Ríu Ohio

L**'Ohio** ye un ríu del este de los Estaos Xuníos que flúi en direición sureste polos estaos de Pennsylvania, Ohio, Indiana, Illinois —forma la llende sur d'estos trés últimos—, Virxinia Occidental y Kentucky —forma la llende norte d'estos dos— desaguando nel ríu Mississippi cerca de la ciudá de Cairo (Illinois). Tien un llargor de 1579 km, pero con una de les sos fontes, el ríu Allegheny, llega hasta los 2108 km, que lo asitien ente los 10 mayores ríos de los Estaos Xuníos. Drena una cuenca de 490 601 km², d'un total de 14 estaos, la mayoría del nordeste del país.

Tien una importancia capital na historia de los Estaos Xuníos, tantu pa les tribus amerindies como pa los colonos europeos yá que constituyó una vía de tresporte privilexada mientres la conquista del Oeste. Los sos principales afluentes son el Tennessee, pela esquierda, y el Wabash, pela derecha. Nel sieglu XVIII constituyía la frontera meridional de los estaos del Norte, marcando *[[de facto]]* la llende ente los estaos que practicaben la esclavitú y los que la abolieren.

## Xeografía

El ríu formar a partir de la confluencia de los ríos Allegheny y Monongahela, en Point State Park, Pittsburgh. Flúi un curtiu tramu escontra'l noroeste antes d'efeutuar una media vuelta sópita escontra'l sur-sureste formando la frontera sur de los estaos d'Ohio, Indiana y Illinois y la frontera norte de Virxinia Occidental y Kentucky, hasta desaguar nel ríu Mississippi xunto a la ciudá de Cairo (Illinois). A esti nivel, el Ohio ye más anchu que'l mesmu Mississippi.

El ríu Ohio entiende numberosos afluentes, y la so cuenca hidrográfica drena más 490.000 km², qu'entienden parte de los estaos d'Illinois, Indiana, Ohio, Nueva York, Pennsylvania, Maryland, Virxinia Occidental, Kentucky, Tennessee, Virxinia, Carolina del Norte, Georgia, Alabama y Mississippi.

## Formación
El ríu formar por un glaciar mientres l'últimu periodu de la edá glaciar, llamáu la glaciación de Wisconsin (glaciación de Würm pal periodu correspondiente a los Alpes). Cuando'l glaciar retiróse, una barrera de materiales asitiada cerca de Louisville (Kentucky) apexó al Ohio mientres ciertu tiempu, lo que creó un gran llagu. La presa depués venció, y el Ohio tomó'l so cursu actual, reemplazando'l ríu Teays qu'esistía antes del periodu glaciar.

## Historia
Los nativos americanos consideraben al Ohio como un ríu dende la so fonte hasta'l mar, y non como un afluente del Mississippi. Efeutivamente, ésti tresporta'l volume d'agua más importante de tolos afluentes del Mississippi.

El valle del Ohio foi controláu polos franceses nel senu del territoriu de Nueva Francia. Entós llamóse-y el Ríu Bellu». La so importancia yera estratéxica, porque dexaba xunir la Luisiana francesa con Canadá. Foi fortificáu entós poles autoridaes del llugar.

El 19 de mayu de 1749, el rei Xurde II de Gran Bretaña autorizó a la Compañía d'Ohio pal comerciu de pieles nos terrenes cerca del ríu. La ciudá de Louisville, en Kentucky, foi darréu fundada cerca de la única torga natural al navegación, los tabayones del Ohio. Trátase d'una serie de rabiones onde'l ríu fluyía sobre caliar bien dura, rica en fósiles. Pa vadear la torga, construyeron esclusas. Nos nuesos díes, les esclusas y una presa hidroeléctrica, la presa McAlpine, tán instalaes nesti llugar.

Dempués de la independencia de les Trece Colonies (1776), una serie de disposiciones entamaron el retayu de los territorios nel norte del Ohio, vencíos por Virxinia a los Estaos Xuníos. La disposición de 1785 entamó'l retayu en *townships* de los territorios asitiaos nel noroeste. Ohio foi unu de los primeros estaos entamaos según esti sistema.

Yá que el Ohio escurre escontra l'oeste, yera una vía ideal pa los pioneros na conquista del oeste. Una vegada algamada la desaguada del Ohio, éstos remontaben el Mississippi hasta Saint Louis, en Missouri. A esti nivel, dalgunos remontaben el Mississippi, otros el Missouri, y otros tomaben víes terrestres. Los pirates aprovechar de la situación, y esixíen rescate a los viaxeros antes d'encetar los sos barcos en Cave-in-Rock, nel sur d'Illinois.

Dixebrando los estaos del norte de los estaos confederaos, el Ohio yera la frontera que los esclavos travesaben pa faese llibres, como cunten les noveles de Harriet Beecher Stowe o Toni Morrison. Nos nuesos díes, el Ohio dixebra más bien a los estaos del Midwest y los Grandes Llagos de los estaos del Sur.

### Fronteres

La frontera del territoriu de Virxinia nun s'afitó en mediu del ríu (como ye habitual coles fronteres fluviales), sinón hasta la otra vera, lo que fai que tol ríu tuviera asitiáu nesti territoriu. A partir de Virxinia formaron los estaos de Kentucky y de Virxinia Occidental, y, por tanto, tol ríu pertenez-yos, incluyida la parte que constitúi la frontera ente estos estaos y los estaos d'Illinois, Indiana y Ohio. Kentucky intentó un procesu contra Indiana a principios de los años 1980, porque quería construyir la central nuclear de Marble Hill n'Indiana, qu'arramaría les sos agües de refugaya nel ríu. La Corte Suprema de los Estaos Xuníos resolvió que la xurisdicción de Kentucky (y, implícitamente, la de Virxinia Occidental) estendíase namái hasta la señal de marea baxa de 1793 (importante porque'l ríu foi extensivamente represado pa la navegación, de cuenta que l'actual vera del ríu ta al norte de la vieya señal de marea baxa).

De manera similar, nos años 1990, Kentucky apostó'l derechu d'Illinois de recaldar impuestos por una embarcación-casín atracada en Metrópolis, Illinois, argumentando'l so control sobremanera'l ríu. La empresa Aztar abrió la so propia embarcación-casín qu'atracó en Evansville, Indiana, aproximao coles mesmes. Anque los cruceros nel ríu Ohio circulaben de primeres siguiendo un modelu oval de riba abaxo a lo llargo del ríu, l'estáu de Kentucky llueu protestó y los cruceros fueron llindaos a dir escontra alantre, dempués inverten la marcha y van escontra tras, solo a lo llargo de la vera d'Indiana.

### Comunidaes a lo llargo del ríu

Munches de les comunidaes a lo llargo del ríu Ohio numbérense de siguío; la mayoría tienen un significáu históricu o tradición cultural que les rellaciona col ríu. Tán secuenciaes dende la nacencia del ríu hasta la so final y los habitantes correspuenden toos al Censu de 2010. Resaltar en negruca les llocalidaes de más de .

### Afluentes del ríu Ohio

El ríu Ohio tien munchos afluentes, siendo los más importantes los que recueye la Tabla siguiente. Los afluentes ordenar xeográficamente, siguiendo'l ríu dende la so nacencia hasta la boca, estremando'l cursu del ríu en tramos según los estaos que traviesa. Sicasí, los subafluentes ordenar según van apaeciendo al percorrelos ríu arriba, esto ye, dende la boca a la fonte.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Imaxe de la confluencia col ríu Mississippi (n'inglés)
* Información de la cuenca (n'inglés)
* Ohio — Guía histórica (n'inglés)
* Ohio River Forecast Center (n'inglés)