open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Politeísmu

El **politeísmu** (del griegu πολύς "enforma" y θεός "dios") ye un sistema relixosu que los sos siguidores creen na esistencia de múltiples dioses o divinidaes, de normal entamaes nuna xerarquía o panteón. 

Nun se trata d'una diferencia de nomenclatura –los distintos nomes d'una deidá–, sinón de diversos dioses con carauterístiques individuales claramente identificables. Nel politeísmu cada deidá puede ser honrada ya invocada de manera individual dependiendo de los aspeutos que se-y atribuyan. 

Una variante de politeísmu ye'l henoteísmu, onde una deidá ocupa un llugar de preeminencia y veneración percima de les demás. Un exemplu actual de relixón politeísta ye'l hinduismu. Exemplos históricos son les antigües relixones exipcia, griega, romana, celta o nórdica.

Nes sociedaes politeístes nun suel esistir una teoloxía puramente dicha, anque suel coesistir con sistemes filosóficos y éticos bastante complexos. Cada fuercia sobrenatural o acontecimientu trascendental (como'l rayu, la muerte o l'embaranzu) atiende a unos mecanismos establecíos, que conformen un complexu orde cósmicu bien xerarquizáu, descritu por aciu mitos, lleendes y obres sagraes. Nel politeísmu, por cuenta de un treme bien consolidáu de tresmisión, oral o escrita, la conocencia ye acumulativu, esto ye, ye ampliáu pola especulación de los individuos dedicaos a ello (xamanes, bruxos, poetes), o bien por contautu intercultural.

Suelse señalar que'l politeísmu correspuende, de cutiu, a sociedaes igualmente xerarquizaes, con una gran demarcación en clases sociales. Exemplos habituales dar nel Antiguu Exiptu, na cultura clásica griega y romana o nel hinduismu. Delles creencies politeístes asitien amás la preeminencia d'un dios sobre'l restu del panteón (cultu conocíu como henoteísmu), lo que fizo creer a los antropólogos qu'ésti sería'l pasu natural al monoteísmu.

El politeísmu ta consideráu por dalgunos antropólogos como una forma avanzada de relixosidá (mesma d'un ciertu nivel de civilización), na que les fuercies de la naturaleza son discriminaes, separaes y escoyíes, y, finalmente, representaes por una serie de dioses antropomórficos.

### Politeísmu occidental actual

Dientro de la cultura occidental ye tamién posible atopar casos actuales de politeísmu. 
El neopaganismu nes sos distintes variantes, como la Wicca, el Ásatrú, el neodruidismu, la Streghería, etc. reivindica'l cultu paganu y busca alicar el politeísmu occidental precristianu. Nes Islles Canaries (España), los aboríxenes canarios profesaben una mitoloxía politeísta (ver; Mitoloxía aborixe canaria.

## Referencies

## Ver tamién
* Panteísmu
* Monoteísmu
* Vudú
* Non teísmu
Dentex dentex

El  ye una especie de pexe de la familia de los espáridos, común nel Mar Mediterraneu.

## Morfoloxía
Los adultos pueden algamar hasta 100 cm de llargor, con un pesu máximu d'unos 14 kg.

Tien una piel color gris verdosu nos xuveniles y gris acoloratáu n'adultos, con pintes azulaes brilloses y dacuando unes rayes escuru a tresversal. Tien una llarga y única aleta dorsal con radios espinosos que puede plegar nun riegu escondiéndola. Pa capturar les sos preses tien cuatro fuertes caniles nun dentame ensin molares -anque nun resulta peligrosu pa los humanos-.

## Hábitat y bioloxía
Espárdese pel Atlánticu este, dende les islles Britániques a Mauritania, escepcionalmente hasta Senegal, Canaries y Madeira, y per tol Mediterraneu, onde ye relativamente común nes mariñes d'España y norte d'África. El so hábitat ye bentopeláxicu, ente 0 y 200 m de fondura pero preferentemente a menos de 50 m, escondíu sobre fondu predresu o de sable. Los xuveniles son gregarios y viven en bálamos cercanos a la oriella, pero los adultos son solitarios y suelen tar a más fondura.

Ye un voraz depredador que caza a la chisba, permaneciendo escondíu a la espera de que pase una presa. Aliméntase principalmente de pexes, cámbaros y moluscos, siendo la so comida preferida'l calamar.

Tocantes a la reproducción dellos individuos nuevos son hermafrodites, pero al crecer tienen sexos separaos. L'apareamientu con fecundación esterna tien llugar cerca de la oriella, eclosionando los canesbes a los trés díes de la puesta.

## Pesca y gastronomía
Ensayóse con bastante ésitu'l so cultivu en acuicultura, con un bon potencial pal futuru.

Davezu consúmese na gastronomía española, fácil d'atopar nos mercaos.

## Referencies

## Enllaces esternos

## Bibliografía
* El léxico de la fauna marina en los puertos pesqueros de Asturias Central, Emilio Barriuso, Uviéu 1986. IDEA.
Trachurus picturatus

El  ye una especie de pexe de la familia Carangidae. Les diferencies col chicharru común o xurel son poques: tien el cuerpu más cilíndricu y allargáu, quexal inferior más prominente. La diferencia mayor ye'l color del llombu que ye azul escuru.

Llega a tener 60 cms de llargor, anque'l tamañu normal ye de 30 cms.

## Bibliografía
* *El léxico de la fauna marina en los puertos pesqueros de Asturias Central*, Emilio Barriuso, Uviéu 1986. IDEA.

## Referencies

## Enllaces esternos
Zeugopterus punctatus

El  ye una especie de pexe de la familia Scophthalmidae nel orde de los Pleuronectiformes.

## Morfoloxía
Pueden algamar los 25 cm de llargor total.

## Distribución xeográfica
Atópase nes mariñes del Atlánticu Norte (dende Trondheim hasta'l Mar Cantábricu, y Terranova - Canadá).

## Referencies

## Bibliografía
* El léxico de la fauna marina en los puertos pesqueros de Asturias Central, Emilio Barriuso, Uviéu 1986. IDEA.
* Fenner, Robert M.: *The Conscientious Marine Aquarist.* Neptune City, Nueva Jersey, Estaos Xuníos : T.F.H. Publications, 2001.
* Helfman, G., B. Collette y D. Facey: *The diversity of fishes.* Blackwell Science, Malden, Massachusetts, Estaos Xuníos , 1997.
* Hoese, D.F. 1986: . A M.M. Smith y P.C. Heemstra (eds.) Smiths' sía fishes. Springer-Verlag, Berlín, Alemaña.
* Maugé, L.A. 1986. A J. Daget, J.-P. Gosse y D.F.Y. Thys van den Audenaerde (eds.) Check-list of the freshwater fishes of Africa (CLOFFA). ISNB Bruxeles; MRAC, Tervuren, Flandes; y ORSTOM, París, Francia. Vol. 2.
* Moyle, P. y J. Cech.: Fishes: An Introduction to Ichthyology, 4a. edición, Upper Saddle River, Nueva Jersey, Estaos Xuníos: Prentice-Hall. Añu 2000.
* Nelson, J.: *Fishes of the World*, 3a. edición. Nueva York, Estaos Xuníos: John Wiley and Sons. Añu 1994.
* Wheeler, A.: *The World Encyclopedia of Fishes*, 2a. edición, Londres: Macdonald. Añu 1985.

## Enllaces esternos
Trigla cuculus

El  ye un pexe de la familia de los triglidae. Dientro d'esta familia n'asturianu ye percomún la confusión de nomes de delles especies de la mesma familia. Esti ye ún de los casos, nel que se-y col golondru *([[Trigla lastovitza (golondru)|Trigla lastovitza]])*.

## Morfoloxía

Tien un cuerpu cónicu allargáu d'un llargor d'entre 20 y 50 cm. Perfil dorsal del rostru formando curva cóncava. Focicu breve y pocu escotáu con delles puntes nos dos llóbulos de la visera frontal. Con cinco fileres de dientes perpequeños nel quexal cimeru y cuatro nel baxeru.

Aleta dorsal doble, la primera triangular y alta. Aletes pectorales amplies, lleguen hasta los primeros radios de l'anal. La caudal ye poco escotada.

De color colloráu o rosáu nel dorsu y los flancos; banduyu blancu. Aletes dorsales colloraes y pectorales de bermeyu pálidu.

## Habitat y bioloxía

Espárdese pel Atlánticu norte y el Mediterraneu. 

El so rangu de fondura va dende la superficia hasta los 400m lo más normal ye atopalu entre los 30 y los 250 m. Aliméntase de crustaceos y otros pexes pequeños.

## Bibliografía
* El léxico de la fauna marina en los puertos pesqueros de Asturias Central, Emilio Barriuso, Uviéu 1986. IDEA.

## Referencies

## Enllaces esternos
Actitis hypoleucos

El  ye una especie d'ave caradriforme de la familia Scolopacidae común n'Eurasia y África.

Aliméntase de pexes pequeños y invertebraos que prinda col picu nes riberes buelguices o arenoses.

Ye nativu de les rexones templaes más fríes d'Europa, y vive nos márxenes buelguizos d'estanques y llagos.

## Descripción
Los adultos miden de 18 a 20 cm de llongura con un valumbu de 32-35 cm. Tienen l'envés abuxáu marrón, les partes inferiores blanques, piernes curties y pies amarellentaos escuros, y unes garres con una base pálida y la punta escura. En plumaxe d'iviernu ye más apagáu y tien restricción nes ales, anque esti detalle namái ye accesible a curtia distancia. 

Esta especie ye bien asemeyada a la que ye daqué más grande, (Actitis macularia) tocante al plumaxe. Sicasí, les sos pates son más escures y les garres y el patrón de les ales más nítides (visibles en vuelu). Amás, encaminen a guetar ente la basura, poro ye raro que s'atopen dambes especies nun mesmu llugar.

## Referencies

## Bibliografía
* BirdLife International 2008. ''Actitis hypoleucos''. In: IUCN 2008. 2008 IUCN Red List of Threatened Species

## Enllaces esternos
Anser brachyrhynchus

El  ye una especie d'ave de la familia Anatidae. Mesma d'Europa, cría en Groenlandia ya Islandia, anque, mientres l'iviernu, muévese a Gran Bretaña y Países Baxos, concretamente a zones llacustres y estuarios ricos en marismes y camperes. Tien un llargor d'aproximao 70 cm y un valumbu de 1,4 m, con un pesu mediu de 2,5 kg.

## Descripción

Trátase d'un gansu col banduyu pardu y les ales gris clares con un bandiáu blancu. Les pates de color rosa, son palmenaes. El picu, pequeñu, resalta pol so color rosáu nuna tiesta bien escura, más que'l pechu. La so voz ye resonante, aguda. Nidifica de xunu a xunetu una sola vegada, poniendo de 4 a 6 güevos; el so nial ye rastreru, sobre'l suelu de la tundra, y ta tapizáu por plumón. Aliméntase de yerba, ceberes, cenahories, pataques y partes aérees de la remolacha.

Les sos poblaciones tán en continuu aumentu, por cuenta de la bayura de comida. Por ello'l so estáu de caltenimientu ye seguru.

## Referencies

## Enllaces esternos
Anser erythropus

El  ye una especie d'ave anseriforme de la familia Anatidae mesma d'Eurasia. Ye una ave migratoria que cría nes rexones ártiques y pasa l'iviernu nel sureste d'Europa, oriente mediu y el alloñáu oriente.

## Descripción

Como indica'l so nome, el gansu nanu ye un gansu de pequeñu tamañu, colos sos 53-66&nbsp;cm de llargu y 120-135&nbsp;cm d'envergadura alar, ye solo daqué mayor qu'un coríu real (*[[Anas platyrhynchos]]*). Tien un aspeutu bien asemeyáu al so pariente cercanu, el gansu caretu (*[[Anser albifrons]]*), anque s'estremen fácilmente pol so tamañu. Dambos tienen el plumaxe de color pardu buxu con llistáu negru nes partes inferiores y la parte posterior blanca, y tienen les pates de color naranxa intensu y el picu rosáu. Dambos carauterícense por tener la parte frontera de la cara blanca, anque la mancha blanca del gansu nanu estiéndese más arriba. Amás los adultos de gansu nanu tienen un aniellu ocular mariellu del qu'escarez el gansu caretu.

## Distribución y hábitat

Cría na tundra d'Europa y Asia, anque arralez na rexón ártica europea. Prefieren nesti mediu la proximidá de ríos y llagos, anque nun eviten les altes llanures y llugares predresos. Ye una ave migratoria que vuela escontra finales d'agostu y setiembre escontra'l sureste d'Europa, principalmente a les rexones costeres del mar Adriáticu y mar Negru, oriente mediu (al sur y suroeste del Caspiu) y l'estremu oriental d'Asia (Corea, Xapón y este de China).

## Comportamientu

Esti gansu aliméntase sobremanera de partes verdes y tienres de diverses plantes. La fema pon cuatro o cinco güevos que guara de 25 a 28 díes. Tres la eclosión de los güevos el machu ayuda a vixilar a los pequeños nos sos primeros pasos, y tarden en desenvolvese y aprender a volar unos 60 díes. 

## Caltenimientu

El gansu nanu ye considerada una especie vulnerable, polo qu'esisten programes de reintroducción p'ampliar la so área de distribución. Amás ye una de les especies a les que s'aplica l'alcuerdu de caltenimientu sobre aves acuátiques migratories afroeurasiátiques (AEWA).

Envalórase que la población de Fenoscandia ye xenéticamente distinta y queden unes 20 pareyes reproductores, o ente 60–80 individuos en total a lo más. Críen nel norte de Noruega y pasen l'iviernu en Grecia, Hungría, Bulgaria y Turquía. El so principal llugar d'escala ye'l parque nacional del Hortobágy, n'Hungría, au estos gansos pasen dos meses mientres la seronda y unu más mientres la migración primaveral.

## Referencies

## Enllaces esternos
Arenaria interpres

L' ye una especie d'ave caradriforme de la familia Scolopacidae.

## Descripción
Mide de 21 a 25 centímetros de llargu, pesa unos 110 gramos, y tien un valumbu de 43 a 49 cm. Tien el cuerpu compactu, coles sos pates, pescuezu y picu curtios. Les sos pates tienen una color naranxa intensa.

La so color camuda coles estaciones. Mientres nel iviernu la so cabeza ye café claro. La so zona dorsal ye marrón escuru, gris y negru, y la ventral ye blanca, col gargüellu y pechu negros. Na so dómina reproductiva los machos tienen la cabeza y piscuezu cubiertos con un llamativu diseñu blancu y negru, cola zona dorsal colorada.

## Distribución
Tien un área de distribución que, según la estimación, va d'unu a diez millones de quilómetros cuadraos, cubriendo parte d'África, América, Asia, Europa y Oceanía.

## Comportamientu
La especie ye dafechu migratoria. De vezos solitarios, acomuña en grupos pequeños, que pueden incluyir individuos d'otres especies, como'l mazaricu (*[[Charadrius bicinctus]]*), anque son gregarios al migrar y alimentase, xuntándose'n grupos d'hasta 100 individuos.

Añera ente mayu ya agostu, al norte de la so distribución, n'Alaska, Canadá, Groenlandia, Islandia, el norte de la Europa continental y Asia. Constrúin niales solitarios cerca de la mariña, anque cuando les condiciones ambientales son-y aparentes, pueden añerar en grupos. Escuenden el so nial ente la vexetación, ocupándolo per dellos años. La fema pon 4 güevos de color verdosu con manches parduces, que son guaraos por dambos proxenitores. Los güevos eclosionen depués de 22 a 24 díes.

Mientres nel iviernu migra escontra'l sur, llegando hasta Oceanía, les islles britániques, inclusive hasta'l sur d'África y la Tierra del Fueu.

## Hábitat y alimentación
Vive en cantiles y roqueríos costeros. Da vuelta a les piedres, tables, y otres torgues qu'atopa, mientres gueta los invertebraos de los que s'alimenta, aición que-y valió'l so nome común. Tamién s'alimenta de carroña y pexe en descomposición.

## Taxonomía
Reconócense les siguientes subespecies:
* *[[Arenaria interpres interpres]]*
* *[[Arenaria interpres morinella]]* 

## Galería

Arenaria interpres3.jpg
Arenaria interpres5.jpg
Ruddy Turnstone.jpg
Arenaria_interpres_P4233847.jpg
Ave de playa 12.jpg
Arenaria interpres - Graveleauiledere.jpg
Arenaria interpres flock.jpg
Ave de playa 11.jpg
Arenaria interpres MHNT.jpg|Güevu de *Arenaria interpres*


## Referencies

## Enllaces esternos
* YouTube: 
* Alimentando y aseándose
* Alimentándose
* Alimentando y aseándose
Aythya collaris

El  ye un pequeñu patu buceador d'América del Norte.

El machu adultu ye similar nel patrón de color al so pariente'l porrón moñudo de la rexón d'Eurasia. Tien el picu gris con una banda blanca, la cabeza ye de color púrpura brillante, el pechu blancu, los güeyos mariellos y plumes gris escures nel llombu. La fema adulta tien la cabeza marrón pálida y el cuerpu y el llombu de color marrón escuru, el picu ye escuru con una banda más clara que'l del machu, y los sos güeyos son de color marrón. L'aniellu del pescuezu canela suel ser malo de reparar, a diferencia del aniellu blancu nel so picu, polo que dacuando se refier a esta ave como “patu aniellu de picu” (n'inglés: "ringbill").

El so hábitat son los llagos o estanques de los montes nel norte d'Estaos Xuníos y Canadá. Pasen l'iviernu nel sur d'América del Norte, xeneralmente en llagos, estanques, ríos o badees. Unos pocos especímenes d'esta especie migratoria, viaxen regularmente al oeste d'Europa. Inclusive cada añu, dellos coríos migren hasta América Central, tan al sur como Costa Rica, ente ochobre - payares y mayu - xunu.

Estes aves aliméntense principalmente per mediu del bucéu. Comen plantes acuátiques, según dalgunos moluscos, inseutos acuáticos y pequeños pexes. 

El nial tien forma de concu, construyíu con vexetación acuática, nun llugar secu, cerca d'agua. La fema pon de 8 a 10 güevos, y permanecen xunto a les sos críes hasta qu'estes son capaces de volar.

## Referencies

*  Entrada de base de datos qu'inclúi xustificación de por qué esta especie ye de menor esmolición.
* Herrera, Néstor; Rivera, Roberto; Ibarra Portillo, Ricardo & Rodríguez, Wilfredo (2006): Nuevos rexistros pa la avifauna d'El Salvador. ["New records for the avifauna of El Salvador"]. *Boletín de la Sociedá Antioqueña d'Ornitoloxía* **16**(2): 1-19. [Spanish with English abstract] PDF fulltext
## Enllaces esternos

* Cornell Lab of Ornithology - Ring-necked Duck
* USGS Patuxent Bird Information - Ring-necked Duck 
* eNature.com - Ring-necked Duck
Branta canadensis

El  ye una especie d'ave anseriforme de la familia Anatidae. Ye'l miembru del xéneru *[[Branta]]* más llargamente distribuyíu por América del Norte. N'estáu montés, entá pueden atopase les siete subespecies, cinco de les cualos yeren enantes asignaes a la barnacla de Hutchins (*[[Branta hutchinsii]]*).

La situación de la especie tuvo amenazada, de resultes de la depredación que se fixo sobre la mesma ente empiezos del sieglu XIX y mediaos del XX; sicasí, una serie de lleis conservacionistas y la dedicación de les axencies proteutores de la vida selvaxe de Canadá y Estaos Xuníos, llograron revertir la situación, llegando a doblase el so númberu en 1974, la cantidá d'individuos qu'había escontra 1950.

## Subespecies
Estrémense siete subespecies de *Branta canadensis*:

* *[[Branta canadensis canadensis]]* - Gansu canadianu atlántica
* *[[Branta canadensis fulva]]* - Barnacla canadiens de Vancouver
* *[[Branta canadensis interior]]* - Gansu canadianu interior
* *[[Branta canadensis maxima]]* - Gansu canadianu xigante
* *[[Branta canadensis moffitti]]* - Gansu canadianu de Moffitt
* *[[Branta canadensis occidentalis]]* - Gansu canadianu escura
* *[[Branta canadensis parvipes]]* - Gansu canadianu menor

## Referencies

## Enllaces esternos
Burhinus oedicnemus

El  ye una especie d'ave caradriforme de la familia Burhinidae. Ye una ave migratoria d'unos 40 cm de llargor. El nome científicu de la especie, *oedicnemus*, deriva del griegu, "caníes enchíes".

## Distribución
El gachegu distribúise pel sur d'Europa, norte d'África y suroeste d'Asia. Les ivernaes pásales na llatitúes más meridionales d'África y Asia.

De costumes nocherniegues, alimentar d'inseutos y pequeños reptiles, a los qu'acesma y caza en rápida carrera. Nun refalga pequeños mamíferos a los que caza como si fuera un gatu. Tamién come güevos y pollos d'otres aves. Ye una ave solitaria, desconfiable, tendente a escondese, despintándose fácilmente pol so miméticu plumaxe pardu. Prefier les zones grebes y esteparias. Deberíase tamién facer mención que'l gachegu ye una ave caradriforme, de cabeza arrondada, pates llargues y marielles, picu relativamente curtiu y grandes güeyos mariellos y tien costumes crepusculares o nocherniega y habita en terrenes descubiertos, cascayosos o arenosos. 

Canta de nueche con berru aislláu, sobremanera na dómina de camín.

## Comportamientu

## Reproducción
Nidifica n'abril, nun fuexu escaváu nel sable. Pon trés o cuatro güevos de piriformes a allargaos, del tamañu del güevu de pita, que pol so color y dibuxu paecen de falpayar. Son güevos de color arcilla, mariellu a morenu, xaspiáu o con llixos castaños, azulaes o pardes. La incubación dura 16 díes y al poco de la eclosión, los pollos siguen a los sos proxenitores ensin tornar al nial. En casu de peligru, la prole agazúpase y los padres protexen a les críes.

## Subespecies
Reconócense seis subespecies de *Burhinus oedicnemus*:
* *[[Burhinus oedicnemus distinctus]]* (Bannerman, 1914) — Islles Canaries centrales y occidentales 
* *[[Burhinus oedicnemus harterti]]* Vaurie, 1963
* *[[Burhinus oedicnemus indicus]]* (Salvadori, 1865)
* *[[Burhinus oedicnemus insularum]]* (Sassi, 1908) — Islles Canaries orientales 
* *[[Burhinus oedicnemus oedicnemus]]* (Linnaeus, 1758)
* *[[Burhinus oedicnemus saharae]]* (Reichenow, 1894)

## Referencies

## Enllaces esternos

* Ficha de la especie (PDF), por Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze
* Videu d'un gachegu
Calidris alba

El  ye una especie d'ave Charadriiforme de la familia Scolopacidae. Ye una ave costera de distribución práuticamente cosmopolita.

## Comportamientu
Cuerre tres les foles enriba y embaxo pola sablera, prindando pequeños bivalvos, pulgues de mar y otros pequeños animales que son llanzaos pel agua sobre'l sable. 

## [[Hábitat]]
Vive na mariña la mayor parte del añu, sacnate mientres la curtia estación de cría que pasa na tundra de la rexón ártica. Polo xeneral vése-y en bandaes, n'ocasiones al pie de otres aves limícolas.

## Subespecies
Conócense les siguientes subespecies:

* *[[Calidris alba alba]]* (Pallas, 1764)
* *[[Calidris alba rubida]]* (Gmelin, 1789)

## Referencies

## Enllaces esternos

* Datos ya imáxenes del Calidris alba
Calidris canutus

El  ye una especie d'ave Charadriiforme de la familia Scolopacidae. Ye una ave limícola que, pel branu, el so plumaxe ye un amiestu de castañal, blancu y negru. Pel iviernu ye gris maciu, y vese en bandaes nes marismas, alimentándose d'invertebraos.

## Distribución y migración
Na dómina del apareyamientu, el *Calidris canutus* tien una distribución circumpolar nel Árticu; dempués migra a les costes alredor del globu, ente los 50° N y los 58° S. Les rutes de migración exactes y llugares onde pasa l'iviernu son inda pocu definíos pa delles especies. La variedá denomada *C. c. canutus* reproducir na península de Taymyr y posiblemente en Yakutia, pa migrar dempués a Europa Occidental y dellí a África occidental y meridional. *C. c. rogersi* reproducir na península de Chukchi en Siberia oriental, y envierna n'Australia oriental y Nueva Zelanda. Númberos cada vegada más pequeños de la variedá *rogersi* (y posiblemente tamién de la *piersmai* que se describe más palantre) pasen l'iviernu nes tierres baxes del Golfu de Mannar y na mariña oriental de la India, nel estáu d'Andhra Pradesh. La raza apocayá identificada *C. c. piersmai* reproduzse nes islles de Nueva Siberia y envierna n'Australia noroccidental. *C. c. roselaari* reproduzse na islla de Wrangel en Siberia y n'Alaska noroccidental, y aparentemente trescurre l'iviernu en Florida, Panamá y Venezuela. *C. c. rufa* reproducir nel baxu Árticu canadiense y envierna en Suramérica (incluyendo Uruguái, anque ta arraleciendo). Pela so parte, *C. c. islandica* reproducir nel altu Árticu canadiense y en Groenlandia, y envierna n'Europa Occidental.

## [[Subespecie|Subespecies]]
Conócense seis subespecies de *Calidris canutus*: Por orde de tamañu:

* *[[Calidris canutus roselaari]]* Tomkovich, 1990 (la mayor) 
* *[[Calidris canutus rufa]]* (Wilson, A., 1813) 
* *[[Calidris canutus canutus]]* (Linnaeus, 1758)
* *[[Calidris canutus islandica]]* (Linnaeus, 1767)
* *[[Calidris canutus rogersi]]* (Mathews, 1913) 
* *[[Calidris canutus piersmai]]* Tomkovich, 2001 (la menor)

## Referencies

## Enllaces esternos
Calidris ferruginea

El  ye una pequeña ave limícola qu'habita na tundra siberiana. Ye una especie migratoria, qu'envierna principalmente n'África, pero tamién nel sur y el sureste d'Asia y Australasia. Bien dacuando foi columbráu en Norteamérica.

## Descripción
Estes aves son pequeños limícolas, namái llixeramente más grandes que'l correlimos común (''Calidris alpina''), con un llargor mediu de 19,5-21&nbsp;cm, con pescuezu y pates más llargues, y la parte posterior blanca. Na estación de cría, los adultos amuesen un plumaxe xaspiáu de gris escuru nel envés, y banduyu de color coloráu óxidu (indicáu nel so nome llatín). Pel iviernu, el plumaxe ye más pálidu, y el banduyu ye blancu. Los mozos tienen un plumaxe pardu y gris, banduyu blancu y pechu de color ocre anaranxáu.

## Comportamientu
Mientres la dómina d'apareyamientu, el machu cortexa a la fema por aciu una exhibición aérea. La puesta consiste nuna media de 3 o 4 güevos, que son depositaos sobre'l suelu desnudu de la tundra.

Trátase d'una especie bien gregaria, que forma bandaes con otres especies de correlimos, especialmente'l correlimos común (''Calidris alpina''). A pesar de que l'hábitat del correlimos zarapitín xeneralmente ye la tundra siberiana, esta especies ye vista con frecuencia n'Europa Occidental mientres les sos migraciones.

Alimentar nes riberes húmedes y marismas de la mariña, atrapando'l so alimentu por aciu la vista, principalmente inseutos, moluscos y otros pequeños invertebraos.

La población del correlimos zarapitín alcuéntrase acomuñada a la población de lemmings. N'años d'escasez de lemmings, depredadores como los cágalos (''Catharacta skua'') y los uxos nivales (''Bubo scandiacus'') alimentar de correlimos.

N'ocasiones, el correlimos zarapitín reproducir col correlimos acuminado (''Calidris acuminata'') y el correlimos pectoral (''Calidris melanotos''), produciendo los híbridos llamaos correlimos de Cooper (*Calidris cooperi*) y correlimos de Cox (*Calidris paramelanotos*), respeutivamente.

El correlimos zarapitín ye una de les especies a les que s'aplica'l *Alcuerdu de Caltenimientu de les Aves Acuátiques d'África-Eurasia.*

## Taxonomía
Ye una especie bien inusual, y foi propuesta como especie del xéneru *Erolia*, pero la secuencia d'ADN resulta insuficiente pa resolver les sos rellaciones xenétiques.



## Notes y referencies

## Bibliografía
* Hayman, Marchant and Prater, *Shorebirds*. ISBN 0-873403-19-4
* Mullarney, Svensson, Zetterstrom and Grant, *Collins Bird Guide*. ISBN 0-00-219728-6
* Thomas, Gavin H.; Wills, Matthew A. and Székely, Tamás (2004), *A supertree approach to shorebird phylogeny*. *BMC Evol. Biol.* 4: 28. . Testu completu en PDF. Material suplementariu.

## Enllaces esternos

* Semeyes de ''Calidris ferruginea''. 
* 
*
Calidris maritima

El  ye una pequeña ave limícola, n'Asturies llámenla *mazaricu de pedreru*.

## Sinonimia
**Erolia maritima*

## Descripción
Los adultos tienen pates curties y marielles y un picu fino y escuro de base mariella. El cuerpu ye escuru na parte cimera, con un llixeru matiz purpúreo y ablancazáu na parte inferior. El pechu ta motudu de gris y los güeyos son negros.

Habita y cría na tundra y les islles del Árticu en Canadá, Groenlandia y les zones costeres del noroeste d'Europa. Añeren nel suelu en roques elevaes o rincones escuros. Los machos constrúin dellos niales; la fema termina escoyendo unu y pon ente 3-4 güevos. El machu asume la principal responsabilidá na incubación y el cuidu de los pitucos. Los mozos aliméntense por sigo mesmos.

En Gran Bretaña, estes aves axuntense en gran númberu pel iviernu na mariña este y sur de la islla, onde se concentren nes zones predreses axacentes al mar. Nun suel criar nes Islles Britániques, sacante en puntos concretos del Parque Nacional de Cairngorms, onde 1-3 pareyes reproduciéronse dende la década de 1970. El rexistru del periodu de cría d'esta especie nel Reinu Xuníu ta supervisáu y archiváu pol Rare Breeding Birds Panel.

Ye una especie migratoria, dirixéndose escontra les zones atlántiques llibres de xelu mientres l'iviernu. La mayoría diríxese escontra'l sur llegando hasta Carolina del Norte n'América y el norte de Portugal n'Europa. Mientres la migración son bien gregarios, formando pequeñes bandes, de cutiu en compañía de vuelvepiedras. Trátase d'una especie bastante donda.

Aliméntase nes costes predreses, prindando'l so alimentu por aciu la vista, principalmente pequeños inseutos, moluscos y crustáceos y tamién delles algues.

El mazaricu de pedreru ye una de les especies a les que s'aplica'l *Alcuerdu de caltenimientu d'Aves Acuátiques Migratories d'África-Eurasia.*

En 1994 afayóse un híbridu natural ente esta especie y el mazaricu n'Inglaterra.

## Galería con diversos tipos de plumaxe

Archivu:Purple Sandpiper winter.jpg|Adultu pel iviernu en Lowestoft, RU.
Image:Purple Sandpiper 2008-02-24 Northumberland.jpg|Adultu pel branu en Northumberland, xunu de 2008.
Calidris maritima maritima MHNT.ZOO.2010.11.119.17.jpg |Museum specimen. 


## Referencies

## Enllaces esternos

* '''Millington''', Richard (1994): A mystery Calidris at Cley. *[[Birding World]]* **7**(2): 61-63. HTML excerpt
* BTO BirdFacts Datos sobre'l correlimos escuru.
Calidris minuta

__NOTOC__

El  ye un páxaru limícola. Cría nel norte d'Europa y Asia, y ye una especie migratoria, qu'envierna n'África y el sur d'Asia. N'ocasiones llega hasta Norteamérica y Australia. Ye una ave gregaria pel iviernu, y de cutiu forma grandes bandaes con otres especies de limícolas, especialmente'l correlimos común, en marismas costeres o nes riberes de llagos y estanques d'agua duce.

La población d'esta especie ta acomuñada a la población de lemmings. N'años d'escasez de lemmings, aves predadoras como los cágalos y los uxos nivales alimentar de correlimos.

El so pequeñu tamañu (12-14&nbsp;cm de llargor, 28-32&nbsp;cm de valumbu), el so finu picu escuru, pates escures y rápidos movimientos estremen al correlimos chicu ente otres especies d'aves limícolas, salvo otros correlimos de pates escures. Estremar d'otres especies similares pola so combinación de picu finu, y deos ensin palmotiar. El so cantar carauterístico ye un agudu chiído.

El plumaxe de los adultos mientres la dómina de reproducción amuesa una franxa naranxa nel banduyu, el gargüelu de color blancu, y una franxa blanca en forma de *v* nel llombu. Mientres l'iviernu, el so plumaxe menos vistosu fai difícil la so identificación. Los mozos de la especie amuesen nel plumaxe estríes clares y banduyu rosado.

Esta especie añera nel suelu desnudu, onde deposita una puesta d'ente 3 y 5 güevos. Ye polígamu, y machos y femes pueden guarar puestes separaes.

Como otres especies limícolas, l'alimentación del correlimos chicu consiste principalmente nos invertebraos acuáticos y marinos que caza en marismas y riberes d'agua duce.

Al correlimos chicu aplícase-y el *Alcuerdu de Caltenimientu d'Aves Acuátiques Migratories d'África y Eurasia*.

Nos Países Baxos paez columbrase un híbridu ente'l correlimos chicu y el correlimos de Temminck.

## Notes y referencies

## Bibliografía
### Identificación
* Jonsson, Lars & Peter J. Grant (1984). Identification of stints and peeps. *[[British Birds (revista)|British Birds]]*. 77(7):293-315.

## Enllaces esternos
* Semeyes de Calidris minuta en Oiseaux.
* ''Calidris minuta'' en Avibase.
Charadrius alexandrinus

El  ye una especie d'ave Charadriiforme de la familia Charadriidae

## Descripción
Miden unos 15 cm de llargu. El color varia nel añu, mientres la etapa reproductiva'l plumaxe ye pardu buxu bien claro nel envés. Manches na coroniella, tres los güeyos y llaterales al pechu son escures na fema y de color negru nel machu, que pel hibiernu s'esclarien. Les partes inferiores son blanques. El picu ye negru. Les pates son abuxaes. Aliméntase de viérbenes, inseutos moluscos y peces.

## Nial

Añeren d'abril a agostu, sobre'l sable, poniendo tres güevos de color pardu bien claro con manches negres y grises, más abondosos nel estremu más gruesu. Consiste nuna depresión nel sable con forma de taza, que forra con conchitas. Allugar en montículos cercanos a l'agua, pero lo suficientemente alloñáu de la llende de la marea alta. La niarada ye de 3 o 2 güevos, de color crema cubiertos con pintitas o rayitas negres fines y grueses. Güevos y pitucos tienen un gran mimetismu.

## Hábitat
Vive nes sableres y zones costeres arenoses. Como nadificante, habita en coses arenoses, marismas, salines y llagunes d'agües salobres. Nel primer casu prefier criar nel primer gordón dunar que na sablera, y en zones con quixarros qu'ensin ellos. En pasu temporal reparar principalmente en zones costeres, tanto sableres como marismas.

## Alimentación
Aliméntase de viérbenes, inseutos moluscos y peces. Tamién pulgues de mar que prinda na retirada de les foles, corriendo velozmente sobre'l sable col cuerpu mediu agacháu. El so vuelu ye axilosu y rápido.

## Distribución
Especie cosmopolita, distribúyese de forma irreguar pero llargamente poles costes del Paleárticu en llatitúes medies y per delles zones del interior de dicha rexón, siendo la más importante una franxa que s'estiende dende'l mar Negru hasta Xapón. Nel Neárticu estender por tola mariña pacífica, sacante nes zones más frias, costes del golfu de Méxicu y dellos puntos del interior. Na rexón Neotropical distribúyese pela mariña pacífica y les Antilles principalmente, ente que tamién habita en determinaes árees costeres de la rexón oriental. Les poblaciones migrantes enviernen al sur de los sos puntos de cría.

## Subespecies
Conócense cinco subespecies de *Charadrius alexandrinus*:

* *[[Charadrius alexandrinus alexandrinus]]* Linnaeus, 1758
* *[[Charadrius alexandrinus dealbatus]]* (Swinhoe, 1870)
* *[[Charadrius alexandrinus nivosus]]* (Cassin, 1858)
* *[[Charadrius alexandrinus occidentalis]]* (Cabanis, 1872) 
* *[[Charadrius alexandrinus seebohmi]]* Hartert & Jackson, A.C., 1915

## Referencies

* Garrido, O.H.; Kirkconnell, A. (2000). Birds of Cuba. Helm Field Guides, Londres. 253 pp.

## Ver tamién
* Aves de Perú
* Aves en Cuba

## Enllaces esternos

* Semeyes d'aves  Imáxenes de chorlitejo patinegro, nial y el so cantar.
Calidris melanotos

El  ye una especie d'ave limícola de la familia Scolopacidae. Ye de tamañu medianu, más grande que la mayoría de les especies del xéneru. Ye claramente visible'l contraste na coloración del pechu, pardu escuru, col del restu del banduyu, blancu.

Reproduzse nel círculu polar árticu (Siberia y América del Norte), pa más tarde migrar escontra'l hemisferiu sur, permaneciendo nel mesmu mientres el periodu branizu austral, en Perú, Chile, Brasil, Arxentina y Uruguái.

## Sinonimia
**Actodromas maculata*
**Erolia melanotos*

## Referencies

## Enllaces esternos
Charadrius morinellus

El  ye una especie d'ave Charadriiforme de la familia Charadriidae.

Cría n'altu monte, onde'l branu ye curtiu. La fema ye daqué mayor que'l machu, y el so plumaxe de cría de colores más intensos. Ella ye la que s'esibe p'atraer al machu. El machu ayudala a guarar los güevos y a curiar de la proxenie. Dacuando apáriase con dellos machos, cada unu guara la so propia niarada y curia de los pitucos. Ta pocu avezáu a que lo fadie, y suel ser mansu y confiáu. Tres la cría, migra en pequeñes bandaes. Aliméntase d'inseutos, arañes y otros invertebraos.

## Galería

Charadrius morinellus male with chicks.jpg|Machu Juvenile
Juvenile Dotterel at Leasowe.jpg|Xuvenil
Charadrius morinellus clutch.jpg|Nial
Charadrius morinellus MHNT.jpg|Güevu


## Referencies

## Enllaces esternos

* Identificación de sexos y edaes nel Atles d'Identificación de les Aves d'Aragón.
Charadrius dubius

El  ye una especie d'ave Charadriiforme de la familia Charadriidae mesma d'Europa y Asia Menor qu'envierna n'África.

## Descripción
Presenta llargor máximu de 15 cm y un valumbu de 34 a 36 cm. El plumaxe de les ales y l'envés ye pardogrisáceo, col banduyu blancu y el pescuezu negru o pardu escuru. La frente ye blanca y presenta una mázcara negra alredor de los güeyos. Alredor del güeyu amuesa un aniellu mariellu a diferencia del chorlitejo grande que nun lo presenta. Les pates son encarnaes y los deos de los pies palmotiaos.

## Hábitat
Habita n'árees cercanes a cuerpos d'agua estancada, formando la so nial nel suelu en terrenes arenosos o de grava, con escasa vexetación. Son insectívoros.
En dómina de cría alcuéntrase en próxima a agües duces, como ríos y llagos con presencia de quixarros. Mientres l'iviernu prefier los arenales de les sableres.

## Distribución
Europa y del Asia Menor. Ye una ave migratoria, qu'envierna n'África, formando grandes bandaes cuando se mueve.

## Subespecies
Conócense trés subespecies de chorlitejo chicu:

* *[[Charadrius dubius curonicus]]* Gmelin, 1789 
* *[[Charadrius dubius dubius]]* Scopoli, 1786
* *[[Charadrius dubius jerdoni]]* (Legge, 1880)

## Referencies

## Enllaces esternos

* Ficha de la especie (PDF), por Javier Blasco-Zumeta & Gerd-Michael Heinze
Charadrius hiaticula

El  ye una especie d'ave caradriforme de la familia Charadriidae qu'habita en Eurasia y norte d'África.

## Descripción
Presenta llargor máximu de 19 cm, valumbu de 48 a 57 cm, y un pesu d'ente 55 y 75 g. D'aspeutu similar al chorlitejo chicu, estremándose principalmente pol tamañu y pola ausencia d'aniellu ocular nel chorlitejo grande. De color pardu pol envés y ablancazáu pol banduyu. Pates y picu en tonu naranxa claro, terminando'l picu nuna puntita de color negru.

## Distribución
Alcontrar en tola mariña atlántica d'Europa y norte d'África. Presente tamién en gran parte de la mariña mediterránea.

Cría en Eurasia, Groenlandia, nordeste de Canadá, y Atlánticu européu hasta Países Baxos, y islles Britániques.

N'España ye invernante en cuasi tola península, sobremanera n'Andalucía y la mariña cantábrica. Alcontráu tamién en Baleares y Canaries.

## Hábitat
Polo xeneral frecuenta costes marines, nidificando en sableres arenoses según cascayoses, pero tamién puede desenvolvese n'agües d'interior, como marismas o llagos salaos.

## Voz
Emite frecuentemente, cuando se llevanta y al volar, un trino aflautado que podría traducise como "to-li" o bien "tuulí", antoxándose como una voz nidio y murnio.

## Dieta
Inxeren pequeños invertebraos que prinden picotiando'l sable, pudiendo remover el fango coles pates por que estos salgan y sían llevaos a los sos fauces en atayándo-yos la fuxida.

## Güevu
El chorlitejo grande presenta un tamañu mediu del güevu d'ente 32-39,6 x 22,8-28,5 mm. Güevu pardu claru motudu, con manches de distintos tamaños y distintos tonos escuros y marrones. Realiza una o dos puestes al añu, que suelen ser d'unos 4 güevos. Son guaraos pola fema y el machu mientres un periodu de tiempu qu'abarca unes 3 o 4 selmanes.

## Subespecies
Conócense trés subespecies de chorlitejo grande:

* *[[Charadrius hiaticula hiaticula]]* Linnaeus, 1758 
* *[[Charadrius hiaticula psammodromus]]* Salomonsen, 1930 
* *[[Charadrius hiaticula tundrae]]* (Lowe, 1915)

## Referencies

* Calderón, R. 1994. *Mazaricu collariegu Charadrius hiaticula. Noticiario Ornitolóxicu*. Ardeola, 41: 98.
* Cramp, S. & Simmons, K.Y.L. (eds.) 1980. *Handbook of the birds of Europe, the Middle East and North Africa, vol. 2.* Oxford Univ. Press. Oxford.
* Velasco, T. & Alberto, L.J. 1992. *Cifres globales, llocalidaes importantes y mapes de distribución de los limícolas invernantes n'España*. I Xornaes Ibériques de Trabayu sobre Aves Limícolas. Palos de la Frontera, 1992. Huelva.

## Enllaces esternos
Chlidonias hybridus

El ,  ye una ave marina de la familia Sternidae qu'inclúi fumareles y charranes .

Cría na mariña d'Europa, n'agües duces someres (cañaverales, arrozales, etc). Envierna n'África y en delles zones bien alcontraes del Mediterraneu.

Forma colonies laxas, de cutiu conxuntamente con otres especies similares como la gavilueta reidora. 

En migración frecuenten costes y agües abiertes nel interior.

## Descripción
Tamañu: 24-28 cm de llargor y 57-63 cm de valumbu.

## Voz
En vuelu emite un "cherk" o "krche" secu y aspru.

## Alimentación
Aliméntase d'inseutos qu'atrapen en vuelu o na agua fundiendo un pocu'l picu, tamién pueden somorguiase p'atrapar peces o crustáceos.

## Variedá de plumaxes

File:Whiskered Tern (Chlidonias hybridus) hunting in Kolleru, AP W IMG 4014.jpg|cazando en Kolleru Lake, Andhra Pradesh, India.
File:Whiskered Tern (Chlidonias hybridus) in Kolleru, AP W IMG 4060.jpg|en Kolleru Lake, Andhra Pradesh, India.
File:Whiskered Tern (Chlidonias hybridus) in Kolleru, AP W IMG 4191.jpg|en Kolleru Lake, Andhra Pradesh, India.
Image:Whiskeredtern1winter.jpg|Plumaxe de primer iviernu Image:Chlidonias_hybrida_1_(Marek_Szczepanek).jpg|Adultos

Image:Chlidonias_hybrida_3_(Marek_Szczepanek).jpg|Adultu y cría

## Referencies
Chlidonias niger

El  ye una especie d'ave caradriforme de la familia Sternidae. Ye d'aspeutu delicáu, pequeñu, de color gris escuru, con cabeza, pechu y banduyu negros. Suel arrexuntase en bandaes, en primavera; en iviernu suel tráte-y en númberos más amenorgaos. Suel perchar en postes y boyes.

## Hábitat y distribución
Distribúise por toa Europa, Asia, África y América. Ye una ave migratoria común, y ye visible sobre marjales, laguna, salines, banzaos y arrozales.

## Historia natural
La so voz ye un reclamu curtiu, chirriante, baxu. Añera de mayu a xunu, poniendo trés güevos nuna única niarada, nun buecu tapizáu por xuncos, en marismes. Aliméntase d'inseutos, peces pequeños, crustáceos y canesbes d'anfibios.

## Subespecies
Conócense dos subespecies de *Chlidonias niger*:

* *[[Chlidonias niger niger]]* - fumarel común eurasiático
* *[[Chlidonias niger surinamensis]]* - fumarel común americanu

## Notes y referencies

## Bibliografía
* Hume. Rob. 2002. *Guía de campu de les aves d'España y Europa*. Ediciones Omega ISBN 84-282-1317-8

## Enllaces esternos
Cygnus cygnus

El  ye una especie d'ave anseriforme de la familia Anatidae mesma d'Europa y Asia.

## Distribución
Tien la so área de distribución nes islles al norte del océanu Atlánticu, Europa y Asia. Reproducir nes rexones al norte d'estos continentes y en Groenlandia. Na seronda ya iviernu treslladóse a llugares más templaos como'l norte del mar Mediterraneu, el Mar Caspiu y la mariña del océanu Pacíficu en China.

## Carauterístiques
El cisne cantor ye una ave grande. El llargor total del machu adultu algama 1,65 metros y un pesu mediu de 10,8 kg, con un pesu máximu que devasa los 12 kg. La fema ye más pequeña, el so pesu permediu ye de 8,1 kg. Con un valumbu de 205 a 235 cm. 

Nun hai dimorfismu sexual nel plumaxe adultu, dambos sexos tienen plumaxe blancu. La metá del picu na base, ye de color mariellu, lo que lo estrema d'otros Cisnes blancos.

## Reproducción
Empieza la reproducción na primavera boreal, en mayu o xunu. Pon cinco o seis güevos, guarándolos mientres 31 díes. El nial ye construyíu nel suelu y apuerta a inmensu.

## Galería d'imáxenes

Image:Whoopers kilfenora2.jpg
Image:Cygnus cygnus from zh.JPG
Image:Alarch y Gogledd.JPG
Image:Singschwan jm.JPG

Cygnus cygnus MHNT.ZOO.2010.11.12.1.jpg |Museum specimen - Iceland


## Referencies

## Enllaces esternos

* 
* 
* RSPB Whooper Swan Page
* Whooper Swan Hoatzin videos n'Internet Bird Collection
Emberiza citrinella

La  ye una ave paseriforme de la familia de los empavesados Emberizidae, un grupu agora dixebráu pola mayoría de los autores modernos de los pinzones, Fringillidae. Vive a lo llargo d'Europa y de gran parte d'Asia. La mayoría de los páxaros son residentes, pero dalgunos páxaros nortizos emigren al sur pel ibiernu. Ye común en toles clases d'árees abiertes con dalguna maleza o árboles. Nel iviernu xuntase a bandaes de páxaros pequeñes. 

## Descripción
Ye una ave robusta de 15,5 a 17 cm de llargu, col picu gruesu pa comer granes. El machu tien una cabeza mariella brillosa, partes inferiores marielles, y una parte posterior con grueses rayes marrones. La fema ye muncho más apagada, y con rayes embaxo. 

## Comportamientu

El cantar familiar, y daqué monótona, del Emberiza citrinella ye *A little bit of bread and non cheese* (un pocu de pan y nada de quesu). La so dieta natural consiste n'alimentase d'inseutos cuando xóvenes, y sinón de granes. El nial ta en tierra. Pon de 3 a 6 güevos, qu'amuesen les marques carauterístiques de los empavesados como de pelo. 

## Referencies

## Enllaces esternos
*birdsoftheworld.org/, Yellowhammer,'' Emberiza citrinella ''
Falco columbarius

El  ye una especie d'ave falconiforme de la familia Falconidae que cría en marismes del norte d'Europa y América del Norte. Pel hibiernu alcuéntrase por toa Europa y norte d'África.

## Carauterístiques
La fema ye de mayor tamañu que'l machu, el cual ye d'aspeutu polu, dinámicu, con un cuerpu robezu, dorsalmente gris azuláu, con una banda negra distal na cola y un tonu escuru nos estremos de les ales, que son apuntaes. Ye bien asemeyáu na so figura de vuelu a la peñerina vulgar (*[[Falco tinnunculus]]*).

## Historia natural

Pasa gran parte del so tiempu perchado, oteando el paisaxe. En branu ye malo de ver, y más si nidifica nel suelu. Balanciar sobre intrusos dende'l so percha aérea, sobre, xeneralmente, árboles. La so voz ye en soníu agudu, de repetición rápida.

El nial ye una pequeña depresión nel suelu; dacuando, aprovecha niales vieyos de cuervos, nos árboles. Contién de trés a seis güevos, puestos nuna única niarada, d'abril a xunu. Mientres la dómina de cría, el machu ocupar de la caza, ente que la fema ye la encargada de pasar l'alimentación a los pitucos.

Aliméntase de páxaros que prinda al vuelu, amás de dalgunos inseutos tamién voladores y raramente de pequeños royedores.

## Subespecies

Conócense nueve subespecies de *Falco columbarius*:

* *[[Falco columbarius subaesalon]]* - Islandia.
* *[[Falco columbarius aesalon]]* - norte d'Eurasia (de Feroe a Siberia. central); invernante nel norte d'África.
* *[[Falco columbarius insignis]]* - Siberia (del ríu Yenisey al ríu Kolymá).
* *[[Falco columbarius pacificus]]* - nordeste d'Asia y Sakhalin.
* *[[Falco columbarius pallidus]]* - estepes d'Asia (del mar d'Aral a los montes Altái).
* *[[Falco columbarius lymani]]* - montes d'Asia central.
* *[[Falco columbarius columbarius]]* - América del Norte (sacante na mariña del Pacíficu y les Grandes Llanures).
* *[[Falco columbarius richardsonii]]* - Grandes Llanures de Norteamérica (del centru d'Alberta a Wyoming).
* *[[Falco columbarius suckleyi]]* - d'Alaska y Columbia Británica al norte de Washington (estáu).

## Referencies

* Hume. Rob. 2002. *Guía de campo de las aves de España y Europa*. Ediciones Omega ISBN 84-282-1317-8

## Enllaces esternos

* Identificación de sexos y edaes nel Atles d'Identificación de les Aves d'Aragón.
Falco subbuteo

El  ye una especie d'ave falconiforme de la familia Falconidae.

## Carauterístiques
Ye un ferre pequeñu y espodáu, d'ales acabaes en punta y tan llargues que, plegaes, devasen la cola. Esta elegante ave de presa mide de 30 a 35 cm, más o menos del tamañu d'un peñerina. Como tolos ferres, tien una serie de plumes de color negru debaxo de cada güeyu qu'oldeen col blancu de les mexelles. El banduyu ye de color amarellentáu con rayes negres verticales nos individuos nuevu y horizontal nos adultos. La parte cimera de les ales ye gris. Otra carauterística de la especie en cuestión ye que les plumes de tras de les pates son coloraes. En vuelu puede paecer un andarón poles sos llargues ales. Machos y femes son bien similares, pero los mozos son más marrones que los adultos.

## Historia natural
Puede vese en terrenes abiertos con arbolees, como campos de cultivu, en bosquetes o inclusive en taigues y sabanes. Usa niales yá fechos por otres aves, como cuervos, onde deposita ente 2 y 4 güevos.

La so estraordinaria velocidá y habilidá déxen-y cazar nel aire. De normal facer al atapecer. Ente les sos preses atopamos esperteyos, libélules, andarones y golondrines. Les preses pequeñes pueden ser taramiaes en vuelu. 

## Distribución
Distribuise por Europa y Asia, anque se trata d'un ave migratoria de llargues distancies y suel pasar l'iviernu n'África. N'España solo alcuéntrase pel branu. Puede alcuéntrase en Baleares y en delles partes d'Andalucía, coles mesmes ye irregular en Canaries.

## Intereses
El "ferlamicu européu" apaez nel llargumetraxe d'animación 3D Valiant , representando a los enemigos de los palombos mensaxeros mientres la Segunda Guerra Mundial.

## Subespecies
Conócense dos subespecies de *Falco subbuteo*:

* *[[Falco subbuteo subbuteo]]* - Paleárticu; invernante hasta África austral, sur d'Eurasia y Islles Mayores de la Sonda.
* *[[Falco subbuteo streichi]]* - del sur y este de China a Myanmar y norte d'Indochina.

## Referencies

## Enllaces esternos

*sierradebaza.org/ Alcotan ''falco subbuteo''