Frank Capra

**Frank Capra** nacíu como **Francesco Rosario Capra**  foi un direutor de cine d'Estaos Xuníos d'orixe italianu ganador de tres premios Óscar. Ye autor de delles películes bien populares de la década de los 30 y 40, como los clásicos *It's a Wonderful Life*! y *Mr. Smith Goes to Washington*, ente otres.

## Primeros años
Nacíu col nome de **Francesco Rosario Capra** en Sicilia, Capra emigró a los Estaos Xuníos a la edá de seis años (1903) col so padre Salvatore, la so madre Rosaria Nicolosi y los sos hermanos Giuseppa, Giuseppe y Antonia. En California #axuntar con Benedetto Capra, (l'hermanu mayor) y asiéntanse en Los Angeles, onde Frank Capra cursó estudios nel Institutu Teunolóxicu de California (conocíu entós como'l *Throop Institute*) llogrando'l grau d'inxenieru químicu. El 18 d'ochobre de 1918, se enroló, tres la so graduación, nel exércitu americanu como profesor, siendo llicenciáu'l 13 d'avientu de 1920 al contraer el gripe español. Esi añu llogró la ciudadanía d'Estaos Xuníos.

## Carrera
Al igual que #otros direutores de los años 30 y 40, Capra empezó la so carrera nel cine mudu, destacando como direutor y guionista de comedies protagonizaes por Harry Langdon y los sos mozos. En 1930 Capra foi a trabayar pa Mack Sennett y treslladóse a la Columbia Pictures onde collaboró estrechamente col guionista Robert Riskin (home de Fay Wray) y el cámara Joseph Walker. En 1940, Sidney Buchman substituye a Riskin.

### Dómina dorada
Tres los Premios de l'Academia (Óscar) a meyor direutor y meyor película por *[[It Happened One Night]]*, en 1934, que tamién ganó los gallardones pal meyor actor y actriz (Clark Gable y Claudette Colbert), Capra dirixó una serie de películes pa Columbia de corte espiritual y humanitariu. La más conocida ye *Mr. Deeds Goes to Town*, les orixinales *Lost Horizon*, *You Can't Take It With You* y *Mr. Smith Goes to Washington.* Tuvo mientres diez años ensin dirixir otres comedies hasta la clásica *Arsenic and Old Lace.* Ente los actores que llograron el so ésitu gracies a Capra tán Barbara Stanwyck, James Stewart, Gary Cooper y Jean Arthur.

Les películes de Capra esfrutaron d'un importante ésitu nos premios de l'academia. *[[It Happened One Night]]* foi la primer película que ganó los cinco Óscar más importantes (a la meyor película, al meyor direutor, al meyor actor, a la meyor actriz y al meyor guión adautáu). En 1936, Capra gana'l so segundu Óscar a la meyor direición por *Mr. Deeds Goes to Town* y en 1938 gana'l terceru por *You Can't Take It With You* col que ganó tamién l'Óscar a la meyor película.

### Documentalista de guerra
Ente 1942 y 1948, produció'l filme *State of the Union*, y dirixó o codirixió ocho documentales de guerra incluyendo *Prelude to War* (1942), *The Nazis Strike* (1942), *The Battle of Britain* (1943), *Divide and Conquer* (1943), *Know Your Enemy Japan* (1945), *Tunisian Victory* (1945) y *Two Down and One to Go* (1945). La so serie documental *Why We Fight*, que tamién ganó'l premiu de l'Academia, ye considerada una obra maestra de la propaganda de guerra. Capra púnxose como meta convencer a un país pa entrar en guerra, motivar a les tropes y llograr l'alianza de la URSS, ente otres cuestiones de crucial importancia.

### It's a Wonderful Life
*It's a Wonderful Life*! (1946) ye quiciabes la película más conocida de Capra. A pesar de nun ser perbién considerada por dellos sectores, foi nomada pa cinco Óscar, incluyíos el de meyor direutor y meyor fotografía.

La película renació gracies a la televisión, onde se convirtió nun clásicu de les Navidaes en munchos países. Al expirar el copyright de la película, esta pasó a ser de dominiu públicu y los emisores de televisión creyeron que podíen emitila ensin pagar royalties. Con esti nuevu mediu de comunicación, *It's a Wonderful Life*! quedó como una tradición navidiega más.

A pesar de que'l copyright del filme había expirado, taba inda protexíu en virtú de ser realizáu basándose n'otru material que sí taba protexíu, como'l guión, la música, etc. la impugnación de la Corte Suprema de los Estaos Xuníos torgó'l so reemisión y na actualidá solo puede trate nunes poques cadenes, como l'americana NBC.

El American Film Institute #considerar como unu de les meyores películes de la historia, tando na oncena posición de la AFI's 100 años... 100 películes, una llista de los meyores films d'Estaos Xuníos, y na ventena na llista actualizada 10 años dempués.

### Últimu filme
La última película de Capra foi *Pocketful of Miracles*, de 1961, con Glenn Ford y Bette Davis. Capra querdría faer una película de ciencia ficción más palantre, pero nun consiguió qu'ésta superara la etapa de pre-producción. Dalgunos de los últimos trabayos del direutor consistieron na producción de series científiques pa la televisión.

En 1982 foi homenaxáu pol American Film Institute pola so obra.

## Muerte y legáu
Frank Capra morrió en La Quinta (California) d'un ataque al corazón mientres dormía, a la edá de 94 años. Foi soterráu nel campusantu de Coachella, California.

El so fíu, Frank Capra, Jr. - unu de los trés fíos frutos del matrimoniu cola so segunda esposa, Lou Capra - ye presidente de Screen Gems, en Wilmington, Carolina del Norte. El nietu de Frank Capra ye Frank Capra III.

## La biografía escrita de Capra
En 1971, Capra publicó la so autobiografía, *The Name Above the Title.* Ensin entrar en detalles, ufierta un autorretratu d'obligada llectura pa la comprensión d'esta figura del cine.

Capra foi tamién el suxetu d'una biografía escrita en 1991 por Joseph  titulada Frank Capra: The Catastrophe of Success. McBride corrixe munches de les impresiones dexaes por Capra na so autobiografía.

## Filmografía
* 1922: Fultah Fisher´s Boarding House (Curtiumetraxe) (*La pensión de Fultah Fischer*).
* 1926: *The Strong Man* (*L'home cañón*).
* 1927: *Long Pants* (*Los sos primeros pantalones*).
* 1927: *For the Love of Mike* (*Los trés pás*).
* 1928: *That Certain Thing* (*Como se corta'l xamón*).
* 1928: *So This Is Love* (*Abandonada*).
* 1928: *The Matinee Idol* (*El teatru de Minnie*).
* 1928: *The Way of the Strong*.
* 1928: *Say It with Sables*.
* 1928: *The Power of the Press* (*El poder d'una llárima*).
* 1928: *Submarine* (Submarín).
* 1928: *The Burglar*.
* 1929: *The Younger Generation* (*La nueva xeneración*).
* 1929: *The Donovan Affair* (*La sortía que mata*).
* 1929: *Flight* (*Águiles*).
* 1930: *Ladies of Leisure* (*Muyeres llixeres*).
* 1930: *Rain or Shine* (*Pasa'l cielu*).
* 1931: *Dirixible*.
* 1931: *The Miracle Woman* (*La muyer milagrosa*).
* 1931: *Platinum Blonde* (*La xaula d'oru*).
* 1932: *Forbidden* (*Amor prohibíu*).
* 1932: *American Madness* (*La llocura del dólar*).
* 1933: *The Bitter Tea of General Yen* (*L'amargura del xeneral Yen*).
* 1933: *Lady for a Day* (*Lady for a Day*).
* 1934: *Broadway Bill* (*Puramente confidencial*).
* 1934: *[[It Happened One Night]]* (*It Happened One Night*, *It Happened One Night*)
* 1935: *Opera Hat*.
* 1936: *Mr. Deeds Goes to Town* (*Mr. Deeds Goes to Town*).
* 1937: *Lost Horizon* (*Lost Horizon*).
* 1938: *You Can't Take It With You* (*Vivi como quieras*, *Tómalo o déxalo*).
* 1939: *Mr. Smith Goes to Washington* (*Caballero ensin espada*, *El señor Smith va al Senáu*).
* 1941: *Meet John Doe* (*Juan Naide*, *Y la cabalgata pasa*).
* 1944: *Arsenic and Old Lace* (*Arsenic and Old Lace*, *Arsenic and Old Lace*).
* 1944: *Tunisian Victory*.
* 1945: Know Your Enemy: Japan.
* 1945: *Your Job In Germany*.
* 1945: *Two Down And One To Go*.
* 1946: *It's a Wonderful Life*.
* 1948: *L'estáu de la Unión* (*State of the Union*).
* 1950: *Riding High* (*Asina lo quixo la suerte*).
* 1951: *Here Comes the Groom* (*Equí vien el noviu*).
* 1959: *A Hole in the Head* (*Millonariu d'ilusiones*, *Un home ensin suerte*).
* 1961: *Pocketful of Miracles* (*Milagru per un día*, *Pocketful of Miracles*).

### Serie documental “Why We Fight”
# 1943: *Prelude to War*.
# 1943: *The Nazis Strike*.
# 1943: *Divide And Conquer*.
# 1943: *The Battle Of Britain*.
# 1943: *The Battle Of Rusia*.
# 1944: *The Battle Of China*.
# 1945: *War Comes To America*.

## Referencies

## Bibliografía
* Bibliografía sobre Frank Capra (n'inglés)
* Analís de películes, llibros, biografíes, etc. (n'inglés)

## Enllaces esternos