Oenocarpus bataua var. bataua

*Oenocarpus bataua var. bataua* (Mart. 1823) Burret 1929 o *Jessenia bataua*, la **palma de seje**, **milpesos**, **unamo**, **ungurahua** o **patabá** ye una planta de la familia de les palmeres. 

## Distribución y hábitat
Ye una palma abondosa en zones húmedes y pluviales a menos de 1000&nbsp;msnm al noroccidente de Suramérica dende Panamá hasta'l sur d'América tropical. Distribúise per Panamá, Venezuela, Colombia, Bolivia, Ecuador y Perú. Ente otros llugares, ye autóctona del Conceyu Cedeño (Bolívar), Estáu Bolívar, Venezuela, que'l so frutu forma parte de la tradición culinaria de la rexón.

## Descripción
Carauterízase por un estípite (tarmu) solitariu erecto, de 10 a 25&nbsp;m d'altor y 20 a 30&nbsp;cm de diámetru, llisu, conspicuamente anilláu. Tien de 10 a 16 fueyes terminales, pendulaes escontra los llaos, con peciolu de 1 a 50&nbsp;cm y raquis de 3 a 7 m de llargor; ápiz acumináu, llimbu pinnáu, pinnas alternes d'hasta 2 m de llargu y 15 cm d'anchu, aproximao 100 a cada llau, asitiaes nun mesmu planu. 

Inflorescencia de 1 a 2&nbsp;m de llargor, con cerca de 300 raquilas d'hasta 1,3&nbsp;m de llargu. Flores marielles con sépalos hasta de 2&nbsp;mm y pétalos hasta de 7 mm.

Los frutos son negru-violáceos, oblongos, de 3 a 4 cm de llargor y 2 cm de diámetru, con exocarpio delgáu y llisu, mesocarpiu carnosu y ricu n'aceite d'escelente calidá, con 4 per cientu de proteína y pesu de 10 a 15 gramos cada unu, representáu la magaya'l 40 per cientu del pesu. Cada palmera produz ente 3 y 4 recímanos y cada recímanu tien más de mil fruto.

## Usos
Tradicionalmente los indíxenes recoyeron el frutu y maurecer n'agua tibio pa preparar bébores refrescantes y en dellos casos pa estrayer l'aceite. Tamién ye comestible'l cogollo frescu y pa la realización de la arepa de corobas popular nel Estáu Bolívar. Amás na palma críense bárabos comestibles de coleópteros.

L'aceite utilizar na medicina tradicional pa solliviar la tos y la bronquitis.

El raquis foi usáu pa fabricar fleches y les fueyes pa cestes o viviendes provisionales. La palma ye utilizada polos indíxenes pa la fabricación de cabanos llamaos churuata les cualos son usaes como vivienda de los indíxenes.

Nel futuru, esta palma podría ser industrializada pa la producción d'aceite, tantu pola calidá del mesmu, porque s'afai a suelos probes y la producción de frutos ye bien abondosu.

Tamién s'utilizó l'aceite que d'ella s'estrayi, sol nome d'Aceite de Ungurahua, como rexenerador capilar.

La fruta dar ente los meses d'abril y mayu y della puédese llograr aceite, xabón, alimentu p'animales y la popular "Arepa de Coroba".

## Aceto del Patauá
Tradicionalmente, los indios recoyeron el frutu y haber maurecíu na agua tibio pa preparar bébores y tamién pa estrayer aceite. Los sos drupes contienen ocho a diez per cientu d'aceite. El Meolo frescu tamién ye comestible. Amás de la palma de la mano pa crear besouros.

L'aceite utilizar na medicina tradicional pa solliviar la tos y bronquitis. y como tónicu pal pelo. Por cuenta de les sos constantes químiques, el sabor y el golor cuando refináu paécense enforma al d'aceite oliva. Tradicionalmente, aceite de patauá ye utilizáu poles comunidaes amazóniques nos alimentos fritos, y como tónicu pa tratar calvez.6 L'aceite ye bonu pa munchos problemes de salú y actúa como un llaxante, remediu pa la tuberculosis, asma y otros problemes respiratorios. Tamién s'utiliza na producción de cosméticos, yá que puede ser utilizáu como un tónicu p'anidiar el pelo. Un famosu investigador que vivía nun pueblu Kayapó dixo que los indios atopábense más formosos, nutríos y sanos en mientres la fructificación de patauazeiro.

## [[Sinonimia (bioloxía)|Sinonimia]]
* *Oenocarpus batawa* Wallace (1853), orth. var.
* *Jessenia polycarpa* H.Karst. (1857).
* *Jessenia repanda* Engl. (1865).
* *Jessenia bataua* (Mart.) Burret (1928).
* *Jessenia weberbaueri* Burret (1929).

## Referencies

## Enllaces esternos