Seti I

**Menmaatra Sethy**, o **Seti I**, fíu de Ramsés I y Sitra, foi'l segundu faraón de la dinastía XIX; gobernó unos quince años, de c. 1294 a 1279 e.C.

## Oríxenes
Foi militar, como'l so padre, nacíu na rexón del delta del Nilu, na zona d'Avaris. El so nome provién de Seth, el dios de la guerra, de les armes y del exércitu, al que Sethy I sirvió como sacerdote enantes de ser soldáu.

Nun se sabe enforma de la mocedá de Sethy I, mas sí sobre'l so reináu. Al convertise'l so padre en visir de Horemheb y más tarde en faraón, foi puestu asociáu al tronu, pero yá daquella yera d'edá madura. Nel so primer añu de gobiernu en solitariu, llanzar a la temeraria conquista de Palestina, Siria y Fenicia, que llograren la so independencia mientres el reináu d'Akenatón o fueren conquistaes polos tarrecibles hitites, tradicionales enemigos d'Exiptu. Les campañes de Sethy pel sur d'estos territorios fueron un atayante ésitu, ensin igual dende los tiempos de Tutmosis III y Amenhotep II, pero nun s'atrevió a dir más al norte pola meyora del dominiu hitita.

## Reináu
Al xubir al tronu, Sethy yá yera un padre de familia, y la so esposa de tola vida, To, foi xubida al rangu de gran esposa real. Quíxose ver tamién que Sethy I foi home de la escura Tanedyemy, una reina d'empiezos de la dinastía, de la que desconocemos la so filiación, pero que probablemente fuera la fía de Horemheb y el llazu d'unión ente les dinastíes XVIII y XIX.

Horemheb, Ramsés I y Sethy I debieron pacificar y reordenar Exiptu, siendo otra de les sos conquistes apoderar a los poderosos sacerdotes d'Amón, que tres el fin de la revolución de Akenatón volvieren ser demasiáu poderosos. Un ésitu nesta batalla silenciosa foi'l torgar que los fíos heredaren el cargu. Coles mesmes, potencióse'l cultu a los demás dioses tradicionales (prohibiendo, poques gracies, mentar al dios Atón), especialmente'l dios Seth, de quien se fixo restaurar el so templu en Avaris. Foi precisamente so Sethy I cuando empezó la verdadera persecución escontra l'alcordanza de Akenatón, y la so capital inconclusa, Ajetatón, empezó a ser baltada.

La dinastía XIX naciera como una verdadera familia de reis guerreros, d'un claru orixe militar. El socesor de Sethy, el futuru Ramsés II nun sería una esceición, y foi por cuenta de la inmensa fama que cobró esti faraón que la memoria de Sethy I llegónos, inmerecidamente, daqué menguada. Tamién la dinastía XIX, sobremanera nos sos empiezos, foi una casa real qu'impulsó grandes construcciones, y namái los reinaos relativamente curtios de Ramsés I y Sethy I torgaron que pudieren terminase colosales monumentos que más tarde s'axudicaría Ramsés II como propios.

### Entierru

Sethy I morrió escontra los 40 años, tres un reináu bien similar, inclusive en duración, al de Tutmosis I, en redol a 13-16 años. Asocedió-y el so fíu Ramsés II, col qu'estableciera una correxencia p'asegurar la socesión pacífica.

La momia de Sethy, una de les meyor calteníes, foi atopada en 1881 nel *escondederu* de Deir el-Bahari y caltiénse dende entós nel Muséu d'El Cairu. Los estudios realizaos sobre la momia nun refundien lluz sobre los motivos de la so temprana muerte, anque se cree que sufría d'una enfermedá vascular que provocaba'l mal funcionamientu del so corazón. Ello ye que ésti foi atopáu a la derecha del so cuerpu, polo que se piensa que'l faraón ordenó, qu'a la so muerte, poner nel llau opuestu por que funcionara correutamente na siguiente vida. Anque otros espertos cunten que este pudo ser un error de los momificadores.

La tumba de Sethy (KV17) ye una de les más grandes del Valle de los Reis y una de les más belles. Foi afayada'l 16 d'ochobre de 1817 por Belzoni. El so sarcófagu, unu de los más formosos topaos n'Exiptu, alcuéntrase anguaño nel Sir John Soane Museum, en Londres.

## Testimonios de la so dómina
Alzó templos y el so nome figura en dellos monumentos ya inscripciones:

* Templu y cenotafiu en Abidos (Frankfort 1933 - el cenotafiu; Kitchen 1975:129 - 199 - inscripciones)
* Edificios nel templu de Karnak, con una llarga serie d'escenes ya inscripciones de les guerres del rei (Kitchen 1975:6 - 32) 
* Templu principal pal cultu del rei, en Luxor, Tebas oeste (Petrie 1909:13 - 14, pl. XLIII-XLVI, Osing 1977)
* Bloques atopaos en Elefantina (Junge 1987:48 - 50)
* Mentáu en delles inscripciones cerca d'Asuán (de Morgan 1894:20. 123-124; 28.5)
* Inscripciones nel Speos Artemidos (templu de Hatshepsut en Beni Hasan) (Kitchen 1975:41 - 44)
* Cercu de calcita atopada en Karnak (El Cairu CG 34501) (Kitchen 1975:38 - 39)
* Estatua en El Kab (El Kab 1940: pl. 33)
*Tumba nel valle de Jezrael, cerca de Nazareth, d'un altu funcionariu exipciu col sellu de Seti I atopada en 2014.

## Titulatura

## Referencies

## Enllaces esternos

* Templu de Sethy I en Gurna
* Cenotafiu de Sethy I
* Valle de reis