Venezuela

**Venezuela**, oficialmente **República Bolivariana de Venezuela** ye un país de la costa norte d'América del Sur. Llenda al norte col Mar Caribe y l'Océanu Atlánticu, al sur con Brasil, al oeste con Colombia y con Guyana al este.

## Historia

## Política y gobierno
### Organización política
La República Bolivariana de Venezuela entamó un procesu de refundación política'l 30 d'avientu de 1999, data na qu'entró en vigor la constitución que los venezolanos aprobaran en referendu el 15 d'avientu d'esi añu pa sustituyir la de 1961. La llamada "Bolivariana" o "La Bicha" pol presidente Chávez tien nueve títulos, 360 artículos, 18 disposiciones transitories, una disposición derogatoria y una final.
Acordies con ella el Poder Públicu ta integráu polos poderes Municipal, Estatal (rexonal) y Nacional. El caberu divídese, pela so banda, en Executivu, Llexislativu, Xudicial, Ciudadanu (qu'axunta al Defensor del Pueblu, la Fiscalía Xeneral y la Contraloría) y l'Eleutoral (formáu pol Conseyu Nacional Eleutoral). 

El **poder executivu** exércelu'l presidente de la república, que ye elixíu por sufraxu universal pa un periodu de seis años. La constitución, que creó la figura del vicepresidente de la república, nun impide que'l presidente pueda ser reelixíu les veces que quiera. El muérganu del **poder llexislativu** ye l'Asamblea Nacional, unicameral, con miembros escoyíos con representación proporcional de la población y, amás, trés diputaos por cada rexón. Los indíxenes tienen garantizada por llei una representación de polo menos trés lexisladores. Tocántenes al **poder xudicial**, el so muérganu cimeru ye'l Tribunal Supremu de Xusticia, una institución que tien autonomía financiera, alministrativa y funcional. Una de les sos sales, la Constitucional, resuelve los conflictos que se deriven de la interpretación de la Constitución.

El **poder eleutoral** exércelu'l Conseyu Nacional Eleutoral como muérganu cimeru d'una estructura qu'inclúi tamién a la Xunta Eleutoral Nacional y la Comisión de Participación Política y Financiamientu. El **poder ciudadanu**, pela so banda, exércelu'l Conseyu Moral Republicanu, que ta integráu polos titulares de la Defensoría del Pueblu, la Fiscalía Xeneral de la República y la Contraloría Xeneral de la República. Estes instituciones tienen l'encargu de: prevenir, investigar y sancionar les aiciones qu'atenten escontra la ética pública y la moral alministrativa; vixilar la buena xestión y la llegalidá de les actuaciones nel usu del patrimoniu públicu; vixilar el cumplimientu del principiu de llegalidá en toa l'actividá alministrativa del Estáu; promover la educación como procesu creador de la ciudadanía; y promover la solidaridá, la llibertá, la democracia, la responsabilidá social y el trabayu.

Tres de la so reelección el 3 d'avientu de 2006 el presidente Hugo Chávez anunció una reforma d'esta Constitución, y pidió-y a l'Asamblea Nacional qu'aprobara una llei "habilitante" pa dá-y poderes especiales durante 18 meses. Mandó tamién nacionalizar la principal empresa de telecomunicaciones del país (CANTV) y delles empreses elléctriques, amás de les asociaciones con multinacionales petroleres na Faza Petrolífera del Orinocu. Chávez propunxo modificar 33 artículos de la Constitución, y l'Asamblea, tres d'aldericar un tiempu, otros 36 más. El nuevu proyeutu constitucional foi puestu a referendu el 2 d'avientu de 2007 y refugáu pola población. Sicasí el presidente, tres de reconocer la so derrota, insistió na necesidá de reformes p'avanzar hacia lo qu'elli llama "socialismu del sieglu XXI".

Nes eleiciones municipales y rexonales de 2008, nes que participaron el 65,45% de les persones con derechu a votar, el Partíu Socialista Xuníu de Venezuela (PSUV), fundáu por Chávez, sacó cinco millones de votos, algamando la victoria en 17 de les 22 gobernaciones y nel 80% de los conceyos del país. El 15 de febreru de 2009 púnxose a referendu otra vuelta una reforma constitucional, qu'incluyía'l derechu del presidente a presentase a más d'una reelección. Esta vez la reforma foi aprobada, lo que-y permitió a Chávez volver a presentase nes eleiciones d'avientu de 2012.

Les eleiciones parllamentaries de setiembre de 2010 renovaron los 165 escaños de l'Asamblea Nacional, que quedó tres d'elles con 98 miembros chavistes y 67 opositores. Esto marcó la vuelta de la oposición al múerganu llexislativu, una y bones cinco años antes, nes caberes eleiciones parllamentaries, renunciaran a participar col envís de desllexitimar al chavismu, que tuvo gracies a esa aición cinco años de control total del parllamentu.

La situación de transición na que vive'l país por culpa la cabera operación quirúrxica que-y prauticaron a Chávez en L'Habana n'avientu de 2012 pa curalu d'un cáncer tien un resultáu inciertu, una y bones nun ye seguru que'l presidente vaiga poder facese cargu de les sos responsabilidaes. De nun poder diba abrise otru procesu d'eleición presidencial nel país. La victoria de la oposición habría provocar, de xuru, nuevos cambios nel ordenamientu constitucional del país.

## Xeografía

Venezuela tien una superficie de 916.445 km² y pue dividise en 8 rexones naturales:

* Los Andes
* Llagu de Maracaibo
* Insular
* Cordillera de la Costa
* Sistema Deltaico
* Los Llanos
* Sur del Orinoco o Guayana
* Sistema Coriano

### Organización político-alministrativa
Venezuela ye una república federal dividía en 23 estaos, el Distritu Capital (onde ta la ciudá de Caraques), 72 dependencies federales (islles, isllotes y cayos). Tamién reclama'l territoriu de la Guayana Esequiba.

Cada estáu ta dividíu en conceyos y estos en parroquies. En total hai 335 conceyos y 1.065 parroquies.

En Venezuela tamién hai un ordenamientu por rexones políticu-alministratives, qu'agrupa alos estaos según les sos carauterístiques sociales, económiques y tradicionales. Son les siguientes:

* **[[Rexón Capital]]**
** Estáu Miranda, Vargas y Distritu Capital.

* **[[Rexón Central]]**
** Estáu Carabobo, Coxedes y Aragua.

* **[[Rexón Centro Occidental]]**
** Estáu Falcón, Yaracuy, Lara y Portuguesa.

* **[[Rexón Guayana]]**
** Estáu Amazonas y Bolívar, Delta Amacuro

* **[[Rexón Insular]]**
** Estáu Nueva Esparta y Dependencies Federales Venezolanes.

* **[[Rexón Los Andes]]**
** Estáu Barinas, Mérida y Trujillo.

* **[[Rexón de los Llanos]]**
** Estáu Apure y Guárico.

* **[[Rexón Nor-Oriental]]**
** Estáu Anzoátegui, Monagas y Sucre.

* **[[Rexón Sur-Occidental]]**
** Estáu Táchira y Conceyu Páez d'Apure.

* **[[Rexón Zuliana]]**
** Estáu Zulia

## Economía

## Demografía
### Relixón
Un 86% de la población ye católica; el restu practiquen otres relixones, sobre too'l protestantismu.

## Fiestes

## Cultura
### Deportes
Los deportes más practicaos en Venezuela son el béisbol, el baloncestu, boxeo y el fútbol.

## Símbolos Nacionales
En Venezuela amás de reconocese a la bandera, l'himnu y l'escudu como símbolos nacionales hai elementos típicos de la flora y fauna nacional que tamién lo son:

* Flor Nacional: Orquídea (Cattleya mossiae)
* Árbol Nacional: Araguanei (Tabebuia chrysantha)
* Ave Nacional: Turpial (Icterus icterus)

## Referencies

## Enllaces esternos