29 de xineru

El 29 de xineru ye'l 29ᵘ día del añu del calendariu gregorianu. El 29 de xineru queden 336 díes p'acabar l'añu (337 nos años bisiestos).

## Fechos
*904 - Serxu III vuelve del so retiru y ye elixíu papa tres de la deposicion del antipapa Cristóbal.
*1258 - Primer invasión mongola de Vietnam: Les tropes del reinu de Đại Việt vencen a los mongoles na batalla de Đông Bộ Đầu, y estos colen del país.
*1595 - Primer representación de *[[Romeo y Julieta]]*, de William Shakespeare.
* 1814 - Guerra de la Sesta Coalición: Francia derrota a Rusia y Prusia na Batalla de Brienne.
*1819 - El británicu Stamford Raffles funda, nuna islla del estremu más meridional de la península malaya, l'asentamientu inicial de l'actual ciudá de Singapur.
* 1845 - *[[El cuervu]]* d'Edgar Allan Poe espublízase nel semanariu *The Evening Mirror* de Nueva York. 
* 1861 - Kansas conviértese nel Estáu númberu 34 d'Estaos Xuníos.
* 1886 - Karl Benz patenta el primer automóvil de gasolina.
* 1891 - Liliuokalani ye proclamada reina del reinu de Ḥawai.
* 1895 - José Martí entama la guerra d'independencia de Cuba
*1911 - Revolución Mexicana: Les tropes del Partíu Lliberal Mexicanu tomen la ciudá de Mexicali, lo que da aniciu a la rebelión magonista de 1911.
* 1916 - Primer guerra mundial: Los alemanes bombardien París con zepelinos por primer vegada.
* 1933 - El Presidente d'Alemaña Paul von Hindenburg noma a Adolf Hitler Canciller.
*1944 - Segunda Guerra Mundial: Un bombardéu destrúi'l *teatru anatómicu* de la universidá de Boloña (Italia).
* 1983 – El petroleru de bandera panamiana *Eniwetok* golpia los cables del funicular que xune la ciudá de Singapur cola islla de Sentosa, faciendo cayer dos cabines al agua: morrieron siete persones, y otres trece tuvieron atrapaes demientres varies hores.
* 1989 – Guerra Fría: Hungría establez rellaciones diplomátiques con Corea del Sur; ye'l primer país del Bloque del Este en facelo.
* 1996 - El presidente francés Jacques Chirac anuncia el "final definitivu" de los ensayos nucleares del so país.
* 2001 – Miles d'estudiantes asalten el parllamentu d'Indonesia nel contestu de la revuelta popular que pide la dimisión del presidente Abdurrahman Wahid, implicáu n'asuntos de corrupción.
* 2002 – El presidente d'Estaos Xuníos George W. Bush, define, nel Debate sobre l'Estáu de la Xunión, como *exe del mal* a un garapiellu de países que protexen el terrorismu, ente los qu'inclúi a Iraq, Irán ya Corea del Norte.
* 2005 - Restablécense, por primer vegada dende 1949, los vuelos comerciales directos ente China y Taiwán: un avión procedente de Cantón aterriza en Taipéi, y poco dempués un avión de China Airlines procedente de la islla aterriza en Beixín.

## Nacencies
* 1749 - Cristian VII, rei de Dinamarca (m. 1808).
*1773 - Friedrich Mohs, xeólogu y mineraloxista alemán (m. 1839).
*1782 - Daniel Auber, compositor francés (m. 1871).
*1832 - Nikolái Ignátiev, políticu rusu (m. 1908).
* 1843 – William McKinley, abogáu, militar y políticu d'Estaos Xuníos, presidente del país de 1897 a 1901 (m. 1901).
*1860 - Anton Chekhov, dramaturgu y cuentista rusu (m. 1904).
* 1867 - Vicente Blasco Ibáñez, escritor y periodista español (m. 1928).
*1874 – John D. Rockefeller, Jr., empresariu y filántropu d'Estaos Xuníos (m. 1960).
*1877 - Hugo Obermaier, sacerdote y paleontólogu alemán (m. 1946).
*1880 – W. C. Fields, actor y guionista d'Estaos Xuníos (m. 1946).
*1892 – Ernst Lubitsch, director de cine, productor, actor ya escritor d'Estaos Xuníos d'orixe alemán (m. 1947).
*1913 - Victor Mature, actor d'Estaos Xuníos (m. 1999).
*1918 - John Forsythe, actor d'Estaos Xuníos (m. 2010).
*1933 – Sacha Distel, cantante y guitarrista francés (m. 2004).
*1944 – Yoweri Museveni, escritor y políticu ugandés, presidente d'Uganda de magar 1996.
*1949 - Tommy Ramone, músicu d'Estaos Xuníos d'orixe húngaru, batería de la banda Ramones (m. 2014).
*1950 – Jody Scheckter, piloto de Fórmula 1 y comentarista deportivu sudafricanu.
*1954 – Oprah Winfrey, actriz, presentadora de televisión y productora d'Estaos Xuníos, fundadora de la productora Harpo Productions. 
*1960 – Gia Carangi, supermodelu d'Estaos Xuníos (d. 1986). 
*1962 - Olga Tokarczuk, escritora polaca, Premiu Nobel de Lliteratura en 2018. 
*1966 – Romário, futbolista, entrenador de fútbol y políticu brasileñu. 
*1968 – Edward Burns, actor, productor ya director de cine d'Estaos Xuníos. 
*1970 - Heather Graham, actriz d'Estaos Xuníos. 
*1970 - Paul Ryan, políticu d'Estaos Xuníos, presidente de la Cámara de Representantes de los Estaos Xuníos de 2015 a 2019. 
*1981 - Wojciech Bakun, políticu polacu.
*1985 - Marc Gasol, xugador de baloncestu español. 
* 1990 - Isma López, futbolista español.

## Muertes
* 1119 – Xelasiu II, papa (n. 1060).
* 1676 - Alexis I, zar de Rusia (n. 1629).
* 1696 - Iván V, zar de Rusia (n. 1666).
* 1763 – Louis Racine, poeta francés (n. 1692).
* 1820 – Xurde III, rei del Reinu Xuníu (n. 1738).
* 1899 – Alfred Sisley, pintor francobritánicu (n. 1839).
* 1901 - Cristian IX, rei de Dinamarca (n. 1818).
* 1934 - Fritz Haber, químicu alemán, Premiu Nobel de Química en 1918 (n. 1868).
*1938 - Armando Palacio Valdés, escritor asturianu (n. 1853).
* 1951 - Evaristo Valle, pintor asturianu (n. 11 de xunetu de 1873).
* 1963 – Robert Frost, poeta y dramaturgu d'Estaos Xuníos (n. 1874).
* 1964 – Alan Ladd, actor d'Estaos Xuníos (n. 1913).
* 1969 – Allen Welsh Dulles, abogáu, banqueru y diplomáticu d'Estaos Xuníos, primer director civil de la CIA ente 1953 y 1961 (n. 1893).
* 1970 – B. H. Liddell Hart, soldáu, periodista ya historiador franco-británicu (n. 1895).
* 1994 – Ulrike Maier, esquiadora austriaca (b. 1967).
* 2012 – Oscar Luigi Scalfaro, abogáu y políticu italianu, presidente d'Italia ente 1992 y 1999 (n. 1918).
* 2017 - Paloma Chamorro, periodista bien arreyada a la llamada *[[Movida Madrilana]]*

## Referencies