open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lalo Azcona

**Ladislao de Arriba Azcona** , conocíu como **Lalo Azcona**, ye un periodista, presentador de televisión y empresariu asturianu.

## Biografía
Empecipió la so carrera trabayando como periodista y fíxose especialmente famosu mientres los años setenta cuando, nel branu de 1976, encargóse-y la edición y presentación de la primer edición del *[[Telediario]]* de TVE, yá que ocupó hasta finales de 1977. La so mocedá, el so peculiar y cercana forma de dar les noticies y la so imaxe carauterizada por un nuedu de corbata torcíu, convertir nuna cara desaxeradamente popular na dómina y una de les cares que tuvo la oportunidá de retresmitir la Transición en direutu, con acontecimientos como la llegalización del Partíu Comunista d'España o les primeres eleiciones democrátiques. El so llabor al frente del *[[Telediario]]*, valió-y el Premiu TP d'Oru de 1977 al Meyor Presentador. 

Más palantre apaecería en dalgún otru programa de Televisión española: En 1977 presentó de volao l'espaciu *[[300 millones]]* y ente 1981 y 1983 púnxose al frente del espaciu d'alderique *[[Nesti país]]*.

Dempués dedicóse al mundu de los negocios privaos, siendo fundador y presidente de la multinacional de comunicación empresarial Estudiu de Comunicación (fundada en 1983), y de Tecnocom http://www.tecnocom.es , una de les cinco primeres empreses del sector de la teunoloxía de la información n'España que cotiza na Bolsa de Madrid dende 1987 hasta que foi adquirida por Indra en 2017. 

Coles mesmes, preside la Fundación Azcona, entidá ensin ánimu d'arriquecimientu, que patrocinó y publicó los catálogos razonaos de grandes figures del arte contemporáneo español del sieglu XX: Martín Chirino, Manolo Millares, Manuel Rivera, Luis Fernández, o Julio González. Cola venta de Tecnocom al grupu Indra va ser el primer accionista individual de la compañía española col 18,7% del capital.

## Referencies

## Enllaces esternos
Llibru Magüetu de la Catedral d'Uviéu

El **Llibru Magüetu de la Catedral d'Uviéu** o **Llibru de Don Gutierre ** ye un códiz medieval que se caltién nel archivu de la catedral d'Uviéu y fecháu en 1385.

El códiz ta formáu por 455 fueyes de pergamín con una midida caúna de 286x215 mm. El códiz ta compuestu por 93 documentos escritos en castellanu y que tomen los años d'obispáu de Gutierre de Toledo. Setenta y tres d'estos documentos son copies simples.

## Referencies
Lope Íñiguez

**Lope Íñiguez** (*[[circa|c.]]* 1050-1093) foi'l segundu señor de Vizcaya, dempués de la muerte del so padre, Íñigo López, en 1076.

## Biografía
Como fíu primoxénitu d'Íñigo López, asocedió al so padre como tenente y señor de Vizcaya. Antes d'esa fecha, ente 1061 y 1067 exerció los cargos palatinos de *offertor*, *fertorarius*, *stabularius* y *tallator* na corte del rei Sancho Garcés IV de Pamplona. En 1063 figura na documentación del Monesteriu de San Prudencio de Monte Laturce, confirmando como tenente en Nájera. Dempués apaez en numberoses ocasiones confirmando dellos diplomes, ente ellos unu en 1074 nel Monesteriu de Valvanera, roborando una donación del rei Sancho Garcés IV, como tenente en Alberite. 

En 1076, el rei Sancho Garcés IV, llamáu «el de Peñalén», foi asesináu polos sos hermanos, y Sancho Ramírez d'Aragón y el rei Alfonso VI de Llión y de Castiella partiéronse'l reinu del fináu rei. Lope Íñiguez, xunto col so padre, el so suegru y otros magnates, xuró fidelidá al rei Alfonso VI. Fízose cargu de les tenencies d'Álava (1081), Vizcaya y Guipúzcoa (1082), ente que'l gobiernu de les tierres rioxanes, incluyendo la plaza de Nájera, foi encamentáu al conde García Ordóñez, xenru del rei Sancho'l de Peñalén. Yá fináu Lope Íñiguez y dempués de la muerte de García Ordóñez na batalla de Uclés en 1108, Diego, el fíu primoxénitu del conde Lope Íñiguez, recuperó la importante tenencia de Nájera y de Grañón en 1109. Lope Íñiguez, tamién participó en 1085 na conquista de Toledo.

## Matrimoniu y descendencia
Contraxo matrimonio antes de 1069 con Ticlo Díaz, fía del importante magnate castellanu Diego Álvarez d'Oca. Una hermana de Ticlo, llamada Elvira, foi la esposa del conde Gonzalo Salvadórez, con quien Lope Íñiguez caltuvo una rellación estrecha polos intereses que teníen de mancomún según el sofitu de dambos al rei castellanu. Los fíos d'esti matrimoniu fueron:
* Diego López, quien-y asocedería nel señoríu. Llamóse igual que'l so güelu maternu, nome que se perpetuó ente los sos descendientes.
* Sancho López, señor de Poza.
* Toda López (m. avientu de 1121), esposa de Lope González, fíu de Gonzalo Álvarez y Leguntia González, tenente en Estíbaliz y en Buradón. Toa recibió sepultura nel monesteriu de Santa María la Real de Nájera según consta nuna donación fecha pola so fía María a dichu monesteriu. Una fía d'esti matrimoniu foi la esposa d'un Fortún Sánchez.
* Sancha López
* Teresa López. Contraería dos matrimonios. Unu con un Lope, teniendo un fíu llamáu García López, y l'otru con García Sánchez, que dellos xenealoxistes llamen *de Zurbano*.

## Notes
 

## Referencies

## Bibliografía
*  

*

* 

* 

* 

* 

*  

* 

*
Leopoldo Bertrand

**Leopoldo Bertrand de Rir**  ye un inxenieru naval y políticu asturianu. Foi diputáu por Asturies na VIII llexislatura (2004-2008).

Perteneció a la Xunta Llocal del Partíu Popular en Xixón.

## Actividá como diputáu
*Vocal de la Comisión de Defensa.
*Secretariu Segundu de la Comisión de Cooperación Internacional pal Desenvolvimientu.
*Vocal de la Comisión non permanente pa les polítiques integrales de la discapacidá.

## Referencies

## Enllaces esternos
Llei de Santa María de Nieva

La **llei de Santa María de Nieva** ye'l nome que se-y dio a una llei promulgada pol rei Enrique IV de Castiella mientres la xunta de les Cortes de Castiella del 28 d'ochobre de 1473 na llocalidá segoviana de Santa María la Real de Nieva.

Ye la primer llei que reconoz ciertos derechos pa les muyeres casaes en Castiella, poniendo llendes a la llibre disposición del home de los bienes de la so muyer nel casu que s'ayenar dichos bienes pa perxudicala o defraudala.

## Testu

## Referencies
Llábanes de Cofiñu

Les **llábanes de Cofiñu** son unes llábanes romanes descubiertes nel sieglu XIX nes cercaníes de Cofiñu. 

Trátase de tres lápida, una d'elles namái s'estremen les lletres **...COS...**, la segunda ta dedicada a **Ratrivaa**. La postrera ye la más importante, conocida como *Ammia Caelonica* ta dedicada pol padre a la fía que cuntaba con quince años y ta fechada nel 265 d. de C.
MMR

**MMR (Machines Made for Racing)** ye una marca española de bicicletes. La sede de la empresa atópase n'Avilés, Asturies. MMR tien en catálogu los siguientes modelos de bicicletes: ciclismu, bicicleta de monte, pista, triatlón y ciclocross.

## Historia
MMR bikes empieza la venta de bicicletes en 2008. Los modelos s'ensamblen na so nave d'Avilés (Asturies). Sicasí, los cuadros son fabricaos por provisores n'Asia. La marca MMR pertenez a la empresa Sport Lifestyle S.L. (SLS), fundada en payares del 2008. Les bicicletes d'esta marca son usaes por dellos equipos en distintes modalidaes de les competencies; amás del equipu oficial MMR CX Team y MMR Factory Racing Team hai otros equipos qu'utilicen esta marca; ente ellos, el Lointek, el Inteja-MMR Dominican Cycling Team, el MMR-Powerade y el Nesta-MMR.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina web de la marca
* MTB MMR Bikes Pro Team 
* Artículu nel periódicu ''La Nueva España''
Macizu Cantábricu

El **macizu Cantábricu** ye un macizu montascosu alcontrada nel norte d'España, una de los dos subdivisiones del macizu asturianu, de la mesma parte de la cordal Cantábricu. 

Xeolóxicamente, ta asitiáu ente l'anticlinorio del Narcea pel oeste y los afloramientos mesozoicos de la cuenca sedimentaria pel este. Tien series completes principalmente del Paleozoicu. Sobre esto atopa una sedimentación detrítica y carbonatada lo que nos indica'l so entamu como mediu húmedu con una cuenca sedimentaria sobre la cual formaríase'l macizu nuna serie d'etapes (plegues y encabalgamientos, esgañes y reactivaciones de bloques,...).

Según paez, aniciáronse movimientos epirogénicos nel paleozoicu inferior y mediu, pero les fases de plegamientu más importantes tuvieron de dase nel Carboníferu. Nel paleozoicu superior ye cuando se xeneren grandes falles que van condicionar la evolución posterior del relieve. Con tou esto podemos indicar delles rexones xeolóxiques dientro del macizu cantábricu:

A última hora, nesta zona cantábrica estrémense delles rexones:
#Nel sureste unidá d'encabalgamientos y mantos.
#Al suroeste plegamientos, pero menos intensos.
#Nel centru la cuenca central de sedimentación carboníferu.
#Nel nordeste encabalgamientos y mantos paleozoicos. 
#Nel este la zona de Llébana, fuesa teutónica arrodiada de materiales paleozoicos (escames, mantos,...)

## Ver tamién
*Macizu asturianu
*Macizu asturlleonés

## Referencies

## Enllaces esternos
Macrino Suárez

**Macrino Suárez Méndez**  foi un economista y políticu español, ministru del últimu gobiernu de la Segunda República Española nel exiliu. Foi'l ministru d'Economía del gobiernu de José Maldonado.

## Biografía

Nació en Ḷḷuarca selmanes antes d'españar la Guerra Civil Española. El so padre combatió de parte del bandu subleváu. Estudió'l bachiller nel institutu fundáu por Luis Ochoa, hermanu de Severo Ochoa, del so pueblu natal y en 1952 empezó la carrera d'Económiques en Madrid, que nun concluyó porque foi procesáu por inxuries al Xefe d'Estáu por cuenta de que, na pensión na que vivía, fuéron-y requisadas unes octavielles cola imaxe de Francisco Franco vistíu de xitana cola lleenda *La bien pagá* y del presidente d'Estaos Xuníos Dwight D. Eisenhower vistíu de toreru. Tuvo quince díes incomunicáu y cuatro meses prisioneru na cárcel de Carabanchel. Fixo'l so 5º cursu de carrera y gracies a unes xestiones del so padre, fuxó a Francia. 

Mientres el so exiliu, trabayó nuna imprenta, terminó la so carrera y depués doctoróse na Universidá de París. Trabayó como investigador del Centre National de la Recherche Scientifique y realizó viaxes como miembru de les delegaciones del Gobiernu francés pal desenvolvimientu económicu de Méxicu, Perú, Arxelia y Burundi. 

En 1971 foi nomáu ministru d'Economía y Facienda del Gobiernu nel exiliu de la Segunda República Española, cargu qu'ostentó hasta 1977, cuando José Maldonado eslleió'l gobiernu por cuenta de les eleiciones xenerales d'España d'esi mesmu añu.

Tamién foi secretariu xeneral del Conseyu Federal Español del Movimientu Européu que formó parte del "IV Congresu del Movimientu Européu" celebráu en Múnich y dichu congresu foi peyorativamente llomáu pola dictadura franquista como'l Contubernio de Múnich. Foi, amás, secretariu xeneral del partíu Aición Republicana Democrática Española.

En 2002 xubilóse y en 2005 treslladar a vivir a Asturies. Llegó a presidir l'Asociación José Maldonado y el Atenéu Republicanu d'Asturies. Morrió en 2012 por causa de un infartu.

## Ver tamién
* Segunda República Española

## Referencies
Magnus Blikstad y Hauff

**Magnus Blikstad y Hauff**  foi un filántropu, industrial y diplomáticu noruegu. Foi unu de los personaxes que más contribuyeron al desenvolvimientu cultural y mercantil de Xixón de fin de sieglu al fundar la Compañía Xeneral de Maderes amás de collaborar, nel añu 1881, na fundación del Atenéu-Casín Obreru de Xixón.

## Familia
Magnus Blikstad yera fíu de Luthier Hakon Napoleón Blikstad (n. 1827) y Engel Bertine Hauff (n. 1836). Taba casáu con Anna Kuló (1861-1950), cola que tuvo seis fíos: Angelita (1891), Minni (1894), Haakon (1895), Magnus (1897), Anita (1900) y Alf (1902). Los cuatro primeros nacieron n'España, y los dos últimos en Bærum.

## Vida y actividá profesional
En completando los sos estudios na Escuela Catedralicia de Trondheim, treslladar a Kristiansund, onde trabayó dellos años na industria pesquero.

Una vegada realizada una curtia estancia n'Inglaterra, afincar en 1888, na llocalidá asturiana de Xixón onde empezó un negociu d'importación de maderes, compatibilizando dichu trabayu col de vicecónsul de Noruega y Suecia na ciudá.
En 1899, Blikstad vendió'l so negociu n'España ya instalóse na ciudá noruega de Lysaker nel conceyu de Bærum. Magar la so marcha de Xixón, siguió calteniendo llazos comerciales con España al traviés de les aiciones que tenía de la empresa Compañía Xeneral de Maderes xunto con dellos otros noruegos; y a la unviada de diverses sumes de dineru al Atenéu Obreru, Asociación de la Caridá, Asilu de Vieyos Desamparaos, Casa del Pueblu, Real Asociación de Paz y Caridá, etc.
En 1904, fundó xunto cola so esposa una institución benéfica y protexó a la Biblioteca Popular Circulante d'Avilés y al Hospital de la Caridá.

Yá de regresu a Noruega, Magnus foi copropietariu de diverses empreses: Christiania Seilduksfabrik, Nydalens Compagnie y Gjærde, dedicada a la fábrica metarúrgica. Compaxinó dicha actividá cola so implicación na política llocal, siendo alcalde de Bærum ente 1917 y 1919, y presidente del Conseyu de Vixilancia de Asker y Bærum Budstikke ente 1913 y 1926.

## Na so alcordanza
Anguaño esiste una cai col so nome en Xixón y Kristiansund, y una carretera en Bærum.

El conceyu xixonés nomar Fíu Adoptivu de Xixón en 1906, y en 1919 dedicó-y una cai, onde se caltién una llábana gallardoniada ufiertada pol Atenéu Obreru.

Nel Atenéu Casín Obreru de Xixón esiste un llenzu cola so semeya, realizáu por Eilif Peterson en 1922. El cuadru foi donáu al Atenéu pol retratáu.

En 1921, el Gobiernu Español concedió-y la medaya de plata de la Orde de Sabela la Católica, solicitada por diverses entidaes y centros culturales asturianos.

## Bibliografía
* *[[Gran Enciclopedia Asturiana]]*, vol. 3, 1970, páxs. 17-18.
* *Atenéu Obreru 1881-1981*, Xixón, 1981, páxs. 33-35.
* *Personaxes Asturianos: semeyes pa la Hestoria (1750-1936)*, Muséu de Belles Artes d'Asturies, Uviéu, 1988, páxs. 136-137.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Información sobre Magnus Blikstad na web del Conceyu de Xixón Consultáu'l 16 de payares de 2018.
Mailoc

**Mahiloc**, **Mailoch**, **Mailoc** o **Maelog** foi obispu de Britonia nel sieglu VI.

La única mención conocida d'esti personaxe na historiografía ye la so firma nes actes del segundu conceyu de Braga celebráu l'añu 572 en tiempos del rei Miro, nel que s'axuntaron los obispos de toles diócesis del reinu suevu:
el metropolitanu de Braga Martín, colos sos sufragáneos Remisol de Viseu, Lucecio de Coímbra, Adorico d'Egitania, Sardinario de Lamego y Viator de Magnetu; y el de Lugo Nitigisio colos suyos, Andrés d'Iria, Witimiro d'Ourense, Polemio d'Astorga, Anila de Tui y el mesmu Mailoc, que robló n'últimu llugar como'l preláu de menor antigüedá.

A partir de tan escasa información, dellos autores conxeturaron que pudiera ser d'orixe galés, bretón o, más genéricamente, celta, suponiendo que la diócesis de Britonia, mentada per primer vegada nel Parroquial suevu c. 569, sería fundada por un grupu d'inmigrantes procedentes de les Islles Britániques emburriaos pola invasión anglosaxona;
otros apuntaron que Mailoc pudiera ser miembru de l'aristocracia sueva, emparentáu cola familia real, refugando la teoría de que la nueva diócesis fuera alzada por estranxeros.

Tampoco ta claru si esti preláu ye'l mesmu que col nome de Maliosus o Maliocus suscribió les actes del primer conceyu de Braga celebráu l'añu 561 ensin mentar explícitamente la so sede, y nesi casu sería'l primer obispu de la diócesis, o si la identificación de dambos foi un error provocáu pola mala llectura de les actes de los conceyos bracarenses.

## Referencies
La Maletería de San Llázaro

El **Albergue Cano Mata** más conocíu como la **La Maletería de San Llázaro** ye un edificiu d'asistencia asitiada na cai Gil Blas na ciudá asturiana d'Uviéu (España).

## Historia
La primera *malatería* de San Llázaro podría remontase al añu 1146, según José Ramón Tolivar Faes, pos esiste un documentu que menta a un vicariu de **Santa María de Cervielles**. En 1235, apaez yá so la advocación de San Llázaro, nun documentu de venta que s'añader a la de Santa María.

En 1251por si hubiera dalguna dulda, mentar a una *malata de Cervielles*, garantizándose asina la esistencia d'un establecimientu hospitalariu. Mientres los sieglos XV y XVI, el topónimu antiguu coesiste col de San Llázaro de Entrecaminos, una denominación que va dar más palantre nome al barriu», añade l'estudiu.

En 1385 l'establecimientu vuelve ser nomáu nel inventariu de parroquies auspiciado pol obispu Gutierre de Toledo so la denominación de *Santa Maria del Camí*.

Nel sieglu XV el conceyu d'Uviéu fixo cargu de la xestión del establecimientu hospitalariu

En 1751, Isidoro Gil de Jaz Rexente de l'Audiencia pidió a Fernando VI la centralización de les *malaterias*, arrincando d'esta miente el procesu de construcción del edificiu del Hospiciu y Hospital Real d'Uviéu, agora Hotel de Reconquistar. La construcción del antiguu hospiciu acarretó la desapaición de les *malaterias* qu'arrodiaben Uviéu quedando La Malateria como llugar d'acoyida de vieyos y enfermos desamparaos.

En 1929 l'antiguu edificiu foi sustituyíu por un nuevu edificiu edificáu gracies al legáu de Víctor Julio Cano y Matu Vigil en que'l so honor foi bautizáu como *Albergue Cano Mata*. Nesta nueva andadura la xestión del centru recái en manes de Cáritas y el conceyu de la ciudá. El Gobiernu rexonal fíxose cargu de la xestión del edificiu en 1982, convirtiéndolo en residencia pa mayores.

En 2007 créase un centru de día pa persones ensin techu.

## Actualidá
El Conceyu d'Uviéu va empecipiar los trámites pa incluyir nel catálogu d'edificios y elementos d'interés del conceyu l'edificiu de La La Maletería, nel barriu de San Llázaro. La Comisión d'Urbanismu aprobó'l 9 de mayu de 2008 esta propuesta d'Asamblea de Ciudadanos pola Izquierda pa protexer l'edificiu pol so valor patrimonial y históricu.

La La Maletería de San Llázaro forma parte de la rede d'Establecimientu Residenciales d'Asturies (ERA) , esto ye, ye una residencia pa persones de la tercer edá.

## Referencies

## Bibliografía
* Canella Secades, F., El llibru d'Uviéu, Uviéu, 1887.
* Tolivar Faes, J. R., Hospitales de malatos n'Asturies mientres les edaes Medio y Moderno, Uviéu, 1966.
* Tolivar Faes, J. R., Nomes y coses de les cais d'Uviéu. Uviéu, 1986 (Uviéu, 1958).
* Tolivar Faes, J. R., “L'Hospital de malatos de San Llázaro del Camín”. Archivum (1962),T.XII 
* Gran Enciclopedia Asturiana, Xixón, 1981, v. 9, pp. 212-213.
* Pisa Menéndez, P., Caminos Reales d'Asturies. Zona Central, Uviéu, 2000. 
* Madrid Álvarez, V. De La. L'arquiteutura de la Ilustración n'Asturies. Manuel Reguera. 1731-1798. Uviéu, 1995.
Luis Villamil

**Luis Manuel Pérez Rodríguez-Villamil**  ye un pilotu d'automóviles asturianu.

Casáu y padre de dos fíos, corrió la so primer carrera dientro de la denominada "Operación Arco Iris", una de les primeres iniciatives de captación de nueves promeses, que se llevó a cabu nel Circuitu del Jarama de Madrid sobre "Simca Rallye II".

Ganó la copa Renault 8 TS iniciación en 1978 y la copa R5 en 1981. Xunto con Luis Pérez-Sala, quién depués fuera pilotu de Fórmula 1, corrió la Copa europea Alfasud Sprint en 1982-83. En 1984-85, participó nos campeonatos européu y italianu de Fórmula 3, gracies al sofitu de CAMPSA. Foi campeón d'España de turismos en 1988, 1989 y 1995, sobre montadures Alfa Romeo y en 1999 axudicóse'l Campeonatu d'Italia de Superproducción con una Alfa Romeo 156.

En 2003 y 2004 participó col equipu "Antonelli Sport", alzándose cola 4ª plaza na Alfa Challenge 2003 y la 6ª na European Alfa Challenge 2004.
En 2005 integrar nel equipu "PSR Group", algamando'l 7ᵘ puestu nel European Alfa Challenge.

Con este mesmu equipu en 2006 algamó'l 1ᵘ puestu absolutu na Alfa 147 Cup y en 2007 el campeonatu por equipos de l'Alfa 147 Cup y el segundu na clasificación individual tres el so compañeru Antonio Chacón.

## Palmarés
* 1977 3º Copa Nacional Renault 8 TS.
* 1978 Campeón Copa Nacional Renault 8 TS Iniciación.
* 1979-80 Copa Nacional R-5.
* 1981 Campeón Copa Nacional Renault 5.
* 1982-83 Troféu Alfasud Sprint Europa.
* 1984-85 Campeonatos Européu ya Italianu de Fórmula 3.
* 1986 Campeonatu Européu de Turismos.
* 1987 Campeonatu Mundial, Européu y Español de Turismos.
* 1988 Campeón d'España de Turismos (Alfa 33).
* 1989 Campeón d'España de Turismos (Alfa 75).
* 1990 3º Campeonatu d'España de Turismos.
* 1991-93 Campeonatu d'España de Turismos.
* 1994 3º Campeonatu d'España de Superturismos.
* 1995 Campeón d'España de Superturismos (Alfa 155).
* 1996 Campeonatu d'España de Superturismos.
* 1997 Campeonatu Européu Renault Spider.
* 1998 Campeonatu d'Italia de Turismos (Grupu N).
* 1999 Campeón d'Italia de Superproducción (Alfa 156).
* 2000 3º Campeonatu d'España de GT (Clase GTB).
* 2001 9º Campeonatu d'Europa de Turismos (Categoría Superproducción).
* 2002 16º Campeonatu d'Europa de Turismos (Reglamentu Super 2000).
* 2003 4º Campeonatu Alfa Challenge.(Equipu "Antonelli Sport")
* 2004 6º Campeonatu European Alfa Challenge.(Equipu "Antonelli Sport")
* 2005 7º Campeonatu European Alfa Challenge.(Equipu "PSR Group")
* 2006 Campeón Alfa 147 Cup.(Equipu "PSR Group")
* 2007 2º Campeonatu Alfa 147 Cup.(Equipu "PSR Group")

## Referencies

## Enllaces esternos
Manuel Jesús González González

**Manuel Jesús González González**  foi un economista y políticu español, académicu de la Real Academia de la Historia.

## Biografía
Pertenecía a una familia de pequeños empresarios y estudió colos xesuites de Xixón. Llicencióse en ciencies económiques na Universidá Complutense de Madrid y aprobó les oposiciones de Téunicu Comercial y Economista del Estáu. Destináu a trabayar nos Planes de desenvolvimientu de la dómina a les órdenes de Fabià Estapé. La so amistá ya influencia de Pedro Schwartz, inclináron-y escontra la docencia: doctoróse y ganó por oposición la cátedra d'Historia de les Doctrines Económiques na Complutense madrilana, que camudó dempués pola cátedra d'Historia del Pensamientu Económicu na Universidá a Distancia.

Políticamente militó primeramente na Mocedá Obrera Cristiana, y simpatizó col Partíu Socialista Obreru Español (PSOE). Dempués ingresó a la Unión Lliberal de Pedro Schwartz, de la que foi vicesecretariu xeneral. Foi Secretariu d'Estáu d'Universidaes, Investigación y Desenvolvimientu, nel Ministeriu d'Educación y Cultura, mientres el periodu 1997-1999, primer mandatu como presidente del Gobiernu de José María Aznar. En 2003 foi comisariu de la Esposición *Campumanes y el so tiempu* ya ingresó como académicu a la Real Academia de la Historia. El 28 d'abril de 2005 foi nomáu presidente de la Cámara de Cuentes de la Comunidá de Madrid.

Tamién foi miembru habitual del xuráu de Ciencies Sociales de los Premiu Princesa d'Asturies. Recibió'l premiu Llibre Empresa de la Fundación del Pinu, el premiu de Periodismu 2007 de *El Corréu* y la Gran Cruz de la Orde de Sabela la Católica.

## Obres
* * La economía política del franquismu* (Tecnos, Madrid, 1979). 
* * La Universidá del sieglu XXI: llibertá, competencia y calidá* (Madrid, Círculu d'Empresarios, 1999) 

## Referencies
Manuel Suárez García

**Manuel Suárez García**  conocíu como *El Cabritu*, foi un empresariu mineru español.

## Biografía
Manuel Suárez nació na zona minera de Siero, cerca de La Felguera (Llangréu), onde foi a morar. Recibía'l nomatu n'asturianu d'El Cabritu al conocese asina a la so familia.

Tenía la mina Rufina (Llangréu) y otres pertenencies dientro de la empresa Carbones de Llangréu. En 1943 afonda'l Pozo Santolaya, conocíu como Pozu del Cabritu, que tuvo en funcionamientu hasta 2013 como parte del Grupu Candín de Hunosa. Al pie de esti pozu tenía la so casa. Destacó ente los vecinos pol so llabor benefactora y la so esmolición poles families mineres, llabor siguíu tamién pol so sobrín Marino Gutiérrez.

Nos años 50 l'escultor Manuel Álvarez Laviada realíza-y una estatua en bronce, asitiada nel parque García Llagu de La Felguera en 1978. 

## Referencies
Manuel Vereterra y Lombán

**Manuel de Vereterra y Lombán**  foi un políticu asturianu.

## Biografía
Manuel de Vereterra y Díaz de Lombán de Carreño ya Ibáñez, conocíu como Marqués de Canillejas, o como Manolo Gastañaga, nació n'Uviéu en 1852. Yera fíu de Miguel de Vereterra y Carreño, marqués de Gastañaga y de Deleitosa, que foi diputáu a Cortes y senador del Reinu, y de Amalia Lombán, siendo'l quintu de los seis fíos habíos en dichu matrimoniu.

Al fallecimientu del so hermanu José María Vereterra y Lombán, Manuel de Vereterra casó cola so vilba, Isabel Armada Fernández de Córdoba, Marquesa de Canillejas y Grande d'España, utilizando Manuel de Vereterra dende entós los títulos de la so muyer, especialmente'l de Canillejas, pol que yera conocíu. Al fallecimientu d'Isabel Armada'l 26 de febreru de 1909, el matrimoniu tenía cuatro fíos.

Mientres la so vida Manuel de Vereterra exerció de xefe del partíu conservador n'Asturies a les órdenes d'Alejandro Pidal y Mon. Foi diputáu a Cortes pol distritu de Castropol ente 1878 y 1886, y diputáu a Cortes pol distritu d'Uviéu dende 1891 hasta 1914, fecha na que foi nomáu senador vitaliciu, situación qu'ostentaría hasta 1923. Amás, foi maestrante de Granada, gentilhombre de cámara de S. M., con exerciciu y servidume dende 1882, y Gran Cruz de Carlos III dende 1896, tando en posesión de la Gran Cruz Pontificia de San Gregorio'l Magno.

Manuel de Vereterra morrió en Llanes el 17 de setiembre de 1931.

## Bibliografía
* Martín-Mateos, Nicomedes: *Biografíes asturianes: primer serie.* Madrid : Imp. part. de Patria y Lletres, 1916.
* García Mijares, Manuel: *Apuntes históricos, xenealóxicos y biográficos de Llanes y los sos homes*. Torrelavega: Establecimientu Tipográficu de "El Dobra", 1893.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Noticia del fallecimientu d'Isabel Armada Fernández de Córdoba apaecía nel periódicu ABC del 27 de febreru de 1909.
* Na páxina web del Senáu d'España puede consultase información rellacionada col so espediente y la so actividá parllamentaria.
* En Apuntes históricos, xenealóxicos y biográficos de Llanes y los sos homes puede consultase el capítulu V del llibru IV onde se fai referencia a la familia Vereterra.
Mar Cuayada

La **Mar Cuayada** ye un llugar fabulosu de la mitoloxía ástur-galaica: Na tradición asturiana ye'l llugar a onde van morar los cuélebres cuando se faen vieyos y trátase d'una gran masa d'agua asitiada más allá del Océanu Occidental anque según otres versiones estender so la tierra, razón pola cual recibe tamién la denominación de *mar tapada*. No fondero de la Mar Cuayada atrópense innumberables diamantes que pueden ser garraos polos homes con ayuda d'una cuerda.

*Morimarusa, mar concreta
*San Amaro

## Referencies

## Enllaces esternos
Marina Yates del Principáu

La **Marina Yates del Principáu** ye un puertu deportivu asitiáu en El Musel, nel conceyu de Xixón (Asturies) España.

## Historia
Inaugurar n'ochobre de 2008.

En 2012 acoyó a los participantes de la 43ª edición de la regata en solitariu de Le Figaro como puertu de llegada de la primer etapa y de salida de la segunda. 

## Instalaciones
Cunta con 156 amarres nuna dársena independiente del puertu comercial. Tolos amarres cunten con una pasarela llateral, y cada amarre tien contador individual de corriente llétrica y d'agua.

L'edificiu de servicios inclúi oficines d'alministración y del capitán de puertu, vestuarios, WC, duches, cafetería Snack-Chigre, sala de televisión, sala de xuntes y terraza solárium. Tien un aparcamientu vixiláu pa 150 places.

Ufierta surtidor de combustibles (gasolina súper y gasóil), grúa pórtico Travel-Lift 64 Tn., Toru pa embarcaciones de 5 Tn., y una nave pal invernaje y arreglu d'embarcaciones

## Referencies

## Enllaces esternos
* Web oficial
Marino Busto García

**Marino Busto García**  foi un escritor y políticu asturianu. Foi cronista oficial de Carreño (1983 - 2005), miembru del Real Institutu d'Estudios Asturianos y miembru d'honor del Club de Carreño en L'Habana.

## Biografía
Ente les sos principales obres destaquen **' ([[1948]]), **' (1984), * ([[1985]]), * y **' ([[1986]]), **' (1989) y **' ([[1990]]). Escribió un volume de cuentos: **' (1950), y les noveles **' ([[1950]]) y **' (1953).

Desempeño un ampliu llabor como conferenciante n'España y nel estranxeru, tratando les sos esposiciones sobre cultura tradicional asturiana y lleendes populares. Participó en múltiples programes radiofónicos y foi columnista de los periódicos El Comercio, de Xixón, y La Nueva España, d'Uviéu, lo mesmo que de otres revistes y publicaciones nacionales y del estranxeru (Arxentina, Cuba y Suiza). Les sos amplies moliciones y l'amor a la so tierra viéronse reflexaes na promoción de representaciones teatrales na ilesia de San Esteban de Quimarán, y na participación activa na coronación canónica de la Virxe de los Remedios de Carreño (1959). El so estudiu de la obra de González Posada y la so conocencia del Monte Areo nel conceyu de Carreño facilitó'l descubrimientu d'una necrópolis tumular, que los sos trabayos arqueolóxicos fueron realizaos por Miguel Ángel de Blas, profesor de la Universidá d'Uviéu.

## Referencies

## Enllaces esternos

* 
* Otra biografía de Marino Busto.
Marino Gutiérrez

**Marino Gutiérrez Suárez**  foi un reconocíu empresariu y benefactor asturianu.

## Biografía

Marino Gutiérrez nació nel pueblu de San Juan del Coto, na zona minera de Siero. Poco primero de cumplir los 10 años, habiendo quedáu güérfanu, empieza a trabayar como "guaḥe" na mina Rufina de Campanal (propiedá del so tíu Manuel Suárez García), cerca de La Felguera, villa na que va morar bona parte de la so vida y pola que profesó gran ciñu. En desempeñando dellos puestos na mina mientres 15 años amosando gran interés polos asuntos sociales de la clase trabayadora, incorporar nes xeres alministratives na empresa familiar "Carbones de Llangréu, S.A.", qu'afonda en 1946 el Pozo Santolaya. Ende permanez hasta que la mina pasa a integrase en Hunosa en 1969. Va Dedicar entós el so tiempu a la empresa minera "Mines del Narcea S.A.", (que fundara en 1965), lo que supunxo un gran impulsu a la industria minero na zona occidental d'Asturies y que se caltuvo mientres décades. En 1964 ye cofundador del Bancu de Llangréu, más tarde Bancu d'Asturies. En 1978 contrái matrimoniu en Cuadonga con Sagrario Fernández Ariznavarreta. Amás de les mentaes Marino Gutiérrez foi sociu y cofundador d'otres munches empreses: Refractaria, Asturiana de Valores, Embotelladora Asturiana, Comercial Asturiana de Papelería, Imprentadora Téunica Española o Servicios Diblen.

Les sos midíes sociales fueron almiraes per bona parte de la población ya instituciones. Asina, en 1980 recibe la Medaya d'Oru de Cruz Roja española, en 1997 la Medaya de Plata a títulu póstumu del Gobiernu del Principáu d'Asturies, y numberoses condecoraciones d'instituciones culturales y benéfiques de los llugares onde desenvolvió'l so trabayu.
Marino finó nun accidente de tráficu en Priendes, conceyu de Carreño'l 20 de setiembre de 1996.

## Fundación Marino Gutiérrez

Tres el so inesperáu fallecimientu, la so vilba empezó a xestionar la creación d'una fundación col so nome que viniera reconocer l'esfuerzu benefactor y entamador de la sociedá asturiana. Asina en 1997 fúndase la entidá, col sofitu decisivu de la *Sociedá de Festexos y Cultura San Pedro* de La Felguera, onde s'establez la so sede.

### Premios Marino Gutiérrez
Dende 1998 apúrrense añalmente los Premios Marino Gutiérréz Suárez nel Teatru de La Felguera, amás de celebrase unes xornaes culturales, gallardones qu'entienden les categoríes:
* Premiu a los Valores Humanos y el Bienestar Social
* Premiu a la creación, promoción y desenvuelvo
* Premiu especial Marino Gutiérrez-Duro Felguera
* Gallardón Verdes Valles mineros
* Premiu individual
* Premiu coleutivu *
Premiu lliterariu xuvenil

Cada añu coincidiendo colos premios realiza una ufrienda floral nel monumentu alzáu nel so honor nel Parque Dolores F. Duro de La Felguera (Llangréu) pocu dempués de la so muerte.

## Referencies

### Enllaces esternos
* Fundación Marino Gutiérrez
Marmita de bonitu

La **marmita de bonitu** (conocíu tamién como *marmita* o *sorropotún* n'Asturies y Cantabria, *marmitako* nel País Vascu y *marmite* en Francia) ye un platu basáu en *[[Thunnus alalunga]]* (*bonitu llargu*), que'l so orixe atopar n'el pescadores asturianos, cántabros y vascos (*arrantzales* n'euskera). Trátase d'un guisu de bonitu con pataques, cebolla, pimientu y tomate, principalmente. En dellos llugares sírvese caliente nuna cazuela de folla.

## Nome

La  ye una olla de metal con tapa, y débese a que d'antiguo yera unu de los pocos enseres de cocina que se llevaben a bordu. El so nome en castellán (*marmita*) o en francés (*marmite*) da nome al platu nel oriente y el centru de la mariña de Cantabria. Na parte occidental de Cantabria, especialmente na redolada de San Vicente de la Barquera, esti platu recibe'l nome de *sorropotún*. Tamién ye conocíu d'esta forma nel oriente d'Asturies. El términu *marmitako* significa lliteralmente "de la marmita" n'euskera.

## Costumes

Na actualidá ye un platu bien apreciáu, en parte pol espardimientu que tien la cocina polo xeneral, en parte porque ye una de les formes más conocida de preparar el bonitu, que al ser pexe azul, valórase enforma nos recién enclinos nutricionales. Suel ser unu de los platos estrella de los concursos gastronómicos de cualquier fiesta cántabra y vasca, cuantimás de les llocalidaes costeres.

Curiosamente y a pesar de ser un platu de cazuela, el so consumu produzse fundamentalmente pel branu, por cuenta de que ye esta la dómina na que se pesca'l bonitu llargu nel mar Cantábricu. N'otres dómines del añu puede ellaborase con otres especies d'atún.

## Variantes
Esiste la variante vegana, que sustitúi'l pexe por algues.

## Ver tamién
* Gastronomía d'Asturies
* Gastronomía de Cantabria
* Gastronomía del País Vascu
* Gastronomía de Francia

## Enllaces esternos
* Receta de marmita de Laredo 
* Receta de marmitako de la Escuela d'Hostelería de Leioa
* platu vascu-tipico/ Receta de marmitako de Eusko Guide

## Referencies
Marquesáu de Caneiru

El **marquesáu de Caneiru** ye un títulu nobiliariu español creáu pol rei Xuan Carlos I d'España el 12 de xunetu de 2008 a favor de Margarita Salas Falgueras, bioquímica, doctora en Ciencies y bióloga molecular. El so nome refiérese al llugar de Caneiru (Valdés, Asturies), llugar de nacencia de la primera marquesa.

## Carta d'otorgamientu

## Marqueses de Caneiru

## Historia
* Margarita Salas Falgueras (Caneiru, 30 de payares de 1938 - Madrid, 7 de payares de 2019),  marquesa de Caneiru.

## Referencies

## Enllaces esternos
Marquesáu de Castrillón

El **marquesáu de Castrillón**ye un títulu nobiliariu español creáu'l 8 d'abril de 2010,pol rei Xuan Carlos I, a favor de Gonzalo Anes Álvarez de Castrillón, Doctor en Ciencies Económiques, Catedráticu d'Historia ya Instituciones Económiques (UCM), Académicu de Númberu de la Real Academia d'Historia dende 1980, y direutor dende 1998. Caballero d'honor y devoción de la Orde de Malta, caballeru y trelce de la Orde de Santiago ya Hidalgo d'España. Gran cruz de la Orde de Sabela la Católica y gran cruz de la Orde d'Alfonso X el Sabiu. 

El títulu concedióse-y por:

## Armes
Partíu: 1ᵘ, en campu de plata, una torre donjonada d'azur, esclariada de gules, adomada d'un lloréu, de sinople, sobre una peña del so color, de la mesma sobre ondes de ríu, d'azur y plata; 2ᵘ, en campu d'oru, dos llobos pasantes, de gules, puestos en palu. 

## Marqueses de Castrillón

## Historia de los marqueses de Castrillón

* Gonzalo Anes Álvarez de Castrillón (1931-2014), ** marqués de Castrillón**.
: Fíu d'Alejandro Anes y Pérez del Coríu, y de la so esposa, Magdalena Álvarez de Castrillón y Fernández-Labandera. 
* Horacio Anes Álvarez de Castrillón, ** marqués de Castrillón**.
: Hermanu de Gonzalo '''I marqués de Castrillón.

## Referencies
Marquesáu de Santa Cruz de Marcenao

El **Marquesáu de Santa Cruz de Marcenao** ye un títulu nobiliariu español concedíu en 1692 pol rei Carlos II a Sebastián Vigil de Quiñones, vizconde de Puerto, señor del Cotu de Marcenao y caballeru de la Orde de Calatrava. 

Sebastián Vigil de Quiñones foi rexidor d'Uviéu, Xixón, Morcín y Siero. Nél confluyíen les poderoses cases de los Vigil (Siero) y de Bernardo de la Rúa, al habese xuníu con Isabel de la Rúa. Estes cases andaben a la griesca cola de los Navia, que s'averaríen a los Celles y colos que xuniríen el so patrimoniu. 

Al morrer el  marqués, la so fía pasó a ocupar el títulu y casóse con Juan Antonio de Navia-Osorio, que aportó a marqués consorte. El fíu de dambos, Álvaro, foi'l primer marqués que llevó l'apellíu Navia-Osorio.

## Marqueses de Santa Cruz de Marcenao

## Bibliografía
* 

## Referencies

## Enllaces esternos
Marquesáu de San Esteban del Mar de Natahoyo

El **Marquesáu de San Esteban del Mar de Natahoyo** , col vizcondáu previu de "la Peña de Francia", ye un títulu nobiliariu español concedíu'l 20 de marzu de 1708 pol rei Felipe V, a favor de Carlos Miguel Ramírez de Jove y Vigil.

## Marqueses de San Esteban del Mar de Natahoyo

## Historia de los marqueses de San Esteban del Mar de Natahoyo

*Carlos Miguel Ramírez de Jove y Vigil, (1673-1749), **I marqués de San Esteban del Mar de Natahoyo**.
#Casó con Josefa de Miranda y Trelles, fía de Lope Fernández de Miranda Ponce de León y Pardo II marqués de Valdecarzana y de la so esposa Josefa de Trelles Simó y Carrillo de Albornoz, II marquesa de Torralba y *III [[Marquesáu de Bonanaro|marchesa di Bonanaro (n'Italia)]]*. 
:Asocedió-y el so fíu;

*Alonso Ramírez de Jove y Miranda (1696-1784), **II marqués de San Esteban del Mar de Natahoyo**.
:Asocedió-y el so fíu:

*Carlos Manuel Ramírez de Jove y Bernaldo de Quirós (n. en 1723), **III marqués de San Esteban del Mar de Natahoyo**.
:Asocedió-y el so fíu:

*Manuel María Ramírez de Jove y Alonso (1748-1798), ** IV marqués de San Esteban del Mar de Natahoyo**.
:Foi la so fía:

-María del Carmen) Ramírez de Jove y Cienfuegos (1772- ? ).
:Foi la so fía:

-María del Rosario Valdés y Ramírez de Jove (1794-1850), X condesa de Canalejas
:Foi'l so fíu:

*Álvaro Xosé de Armada y Valdés Ibáñez de Mondragón Ramírez de Jóve (1817-1889), **V marqués de San Esteban del Mar de Natahoyo**, VI Marqués de Santa Cruz de Rivadulla, XI Conde de Canalejas, XVI Adelantado Mayor de la Florida, Caballeru de la Montesa y de Carlos III, Coronel d'Infantería, delles vegaes Diputáu y Senador del Reinu.
#Casó con María Manuela de la Paciencia Fernández de Córdoba y de Güemes (1822-1871), V condesa de Revilla Gigedo, V marquesa de Canillejas, III condesa de Güemes, Grande d'España, Dama de la Reina y de la Banda de María Lluisa.
:Asocedió-y el so fíu:

*Álvaro Armada y Fernández de Córdoba (1843-1907), **VI marqués de San Esteban del Mar de Natahoyo**, VIII marqués de Santa Cruz de Rivadulla, VI conde de Revilla Gigedo, IV Conde de Güemes, Grande d'España y XVII Adelantado Mayor de la Florida.
#Casó con María del Carmen-Rafaela de los Ríos-Enríquez y Miranda de Grau. 
:Asocedió-y el so fíu:

*Álvaro Xosé de Armada y de los Ríos-Enríquez (1886-1923), **VII marqués de San Esteban del Mar de Natahoyo**, VII conde de Revilla Gigedo, V conde de Güemes, Grande d'España y XVIII Adelantado Mayor de la Florida.
#Casó con María de la Concepción de Ulloa y Fernández Durán. 
:Asocedió-y el so fíu:

*Álvaro María del Milagru Armada y Ulloa (1923-2014), **VIII marqués de San Esteban del Mar de Natahoyo**, VIII conde de Revilla Gigedo, VI conde de Güemes, Grande d'España, XIX Adelantado Mayor de la Florida y Coronel d'Artillería.
#Casó con Carmen Barcáiztegui y Uhagón, fía de los condes del Llobregat. Asocéde-y el so nietu:
* Álvaro-Yosemite Argüelles y Armanda, **IX marqués de San Esteban del Mar de Natahoyo**.

## Referencies
Marquesáu de Teberga

El **marquesáu de Teberga** ye un títulu nobiliariu español, instauráu por mercé del rei Amadéu I el 11 de febreru de 1873 a favor de Xosé García-San Miguel y López, empresariu asturianu natural de San Miguel de Quiloño.

## Titulares del marquesáu de Teberga

## Referencies
Marquesáu de la Ribera del Seya

El **marquesáu de la Ribera del Sella**ye un títulu nobiliariu español creáu'l 23 de xunu de 2003, pol rei Xuan Carlos I, a favor de **[[Antonio Durán Tovar]]**, empresariu, presidente de Dragados.

El títulu concedióse-y por:

L'actual titular, dende 2013, ye'l so fíu, Enrique Durán López, ** marqués de la Ribera del Sella**.

## Armes
En campu d'oru, una banda, d'azur, engolada en dragantes de sinople, acompañada d'una cruz asturiana y un lleón, dambos de gules; bordura de gules cargada de dieciséis bezantes d'oru. Lema: «Ora et llaboria».

## Marqueses de la Ribera del Sella

## Historia de los marqueses de la Ribera del Sella
* Antonio Durán Tovar (1911-2012), ** marqués de la Ribera del Sella**. 
# Casó en Madrid, en 1935, con María Luisa López Jamar (n.1913). 
: El matrimoniu tuvo cinco fíos: 
:# José Antonio Durán López (n.1937), casó con Paloma Ripollès Díaz;
:# Enrique Durán López (n.1938), que sigue;
:# María Luisa Durán López (n.1941), casó con Francisco Javier Ramos Esteve;
:# Cristina Durán López (n.1944), casó con Enrique Giménez-Arnau Torrente;
:# Soledad Durán López (n.1945), casó con José Romero Comas.
: Asocedió-y, el 16 de xineru de 2013, el so segundu fíu:

* Enrique Durán López (n.1938), ** marqués de la Ribera del Sella**.
# Casó con Gloria Carredano García.
: Actual titular.

## Referencies
Marquesáu de la Ría de Ribadeo

El **marquesáu de la Ría de Ribadeo** ye un títulu nobiliariu español con Grandor d'España, creáu pol rei Xuan Carlos I a favor del ex-presidente del gobiernu Leopoldo Calvo-Sotelo y Bustelo. Foi creáu por aciu el Real Decretu 591/2002, de 24 de xunu de 2002 (BOE del 25 de xunu), expediendo la correspondiente Real Carta de Concesión el 19 de xunetu de 2002, «n'atención a los méritos contraíos por don Leopoldo Calvo-Sotelo y Bustelo nuna llarga trayeutoria política al serviciu d'España y de la Corona, de que'l so Gobiernu exerció la Presidencia con prudencia y alto sentíu de la responsabilidá, y como amuesa del mio real apreciu».

La so denominación fai referencia a la ría de Ribadeo, na llende ente Galicia y Asturies, tamién conocida como ría del Eo.

## Marqueses de la Ría de Ribadeo

## Ver tamién
* Repartu de grandes d'España
* Ducáu de Calvo Sotelo
* Marqués

## Referencies

## Enllaces esternos
* [El Rei noma a Calvo-Sotelo marqués de la Ría de Ribadeo con Grandor d'España, Diariu ''[La Voz de Galicia]'', 25 de xunu de 2002]
* Real Decretu 591/2002, de 24 de xunu, pol que se crea'l Marquesáu de la Ría de Ribadeo
Marta Piquero

**Marta González Piquero**  ye una xugadora española de ḥoquei sobre patinos que xuega d'atacante nel Hostelcur Xixón HC. 

## Trayeutoria
Empecipió nel C.P Pilar de La Pola Ḷḷena. A los 15 años fichó pol Biescas Xixón (actual Hostelcur). A lo llargo de la so carrera nel so palmarés cuenta con dos OK Lliga les temporaes (2016/2017) y (2017/18), dos copa de la Reina en 2016 2019, y un campeonatu d'España Autonómicu sub-18 y una copa de Europa en Lisboa (Portugal) en 2018. A nivel internacional cuenta con tres campeonatos del mundu cola seleición española, en Iquique, Chile, en 2016, en Nanjing, China, en 2017 y en Barcelona, España, en 2019 y un Campeonato de Europa en Mealhada (Portugal) en 2018..

## Referencies

## Enllaces esternos
Medaya d'Asturies

La **Medaya del Principáu d'Asturies** ye una condecoración civil española, la distinción más elevada dada nesa comunidá autónoma. Tien por oxetu premiar méritos consideraos verdaderamente singulares, realizaos tantu por persones como entidaes destacaes por haber emprestáu servicios o actividaes de distinta naturaleza en beneficiu de los intereses xenerales del Principáu d'Asturies. Atópase descrita na Llei 4/1986, *de 15 mayu, reguladora de los honores y distinciones* publicada nel Boletín Oficial del Principáu númberu 125, de 30 de mayu de 1986. Esta norma sustituyó'l *Reglamentu pa la concesión d'honores y distinciones de l'antigua Diputación Provincial d'Asturies, de 29 d'ochobre de 1970*. Esta medaya tien dos categoríes distintes:

***Medaya d'Oru**
***Medaya de Plata**

La Medaya d'Asturies tien un calter honoríficu, yá que nun trai prestación económica dalguna. Nun puede ser apurrida al presidente y diputaos de la Xunta Xeneral del Principáu, miembros del Conseyu de Gobiernu nin nengún otru altu cargu de l'alministración asturiana mientres s'atope n'activu. Puede ser dada a *títulu póstumu* siempres y cuando nun trescurrieren más de dos años dende'l fallecimientu del candidatu. La so concesión atópase llindada a un máximu añal de dos medayes d'oru y seis medayes de plata, nun computando les apurríes por motivos de cortesía o reciprocidá a autoridaes españoles o d'otros países. Ye obligatoriu ellaborar un informe o espediente, con calter previu, nel que queden constataos los méritos que xustifiquen el nomamientu. Esta medaya conceder por aciu un alcuerdu emitíu pol Conseyu de Gobiernu y tien d'apaecer publicáu nel *Boletín Oficial del Principáu d'Asturies* ya imponse de forma solemne mientres los actos de celebración del Día d'Asturies, el 8 de setiembre festividá de la Virxe de Cuadonga, que ye patrona d'Asturies.

La insinia consiste nuna medaya de forma circular, con un diámetru de siete centímetros y una grosez de cuatro milímetros. Nel so anverso apaez grabáu en relieve'l escudu d'Asturies, acompañáu de la inscripción "*Principáu d'Asturies*". Nel aviesu figura escritu'l nome de la persona o entidá gallardoniada. Ta realizada nel metal correspondiente a cada categoría. Recibieron esta medaya na so **categoría d'oru**:

## Medayes d'oru

## Medayes de plata

## Ver tamién
*Órdenes, condecoraciones y medayes d'España
*Principáu d'Asturies

## Fuentes y referencies
*la Llei 4/1986, ''de 15 mayu, reguladora de los honores y distinciones del Principáu d'Asturies''. Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies. Consultáu'l 9 d'avientu de 2012.
Mercáu de La Felguera

**El Mercáu de Abastos de la Felguera**, conocíu popularmente como *La Plaza*, ye'l mayor mercáu cubiertu de Llangréu (Asturies).

## Historia
En 1902 inauguróse'l mercáu en La Felguera, obra modernista de Manuel del Busto. Hasta entós namái Sama podía allugar mercáu cubiertu a pesar de ser La Felguera la mayor población del conceyu. L'edificiu yera bien paecíu al mercáu de Mieres y siguía la tipoloxía d'arquiteutura industrial con cubierta de fierro.
En 1917 baltar p'ampliar el Parque Dolores Duro y, tres la cesión d'unos terrenes per parte de Los Duro (Marqueses de La Felguera) en 1922 inauguróse un nuevu mercáu nel actual allugamientu. Coles mesmes los Duro costearon tol treslláu del mercáu, motivu pol cual fueron nomaos Fíos Predilectos de Llangréu. Yera más senciellu que l'anterior pero tamién con cubierta metálica. 
Col tiempu la plaza quedó pequeña y a empiezos de los 40 llevar a cabu una remodelación que la dotó d'un aspeutu más acorde al movimientu modernu. Aumentóse la superficie considerablemente, se adintelaron los vanos, anubrir de lladriyu vistu les fachaes y construyóse una nueva bóveda de formigón armao y tirantes de grandes dimensiones. Nel esterior d'ésta, lucernarios corríos de ventilación. 
Años más tarde esanicióse'l lladriyu vistu.

### Actual edificiu
En 2007 llevar a cabu una remodelación que camudó sustancialmente l'aspeutu esterior. Les ventanes y los frontones de la bóvedes sustituyeron la madera y cristal por otros materiales. Les fachaes pintar de manera uniforme de color blancu. Tamién s'ameyoró'l sistema de saneamientu.

Anguaño'l mercáu alluga numberosos establecimientos de pexes, carnes, frutes y verdures según locales hosteleros. Nel esterior instálense los miércoles un pequeñu mercáu y los sábados tien llugar al rastru selmanal.

## Enllaces esternos
*GdeGastronomía - Plaza de La Felguera

## Referencies
Mercáu de Mieres

**El Mercáu Municipal de Abastos de Mieres** ye'l principal mercáu de la villa de Mieres, nel conceyu asturianu del mesmu nome.

## Historia

Foi propuestu pol equipu de conceyales el 30 de mayu de 1904 y diseñáu pol arquiteutu Manuel del Busto, bien similar al qu'acababa d'inaugurar en La Felguera. Empezó a funcionar en 1907. Trátase d'un edificiu de planta rectangular d'inspiración industrial, n'estilu eclécticu modernista y cubrición de fierro. L'interior gocia de gran lluminosidá por cuenta de los ventanales y lucernarios de la cubierta. Los puestos de venta dispónense a entrambos llaos de dos pasiellos que se crucien nel centru.

Anguaño'l mercáu sigue funcionando seis díes a la selmana y alluga dellos puestos de productos frescos.

## Referencies