Lesaka

**Lesaka** ye una villa y un conceyu español de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na merindad de Pamplona, na contorna de Cinco Villes y a 75 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población ye de .

## Topónimu
Sobre'l nome de la llocalidá cabo dicir que ye d'orixe desconocíu. Naide sabe a ciencia cierta qué significa o qué orixe tien. El vascu francés Jean-Baptiste Orpustan, profesor de lliteratura vasca y espertu en toponimia, cuntaba que Lesaka yera una versión llatinizada del topónimu *Latsaga*, que significa *llugar del [[regueru]]*, definición que per otru llau s'afai bien a la descripción de Lesaka, onde'l regueru Onin estrema de forma llamativa'l pueblu en dos partes.

Para Julio Caro Baroja Lesaka yera un topónimu bien antiguu que tenía de ponese en rellación con otros topónimos acabaos nel sufixu *-aca,* como les llocalidaes vizcaines de Mundaka o Meñaka, o l'aragonesa Jaca. Julio Caro Baroja pensaba qu'estos taben rellacionaos con un estáu más antiguu del sufixu vascu *-aga*, qu'indica llugar, y abarruntaba que tenía un orixe celta. El xentiliciu de Lesaka ye **lesakarra**.

## Símbolos

### Escudu

L'escudu d'armes de la villa de Lesaka tien el siguiente blasón:

## Xeografía física

### Allugamientu
La llocalidá de Lesaka asítiase na parte norte de la Comunidá Foral de Navarra dientro de la rexón xeográfica del Monte de Navarra a una altitú de 77 msnm. El so términu municipal tien una superficie de 57,4 km² y llinda al norte col conceyu d'Irun na provincia de Guipúzcoa y la comunidá autónoma del País Vascu y col de Bera; al sur colos de Goizueta y Arantza; al oeste colos d'Igantzi y Etxalar.

## Demografía

## Evolución de la población

### Distribución de la población
El conceyu estremar nes siguientes entidá de población, según el nomenclátor de población publicáu pol INE (Institutu Nacional d'Estadística). Los datos de población referir a  

## Política y alministración

### Alministración municipal
Lesaka conforma un conceyu el cual ta gobernáu por un conceyu de xestión democrática dende 1979, formáu por 11 miembros escoyíos nes eleiciones municipales según ta dispuestu na Llei Orgánica del Réxime Eleutoral Xeneral. La sede del consistoriu ta asitiada na plaza Zaharra, nᵘ 1 de la llocalidá de Lesaka.

#### Eleiciones municipales 2015
Namái dos partíos allegaron a estes eleiciones: EH Bildu y Geroa Bai. De siguío detállense los resultaos de les dos últimes eleiciones:

#### Alcaldes
Estos son los últimos alcaldes de Lesaka:

## Economía
El so perfil antaño yera rural y ganaderu y foise tresformando hasta aportar a unu de los principales nucleos industriales de la contorna de les Cinco Villes. Sicasí, esta actividá industrial nun foi en desterciu del so valor paisaxísticu. Amás del sector industrial, la economía de Lesaka tamién se basa nel cultivu del maíz, les fabes y les mazanes, como tamién del ganáu lanar y vacunu.

## Arte, monumentos y llugares d'interés

### Arquiteutura civil
* **Torre Zabaleta o casherna**: Una torre d'armería de dómina medieval que foi reconstruyida na so totalidá por Ochoa López de Zabaleta hacia 1450.
* **Casa de Minyurinea**: Casona señorial del sieglu XV.

### Arquiteutura relixosa
* **Ilesia de San Martín de Tours**: Edificiu notable del sieglu XVI. Con planta de cruz llatina y bóveda de crucería estrellada, tien un retablu rococó
* **La nuesa Señora de los Dolores**: Conventu de carmelites del sieglu XVIII, construyíu gracies a les aportaciones d'un indianu.
* **Ermita de [[San Antonio Abá]]**.
* **Ermita del Salbatore**.
Dende Lesaka podemos llegar amás al **dolmen de Biandiz-Izo**, en Pabolleta, y a los **dólmenes de Amargungo Egia**, nos Altos de Kopako Gañe.

## Cultura

### Fiestes
;Los Sanfermines 
Lesaka celebra les sos fiestes el 7 de xunetu, San Fermín. Sicasí'l patrón de la llocalidá ye San Martín. Les celebraciones duren pelo normal del 6 al 10 de xunetu, dambos inclusive. Los actos empecipiar a los dolce del mediudía del 6 de xunetu, al llanzase'l cohete dende la Casa Consistorial. Son seis les dances típiques de Lesaka,execútense'l 7 de xunetu, festividá de San Fermín. Rematada la procesión, baxar a *Eskol-Ttiki*, onde, sobre los pretiles del ríu Onín, los *ezpatadantzaris* baillen el *Zubigainekoa*, n'alcordanza de la paz que se robló nel sieglu XV ente los barrios de la Villa.

## Persones destacaes
* Rafael Balanzátegui (periodista)
* Xabier Silveira (versolari).
* Xabier Erkizia (músicu, periodista, artista sonoru).
* Tasio Erkizia (miembru de Herri Batasuna).
* Alfonso Rodríguez Aldave (filósofu, historiador, diplomáticu). Oficial d'Honor de la Lexón de la República Francesa. Maríu de María Zambrano.(1911 - 2008).
* Francisco Javier Irazoki (poeta, escritor, críticu musical).
* Julian Iantzi (presentador de televisión).
* Santiago Irigoyen (chistulari, compositor).
* Rafael Olaechea, historiador.
* Gabriel de Lassaga, militar que tuvo un papel importante na fundación d'Arxentina. (1726 - 1791)

## Ver tamién
* Llista de conceyos de Navarra
* Merindad de Pamplona
* Cinco Villes

## Referencies

## Enllaces esternos

* Conceyu de Lesaka  - Páxina web oficial.
* Datos de Lesaka - Gobiernu de Navarra - Información y datos d'entidaes llocales de Navarra.