos depósitos de [[manuscritu|manuscritos]] y de documentos nel mundu. Asitiáu en [[Yereván]], la capital [[armenia]], cuenta con más de 17.000 [[manuscritu|manuscritos]] y alredor de 300.000 documentos d'[[Archivu de documentos|archivo]]. La so hestoria remontar al [[sieglu V]] y a la creación del *matenadarán* d'[[Echmiadzin|Echmiadzín]], que la tradición fai remontar a la invención del [[alfabetu armeniu]] por [[Mesrob Mashtots|Mesrob Mashtóts]] en [[405]]. Propiedá pública ya inscritu nel [[Programa Memoria del Mundu]] de la [[Unesco]], l'Institutu constitúi anguaño «unu de los llugares esenciales d'ellaboración y tresmisión de la memoria nacional n'Armenia». 

== Historia ==


*Matenadarán*, n'[[armeniu antiguu]], significa «biblioteca» y describe un llugar que sirve igualmente de *scriptorium*. Dellos monesterios armenios disponíen del so propiu *matenadarán*, de los cualos subsisten anguaño dalgunos, en [[Haghpat]] o en [[Sanahin]], por casu.

La hestoria del Matenadarán modernu remóntase, vía'l *matenadarán* d'[[Echmiadzin|Echmiadzín]] (a la dómina Vagharchapat), al [[405]] y a la creación del [[alfabetu armeniu]] por [[Mesrob Mashtots|Mesrob Mashtóts]], según la tradición. [[Lazar Parpetsi]] rexistró la so esistencia nel [[sieglu V]]. La so actividá intensificóse, cuantimás, dende [[1441]] y el treslláu del [[Catholicossat]] de [[Kozan|Sis]] n'[[Echmiadzin|Echmiadzín]]. Los ataques del que foi oxetu la ciudá nel [[sieglu XVIII]] dexaron en mala traza al *matenadarán*, escaláu per última vegada en [[1804]]. Nun foi hasta [[1828]] cola integración d'[[Armenia oriental]] al [[Imperiu rusu]] que retomó'l so desenvolvimientu. En [[1840]], publicóse un primer catálogu, prologáu por [[Marie-Félicité Brosset]], que contabilizó 312 manuscritos; el segundu catálogu de [[1863]] aumentó'l rexistru a 2340. 

En [[1915]] de resultes del [[xenocidiu armeniu]] en cursu nel [[Imperiu otomanu]], el *matenadarán* vio afluyir numberosos manuscritos procedentes d'[[Armenia occidental]] (en particular de [[Vaspurakan]]), pero tamién de [[Tabriz]] en [[Persia]]; coles mesmes, les sos coleiciones fueron llevaes a [[Moscú]] por prudencia y nun retornaron hasta [[1922]]. Mentanto, el [[17 d'avientu]] de [[1920]], el *matenadarán* foi proclamáu propiedá pública, como tolos bienes de la Ilesia poles [[República Socialista Soviética d'Armenia|nueves autoridaes soviétiques]]. So esti nuevu estatutu, les sos coleiciones amontar pola receición de manuscritos procedentes de Moscú ([[Institutu Lázarev de llingües orientales]]) y de [[Tblisi]].

En [[1939]], les coleiciones fueron tresferíes d'[[Echmiadzin|Echmiadzín]] a [[Yereván]]. El [[3 de marzu]] de [[1959]], la institución hasta entós conocida como'l «Matenadarán» convertir nel Institutu de manuscritos antiguos». A partir d'esta fecha, la catalogación prosiguió, asocediéronse ediciones del catálogu y un periódicu foi publicáu (*El Mensaxeru del Matenadarán'').

## Ver tamién
* Mesrob Mashtots

## Referencies

## Enllaces esternos

*  La versión armenia del sitiu propón una visita virtual del Matenadarán.