Hospital Monte Naranco

L**'Hospital Monte Naranco** (HMN) ye un hospital públicu asitiáu n'Uviéu, Asturies, España. Empresta servicios médicu-quirúrxicos y pertenez al Serviciu de Salú del Principáu d'Asturies (SESPA). Ta asitiáu na falda suroeste de La Cuesta'l Naranco, ente los barrios de La Florida y Vallobín, al llau del Parque de Purificación Tomás.

Xunto col Hospital Universitariu Central d'Asturies (HUCA), ufierta cobertoria hospitalaria a l'área sanitaria IV del SESPA. El Serviciu de Xeriatría d'esta área ta centralizáu nel HMN disponiendo de múltiples Unidaes de Xestión Clínica (Agudos, Ortogeriatría, Ictus, Rehabilitación Xeriátrica, Curiaos Paliativos y Úlceras Vasculares), siendo tamién un centru de referencia pal tratamientu de quebrar de cadril en vieyos con un abordaxe multidisciplinar (Xeriatría, Traumatoloxía y Rehabilitación).

## Historia
### Fundación y oríxenes
L'Hospital Monte Naranco foi inauguráu'l 21 d'ochobre de 1947 como un sanatoriu para pacientes con tuberculosis y otres patoloxíes respiratories, perteneciente entós al Patronatu Nacional Antituberculoso y construyíu por Rexones Afaraes, como respuesta a la epidemia de tuberculosis surdida mientres la posguerra española. El so costu de construcción foi de trelce millones de les antigües pesetes. Nuna situación elevada y arrodiáu de pinares y praderíes nuna redolada natural, l'hospital constrúyose con amplies terraces con orientación escontra'l sur, pensando qu'asina se favorecía'l sanamientu de los pacientes con tuberculosis, siendo esti unu enclín habitual na arquitectura de los hospitales de la dómina. El sanatoriu llegó a allugar alredor de 250 pacientes, la mayoría con tuberculosis, n'ocasiones families enteres al tratase d'una enfermedá bien contaxosa y habitual mientres esos años, y en munchos casos con estancies hospitalaries de dellos meses. Hasta la so modernización na década de los 80, el sanatoriu foi dirixíu por una orde relixosa siendo les monxes enfermeres les encargaes d'atender a los pacientes; la comunidá relixosa vivía nel mesmu sanatoriu. L'antiguu sanatoriu cuntaba con un quirófanu que s'emplegaba para realizar intervenciones de tórax a los pacientes con tuberculosis.

### Modernización
Nel añu 1985, col desenvolvimientu de les Comunidaes Autónomes n'España, l'hospital pasa a depender del Principáu d'Asturies, incorpórase a la sanidá pública, y conviértese nel primer centru del Serviciu de Salú del Principáu d'Asturies (SESPA). Empieza un periodu de reformes y l'antiguu sanatoriu evoluciona convirtiéndose nun hospital médicu-quirúrxicu, acomuñáu a la Universidá d'Uviéu, siendo referente en procesos calidable y seguridá del paciente y centrándose n'especialidaes como Xeriatría, Curiaos Paliativos y Ciruxía Ortopédica y Traumatoloxía. Nel añu 2000 convirtióse nel primer hospital d'España en llograr el certificáu calidable ISO en cuidos d'enfermería, llogrando darréu'l certificáu calidable ISO 9001 en sistemes de xestión calidable para toles árees del centru. Nel añu 2007 recibió'l Premiu a les Práctiques Segures del Ministeriu de Sanidá. Tamién nel añu 2007 foi'l primer hospital del SESPA n'implementar la historia clínica electrónica col sistema informáticu Selene, enllantáu darréu nel restu d'árees sanitaries de la rexón. Darréu va camudase al sistema d'hitoria clínica Millenium nel so procesu d'integración col HUCA.

### Actualidá

Catalogáu como edificiu protexíu, la fachada ye l'únicu elementu arquitectónicu que se caltién de la so estructura orixinal. Trátase d'una construcción horizontal con cinco plantes (planta principal, trés altores y semisótanu) con una superficie d'unos 19.250 metros cuadraos. Cuenta con alredor de 190 cames, 25 sales de consulta, cinco quirófanos, hospital de día xeriátricu, ximnasiu de rehabilitación y múltiples Unidaes de Xestión Clínica, con una plantiya d'unos 340 trabayadores. Nel añu 2022 cumple 75 años dende la so inauguración y la Conseyería de Salú del Principiado d'Asturies ta entamando una nueva reforma integral del centru.

## Servicios y Especialidaes

* Alergoloxía
* Análisis Clínicos
* Anestesiología y Reanimación
* Ciruxía Plástica y Reparadora 
* Ciruxía Xeneral y del Aparatu Dixestivu
* Dermatoloxía Médicoquirurgica 
* Farmacia Hospitalaria
* Foniatría
* Xeriatría
* Hematoloxía
* Hixene bucodental
* Llogopedia
* Medicina Interna
* Obstetricia y xinecoloxía
* Oftalmoloxía
* Radioloxía
* Rehabilitación
* Traumatoloxía y Ciruxía Ortopédica

## Docencia y Formación
El Serviciu de Xeriatría ta acomuñáu a la Facultá de Medicina de la Universidá d'Uviéu.

L'Hospital Monte Naranco forma parte del sistema de Formación Sanitaria Especializada del Ministeriu de Sanidá. Ufierta añalmente places de formación para Médicos Internos Residentes (MIR) y para Enfermeros Internos Residentes (EIR) de la especialidá de Xeriatría.

## Investigación
* L'Hospital Monte Naranco, xunto cola Universidá d'Uviéu y el Serviciu Rexonal d'Investigación y Desenvolvimientu Alimentario (SERIDA), constitúi'l Grupu de Respuesta Celular al Estrés Oxidativo (cROS). El grupu realizó delles publicaciones y consta de trés llinies d'investigación distintes:
*# Avieyamientu.
*# Autofagia y muerte celular programada.
*# Tenderización y bienestar animal.
* Participación nel proyectu FRAILCLINIC (2014-2018) para implementar un programa d'intervención xeriátrica multidisciplinar nos vieyos fráxiles en medios clínicos hospitalarios.
* Creación d'un grupu d'investigación acomuñáu al Centru d'Investigación Biomédica en Rede (CIBERFES) en 2018 para reforzar les llinies d'estudiu de la obesidá y los sos efectos sobro'l músculu, el fégadu y el celebru; l'estudiu del dañu sarcopénico en vieyos; y los efectos de la ciruxía de cadril n'estáu oxidativo y inflamatorio nes persones mayores de 70 años.

## Referencies

## Enllaces esternos