Viéspera de Tolos Santos

La **Viéspera de Tolos Santos** (conocida tamién como ***Nueche d'Ánimes*** o ***Nueche de Difuntos***) ye una celebración añal festexada'l 31 d'ochobre nos más de los países, fecha qu'anicia'l triduu de Tolos Santos, el tiempu llitúrxicu dedicáu a recordar a los muertos, asina como a santos, mártires y tolos fieles difuntos na relixón católica.

Baxo'l nome inglés de ***Halloween*** (contraición d*'All Hallows' Eve*, 'Viéspera de Tolos Santos'), esta fiesta celébrase internacionalmente, sobre too en países anglosaxones como Canadá, Estaos Xuníos, Irlanda o Reinu Xuníu, y, en menor midida, n'Arxentina, Chile, Colombia, Méxicu, Perú o'l conxuntu de Llatinoamérica.

## Historia

### Orixe
Esta festividá remanez d'una celebración céltica conocida en gaélicu antiguu como Samhain, que significa *fin del branu*. Les tribus britanes teníen una fiesta asemeyada conocida como Calan Gaeaf. Nel Samhain celebrábase'l final de la collecha na cultura celta y yera considerada como «l'Añu nuevu celta», qu'escomenzaba cola estación escura.

Los celtes creyíen que la llinia qu'une a esti mundu col Otru Mundu estrenchábase cola arribada del Samhain, permitiendo a los espíritus (tanto benévolos como malévolos) pasar al traviés. Los ancestros familiares yeren invitaos y homenaxeaos mentes que los espíritus dañibles alloñábense. Piénsase que l'usu de traxes y mázcares débese a la necesidá d'espantar a los malos espíritus. El so propósitu yera adoptar l'apariencia d'un espíticu malignu pa evitar l'agüeyu. N'Escocia los espíritus foron suplantaos por homes xóvenes vistíos de blanco con mázcares o la cara pintada de prieto.

El Samhain yera tamén un momento pa facer balance de los suministros d'alimentos y el ganáu p'apreparase pal iviernu. Les fogueres tamién desendolcaron un papel importante nes festividaes. Apagábase'l llume y en cada llar prendíase de nuevo. Los güesos de los animales sacrificaos llanzábense al fueu.

### La tradición romana
Cuando tuvo llugar la ocupación romana de los dominios celtes la festividá foi asimilada por éstos. Anque yá se celebraben los últimos díes d'ochobre y primeros de payares una festividá conocida como la «fiesta de la collecha», n'honor a Pomona (diosa de los árboles frutales), meciéronse dambes tradiciones. Les mazanes yeren mui populares y pronto formaron parte de la celebración.

### Cristianización de la festividá

Nuna época na que predominaben les festividaes «paganes», los Papes Gregoriu III (731–741) y Gregoriu IV (827–844) tentaron de suplantala por una festividá cristiana (Día de Tolos Santos) que foi treslladada del 13 de mayu al 1 de payares.

## Nueche d'Ánimes n'Asturies y en Llión
Esisten munches tradiciones asociaes a esta festividá n'Asturies y en Llión con más o menos vitalidá . Hasta la década de 1940 yera común xintar nes tumbes de los familiares o dexar un calderu d'agua o un pan de comida a la entrada de les cases o los cementerios pa calmar la fame o la sede de los muertos. Estes práutiques foron perseguíes pol rei castellanu Alfonsu X yá nel sieglu XIII.

Ye propia tamién la costume d'afuracar calabaces o nabos con forma de calavera y allumales con veles p'asustar a la xente. Esta xera correspuende a los neños, que coloquen esti *calabazón* nes puertes y ventanes de les cases o caminos xunto con un pañu blancu.

En delles zones d'Asturies los mozos pidíen un aguilandu per separtao coles cares entafarraes de fernada -anque ensin mazcaritase-, que remataben con coples d'agradecimientu polo recibío:

Pela cueta, si nun recibíen nada:

### La güestia
La güestia ye una figura dela mitoloxía asturiana representada por un grupu d'ánimes que visiten a los moribundos na viéspera de la so muerte. Suelen portar güesos prendíos a mou de cirios y sudarios blancos y, n'ocasiones, lleven una caxa col alma del futuru difuntu. La misión de la güestia nun ye la d'amedranar a los vivos, sinón servir d'acompañantes de l'alma del difuntu. Anque nun supón un peligru pa los vivos, si ún los atopa y llega a tocalos sufrirá'l mesmu destín, debiendo marcar un círculu en suelu y permanecer nésti pa evitalu.

## Referencies

## Enllaces esternos