Pidgin

Un ***pidgin*** (pronunciáu n'inglés ) ye una llingua simplificada, creada y usada por individuos de comunidaes que nun tienen una llingua común, nin conocen abondo dalguna otra llingua pa usala ente ellos. Los pidgins fueron comunes a lo llargo de la historia en situaciones como'l comerciu, onde los dos grupos falen llingües distintes, o situaciones coloniales en qu'había mano d'obra forzada (frecuentemente ente los esclavos de les colonies usábense temporalmente pidgins).

N'esencia, un *pidgin* ye un códigu simplificáu que dexa una comunicación llingüística curtia, con estructures simples y construyíes azarosamente por aciu convenciones, ente los grupos que lu usen. Un *pidgin* nun ye la llingua materna de nenguna comunidá, sinón una segunda llingua aprendía o adquirida. Los pidgins carauterizar por combinar les traces fonéticos, morfolóxicos y léxicos d'una llingua coles unidaes léxiques d'otra, ensin tener una gramática estructurada estable.

## Introducción
El *pidgin* nun ye davezu la llingua materna de nengún grupo étnicu o social; suel ser la llingua qu'emplega un inmigrante nel so nuevu llugar de residencia, o una *[[llingua franca]]* emplegada nuna zona de contautu intensu de poblaciones lingüísticamente estremaes, como por casu un puertu bien activu. Los *pidgins* fueron frecuentes tamién nes colonies, entemeciendo elementos de la llingua de la nación dominante colos de los nativos y los esclavos introducíos nella.

El falante del pidgin emplega les estructures formales de la so llingua materna, a les que completa con vocablos de la llingua del so interlocutor. Yá que s'empleguen pa caltener comunicaciones ente individuos con competencies llingüístiques distintes, la so gramática de normal suel amenorgase a lo indispensable. Ye comúnmente aceptada la idea de que si un *pidgin* estabilízase como llingua d'un grupu, de cuenta que llega a tener falantes nativos, empieza a convertise nun *creole* o llingua criolla, que caracterízase por adquirir, sobre la base del pidgin, toles carauterístiques d'una llingua natural completa. Sicasí, dellos llingüistes, como Salikoko Mufwene, consideren qu'esti fechu nun ta bien demostráu.

## Historia
El *pidgin* más antiguu del que se tien noticia ye la *llingua franca* o sabir, un dialeutu emplegáu polos marinos y mercaderes del Mediterraneu dende'l sieglu XIV que siguió n'usu hasta finales del sieglu XIX. Munchos otros *pidgins* aniciáronse na actividá comercial de los europeos; el *pidgin de Guangzhou* –del qu'una etimoloxía popular, pero probablemente miqueru, fai derivar el mesmu términu «*pidgin»*– aniciar nos puertos chinos pa la negociación.

Otra rica fonte de *pidgins* foi la introducción nes colonies americanu y caribeñu d'esclavos d'orixe africanu. La combinación de les distintes llingües qu'estos falaben –yá que los esclavistes prindaben indistintamente a miembros de distintes etnies, munches vegaes desconocíes o contraries ente sigo– coles llingües de los terratenientes coloniales y los nativos amerindios dio llugar a numberosos amiestos, de les cualos la mayoría estabilizáronse a la fin en llingües criollas. En Suramérica, la combinación del portugués, l'español y les llingües tupí-guaraníes dio orixe a la *[[Língua geral]]* o *ñẽen'gatú*, faláu na cuenca del Amazones y en tol Paraguay (llamáu ende "jopara"), emplegada pa los ritos umbanda hasta'l día de güei.

## Etimoloxía
L'orixe del términu nun ta claru. Suxirióse que la pallabra tomar de la pronunciación china de la pallabra inglesa *business* ("negocios"), pero podría debese tamién a la espresión *pigeon English* («inglés de palombu»), en referencia al palombu mensaxeru. La pallabra china pa *pidgin*, , tuvo'l so orixe a partir del nome del ríu Jīng, asitiáu a lo llargo de la frontera ente les tierres arrendaes a franceses ya ingleses en Shanghai.

*Pidgin English* ye'l nome dau polos anglofalantes al pidgin chinu-anglu-portugués usáu pal comerciu en Cantón mientres los sieglos XVIII y XIX; en China esta *llingua franca* recibió'l nome de *inglés de Cantón*.

## Desarrollu
La creación d'un *pidgin* rique:
* Contautu regular enllargáu ente les distintes llingües de les comunidaes
* Necesidá de comunicación ente ellos
* Ausencia d'una interlengua xeneralizada y accesible

Los *pidgins* convertir en llingües criollas cuando una xeneración de neños apriende un *pidgin* como llingua materna. Esti fenómenu paez sofitar la tesis de Noam Chomsky relativa a qu'esiste una estructura cerebral innata que dexa a los neños aprender daqué tan complexu como la gramática (gramática universal).

## Referencies
* 

## Enllaces esternos
* Llista de *pidgins* n'usu más o menos oficial na actualidá, según el *Ethnologue* (n'inglés)