Coma Berenices

**Coma Berenices** o **Melota de Berenice** (*esposa de Ptolomeo III*). Constelación asitiada cerca y al oeste de Leo.

## Mitoloxía
Berenice yera la esposa del rei d'Exiptu Ptolomeo III Evergetes (el Bienhechor), de la dinastía ptolemaica. Cuando Ptolomeo xubió al tronu, la so primer misión consistió en dir a Siria pa lluchar contra'l rei Seleuco II y vengar l'asesinatu de la so hermana y del so sobrín (que yera l'herederu al tronu d'esta rexón d'Asia). Combatió largamente y llogró munches victories, pero na so ausencia, la so esposa Berenice languidecía y taba llena de medranes pola vida del so maríu. Nel so desconsuelu, un día foi al templu d'Afrodita y ellí xuró ante la diosa que sacrificaría pa ella la so formosa melota (que yera l'almiración de toos cuantos conocer), nel casu en que Evergetes tornara vivu y vencedor. Asina foi, y esi mesmu día, el día del so regresu, Berenice cumplió la so promesa.

Pero pela nueche daquién llegó hasta'l templu y robó la melota. Se rumoreó que lo fixo un sacerdote del templu de Serapis, dios exipciu, indignáu pol fechu de que la reina fixera un sacrificiu a una deidá griega. La desesperación de Berenice y el raxón de Ptolomeo ante'l fechu del furtu fueron grandes. Pero ante ellos llegó l'astrónomu Conón de Samos p'aselalos. La so ciencia yera bien venerada; escribiera siete libros sobre astronomía y tol mundu conocía la so gran amistá col famosu Arquímedes de Siracusa. Conón amosó a los reis una agrupación d'estrelles, y cuntólos qu'esa agrupación acababa d'apaecer nel firmamentu y qu'ensin dulda se trataba de la melota de Berenice, que fuera tresportada ellí pola diosa Afrodita, a quien se-y ufiertara. Dempués, el sabiu Conón dibuxó una llarga melena d'estrelles nel globu celeste del Muséu d'Alexandría. 

El poeta y gramáticu griegu, Calímaco de Cirene, que fuera bibliotecariu mientres munchos años, inmortalizó a la reina Berenice y la so magnífica melota nuna elexía. He equí unu de los sos fragmentos:
:*Taba yo recién cortada y les mios hermanes llorábenme cuando, de secute, con un rápidu bater d'ales, el duce soplíu del céfiro llévame al traviés de les nubes del éter y deposítame nel venerable senu de la divina nueche Cypris. Y con cuenta de que yo, la formosa melena de Berenice, apaeciera fixa nel cielu rellumando pa los humanos metanes innumberables astros, Cypris asitióme, como nueva estrella, nel antiguu coru de los astros.*

## Observación
A pesar de los sos 386 graos cuadraos, la Melota de Berenice (Coma Berenices) ye una constelación nada vistosa a güeyu. Les constelaciones vecines son: al oeste'l Lleón (Leo); al norte, Los Perros de Caza o Llebreles (Canes Venatici); al este Bootes y al sur, la Virxe (Virgo), que van sirvir de referencia pa la so llocalización, o bien atopar la rexón entendida ente α Canun Venaticorum (α de los Perros de Caza o Cor Caroli), β Leonis (Denébola), ε Virginis (Vindemiatrix o Almuredin) y α Bootis (Arturo). La Melota de Berenice ta asitiada ente 11h55m y 13h35m d'ascensión recta y ente +14º y +34º de declinación. Una vegada alcontrada esta rexón del cielu, hai que tratar de reconocer el triángulu rectángulu isósceles formáu por trés de les más brilloses estrelles, anque solo sían de la cuarta magnitú: α o 42 Com, β o 43 Com y γ o 15 Com. Como mentemos enantes, la constelación nun contién nengún oxetu vistosu, a pesar de la fuercia del mitu y l'alusión histórica d'Eratóstenes, y nun foi hasta'l añu 1602, cuando'l gran Tycho Brahe dio-y un llugar nel cielu. La meyor forma de poder apreciar los sos escasos curiosos, ye reparándola con unos prismáticos de gran campu afechos pa la visión nocherniega o con telescopios de siquier 14 cm d'abertura y oculares de pequeños aumentos.

D'equí p'arriba les cantidaes que figuren ente paréntesis (1254+1655) refiérense les cuatro primeres cifres a les hores y minutos d'ascensión recta y les restantes a graos y minutos de declinación. El signu + por tar asitiada nel hemisferiu norte. Toes estes cantidaes referir a **J2000.0**.

**[[Cúmulu estelar de Coma|Aglomeración Estelar de la Melota]]**. Esti cúmulu abiertu bien estensu sobre unos 5º de diámetru nun tien un nome especial en nengún catálogu. Dacuando, sicasí conózse-y col nome de "Mel 111" n'alusión a la llista de 250 cúmulos abiertos, qu'arrexuntó en 1915 Philibert Jacques Melotte (1880-1961). Esta agrupación abarca más de 40 estrelles bastante débiles, delles d'elles observables a güeyu que tienen magnitú 5 y que les conoz como 12 Com (4m75), 13 Com (5m17), 14 Com (4m93), 16 Com (4m99) y 21 Com (5m45). El cúmulu falta de la Tierra unos 255 a. l., siendo unu de los más próximos a nós dempués de los de la sietestrellu y les Híades. Trátase coles mesmes d'una corriente d'estrelles, que se mueve con respectu al Sol con una velocidá d'unos 8 km/s en direición a la constelación de la Vela. Esti atopar ente les estrelles α Canum Venaticorum (Cor Caroli) y β Leonis (Denébola). Los espectros de les estrelles que componen el cúmulu van dende la clase A hasta los tipos K y M. Con telescopiu, aparte del cúmulu citáu, puede percibise un eleváu númberu de galaxes ente les más lluminoses de les que pueblen práuticamente tola constelación, especialmente nel ángulu sur occidental y tamién na vecina constelación de la Virxe.

A 24m al sur de la estrella **[[31 Comae Berenices|31 Com]]**, ye dicir en α=12h51s y δ=+27º07' proyéctase'l Polu Norte de la Galaxa, y alredor d'esi puntu toles fontes esteriores a ella, paecen xirar en sentíu contrariu a la rotación efectiva del nuesu sistema sideral y que como sabemos, pola posición del Sol, realiza un xiru completu n'aprosimao 250 millones d'años, ye'l llamáu "añu cósmicu". Nesti puntu la mirada ta centrada lloñe de la Vía Láctea, la interferencia debida al gas y polvu de la nuesa galaxa ye práuticamente nulu, lo que fai que sían visibles munches galaxes.

**[[Beta Comae Berenices|β Com]] o 43 Com** (1312+2753) La estrella más lluminosa de la constelación ye de 4,25 magnitú, tipu espectral G0V y ta a 8,3 pársec de distancia del Sol, alloñar de nós a razón de 6 km/s.

**[[Alfa Comae Berenices|α Com]], 42 Com o Diadem** (1310+1732) La segunda estrella más lluminosa con una magnitú de 4,32, anque en realidá ye una estrella triple, onde les componentes A y B son de 5,05 y 5,08 magnitúes y tán tan cerca una d'otra que con preseos pequeños ye imposible dixebrales, son de clase espectral F5 y xira una alredor de la otra en 25,87 años. La componente C ta a 110" de la principal A, con una magnitú 10,1.

**15 Com o [[Gamma Comae Berenices|γ Com]]** (1227+2816), estrella de tipu espectral K1 y de 4,35 magnitú, color mariellu-anaranxáu atopar a 35 pársecs de distancia y allóñase a razón de 4 km/s. Amás, podemos atopar 35 estrelles que rellumen con magnitúes entendíes ente la 4,74 de 11 Com hasta la 6,56 de 28 Com.

**[[KR Comae Berenices]]** (1320+1746), sistema estelar compuestu por una binaria de contautu y una tercer estrella esterior que se mueve nuna órbita bien escéntrica.

**[[LW Comae Berenices]]** (1249+2450), análogu solar de magnitú 6,31 asitiada a 17,7 pársecs.

Coma Berenices cuenta con delles estrelles dobles que pueden resolvese fácilmente. 

**[[2 Comae Berenices|2 Com]]** (1004+2128) Doble de magnitúes 5,9 y 7,4 separaes 3"7 de colores mariellu y verde intensu y un ángulu de posición de 237º. Ye un par d'estraordinaria guapura, que precisa pa la so observación emplegar oculares de fuerte aumentu. Falta 56 pársec y allóñase a razón de 5 km/s.

**[[6 Comae Berenices|6 Com]]** ye una estrella blanca de magnitú 5,09. 

**[[11 Comae Berenices|11 Com]]** (1221+1748) ye malo de dixebrar con preseos pequeños, yá que los sos componentes son de 4,7 y 12,7 magnitúes y separaes ente sí 9"1. Dambes son de clase K0.

**[[12 Comae Berenices|12 Com]]** (1223+2551) ye un sistema triple, les componentes AB son de magnitúes 4,8 y 11,8 separaes 35" de colores blancu y mariellu, pa podeles dixebrar precísense telescopios mayores de 1 dm d'abertura. La componente C ye de 8,3 magnitú y de color blancu, separada 65"2 de la componente A. El conxuntu ta a 27 pársec de distancia y allóñase a razón de 1 km/s.

**[[17 Comae Berenices|17 Com]]** (1229+2555) ye otru sistema triple que les sos componentes AB tán dixebraes por 145"2, de color blancu ambes y magnitúes 5,3 y 6,6 que pueden dixebrase con prismáticos. La componente C ta bien próxima a la B, tan solo 1"8 de distancia y 14,6 magnitú. Falten 22 pársec, que s'amenorga a razón de 3 km/s.

**[[24 Comae Berenices|24 Com]]** (1235+1823) ye un sistema bien curiosu, compuestu por dos estrelles separaes 20"3 y de magnitúes 5,2 y 6,7, clase espectral K0 y A3, coloración anaranxada y azul respeutivamente, que pueden dixebrase con unos prismáticos un pocu potentes. La menos lluminosa ye de la mesma una binaria espectroscópica con un periodu de 7d3366; los trés astros atopar a una distancia de 110 pársec que s'amonta a razón de 4,1 km/s.

**Σ1685** (1252+1910) ye un par blancu mariellu-verdoso de magnitúes 7,3 y 7,9 separaes 16"0 y un ángulu de posición 202º. Ye fácil dixebrar con unos prismáticos daqué potentes.

**[[32 Comae Berenices|32]]** y **[[33 Comae Berenices|33 Com]]** (1252+1704) sistema visible con prismáticos; son dos estrelles de 6,3 y 6,7 magnitúes, tipu espectrales F5 y F8, una colorada y otru mariellu verdoso separaes 95"2. En realidá esti sistema ye triple, yá que a 897"2 atópase una tercera de magnitú 8,7 asitiada nun ángulu de posición de 262º de la principal.

**[[36 Comae Berenices]]** (1258+1724), xigante colorada de magnitú 4,77.

**[[41 Comae Berenices]]**, xigante naranxa de magnitú 4,80.

**[[CC Comae Berenices|CC Com]]**, binaria de contautu de magnitú 11,30.

**[[EK Comae Berenices|EK Com]]**, binaria eclipsante de magnitú media 12,02.

**[[FS Comae Berenices]]** (40 Comae Berenices), xigante colorada y variable semirregular de magnitú media 5,61.

## Estrelles binaries visuales
Tenemos a la yá citada **[[Diadem|α Com]] o 42 Com** (1310+1731) con un periodu de 25,87 años. En 1827 efectuóse la primer midida y H. Haffner publicó los sos elementos en *Astronomische Nachrichten* en 1948. Ye un par bien zarráu y namái algamadizu a grandes preseos. 

**Σ 1639** (1224+2535) ye otru par binariu de magnitúes 6,76 y 7,79 y un periodu bien llargu de 678 años. Ramón María Ayer publicó los sos elementos en 1951 en *Urania*, realizándose la primer midida en 1836, y la tercera que citamos ye **[[35 Comae Berenices|35 Com]] o Σ 1687** (1253+2114) de magnitúes 5,06 y 7,23 lo que nos fai vela con una magnitú combinada de 4,92; tamién ye un par de llargu periodu, 510 años. La primer midida realizar en 1829 y W. D. Heintz en 1973 publicó en *Astronomical Journal* los sos elementos.

La estrelles variables son escases en Coma Berenices y amás que tean al algame de preseos pequeños, podemos considerar a **[[R Comae Berenices|R Com]]** (1204+1849), nel máximu algama la magnitú 7,1 y nel mínimu 14,6 con un llargu periodu de 362d82 y equí finca'l so inconveniente pa reparala, amás de la so elevada magnitú nel mínimu. Ye una variable tipu Mira. **[[FS Comae Berenices|FS Com]]** (1306+2237) ye del tipu *RRCrB* o semirregular, con un periodu de 58 díes, fluctuando la so magnitú ente 5.3 y 6.1. **AI Com** (1231+2434) ye una variable pulsante de periodu 5d0633 pasando de 5,23 a 5,40 magnitúes y d'últimes **[[UU Comae Berenices|UU Com]] o 21 Com** (1231+2434), otra pulsante de periodu de 2d1953 y una oscilación lluminosa de 5,41 a 5,46. Estos dos últimes tán al algame d'unos prismáticos, pero bien difícil siguir la so oscilación lluminosa.

## Galaxes en Coma Berenices

De los oxetos non estelares, el númberu ye enorme, apaecen más d'un millar de galaxes en fotografíes tomaes con grandes telescopios, non poques pertenecientes al Cúmulu de Virgo. De los oxetos del catálogu de Messier que figuren nel mapa que ta al empiezu de la páxina, hai que señalar que les indicaes con M60, M84, M87 y M89 nun pertenecen a la constelación de coma Berenices, sinón a la de Virgo.

**[[M64]] o Galaxa del Güeyu Negru** (1257+2141), afayar Bode en 1779 con una magnitú 8,51 y unes dimensiones de 9,3' x 5,4' d'arcu, ye una espiral tipu Sb. Ye clásica la so disposición elipsoidal, con un nidiu descensu lluminosu del centru escontra los cantos, pero que reparada con gran aumentu y especialmente en fotografíes, revelen una notable cantidá de materia escuro na so zona sur sobre'l cantu del nucleu central como si un gran cataclismu cósmicu produxérase ellí o dalgún fenómenu de desintegración; nun hai qu'escaecer que M64 nuna potente radiofuente. Esta banda escura foi la causa que xustifica la so tétrico nome de **Güeyu Negru** que ye atribuyíu a esta galaxa. Atopar a unos 44 millones d'años lluz.

**[[M85]] o NGC 4382** (1225+1811) ye una galaxa lenticular peculiar de magnitú 9,22 y unes dimensiones de 7,1 x 5,2' d'arcu. Solo con grandes telescopios y en fotografíes achísbase dellos nicios de brazos espirales. Falta de nós 45 millones d'años lluz. La so masa y dimensiones son paecíes a nuesa mesma galaxa. Forma pareya con NGC 4394.

**[[Galaxa espiral M88|M88]] o NGC 4501** (1225+1811), galaxa espiral a unos 47 millones d'años lluz

**[[M91]] o NGC 4548** (1235+1430), galaxia tipo SBb de 5,4 x 4,4' d'arcu de dimensiones y magnitú 10,19. 

**[[M98]] o NGC 4192** (1214+1454), galaxa espiral tipu Sb, afayada por Pierre-François André **Méchain** (1744-1805) en 1781. De magnitú 10,13 y unes dimensiones de 9,5 x 3,2' d'arcu. Preséntase cuasi de perfil, colo cual paez bien allargada. Falta unos 35 millones d'años lluz y pue que'l so diámetru real nun seya inferior a los 80.000 años lluz. Atopar nun grupu con NGC 4186 y Holmberg 348c. En 1976 apaeció una supernova.

**[[M99]] o NGC 4254** (1219+1425) afayada tamién por Méchain nel mesmu añu que l'anterior, ye de tipu Sc, con unes dimensiones de 5,4 x 4,8' d'arcu y magnitú 9,84. Preséntase cuasi de cara y ye llamada *el Cubu de la Rueda* y falta unos 50 millones d'años lluz. El diámetru real sería d'unos 50.000 años lluz. La fana en candia ye'l mayor ente los miembros del cúmulu de Virgo. La so velocidá radial ye de +2324 km/s.

**[[M100]] o NGC 4321** (1223+1549) galaxa espiral tipu Sc de magnitú 9,37 y unes dimensiones de 6,9 x 6,2' d'arcu. El nucleu ye pequeñu y brillosu y dos brazos bien definíos. Descubierta por Méchain xunto colos dos anteriores, ye la espiral más grande del cúmulu de Virgo y el so diámetru real pue ser mayor que 100.000 años lluz, calculándose atopar a unos 40 millones d'años lluz. Sicasí esta distancia, al igual que M99, nun coincide cola fana en candia de les sos rayes espectrales. El so velocidá radial ye de +1543 km/s.

**[[NGC 4414]]**, galaxa espiral que s'atopa a 62 millones d'años lluz.

**[[NGC 4450]]**, galaxa espiral visible con telescopios d'aficionáu.

Esisten amás más de mil galaxia pertenecientes al Cúmulu de Coma, y unes 200 d'elles tienen magnitúes entendíes en 10 y 12, qu'en teoría taríen al algame de preseos medianamente potentes, pero les sos dimensiones son tan pequeñes que práuticamente se vería con una estrella, y reseñales toes sería un llabor interminable.

## Referencies

## Enllaces esternos