open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Liga Komunista Iraultzailea

**LKI** ye l'acrónimu de **Liga Komunista Iraultzailea** (n'euskera, n'asturianu *Lliga Comunista Revolucionaria*). Yera un partíu político vasco surdíu na década de 1970 y que esapaeció (tres xunise a EMK) a entamos de de los años 90 del sieglu pasáu pa dar orixe a Zutik y Batzarre.

El partíu yera d'ideoloxía comunista y taba integráu na Lliga Comunista Revolucionaria, de filiación trotskista y hermana de la LCR francesa.

## Referencies

## Enllaces esternos
Herri Batasuna

**Herri Batasuna** (HB) ("Unidá Popular", n'euskera) foi una coalición política vasca, que se definía como d'izquierda "abertzale" ("amante de la patria" o "partidariu de la patria", n'euskera) y buscaba la independencia y el socialismu pa Euskal Herria. Esapaeció al refundase como Batasuna, partíu al que pasaron la mayoría de los sos miembros.

## Historia
N'agostu de 1977 constituyóse la Mesa d'Altsasu, a iniciativa del veteranu nacionalista Telesforo de Monzón, cola fin d'organizar a dellos grupos alredor a l'alternativa KAS. Como consecuencia d'estos conceyos, Herri Batasuna foi fundada en 1978 n'Altsasu (Navarra) como coalición de: 
*Aición Nacionalista Vasca (ANV). 
*Euskal Sozialista Biltzarrea (ESB) 
*Herriko Alderdi Sozialista Iraultzailea (HASI, n'euskera "Partíu Socialista Revolucionariu Popular"). 
*Langile Abertzaleen Iraultzarako Alderdia (LAIA, n'euskera "Partíu Revolucionariu de los Trabayadores Patriotes"). 

Dientro del mesmu movimientu asitiabense Xestores Pro Amnistía, el sindicatu LAB, les mocedaes Jarrai y otros grupos. 

Nes primeres eleiciones xenerales de marzu de 1979, la coalición algamó 170.000 votos, y un 13% de los emitíos nel País Vascu.

El 20 de payares de 1984 Santiago Brouard (el líder de HASI cuando se fundó la coalición) foi asesináu por dos miembros de los GAL (Grupos Antiterroristes de Lliberación) na so clínica de Bilbao.

En 1997, el xuez Baltasar Garzón de l'Audiencia Nacional española ordenó la detención los 23 miembros de la Mesa Nacional por collaboración con banda armada, tres l'intentu de difusión por parte de la coalición d'un videu fecho por Euskadi Ta Askatasuna como cuña eleutoral na propaganda eleutoral televisiva de baldre. Así, se formó una nueva Mesa Nacional, cambiando tolos sos miembros. La sentencia sería anulada posteriormente pol Tribunal Constitucional.

Esta situación, xunida al posterior cierre por orde xudicial del diariu Egin (de la mesma tendencia ideolóxica) colocó a Herri Batasuna al borde de la illegalización. Mientres la tregua d'ETA en 1998, Herri Batasuna decide non participar nes eleiciones autonómiques vasques, apaeciendo como sustituta la plataforma eleutoral Euskal Herritarrok, que recoyía tanto a los miembros de la coalición como a otros grupos menores. Algún tiempu dempués, Herri Batasuna refundase en Batasuna, partíu que foi illegalizáu como consecuencia de la nueva llei de partíos aprobada nel últimu mandatu de José María Aznar como Presidente del Reinu d'España.

## Ver tamién
* Askatasuna
* Batasuna
* Euskal Herritarrok
* Aralar
* Arnaldo Otegi
* Herri Alderdi Sozialista Iraultzailea
* Herritarren Zerrenda
* AuB
* Sozialista Abertzaleak
* Nacionalismu vascu

## Referencies
Colonialismu

El **colonialismu** (de *colonia* y esti del llatín: *colonus, -i*, "llabrador") ye la influyencia o la dominación d'un país por otru más poderosu d'una mena violenta, al traviés d'una invasión militar, o sutil, ensin qu'intervenga la fuercia. Esta dominación pue ser política, militar, informativa, cultural o económica. 

Dellos estudiosos y seutores sociales y políticos, utilicen el términu neocolonialismu pa facer referencia a una dominación de tipu económicu, y hasta políticu, sobre un estáu xurídicamente independiente. En sentíu asemeyáu s'utilicen los términos imperialismu y nuevu imperialismu. 

La importancia de la dómina colonial y la so historiografía tien un gran desendolque dientro de les disciplines históriques, y vése encontada nos caberos años per aciu de la necesidá de caltriar meyor los procesos globales.

## Referencies

## Ver tamién
* Mentalidá colonial
Antimilitarismu

L**'antimilitarismu** ye la ideoloxía que s'opón a toa forma de fuercies armaes y otres formes d'exerciciu de violencia por parte l'estáu, considerándoles como instrumentos d'opresión, y principalmente escontra l'exércitu, al tar a la escontra de la xenofobia, sexismu, homofobia, xerarquización y sumisión qu'argumenten alcontrar ellí, pretendiendo camudar lo que consideren sistemes de dominación, opresión y dependencia con cadarmes sofitaes na participación horizontal, sofitu mutuu y diálogu ente les persones y sociedaes, considerando que d'otru mou ye imposible algamar una paz duradera.

Ye una ideoloxía qu'en munchos aspeutos comparte opiniones col anarquismu, y n'especial col anarcopacifismu, anque non necesariamente un antimilitarista ha ser anarquista.

## Estremancia ente Pacifismu y Antimilitarismu
El pacifismu ta históricamente venceyáu a la fé n'idegues trescendentes, como Dios o la humanidá, a estremancia del antimilitarismu, mayoritariamente atéu, que parte d'un analís y critica a les fuercies armaes como institución del estáu usada pa reprimir, y llegando a criticar el conceutu de patria y nación, al considerar que son elementos que segreguen al home en fonción de llendes polítiques.

Si bien munchos antimilitaristes son non-violentos, esisten antimilitaristes que namái refuguen la violencia institucionalizada, anque non refuguen l'autodefensa, ya inclusive non refuguen exercer violencia escontra l'estáu con fines revolucionarios.

## Referencies

## Ver tamién
* Pacifismu
* Oxeción de Conciencia al Serviciu Militar
* Insumisión
* Anarquismu
* Anarcopacifismu

## Enllaces esternos
*Insumissia, islla virtual de desobediencia, noviolencia y construcción de la Paz
Mahō Shōjo

***Magical Girl*** (conocíu tamién como ***Mahō shōjo***) ye un xéneru d'anime y manga que tien como tema cimeru neñes o moces que tienen dalgún oxetu máxicu o dalgún poder especial; davezu son acompañaes por pequeñes mascotes falantes; la hestoria d'ésti tipu de series, na so mayoría ta cientrada na vida convencional de les moces y les sos aventures.

Un exemplu d'ésti tipu de series ye Cardcaptor Sakura, Mermaid Melody: Pichi Pichi Pitch, Sailor Moon y Magical Doremi, Magic Knight Rayearth, Nurse Witch Komugi-chan ente otros.

## Referencies

## Enllaces esternos
Moé

**Moé** o **moe** (萌え), lliteralmente "florecimientu", ye una pallabra del argot xaponés qu'orixinalmente se refier a un fetiche polos personaxes de videoxuegos, anime o manga. Por exemplu, (眼鏡っ娘萌え), meganekko-moe, "moe de moces de gafes", describe a una persona que se siente atrayída por personaxes ficticios qu'usen gafes. Dende entós, tuvo que ser emplegada como un términu más xeneral que describe pasatiempos, zunes o fetiches (non sexuales); (鉄道萌え), tetsudou-moe, "moe de trenes", ye simplemente un interés apasionáu polos trenes. Un *moekko* ye un personaxe que pue ser consideráu un estereotipu moe.

"Moe!" ye tamién usáu polos aficionaos al anime, ya inclusive en dellos animes, como una interxeición que se refier a un personaxe al cual el falante considera moé. Ansí como con munchos aspeutos de los aficionaos, el manga y anime que pue ser criticáu o favorecíu polos otakus moé depende de la opinión de cada quién. L'anime bishōjo y el moé son trataos ocasionalmente como 'xéneros' sinónimos, anque esto davezu depende de la perceición de cuan evidente seya l'atrautivu que tenga'l show.

Rasgos más comunes de moé qu'inclúin la xuventú como rasgu físicu (la edá) o como rasgu emocional (inxenua o inocente) y dalguna debilidá obvia qu'atraiga simpatía suelen foncionar bastante bien. Sicasí, munchos artistes tienen definíu moé ensin tener que referise a cualaquier personaxe del que la personalidá espierte na audiencia una rempuesta proteutora o afectuosa. Dexando les apariencies de llau, una personalidá moekko pue variar ampliamente; dada una audiencia específica, podría ser tamién una "marimachu" o una que fore sarcástica y cínica. Delles de les más populares *moekko* en realidá tienen pocos rasgos que permitan encasillales como tales, y otres adquirieronlu por accidente.

Por exemplu, Kyoko Otonashi (Maison Ikkoku), Yomiko Readman y Mizuho Kazami (Onegai Teacher) ronden los venti años o más y tovía son consideraes frecuentemente como moé anque téunicamente nun son moces mui xóvenes. En situanzes más inusuales, Bridget (Guilty Gear) y Loran Cehack (Gundam) (quienes visten mui convincentemente como homes) tienen munchos de los rasgos típicos que s'alcuentren nes *moekko* que ficieron que tengan gran acoyida por parte de los fans moé.
Bács-Kiskun

**Bács-Kiskun** ye un condáu (*megye* n'húngaru) del sur d'Hungría. Creóse depués de la II Guerra Mundial, axuntando dellos cotarros de los antiguo condaos de Bács-Bodrog y Pest-Pilis-Solt-Kiskun. Cunta con una superficie de 8.445 km². Bács-Kiskun ye'l condáu más estensu del país. El terrén ye principalmente llanu con dellos oteros cerca de Baja. La capital y ciudá más importante ye Kecskemét.

## Referencies

## Enllaces esternos
Lourdes Álvarez

**Lourdes Álvarez**  ye una filóloga y escritora asturiana.

## Biografía
Ye llicenciada en Filoloxía Hispánica pola Universidá d'Uviéu.

Collaboró desde moza en delles revistes lliteraries como *Cuélebre Literario*, *Malku*, *Adréi* o *Lletres Asturianes*. Lourdes Álvarez ta incluyía en toles antoloxíes poétiques d'estos últimos años: Xosé Bolado, *Antoloxía poética del Resurdimientu*; Ricardo Labra, *Muestra corregida y
aumentada de la poesía en Asturias*; José Ángel Cilleruelo, *Nórdica*; y Leopoldo Sánchez Torre, *Les muyeres y los díes de la poesía asturiana contemporánea*.

Ye autora de dellos llibros de poesía: *Aldabes del olvidu* (1991), *Cálices de la nueche* (1992), *Mares d'añil* (Ganador ex aequo del Premiu Teodoro Cuesta de Poesía 1992) y *Poesía escoyida. 1985-1997* (1997). En 1994 gana otra vez el “Teodoro Cuesta” col poemariu Como *aquella que yeres*. Del añu 2006 ye *Mediando distancies*, volume qu'axunta dellos de los llibros de l'autora. Equí apaez per vez primera espublizáu integramente'l poemariu *Como aquella que yeres*. En 2018 asoleya'l poemariu *P'anular los adioses* (Trea Editorial) qu'axunta venti poemas que van dende l'acordanza del tiempu de la infancia a les meditaciones d'una muyer adulta.

Nel añu 2017, l'Asociación Cultural L'Arribada concedió-y el premiu Timón de lliteratura n'asturianu

Lourdes Álvarez ye una de les meyores voces de la poesía asturiana del Surdimientu. Autora de voz singular y única, la so obra poética ta carauterizada pol calter simbolista y pola bayura d'imaxenes abstractes.

Tien tamién dalguna traducción: fizo la versión al asturiano de la narración infantil *Otto ye un rinoceronte*, d'O. L. Kirkegaard y tornó'l llibru de rellatos *Un sudaca na corte*, de Daniel Moyano.

## Obres
* *Aldaba del olvidu* (1991)
* *Cálices de la nueche* (1992)
* *Mares d'añil* (1992)
* *Poesía escoyida. 1985-1997* (1997)
* *Como aquella que yeres* (1994)
* *Mediando distancies* (2006) 
* *P’anular los adioses* (2018)

## Premios recibíos
* Premiu Teodoro Cuesta de Poesía (1992 y 1994)
* Premiu Timón (2017)
* Premiu Nacional de Lliteratura (2023)

## Referencies

## Enllaces esternos
Llista d'asteroides/50901–51000

*... | [[Llista d'asteroides/50801–50900|Previu]] | *'Llista d'asteroides*' | [[Llista d'asteroides/51001–51100|Siguiente]] | ...*

## Referencies

## Enllaces esternos
Xuan Santori

**Xuan Santori** , ye un escritor asturianu. Llicenciáu en Filoloxía Inglesa y Doctor en Filoloxía. Como escritor diose a conocer col poemariu *Zunes*. 

En 1999 ganó'l Premiu Teodoro Cuesta de Poesía col llibru *Los inconvenientes de la especie*, obra na que s'aprecien les influencies de la llírica europea
de güei, y tamién l'Elvira Castañón nel 2008 con *Les inconveniencies de la especie* (2000) y *Según cumple'l día* (2015). 

El so tercer poemariu foi Bis a bis, onde fala d'amor, d'alcuentros y desalcuentros. 

Del 2006 ye la so primera obra narrativa, *La heredá*. Tamién tien publicada la traducción de *Poesía épica anglosaxona* (1999) y los llibros *Milenta voces. Visiones del Surdimientu* (2006) y *El Surdimientu y la lliteratura n'asturianu: normalización y estandarización* (2013) foi la so tesis doctoral na que l'autor fai un repás de la construcción del estándar normativu del asturianu al traviés de les voces más importantes de la lliteratura asturiana del Surdimientu. 

Amás d'estos poemarios premiaos, Santori foi reconocíu colos Premios de la Crítica d'Asturies nos años 2006 y 2008 con *La Heredá* (anteriormente mencionada) y *La Fábrica de lluz* (2008).

Nel añu 2017 algamó'l primer premiu de la XXIII edición del concursu d'ensayu Máximo Fuertes Acevedo col so trabayu *42.553. Depués de Buchenwald* que sería asoleyada por Ediciones Trabe en 2018 y que cuenta la historia de Vicente García Riestra, un polesu deteníu en Francia y deportáu nel 1944 pola Xestapo pal campu de concentración de Buchenwald. Esta obra, depués de delles ediciones n'asturianu, foi traducida al castellanu nel 2020. 

Foi collaborador del selmanariu Les Noticies y trabayó como filólogu na Oficina de Política Llingüística del Principáu d'Asturies.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ánxel Álvarez Llano

**Ánxel Álvarez Llano**  ye un escritor asturianu.

Llicenciáu en Filoloxía Hispánica y Especialista en Filoloxía Asturiana pola Universidá d'Uviéu, ye collaborador en diverses publicaciones periódiques como *Hojas Universitarias*, *Santa Casa*, *Lletres Asturianes, Lliteratura, *Suplementu de *Cultura* de La Nueva España o *Estaferia Ayerana*. Collaborador del programa "A lo cabero la selmana", en COPE Asturias.

## Obres
### Poesía
**Les agües muertes* (1994)
**Vieyos fuebos, fresques cenices* (1995)
**Güéspede del silenciu* (1996)
**Na mesma piedra *(2002)
**Instantánea (*Semeyes & Haikus) (2011)
**Ensin salir de casa *(2011)

### Traducciones
**Alfanhuí, *de Rafael Sánchez Ferlosio (1996)
**Letanías de lluvia*, de Fulgencio Argüelles (1997)
**Nuberu en el tiempo*, Benigno Delmiro Coto (2001)

### Ediciones lliteraries
**Antoloxía del cuentu asturianu contemporaneu *(1994)
**Obra poética completa de [[Pepe Campo]] *(1996)
**Muestra de nueva poesía* (1998)

### Llingüística
**Toponimia de la parroquia de Bo *(2001)

### Historia de la Lliteratura
**El Surdimientu: la narrativa *(2002)

### Apaez antologáu en
**Antoloxía Poética Asturiana (1639-2000) (asturiano-ruso), de Federico Fierro-Botas y Alexander Yéschenco *(2000)
**Pallabres de Casa (Conseyu de Comunidaes Asturianes), de Pablo Manzano *(2004)
**Pallabres Clares, de José Luis García Martín *(2005)
**Toma de tierra, *de José L. Argüelles (2010)
**Contra’l silenciu, *de Berto García (2014)

## Premios
### Poesía
*“Elvira Castañón” (1993)
*“Vital Aza” (1994) 
*Premiu Fernán Coronas de poesía (1995)  
*Premiu Teodoro Cuesta de Poesía (2001)
*Premiu Fernán Coronas de poesía (2010) 

### Narrativa
*Premios L'Horru del Carbayedo de Microrrellatu n'Asturianu (2013)

### Investigación Llingüística
*Accésit del Premiu de Recoyida de Material Toponímico de l'Academia de la Llingua Asturiana (2000)

## Referencies

## Enllaces esternos

*Biografía en biografiasasturias.com
Marta Mori

**Marta Mori d'Arriba**  ye una escritora asturiana. Ta llicenciada en Lliteratura y ye Doctora en Filoloxía Hispánica pola Universidá d'Uviéu. Ye miembru de númberu de l'Academia de la Llingua Asturiana.

Nel añu 2002 ganó'l Premiu Teodoro Cuesta de Poesía col poemariu *[[Pórticu]]*, onde s'amuesen poemes de corte intimista y de calter iniciáticu a la vida y poro, a la muerte. Nel 2004 algamó'l mesmu premiu, *ex aequo*, cola obra *[[El tiempu de la espera]]*, poemariu intimista de calter autobiográficu.

Tamién tien publicaos dellos artículos y llibros de crítica lliteraria, historia y didáutica, amás de collaborar na *[[Historia de la lliteratura asturiana]]* espublizada pola Academia de la Llingua Asturiana, de la que ye Vicepresidenta.

Foi profesora del institutu Xovellanos de Xixón. 

En 2008 publica la coleición de rellatos Histories familiares.

En 2010 espubliza L'alcordanza.

En 2011 asoleya'l poemariu *[[La mio voz]]*, col que ganó'l XVI Premiu Xuan María Acebal.

Nel añu 2019, de la mano de Ediciones Trabe publicó'l poemariu *Orfandá*

Igualmente, **Marta Mori** fizo la traducción d' ''El cementariu marín", de Paul Valéry (Saltadera, 2018)

## Referencies
Xelu Gutiérrez Morán

**Xelu Gutiérrez Morán**  ye un escritor asturianu. Ye Doctor en Bioloxía y compaxina'l cultivu de la poesía cola carrera d'investigación científica nel Centru Oceanográficu de Xixón. 

Nel 2002 algamo'l segundu premiu nel “Concursu de Cuentos pola Oficialidá” de Bimenes y nel 2004 ganó, ex aequo, el Premiu Teodoro Cuesta de Poesía col poemariu *Países*, recorríu lliterariu per dellos llugares que conformen la biografía del autor.

## Referencies

## Enllaces esternos
Pablo Rodríguez Alonso

**Pablo Rodríguez Alonso**  ye un escritor y profesor d'historia asturianu, llicenciáu n'Historia pola Universidá d'Uviéu.

## Biografía
Algamó dellos accésit y quedó finalista en dalgunos concursos lliterarios, escribiendo en castellanu y n'asturianu. Nel 2005 gana'l *V Certamen Cultural Jóvenes Artistas* na modalidá d'ensayu cola obra **', en castellán. 

Esi mesmu añu algama'l ''XV [[Premiu Teodoro Cuesta de Poesía]]'' col poemariu ''La lluz del nordés'', obra na que'l poeta fala del pasu del tiempu, de la neñez, del amor y de la patria.

Nel [[2006]] algama'l ''[[Concursu de Cuentos Curtios de la tertulia Cultural “El Garrapiellu”|XV Concursu de Cuentos Curtios de la tertulia Cultural “El Garrapiellu”]]'' y en [[2012]] el [[Premiu Críticu de les Lletres Asturianes]] na modalidá d'Ensayu, pol so trabayu ''De totalitarios a demócrates. Franquismu, fascismu y nazismu na II Guerra Mundial al traviés del diariu xixonés «Voluntad»'' . En [[2014]] algamó'l premiu del [[Concursu de Cuentos pola Oficialidá del Asturianu|XVII Concursu de Cuentos pola Oficialidá del Asturianu]], qu'entama'l Conceyu de [[Bimenes]], cola obra titulada ''L'invitáu'' .

Esti escritor tamién participa en revistes lliteraries como [[Lliteratura (revista)|Lliteratura]] o [[Formientu (revista)|Formientu]].

== Obra asoleyada ==
**Poesía**
* ''La lluz del nordés''. Premiu Teodoro Cuesta. (Editorial Trabe, 2006).
* ''Palabres d'un tiempu''. Premiu Nené Losada Rico, [[2010]]. (Editorial Trabe, [[2011]]).

**Investigación histórica*'
* *De totalitarios a «demócrates»''. XII Premiu d'investigación y divulgación «Rosario de Acuña». (Editorial Zahorí, 2011).

## Referencies

## Enllaces esternos
Mecha (robó)

Un **mecha** (abreviación del inglés *mechanic* o *mechanical*, pronunciáu "meca") ye xeneralmente un robó humanoide de proporciones descomanaes y diseñáu como armamentu militar. Los meches son comunes en subxéneros de ciencia ficción modernos y de mena granible nel manga y anime (historietes y animación xaponeses), d'onde remanez el so nome.

Delles series d'anime populares inspiraes en meches inclúin Mazinger, Gundam, Robotech y Evangelion. Nesta cabera, los meches (nomaos "EVA") nun son mecánicos sinón biolóxicos, anque la so traza y propiedaes son les de robós pergrandes. En series d'anime d'hai poco surden meches n'escenarios arodiaos de maxa (n'oposición a los clásicos escenarios futuristes y post-apocalípticos como *Geneshaft*). Exemplos d'estes series son Escaflowne y Magic Knight Rayearth.

Otres variedaes de meches presenten robós con formes d'animales (incluyendo dellos desaniciaos, como dinosaurios), robots con dos o más tresformaciones (xeneralmente alternando ente una forma humanoide y la d'una máquina o vehículu) y meches "fusionables", onde una variedá de meches relativamente pequeños s'unen pa ensamblar ún mayor.

Los meches son davezu pilotaos dende una cabina de control asitiada nel interior de la tiesta o'l torsu nel casu de los meches pergrandes (Mazinger, Evangelion). Otra variedá de meches más pequeños, conocida como "powered armor", nun ye más qu'un traxe mecánicu-lletrónicu (o máxicu en dellos casos), a mou d'exoesqueletu, que-y apurre facultaes sobrehumanes y proteición al so pilotu o portador, como se ve nidiamente en *[[Gasaraki]]*, *[[Bubblegum Crisis]]*). Esta cabera variedá ye más común nel cómic americanu, anque s'alcuentra tamién presente en delles series d'anime.

El pilotu d'un mecha ye estereotípicamente un xoven valiente y talentosu (en dellos casos dotáu). Na mayoría de les series d'anime onde se presenten meches, estos son consideraos teunoloxía armamentista de cabera xeneración y suelen ser comandaos por pequeñes élites de pilotos altamente entrenaos. N'ocasiones el protagonista d'una serie d'estes carauterístiques sofre un alcuentru accidental col so mecha, pero algama dominalu en curtiu tiempu, superando inclusive a personal militar capacitáu.
Yuri

El **yuri** ye un xéneru del manga y l'anime qu'amuesa rellaciones lesbianes tanto esplícites como non esplícites ente muyeres. 

Si nun hai sexu esplícitu, y el tema se cientra namái na rellación romántica, se conoz como **shōjo-ai** (amor ente moces) y ye un subxéneru del Shōjo (cómic empobináu a moces adolescentes), anque apaez con muncha menos frecuencia que'l shōnen-ai. El términu *shōjo-ai* foi creáu fuera de Xapón, polo tanto nun ye emplegáu dientro d'esi país, onde lu nomen *yuri*. 

Al igual que col yaoi, ye más o menos frecuente alcontrar yuri nos dôjinshi.

Esisten delles revistes dedicaes a esti xéneru como'l Yuri Shimai ente otres.

## Ver tamién
* Hentai
* Yaoi
* Shôjo-manga

## Referencies

## Enllaces esternos
* Yuri no Ai
* Anime Lila 
* Yurilandia 
* El Rincón del Lirio 
* Mistikal Moon
Shōnen-ai

El **shonen-ai** (del xaponés: 少年 -*/shōnen/*, *mozu* y 愛 -*/ai/*-, *amor*) y el **bishonen-ai** son xéneros de manga y anime. Les sos histories traten sobre rellaciones homosexuales ente homes adultos o adolescentes, davezu se da ente xóvenes adolescentes. Suel ser consideráu un subxéneru del shōjo.

Dambos xéneros destrémense del yaoi por amosar les rellaciones de forma menos esplícita. Pero, mentantu que la historia del shonen-ai cientrase na rellación ente los personaxes principales, el bishonen-ai pon la temática homosexual en segundo planu.

Al igual que'l shōjo-ai, el shonen-ai cientrase principalmente nes emociones de los personaxes, xenerándose comnunmente rellaciones dramátiques (anque non siempres ye'l casu).

El shōnen-ai al igual que'l shōjo-ai son subxéneros del manga shojo, empobináu a moces.

Les revistes de manga qu'espublicen na so mayoría shōnen-ai son Asuka y Asuka Fantasy DX (dambes de la editorial Kadokawa Shoten) y Wings (de la editorial Shinshokan). Toes estes revistes tán empobinaes a un públicu adolescente femenín.

En Xapón el shonen-ai tamién ye conocíu como *Boy's love* (del inglés: *amor de guahe*) y abreviáu "BL".

## Exemplos
*Gravitation
*Loveless
*Kyou Kara Maou
*Sukisyo

## Ver tamién
*Shonen
*Yaoi
Ecchi

**Ecchi** (escritu エッチ en katakana) ye la pronunciación xaponesa de la lletra *[[H]]*, que ye la primera lletra de la pallabra *[[hentai]]* (ensin dicir que'l so significáu tea dau pol fechu de que ye la primera lletra d'hentai), qu'a la so vez se refier al manga y anime de conteníu eróticu o pornográficu. Asina, *ecchi* tien dalgo que ver con *[[hentai]]* na etimoloxía, pero nun tien la connotación de "pervertíu" y s'emplega pa referise al manga y anime de conteníos non tan explícitos.
 
L'ecchi nun ye pornográficu, desendólcase en situances u se-y agrega humor a un determináu momentu de mena sexual. 

Los ecchis nun empleguen conteníu d'actividá sexual, ye nesos casos l'hentai el más indicáu, esta ye la estremancia. Rescampla que'l pá del ecchi ye Go Nagai cola so obra Cutie Honey y meyor trabayáu cola so obra Kekko Kamen.

## Referencies

## Enllaces esternos
Mocedá d'Izquierda Asturiana

**Mocedá d'Izquierda Asturiana** (**MIAS**) ye la organización política de mocedá venceyada al partíu nacionalista Izquierda Asturiana, anguaño integráu na federación de partíos Unidá Nacionalista Asturiana (UNA). Creóse a finales de 2001 y en febreru de 2008, la militancia de la organización anunció la so disolución, fechu que nun aceptó la direición del partíu. Sicasí, tres esti anunciu, dicha organización nun tuvo más actividá.

## Ideoloxía
Les sos exes ideolóxiques son la xusticia social, la soberanía d'Asturies, l'ecoloxismu y la defensa de la cultura asturiana.

## Historia
Creóse en 2001 anque foi especialmente a finales de 2005 cuando *mias>>* conoz un mayor espoxigue en militancia y actividá. Nesti crecimientu ye mui significativa la fecha del 29 de xunetu de 2006, cuando se fai la I Asamblea Xeneral de la organización, configurando una *Direición Nacional* y marcando les llinies polítiques a siguir d'ehí p'alantre.

Desque entama esi espoxigue, *mias>>* participó en delles manifestaciones y ensames (pola oficialidá, pola igualdá ente sexos, contra la tauromaquia, contra la invasión d'El Líbanu por Israel,...) y espublizó mensualmente un cartafueyu (Na Cai>>) onde recoyía les actividaes y comunicaos más importantes, amás de desendolcar campañes diverses.

Sicaí, tres delles diferencies de criteriu cola Direición Nacioal d'IAS nel procesu de refundación d'Unidá Nacionalista Asturiana (UNA), *mias>>* espubliza en febreru de 2008 la so disolución como estaya de mocedá del partíu.

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
*Páxina oficial d'Izquierda Asturiana
Loli-con

**Loli-con** (ロリコン) ye la contraición xaponesa de "Lolita complex" (complexu de Lolita, deriváu a la so vez de la novela *[[Lolita (novela)|Lolita]]* de Vladimir Nabokov), que ye l'atracción sexual haza les neñes menores d'edá. S'emplega pa referise al *[[anime]]*, manga y otres formes d'arte visual que contienen representaciones sexuales o erótiques de neñes preadolescentes, y tamién se refier a les persones mayores d'edá que se sienten sexualmente atrayíes haza elles. Al nun tratase de neños reales, estes imáxenes nun se suelen considerar como pornografía infantil.

Anguaño en Xapón esisten ciertes restricciones col Loli-con tales como la censura de los xenitales, polo cual ye más común que'l material base'l so conteníu en doble sentíu faciendo alusiones al actu sexual, que la representación del coitu en sí.

L'equivalente masculín del *loli-con* ye'l *[[shota-con]]*.

## Etimoloxía
 "Lolita Complex" ye abreviáu como "lolicon" (o "lolikon, con 'k') más que "lolicom" que nun ye igual al terminu "Loli" yá qu'esti pue ser emplegáu pa un apellíu o nome y que delles persones tracamundien los términos, debíu a la fonoloxía xaponesa. Otres pallabres estranxeres que tienen sílabes quen finen en "m" son treslliteraes davezu de la mesma mena. La otra mena d'escribir la pallabra es "rorikon."

Nel so significáu orixinal, el términu "lolicon" nun ta direutamente conectáu col anime o'l manga. "Lolicon" denota cualaquier otru maxinariu sexual qu'involucre adolescentes o neñes.

"Lolicon" tamién pue referise a la xente que se siente atrayída sexualmente haza les neñes reales o maxinaries, y ye sinónimu de pedófilu. 

Según los defensores de "Lolicon", la pallabra nun ye de mou dalu sinónimu de pedófilu yá qu'aleguen una nidia estremancia ente l'anime dibuxáu ficticiu y neños reales. Sicasí, los sos opositores davezu opinen lo contrariu. Nun hai qu'escaecer, por supuestu, que¡l verdaderu "Lolicon" nun viola de nenguna manera los derechos humanos asina como tampoco s'usa a menores 'reales' pa nenguna fin.

## Ver tamién

* Shota-con (equivalente masculín del Loli-con)
* Yuri

## Referencies

## Enllaces esternos

* Rorikon Blogspot
* Lolikon Blogspot
* Foro de Loli-con (n'inglés)
* Foru de Loli-con (n'español)
Shota-con

El **shōta** (ショタ) o **shōta-con** (ショタコン) ye'l xéneru de manga que se cientra nes rellaciones homosexuales ente un home y un neñu o ente dos neños; anque tamién se-y considera ente una muyer adulta y un neñu. Práuticamente pue ser cualaquier actu n'onde tea presente un neñu. El nome remanez de "Shōtarō complex" yá que Shōtarō (正太郎) ye un nome relativamente frecuente ente los neños nipones.

L'equivalente femenín del *Shota-con* ye'l loli-con.

El Shota ye siempres puramente ficticiu, colo que nun se violen los derechos humanos nin por supuestu s'emplega a menores pa nenguna fin. Esti tipu de manga ta dibuxáu na so gran parte por muyeres, y asinamesmu ta empobináu principalmente a un públicu femenín. 

## Ver tamién
* Loli-con
* Hentai
* Pornografía infantil
* Complexu de Lolita

## Referencies

## Enllaces esternos
Dōjinshi

Los **dōjinshi** (同人誌) son cómics xaponeses *([[manga]])* dibuxaos por aficionaos en llugar de dibuxantes profesionales (mangaka). Trátase normalmente de fanzines de *manga*. El términu vien de *dōjin* (同人) o 'grupu lliterariu', que yera la forma tradicional de producción, y *shi* (誌), que significa 'revista' o 'distribución'.

Dellos podríense considerar trabayos d'aficionaos *(fanwork)*, pero munchos (les CLAMP entamaron colos *dōjinshi*) son simplemente espublizaciones de *manga* de pequeña tirada. Davezu, el dibuxante de *dōjinshi* básase nun *manga* o un *animé* de moda, pero pue incluyir títulos anteriores o inclusive los personaxes orixinales del *mangaka*. Les histories consisten normalmente nuna parodia o una historia orixinal colos personaxes del *manga* o *animé* dau.

A primer vista, paez que les historias ya illustraciones empobinaes a los adultos dominen esti sector del *manga*, pero munchos *dōjinshi*, de fechu, nun tán necesariamente empobinaos al llector adultu, sinón que son creaos por xente que prefier espublizar los sos propios cómics o ta buscando ser captada pa entrar nel mercáu. Los artistes ya ilustradores de *dōjinshi*, tantu los individuales como los miembros d'un "círculu", puen ser namái aficionaos o inclusive artistes profesionales.

Los siguidores más fieles del arte del dōjinshi acuden a una convención semestral nomada Comiket (Comic Market, mercáu de cómics) que tien llugar tolos branos ya iviernos en Tokiu. Ellí, los *dōjinshi* nuevos ya inclusive los antiguos merquense, vendense ya intercambiense. Por mor de les lleis de los derechos d'autor, los artistes de *dōjinshi* namái puen imprentar unes poques copies de los sos llibros. Esto fai que les obres de los artistes y círculos más buscaos se conviertan en dalgo que namái los que tienen más suerte y rapidez podrán algamar enantes de que la tirada s'escose.

Nun esiste un tamañu fixu pa los *dōjinshi*, y ye que cada artista o círculu pue producilu nel tamañu que-y pete. Los precios puen variar ente un dólar y varios cientos de dólares. Esti tipu d'arte espardióse muncho demientres los años 1990 porque promociona una forma d'arte llibre y atraye tanto a los artistes con talentu como a los siguidores.

## Categoríes
Destrémense trés categoríes: Kenzen (pa neños), Yaoi June (pa muyeres) y H/adultos (p'adultos: sexu). De les trés categoríes, el yaoi xorreció aína.
Dellos doujinshis son histories orixinales que puen pertenecer a cualaquier categoría; otra cosa qu'afeuta a un doujinshi ye la popularidá d'un anime o manga: si tien ésitu tendrá un doujinshi; delles son histories inocentes pero otres nun lo son.

Los *dōjinshi ippan* nun contienen material adultu y suelen ser acondaos pa xente más mozo.

## Referencies

## Enllaces esternos
Yaoi

***Yaoi*** (abreviatura pa *yama-nashi ochinashi imi-nashi*, que significa "ensin clímas, ensin resolución, ensin sentíu") ye un xéneru de manga y anime perpopular en Xapón y otros países del mundu. La carauterística cimera del manga o serie yaoi ye l'amor ente personaxes masculinos.

La mayor parte de las obres yaoi son doujinshis. El xéneru ta empobináu a un públicu gay y femenín.

## Exemplos d'anime yaoi

**[[Ai no Kusabi]]* 
**[[Animal X]]*
**[[Boku no Sexual Harassment]]*
**[[Bokura no Oukoku]]*
**[[Earthian]]*
**[[Eerie Queerie!]]*
**[[Enzai]]*
**[[Fake (manga)|FAKE]]*
**[[Gakuen Heaven]]*
**[[Gravitation]]*
**[[Ikoku Irokoi Romantan]]*
**[[Kashou no Tsuki]]*
**[[Kaze to Ki no Uta]]*
**[[Kizuna]]*
**[[Koori no Mamono no Monogatari]]*
**[[Lawful Drug]]*
**[[Level-C]]*
**[[Love Mode]]*
**[[Loveless]]*
**[[Mori Mari]]*
**[[Okane ga Nai]]*
**[[Only the Ring Finger Knows]]*
**[[Papa to Kiss in the Dark]]*
**[[Relation is Still a Lv.1]]*
**[[Sensitive Pornograph]]*
**[[Silver Chaos]]*
**[[Silver Chaos 2: Artificial Mermaid]]*
**[[Suki na Mono wa Suki Dakara Shōganai!]]* (Sukisho/Sukisyo)
**[[Tantei Gauken]]*
**[[Tokyo Babylon]]*
**[[Yami no Matsuei]]*
**[[Zetsuai 1989 and Bronze]]*
**[[Haru wo daite ita]]*

## Ver tamién

* Hentai
* Slash
* Yuri
* Lemon
* Shota-con
* Fanfiction

## Referencies

## Enllaces esternos
Futanari

**Futanari** (una pallabra compuesta del xaponés que significa "forma doble) pue significar tantu ún de los temes dientro d'un tipu específicu de pornografía del anime o manga (comúnmente conocíu como hentai) como'l xéneru mesmu. El futurani representa'l tema del hemafrodismu o fémines con muérganos sexuales másculinos.

## Referencies

## Enllaces esternos
* ふたなり - Futanari  (Portal d'enllaces a páxines futanari, novedaes, comunidá y munches coses más.)
Ero-guro

**Ero-guro** (エログロ) ye un xéneru de pornografía y hentai xaponés qu'endolca l'usu de sangre, gore, desfiguración, mutilación, orín, enemes, o feces. El términu remanez de gairaigo deriváu de la fras del inglés "erotic grotesque", y ye davezu acurtiáu a simplemente ***guro***.

Dellos exemplos d'artistes guro conocíos inclúin a Waita Uziga, Toshio Maeda y Suehiro Maruo.

El xéneru modernu conocíu como "tentacle rape" entamó baxu la categoría d'ero-guro (amás de tener raíces nel arte xaponés antiguu), pero foi tan exitosu qu'anguaño ye consideráu como un xéneru separtáu.

Un exemplu asemeyáu d'occidente podríen ser películes snuff. Sicasí, l'ero-guro ye en mayoría dibuxáu y animáu, y non endolca la muerte o mutilación de persones reales.

Dellos de los exemplos más estremos de guro inclúin semeyes de persones colos sos miembros amputaos, n'ocasiones a la fuercia; l'usu de sierres llétriques, y otres semeyes violentes, incluyendo violaciones, persones desmembraes empaquetaes en maletes, y muerte.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Un tablón de semeyes n'inglés dedicáu al guro .
*Archivu de manga guro tornáu al inglés.
*Asian Horror Encyclopedia La páxina oficial del llibru, "Asian Horror Encyclopedia" (ISBN 0-595-20181-4).
Kemono

**Kemono** (獣) ye un xéneru del arte xaponés que tien xeitos muo prominentes de personaxes ficticios que tienen carauterístiques animales, pero asitiaos en situances y llugares humanos. Ye usáu muncho nel dibuxu, la pintura, el manga, l'anime, y nos videoxuegos, los cualos son perpopulares alredor del mundu.

### Anime & Manga
*Dragon Ball
**Saiyajin 
**Oolong y Puar
*Hi no Tori (Phoenix)
**Kuchi-inu
**Ku Clan
*InuYasha
**InuYasha
**Shippo
**Kirara
**Kouga
*Samurai Pizza Cats (Kyatto Ninden Teyandē)
**Yattarō
**Pururun Nyan
**Sukashii
*DiGi Charat
**Dejiko
**Puchiko
**Tokyo Mew Mew

### Videoxuegos

*The Legend of Zelda
**Ganondorf
*Sonic the Hedgehog
**Sonic & Knuckles

## Ver tamién
* Furry

## Referencies

## Enllaces esternos
Androloxía

L**'androloxía** ye la parte de la uroloxía encargada del estudiu, esploración, ya investigación de cualaquier aspeutu venceyáu a la función sexual y reproducción masculina.

Los problemes cimeros de los que s'encarga l'androloxía son los trestornos d'ereición, otros trestornos sexuales del home y la infertilidá masculina.

De los aspeutos venceyaos a enfermedaes del aparatu xenitourinariu masculín encárgase la uroloxía.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Portal sobre androloxía
Lincoln Near-Earth Asteroid Research

El proyeutu **Lincoln Near-Earth Asteroid Research** (**LINEAR**) ye un proyeutu collaborativu ente la Fuercia Aérea de los Estaos Xuníos, la NASA y el Llaboratoriu Lincoln del Institutu Teunolóxicu de Massachusetts (MIT) pa la descubrición sistemática d'asteroides próximos a la Tierra. El proyeutu LINEAR ye responsable de les más de les detecciones d'asteroides dende 1998. A 21 d'ochobre de 2004, el proyeutu LINEAR tien detectao yá 211.849 nuevos oxetos, de los que 1.622 son asteroides próximos a la Tierra y 142 son cometes. Toles descubriciones de LINEAR foron feches al traviés de telescopios robotizaos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Lowell Observatory Near-Earth-Object Search

**Lowell Observatory Near-Earth-Object Search** (**LONEOS**) ye un programa dirixíu pola NASA y pol Observatoriu Lowell al envís de llocalizar oxetos espaciales d'órbites próximes a la Tierra. El programa entamó les observaciones n'avientu de 1997.

El **LONEOS** usa un telescopiu con un espeyu principal con una apertura de 0,6 m que permite un campu de visión d'unos 3 graos del cielu. La tasa de rastrexamientu ye d'unos 1.000 graos cuadraos per nueche (ye pa cubrir tol cielu nun mes aproximadamente). El CCD tien detectaos asteroides d'una magnitú visual d'unes 19,8.

El remanamientu del telescopiu ta aseguráu por ordenadores utilizando software desenrolláu pal efeutu. Amás de descubrir miles d'asteroides, el programa **LONEOS** tamién descubrió los cometes 150P/LONEOS y 159P/LONEOS.

## Referencies

## Enllaces esternos
Omake

**Omake** quier dicir *[[extra]]* o *[[bonus]]* en xaponés.

N'Occidente, se suel referir a los extres que vienen incluyíos na merca d'anime, manga, etc. Nel casu del manga, dellos comentarios que l'autor fai en cada capítulu o apartáu del manga, y nel anime, entrevistes colos dobladores, escenes de cómo se produzo l'animación, bocetos o escenes en que los personaxes se comportan fuera del so papel.
Llista d'asteroides/51001–51100

*... | [[Llista d'asteroides/50901–51000|Previu]] | *'Llista d'asteroides*' | [[Llista d'asteroides/51101–51200|Siguiente]] | ...*

## Referencies

## Enllaces esternos
Bientar social

Entiendese como **bientar social** al conxuntu de factores que participen na calidá de la vida de la persona y que faen que la so esistencia tenga toos aquellos elementos que dean llugar a la tranquilidá y satisfacción humana. El bientar social ye una condición non observatible direutamente, sinón que ye de magar formulaciones como se compriende y se pue comparar d'un tiempu o espaciu a otru. Entá asina, el bienestar, como conceutu abstrautu que ye, tien una importante carga de suxetividá propia al individuu, anque tamién apaez correllacionáu con dellos factores económicos oxetivos.

## Ver tamién
* Estáu del bientar

## Referencies
Chechu García

**Chechu García**  ye un escritor asturianu.

## Biografía
Llicenciáu en Bioloxía pola Universidá d'Uviéu. Entama na lliteratura de la mano del grupu *L'arbixil* del "Institutu Virxe de Cuadonga" de L'Entregu, colos qu'escribe a comuña'l conxuntu de cuentos *Guaños d'anguaño*. Como autor dase a conocer col llibru infantil *Vieyu Trasgu*, qu'ameritó'l primer premiu del Concursu “Llectures pa rapazos” 1996 de L'Academia de la Llingua Asturiana. Al añu viniente algama'l Premiu Teodoro Cuesta de Poesía col llibru escritu en collaboración con Martín López-Vega *Les coraes de la roca* que se publica tres años más tarde. 

Como dramaturgu consiguió'l Premiu de Teatru de l'Academia de la Llingua Asturiana cola obra *Gasolina con capuyos*, fecha en collaboración con Roberto Corte, y que nel añu 2002 diba estrenase nel teatru Xovellanos de Xixón por Barataria Teatro; la obra recibe numberosos gallardones, ente otros, al meyor autor teatral asturianu. Nel añu 2002, ye la gran triunfadora de los premios teatrales asturianos na gala que se celebra en La Felguera, y ye finalista de los premios Max na categoria “espectáculu revelación”. 

A últimos del 2003 asoleya'l poemariu *Teseles*, mosaicu de poemes que representa la vida d'un home qu'observa, reflexona y canta a la vida. Ta dividíu en cinco partes. Nos años siguientes los cuentos infantiles “Marta y el peludín de Carrandi”, “Marta y el muséu Xurásicu” y "Marta nun quier cortar el pelo", asina como les pieces teatrales “La pitonisa”, “Cuatro verdaes”, "Otres cuatro verdaes", "Kaos", “un compromisu maxinariu” y l'antoloxía teatral “l'album de Talía”.

Amás, foi articulista del selmanariu Les Noticies, ye autor de dellos cuentos y guiones de cómics. Los sos poemes figuren en delles antoloxíes como *Fruta del tiempu*, “Los cien meyores poemes en llingua asturiana” o “Pallabres clares”. Tien publicao en numberoses revistes: Reloj de arena, Sietestrellu, zimbru, la ratonera, lletres asturianes, lliteratura.... Ye ún de los fundadores nel añu 1998 de la tertulia lliteraria *Tom Malory*, de la que sigue formando parte. Ye coordinador de la revista lliteraria Reciella Malory. Foi tamién coordinador y guionista del programa radiofónicu Nomes d'Asturies de la RTPA.

## Obres
* *Guaños d'anguañu* (1986)
* *Vieyu trasgu*
* *Fumu coles manes*, publicáu llueu sol títulu *Les coraes de la roca*
* *Gasolina con capullos*

## Referencies

## Enllaces esternos
Ángel Escudero Franco

**Ángel Escudero Franco**  foi un políticu bercianu. Yera mestre industrial y foi procurador nes Cortes de Castiella y Llión (1991-1993) y diputáu nel Congresu de los Diputaos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Cera

Les **ceres** son ésteres de los ácidos graxos con alcoholes de pesu molecular eleváu. Ye dicir, son molécules que s'obtienen por esterificación d'un ácido graso col alcohol monovalente llinial de cadena llarga. Por exemplu la cera d'abeya. Son sustancies altamente insolubles en medios acuosos y a temperatura ambiente preséntense sólides y dures. Nes animales podémosles atopar na superficie del cuerpu, pelo, plumes. Nos vexetales, les ceres recubren la epidermis de frutes, tallos, xunto cola cutícula o la suberina, qu'eviten la perda d'augua por evaporamientu nes plantes.

## Rol biolóxicu de les ceres
* **Proteición**: por mor del so calter altamente hidrófobu, repelen l'augua a nivel orgánicu recubren dellos texidos dándo-yos consistencia y proteición frente a l'aición esterior, como llubricantes o impermeabilizantes nel pellelu, el pelo y la pluma les animales. (lanolina, secreción sebácea, cerume del conductu auditivu); en fueyes y frutes de les plantes. (cutina)

* **Estructural**: les ceres atópense d'avezu formando cubiertes proteutores, polo xeneral recubriendo le spartes árees de les plantes, flores o frutes pa repeler los parásitos y aidar a conservar l'augua del vexetal. Una aplicación bien conocía de la cera ye la formación de los panales de les abeyes.

## Usos de la cera
Emplegóse tradicionalmente pa facer veles, p'allumación de gran calidá; pa encerar maderes y cueru, como conservante, pa encerar teyes impermeabilizándoles. En cosmética, en forma de cremes o d'ungüentos por mor de les sos propiedaes antiinflamatories y cicatrizantes de munchos de los sos componebntes. Otra aplicación cosmética ye como depilatoriu, yá que'l pelu adhiérese a ella y ye más fácil de lu retirar, inda que doloroso.

Na antigüedá emplegábase pa facer sellos.

La cera tamién ye una sustancia grasa segregao peles grlándules de les abeyes obreres moces. Con ella faen los panales y zarren les sos celdes cuando tán enllenes de miel.

Amás, ye una sustancia mariella segreada por una glándula que tenemos los seres humanos nos oyíos.
Jakob Bernoulli

**Jakob Bernoulli** , tamién conocíu como **Jacob**, **Jacques** o **James Bernoulli** yera un matématicu y científicu suizu, y l'hermanu mayor de Johann Bernoulli.

Jakob Bernoulli conoció a Robert Boyle y a Robert Hooke nun viaxe a Inglaterra en 1676, dempués del cual dedicó la so vida a la ciencia y a les matemátiques. Dio clases na Universidá de Basilea dende 1682, convirtiéndose en profesor de matemátiques en 1687.

Los sos primeros papeles sobre curves transcendentales (1696) ya isoperimetría (1700, 1701) son exemplos tempranos de la so aplicación.

La so obra maestra foi *Ars Conjectandi* (l'arte de les conxetures), un trabayu sobro la teoría de la probabilidá. Foi asoleyáu ocho años dempués de la so muerte (1713) pol so sobrín Nicholas. Los conceutos procesu de Bernoulli y númberu de Bernoulli proceden del so trabayu, y ye por eso que lleven el so nome.

La so correspondencia con Gottfried Leibniz conduzlu a estudiar el cálculu infinitesimal en collaboración col so hermanu Jean. Foi unu de los primeros en comprender y aplicar el cálculu diferencia y integral, propuestu por Leibnitz, descubrió les propiedaes de los númberos llamaos depués *númberos de Beroulli* y da la solución de problemes vistos hasta esi momentu como insolubles. 

Tamién dexó unes *Memories*, atropaes baxo'l títulu de *Jacobi Bernouilli Opera*, Xinebra, 1744.

## Referencies

## Enllaces esternos
Partido Comunista de los Trabajadores

El **Partido Comunista de los Trabajadores** (**PCT**) foi un partíu comunista prosoviéticu español surdíu en 1977 por oposición d'izquierdes all PCE gracies a una escisión el *Partido Comunista de España*. Les sos mocedaes denomábense *Juventudes Comunistas de los Trabajadores*. En 1980 el PCT unificóse col Partido Comunista de España (VIII-IX Congresos) pa facer el Partido Comunista de España Unificado.

## Referencies

## Enllaces esternos
Peseta

La **peseta** foi una moneda española de cursu llegal n'España y Andorra (*nesta cabera, xunta'l [[francu francés]]*) dende'l 19 d'ochobre de 1868 fasta'l 31 d'avientu de 2001, dixebrábase en cien céntimos.

La peseta yera la forma popular cola que se denominaben los cuatro reales del bellón o los dos reales de plata, ye mui posible que'l términu *peseta* viniere de la pallabra catalana *peceta* (piecina), diminutivu de *peça*, nome col que se conocíen dende'l sieglu XV a delles monedes de plata.

El 19 d'ochobre de 1868, el ministru de Facienda del Gobiernu provisional del Xeneral Serrano, Laureano Figuerola, robló'l decretu pol que s'implantaba la peseta como unidá monetaria d'España, al mesmu tiempu qu'entraba en vigor oficialmente'l sistema métricu. La primera peseta foi alcuñada en 1869.

La peseta abréviase **pta**, ye incorreuta l'abreviación **pts** pal plural.

La peseta foi substituyía pol euru nel añu 1999 nos mercaos de divises. El 1 de xineru de 2002 l'euru (€) entró en circulación xunto cola peseta. El 1 de marzu de 2002 la peseta dexó de ser una moneda de cursu llegal n'España y Andorra, aínda qu'esistere'l compromisu oficial del Bancu d'España de camudar el so importe n'euros ensin importar la data, el cambiu oficial únicu establecíu: 1 euru = 166,386pta, col redondéu correspondiente al tercer decimal.

## Referencies

## Enllaces esternos
Microelectrónica

La **microelectrónica** ye l'aplicación de la electrónica a componentes y circuitos de dimensiones mui pequeñes, microscópiques y hasta de nivel molecular pa producir dispositivos y equipos electrónicos de dimensiones reducíes pero altamente funcionales. El teléfonu móvil, el microprocesador de la CPU y l'ordenador tipu Palm son claros exemplos de lo que llogra anguaño la teunoloxía microelectrónica.

## Ver tamién
*Nanoteunoloxía
*Chip

## Referencies

## Enllaces esternos
Seúl

**Seúl** (서울 Seoul) ye la ciudá capital de la República de Corea (Corea del Sur), asitiada nel estremu noroeste del país, a la vera'l ríu Hangang cerca la so boca nel Mar Mariellu. 

La dixebra de Corea tres de la so guerra civil dexó la ciudá cásique na llende y foi un puntu d'arranque d'un espectacular crecimientu hasta convertila nuna de les más grandes del mundiu (10 117 909h. 2014), siendo, por supuestu, el centru económicu, comercial, industrial y cultural de la república (ver historia urbana). 

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu oficial de la ciudá
Disgrafía

Incapacidá evolutivo o deterioru importante de la escrita. Suel manifestase na formación de les lletres, na desorganización y nuna coordinación viso-motora fina llimitada. L'ésitu del tratamientu d'estos problemes ta rellacionáu col desendolcamientu global de les habilidaes del llinguax qu'incidan nel enseñu de conceutos direicionales, temporales y espaciales, y na reduición de l'angustia.

## Referencies

## Enllaces esternos