open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Funambulismu

**Funambulismo** ye l'arte de caminar a lo llargo d'un delgáu alambre, cuerda o similar mínima superficie de sofitu, practicáu dende l'antigüedá clásica polos funámbulos (del llatín «funambulus», de «funis» -cuerda-, y «ambulare» -andar-). Ye conocíu tamién como volatinero y "alambrista".

## Historia

Conocíos ente los griegos como *schoinobates* (σχοινοβάτης, danzantes na cuerda), al paecer fueron introducíos en Roma el mesmu añu de la so fundación. Terencio fai mención d'un funámbulo que distrayxera al so públicu mientres la primer representación de la so comedia *[[La suegra (Terencio)|La suegra]]* (*Hecyra*, 165 e.C.). Pela so parte, cuenta Marco Aurelio nes sos *Meditaciones* que tando él y Lucio Vero guardando los xuegos mandaos pa celebrar los sos trunfos y que cayendo unu de los funámbulos cuando taba danzando, mandó Marco Aurelio que se tendieren colchones debaxo de la cuerda y que tal xestu de prudencia pudo ser l'orixe del costume de poner debaxo d'ella una rede.

Anguaño hai dellos funambulistas bien conocíos como Nik Wallenda o Aisikaier Wubulikasimu

## Tipos

*El gran diccionariu históricu o Miscellanea interesada de la Historia Sagrada y profana* de Louis Moreri, editáu en 1753, estrema cuatro xéneros de danzantes de cuerda: 

* Los que daben vueltes alredor d'una cuerda en figura d'una rueda alredor de la so exa;
* los que baxaben de riba abaxo percima d'una cuerda sofitaos sobre l'estómagu, abiertos de brazos y piernes;
* los que corríen sobre una cuerda estendida horizontalmente o de riba abaxo; 
* y los que brincaban y danciaben sobre dicha cuerda.

N'Oriente un de les más belles espresiones del funambulismo ye la danza del jultagi.

## Un exemplu del sieglu XVI

L'investigador ya hispanista John Earl Varey (1922-1999) analizó un curiosu y estrañu grabáu guardáu nel Muséu Municipal de Madrid. Nél puede trate una compañía de volatineros y funambulistas italianos, "Los Hermanos Burattini", realizando los sos saltos, dances, reblincaes y proezas ante'l Real Alcázar de Madrid nel postreru llustru del sieglu XVI. Unu d'ellos, colos brazos y piernes esplegaos, como una ave, esmuzse sobre'l so propiu banduyu a lo llargo d'una lluria tendida dende una de les torres del alcázar hasta l'estremu de la ensenada. Ye de suponer, anque la miniatura nun dexa confirmalo, que l'acróbata sofitar nun tablón con una ranura que lu sirve de guía, al que va prendíu de dalguna manera. Al paecer, tal exerciciu recibía'l nome de "espeño" o despeñadero.

## Ver tamién

*Funámbulo.
*Cuerda fluexa.
*Jultagi.
*Nikolas Wallenda.
*Philippe Petit.
*Slackline.

## Referencies

## Enllaces esternos
Camisa de fuercia

La **camisa de fuercia** ye una prenda diseñada pa inmovilizar los brazos d'una persona. El so usu ye común pa inmovilizar o caltener so control a reus, persones violentes o lloques. Xunto coles esposes ye unu de los mecanismos más conocíos de control físicu de persones. 

Ta fecha de lona o cualesquier otra tela fuerte, abierta por detrás y ciérrase con cinchos y febielles; les cordures reforzar con piel y les mangues, desaxeradamente llargues, tán cosíes nos estremos pa retrasar y entorpecer l'usu de les manes, que arréyense pel costazu de cuenta que los brazos caltiénense cruzaos sobre'l pechu. Tien amás una correa pola entepierna pa evitar que la chaqueta seya tirada escontra riba, dellos modelos lleven al frente una correa per onde se pasen los brazos pa evitar la so elevación y un petrina de piel a nivel de la cintura abrocháu tamién pel costazu. A pesar de que nun lo paeza, la camisa dexa cierta llibertá de movimientu, por casu, dexa al enfermu caminar y mover un pocu los sos brazos.

Empezar a utilizar en psiquiatría aproximao a principios del sieglu XIX. Tien como intención evitar que'l paciente faiga dañu a sigo mesmu o que manque a otres persones. Frecuentemente yeren mal emplegaes pol personal quien desconocía les sos indicaciones y el tiempu que tendría d'aplicáse-y a un enfermu.

Anque se considera un métodu seguru que nun manca'l cuerpu del enfermu por non primir les estremidaes nin causar abrasiones como lo faen les esposes, l'usu d'una camisa de fuercia por llargos periodos de tiempu puede ser doliosu.

El advenimiento de la psiquiatría, los sicofármacos y la sicoterapia fizo que la camisa de fuercia seya cada vez menos utilizada. Na actualidá, la camisa de fuercia utilízase principalmente como parte de trucos de maxa. El famosu ilusionista Harry Houdini, utilizar pa realizar unu de los sos más famosos actos de escapismo, nel cual yera capaz de safase d'una camisa de fuercia colgando pámpana abaxo dende los altores d'un rascacielos.

L'ilusionista austrohúngaru nacionalizáu americanu, Harry Houdini fíxose famosu por escapase con facilidá de les camises de fuercia.

## Referencies

## Enllaces esternos
Maña

La pallabra **maña** construyir de sustantivu y l'axetivu diestru». Una persona diestra nel sentíu estrictu de la pallabra, referir a una persona que'l so dominiu mora nel usu de la mano derecha. «Diestru» tien tamién l'acepción de referise a toa persona que manipolia oxetos con gran habilidá.

D'antiguo creíase que'l llau derechu tenía rellación con Dios, y l'esquierdu col pajón. 

El significáu de «maña» mora na capacidá o habilidá pa realizar dalgún trabayu, primariamente rellacionáu con trabayos físicos o manuales.

## Etimoloxía
La pallabra diestru provién del llatín *dextra* que significa derecha.

Exemplu: cuando'l to sestu sentíu intervién nesi momentu o a cencielles ye daqué que siempres te gustó y desenvolver de tala forma que ye una maña pa ti.

## Ver tamién

* Aptitú
* Ambidiestro
* Zurdu

## Referencies

## Enllaces esternos
Totalidá

La categoría de **totalidá** ye esencial nel pensamientu de Lukács y de Lucien Goldmann y la profesora Teodora 

En *Hestoria y conciencia de clase*, Lukács llegó a sostener que lo qu'estremaba de manera decisiva al marxismu de la ciencia burguesa nun yera tanto'l predominiu de los motivos económicos a la d'esplicar la historia, sinón la noción de **totalidá**.

Na sociedá burguesa, la posibilidá de tomar el mundu como un tou yá nun ye inmediata. La división del trabayu impuesta pol capitalismu, la esplotación del home, la llucha y antagonismu de clases y les contradicciones sociales inherentes a la sociedá burguesa desintegran la *conciencia de totalidá*. La aprehensión del tou yá nun puede ser bonal. L'alienación fainos percibir el mundu como una serie de fenómenos inconexos y ye necesariu estructurar lo real pa ver so les apariencies, les lleis y rellaciones ente los datos que nos lleguen a la conciencia. Munches vegaes los datos nun nos dexen construyir la organización oxetiva de la realidá, polo que la visión del mundu ye confusa, los datos interprétense mal y escuéyense sesgadamente, colo que se tien una visión de la realidá parcial que solo da cuenta d'un aspeutu y non de tola realidá.

Por ello, la **Totalidá** ye'l conxuntu universalista qu'atropa toos aquellos aspeutos de la realidá, y non solo la visión parcial, absolutista y simplaya d'una visión dogmática o sistema establecíu.

## Ver tamién
*Burguesía
*Conciencia de clase

## Referencies

## Enllaces esternos
Interaición biolóxica

Les **interacciones biolóxiques** son les rellaciones ente los organismos d'una comunidá biolóxica dientro d'un ecosistema. Nun ecosistema nun esisten organismos totalmente aisllaos de la so redolada. Estos son parte del mediu ambiente, ricu n'elementos non vivos —materia inorgánico— y n'otros organismos de la mesma o d'otres especies, colos cualos formen multiples interacciones. Les rellaciones ente les especies pueden ser bien diverses, y varien dende una especie que s'alimenta d'otra (predación), hasta la de dambes especies viviendo nun beneficiu mutuu (mutualismu).

Les interacciones biolóxiques clasificar en:
*Neutralismu – la interacción ente dos especies, onde nenguna de los dos resulta beneficiada o perxudicada *Mutualismu – ye una interacción biolóxica, ente individuos de distintes especies, onde dambos se beneficien y ameyoren la so aptitú biolóxica.
*Simbiosis – ye la rellación ente dos o más especies, obligatoria, nes que toos o dalgunos de los simbiontes salen beneficiaos.
*Protocooperación – interacción na cual dos organismos o poblaciones ardíciense mutuamente, la rellación nun ye esencial pa la vida de dambos, yá que pueden vivir de forma separada. Puede dase inclusive ente organismos de distintos reinos, como nel casu de flores y polinizadores o de ciertes plantes y les sos micorrices.
*Amensalismu – interacción que ye perxudicial pa una de les especies y neutral pa la otra.
*Comensalismu – interacción na qu'una especie ye beneficiada y neutral pa la otra.
*Inquilinismu – interacción similar al comensalismu na qu'una especie beneficiar al ser allugada ente que la otra nun ye beneficiada nin perxudicada.
*Facilitación – interacción na que siquier una de les especies ardíciase.
*Competencia – ye una interacción biolóxica ente seres vivos na cual l'aptitú o adecuación biolóxica d'unu ye amenorgada por cuenta de la presencia del otru.

*Depredación – la interacción na qu'una especie prinda y aliméntase d'otra. El predador de normal ye más grande que la presa.
*Parasitismu – interacción na cual una especie ardíciase y otra ye perxudicada. El parásitu de normal ye más pequeñu que'l güéspede.
*Alelopatía – interacción química ente dos organismos de la mesma especie o ente organismos d'especies distintes na cual un organismu perxudica o esanicia a otru por aciu la espulsión de sustancies químiques.
*Esclusión mutua – interacción na qu'una especie esclúi a la otra del mesmu hábitat, y viceversa. Xeneralmente, la esclusión realizar por alteración del hábitat común.

## Ver tamién
*Eusocialidad 
*Mimetismu 
*Polinización
*Rellación interespecífica 
*Rellación intraespecífica

## Referencies
Consciencia

La **consciencia** (del llatín *conscientia* 'ser conscientes d'ello') defínese, en términos xenerales, como'l conocencia inmediatu que'l suxetu tien de sigo mesmu, de los sos actos y reflexones, pero tamién se refier a la capacidá de los seres humanos de trate y reconocese a sigo mesmos y de xulgar sobre esa visión y reconocencia.

## Tracamundiu con [[conciencia]]

Nel llinguaxe castellanu paez tener significaos confundibles y escritura asemeyao por cuenta de qu'estrémase, namái por una lletra ¨s¨ y la so fonética ye similar

### Cómo estremales
* La **consciencia** ye l'estáu fisiolóxicu de vixilia; la capacidá n'actu de reconocese. Constatase puramente ante la redolada. Axetivu: (in)consciente.

* La conciencia ye una aptitú o facultá pa discernir que se manifiesta n'estáu consciente, por tanto, atribúi este mesmu calter a la so acepción, pero con significáu éticu o moral (p. ex. la distinción ente'l bien y el mal, la comprensión de la virtú, l'entendimientu, etc). Hai múltiples espresiones cola pallabra *concencia* que nun son válides pa **consciencia**: una mala aición puede suponer un cargu de conciencia, ente que tomamos conciencia de daqué cuando pensamos a xeitu sobre ello y faemos daqué a conciencia cuando la faemos con muncho enfotu. Verbu: concenciar(se).

Esto ye, consciencia ye siempres sinónimu de conciencia, pero concencia nun ye siempres sinónimu de consciencia. Na oración “Pedro recuperó la consciencia minutos dempués d'esmorecese” podemos sustituyir consciencia per conciencia, pero na oración “la mio conciencia nun me dexa robar nuna tienda” nun podemos emplegar el vocablu consciencia porque se trata un asuntu moral predicáu por un suxetu operatoriu.

### Esplicaciones práutiques

#### ¿Conciencia o consciencia?

# Tengo conciencia en que la inxeniería química seya una carrera escuencia.
# Maria siempres actúa según dicta la so conciencia #
El perru demostró tener conciencia al escondese en robando la comida.
# Pese al tráxicu accidente, recuperó la consciencia con rapidez.
# Ye necesaria la conciencia de la xente ante les inxusticies del mundu.

#### Soluciones

# Tengo conciencia de que la inxeniería química ye una carrera escuencia.
# Maria siempres actúa según dícta-y el so conciencia.
# El perru demostró tener conciencia al escondese en robando la comida.
# Pese al tráxicu accidente, recuperó la consciencia con rapidez.
# Ye necesariu que la xente tome conciencia de les inxusticies del mundu.

El vocablu concencia ye válidu en tolos casos, ente que consciencia tan solo ye correutu cuando la facultá humana de cavilgar nun s'entemete na distinción ente'l bien y el mal. En casu de dulda, optar pol vocablu concencia suel evitar l'usu incorreutu de consciencia. Como regla mnemotécnica ¨tolos seres humanos han de tar conscientes pa manifestase en conciencia".

## Referencies

## Enllaces esternos
* consciencia 
* concencia
Psicoloxía fonda

Históricamente, el conceutu **psicoloxía fonda** (del términu alemán *Tiefenpsychologie*) foi acuñáu por Eugen Bleuler pa referise a los enfoques psicoanalíticos de terapia ya investigación que teníen como puntu de referencia a lo inconsciente. El términu foi aceptáu rápido nel añu de la so propuesta (1914) por Sigmund Freud, col fin de cubrir un puntu de vista topográficu de la mente en términos de distintos sistemes psíquicos.

La psicoloxía fonda llegó a referise dende entós al desenvolvimientu posterior de les teoríes y terapies fundaes por autores diversos tales como Pierre Janet, William James o Carl Gustav Jung, más allá de Freud, que esquicen la rellación ente la consciencia y lo inconsciente (incluyendo asina tanto al psicoanálisis como a la psicoloxía analítica).

## Referencies
Xaula

Una **xaula** ye una caxa o espaciu zarráu con parés feches d'enrexaos metálicos, de madera, blima, alambre o otru material resistente, que s'utiliza pa caltener animales cautivos, dende fieres selvaxes a páxaros. La forma y tamañu depende del animal al que quiera zarrase y, nos tipos domésticos de cautividá, suelen tener nel so interior recipientes pa la comida y bebezón pa l'agua.

Les carauterístiques de les xaules difieren en función del animal al que se destinen. 

*Pa páxaros, cunten con perchas y palos por que se posen les aves. Amás, tienen comederos y bebezones de distintes formes y tamaños en función del númberu y dimensión de los páxaros. Tamién cunten con bandexes extraíbles pa retirar los escrementos. Les xaules más grandes suélense denominar *[[Pajarera (xaula)|pajarera]]s*.
*Les xaules de hámsters contienen accesorios pal so entretenimientu como nories, boles, escaleres, toboganes o pasadizos esteriores. Amás, disponen de comederos, bebezones y casines por que el abellugu del animal.
*Les xaules pa coneyos pueden incorporar niales pa la crecedera de les críes, termómetros pal control de la temperatura y bandexes inferiores extraíbles. 
*Les ponedores pa pollos tienen una bandexa esterna que recueye los güevos y pueden incorporar sistema de calefacción. Suelen ser abondo espacioses pa contener dos o más aves.

## Tipoloxía

Image:Hamster Cage.jpg|Xaula de hámster
Image:Rabbit in cage.JPG|Xaula pa coneyu
Image:Cocks in separate cages, Thailand.jpg|Xaules con gallos
Image:Bird in cage.jpg|Páxaru nuna xaula
Image:Vizsla puppies cage.jpg|Xaula pa cachorros de perru
Image:Felis silvestris catus (kitten in cage).jpg|Xaula pa cría de gatu
Image:Erythrura gouldiae -four in cage-8a.jpg|Pajarera


## Referencies

## Enllaces esternos
Barril

**Barril** o **barrila**, tamién llamáu **barrica**, **cuba**, **tonel** o **pipa** ye un recipiente cilíndricu fabricáu en madera que sirve como mediu d'almacenamientu d'elementos líquidos o sólidos.

## Estructura y usos

La estructura del barril o barrica de madera ta formada por duelas, pieces de madera con abigorniaes pa consiguir el perfil cóncavu del tonel, suxetes por aros anchos de metal o "zunchos", y zarraes con tapes planes, tamién de madera, llamaos "fondos". El so usu tradicional dende l'Antigüedá foi l'almacenaxe y caltenimientu de líquidos como l'agua, vinu, güisqui, cerveza y demás procesos de destilación de diverses ceberes lleldaes, o de granos, farines, frutes, y otros alimentos de bien diversu tiempu de maduración y durabilidá. Quiciabes l'usu más frecuente y calteníu constituyir les barriques o toneles pa ellaborar y ameyorar vinos (n'especial los productos de la vide). Dacuando un barril tien dellos usos secuenciales distintos. Por casu, los barriles de Xerez suelen usase pal blended del güisqui

## Materiales de fabricación
Amás del tradicional barril de madera –y siempres en función de la so tipoloxía y usu–, diverses industries adoptaron recipientes y contenedores fabricaos en diversos materiales y rellacionaos cola morfoloxía polivalente del *tambor industrial*, ente ellos:
* metal
** lámina d'aceru
*** tapa amovible
*** cónicos
*** de 2 tapones
** aluminio
** acero inoxidable 
* plásticos 
** polietileno (PE-HD)
*** tapa amovible
*** de 2 tapones

## Tipoloxía

Schaenke im Schottenhammel Faesser Zapfzeug.JPG|Barril de cerveza na Oktoberfest de Múnich.
Whiskey barrels.jpg|Barriles de whiskey na destilería Jack Daniels.
Oak-wine-barrel-at-toneleria-nacional-chile.jpg|Barriles tradicionales de carbayu fabricaos pola empresa chilena Tonelería Nacional


## Na lliteratura
D'ente los numberosos exemplos, puede recordase quiciabes el estremecedor rellatu d'Edgar Allan Poe tituláu precisamente *[[El barril de amontillado]]* («The Cask of Amontillado»).

## Nel arte

Anque nel so orixe foi con toa probabilidá una tinaja de folla lo que'l filósofu Diógenes de Sinope escoyó pa vivir nes cais d'Atenes, na historia del arte la iconografía foi evolucionando y la tinaja mediterránea de folla convertir en barril de madera, más presente na artesanía septentrional.

## Ver tamién
*Barrica de vinu
*Bota (Xerez)
*Barril (cerveza)
*Barril (unidá)
*Tambor (industrial)

## Notes

## Referencies

## Enllaces esternos
John Nevil Maskelyne

**John Nevil Maskelyne**  foi un ilusionista y inventor británicu.

Ye sobremanera conocíu pola marca de máquines d'escribir británica *Maskelyne* que, a finales del sieglu XIX, anovó presentando los primeros modelos de máquines d'escribir con espaciado proporcional al tamañu del calter, carauterística que namái foi reintroducida por IBM en 1941.

Foi güelu del ilusionista Jasper Maskelyne.

## Ver tamién
* Jasper Maskelyne, famosu ilusionista del sieglu XX.

## Referencies

## Enllaces esternos
Riesgu llaboral

El **riesgu llaboral** ye la posibilidá de qu'un trabayador sufra una enfermedá llaboral o un accidente llaboral.

## Factores de riesgu llaboral
Los factores de riesgos llaborales son aquellos que se rellacionen direutamente cola actividá exercida nel llugar de trabayu. 

### Clasificación
Dependiendo'l llugar de trabayu y del tipu d'actividá exercida nestos, clasificar en:
* **Seguridá:** estúdiense ya intenten amenorgar los riesgos d'accidente.
***Factor d'orixe:** determinar por mediu axentes atopaos nel ambiente de trabayu (axentes físicos, axentes químicos y axentes biolóxicos).
***Carauterístiques del trabayu:** factores de tipu ergonómicu.
***Organización del trabayu:** estúdiense los riesgos de tipu psicosociológicos.

## Normativa

### España
La Llei 31/1995 de 8 de payares, de Prevención de Riesgos Llaborales, ye'l tueru principal de la normativa preventiva española. Aplicar a toes aquelles empreses que dispongan de trabayadores per cuenta ayena, y regula les principales obligaciones d'empreses y trabayadores.

## Ver tamién
* Espaciu confináu
* Salú llaboral

## Referencies

## Enllaces esternos

* Safety for Life: Innovación en seguridá llaboral
* Conceutos básicos sobre riesgos llaborales
* Previpedia, enciclopedia collaborativa de prevención de riesgos llaborales
Peligrosidá

La **peligrosidá** xeneralmente refierse a la probabilidá d'escurrimientu d'una situación peligrosa. Nun tien de confundir se peligrosidá con vulnerabilidá o riesgu que son conceutos rellacionaos pero distintos del de peligrosidá.

Asina se diz qu'un determináu conxuntu *A* de situaciones o allugamientos presenten mayor peligrosidá qu'otru conxuntu de situaciones o allugamientos *B* si cumple la siguiente rellación ente probabilidaes condicionales que:

onde *P* ye un eventu potencialmente peligrosu.

## Peligrosidá, vulnerabilidá y riesgu
El conceutu de vulnerabilidá ye distinta del de peligrosidá, la vulnerabilidá definiríase como la probabilidá d'unos determinaos daños *D* dáu'l fechu de que se produz un eventu peligrosu *P* en forma de probabilidá condicionada, la vulnerabilidá frente a daños de tipu *D* ye:

Finalmente'l riesgu ye l'una midida de los daños producíos dada una peligrosidá y una vulnerabilidá, por casu el valor esperáu de los daños:

## Ver tamién
*Peligrosidá sísmica
*Peligrosidá hidráulica
*Peligrosidá social

## Referencies

### Bibliografía
* Craig Taylor and Erik VanMarcke, ed. (2002). *Acceptable Risk Processes: Lifeline and Natural Hazards*. Reston, VA: ASCE, TCLEE. ISBN 9780784406236.
Home bala

Un **hombre bala** ye una persona que s'espulsa a manera de bola de cañón dende un cañón especialmente diseñáu pa ello. L'impulsu nun ye apurríu pola pólvora, sinón por un muelle elásticu o un resorte d'aire estruyíu. Nel so emplegu pa circos, la pólvora puede utilizase p'apurrir efeutos visuales y auditivos, pero nun guarda rellación dalguna col mecanismu qu'impulsa al home bala.

L'home bala aterriza nuna rede horizontal, siendo'l so allugamientu determináu polos mecánismos clásicos. El so emplegu al campu pueden tamién tener como llugar d'aterrizaxe una zona con agua superficial. El primer home bala foi en 1877 una rapaza llamada "Zazel" (Rossa Matilda Richter, qu'entós daquella solamente cuntaba con 14 años d'edá). Un cañón de resorte creáu por George Farini llanzar, nun espectáculu creáu pol P.T. Barnum Circus.

## Récor mundial
L'actual récor del mundu pal llanzamientu más alloñáu d'un home bala ye de 56,54 metros, los que voló David "Bala" Smith. El llanzamientu foi realizáu'l 18 de mayu de 1998, en Kennywood Park, West Mifflin, Pennsylvania, Estaos Xuníos. Envalórase que David Smith voló a unos 112 km/h nel llanzamientu que llogró'l récor.
Esti llanzamientu foi executáu con un ángulu de 45º.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Entrevista de la BBC sobre un home bala 
* Entrevista de la BBC a una muyer bala.
* Información sobre hombre bala
Cartomaxa

La **cartomaxa** ye la caña de la maxa de cerca que'l so elementu central son les cartes de la baraxa. Ye una de les cañes de la maxa más desenvueltes y estendíes y sobre la qu'esiste más lliteratura producida.

El xuegu básicu ye'l de tomar una carta, perdela na baraxa y ser aldovinada darréu pol magu. Pero anguaño esisten miles d'efectos y xuegos distintos d'altu nivel tales como predicciones, transposiciones, desapaiciones, ordenaciones, xugaes de póquer (o de cualesquier otru xuegu), llectura de pensamientu, coincidencies, tresformamientos tou ello con cartes de diversos tipos y tamaños y que'l so oxetivu postreru ye provocar el plasmu del públicu. 

Ente los grandes cartomagos de la historia pueden citase a Hofzinser, Dai Vernon, René Lavand, Stéfano Fiorani y ente los españoles cabo destacar a los campeones mundiales Arturo de Ascanio, Juan Tamariz, Pepe Carroll y Miguel Puga.

## Ver tamién
* Xuegu de cartes (tradicionales)
* Ilusionismu

## Referencies

## Enllaces esternos
Mímica

La **mímica** (del llatín *mimesis*, y esti del griegu *μιμικός*) ye un tipu d'espresión o comunicación non verbal na que se recurre a gesticulaciones y movimientos corporales pa tresmitir una idea. La mímica ye tamién una espresión artística que s'utiliza pa enfatizar los sentimientos y emociones en distintes disciplines artístiques como la danza y les representaciones dramátiques.

## Comunicación non verbal

La comunicación non verbal, na so espresión de mímica ye l'habilidá d'espresión propia que dexa a un individuu comunicase ensin la necesidá de la manifestación de la espresión verbal. La mímica ye una espresión de la comunicación non verbal natural en diverses especies animales, que dexó la evolución de la comunicación humana primero que fuera desenvuelta la comunicación oral y la comunicación escrita. De cierta manera, l'orixe de la mímica allugar nel tiempu cerca del drama y la danza.

L'home primitivu desenvolvió la danza como un mediu de comunicación; diverses cultures como les tribus natives d'Australia y les de Polinesia, desenvolvieron el baille como un mediu de comunicación non verbal nel que se recurría a la mímica pa la representación d'histories.

## Mímica artística

### Pantomima

La mímica dramática, meyor conocida como pantomima nel fala hispana, ye una disciplina qu'aplica'l llinguaxe de la mímica a la representación dramática, coles mires de narrar una historia ensin necesidá de la comunicación verbal.

### Baille mímicu

La mímica na danza ye un recursu de manifiesta importancia nel balé, o en dances como'l hula, sorrayando la espresión de los sentimientos del personaxe.

## Referencies

## Bibliografía
* 
ČČčǐ

## Ver tamién

* Mimu
* Mimu corporal
* Pantomima
* Payasu
* Pierrot
* Harlequinade
* Baille pantomímico

## Enllaces esternos
Ventriloquía

La **ventriloquía** (pallabra derivada de *ventrílocuu*, que de la mesma provién del llatín *ventrilocuus*, "el que fala col banduyu") ye l'arte de modificar la voz p'asonsañar otres voces o otros soníos. Yá que la ventriloquía ta empobinada al mundu del espectáculu, forma parte de la brillantez de l'actuación el que la emisión de voz facer de la forma más discreta posible, esto ye, que'l ventrílocuu sía capaz de dar voz al moñecu ensin mover, o casi ensin mover, los llabios, de cuenta qu'una vegada proyeutada la voz, paeza aniciase efeutivamente nel mesmu moñecu. Nun principiu pensóse que yera la resultancia d'un usu pocu corriente del estómagu mientres la inhalación, y de ende'l so nome del llatín *venter*, "estómagu" y *loqui*, "falar".

La práutica de la ventriloquía realízase casi siempres por aciu un diálogu, xeneralmente risible o sarcásticu, ente una persona y un moñecu al qu'aquel-y empresta la voz. Estos moñecos denominar "*dummies*".

Atopáronse restos de ventriloquía nel arte exipcio y na arqueoloxía hebrea. Eurycles d'Atenes, el primer ventrílocuu del que se tien noticia, fíxose tan famosu que los ventrílocuos griegos fueron llamaos los *eurycleides*, amás de ser conocíos como *engastrímanteis*, esto ye, profetes de la barriga. 

En Francia, el primer ventrílocuu conocíu foi Louis Brabant nel sieglu XVI. 

La téunica perfeccionar nel sieglu XVIII. En 1745 yá esistíen artistes trashumantes que falaben con paxarinos nun diálogu esbarriáu. Tamién la ventriloquía yera conocida y practicada n'India y China. 

Arthur Prince, nacíu en Gales en 1881 y unu de los primeros ventrílocuos modernos de los que se tienen datos, ostenta l'honor de ser el primer ventrílocuu en beber y falar coles mesmes. Amás, ta soterráu col so títere y la so esposa.

El más famosu ventrílocuu qu'esistió foi Edgar Bergen, un artista nacíu en Chicago que se presentaba ante'l públicu en traxe de frac, en cuantes que'l so moñecu, Charlie McCarthy, llevaba un monóculu, galera de copa y traxe d'etiqueta. Charlie dedicar a llanzar frases sogones contra tou tipu de persones. La personalidá d'estos moñecos puede ser bien acusada, d'ende que nel casu de Bergen surdiera un problema cuando la so fía, Candice Bergen, vio cómo esi hermanu de madera faltábalo y taba siempres ente ella y el so padre. El moñecu tenía la so cama nel so cuartu y la neña solíase dormir cola vista puesta nel moñecu, que miraba'l techu fijamente como un cadabre. El títere de Bergen ta güei espuestu nel Muséu Smithsonianu como pieza histórica, anque hai otros dos versiones: la segunda ta nel Museum Of Broadcast Communications de Chicago y la tercera foi mercada pol magu David Copperfield por 110.000 dólares. Tato Cifuentes y el so títere Tatín.

Güei, dalgunos de los ventrílocuos más populares son Jeff Dunham de los Estaos Xuníos, Zillah & Totte de Suecia, Liondy Ozoria de República Dominicana y Paul Zerdin ganador del programa-concursu "America's got Talent en 2015.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina qu'enllaza a un manual de ventriloquía escritu por un profesional
Estroboscopiu

El **estroboscopio** ye un preséu inventáu pol matemáticu ya inventor austriacu Simon von Stampfer escontra 1829, que dexa visualizar un oxetu que ta xirando como si tuviera inmóvil o xirando bien amodo. Esti principiu ye usáu pal estudiu d'oxetos en rotación o vibración, como les partes de máquines y les cuerdes vibratories. Foi desenvueltu na mesma dómina na que'l físicu belga Joseph Plateau daba a conocer el so fenaquistiscopio. 

Dexa encender y apagar dalguna lluz, nun ralu dau, la cantidá de vegaes qu'unu deseye. Esti dispositivu ye bien utilizáu en clubes nocherniegos, nos aviones y na producción de películes pa dar la sensación de movimientos rápidos.

N'esencia un estroboscopio ta dotáu d'una llámpara, de normal del tipu de descarga gaseosa de xenón, similar a les emplegaes nos flaxes de fotografía, cola diferencia de qu'en llugar d'un rellumu, emite una serie d'ellos consecutivos y con una frecuencia regulable. Si tenemos un oxetu que ta xirando a **N** revoluciones per minutu y regulamos la frecuencia del estroboscopio a **N** rellumu per minutu y allumamos con él l'oxetu xiratoriu, ésti, al ser allumáu siempres na mesma posición, va apaecer a la vista como inmóvil.

Si la frecuencia de los rellumos nun coincide esautamente cola de xiru, pero avérase enforma a ella, vamos ver l'oxetu movese amodo, alantre o tras según que la frecuencia de rellumu del estroboscopio sía, respeutivamente, inferior o superior a la de xiru.

Una aplicación bien conocida d'esti preséu ye l'axuste de la velocidá de los tocadiscos de discos de vinilu. Estos aparatos lleven dibuxaes unes marques nel cantu del platu giradiscos, marques que son allumaes pola lluz d'una llámpara de descarga gaseosa, nesti casu de neón, alimentada pola corriente alterna de la rede llétrica de 50 Hz o de 60 Hz (na mayoría de los países americanos). Al tar calculáu'l númberu de marques por que, cola velocidá de xiru correuta pasara una marca cada segundu per delantre de la llámpara de neón, les marques apaecen inmóviles cuando efeutivamente la velocidá ye la correuta. La mayoría de los tocadiscos tien dos bandes pa una idéntica velocidá de xiru, p'afaer ésta bien fuera con corriente alterna de 50 o 60 Hz.

El estroboscopio utilízase tamién pa verificar la velocidá de xiru de máquines y motores de diverses clases, ensin necesidá d'efeutuar acoplamientu llétricu o mecánicu dalgunu.

De manera inversa, si pegar nun discu xiratoriu diverses imáxenes correspondientes a distintes fases del movimientu d'un oxetu y allumar col estroboscopio de tala forma que prodúzase un rellumu cada vez que pase ante la vista una imaxe, quedando'l platu ensin allumar mientres l'espaciu que media ente una imaxe y otra, la resultancia va ser que l'oxetu va ser reparáu en movimientu. Nesti principiu, denomináu efeutu estroboscópico, tán basaes les películes de dibuxos animaos.

## Ver tamién
* Taumatropo
* Fenaquistoscopio
* Zoótropo
* Praxinoscopio
* Zoopraxiscopio

## Referencies

## Enllaces esternos

*
Animatógrafu

El **Theatrograph** o tamién conocíu como **Animatógrafo**, foi'l segundu proyeutor cinematográficu de Gran Bretaña y el primeru de 35mm de película. Foi inventáu por Robert W. Paul, que lo presentó'l 20 de febreru de 1896 nel Finsbury Technical College, poco dempués que Birt Acres presentara'l primer proyeutor d'Inglaterra (Kinetic Lantern). Amás, foi representáu exactamente'l mesmu día que fueron proyeutaes les películes de Lumière per primer vegada en Londres.

R. W. Paul inventó'l Theatrograph dempués del ésitu del Quinetoscópio, creáu a partir de la invención d'Edison, debíu al encargu que dos empresarios d'orixe griegu -y havian fechu por que lo copiara. L'ésitu del Animatógrafo inspirar pa contemplar les posibilidaes de proyeutar una imaxe en movimientu nuna pantalla. El proyeutor, poner de manifiestu per primer vegada al públicu na Sala d'Egipte a Picadilly, Londres. Acres ser perfeccionando a lo llargo de los años y llegó a vender más de 100 exemplares, unu d'ellos a Georges Méliès el 1896.

Carl Hertz, un famosu magu americanu, salpó d'Inglaterra'l 29 de marzu de 1896 a bordu del veleru Royal Mail RMS Norman. Mientres el viaxe exhibió'l Theatrograph de Paul a los sos pasageros i tamién amosó les películes n'África del Sur y Austrália. Les proyeiciones n'África sel Sur fueron les primeres proyeiciones públiques d'imáxenes en movimientu nési país. Dempués de Austrália, Hertz llevó'l Theatrograph a Ceilan (Sri Lanka), India, China, Xapón y les islles Fixi y Hawaii.

L'usu del Theatrograph de Paul nes sales de música de tol país popularizaron el cinema pioneru a Gran Bretaña.

## Llegada del Theatrograph a España
El 1896 Erwin Rousby presentó'l **Animatógrafo** nel circu instaláu na plaza del Rei de Madrid (concretamente, nos xardinos de la casa de les siete chimenees). Como nos sos oríxenes, les películes exhibíes provienen de Londres, onde pueden vese la ponte de Black Frías, una ferrería, chinos fumando opiu o Loie Fuller baillando la dansa del banduyu.

El Theatrograph tuvo nel Parish hasta'l mes de xunetu que foi cuando lo treslladaron a Lisboa pa exhibilo, onde compitió col Cinematógrafu mediu añu.

El Animatógrafo nun tuvo tanto ésitu como'l Cinematógrafu de los Lumière, que llegó a Madrid unos díes dempués. Poro, el primeru en presentar les imáxenes en movimientu a la capital foi Edwin Rousby. Amás, nesi momentu, yá se taba probando d'incorporar soníu nes imáxenes y llegar a utilizar materiales cómo por casu llates p'asemeyar el soníu del mar.

## Referencies
Zoopraxiscopiu

El **zoopraxiscopio** ye un artefautu que foi creáu nel 1879 por Eadweard Muybridge que dexó'l desenvolvimientu de los entamos del cine y la proyeición de películes cinematográfiques, siendo anterior al cinematógrafu.

Eadweard Muybridge , creador de la fotografía en movimientu, quería ameyorar les sos resultancies proyeutando les sos imáxenes sobre una pantalla y entós inventó'l zoopraxiscopio, bautizáu poles pallabres "animal" y "rota" (rotación). Ye un primitivu proyeutor de cine qu'utilizaba una fuerte lluz pa proyeutar imáxenes secuenciales d'un discu de cristal, asina creando una ilusión óptica de movimientu. Reproducía les imáxenes y paecía que'l caballu taba en movimientu, paecía una película. Los discos contenía delles imáxenes, la mayoría con figura negra y dellos pequeños detalles.

Gracies a esti inventu pudo aplicar el so estudiu del movimientu con dellos animales y persones n'aición. 

Estes imáxenes fueron presentaes en congresos d'Europa y América. En 1883 recibió una beca d'investigación d'enforma dineru de la Universidá de Pensilvana pa siguir cola so investigación.

A partir d'equí, creó más de 10000 secuencies d'imáxenes, que fueron publicaes nel llibru *“Animal Locomotion".*

Nel 1888 Muybridge amosó les sos fotografíes a Thomas Edison y a William K. L. Dickson ( inventores del fonógrafu). Propúnxo-yos crear un nuevu inventu xuntando'l zoopraxiscopio col fonógrafu p'amosar imáxenes sonores. La idea nunca se llevó a la práutica, pero Edison, pela so parte, cola ayuda del so asistente, ellaboró una máquina que "fixera pol güeyu lo que'l fonógrafu nun faía".

Les imáxenes de los 71 discos conocíos que sobrevivieron reproduciéronse nel llibru *[[Eadweard Muybridge]]: The Kingston Museum Bequest* (The Projection Box).

Anguaño la máquina mora nel Kingston Museum Muybridge Bequest Collection, con casi'l 70 de los discos orixinales.

## Detalles téunicos
* Discos de vidriu, d'aproximao 16 pulgaes de diámetru.
* Los discos de obturación podíen intercambiase, dependiendo del tipu d'imáxenes que s'utilizaba y l'efectu deseyáu.
* La máquina operábase manualmente.
* Un portador de diapositives afacer na llinterna, dexando la entrada de portaoxetos de vidriu estándar (más o menos 3x4 pulgaes)
* El portalámparas yera una proyeición de diapositives estándar o una llinterna de proyeición científica.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Kinodinamico Zoopraxinoscópio de Muybridge
* Dead medium: Muybridge's zoopraxiscope
* Imáxenes de los discos de cristal d'un zoopraxiscopio en Microsoft Encarta
Edwin S. Porter

**Edwin Stanton Porter**  foi un pioneru del cine de los Estaos Xuníos, más reconocíu como productor, direutor, xerente y direutor de fotografía de la Empresa manufacturera d'Edison.

## Biografía
Trabayó nos estudios de Thomas Edison, primero como ayudante de cámara y depués como xefe del so estudiu dende 1902 a 1910. Con Porter consolídase la téunica narrativa d'esi nuevu inventu que yera'l cine a principios del sieglu XX.

Una vegada que la vixilancia fíxose más estrecha, al estudiu d'Edison nun-y bastaba con pidir los negativos de les películes europees cola escusa de catalogase inventor de la fotografía animada; entá ye más cuando Méliès instaló una sucursal nos Estaos Xuníos. La copia de los filmes faíase más difícil, polo que Edison recurrió a otru métodu menos peligrosu: el plaxu. L'home clave d'esta seición foi Edwin S. Porter.

Esteláu pol trabayu de Méliès, Porter quixo faer tamién un cine narrativu. Recoyó los afayos de la escuela británica sobre'l montaxe como forma narrativa; de Ferdinand Zecca, la estructuración del rellatu de los sos drames; y del propiu Méliès, la puesta n'escena. En 1902, rodó *[[Salvamentu nuna quema]]* (*Life of an American fireman*) con escenes documentales auténtiques. *[[Salvamentu nuna quema]]* foi considerada como una película pionera nel montaxe paralelu. Güei sabemos que foi obra d'un montaxe posterior, influyíu pola Escuela de Brighton.

En 1903 estrena *[[Asaltu y robu d'un tren]]*, película qu'empecipió'l xéneru del wéstern. Puede ser considerada como la primer obra importante, con argumentu de ficción, del cine d'Estaos Xuníos. La película emplega de forma daqué rudimentaria'l montaxe paralelu y anque l'acción suel trescurrir de cara al espectador, de la forma teatralizada qu'imponía Méliès, reparar un usu narrativu de la fondura. La so última escena, un primer planu d'un pistoleru disparando les sos armes escontra l'espectador, causó una impresión asemeyada a la que pudo faer nel so día el tren de los hermanos Lumière. La película foi un gran ésitu. Aun así, l'espaciu onde Porter amosábase más a gustu yera'l drama social, de forma similar a lo que faía Ferdinand Zecca n'Europa.

Porter va caltenese activu como direutor y guionista dellos años más. En 1909 abandonó los estudios de Edison pa fundar una compañía propia, que solamente subsistió trés años.

## Referencies

## Enllaces esternos

*
*
Eastmancolor

L**'Eastmancolor** ye un nome comercial d'un sistema de filmación de película en color usáu por Eastman Kodak. Yera más baratu que los otros dos sistemes principales de rodaxe en color, el Technicolor y el Metrocolor. Usóse enforma nel cine nos años 1950 y 1960. Pero tenía'l problema de que col pasu de los años los colores destiñíense, por una inestabilidá química de la película. En 1983, Eastman corrixó'l defectu de caltenimientu del so procesu. El sistema Technicolor calteníase muncho meyor, y yera un color de meyor calidá, pero lo complicao del so procesu y sobremanera el so mayor preciu provocaron la so derrota frente al Eastmancolor.

Eastmancolor, introducíu per primer vegada en 1950, foi unu de los primeros llargamente esitosos procesos de "tiraje d'una sola tira", y finalmente movió al más costosu Technicolor. Eastmancolor yera conocíu por una variedá de nomes como Deluxe color (20th Century Fox), Warnercolor, Metrocolor, Pathécolor y Columbiacolor, ente otros. Delles variantes yeren:
* Eastman Color Negativu (ECN, ECN-1 y ECN-2), los sistemes de procesamientu fotográficu asociaos col stock de películes negatives de Eastmancolor y les esistencies entemedies d'imáxenes en movimientu (incluyíes les esistencies interpositivas y internagativas)
* Eastman Color Positivu (ECP, ECP-1 y ECP-2), los sistemes de procesamientu fotográficu asociaos col material d'imaxe d'impresión positiva Eastmancolor pa proyeición direuta* Eastman Kodak Fine Grain

## Ver tamién
* Technicolor
* Metrocolor

## Referencies
Metrocolor

El **Metrocolor** ye'l nome comercial d'un sistema de filmación de películes en color qu'usó la Metro-Goldwyn-Mayer ente los años 1950 y 80 del sieglu XX nos sos llaboratorios. Los sos colores nun yeren tan brillosos como los del Technicolor. Tamién s'usó col sistema Cinemascope, al igual que nes series de televisión. Otru sistema de filmación en color yera l'Eastmancolor, más baratu que los otros dos. 

## Ver tamién
* Eastmancolor
* Technicolor
* Warnercolor

## Referencies
Warnercolor

**Warnercolor** ye un sistema de filmación de películes en color qu'usó la compañía productora Warner Bros. Pictures dende mediaos de la década de 1950. Surdió como alternativa al Technicolor. Los sos colores ver en tonu mariellu; con él se filmaron les películes *[[East of Eden]]* (1954, d'Elia Kazan), *[[Rebel Without a Cause]]* (1955, de Nicholas Ray) y *[[Xigante (película)|Xigante]]* (1955, de George Stevens). Tamién se-y usó col sistema Cinemascope, al igual que nes series de televisión.

## Ver tamién
* Eastmancolor 
* Metrocolor

## Referencies

## Enllaces esternos
Electrotaquiscopiu

El **electrotaquiscopio** ye un aparato que produz la ilusión de movimientu por aciu la combinación d'imáxenes fixes tresparentes asitiaes nuna rueda xiratoria que tán allumaes por detrás. Estes fotografíes llograríense d'una manera fayadiza col usu d'una serie de cámares fotográfiques polo que la resultancia que percibe l'espectador podría denominase *cronofotografía*.

Construyíu en 1887 por Ottomar Anschütz esti llamar «taquiscopio de Anschütz» y consistía nuna rueda xiratoria con fotografíes feches en plaques de vidriu allumaes por detrás, por aciu un tubu de Geissler, nes qu'al traviés d'un visor o proyeutaes podíen contemplase les imáxenes en movimientu, dempués acomuñóse con *Siemens & Halske* pa fabricalos y ponelos en venta. Dióse-yos el nome de *Electrical Schnellseher* y en 1891 presentar na Esposición internacional de electrotecnia de Frankfurt del Main», al añu siguiente tuvo espuestu nuna esposición en Berlín y en 1893 na Esposición universal de Chicago.

Ta consideráu como unu de los aparatos precursores del cine xunto col zoopraxiscopio d'Eadweard J. Muybridge, kinetoscopio de Thomas Edison, la cronofotografía d'Étienne Jules Marey o'l taumatropo de John Ayrton Paris; pero tamién se rellaciona col estroboscopio de Simon von Stampfer, el zoótropo de William George Horner, el fenaquistiscopio de Joseph-Antoine Ferdinand Plateau o'l Praxinoscopio d'Émile Reynaud.

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Estudiu Méliès

L**'estudiu de [[Georges Méliès]]** ta consideráu'l primer estudiu cinematográficu del mundu, dempués del Black María, en Nueva Jersey, onde Edison filmó les sos primeres películes pa la so kinetoscopio.

## Construcción
Méliès ordenó construyir esti estudiu nel xardín de la so finca, aprovechando un ivernaderu, en Montreal-sous-Bois, cerca de París, na primavera de 1897. L'estudiu amplióse darréu con un llaboratoriu onde trabayaben les mesmes actrices pintando a mano los negativos de les películes, so la direición de Madame Thuillier. En 1905 construyóse un estudiu B con una grúa que dexaba llevantar oxetos y persones, según una instalación llétrica.

El planteamientu de Méliès yera totalmente teatral, pero'l so usu yera decididamente cinematográficu. Hasta l'añu 1906, Méliès viose obligáu a utilizar la lluz solar por cuenta de les imperfecciones de les instalaciones llétriques. Les partes de cristal del ivernaderu dexaben l'usu d'esta lluz solar, pero había qu'evitar que'l sol proyeutara les solombres de la estructura sobre l'escenariu, pa lo que Méliès desenvolvió un sistema de pantalles de papel tresparente que podíen faese correr nel casu de ser necesariu, y tresformes asina la lluz direuto en lluz difuso por que nun formara solombres.

## Decadencia
Según la mesma confesión de Méliès, trabayaba dende les siete de la mañana hasta los siete o ocho de la nueche, mientres venti años, sacrificando inclusive la so vida familiar. D'esti estudiu de Méliès salieron más de 500 cintes de gran calidá.

Como Méliès trabayaba como un artesanu nun podía competir colos productores qu'empezaben a faese grandes como Pathé. Finalmente tuvo qu'aceptar ayuda financiera poniendo'l so estudiu como garantía de pagu. Cola llegada de la Primer Guerra Mundial tuvo que vender l'estudiu por cuenta de les deldes económiques.

## Referencies
Estudiu cinematográficu

Un **estudiu cinematográficu** (al que tamién se refieren los términos **estudiu de cine**, **estudiu** a seques o **productora**) ye una empresa, polo xeneral privada, que dispón de tolos medios necesarios pa la producción y el rodaxe de películes y dacuando inclusive tamién pa la so distribución en sales de proyeición.

## ''Majors'' y estudios independientes

Los estudios cinematográficos de mayor ésitu y distribución nel mundu nun son en realidad empreses independientes dedicaes dafechu a la producción de películes sinón que suelen ser, sobremanera, subdivisiones d'otres empreses, de les que faen parte. Por casu, n'Estaos Xuníos, The Walt Disney Company ye una empresa estremada n'otres empreses subordinaes, ente les que se cunten estudios de producción tantu cinematográfica (Walt Disney Pictures, Walt Disney Studios) como musical (Walt Disney Records), según otres empreses dedicaes a otres actividaes como por casu la distribución en sales de proyeición (Walt Disney Studios Motion Pictures), canales de televisión (Disney Channel) y un llargu etc. Esti exemplu, el de la compañía fundada por Walt Disney en 1923, The Walt Disney Company, ye'l d'una compañía que fai parte de les asina llamaes *[[Majors (cine)|majors]]* del cine, los productores dominantes, en contraposición a otros productores que nun tienen los medios d'ufiertar una tal constelación de subdivisiones y departamentos especializaos y esisten namái en cuantes qu'entidaes úniques ya independientes, como por casu Europacorp, fundada pol direutor francés Luc Besson.

Mientres la primer metá del sieglu XX les *[[Majors (cine)|majors]]* de Hollywood (en Los Angeles, Estaos Xuníos) apoderaron el mercáu mundial de la cinematografía, fundando lo que vieno llamar se'l sistema d'estudios, pero en tiempos más recién surdieron otros sistemes d'estudios alcontraos n'otres partes del mundu, como por casu en China o tamién na India, país que fundó'l so propiu sistema d'estudios, al que se dio'l nome de Bollywood (contraición ente'l nome de *[[Hollywood]]* y el nome de la ciudá india de *[[Bombay]]*).

## Exemplos d'estudios cinematográficos

## Ver tamién

*Majors (cine)
*Sistema d'estudios
*Productor de cine
*Película
*Historia del cine
Peter Mark Roget

**Peter Mark Roget**  foi un médicu, físicu, matemáticu, filólogu, teólogu natural y lexicógrafu inglés. Dio en 1824 el primer pasu pa la esplicación científica y la realización téunica del dibuxu animáu, que'l so herederu inmediatu ye'l cine.

Roget, mirando al traviés de les separaciones verticales d'una persiana veneciana'l pasu de les ruedes d'un carru, sorprender al ver que la rueda paecía avanzar ensin xirar. Aquel fenómenu yera'l mesmu que tantes vegaes vimos cuando nuna película del Oeste, les ruedes de la rápida dilixencia, paecen avanzar ensin xirar o inclusive xirando en sentíu contrariu.

Roget estudió a xeitu, escribiendo fórmules y dibuxando esquemes, aquel fenómenu tan interesáu, y el 9 d'avientu d'aquel mesmu añu, 1824, fixo la so comunicación científica a la Royal Society. El trabayu titúlase *Esplicación d'una ilusión óptica na apariencia de los radios d'una rueda al ser vista al traviés de mirillas verticales*, y foi publicáu en 1825 pola Royal Society.

Foi conocíu por publicar, en 1852, el *[[Tesauro|Thesaurus]] of English Words and Phrases* (Roget's Thesaurus), una coleición clasificada de términos rellacionaos.

## Delles publicaciones
* Roget, Peter Mark, *[http://www.archive.org/details/animalvegetablep01rogerich Treatises on Electricity, Galvanism, Magnetism, and Electro-magnetism]*; Londres: William Clowes, 1832
* Roget, Peter Mark, *Animal and Vegetable Physiology. Considered with Reference to Natural Theology*; Bridgewater Treatises, London: W. Pickering, 1834 (reeditáu por Cambridge University Press, 2009; ISBN 978-1-108-00008-6)
* Roget, Peter Mark, *[https://books.google.com/books?id=9nYCAAAAQAAJ&printsec=frontcover&dq=roget+thesaurus&as_brr=1#PPR3,M2 Thesaurus of English Words and Phrases]*; Londres: Longman, Brown, Green, and Longmans, 1856

## Bibliografía
Historia Xenética Del Cine, TV y Video, Serviciu Rexonal d'Empléu y Formación. Gobiernu de la Rexón de Murcia. 2010

## Referencies

* 
* 
* 
* 
* "Roget, Peter Mark" in *Dictionary of National Biography*; ed. S. Lee. Londres: Smith, Elder, and Co., 1897