open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fanuatapu

**Fanuatapu** ye una islla despoblada, que consiste nun aniellu de toba volcánica, asitiada nel estremu oriental d'Upolu, nel país de Samoa, nel Océanu Pacíficu. Ye la más pequeña y la más oriental de les cuatro Islles Aleipata, con una superficie de 15 hectárees (equivalentes a 0,15 kilómetros cuadraos), y cuenta con un Faru que funciona al traviés d'un sistema automatizado.

## Ver tamién
* Xeografía de Samoa
* Xeografía d'Oceanía

## Referencies

## Enllaces esternos

* Mapa de llocalización de la islla Fanuatapu
Nu'ulua

**Nu'ulua** o Nuulua ye una pequeña islla despoblada nes Islles Aleipata asitiada a más de 1,3 km del estremu oriental d'Upolu, en Samoa.****

Nu'ulua tien una superficie de 25 hectárees y ye un territoriu hábitat de nivel local y rexonal d'aves endémiques en peligru d'estinción y d'animales como l'esperteyu endémicu del llugar, (samoensis Pteropus).

Xunto con Nu'utele, otra pequeña islla nes Islles Aleipata, tienen les mayores colonies d'aves marines de Samoa, consideraes como llugares de gran importancia pal so caltenimientu. 

El proyectu para la so protección incluyó los esfuerzos para erradicar la presencia de los aguarones del Pacíficu (Rattus exulans) que s'alimenten d'inseutos nativos, aves y llagartos nes isles.

Estos castros son los restos d'una aníu de tobas volcániques erosionaes.

## Ver tamién

* Xeografía de Samoa
* Xeografía d'Oceanía

## Referencies

## Enllaces esternos
*Aves marines de Samoa, fauna y flora.

* Mapa de llocalización de la islla
Namua

Namua tamién escritu **Namu'a** ye una pequeña islla despoblada de la mariña este de la islla d'Upolu, nel archipiélagu de Samoa, Océanu Pacíficu, tien una superficie de 20 hectárees (equivalentes a 0,20 Quilómetros cuadraos).

La islla ta a 10 minutos en bote de la islla de Upolu y tien sableres con instalaciones para los visitantes. Hai miradores y tárdase aproximao una hora en percorrer alredor de la islla.

Namua ye una de les cuatro pequeñes islles que son parte del archipiélagu d'Aleipata.

Al este de la islla atópase Fanuatapu. Al oeste, la islla principal d'Upolu.

## Ver tamién
* Xeografía de Samoa
* Xeografía d'Oceanía

## Referencies

## Enllaces esternos

* Mapa de llocalización de la islla
Sistema de nomes de dominiu

El **sistema de nomes de dominiu** (*Domain Name System* o **DNS**, poles sos sigles n'inglés) ye un sistema de nomenclatura xerárquicu descentralizáu pa preseos coneutaos a redes IP como Internet o una rede privada. Esti sistema acomuña información variada con nomes de dominiu asignaos a caún de los participantes. La so función más importante ye «traducir» nomes intelixibles pa les persones n'identificadores binarios asociaos colos equipos coneutaos a la rede, esto col envís de poder alcontrar y direicionar estos equipos mundialmente.

El sirvidor DNS usa una base de datos distribuyida y xerárquica qu'almacena información acomuñada a nomes de dominiu en redes como Internet. Magar que como base de datos la DNS ye capaz d'acomuñar distintos tipos d'información a cada nome, los usos más comunes son la asignación de nomes de dominiu a direcciones IP y la llocalización de los sirvidores de corréu electrónicu de cada dominiu.

L'asignación de nomes a direcciones IP ye verdaderamente la función más conocida de los protocolos DNS. Por casu, si la direición IP del sitiu Google ye 216.58.210.163, la mayoría de la xente llega a esti equipu especificando www.google.com y non la dirección IP. Amás de ser más bono de recordar, el nome ye más fiable. La direición numbérica podría camudar por munches razones, ensin que tenga que camudar el nome del sitiu web. Inclusive, nel casu de qu'una páxina web use una rede de distribución de conteníos (*Content delivery network* o CDN, poles sos sigles n'inglés) por mediu de la DNS l'usuariu va recibir *la dirección IP del sirvidor más cercanu según la so llocalización xeográfica* (cada CDN de la mesma tien los sos propios sirvidores DNS).

## Ver tamién
* Llista de dominios d'internet

## Referencies

## Enllaces esternos
Islles Aleipata

**Les islles Aleipata**, son un grupu de cuatro islles despoblades nel estremu oriental (la histórica rexón Aleipata) de la islla de Upolu, Samoa, con una superficie total de 1,68 km²:

* Nu'utele (1,08 km²)
* Nu'ulua (0,25 km²)
* Namua (0,20 km²)
* Fanuatapu (0,15 km²)

Namua y Fanuatapu tán nel cantu esterior del petón de Upolu, con distancies de 0,7 km y 2,5 km de la parte continental de Upolu, respectivamente. 

Nu'utele y Nu'ulua tan a ente 4 y 6 km más al sur, fora del petón, a una distancia de 1,4 km 3,5 km de Cabu Tapaga, la punta sureste de Upolu.

Estos castros son los restos erosionaos d'aníos de toba volcánica. Namás Namua ta abiertu para los visitantes. Fanuatapu, que ye la islla más oriental, cuenta con un faru. Les islles son importantes llugares de anidación d'aves marines.

## Ver tamién

* Xeografía de Samoa
* Xeografía d'Oceanía

## Referencies

## Enllaces esternos
*Mapa de Nu'utele
*Namua 
*Mapa Nu'ulua
Oxetos Messier

Los **oxetos Messier** son un grupu d'oxetos astronómicos catalogaos pol astrónomu francés Charles Messier nel so *Catalogue des Nébuleuses et des Amas d'Étoiles* (*Catálogu de Nebuloses y Cúmulos Estelares*), que s'espublizó orixinalmente en 1771 y que la so cabera edición, basada n'observaciones de Messier, fízose en 1966.

Messier centraba'l so interés n'afayar cometes polo que creó una llista d'oxetos descubiertos por él mesmu que paeecíen ser cometes pero que nun lo yeren. La compilación d'esa llista, en collaboración col so asistente Pierre Méchain, conozse como «catálogu Messier». Ye una de les llistes más famoses d'oxetos astronómicos, y munchos de los oxetos incluyíos nella siguen siendo referenciados pol so númberu Messier.

La primer edición del catálogu incluyó 45 oxetos; llueu Messier completó la llista totalizando 103 oxetos. Sicasí, otros astrónomos usaron les notes de Messier pa finar la llista con 110 oxetos.

## Oxetos Messier

## Carta astronómica de los oxetos Messier

## Ver tamién
* Catálogu Messier

### Otros catálogos astronómicos
* Llista d'oxetos NGC
* Llista d'oxetos IC
* Llista d'oxetos UGC
* Llista d'oxetos PGC
* Llista d'oxetos Segue

## Bibliografía
* 

## Referencies

## Enllaces esternos

* Base de datos Messier de SEDS.
* Catálogu Orixinal de Charles Messier.
* Catálogu de Charles Messier.
* El maratón Messier.
* Imáxenes de los 110 oxetos del catálogu Messier pol proyeutu 2MASS (n'inglés).
* Maraton Messier Agrupación Astronómica Vizcaína AAV-BAE.
* Catálogu Messier d'Espaciu Profundu.
Catálogu Messier

El ***Catálogu Messier*** ye una llista de 110 oxetos astronómicos iguada pol astrónomu francés Charles Messier y espublizada orixinalmente (103 entraes) ente 1774 y 1781. El so títulu formal ye *Catálogu* de Nebuloses y Cúmulos d'Estrelles, que se reparen ente les estrelles fixes sobro l'horizonte de París (en francés, *Catalogue des Nébuleuses et des ames d'Étoiles, que l'on découvre parmi les Étoiles fixes sur l'horizon de Paris*). 

Messier dedicábase a la busca de cometes, y la presencia d'oxetos difusos fixos nel cielu resultába-y un problema, pos podíen tracamundiase con aquellos nos telescopios del so tiempu. Por esti motivu decidió él mesmu armar una llista que-y simplificara'l trabayu, y cuntaría cola ayuda de Pierre Méchain na so parte final.

El so catálogu resultó una recollecha d'oxetos astronómicos de natura bien distinta, como nebuloses, cúmulos d'estrelles abiertos y globulares, y galaxes. Por casu, M1 (la nebulosa del Cámbaru) ye un remanente de supernova, M45 (Les Pléyades) ye un cúmulu abiertu, y M31 ye la gran galaxa d'Andrómeda. Yá que Messier vivía en Francia, la llista contién oxetos visibles sobremanera dende l'hemisferiu norte. 

La primer edición del catálogu (1774) incluyía namái 45 oxetos (M1 a M45); un primer suplementu (1780) amestaba les entraes M46 a M70, y la llista final de Messier (1781) incluyía hasta M103. Más d'un sieglu dempués, otros astrónomos, usando notes nos testos de Messier, estendieron la llista hasta 110, que ye'l númberu final (M1 a M110). Munchos d'estos oxetos siguen conociéndose pol so númberu nel catálogu Messier, otros son más conocíos pol so númberu nel catálogu *[[New General Catalogue|NGC]]* (*New General Catalogue*).

## Maratón Messier

Dende mediaos de la década de 1980 dellos aficionaos a l'astronomía faen «maratones Messier», consistentes en reparar nuna sola nueche'l mayor númberu posible de los 110 oxetos del catálogu. El maratón celébrase na segunda metá del mes de marzu, cerca del equinocciu de primavera —del 20 al 21 de marzu— y coincidiendo cola lluna nueva, con cuenta de les condiciones de visibilidá faciliten la busca de los 110 oxetos.

## Ver tamién

* 
* Nuevu Catálogu Xeneral
* Catálogu Henry Draper
* Catálogu Caldwell
* Catálogu SAO
* Llista d'oxetos Messier. Tabla con más información sobro los oxetos del catálogu Messier
* Llista de galaxes

## Referencies

## Enllaces esternos

* Tolos oxetos del Catálogu Messier con semeya y datos astronómicos n'Atles d'Astronomía.
* Llista detallada de tolos oxetos de Charles Messier
* Catálogu de Charles Messier

* Imáxenes de los 110 oxetos del catálogu Messier pol #proyectu 2MASS ()
* SEDS Messier Database ()
* Charles Messier's Orixinal Catalog (notes históriques) ()
* Maratón Messier Agrupación Astronómica Vizcaina AAV-BAE
* Catálogu Messier Catálogu Messier d'Espaciu Fondu
* El Maratón Messier Descripción de les fases del Maratón Messier
* Les observaciones de Charles Messier y El so catálogu
* Catálogu Messier para Android
* Interactive Messier Catalog Google Star Map interactivo pa tolos oxetos Messier
Albany (Australia occidental)

**Albany** (en llingua noongar *Kinjarling)* ye una ciudá portuaria de la rexón de Gran Sur (*Great Southern*) del estáu australianu d'Australia occidental, asitiada a 418 km al sureste de Perth, la capital estatal. El centru urbanu allúgase na oriella septentrional del Puertu de la Princesa Real (*Princess Royal Harbour*), que forma parte del senu del rei Xurde (*King George Sound*), y el so distritu financieru ta llendáu pol monte Clarence al este y pol monte Melville al oeste. La ciudá ye'l centru alministrativu del área de gobiernu llocal de la ciudá d'Albany (*City of Albany*). Ye'l asentamientu colonial más antiguu d'Australia occidental (dos años más vieyu que Perth y Fremantle), y foi un semi-exclave de Nueva Gales del Sur demientres cuatro años, cuando pasó a formar parte de la colonia del ríu Swan (*Swan River Colony*). La so población, en xunu de 2018, yera de 34.205 habitantes, que facíen d'ella la sesta más poblada del estáu.

L'asentamientu fundose'l 26 d'avientu de 1826 como un puestu militar d'avanzada destináu a prevenir les ambiciones franceses na rexón. Con esi envís, el 21 de xineru de 1827 el comandante del puestu, el mayor Edmund Lockyer, tomó formalmente posesión, en nome de la Corona británica, de la fastera de Nueva Holanda que nun fora entá reclamada polos británicos; esto ye, la tierra asitiada al oeste del meridianu 129º este. Na cabera década del sieglu XIX la ciudá convirtióse nel puertu d'entrada de los Eastern Goldfields, la fastera d'Australia occidental rica n'oru. Amás, por bien de tiempu el d'Albany foi l'únicu puertu d'agües profundes de la colonia, lo que-y dio a la ciudá un papel importante nel comerciu de bienes ente Gran Bretaña y les sos colonies australianes. L'apertura del puertu interior de Fremantle, en 1897, traxo la decayencia portuaria d'Albany, y tres d'ello la tresformación de la so industria, que pasó a centrase nel sector primariu: agricultura, madera y, posteriormente, pesca ballenera.

Anguaño Albany ye'l centru dende'l qu'entamen los sos viaxes los turistes que visiten esta fastera suroccidental del estáu, conocida pol so fermosu entornu natural y pol procuru pola so herencia pasada. El puertu xugó tamién un papel nes guerres del sieglu XX. Na Primer Guerra Mundial yera'l caberu puertu australianu nel que paraben los barcos que colaben pa Europa a la guerra. Nesti contestu, el 1 de payares de 2014 los primeros ministros d'Australia y Nueva Zelanda inauguraron el Centru Nacional del ANZAC (Australian and New Zealand Army Corps), nel monte Clarence, pa celebrar los 100 años que pasaran de magar los primeros soldaos del ANZAC colaron d'Albany pa Europa. Na Segunda Guerra Mundial, d'otra banda, hebo nel puertu una base auxiliar pa submarinos de la VII Flota de l'Armada d'Estaos Xuníos, preparada pa ser usada si se perdía o yera destruyida la base de submarinos del puertu de Fremantle, y tamién una instalación naval de repostaxe de buques de l'Armada australiana. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Fremantle

**Fremantle** (conocida tamién pol so nomatu, **Freo**) ye una ciudá portuaria del estáu australianu d'Australia occidental. Asítiase na desembocadura del ríu Swan, ta dientro l'área metropolitana de Perth, la capital estatal, y el so puertu fae les veces de puertu de Perth. La so población, nel censu de 2021, yera de 31.930 habitantes.

Primero del asentamientu británicu los noongar habitaron la zona, que nomaben Walyalup ("el sitiu de los woylie", en referencia a esa especie de rata d'agua) demientres milenios. Visitada por esploradores holandeses na década de 1600, el primer asentamientu colonial nun se produciría hasta 1829. Recibió'l so nome del del capitán Charles Fremantle, un oficial naval inglés que reclamó pa la Corona británica la costa occidental de Nueva Holanda. Los anicios del asentamientu foron difíciles, y en 1850, al entamar el tresporte de presos a la colonia, Fremantle convirtióse nel destín primeru pa los convictos condenaos a pena n'Australia. La prisión de Fremantle, construyida por convictos, siguió funcionando muncho dempués de que'l tresporte de presos finara en 1868, y ta anguaño incluyida na llista de Patrimoniu Mundial de la UNESCO.

Fremantle consiguió l'estatus de conceyu en 1883, y na siguiente década afondose'l so puertu pa permitir la navegación comercial. De magar, españó enforma la so actividá comercial, y la ciudá convirtióse tamién na puerta d'entrada de los buscadores d'oru qu'aportaben a les mines de la rexón. Algamó l'estatus de ciudá en 1929, y xugó un papel importante, como mayor base de submarinos del Hemisferiu Sur, demientres la Segunda Guerra Mundial. La inmigración europea tres de la guerra, especialmente d'italianos, ayudó a dá-y a la ciudá una personalidá propia, y tres de ser nomada sede de la Copa América de Vela en 1987 esperimentó un procesu de xentrificación. Anguaño, la ciudá tien sonadía pol so paisaxe urbanu, con bien d'edificios d'estilu victorianu ya eduardianu bien conservaos, pol so ambiente bohemiu y la so interesante escena gastronómica y artística. Ye tamién la sede d'ún de los dos equipos de la lliga profesional de fútbol australianu del estáu, el Fremantle Football Club.

## Referencies

## Enllaces esternos
Willow (película)

***Willow*** ye una película del Reinu Xuníu y Estaos Xuníos de fantasía estrenada en 1988 y dirixída por Ron Howard.

## Repartu

## Referencies

## Enllaces esternos
Identificador d'ingrediente únicu

L**'Identificador d'ingrediente únicu** (n'inglés: ***UNique Ingredient Identifier*** 
o poles sos sigles **UNII**) ye un identificador non-propietariu, llibre, únicu ya inequívocu, non semánticu y alfanuméricu venceyáu a la estructura molecular d'una sustancia o la información descriptiva pol Sistema de Rexistru de Sustancies (*Substance Registration System*) de l'Alministración d'Alimentos y Melecines (FDA). Un UNII siempre tien diez carauteres de llargor, y xenérase al debalu, pa que nun contenga nenguna información inherente sobre'l tiempu d'entrada o'l tipu de sustancia.

El SRS úsase pa xenerar identificadores permanentes y únicos pa les sustancies en productos regulaos, talos como ingredientes de melecines. El sistema usa la estructura molecular y la información descriptiva pa definir una sustancia y xenerar un UNII. El principal mediu pa la definición d'una sustancia ye pola so estructura molecular representada nun planu bidimensional. Cuando una estructura molecular nun ta disponible (por casu, productos botánicos), l'UNII defínese a partir de la información descriptiva.

El procedimientu y manexu del SRS llévalu a cabu'l Conseyu SRS, qu'inclúi espertos de la FDA y l'United States Pharmacopeia (USP).

## Referencies
Francisco Martín Angulo

**Francisco Martín Angulo** , más conocíu como **Paco Angulo**, foi un políticu, sindicalista y escritor español. Foi miembru fundador del SOMA y tamién conceyal del PSOE n'Uviéu na primer llexislatura de la democracia.

## Biografía
Doctoráu en psicoloxía pola Universidá Complutense de Madrid, asitióse n'Uviéu en 1970 xunto cola so muyer, Ana Bernardo. Trabayó como psicólogu n'HUNOSA. Foi nes llistes del PSOE al Conceyu d'Uviéu nes eleiciones de 1979, eleiciones que ganó Luis Riera y nes que consiguió puestu de conceyal. Depués d'esa llexislatura, abandonó la política activa y dedicóse a la escritura.

## Obres destacaes
* *Los mineros... ¡Acusan! ¡Las huelgas!*, con prólogu d'Enrique Tierno Galván (1977).
* *D. Procopio, el Quijote de Retuerta*, novela (2005).
* *Las aventuras de Pin y Pon*, coleición de cuentos con ilustraciones de Modesto González Sanz "Néstor".

## Referencies

## Enllaces esternos
World Register of Marine Species

**World Register of Marine Species** (**WoRMS**,  ye una base de datos qu'inclúi una percompleta llista de nomes d'organismos marinos, con información sobre cada cladu o taxón, la so nomenclatura correuta, les sos sinonimies, el so árbol taxonómicu, hábitat y distribución xeográfica, y enllaces esternos a otros organismos que contienen información rellacionada.

WoRMS fundóse en 2008, recibiendo fondos principalmente de la Xunión Europea. Esti rexistru d'especies marines surdió del Rexistru Européu d'Especies Marines,  , y la so combinación con otres especies de rexistros que caltién l'Institutu Marín de Flandes, . En cuenta de crear rexistros separaos pa tolos proyeutos, y p'asegurase de que la taxonomía usada nos distintos proyeutos ye consistente, VLIZ desenvolvió una base de datos unificada llamada "Aphia". MarineSpecies.org ye la interfaz web d'esta base de datos. 

Caltener al día la base de datos ye una xera bayurosa, non solo pola cantidá d'información, sinón porque, de contino afáyense especies nueves especies y descríbense, o reclasifíquense, a cuenta d'análisis filoxenéticos.

## Estructura
WoRMS tien un sistema de xestión editorial, onde cada grupu taxonómicu se representa por un espertu que tien l'autoridá sobre'l conteníu, y ye responsable de controlar la calidá de la información. Caún d'estos editores taxonómicos principales, puede convidar a dellos especialistes de los grupos más pequeños dientro de la so área de responsabilidá, a xunise a ellos. El conteníu del rexistru edítenlu y caltiénenlu científicos especialistes en cada grupu d'organismos. Estos taxonomistes ellaboren la información, que s'axunta dende delles bases de datos rexonales o específiques por taxón.

### Comité Direutivu
El comité direutivu de WoRMS compónse de científicos especialistes de tol mundu. Anguaño ta compuestu poles siguientes persones:

* Nicolas Bailly· Centru Helénicu pa la Investigación Marina, Grecia
* Nicole Boury-Esnault. Xubilada, Francia
* Simone Nunes Brandão. Universidá Federal de Rio Grande do Norte; Departamentu de Xeoloxía; Llaboratoriu de Xeoloxía y Xeofísica Marina y Monitoréu Ambiental, Brasil
* Mark J. Costello. Universidá d'Auckland, Llaboratoriu Marín Leigh, Nueva Zelanda
* Serge Gofas. Universidá de Málaga, Facultá de Ciencies; Departamentu de Bioloxía Animal, España
* Francisco Hernández. (d'oficiu, alministrador de datos, sustitutu: Leen Vandepitte)
* Tammy Horton. Universidá de Southampton; Centru Nacional Oceanográficu, Reinu Xuníu
* Andreas Kroh. Muséu d'Historia Natural de Viena, Austria
* Jan Mees. Institutu Marín de Flandes, Bélxica
* Gustav Paulay· Universidá de Florida; Muséu d'Historia Natural, Estaos Xuníos
* Gary CB Poore. Muséu de Victoria, Australia
* Gary Rosenberg. Universidá de Drexel; Academia de Ciencies Naturales, Estaos Xuníos
* Sabine Stöhr. Muséu d'Historia Natural Suecu; Departamentu de Zooloxía d'Invertebraos, Suecia

## Referencies

## Enllaces esternos
Mammal Species of the World

***Mammal Species of the World*** (**MSW**) (n'asturianu: *Especies de mamíferos del mundu*) ye una publicación científica de referencia taxonómica del ámbitu de la zooloxía qu'apurre la taxonomía y datos bibliográficos de les especies mundiales conocíes de mamíferos, según l'autor. Publicólu na Universidá Johns Hopkins la sociedá científica norteamericana *American Society of Mammalogists* (Sociedá Americana de Mastozooloxía). Agora alcuéntrase na tercer edición, publicada a finales de 2005, que foi editada por Don E. Wilson y DeeAnn M. Reeder. Dende 2008 apurre'l so conteníu actualizáu nuna páxina web y preséntase como estándar pa les especies de mamíferos del mundu. Nel so Informe Añal de 2015, el Comité señaló que tien un contratu con Johns Hopkins Press pa la cuarta edición de MSW, que va ser editada por DeeAnn M. Reeder y Kristofer M. Helgen.

La base de datos fíxose editable pa los autores, lo que lleva a actualizaciones más frecuentes del sitiu web. La publicación taba prevista pa 2017. Son 29 los órdenes reconocíos dientro de la clasificación taxonómica:

## Referencies

## Enllaces esternos

* Base de datos de MSW (n'inglés)
Proyeición cilíndrica equidistante

**Proyeición cilíndrica equidistante**, tamién conocida como proyeición xeográfica, proyeición paralelogramática, y qu'inclúi'l casu especial de la proyeición de la *plate carrée* o proyeición xeográfica, conocida más xeneralmente por **proyeición equirrectangular**, ye una proyeición xeográfica cilíndrica bien simple, de la que la so invención ta atribuyida a Marino de Tiru alredor del añu 100 d. C., puesto que Toloméu asina lo diz na so obra Xeografía. Tamién puede llamase proyeición llatitú-llargor.

## Definición

: x = \lambda \cos(\phi_1)\,

: y = \phi\,

onde:

: \lambda\, ye'l llargor del meridianu central de la proyeición
: \phi\, ye la llatitú
: \phi_1\, son los paralelos estándar (al norte y al sur del ecuador), onde la escala de la proyeición ye verdadera.

Nótese que na parte derecha de la ecuación, les coordenaes \lambda y \phi, son midíes lliniales, non angulares. El puntu (0,0) ta nel centru de la proyeición resultante.

## Usos
Por cuenta de la distorsión que se produz nesta proyeición, nun suel usase en mapes de navegación o mapes catastrales, sinón más bien en mapes de tipu divulgativu. Convirtióse nun estándar n'aplicaciones informátiques pa procesar mapes globales, pola so correspondencia ente píxeles y la so posición xeográfica.

## Ver tamién

* Proyeición cilíndrica equivalente
* Proyeición de Mercator
* Proyeición de Peters

## Enllaces esternos

* Global MODIS based satellite map The blue marble: land surface, ocean color and sea ice.
* Table of examples and properties of all common projections, from radicalcartography.net.
* Panoramic Equirectangular Projection, PanoTools wiki.

## Referencies
Rexistru d'Antigüedaes de Suecia

El **Rexistru d'Antigüedaes** (en suecu: **Fornminnesregistret**), El **Sistema d'Información sobre Antigüedaes** ye'l Rexistru d'Antigüedaes de la Oficina Nacional d'Antigüedaes. Contién tolos restos antiguos inventariaos con anterioridá en Suecia (poco más de 1,5 millones), que daten de la Edá de Piedra hasta'l sieglu XX . Primero, el rexistru calteníase en carpetes y en mapes asociaos, pero güei ye dixital y llámase Sistema d'información sobre memories antigües (FMIS).

La información tien l'orixe nos inventarios que se fixeron en rellación cola SGU y empezó a publicar los sos mapes xeolóxicos na década de 1860. Cuando empezaron los antiguos inventarios de memoria en 1938, la información empezó a rexistrase nel mapa financieru y, xunto con él, empezó la construcción de lo que se convirtió nel rexistru de previsión analóxicu.

## FMIS
El FMIS ye un rexistru dixital d'antigüedaes en forma d'un sistema d'información xeográfica que contién información sobre les antigüedaes permanentes y otros restos culturales ya históricos conocíos hasta agora de Suecia. Dende 1999, entamóse un proyeutu pa traducir tol Rexistru la Memoria Analóxicu a formatu dixital. El FMIS na so forma completa ta anguaño disponible namás pa profesionales nel sector del entornu cultural.

## Oxetivu del FMIS
Amás del rexistru completu d'antigüedaes dixitales, tamién hai un serviciu de busca disponible al públicu, que, sicasí, nun contién tola información de FMIS. Esti serviciu de busca llámase FMIS Fornsök. Como FMIS Fornsök nun ta completu, nun puede utilizase como base pa tomar decisiones sobre la intervención en restos antiguos, que nel so llugar ye alministráu pola xunta alministrativa del condáu.

## Referencies
JPL Small-Body Database

La **JPL Small-Body Database** (**SBDB**) ye una base de datos astronómica sobre los cuerpos menores del Sistema Solar. Ta caltenida pol Llaboratoriu de Propulsión a Reaición (JPL) y la NASA, y apurre datos de tolos asteroides conocíos y delles cometes, incluyendo parámetros orbitales, diagrames físicos, y llistes de publicaciones rellacionaes colos cuerpos menores. Les actualizaciones son diaries.

## Referencies

## Enllaces esternos

* JPL Small-Body Database browser (n'inglés)
Enciclopedia Auñamendi

La conocida como **enciclopedia Auñamendi** ye una enciclopedia centrada nel estudiu de la cultura y sociedá vasques escrita orixinal y mayoritariamente en castellanu. El títulu de la versión electrónica actual ye ***Auñamendi Eusko Entziklopedia*** (*Enciclopedia vasca Auñamendi* n'asturianu).

## Historia
Publicóse orixinalmente en papel, apaeciendo'l so primer volume en 1969, a partir d'un proyeutu inicial de Bernardo Estornés Lasa por iniciativa de la editorial donostiarra Auñamendi. El so títulu yera *Enciclopedia xeneral ilustrada del País Vascu*.

En 1996 la Sociedá d'Estudios Vascos - Eusko Ikaskuntza asumió la dixitalización, catalogación y xuba a internet. La so versión electrónica ta integrada nel sistema Euskomedia. En 2012 contaba con más de 150 000 artículos d'accesu gratuitu y 67 000 imáxenes. Agospiada na web de la Sociedá d'Estudios Vascos, cuenta con un sistema de busca predictiva p'ayudar a los usuarios a llograr «resultaos afechiscos de manera rápida y eficaz».

La enciclopedia Auñamendi almite dende 2017 conteníos apurríos polos usuarios, que van ser oxetu d'analís y contraste por parte de los espertos de la Sociedá d'Estudios Vascos primero de la so incorporación.

## Notes

## Referencies

## Enllaces esternos
* Accesu a la Enciclopedia Auñamendi
Reinu de los Países Baxos

El **Reinu de los Países Baxos** (en neerlandés: *Het Koninkrijk der Nederlanden*, pronunciáu /*ˈkoːnɪŋkrɛiɡ dɛr ˈneːdərlɑndə(n)*/; en papiamentu, *Reino Hulandes*), comúnmente denomáu Países Baxos, ye un Estáu soberanu trescontinental del que la so forma de gobiernu ye la monarquía constitucional.

Les cuatro partes del Reinu —Aruba, Curaçao, Sint Maarten y los Países Baxos— son países constituyentes (*landen* en neerlandés). Na práutica, sicasí, la mayoría de los asuntos del Estáu alminístralos Países Baxos —que representa'l 98 % de la superficie y población del reinu—. Los territorios d'Aruba, Curaçao y Sint Maarten son dependientes de los Países Baxos n'estayes como los asuntos esteriores y la defensa, anque son autónomos en ciertu grau, colos sos propios parllamentos.

La gran mayoría de la superficie de los Países Baxos —como país constituyente del Reinu— allúgase n'Europa, quitante'l Caribe Neerlandés: trés conceyos especiales (Bonaire, Saba y Sint Eustatius) asitiaos nel Caribe. Aruba, Curaçao y Sint Maarten tamién s'alluguen nel Caribe.

## Referencies
Mouse Genome Informatics

***Mouse Genome Informatics*** o **MGI** ye una base de datos alministrada pol Llaboratoriu Jackson qu'apurre información xenómica, xenética y biolóxica del mur de llaboratoriu col envís de facilitar l'estudiu de la salú y enfermedaes humanes. La so fundación remóntase a 1989, anque l'accesu públicu a los sos rexistros remítese a 1992; el financiamientu d'esta ferramienta provién del Institutu Nacional d'Investigaciones del Xenoma Humanu (NHGRI), l'Institutu Nacional del Cáncer (NCI) y l'Institutu Nacional de Salú Infantil y Desenvolvimientu Humanu Eunice Kennedy (NICHD).

## Referencies
Persée (portal)

**Persée** ye una biblioteca y hemeroteca dixital de revistes académiques, promovida pol Ministeriu d'Educación Superior ya Investigación de Francia. Fundáu en 2003 y puestu en marcha en 2005, el portal ufierta'l conteníu n'accesu abiertu, pero con un periodu d'embargu de dellos años de los númberos más recién. El conteníu ta enfocáu nes humanidaes y ciencies sociales, al igual qu'otros portales franceses como Revues.org y Cairn.info.

## Referencies

## Bibliografía

* 
* 
* 

## Enllaces esternos
Copa del Mundu d'axedrez de 2021

La **Copa del Mundu d'axedrez de 2021** foi un tornéu d'eliminatories que tuvo llugar en Sochi (Rusia) del 12 de xunetu al 6 d'agostu de 2021 y nel que partiparon 206 xugadores. El ganador foi'l gran maestru (GM) polacu Jan-Krzysztof Duda, que nun perdió partida dala nin a ritmu rápidu nin a ritmu rápidu nos desempates.

Los dos finalistes (Jan-Krzysztof Duda y Sergey Karjakin) clasificáronse pal Tornéu de Candidatos de 2022. El resto de los xugadores que llegaron a los cuartos de final, sacante Magnus Carlsen, clasificáronse pal Gran Premiu de la FIDE de 2022.

Al par del tornéu abiertu xugóse la primer edición de la versión femenina.

## Formatu
El tornéu foi un eventu de 8 rondes eliminatories, colos xugadores consideraos como 50 primeros cabeces de serie clasificaos direutamente pa la segunda ronda. Los perdedores de les dos semifinales enfrentáronse pol tercer puestu.

Los dos finalistes, Jan-Krzysztof Duda y Sergey Karjakin clasificáronse pal Tornéu de Candidatos de 2022, nel que se tenía de decidir al aspirante al Campeonatu del Mundu d'axedrez de 2023. Amás, tolos cuartufinalistes sacante'l campeón del mundu Magnus Carles, clasificáronse pal Gran Premiu de la FIDE de 2022, que-yos daba otra oportunidá de clasificase pal Tornéu de Candidatos.

Caúna de les rondes foi organizada de la siguiente forma:

- Caún de los dos primeros días, una partida a ritmu clásicu con 90 minutos de tiempu másimu por xugador, con un añadíu de 30 minutos nel movimientu númberu 40, más un incrementu de 30 segundos por movimientu dende'l primeru.

- El tercer día, si la serie taba empatada dempués de les partíes de ritmu clásicu, xugábense dos partíes rápides con 25 minutos por xugador de tiempu másimu y un incrementu de 10 segundos por movimientu.

- Esi mesmu día, si l'empate se caltenía, xugábense otres dos partíes rápides pero con 10 minutos de tiempu másimu por xugador y un incrementu de 10 segundos por movimientu.

- En casu de siguir empataos, xugábense dos partíes de ritmu rellámpagu con 5 minutos de tiempu másimu per xugador y un incrementu de 3 segundos por movimientu.

- Si entá l'empate nun taba desfechu, había de xugase una partía a muerte repentina na que les prietes ganaben en casu de tables y teníen un tiempu másimu de 4 minutos, por 5 minutos de les blanques, recibiendo 2 segundos de más por movimientu caún de los xugadores dende'l movimientu númberu 61. Una rifa decidía'l xugador que podía escoyer con qué pieces quería xugar.

### Calendariu
Caúna de les rondes duraba tres díes: dos pa les partíes clásiques y un tercer día pa los desempates, si yeren necesarios. Les rondes 1 a 3 xugáronse del 12 al 20 de xunetu, el 21 de xunetu foi día de descansu, del 22 al 30 de xunetu xugáronse les rondes de la 4 a la 6, el 31 de xunetu foi día de descansu, y les dos caberes rondes xugáronse del 1 al 6 d'agostu.

### Premios en metálico
El fondu de premios total (en dólares de los Estaos Xuníos d'América) yera de 1.892.500 $, con un primer premiu de 110.000 $.

## Referencies

## Enllaces esternos
Biodiversity Heritage Library

La ***Biodiversity Heritage Library*** (BHL) ye un consorciu de biblioteques de los museos d'historia natural, de biblioteques botániques ya instituciones d'investigación del Reinu Xuníu y los Estaos Xuníos, que nació en 2005, col envís de dixitalizar y facer accesible la lliteratura sobre'l patrimoniu de la biodiversidá disponible nes sos coleiciones y pa llograr l'accesu abiertu y l'usu responsable como parte d'un fondu mundial de "bienes comunes de la biodiversidá".

## Historia
En mayu de 2005, representantes de delles de les más importantes biblioteques d'historia natural y botániques aconceyaron nel Muséu Nacional d'Historia Natural de los Estaos Xuníos, xestionáu pola Smithsonian Institution, en Washington DC. El principal oxetivu foi'l de desenvolver una estratexa y un plan operativu pa empezar a dixitalizar tola lliteratura sobre la biodiversidá disponible nestes instituciones y facela accesible al públicu, como señalaben los encamientos de dellos científicos destacaos al respeutive.

Dos años depués, los direutores de les biblioteques del Muséu Nacional d'Historia Natural, les biblioteques botániques de la Universidá de Harvard, la Biblioteca del Muséu d'Anatomía Comparada Ernst Mayr, el Missouri Botanical Garden, el Muséu d'Historia Natural de Londres, el Xardín botánicu de Nueva York, el Royal Botanic Gardens of Kew, el Field Museum of Natural History, la Biblioteca de la Marine Biological Laboratory/Woods Hole Oceanographic Institution y les biblioteques de la Smithsonian Institution punxéronse d'alcuerdu pa crear la Biodiversity Heritage Library (BHL). La Smithsonian Institution convirtióse nel llar y el so primer direutor foi Thomas Garnett.

Les biblioteques de los diez miembros de la BHL disponíen de 2 millones de volúmenes de publicaciones sobre biodiversidá recoyíos mientres más de 200 años, una parte bien importante del conocimientu publicáu sobre la diversidá biolóxica en tol mundu.

A fecha de 2011, la *Biodiversity Heritage Library* (BHL) convirtiérase yá nun gran archivu dixital de la lliteratura del patrimoniu biolóxicu, con más de 31 millones de páxines escaniaes de llibros, monografíes y revistes sobre estes disciplines.

En 2010, la BHL recibió la medaya John Thackray de la *Society for the History of Natural History*.

## Referencies
Xeografía de Samoa Americana

**[[Samoa Americana]]**, atópase dientro de la rexón xeográfica d'Oceanía, ye una de les dos posesiones de los Estaos Xuníos nel hemisferiu sur, la otra ye la Islla Jarvis. 

La so superficie total ye de 199 km² (un pocu más grande que la de Washington D. C.), consta de cinco islles rugosas, volcániques y dos atolones de coral. 

Les cinco islles volcániques son: Tutuila, Aunu'o, Ofu y Olosega y Tau (estos trés últimes pertenecientes a les islles Manu'a). Los atolones de coral son: Swains, y Rose. 
De les siete islles, Rose ye un Monumentu Nacional de la Marina, ta despoblada, y Tutuila ye la de mayor superficie con 141,81 km².

Por cuenta del so allugamientu nel sur del océanu Pacíficu, ye frecuentemente cutida por tifones ente avientu y marzu. L'atolón Rose ye'l puntu más oriental del territoriu, ente que Samoa Americana ye la parte más meridional de los Estaos Xuníos. 
Samoa Americana alluga el Parque nacional de Samoa Americana.

## Ver tamién
* Xeografía de Samoa
* Archipiélagu de Samoa
* Xeografía d'Oceanía

## Referencies

## Enllaces esternos
*https://geografia.laguia2000.com/geografia-regional/oceania/samoa-americana Geografia.laguia2000.com/ Xeografía de Samoa Americana]
Gaudencio Tomillo Montes

**Gaudencio Tomillo Montes**  foi un políticu asturianu. Foi alcalde de Ḷḷena de 1966 a 1979 y más tarde conceyal ente 1991 y 1999. Depués, dexó la política y dedicóse a la lliteratura.

## Obres
* *El concejo de Lena en el siglo XX: historia gráfica de su evolución urbanística* (Azucel, 2002)
* *El concejo de Lena en el siglo XX a través de sus personajes* (Azucel, 2004)
* *El concejo de Lena en el siglo XX: la sociedad en imágenes* (Trabe, 2012)

## Referencies

## Enllaces esternos
Israel Sastre

**Israel Sastre**  ye un artista multidisciplinar asturianu. Ente les disciplines que prautica destaquen la d'actor de teatru, músicu (ye saxofonista) y la pintura. Ye conocíu pol so arte alternativu y l'usu de materiales reciclaos pa crear escultures. Tien collaborao con EdP y la Fundación Princesa d'Asturies.

## Biografía
Nació n'Uviéu, anque pasó la so infancia ente la capital y Nava. Siempre foi un mocín curiosu ya imaxinativu. Foi'l creador del proyeutu *Alcayata Project*, nel que dio la posibilidá a otros artistes a colgar una obra suya nel Muséu de Belles Artes d'Asturies per una selmana. Gracies a la so pintura *La influencia de la luz en el espacio onírico*, inspirada en Dalí, foi seleicionáu por Red Bull ente más de 2000 persones pa formar parte d'una muestra d'arte que viaxó per tol mundu. Esto fizo qu'entamara a destacar. Más recién, abrió'l Muséu de les Fees Artes (MUFA) nun llocal de la so ciudá natal, nel qu'espón les obres qu'él y la so pareya Inés Álvarez constrúin, principalmente con materiales reciclaos.
Toca'l saxofón en grupos como Talego Kini y en Los Enigmáticos.

## Obres de teatru
* *El Pelayo*
* *Genocidio en el arrozal de Birmania*

## Referencies

## Enllaces esternos
Alcalde de Ḷḷena

L**'alcalde de Ḷḷena** ye'l cabezaleru del conceyu asturianu de Ḷḷena. Dende'l regresu de la democracia sólo gobernaron dos partíos nel conceyu, el PSOE ya IX. Dende 2016 l'alcaldesa ye Gemma Álvarez Delgado, d'IX.

## Llista

## Gráficu

ImageSize = width:1000 height:550 
PlotArea = width:50 height:500 left:50 bottom:10 
DateFormat = yyyy 
Period = from:1979 till:2022 
TimeAxis = orientation:vertical 
ScaleMajor = unit:year increment:4 start:1979 

Define $dx = 35 # shift text to right side of bar

PlotData=
#barra, color, ancho, ?, alineamiento, tamaño de fuente (XS,S,M,L,XL)
  bar:Líderes color:red width:25 mark:(line,white) align:left fontsize:M

 from:1979  till:1987 shift:($dx,0)  text:Enrique Baquero García, PSOE (19 d'abril de 1979)
 from:1987  till:1995 color:green shift:($dx,0)  text:Enrique Fernández Lobo, IU (30 de xunu de 1987)
 from:1995  till:2007 shift:($dx,0)  text:Hugo Morán, PSOE (17 de xunu de 1995)
 from:2007  till:2016 color:green shift: ($dx,0)  text:Ramón Argüelles, IX (16 de xunu de 2007)
 from:2016  till:2022 color:green shift: ($dx,0)  text:Gemma Álvarez, IX (17 d'avientu de 2016)


## Referencies

## Enllaces esternos
Gemma Álvarez Delgado

**Gemma Álvarez Delgado**  ye una política asturiana d'Izquierda Xunida, alcaldesa de Ḷḷena dende 2016.

## Referencies

## Enllaces esternos
Rospaso

**Rospaso** ye un llugar de la parroquia de Teyeo, nel conceyu asturianu de Ḷḷena. Tien una población de .

## Referencies

## Enllaces esternos
Xeografía de les Islles Marianes del Norte

Les Islles Marianes del Norte, xunto con Guam al sur, componen l'archipiélagu d'Islles Marianes. 

Les islles del sur son de piedra caliar, con terraces nivelaes y petones de coral. 

Les del norte son volcániques, con volcán activu en delles islles, incluyendo Anatahan, Paguen y Agrihan. El volcán en Agrihan tien la elevación más alta a 965 msnm.

El volcán Anatahan ye una pequeña islla volcánica asitiada a 130 km al norte de Saipán. Tien aproximao 10 km de llargu y 3 km d'anchu. 

Anatahan empezó a erupcionar dende'l so cráter esti'l 10 de mayu de 2003. Dende entós alternó ente los periodos d'erupción y aselu. 

El 6 d'abril de 2005, espulsáronse aproximao 1,416,000 m³ de cenices y roques, causando qu'una gran nube negra se moviese escontra'l sur sobro Saipán y Tinian.

Ta constituyida por un grupu de 14 islles: Saipán, Tinian, Rota, Aguiján, Farallón de Medinilla, Anatahan, Sarigan, Guguan, Alamagan, Pagán, Agrihan, Asunción, Islles Maug y Farallón de Pájaros. 

Les úniques que tán poblaes son Saipán, Tinián, Rota y Alamagan.

Les islles del sur tán compuestes por piedra caliar, con niveles de terraces y petones de coral que les bordien. 

Les islles del norte son d'orixe volcánicu, con volcanes activos en Anatahan, Pagán y Agrihan. 

La so superficie total ye de 464 km².

## Referencies

## Enllaces esternos
Parroquia de Saint Andrew (Dominica)

**Saint Andrew** ye una de les 10 parroquies de Dominica. La so capital ye Wesley.

Tien una superficie de  km² y llenda con .

La so población ye de .

## Referencies

## Enllaces esternos
Rubén Avilés

**Rubén Avilés**  ye un creador de conteníos en TikTok conocíu polos sos videos en defensa de los derechos LGBT.

## Biografía
Rubén nació en Sevilla en 1999. Estudió publicidá y rellaciones públiques na Universidá de Sevilla, graduándose en 2022. Al traviés del so activismu LGBT, collaboró con Cruz Bermeya. En 2022, Rubén participó nes actividaes del Mes de la Diversidá Sexual entamaes pol Conceyu de Sevilla. Esi mesmu añu foi nomáu a los Premios TikTok 2022 na categoría Diversidá.

Ye'l creador de *Las voces de ellas*, un programa onde entrevista a muyeres pa que cunten la so hestoria. Entrevistó a muyeres como Samantha Hudson o Inés Hernand.

## Referencies

## Enllaces esternos
Chris Columbus

**Christopher Joseph Columbus** , más conocíu como **Chris Columbus** ye un direutor de cine d'Estaos Xuníos. Entamó nel cine como guionista de la película *[[Gremlins]]* (1984). Ye conocíu por dirixir películes familiares de gran ésitu de crítica y en taquilla. Les sos obres más destacaes son les dos primeres de la serie ''Harry Potter'': *[[Harry Potter and the Philosopher's Stone (película)|Harry Potter and the Philosopher's Stone]]* y *[[Harry Potter and the Chamber of Secrets (película)|Harry Potter and the Chamber of Secrets]]*, *[[Home Alone]]*, *[[Home Alone 2: Lost in New York]]*, *[[Percy Jackson & the Olympians: The Lightning Thief]]* y *[[Mrs. Doubtfire]]*, ente otres.

## Referencies

## Enllaces esternos
ONCE (equipu ciclista)

**ONCE** foi un equipu ciclista español que, col patrociniu principal de la ONCE, tuvo en competición ente los años 1989 y 2003. Corrió na categoría UCI WorldTeam. Depués de la marcha de la ONCE como patrocinador, l'equipu foi patrocináu por Liberty Seguros hasta 2006, cuando sumió y la so plaza foi heredada por Team Astana.

## Equipación

## Ciclistes destacaos

Dellos ciclistes destacaos d'esti equipu:

## Ver tamién
* Astana Pro Team

## Referencies

## Enllaces esternos
Cinnyris

***Cinnyris*** ye un xéneru d'aves paseriformes que pertenez a la familia Nectariniidae. Dalgunos de los sos miembros enantes incluyíense nel xéneru *[[Nectarinia]]*.

## Especies
Reconócense 56 especies:

## Referencies

## Enllaces esternos
James E. Hinton

**James E. Hinton** (dacuando denomáu como **Jim Hinton**)  foi un cineasta y fotógrafu d'Estaos Xuníos. Foi conocíu como un documentalista del movimientu polos derechos civiles; trabayó en más de 70 documentales como cinematógrafu y direutor; pero Hinton foi especialmente conocíu pola so innovadora cinematografía na película de cultu *Ganja* & Hess. Fundó la so propia compañía de producción en 1971. Dirixó una serie de películes comerciales, industriales y educativos; un conxuntu de películes pal *National Endowment for the Arts*; un conxuntu de películes pal Departamentu de Trabayu de los Estaos Xuníos; y documentales de televisión.

## Seleición de filmografía
* *Identity Crisis* (1989) (cinematógrafu, coproductor)
* *Greased Lightning* (1977) (productor asociáu)
* *Ganja & Hess* (1973) (cinematógrafu)
* *Don't Play Us Cheap* (1973) (segunda unidá de direutor)

## Referencies

## Enllaces esternos
James Gordon

**James Gordon** o **Jim Gordon** puen referise a:

* James Henry Gordon, militar británicu.
* James Gordon (actor) (1871–1941), actor cinematográficu d'Estaos Xuníos.
Islla Rakino

La **islla Rakino** ye una de les munches islles del golfu de Hauraki, un brazu del océanu Pacíficu al nordeste d'Auckland, Nueva Zelanda.

Rakino ye una pequeña islla al nordeste de la islla Motutapu. 

La islla tien 2,4 km de llargu y aproximao 1,2 km d'anchu y tien un área de 1,5 km². 

Les dos badees más populares tienen accesu públicu , pero otres trés tamién tienen accesu dende el mar. Hai badees más pequeñes y sableres ensin accesu públicu. El muelle públicu ta nel estremu sur de Sandy Bay, y una rampla d'accesu pa barcaces ta nel estremu occidental de Sanford Way en Home Bay. 

La topografía montascosa abarca una capa fértil de suelu volcánicu de la islla de Rangitoto que se superpone a un mantu trupu de suelu magrizu que de la mesma superponse a la roca.

## Historia
Sir George Grey, gobernador de Nueva Zelanda, mercó Rakino en 1862. Ordenó plantar árboles y empezó a construyir una casa en Home Bay, pero perdió interés cuando la islla Kawau tuvo disponible. 

Mientres na década de 1860, los prisioneros de la fase d'invasión de Waikato de les guerres de Nueva Zelanda fueron llevaos a Auckland, dalgunos fueron agospiaos en cascos fondiaos nel puertu y un pequeñu grupu instalóse en Rakino, onde s'apurrió una casa y suministros de xardinería . L'esperimentu foi un fracasu y llueu abandonase. 

Hai una entrada nos Apéndices del Diariu de la Cámara de Representantes que diz "Ihaka nun espolletó enforma na islla y morrió ellí, presumese que tien señardá y el corazón rotu".

Un sieglu después, en 1963, la islla foi mercada pol Dr. Maxwell Rickard, presidente de la UPO (Organización de los Pueblos Xuníos, coles mires d'establecer una comunidá filantrópica . 

Rickard era psicólogu clínicu y hipnoterapeuta y tamién yera dueñu d'un club nocherniegu en Auckland y realizaba xires como hipnoterapeuta profesional sol nome de "El Gran Ricardo". 

Los planes pa la islla incluyíen una clínica pa pacientes venaos y nerviosos, un orfanatu internacional, un abellugu pa madres solteres y llares pa vieyos. Sicasí, estos planes nun se concretaron y la islla en 1965, subdividióse en 25 parceles de 10 acres (40 000 m2) y 125 terrenes más pequeños que se vendieron por ente 2500 y £ 6000.

La comunicación na islla yera un problema, polo que s'instaló'l primer teléfonu del mundu alimentáu por enerxía solar. Magar l'usu xeneralizáu de teléfonos móviles amenorgó la dependencia de les llinies fixes, el teléfonu inda ta n'usu y les llamaes locales a Auckland son gratuites.

Hai alredor de 76 viviendes na islla de Rakino, anque la población permanente ye de solu 21 pobladores en 2019. Rakino, colos sos pocos residentes permanentes y el so pequeñu tamañu, y y teniendo un serviciu de ferry públicu llindáu, tien poco curiosu pa los viaxeros. Los residentes estimen el so aislamientu y la so privacidá.

## Biodiversidá
En 2002, la rata invasora foi erradicada de la islla.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Ferry a Rakino Island
Plus ultra

***Plus ultra*** (del llatín que significa "más allá") ye una llocución llatina, anguaño lema d'España. Foi adoptáu pol emperador Carlos V como lema personal d'espresión del dinamismu del nuevu imperiu. El lema provién de la influyencia del médicu y conseyeru personal de Carlos I, l'humanista milanés Luigi Marliano, qu'aconseyó al nuevu duque y futuru emperador en 1515, cuando llegó la so mayoría d'edá y foi proclamáu gran maestru de la Orde del Toisón d'Oru, poner dientro del so blasón el lema *Plus oultre* en francés, que depués se llatinizó en *Plus ultra*. Esti lema utilizóse p'animar a escaecer l'antigua alvertencia a los navegantes de la mitoloxía griega, según la cual Hércules punxera dos pilastres nel estrechu de Xibraltar, y creíase que yeren les llendes del mundu, la última frontera pa los navegantes del Mediterraneu. Yera el *Non Terrae Plus ultra* ("nun esiste tierra más allá") en referencia tamién a Finisterre. Esti lema perdió'l so poder simbólicu cuando Cristóbal Colón llegó a América cruciando l'océanu Atlánticu en 1492. De magar, ésti foi'l lema nacional d'España. Nel actual escudu constitucional, el lema ta inscritu alredor a les dos columnes d'Hércules.

## Ver tamién
* *[[A solis ortu usque ad occasum]]*
* Tanto monta
* Nuedu gordianu

## Referencies

## Enllaces esternos