Acoraceae

***Acorus*** (nome vulgar **cálamo**) ye'l nome d'un taxón de plantes allugáu na categoría taxonómica de xéneru, utilizáu en sistemes de clasificación modernos como'l sistema de clasificación APG III (2009) y l'APWeb, onde ta allugáu na so propia familia **Acoraceae** y el so propiu orde **Acorales** de les monocotiledónees. D'antiguo clasificábase al xéneru dientro de les Araceae, como un miembru aberrante, pero colos analises moleculares d'ADN determinóse que nun pertenecía a esa familia, sinón que yera'l xéneru que más tempranu diverxe del restu de les monocotiledónees, dándose-y categoría taxonómica d'orde. Ye nativu d'América del Norte y Asia, naturalizar n'Europa na Edá Antigua; conócense variedaes diploides y tetraploides, según triploides d'orixe híbridu ente éstes, qu'al ser infértiles reprodúcense rizomáticamente. Los cálamos son yerbes perennes, hemicriptófitas o geófitas; los biltos que sobreviven al iviernu alcuéntrase na superficie del suelu o so tierra. Prefieren les zones húmedes y marejales. Les flores formen una inflorescencia qu'arrodia a un tarmu engrosáu o espádice. Les fueyes y raigaños de les especies de *Acorus* emplegar como melecinales pola asarona que contienen; los aceites esenciales arumosos aprovecháronse tamién en perfumería.

## Descripción
:*Introducción teórica en [[Terminoloxía descriptiva de les plantes]]




[[Vezu (planta)|Vezu]]: [[Yerba|Yerbes]] perennes. [[Tarmu|Tarmos]] rizomatosos. 

[[Fueya|Fueyes]] ensiformes, unifaciales, dísticas, envainadoras, simples, ensin estremar, ensin [[estípula|estípules]], con venación paralela, con escamitas intravaginales (axilares) presentes.

La [[inflorescencia]] ye un espádice terminal que naz nun pedúnculu como una fueya y per debaxo tien una llarga espata llinial.

Les [[flor|flores]] son bisexuales, actinomórficas, ensin bráctees, sésiles, y hipóginas.

El [[periantu]] ye biseriáu, de 3+3 tépalos separaos. 

Los [[estame]]s son biseriaos, de 3+3, apostémonos (separaos y llibres del restu de les pieces florales), con filamentos esplanaos. Les anteres son llonxitudinales y introrses na dehiscencia.

El [[xinecéu]] ye sincarpo, con un ovariu súperu, 2-3 carpelos, 2-3 lóculos, y un estigma diminutu. La placentación ye apical-axial, los óvulos son munchos por carpelu, pendilexos. 

El [[frutu]] ye una baga con 1-5(-9) granes, con un periantu persistente. Les [[grana|granes]] son perispermaes y endospermaes.

Presenten célules d'aceites arumosos. Nun contienen cristales de [[rafidio]].

== [[Ecoloxía]] ==
Distribuyíes nel [[Vieyu Mundu]] y [[América del Norte]].

Atópase en [[hábitat]]s pantanosos.

== Filoxenia ==
:*Introducción teórica en Filoxenia

Les Acoraceae son similares a les Araceae en que tienen espádice y espata, pero tán claramente dixebraes d'esa familia (dientro de la cual soler allugar) sobre la base de los analises de morfoloxía y secuencies d'ADN. Acoraceae difier de Araceae en que tien fueyes unifaciales ensiformes, granes perispermaes y endospermaes, y célules con aceites arumosos, y en que nun tienen cristales de rafidio. Na base de la so morfolgía de la grana altamente diverxente, yá Tillich en 1985 suxirió que *Acorus* seya escluyíu de Araceae.

En términos morfolóxicos, *Acorus* tien munchos calteres atípicos pa una monocotiledónea basal, pero tamién tien dellos esperaos: la formación de la paré de l'antera de tipo dicotiledónea, y los aceites esenciales, los dos son únicos pa *Acorus* ente les monocotiledónees basales. Sicasí'l so vezu con fueyes unifaciales, ensiformes, la estructura de la so inflorescencia (un espádice de flores con periantu indifierenciado), el so ovariu sincarpo, y los sos frutos como bayes, nun son lo que s'esperara pa una monocotiledónea "primitiva" según les miraes tradicionales.

## Taxonomía
:*Introducción teórica en [[Taxonomía]]

Acoraceae foi propuestu por Martynov en 1820. Güei ta llargamente aceptáu que *Acorus* seya allugáu na so propia familia monotípica, y nel so propiu orde monotípicu, Acorales.

Especies:


* *Acorus calamus* L., Sp. Pl.: 324 (1753).
** *Acorus calamus var. americanus* Raf., Med. Fl. 1: 25 (1828).
** *Acorus calamus var. angustatus* Besser, Flora 17(Beibl.): 30 (1834).
** *Acorus calamus var. calamus*.
* *Acorus gramineus* Sol. in W.Aiton, Hort. Kew. 1: 474 (1789).

El APG II del 2003, yá reconocía la familia al igual que l'[[APG III]] (2009).

Na llista del Linear APG III (LAPG III 2009) Acoraceae ye la familia númberu 29.

== Importancia económica ==
*Acorus calamus'' Utilizase de forma melecinal en rituales relixosos, y como insecticida, y tamién como prefume y planta saborizante (por casu en llicores). 

## Bibliografía
* 

* 

### Referencies citaes

## Enllaces esternos