Liam Neeson

**William John Neeson**, OBE , ye un actor británicu. En 1976 empezó a actuar nel Teatru llíricu de Belfast, onde tuvo dos años. El so primer papel reseñable nel cine foi la película *[[Excalibur (película)|Excalibur]]* de 1981. Nesa década tamién participó en filmes como *[[The Bounty]]* (1984), xunto a Mel Gibson y Anthony Hopkins, *[[La misión]]* (1986), con Robert De Niro y Jeremy Irons o'l wéstern *Cola so propia llei* (1989), protagonizáu por Patrick Swayze.

La fama mundial llegó-y col so interpretación d'Oskar Schindler na aclamada película *[[Schindler's List]]* (1993), dirixida por Steven Spielberg, un papel pol que foi nomáu a los premiu Óscar. De magar, Liam Neeson interpretó papeles protagonistes en numberosos filmes como *[[Rob Roy (película)|Rob Roy]]* (1995), *[[Michael Collins (película)|Michael Collins]]* (1996), l'adautación de la novela *[[Les Misérables (película de 1998)|Los Miserables]]* en 1998, *[[Star Wars: Episode I - The Phantom Menace]]* (1999), el drama biográficu *[[Kinsey (película)|Kinsey]]* (2004) y *[[Batman Begins]]* (2005). En 2008 la carrera del actor recibió un nuevu impulsu que lo convirtió nun héroe del cine d'aición gracies al estrenu del filme francés *[[Taken (película)|Taken]]*, primer entrega d'una triloxía. Nos últimos años, Neeson protagonizó otres películes d'aición como *[[The A-Team (película)|The A-Team]]* (2010), *[[Clash of the Titans (película de 2010)|Clash of the Titans]]* (2010), *[[Unknown (película)|Unknown]]* (2011), *[[The Grey]]* (2012), *[[The Dark Knight Rises]]* (2012), *[[Non-Stop (película)|Non-Stop]]* (2014) y *[[Run All Night]]* (2015).

Liam Neeson foi nomáu a numberosos premios, como'l premiu Óscar a meyor actor, el BAFTA a meyor actor protagonista o'l Globu d'Oru a meyor actor de drama. La revista *[[Empire (revista)|Empire]]* incluyir nes sos llistes de *Los 100 actores más curiosos de la historia* y *Les 100 mayores estrelles de cine de tolos tiempos*.

## Primeros años
Neeson nació en Ballymena, condáu de Antrim, Irlanda del Norte. El so padre yera Bernard «Barney» Neeson, conserxe na escuela pa chicos Ballymena Boys All Saints, y la so madre ye Katherine «Kitty» Neeson (de soltera Brown), que trabayaba como cocinera. Liam foi criáu na fe católica nuna ciudá predominantemente protestante y recibió el so nome por un sacerdote amigu de la familia. Ye'l terceru de cuatro hermanos y tien trés hermanes: Elizabeth, Bernadette y Rosaline. Cuando tenía nueve años empezó a prauticar boxéu nel All Saints Youth Club y años dempués aportó a campeón de boxéu amateur del Úlster. Los sos primeros pasos nel mundu de l'actuación dar con once años dempués de que'l so maestru d'inglés ufiertára-y protagonizar una obra teatral nel colexu, un papel qu'aceptó porque la protagonista yera una moza que-y gustaba. Siguió actuando nes obres de teatru del colexu nos siguientes años.

Na so intención de dedicase al mundu de l'actuación tamién influyó'l primer ministru Ian Paisley, a que la so ilesia presbiteriana allegaba Neeson. L'actor dixo de Paisley: «Tenía una presencia magnífica y yera increíble velo dende lloñe ximelgando la Biblia… Taba actuando, pero d'una manera increíble y vehemente». En 1971 Liam Neeson matricular pa estudiar física y ciencies de la computación na Universidá Queen's de Belfast, pero dexó los estudios, tornó a Ballymena y ellí trabayó en dellos emplegos temporales, dende operario d'una carretilla elevadora na cervecería Guinness a camioneru. Na universidá afayó'l so talentu pal fútbol y nél afitóse Seán Thomas, del club dublinés Bohemian Football Club. Llegó a tar como suplente nel banquín nun partíu contra'l Shamrock Rovers Football Club, pero nun-y ufiertaron un contratu como futbolista. Tamién se matriculó nos estudios de maxisteriu nuna universidá de Newcastle upon Tyne, n'Inglaterra, pero nun los terminó.

## Carrera

### 1976 – 1993
En 1976 Liam Neeson xunir al Teatru llíricu de Belfast, onde actuó mientres dos años. La so primer esperiencia ante una cámara de cine producir en 1977, interpretando nada menos que a Xesucristu y a unu de los Evanxelistes na película relixosa *Pilgrim's Progress*, dirixida por Ken Anderson. Neeson camudar a Dublín en 1978 dempués de que-y ufiertaren un papel nel Project Arts Centre pa la obra de teatru *Says I, Says He*, de Ron Hutchinson, que'l so argumentu enceta'l conflictu d'Irlanda del Norte. Tamién actuó n'otres producciones d'esti centru artísticu hasta que foi almitíu nel Abbey Theatre, el teatru nacional d'Irlanda.

En 1980 el cineasta británicu John Boorman vio actuar a Liam Neeson nel papel de Lennie Small nuna adautación teatral de la novela *[[De mures y homes]]*. Decidió ufierta-y el papel del caballeru Gawain na so película sobre la lleenda artúrica *[[Excalibur (película)|Excalibur]]*, que s'estrenó en 1981. Dempués de participar nesti filme, Neeson camudar a Londres y ellí siguió trabayando nel teatru, en películes de baxu presupuestu y en televisión. Vivió un tiempu cola actriz Helen Mirren, a la que conociera nel rodaxe de *Excalibur*. Ente 1982 y 1987 Neeson participó en cinco producciones cinematográfiques, ente les que sobresalen *[[The Bounty]]* (1984), nueva versión de la película *[[Mutiny on the Bounty (película de 1935)|Mutiny on the Bounty]]* de 1935 y onde compartió pantalla con Mel Gibson y Anthony Hopkins, y *[[La misión]]* (1986), onde interpreta a un sacerdote xesuita xunto a Robert De Niro y Jeremy Irons. Tamién en 1986 consiguió un papel como actor invitáu na tercer temporada de la famosa serie de televisión *[[Miami Vice]]* y por ello treslladóse a Hollywood. En *[[Lamb (película)|Lamb]]* fai d'un sacerdote, en *[[Enganíes de vivir]]* trabayó con Julie Andrews y en *[[A Prayer for the Dying]]* con Mickey Rourke y Bob Hoskins.

Esi añu consiguió participar na película *[[Sospechosu]]* (1987), xunto a Cher y Dennis Quaid, con una interpretación d'un vagamundu sordu acusáu d'asesinatu que foi bien aclamada. En *[[Satisfaction (película)|Satisfaction]]* (1988) fai del representante d'un grupu musical de mozos, y en *[[El preciu de la pasión]]* (1988) interpreta a un artista irlandés qu'empieza una rellación con una muyer divorciada y con una fía pequeña, con Diane Keaton. En 1988 compartió pantalla xunto a Clint Eastwood na película *[[The Dead Pool]]* (1988), quinta entrega de la saga de Harry el Puercu, onde punxo cara a Peter Swam, un direutor de películes de terror. Finalmente, en 1990 Sam Raimi ufiertó-y el so primer papel protagonista en *[[Darkman]]*, onde interpretaba xunto a Frances McDormand al escuru superhéroe protagonista nuna película que goció de ciertu ésitu. Nesi añu fixo d'un mineru que se queda desemplegáu y vese obligáu a boxear en *[[El gran home]]* (1990) y al añu siguiente protagonizó *[[Under Suspicion]]* (1991), nel papel d'un detective priváu. Foi'l so papel en *[[Shining Through]]* (1992) como un oficial nazi, xunto a Michael Douglas y Melanie Griffith, el que fizo que Steven Spielberg afitar nél. En 1992 llogró un pequeñu papel na película de Woody Allen *[[Husbands and Wives]]*. En 1993 conoció a la so futura esposa, Natasha Richardson, na obra de teatru de Broadway *[[Anna Christie (obra de teatru)|Anna Christie]]*. Tamién apaeció xunto a ella na película *[[Nell (película)|Nell]]*, protagonizada por Jodie Foster y que s'estrenó en 1994. Anque estos papeles consagrar como actor de cine, la so actuación más célebre entá taba por llegar.

### 1993 – 2000
En 1993, Neeson foi nomáu al Óscar, a los Globu d'Oru, y al premiu BAFTA, como meyor actor, pola so destacada actuación nel papel del industrial nazi Oskar Schindler na aclamada película *[[Schindler's List]]*, de Steven Spielberg. La película complementar con actuaciones de Ralph Fiennes como Amon Goeth y de Ben Kingsley. Sicasí, l'Óscar esi añu llevar Tom Hanks por *[[Philadelphia (película)|Philadelphia]]*. Tamién en 1993 trabayó n'otru par de películes: *[[Ethan Frome]]*, con Tate Donovan, Joan Allen y Patricia Arquette, y en *[[Ruby Cairo]]* con Andie MacDowell y Viggo Mortensen.

En *[[Nell (película)|Nell]]* (1994) interpreta a un psicólogu que-y tocará analizar a Jodie Foster. Depués d'interpretar a Robert Roy MacGregor en *[[Rob Roy]]*, con Jessica Lange, John Hurt y Tim Roth en 1995, protagonizó la película *[[Michael Collins (película)|Michael Collins]]* (1996) col que ganó la Copa Volpi del Festival de Cine de Venecia. La película foi dirixida por Neil Jordan, direutor con quien trabayara en *[[High Spirits]]* en 1988. Aidan Quinn, Alan Rickman, Stephen Rea y Julia Roberts completen el repartu. En *[[Before and After]]* trabaya con Meryl Streep y equí intenta despintar un crime cometíu pol so fíu.

En marzu de 1998, tres 12 años, remaneció nos teatros ingleses empobináu por Richard Eyre nel estrenu mundial de la obra de David Hare *El besu de Judas*. Esi mesmu añu encarna magistralmente a Jean Valjean na versión cinematográfica de la novela de Victor Hugo *[[Los Miserables]]*, dirixida por Bille August, xunto a les grandes actuaciones complementaries de Geoffrey Rush, Uma Thurman y Claire Danes.

En 1999, Neeson participó nuna entrega de la saga Star Wars, *[[Star Wars episodiu I: Amenaciar pantasma The Phantom Menace]]* como'l caballeru y maestru Jedi Qui-Gon Jinn, maestru d'Obi-Wan Kenobi actuáu por Ewan Mcgregor. Esta película empecipiaba una nueva triloxía de la obra de George Lucas. Darréu, nel añu 2000 protagonizó *[[Blanco perfectu]]* xunto a Sandra Bullock no que foi una de les sos poques esperiencies risibles, anque la película, en sí, nun fuera una comedia. En *[[The Haunting (película de 1999)|The Haunting]]* fai d'un médicu que lleva a los sos pacientes a una casa embruxada. La película dirixir Jan de Bont y trabayen Catherine Zeta-Jones, Owen Wilson y Lili Taylor.

### 2001 – 2007

En 2002, trabayó nel filme *[[K-19: The Widowmaker]]*, onde interpreta a un capitán de submarinos rusu en rebeldía xunto al consagráu actor Harrison Ford. Más tarde llogra un pequeñu papel en *[[Gangs of New York]]* de Martin Scorsese, onde interpreta al padre de Leonardo DiCaprio. Na comedia *[[Love Actually]]* fai d'un padre qu'ayuda sentimentalmente al so fíu depués de perder a la so esposa y madre del neñu. Na película amás trabayen Hugh Grant, Colin Firth, Alan Rickman, Emma Thompson, Keira Knightley y Laura Linney.

En 2004 interpreta a Alfred Kinsey, el científicu que revolucionó a los Estaos Xuníos colos sos estudios sobre'l sexu, en *[[Kinsey (película)|Kinsey]]* papel pol que foi nomáu a un Globu d'Oru. En 2005 trabaya en *[[Kingdom of Heaven]]*, de Ridley Scott onde esta vegada tóca-y ser d'un caballeru cruzáu que va en busca del so fíu (Orlando Bloom) por que se una nel so viaxe a Xerusalén pa reclamar el so títulu de noble y atopar perdón a los sos pecaos. Con Jeremy Irons.

En *[[Batman Begins]]* de Christopher Nolan interpreta a Ra's Al Ghul, mentor del nuevu Bruce Wayne. Christian Bale interpreta'l papel de Batman, y Gary Oldman, Morgan Freeman, Katie Holmes, Cillian Murphy, Tom Wilkinson y Rutger Hauer completen el repartu de protagonistes. En 2006 vuelve trabayar con Neil Jordan en *[[Breakfast on Pluto]]* con Cillian Murphy y Brendan Gleeson. La so fonda voz dexó-y doblar a Aslan el lleón de Narnia, n'hasta agora les tres películes de la saga. En *[[Seraphim Falls]]* vese engarráu a Pierce Brosnan nun western. En *[[The Other Man]]* vuelve axuntase cola actriz Laura Linney, nun drama tamién protagonizáu por Antonio Banderas y Romola Garai.

### 2008 – presente
N'agostu de 2008 estrenó la película *[[Taken (película)|Vengación]]* (títulu orixinal, *Taken*) interpretando a un exagente del gobiernu que la so fía de 17 años (Maggie Grace) ye secuestrada por una mafia albanesa pa ser vendida como prostituta al meyor postor. Él va tratar d'atopala y vengase de too aquel qu'intervieno nel secuestru.

En 2010, encarnó al dios griegu Zeus nel remake de la película *[[Clash of the Titans (película de 1981)|Clash of the Titans]]* de 1981, na que s'axuntó nuevamente col actor Ralph Fiennes, quien interpretó a Hades. Esi mesmu añu interpretó al Coronel John "Hannibal" Smith na adautación cinematográfica de la serie *[[The A-Team]]*, xunto a Bradley Cooper, Quinton Jackson y Sharlto Copley. En 2011 protagoniza *[[Unknown (película)|Ensin identidá]]*, un filme del español Jaume Collet-Serra, onde comparte creitos con January Jones y Diane Kruger. En 2012 protagoniza *[[The grey|Infiernu blancu]]*, un filme que trata de les penuries d'un grupu de operarios que'l so avión onde viaxaben estrellar nunos montes en plenu iviernu. Tamién protagoniza Vengación 2 o *Busca implacable 2* (n'inglés Taken 2) interpretando al mesmu exagente del gobiernu, cola diferencia de que na primer película llevar a la so fía, agora vienen a por él. Tamién vuelve interpretar el so papel de Ra's Al Ghul en The Dark Knight Rises.En 2015 estrenu (vengación 3)

Diba trabayar con Steven Spielberg per segunda vegada interpretando al presidente norteamericanu Abraham Lincoln, pero tres retardase enforma, Neeson abandonó'l proyeutu, siendo sustituyíu por Daniel Day Lewis. la película estrenar en 2012. Tamién se-y embaraxó pa interpretar a Fidel Castro nun proyeutu cinematográficu americanu.

## Vida privada
En 1980, mientres el rodaxe de Excalibur, Liam, de 28 años, conoció a Helen Mirren, de 35 años, y empezó una rellación que duró 4 años.

El 3 de xunetu de 1994 Neeson casóse cola actriz Natasha Richardson, fía del direutor Tony Richardson y de l'actriz Vanessa Redgrave, con quien trabayara na película *Nell* (1994) y na miniserie Ellis Island (1984), según nel teatru. Teníen dos fíos, Michael y Daniel Neeson-Richardson, educaos sol catolicismu, y vivíen en Millbrook, Nueva York. Enviudó el 18 de marzu de 2009, tres el fallecimientu de la so esposa Natasha dempués d'un grave accidente sufiertu nuna estación d'esquí cercana a Montreal, Canadá.

Foi nomáu oficial de la Orde del Imperiu Británicu (n'inglés: OBE) pola Reina Sabela II del Reinu Xuníu en 1999. Caltuvo una rellación mientres dos años con Freya St. Johnston, sicasí n'ochobre de 2012 confirmóse la rotura de la pareya.

## Filmografía

### Cine

### Televisión

### Videoxuegos
* *[[Fallout 3]]* (2008) - James
* *[[Batman Begins (videoxuegu)|Batman Begins]]* (2005) - Henri Ducard
* *[[Star Wars Episode 1 The Phantom Menace]]* (2001) - Qui-Gon Jinn

### Teatru

## Premios
;Premiu Óscar

;Premiu Globu d'Oru

;Premios BAFTA

## Referencies

## Enllaces esternos

* 
* Biografía y Filmografía de Liam Neeson
* [Entrevista a Liam Neeson en [Esquire] (15 de febreru de 2011)]
* Ficha na NNDB