Cordia alba

La **Uvita** o **Cordia alba** ye un árbol caducifoliu del xéneru Cordia na familia de Boraginaceae. La especie ye nativa d'América Central. Tienen esti nome por que tienen pequeños dientes nel cantu de les sos fueyes les cualos son una continuación de los nervios secundarios. Dáse-y l'usu como fonte d'alimentu, y por cuenta de la calidá de la so madera pue ser posible la fabricación de munchos oxetos. Tien presencia en munchos países de Centroamérica y dellos países de Sudaméricanos, especialmente en terrenes secos o apocayá anubiertos. Ye bien popular na ciudá de Barranquilla, Colombia.

## Descripción
*Cordia alba* ye un árbol pequeñu que crez ente un rangu de 2 a 10 metros d'altor. Principalmente caracterízase por tener el tueru curtiu, frecuentemente torcíu y una copa bien ramificada. La so corteza ye gris o pardu abuxada, bien fisurada. Y les sos fueyes son simples y alternes, que pueden tener 3 hasta 13,5 cm de llargu y 2 hasta 7 cm d'anchu, tamién son elíptiques a elípticu-ovaes o arrondaes, ápiz agudu o arrondáu. 

La flor ye mariella y dacuando blanca, ye bien vistosa. Tienen la capacidá de producir néctar y son ponilizaes por munches especies d'inseutos. El frutu ye ovoide, tien d'un 1 a 1,5 cm de llargor y 0,6 cm de diámetru, ye blancu y cuasi tresparente cuando s'atopa maduru. Sirve como alimentu pa munches aves, esperteyos y iguanes, por cuenta de la so magaya que ye xugosa y duce.

### Madera
La madera ye de color anaranxáu, densidá mediana a alta (0.47-0.7) y bona durabilidá. Quema rápido con muncho fumu y raxa difícilmente. L'ensugáu ye de velocidá mediana (4 selmanes) y ye aceptable pa trabayar.

## Distribución
Alcuéntrase distribuyíu en zones seques de Méxicu hasta Panamá, Antilles, Colombia y Venezuela. El so habitát frecuenta ser en montes semideciduo de baxura. Tradicionalmente son llantaos en barganales vivos en distintes zones de la so distribución natural. Suelen atopase en charrales, nes veres de caminos y carreteres; tamién en manglares o en terrenes temporalmente anubiertos.

## Usos
El so usu ye aplicáu mayormente nel oficiu de la carpintería, siendo usada la so madera pa la creación de postes y lleña. Tamién pa la fabricación de culates pa escopetes, mangos pa ferramientes, trojas, baranda/tapesco de carretes, vigues y otros oxetos más. En dellos pueblos ye usáu como forraxe. Les fueyes d'esta planta úsense como medicina casera y les flores como remediu pa la tos y como un sudorífico. Munchos de los sos frutos son usaos como alimentu, otros dáse-yos l'usu como pegamento por cuenta del so mucílagu.

## Taxonomía
*Cordia alba* describióse por (Jacq.) Roem. & Schult. y espublizóse en *[[Systema Vegetabilium]]* 4: 466–467. 1819.
;Etimoloxía:
***Cordia***: nome xenéricu dau n'honor del botánicu alemán Valerius Cordus (1515-1544).

***alba***: epítetu llatín que significa "blancu".
;Sinonimia:
* *Calyptracordia alba* (Jacq.) Britton 
* *Carpiphea dentata* (Poir.) Raf. 
* *Cordia calyptrata* Bertero ex Spreng. 
* *Cordia corylifolia* Willd. ex Roem. & Schult. 
* *Cordia dentata* Poir. 
* *Cordia dentata* Vahl 
* *Cordia leptopoda* K.Krause 
* *Cordia ovata* Brandegee 
* *Gerascanthus albus* (Jacq.) Borhidi 
* *Varronia alba* Jacq. 
* *Varronia calyptrata* (Bertero ex Spreng.) DC
## Nomes comunes
En munchos países llatinoamericanos tien los siguientes nomes: 
* Chachalaco, n'Hondures
* Jiguilote, en Costa Rica
* Jigüilote, en Costar Rica, El Salvador, Honduras y Nicaragua.
* Tiguilote en Nicaragua
* Tihuilote, n'El Salvador.
* Upay, en Guatemala.
* Uvita, en Costa Rica y Colombia.
* Caujaro, en Venezuela.

## Ver tamién
* Historia de la botánica
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Descripción de les boraginacees
## Referencies

## Bibliografía
# Cowan, C. P. 1983. Flora de Tabasco. Llistaos Floríst. Méxicu 1: 1–123.
# Novelo, A. & L. Ramos. 2005. Vexetación acuática. Cap. 5: 111–144. In Biodivers. Tabasco. CONABIO-UNAM, Méxicu.
# Pérez, A., M. Sousa Sánchez, A. M. Hanan-Alipi, F. Chiang Cabrera & P. Tenorio L. 2005. Vexetación terrestre. 65–110. In Biodivers. Tabasco. CONABIO-UNAM, Méxicu.
## Enllaces esternos