Zapatu

El **zapatu** ye un accesoriu de la vistimienta fechu col enfotu de aprovir proteición y comodidá al pie mientres ésti realiza delles actividaes. Los zapatos, como'l restu de les prendes, tamién se diseñen atendiendo a fines estéticos. El diseñu de los zapatos varió descomanadamente al traviés del tiempu y de cultura en cultura, cola so apariencia orixinalmente amestada a les sos funciones. Adicionalmente, la moda dictó frecuentemente munchos elementos de diseñu, como l'altor de los tacones. 

El calzáu contemporáneo varia llargamente n'estilu, complexidá y costu. Una sandalia básica puede consistir nuna suela delgada y un amarre simple. Los zapatos de moda pueden tar fechos de materiales bien caros en construcciones complexes y vendíos por miles de dólares el par. Otros zapatos son pa propósitos bien específicos, tales como los diseñaos pa esguilada de montes o esquiar.

## Historia
Los primeros zapatos yeren de cutiu simples "bolses de pies" de cueru pa protexer a los pies de les piedres, los escombros y el fríu. Agora, el zapatu de cueru úsase más que la sandalia, especialmente nos países fríos. Al empar, na Edá Media el zapatu ellaborar con perendengues o teles alternaes pa protexer la piel y reforzar el pie pa un meyor axuste. N'Europa, el zapatu convertir de símbolu de estatus social de nobles y ricos pero llegó a tener proporciones risibles lo qu'obligó a la so simplificación y creación de nuevos estilos hasta llegar al zapatu modernu macizu y cosíu. Dende'l sieglu XVII, la mayoría de los zapatos de cueru caracterizáronse por un cosíu únicu. Les meyores na industria del cauchu, del plásticu, de les teles sintétiques y de los adesivos industriales dexaron a los fabricantes crear zapatos que s'estremen considerablemente de les téuniques tradicionales d'ellaboración. Poro, el cueru, que fuera'l principal material d'ellaboración güei úsase xeneralmente pa ellaborar zapatos caros, ente que'l zapatu deportivu nun lleva cueru real.

A partir del sieglu XX, los zapatos evolucionaron rápida y vertiginosamente. Los cambeos estilísticos tantu nel home como na muyer fixeron que les modes y los diseños afacer a los distintos momentos históricos y de pensamientu d'esi sieglu. Empezaron a apaecen diseñadores especializaos nel diseñu de calzáu que caltienen con sonadía les sos marques y firmes.

## Tipos de zapatos

Anguaño los calzaos tán preparaos pa cada acondicionamientu físicu del terrén. La sandalia ye una especie de zapatu que sirve pa consiguir más aire fresco sobre'l pie, la zapatiella dexa más capacidá pal movimientu y la bota dexa'l pasu sobre líquidos de manera impermeable.

El material de los zapatos anicia por aciu el xéneru, pero tamién se vieron complicaos métodos como los zapatos de madera y de metal.

Los tipos de zapatu de distintu xéneru, non solo ta ampliáu a la necesidá, sinón tamién al diseñu popular y artístico. Nel casu d'un Zapatu Punk, adquier el diseñu de rebeldía, que ye útil pa personificar la imaxe.

Últimamente surdieron los llamaos *zapatos d'altor* (o *[[zapatos con alces]]*) pa homes, que tienen un resalte internu que nun se nota a güeyu y que dexa crecer hasta 7 cm d'estatura. Esti sistema dexa superar cierta desigualdá qu'esistía coles muyeres a la de querer ser más altu y pa correxir problemes de dismetría nel tren inferior.

Anque les sandalies fueren el calzáu más corriente na antigüedá, tamién s'utilizaben otros tipos. El primer zapatu que se conoz ye un modelu de cueru en forma de mocasín. Suxetábase al pie con unos gordones de cueru ensin curtir y foi utilizáu principalmente en Babilonia hacia 1600 a.C

A partir de 500 a.C, les muyeres griegues de clase alta adoptaron un calzáu de cueru similar, afechu al pie. Los romanos fueron los primeres n'establecer, alredor de 200 e.C., gremios de zapateros.

Nel mediu oriente, a los zapatos amestóse-yos tacos p'alzar el pie del sable encesu del desiertu. Na Europa del sieglu XVI al XVII, siempres se pintaba a los tacos de los zapatos de color coloráu.

Les clases acomodaes d'Europa del sieglu XVII usaben tacones peraltos. Tan altos yeren que se precisaben dos sirvientes, unu de cada llau de la dama p'ayudar a pone-y los.

Nel sieglu XIX en Filadelfia fabricóse'l primer par de zapatos nel que'l zapatu derechu yera distintu al esquierdu. Hasta entós tolos pares de zapatos del mundu yeren iguales.

Les deportives inventar n'Estaos Xuníos d'América en 1916. Poner de moda rápido porque yeren cómodes pa correr, saltar o caminar, pero nun principiu usáronse pa xeres de campu.

## Referencies

## Enllaces esternos