Caesalpinia echinata

***Caesalpinia echinata*** ye una especie árborea perteneciente a la familia de les Lleguminoses, natural de Brasil y que la so madera, bien dura y de color acoloratáu, usar en ebanistería y na construcción de preseos musicales. Ye l'árbol nacional de Brasil dende 1978. El so nome en llingua tupí ye «ibira pitanga» (madera colorao). 

La madera tamién da una tintura colorada llamada brasilina, qu'aferruña a *brasileína*. 

## Descripción
Ye un árbol de crecedera lenta y de talla mediana, yá que algama de 10 a 15 m d'altor. El tueru ye rectu -apropiáu pal tayu cubiertu d'aguiyones, especialmente nes cañes nueves (ello ye que l'epítetu *echinata* alude a esta carauterística, yá que significa "con escayos"), de color ceniza escuru. La madera ye de color anaranxáu-acoloratáu, brillante, más trupa que l'agua, polo que nun puede llexar y perxudica el so tresporte fluvial. Les fueyes son compuestes, bipinnaes, de color verde entemediu y brillosos. Les flores disponer en recímanos erectos, próximos a los ápices de les cañes. Tán formaes por 4 pétalos mariellos y unu menor coloráu, y son bien arumoses. El androcéu ta formáu por 10 estames y el xinecéu ye d'ovariu súperu. El frutu ye una llegume, cubierta por escayos llargues y afilaes, y contién de 1 a 5 granes discoides, de color marrón.

## Etimoloxía
Cuando los esploradores portugueses toparon esta especie (d'una tonalidá tan acoloratada, dientro de les costes de Suramérica), punxéronlu 039;'palu brasil*, pos *brasil* vien de *caricote*. Asina esi nome estremaba esta especie suramericana d'otra "distintu" natural d'Asia y otres árees, cola que se produz un tinte coloráu. Mas de les especies descubiertes en Suramérica llográbase un meyor productu de tintura. Por eso estos árboles fueron esportaos por enforma tiempu, creciendo asina la economía. Fízose tan conocíu, que pasaron a llamalo [[Brasil]]. El nome *palu de Pernambuco* ye pol estáu de [[Pernambuco]], na rexón nordeste de Brasil.

Nel negociu de la ebanistería, la máxima calidá llograr de *Caesalpinia echinata*, comercialmente llamada "*'madera de Pernambuco**". Pero los términos "Pernambuco" y "Brazilwood" usar en preseos de cuerdes, anque se refieren a [[especie|especies]] dafechu distintes. Exemplos d'eses especies de "madera Brasil" inclúi al "[[Tabebuia|ipê]]" (''[[Tabebuia avellanedae]]'') y a la "massaranduba" (''[[Manilkara bidentata]]'').

== Importancia histórica ==
Ente los [[sieglu XV]] y [[s. XVI|XVI]], esta especie foi bien pervalible n'[[Europa]] y abondo malo de llograr. Dacuando provenía d'[[Asia]], comercializada na forma de polvu y usada como tinte coloráu na manufactura de luxosos [[testiles]], tales como [[terciopelu]], altamente demandáu mientres el [[Renacimientu]]. 

Cuando los navegantes portugueses afayen Brasil, el [[22 d'abril]] de [[1500]], darréu ven la tal "madera de brasil", que yera desaxeradamente abondosu. En pocos años, una feroz balta y esportación de polos convertir nuna próspera industria, dando a la corona portuguesa la so [[monopoliu]]. El ricu [[comerciu]] aguiyó'l [[contrabandu]] y hasta ataques [[corsariu|corsarios]] contra buques portugueses pa roba-yos el cargamentu de madera. Por casu, l'intentu infructuosu d'una espedición francesa (al mandu de [[Nicolas Durand de Villegaignon]], vicealmirante de [[Bretaña]] y corsariu del Rei en 1555) pa establecer una colonia no qu'anguaño ye [[Rio de Janeiro]] (l'atayada Colonia [[France Antarctique]]), foi en parte motivada pola riqueza xenerada pola esplotación de la "madera de brasil".
 
Esta especie citar en ''[[Flora Brasiliensis]]'' por [[Carl Friedrich Philipp von Martius]].

== Esplotación ==
La so escesiva balta provocó un descensu grave nel so númberu nel [[sieglu XVIII]], causando'l colapsu de la so esplotación como maderera. Anguaño, la especie avérase peligrosamente a la so [[estinción]] en munches subpoblaciones orixinales. Ta llistada nes [[especies amenaciaes]] pol [[IUCN]] y citada na llista oficial d'especies amenaciaes de Brasil. El mercáu d'esta madera entá nun ta prohibíu. La "Iniciativa Internacional pal Caltenimientu del Pernambuco" (IPCI, poles sos sigles n'inglés), que los sos miembros son los mayoristas d'esta madera, trabayen pa reforestar y utilizar otres maderes pa la fabricación de violinos. La falta crítica de la so madera ayudó a la industria de la [[fibra de carbonu]] a reemplazala.

''Árbol de Música'' ye un [[filme]] [[documental]] sobre'l drama d'esta especie (en producción).

== Usu ==
El pernambuco ye la materia primo pa la arquetería: los [[luthier]]s faen [[arcu (música)|arcos]] pa preseos de cuerda de la familia del [[violín]]. Foi lleváu a [[Europa]] poles sos propiedaes colorantes aproximao hasta [[1850]], fecha en que-y lo empezó a utilizar pa fabricar arcos de violinos. Los hermanos Tourte atopar ente los primeres arqueteros que demostraron les cualidaes escepcionales d'esta madera. Nun principiu, los constructores d'arcos emplegaben otres especies de les denominaes "maderes tropicales". Toes elles teníen una densidá y una durez notables, polo que comúnmente fueron denominaes como "palos de fierro". Sicasí, gracies a les sos cualidaes sonores, que-y valieron el favor de los músicos, y a les sos carauterístiques físiques y mecániques que faen d'él un material ideal pa la construcción de vares curvaes, en poco tiempu'l Pernambuco sustituyó a toles otres especies. Doscientos cincuenta años dempués de la so introducción, cuando se trata de construyir arcos calidable, los arqueteros y músicos del mundu enteru nun atoparon nada que pueda sustituyilo: rixidez, flexibilidá, densidá, guapura, capacidá de caltener la combadura. La xunta de toes estes propiedaes faen del Pernambuco un material ensin igual.

== Taxonomía ==
''Caesalpinia echinata'' foi descritu por [[Jean-Baptiste Lamarck]] y espublizóse en ''[[Encyclopédie Méthodique, Botanique]]'' 1(2): 461. 1785.
;[[Etimoloxía]]: 
***Caesalpinia***: nome xenéricu que foi dau n'honor del [[botánicu]] [[Italia|italianu]] [[Andrea Cesalpino]] (1519-1603). 
 
***echinata**': [[epítetu]] [[llatín]] que significa "espinosa". 
;Sinonimia:
* *Guilandina echinata* (Lam.) Spreng.

== Ver tamién ==
* [[Terminoloxía descriptiva de les plantes]]
* [[Cronoloxía de la botánica]]
* [[Historia de la botánica]]
* [[Fabaceae#Descripción|Carauterístiques de les fabacees]]

== Referencies ==


== Bibliografía ==
# [[USDA]], ARS, National Genetic Resources Program. GRIN. National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?8286 (21 ene 2008)
# Barroso, G. M. 1965. Lleguminoses da Guanabara. Arch. Jard. Bot. Rio de Janeiro 18: 109–177.
# Ducke, A. 1953. As Leguminosa de Pernambuco y Paraiba. Mem. Inst. Oswaldo Cruz 51: 417–461.
# Forzza, R. C. 2010. Llista de espécies Flora do Brasil http://floradobrasil.jbrj.gov.br/2010. Jardim Botânico do Rio de Janeiro, Rio de Janeiro. 
# Lewis, G. P. 1987. Legumes of Bahia. 1–369. Royal Botanic Gardens, Kew.

== Enllaces esternos ==


* [https://web.archive.org/web/20090831182256/http://www.arcosbrasil.com/PernambuccoWood/pernambuccowood.html Avera del palu pernambuco]
* [http://plants.usda.gov/java/ClassificationServlet?source=profile&symbol=CAEC3&display=31 USDA Plants Profile: *Caesalpinia echinata*]
* [http://florabrasiliensis.cria.org.br/search?taxon_id=5939 Flora Brasiliensis: *Caesalpinia echinata*]
* [http://www.ipef.br/identificacao/natives/detalhes.asp?codigo=9 Instituto de Pesquisas y Estudios de Floresta: *Caesalpinia echinata'']