Cronoloxía de les guerres napoleóniques

## [[1802]]
**[[18 de mayu]]**
* Inglaterra ruempe la paz del Tratáu de Amiens (1802) y declara la guerra a Francia
* Una fragata inglesa cañonea y captura a un buque francés cerca de la Bretaña.

## [[1803]]
**[[26 de payares]]**
* Róblase un tratáu qu'obliga a España a financiar les campañes de Napoleón.

## [[1804]]

**[[5 d'ochobre]]**
* Una escuadra británica ataca por sorpresa, en tiempos de paz y ensin previa declaración de guerra a cuatro fragates españoles provenientes de Montevidéu, desencadenándose la batalla del cabu de Santa María, lo que foi'l *casus belli* de la declaración de guerra d'España a Inglaterra.

**[[2 d'avientu]]**
* Napoleón Bonaparte ye coronáu Emperador de Francia na Catedral de Notre Dame de París.

**[[14 d'avientu]]**
* España declára-y la guerra a Inglaterra.
* Promúlgase'l Códigu Civil francés (denomináu darréu como *"Códigu de Napoleón"* o *"Códigu Napoleónicu"*).

## [[1805]]
**abril de 1805**
* Reinu Xuníu y Rusia roblen la Tercer Coalición contra Francia, na que se va xunir darréu Austria.

**[[25 de setiembre]]**
* Llíbrase la Batalla d'Ulm.

**[[21 d'ochobre]]**
* Batalla de Trafalgar. La flota británica intercepta y vence a la flota combinada francu-española cerca de Cádiz.

**[[2 d'avientu]]**
* Batalla d'Austerlitz. Napoleón gana a los exércitos austriacos y termina cola Tercer Coalición.

**[[26 d'avientu]]**
* Tratáu de Pressburg. Venecia pasa a control italianu, y Tirol a control de Baviera.

## [[1806]]
**[[1 d'abril]]**
* Xosé Bonaparte ye nomáu Rei de Nápoles.

**[[20 de xunu]]**
* Luis Bonaparte ye nomáu Rei d'Holanda.

**[[12 de xunetu]]**
* Créase formalmente la Confederación del Rin en París, desligando a numberosos principaos alemanes del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu.

**[[6 d'agostu]]**
* El Sacru Imperiu Romanu Xermánicu queda eslleíu pol Emperador Francisco II d'Austria.

**[[24 d'agostu]]**
* Tratáu de paz ente Francia y Rusia.

**[[9 d'ochobre]]**
* Prusia declára-y la guerra a Francia.Y empecípiense les guerres de la Cuarta Coalición.

**[[14 d'ochobre]]**
* Batalla de Jena. Napoleón derrota al exércitu prusianu.
* Batalla d'Auerstädt. El mariscal francés Davout derrota al exércitu prusianu.

**[[27 d'ochobre]]**
* Napoleón entra na capital prusiana de Berlín, tres una campaña acandilante.

**[[1 de payares]]**
* Decrétase'l Bloquéu Continental contra'l Reinu Xuníu. Empecípiase la Guerra Comercial.

## [[1807]]
**[[7 de febreru]]**
* Batalla de Eylau. Victoria francesa frente a Rusia.

**[[19 de febreru]]**
* España entra nel Bloquéu Continental contra'l Reinu Xuníu.

**[[22 d'abril]]**
* España unvia un contingente escontra Dinamarca al mandu del Marqués de la Romana pa sofitar les operaciones franceses.

**[[14 de xunu]]**
* Batalla de Friedland. Definitiva derrota rusa, que se ve obligada a roblar un armisticiu.

**[[7 de xunetu]]**
* Paz de Tilsit. El Zar Alexandru I de Rusia robla'l fin de les hostilidaes con Francia.

**[[18 d'agostu]]**
* Jerôme Bonaparte ye nomáu Rei de Westfalia.

**[[2 de setiembre]]**
* Segunda Batalla de Copenhague. El Reinu Xuníu fuercia a Dinamarca a entrar en guerra.

**[[18 d'ochobre]]**
* Cola sida d'atacar a Portugal, les tropes franceses empecipien la invasión d'España col beneplácito de la corona española.

**[[30 de payares]]**
* Les tropes franceses entren na capital portuguesa de Lisboa.

## [[1808]]

**[[16 de febreru]]**
* Ocupación francesa de Pamplona.

**[[20 de febreru]]**
* Ocupación francesa de Barcelona.

**[[17 de marzu]]**
* Motín d'Aranjuez. Destitución de Godoy.

**[[19 de marzu]]**
* Abdicación de Carlos IV y proclamación de Fernando VII como Rei d'España.

**[[23 de marzu]]**
* Ocupación francesa de Madrid.

**[[20 d'abril]]**
* Fernando VII ye prindáu en Bayonne por Napoleón.

**[[2 de mayu]]**
* Llevantamientu popular n'España contra la invasión francesa. Empieza la Guerra de la Independencia Española.

**[[8 de xunu]]**
* Ocupación francesa de Córdoba.

**[[14 de xunu]]**
* Primer Sitiu de Zaragoza.

**[[19 de xunetu]]**
* Batalla de Bailén. Primer derrota de les tropes franceses n'España y n'Europa.

**[[22 de xunetu]]**
* Primer sitiu de Girona.

**[[16 d'agostu]]**
* Ocupación francesa de Bilbao.

**[[27 de setiembre]]**
* Congresu de Erfurt. División de Suecia y creación del Gran Ducáu de Finlandia.

**[[23 de payares]]**
* Batalla en Tudela de Navarra. Victoria de los franceses a manes de Jean Lannes.

**[[30 de payares]]**
* Batalla de Somosierra. Clamorosa derrota española frente a les tropes polaques de Napoleón.

## [[1809]]
* Créase la Quinta Coalición, de Reinu Xuníu y Austria contra Francia.

**[[16 d'abril]]**
* Batalla de Sacile. Un empate tácticu ente franceses y austriacos que cuesta más de 4.000 vides.

**[[19 d'abril]]**
* Batalla de Radzyn. Derrota austriaca nel Gran Ducáu de Varsovia.

**[[20 d'abril]]**
* Batalla de Abensberg. Retirada del Archiduque Carlos d'Austria escontra l'este.

**[[13 de mayu]]**
* Napoleón entra en Viena.

**[[21 de mayu]]**
* Batalla de Aspern-Essling. Primer derrota táctica de Napoleón.

**[[5 de xunetu]]**
* Batalla de Wagram. Decisiva derrota austriaca, que recula hasta Moravia.

**[[29 de xunetu]]**
* Espedición Walcheren. Inglaterra desembarca una fuercia de 39.000 homes nos Países Baxos en sofitu del exércitu austriacu vencíu en Wagram. Sicasí, la espedición convertir nun desastre por causa de la enfermedá conocida como fiebre de Walcheren.

**[[14 d'ochobre]]**
* Tratáu de Schönbrunn. Fin de les guerres de la Quinta Coalición.

## [[1812]]
**[[23 de xunu]]**
* Napoleón invade Rusia. Empieza la *[[Invasión napoleónica de Rusia|Guerra Patria]]*.

**[[7 de setiembre]]**
* Batalla de Borodino. L'exércitu napoleónicu derrota al exércitu rusu.

**[[14 de setiembre]]**
* Napoleón llega a Moscú, abandonar debíu al intensu fríu y al gran costu que supón caltener les sos llinies de suministru.

**[[12 de payares]]**
* Batalla de Berezina.

**[[14 d'avientu]]**
*Ponse fin a la campaña napoleónica en Rusia con una derrota francesa, siendo estos espulsaos del territoriu qu'ocuparen.

## [[1813]]

**[[2 de mayu]]**
* Batalla de Lützen. Napoleón inflige una gran derrota al exércitu prusianu.

**[[20 de mayu]]**
* Batalla de Bautzen. Segunda gran derrota de Prusia.

**[[21 de xunu]]**
* Batalla de Vitoria. Les tropes franceses abandonen definitivamente'l territoriu español.

**[[16 d'ochobre]]**
* Batalla de Leipzig o *Batalla de les Naciones*. Derrota de Napoleón, que per primer vegada tien de defender el territoriu francés de la invasión aliada.

## [[1814]]-[[1815]]
**[[30 de marzu]]**
* Les fuercies aliaes entren en París.

**[[6 d'abril]]**
* Napoleón Bonaparte abdica del tronu imperial y ye desterráu a la Islla d'Elba.

**[[1 d'ochobre]]**
* Congresu de Viena. Siéntanse les bases de la futura europa post-napoleónica.

## [[1815]]
**[[1 de marzu]]**
* Napoleón abandona'l so exiliu n'Elba.

**[[16 de xunu]]**
* Batalla de Ligny. Napoleón derrota a los prusianos.
* Batalla de Quatre Bras. El mariscal Ney contién con ésitu a Wellington.

**[[18 de xunu]]**
* Batalla de Waterloo. Napoleón ye ganáu poles fuercies anglu-prusianes.

**[[22 de xunu]]**
* Napoleón ye obligáu a abdicar del so tronu por segunda y última vegada, y ye exiliáu a la Islla de Santa Elena.

## Bibliografía rellacionada de la serie «[[Guerres Napoleóniques|Les Guerres Napoleóniques]]»
### N'español
* *La campaña de Trafalgar (1804-1805)*: Corpus documental. González-Ayer Fierro, José Ignacio. Madrid : Ministeriu de Defensa. Centru de Publicaciones. ISBN 8497811364
* *Austerlitz 1805 : la batalla de los trés emperadores*. Chandler, David. Madrid : Ediciones del Prado, S.A. ISBN 84-7838-491-X
* *Jena 1806*. Chandler, David. Madrid : Ediciones del Prado, S.A. ISBN 84-7838-982-2
* *Borodino 1812 : les últimes lluces del imperiu*. Gracia Yagüe, José Carlos; Bobi Miguel, María del Carmen. Madrid : Delta Ediciones. ISBN 84-609-5011-5
* *Waterloo 1815 : la nacencia de la Europa moderna*. Wootten, Geofrey. Ediciones del Prado, S.A. ISBN 84-7838-481-2
* *Les campañes de Napoleón : un emperador nel campu de batalla : de Tolón a Waterloo (1796-1815)*. Chandler, David. Madrid : La Esfera de los Llibros S.L. ISBN 84-9734-335-2
* *La grande armée : introducción al exércitu de Napoleón*. Martín Mas, Miguel Ángel. Alpedrete : Andrea Press. ISBN 84-96527-43-3
* *Los cien díes : el final de la era napoleónica*. Dominique de Villepin. Inédita Ediciones. ISBN 84-96364-01-1

### N'inglés
* *The Rise of Napoleon Bonaparte*. Asprey, Robert. New York: Basic Books. 2000 ISBN 0-465-04879-X
* *Napoleon*. Cronin, Vincent. London: HarperCollins. 1994. ISBN 0-00-637521-9
* *The Cassel Dictionary of the Napoleonic Wars*. Pope, Stephen. Cassel. 1999. ISBN 0-304-35229-2
* *Napoleon Bonaparte: A Life*. Schom, Alan. 1998. Perennial. ISBN 0-06-092958-8
* *1812: Napoleon's Fatal March on Moscow*. Zamoyski, Adam. 2004. HarperCollins. ISBN 0-00-718489-1

## Referencies

## Enllaces esternos