Árbitru (deporte)

**L'árbitru** ye la entidá deportiva encargada del cumplimientu de les regles del xuegu mientres se desenvuelva'l mesmu, tien el papel de "xuez" nun eventu deportivu, pudiendo detener el partíu, volver a entamar, regular los cambeos, según l'abelugar l'orde, encargase del cumplimientu de les regles del xuegu y procurar un ambiente de respetu ente los xugadores. Los árbitros tienen una preparación profesional regulada y respondida por poles instituciones encargaes de les distintes disciplines deportives tanto nacionales como internacionales.

## Árbitru de baloncestu
Nel baloncestu hai un mínimu d'un árbitru y un máximu de trés en cada partíu, según la competición de la que se trate (dende les competiciones nes categoríes de formación hasta les competiciones profesionales como l'Euru amiesta, LEB, ACB, NBA...).

L'árbitru ye la máxima autoridá na cancha de xuegu, anque tenga'l poder de sancionar a cualquier xugador o téunicu cola retirada de la so llicencia federativa, ye'l tribunal de competición quien impon les sanciones finales. 

Esti oficiu implica delles práutiques y actitúes per parte del árbitru col xuegu y los sos contendentes.

* El potencial de la presencia

* Rellación ente árbitru y xugador

* Bones rellaciones públiques

## Árbitru de fútbol

Nel fútbol, hai un árbitru principal —tamién llamáu "colexáu" o "referee"—, encargáu d'aplicar les regles del fútbol nun partíu, dar constancia de asoceder nel mesmu y cronometrar la duración del alcuentru. Amás, tien la posibilidá d'aplicar los reglamentos de la competición antes y dempués de la celebración del alcuentru. Les regles que s'apliquen mientres el desenvolvimientu d'un alcuentru de fútbol son aquelles establecíes pola Federación Internacional de Fútbol Asociación (FIFA) l'organismu mundial que rixe a les asociaciones miembru d'esti deporte y la International Football Association Board (IFAB). Eses regles son les siguientes:

# El terrén de xuegu.
# El balón. 
# Los xugadores.
# L'equipamientu de los xugadores.
# L'árbitru.
# Los otros miembros del equipu arbitral. 
# La duración del partíu.
# L'entamu y la continuación del xuegu.
# El balón en xuegu o fora del xuegu.
# La resultancia d'un partíu.
# El fora de xuegu.
# Faltes y conducta incorreuta.
# Tiros llibres.
# El penalti.
# El saque de banda.
# El saque de meta.
# El saque d'esquina.

Adicionalmente, puede disponer de dos árbitros asistentes, asitiaos nel esterior del terrén de xuegu, nes bandes, y en categoría profesional, d'un cuartu árbitru, encargáu de sustituyir a aquel miembru del tríu que quedara mancáu, y d'ayudar al árbitru nos sos llabores d'anotación de cambeos, amonestaciones y espulsiones. Nel Mundial d'Alemaña 2006 esistía inclusive la figura del quintu árbitru, que la so función yera la d'ayudar al árbitru del alcuentru. A esti conxuntu de persones #denominar *equipu arbitral*.

L'únicu con poder para sancionar o espulsar a un xugador o miembru del cuerpu téunicu ye l'árbitru. Los asistentes y el cuartu árbitru pueden aconseyar al colexáu principal en xugaes qu'esti nun pudiera ver, pero nunca tienen el poder de sancionar o d'espulsar a los xugadores. 

L'árbitru ye l'autoridá deportiva única ya inapellable, nel orde téunicu, para dirixir los partíos. Les sos facultaes empiecen nel momentu d'entrar al recintu deportivu y nun terminen hasta que lo abandona, calteniéndoles, por tanto, mientres los descansos, interrupciones y suspensiones, anque'l balón nun se tope nel campu, siempres va tener los sos facultares arbitraries.

Tanto directivos como los futbolistes, entrenadores, auxiliares y delegaos de los clubes, tienen d'acatar les sos decisiones y tán obligaos, so la so responsabilidá, a sofita-y y protexe-y en tou momentu para garantizar la independencia de la so actuación y el respetu debíu al exerciciu de la so función, según la so integridá personal, interesando, a tales fines, si fora precisu, la intervención de l'autoridá.

Tolos árbitros han de superar exámenes teóricos pruebes físiques que los sos resultaos al pie de informes de los partíos del Comité d'Árbitros habilíten-yos para exercer la so actividá y nel so casu xubir de categoría.

Apocayá introduciéronse dos árbitros más amás de los asistentes y el principal. Son los denominaos árbitros asistentes adicionales. La so función principal ye atender a les situaciones que se produzan na redolada del área penal y les situaciones de gol - non gol, polo que s'asitien na llinia de meta opuesta al árbitru asistente. Estos colexaos nun tienen bandera y comuníquense col restu del equipu arbitral por xestos o'l pinganillo. N'ocasiones pueden introducise nel terrén de xuegu anque de manera escepcional. Na actualidá la so implantación definitiva ye na UEFA Champions League o como foi nel Mundial de Brasil de 2014, delles federaciones como la Italiana yá tienen enllantaos estos árbitros nes sos máximes categoríes.

## Referencies

## Enllaces esternos