Federicu II el Grande

**Federicu II el Grande** (de Hohenzollern; escritu n'alemán: *Friedrich II der Großy*), naz en Berlín el 24 de xineru de 1712 y muerre en Potsdam el 17 d'agostu de 1786); tercer rei de Prusia (1740-1786) y que pertenez a la Casa de Hohenzollern. Fíu de Federicu Guillermu I y Sofía Dorotea de Hannover y unu de los máximos representantes del despotismu ilustráu del sieglu XVIII. Conózse-y poles sos victories militares y pola so reorganización del exércitu prusianu, les sos táctiques y maniobres innovadores, y pol ésitu que llogra na Guerra de los Siete Años, magar la so situación cuasi desesperada, polo que se-y conoz yá na so dómina como Federicu'l Grande.

Na so mocedá, Federicu ta más enfotáu na música y na filosofía que nel arte de la guerra, lo que-y enfrenta col so propiu padre, Federicu Guillermu I, al que se-y conoz pol so calter autoritariu, polo qu'intenta escapar xunto col so amigu, bien cercanu, Hans Hermann von Katte. A dambos príndase-yos y xulga pol rei so l'acusación de deserción, con tal resultáu que Federicu ye obligáu a guardar la execución del so apreciáu amigu Hans. N'aportando al tronu prusianu, Federicu ataca Austria y faise cola Silesia nes llamaes Guerres de Silesia. A la fin del so reináu, Federicu llogra interconectar físicamente la totalidá del so reinu, qu'enantes se topaba dixebráu, por aciu la conquista de territorios del Reinu de Polonia, dempués de la primer partición de Polonia.

Como esponente del despotismu ilustráu, a Federicu conózse-y por modernizar la burocracia y el serviciu civil prusianu, y por llevar a cabu desemeyaes polítiques de calter relixosu, que tomen dende la tolerancia hasta la opresión, en función de les circunstancies. Reforma'l sistema xudicial y fai posible que los homes d'orixe non aristocráticu puedan llegar a la xudicatura o a los principales puestos burocráticos. Dellos críticos, sicasí, aprofien que les sos midíes son opresives contra los sos súbditos polacos conquistaos. Sofita les artes y la filosofía, anque coles mesmes emite diverses lleis de censura a la prensa.

Federicu II muerre ensin descendencia y asocéde-y nel tronu'l so sobrín Federicu Guillermu II, fíu del so hermanu menor. Ye soterráu na so residencia favorita, el Palaciu de Sanssouci, en Potsdam.

Federicu II ye conocíu por dellos llamatos, tales como *el rei filósofu *, *el rei músicu* (pos ye un compositor y flauteru nato), *el rei masón* o *el vieyu Fritz* (escritu n'alemán: *„der Alte Fritz“*), siendo la última pallabra n'acurtiamientu del so propiu nome. Llamáu *El Grande* tres les sos grandes fazañes militares (sobremanera mientres la Guerra de los siete años de 1756 a 1763); conflictu que convierte a Prusia nuna máquina de guerra, colo que se doblen los territorios del reinu.

Cuasi tolos historiadores alemanes del sieglu XIX consideren a Federicu como'l modelu románticu del guerreru al que se-y debe de dar gloria, yá que se-y allaba'l so lideralgu, la so eficiencia alministrativa, la so devoción al deber de gobiernu y el so ésitu en construyir una Prusia capaz d'asumir un papel principal n'Europa. Caltiénse como una figura almirada y histórica dempués de la derrota del Imperiu Alemán na Primer Guerra Mundial; asina, el nazismu -y glorifica como'l líder alemán que preciede a la figura de Hitler. Sicasí, la so reputación vuélvese muncho más desfavorable tres la cayida del réxime nazi, tantu na Alemaña Oriental como na Occidental.

## Enclinos xuveniles y formación
Federicu naz en Berlín el 24 de xineru de 1712. Al so padre (Federicu Guillermu I) tamién se-y conoz popularmente como *el rei soldáu*, pola so pasión pola milicia, que lu lleva a desenvolver un fuerte exércitu, que dirixe pola famosa *Guardia de Granaderos de Potsdam*. Amás, tien un violentu temperamentu, gobernando, amás, Brandeburgu y Prusia con autoridá absoluta. En contraste, la so madre ye una muyer educada, carismática y bien culta, fía de Xurde I del Reinu Xuníu.

La nacencia de Federicu ye bienveníu pol so güelu, Federicu I, con un pocu más énfasis del habitual, pos dos de los sos nietos finaren a edá temprana. A la muerte d'ésti, en 1713, Federicu Guillermu convertir nel nuevu rei y Federicu pasa a ser el príncipe herederu. El nuevu rei desea que los sos fíos y fíes edúquense como xente común y non como pertenecientes a la realeza, polo que la educación de Federicu encamentar a una institutriz hugonote, cola qu'apriende simultáneamente francés y alemán.

Sicasí, a pesar de que'l deséu del so padre ye que la so educación seya dafechu relixosa y pragmática, Federicu inclinar escontra la lliteratura francesa y otres moliciones intelectuales. Con ayuda del so tutor, Jacques Duhan, Federicu consigue una biblioteca secreta sobre poesía, lliteratura griega y romana, y filosofía francesa, de trés mil volúmenes, cola que suplementa les sos lleiciones oficiales. Amás, anímase-y pola so madre y los sos tutores por que caltenga correspondencia con filósofos de la Ilustración, lo qu'oldea col so refugu a la disciplina de la Corte y a les tradiciones militares prusianes.

Anque Federicu Guillermu, el so padre, ye un devotu calvinista, tarrez el mesmu dogma fundamental d'ésta: la eleición incondicional. Pa evitar qu'esti pensamientu cause problemes na forma de pensar del so fíu, Federicu Guillermu ordena que nun se-y enseñe nada relativu a les idees del calvinismu, cuantimás que nin siquier que se-y mente la pallabra predestinación. Magar que Federicu resulta pocu devotu, sí que termina per adoptar les mesmes idees calvinistes, magar los esfuercios paternos. Dellos historiadores consideren que pudo tomar esta deriva, precisamente, pa contradici-y.

## Príncipe herederu
En 1732, la reina Sofía Dorotea, la so madre, trata d'alcordar un matrimoniu doble pa Federicu y la so hermana, Guillermina de Prusia, colos herederos de la corona británica, la princesa Amelia y el príncipe Federicu Luis de Gales, dambos fíos del rei Xurde II de Gran Bretaña. Sicasí, por medrana a una alianza ente Prusia y Gran Bretaña, el mariscal de campu Friedrich Heinrich von Seckendorff, tamién embaxador austriacu en Berlín, soborna al Ministru de la Guerra prusianu, Friedrich Wilhelm von Grumbkow, y al embaxador en Londres, Benjamin Reichenbach, dedicándose dambos a contaminar les rellaciones ente los dos países. Federicu Guillermu, el so padre, finalmente propón condiciones tan gravosas pal Reinu Xuníu (tales como la entrega del ducáu de Jülich o l'Estáu de Berg), que, a la fin, la propuesta matrimonial nun llega a bon términu.

Federicu atopa una aliada na so hermana Guillermina, con quien va caltener una estrecha rellación mientres tola so vida. A los sos 16 años, Federicu establez tamién una estrecha rellación cola so paxe de 13 años, Peter Karl Christoph Keith. Guillermina, de la mesma, llegaría a dicir que los dos "(...) llueu se volvieron indixebrables. Esti Keith ye intelixente, pero ensin educación. Sirve al mio hermanu con absoluta devoción y caltienlu informáu de toles aiciones del rei."

Cuando cunta con 18 años d'edá, Federicu conspira pa fuxir a Inglaterra xunto col so tamién confidente, el teniente Hans Hermann von Katte, y otros mozos oficiales del exércitu. Cuando'l so padre, col so séquitu real, alcuéntrase nes cercaníes de Mannheim, nel Eleutoráu del Palatináu, Robert Keith (l'hermanu de Peter, el so paxe) tien un repentín ataque d'arrepentimientu, nel que delata a los conspiradores y clamia al rei Federicu Guillermu'l so perdón, el 5 d'agostu de 1730. A Federicu y Katte arréstase-yos y encarcela en Küstrin, so cadena perpetua. Sicasí, al tratase d'oficiales del exércitu qu'intenten fuxir de Prusia escontra Gran Bretaña, el so padre Federicu Guillermu acúsa-yos de deserción y traición, polo que lu amenacia (anque seya los so herederu) cola pena capital, llegando a considerar la opción d'obligar a Federicu a arrenunciar a la socesión en favor del so hermanu, Augusto Guillermu de Prusia, anque nenguna d'esos dos opciones ye fácilmente defendible ante la Corte Imperial del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu. Entós, el rei obliga a Federicu a guardar la decapitación d'unu de los sos confidentes, Katte, en Küstrin, el 6 de payares de 1730, lo que lu provoca finalmente a Federicu un esmorecimientu, sufriendo allucinación mientres los siguientes dos díes.

Federicu recibe'l perdón real y lliberar de la so celda'l 18 de payares de 1730, anque se caltién la so privación del rangu militar. Sicasí, el 20 de payares, en llugar de retornar a Berlín, a Federicu oblígase-y a permanecer en Küstrin y a empezar un rigorosu plan d'educación n'alministración y xestión del Estáu. Les tensiones anídiense un pocu cuando Federicu Guillermu visíta-y un añu dempués, recibiendo Federicu autorización pa viaxar a Berlín con ocasión de la boda de la so hermana Guillermina con Federicu III de Brandeburgu-Bayreuth, el 20 de payares de 1731. El príncipe herederu vuelve a Berlín en lliberándose-y del so tutela en Küstrin, el 26 de febreru de 1732.

Federicu Guillermu considera casar a Federicu con Ana Leopóldovna de Mecklemburgu-Schwerin, sobrina de la emperatriz Ana de Rusia, pero'l so plan recibe la encesa oposición del príncipe Eugenio de Saboya. El mesmu Federicu propón l'enllaz con María Teresa d'Austria, en cuenta de arrenunciar a la socesión. Nel so llugar, el príncipe Eugenio persuade a Federicu Guillermu, el so padre, al traviés de Seckendorff, de que'l príncipe cásase con Isabel Cristina de Brunswick-Bevern, fía de Fernando Alberto II de Brunswick-Wolfenbüttel, una muyer protestante emparentada colos Habsburgu. A pesar de que Federicu escribiera a la so hermana que nun ye de la so presto aquella muyer, al dicir que "nun puede haber nin amor nin amistá ente nós", sopesando inclusive'l suicidase, finalmente tuvo llugar la so boda'l 12 de xunu de 1733. Tien bien pocu de mancomún cola so esposa y considera esi matrimoniu como un exemplu de la interferencia política d'Austria en Prusia, que se considera como una llácara que se caltién dende l'añu 1701. Asina Federicu facer col tronu en 1740, alloña a Isabel, la so esposa, de la so corte en Potsdam, habilitando pa ella'l Palaciu de Schönhausen y unos apartamentos nel Palaciu Real de Berlín. Federicu noma herederu al so hermanu Augusto Guillermu, al nun tener fíos propios cola so esposa. Magar tou, la so muyer permanez devota a la so persona.

Federicu ye readmitido nel exércitu prusianu col rangu de coronel del Reximientu von der Goltz, aparcáu cerca de Nauen y Neuruppin. Cuando Prusia apurre un contingente de tropes p'ayudar a Austria na guerra de socesión de Polonia, Federicu estudia y apriende sol mandu del príncipe Eugenio de Saboya, mientres la campaña contra Francia nel Rin. Federicu Guillermu, nesa dómina, alcuéntrase débil por causa de la gota, y da al so fíu l'usu del palaciu de Rheinsberg, al norte de Neuruppin. Ellí Federicu axunta un pequeñu númberu de músicos, actores y otros artistes, ente ellos, Voltaire. A esti postreru únvialu en 1740 un poema alrodiu d'unu de los aspeutos de la sexualidá humana, como ye'l orgasmu, p'amosa-y qu'un prusianun podía tener sentimientos tan intensos como los d'un Europa del Sur européu del sur. Pasa'l so tiempu lleendo, asistiendo a escenificaciones teatrales y componiendo y escuchando música, na que depués va recordar él como una de les dómines más felices de la so vida.

Entós daquella, a les obres de Nicolás Maquiavelo, ente les que destaca *[[El Príncipe]]*, considerar, entá por él, como una guía pal comportamientu d'un rei. En 1739 publica la so obra *Anti-Maquiavelo*, na que refuta a Maquiavelo y aboga por una mayor esixencia moral pa los gobernantes. Publicar de forma anónima en 1740, pero Voltaire, unu de los sos conocíos, distribuyir n'Ámsterdam con muncho ésitu. Los años en que Federicu se dedica a les artes en llugar d'a la política terminen abruptamente en 1740, cola muerte de Federicu Guillermu y el so ascensu al tronu de Prusia.

## Reináu

Federicu aportó al tronu a los 28 años d'edá. Nel momentu de la so xubida al tronu como *[[Rei en Prusia]]* en 1740, Prusia taba formada por una variedá de territorios separaos, ente los que s'atopaba'l Ducáu de Kleve, el Condáu de Mark y el Condáu de Ravensberg, al oeste del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu; el Margraviato de Brandeburgu, Pomerania Occidental y Pomerania Central, al este del Imperiu, y Reinu de Prusia (l'antiguu Ducáu de Prusia), fora del Imperiu y bordiando la República de les Dos Naciones. El títulu *Rei en Prusia* faía referencia al señoríu puramente sobre l'antiguu Ducáu, y Federicu declararíase *[[Rei de Prusia]]* a partir de 1772, n'alquiriendo gran parte del restu de la rexón prusiana.

Mientres el so llargu reináu (1740 a 1786) convertir n'esponente del despotismu ilustráu, nel qu'introduz delles reformes inspiraes nesta corriente. Impulsa la codificación del Derechu prusianu, según el principiu de que la llei tien de protexer a los más débiles: abolición de la tortura, independencia xudicial. Fomenta la colonización a base d'inmigrantes procedentes de les zones más despoblaes y atrasaes del reinu. Practica'l proteicionismu aduaneru pa la so industria. Nes sos campañes militares, destaca la so gran capacidá y visión, táctica y estratexa, tantu que-y lo considera como unu de los mayores xenios militares de tola Historia, y qu'inclusive se lo llega a comparar hasta con Alexandru Magnu, Xuliu César o Napoleón.

### Les Guerres de Silesia

L'oxetivu de Federicu foi modernizar y unificar les sos tierres, vulnerables y desconectaes territorialmente. Pa esti oxetivu lluchó, fundamentalmente, contra Austria, na que reinaba la dinastía de los Habsburgu como emperadores del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu de forma cuasi siguida dende finales del sieglu XV. Federicu llogró establecer al estáu de Prusia como'l quintu y más pequeñu gran poder européu por aciu l'usu de los recursos que'l so frugal padre había alloriáu atropando.

N'aportando al tronu'l 31 de mayu de 1740, y deseyando llograr y controlar la próspera provincia austriaca de Silesia, Federicu negar a ratificar la Pragmática Sanción de 1713, un mecanismu llegal que pretendía asegurar l'heriedu por María Teresa d'Austria de los dominios de los Habsburgu. Por tanto, a la muerte del emperador Carlos VI del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu, Federicu apostó la socesión de María Teresa ysobremanera, del so dominiu sobre la provincia de Silesia. La Guerra de Socesión Austriaca empezó'l 16 d'avientu de 1740, cuando Federicu invadió y rápido ocupó Silesia. Federicu taba esmolecíu d'antemanase na ocupación de Silesia a Augusto III de Polonia, que tamién yera eleutor de Saxonia, y podía tar interesáu en faese cola mesma provincia con cuenta d'unificar los sos propios territorios. El rei prusianu decidió un ataque preventivu pa ocupar la provincia, utilizando como escusa un escuru tratáu de 1537 ente los Hohenzollern y la dinastía de los Piastas de Brzeg.

Federicu ocupó Silesia cola esceición de les fortaleza de Glogau, Brzeg y Breslau, en tan solo siete selmanes, magar les probes carreteres y al mal tiempu. La fortaleza d'Ohlau cayó en manes de Federicu de manera cuasi inmediata, y convirtióse nel llugar de acuartelamiento d'iviernu pal exércitu prusianu. A finales de marzu de 1741, Federicu reinició la campaña, pero foi obligáu a recular ante un ataque sorpresa de los autríacos. La primer gran batalla real de Federicu en Silesia foi la batalla de Mollwitz, que tuvo llugar el 10 d'abril de 1741. Anque Federicu sirvió realmente sol mandu del Príncipe Eugenio de Saboya, esta foi la primer vegada que comandó a un exércitu. Creyendo que'l so exércitu fuera ganáu polos austriacos, Federicu fuxó del campu de batalla a caballu intentando evitar ser prindáu dexando al Mariscal de Campu Kurt Schwerin al mandu del exércitu. En realidá, los prusianos ganaren la batalla nel mesmu momentu que Federicu fuxó. Federicu más tarde almitiría la so humildación por esta rotura de la disciplina y más tarde afirmaría "Mollwitz foi la mio escuela."

A empiezos de setiembre de 1741, los franceses entraron en guerra contra Austria y colaron sobre Viena xunto colos sos aliaos del Eleutoráu de Baviera. Tando Viena amenazada, los austriacos retiraron tropes de Silesia pa defender la so capital, dexando un contingente menor pa la defensa de la provincia frente al exércitu prusianu de Federicu'l 17 de mayu de 1742. Sicasí, la caballería prusiana resultó una poderosa fuercia que dexó, finalmente, que prusia facer cola victoria nuna batalla foi conocida como la batalla de Chotusitz. Esta foi la segunda batalla real na que Federicu comandó los sos exércitos dende'l so ascensu al tronu, y la so dramática victoria dexó-y obligar a los austriacos a axustar la paz que terminaría cola que sería conocida como la Primer Guerra de Silesia (1740–1742). El subsiguiente tratáu de Breslau de xunu de 1742 dio a Prusia el control sobre toa Silesia y el condáu Glatz ente que los austriacos tan solo retuvieron una porción de Silesia conocida como la Silesia Checa. Al controlar esta nueva provincia, Prusia tamién pasó a controlar el navegable ríu Oder.

Federicu abarruntaba firmemente que los austriacos volveríen empecipiar la guerra con cuenta de recuperar Silesia, polo que decidió tomar la iniciativa. Formó una nueva alianza con Francia ya invadió Bohemia n'agostu de 1744. Escontra finales de 1744, toles columnes de Federicu cruciaren la frontera de Bohemia, dirixéndose direutamente escontra Praga pa sitiar la ciudá. Esto marcó l'empiezu de la Segunda Guerra de Silesia (1744–1745). L'artillería prusiano llegó frente a Praga el 8 de setiembre de 1744, y el día 11 empezó un bombardéu de la ciudá de tres díes de duración, tres el cual Praga finalmente capitularía díes dempués. Trés díes depués de la cayida de Praga, les tropes de Federicu atopar de nuevu en marcha escontra'l corazón central de Bohemia.

El 4 de xunu de 1745, Federicu emboscó a una fuercia conxunto de saxones y austriacos que cruciaren los montes pa invadir Silesia. En dexándo-yos l'encruz pel monte (dizse que Federicu comentó entós que "si quies cazar a un mure, tienes de dexar la trampa abierta"), Federicu atacar y ganar na batalla de Hohenfriedberg. Escorriendo a los austriacos escontra Bohemia, Federicu algamó al enemigu'l 30 de setiembre de 1745 y llanzó un ataque pol lladral de l'ala derecha austriaca na batalla de Soor que punxo a los austriacos en fuga. La moral de les tropes austriaques cayó tantu mientres la batalla qu'en dellos momentos el Mariscal de Campu Austriacu, el Príncipe de Lobkowitz, tuvo que mandar fusilar a trés oficiales por cobardía. La derrota tuvo un importante impautu nes ceremonies de coronación que tuvieron llugar pocos díes más tarde, nes que María Teresa yera coronada oficialmente Emperatriz del Sacru Imperiu Romanu yá que estes guerres fueron, seya que non, una parte d'un conflictu internacional mayor conocíu como la Guerra de Socesión d'Austria (1740-1748).

Una vegada más, la sorprendente victoria de Federicu nel campu de batalla llevó a los sos enemigos a la mesa de negociación. El 25 d'avientu de 1745 alcordóse'l tratáu de Dresden, nel qu'Austria foi obligada a xuntase a los términos del tratáu de Breslau, otorgando Silesia a Prusia.

### La Guerra de los Siete Años

La casa de los Habsburgu, n'Austria, y la dinastía de los Borbones, en Francia, que fueren enemigos tradicionales, aliar na Revolución Diplomática de 1756, tres el colapsu de l'alianza anglo-austriaca. Federicu alcordó rápido una alianza col Reinu Xuníu na Convención de Westminster. Viendo que los países vecinos conspiraben contra él, Federicu taba decidíu a ser él quien atacara primeru. El 29 d'agostu de 1756 mandó al so bien preparáu exércitu a cruciar la frontera ya invadir de manera preventiva al Eleutoráu de Saxonia, empezando la Guerra de los Siete Años, que duraría hasta 1763. Enfrentar a dures crítiques pol so ataque sobre la Saxonia neutral y pola incorporación forzosa de les tropes saxones nel exércitu prusianu tres el sitiu de Pirna, n'ochobre de 1756.

Nesta guerra, Prusia enfrentar a una fortísima coalición na que s'atopaba Austria, Francia, Rusia, Saxonia, Suecia, y dellos estaos alemanes de menor entidá, ente que tan solo cuntaba col sofitu de Gran Bretaña, Hesse, Brunswick y Hanover. Federicu llogró a dures penes caltener a Prusia na guerra magar que los sos territorios víense de cutio invadíos dende distintos frentes, atopándose en munchos momentos cuasi en cantu de la destrucción del so exércitu.

La muerte repentina de la emperatriz Sabela I de Rusia en xineru de 1762 llevó al ascensu al tronu de Pedru III, con inclinación pro-prusianes, y a quien la so almiración por Federicu llevólu a retirar a Rusia de la guerra. Esti eventu, que recibió'l nomatu del *[[Milagru de la Casa de Brandenburgu]]*, supunxo'l colapsu de la coalición antiprusiana y la firma del tratáu d'Hubertusburgu. Anque Federicu nun ganó nengún territoriu nel alcuerdu, reafitó les sos conquistes anteriores, y la so habilidá pa caltener el control de Silesia fizo que tanto él como l'estáu de Prusia adquirieren gran popularidá ente los territorios de llingua xermana.

A lo que depués, Federicu sigue una política esterior llindada a la defensa del equilibriu européu. En 1772, participa con Austria y la Rusia de Catalina la Grande nel Primer repartu de Polonia, en cuenta de nun atrabancar les ambiciones territoriales d'estos dos países sobre'l debilitáu Imperiu otomanu. Prusia llogra asina un territoriu que xune la Prusia Oriental con Pomerania y Brandeburgu.

Años dempués Federicu tamién arreyó a Prusia na Guerra de Socesión bávara en 1778, na que s'enfrentó a los intentos austriacos d'intercambiar los sos territorios holandeses pol de Baviera. La guerra terminó col Tratáu de Teschen de 1779, pol que Prusia llogra los principaos franconios de Baviera; y Austria quedar con una parte de la Baxa Baviera. Cuando l'emperador Xosé II volvió intentalo en 1784, Federicu creó una alianza conocida como *[[Fürstenbund]]*, una Lliga de príncipes alemanes pa salvaguardar el *statu quo* nes Provincies Xuníes frente a les ambiciones de Baviera, na que Federicu apaecía como'l defensor de les llibertaes xermanes, en contraste col so anterior rol d'atacante de los dominios imperiales de los Habsburgu.

Federicu II el Grande creía que les aliances yeren absolutamente necesaries pal so país, yá que Prusia nun cuntaba colos recursos de Francia o d'Austria, pero sentía que la fuercia del so país yera un poder real col que podía cuntar. Tres la Guerra de los Siete Años, l'exércitu prusianu consiguió una elevadísima reputación por toa Europa.

### Federicu como líder militar
Federicu lideró personalmente a les sos fuercies militares en múltiples ocasiones, llegando a sufrir la muerte a balazos del caballu que montaba hasta en seis causes mientres les batalles que llibró. De cutiu ye almiráu como unu de los más grandes xenios en táctica militar de la hestoria, especialmente pol so usu del orde oblicuu en batalla, por aciu el cual l'ataque enfoca sobre'l lladral del oponente, dexando una ventaya local nesi puntu y neutralizando una posible debilidá xeneral tocantes a fuercies numbériques. Más importantes inclusive fueron los sos ésitos tácticos sobre'l mapa d'operaciones, especialmente naquelles múltiples ocasiones nes que llogró evitar la unificación d'oponentes que podríen superalu en númberu gracies a tar allugáu nel llugar y nel momentu correutos pa poder contener a los exércitos enemigos qu'invadíen el territoriu prusianu. Les batalles más notables de Federicu fueron les batalles d'Hohenfriedberg, Rossbach, y la Leuthen.

Un exemplu del llugar qu'ocupa Federicu na historia militar puede reparase en Napoleón Bonaparte, qu'almiraba al rei prusianu como'l más grande xeniu tácticu de tolos tiempos. Tres la victoria de Napoleón sobre la Cuarta Coalición, en 1807, visitó la tumba de Federicu en Potsdam ya indicó a los oficiales que lu acompañaben que, d'haber estáu vivu Federicu, nesi casu nun taríen ellos ende. Federicu y Napoleón son probablemente los dos líderes militares más citaos na obra de Clausewitz *[[De la guerra]]*. En dichu llibru, más que l'orde oblicuu, Clausewitz allaba'l rápidu y arteru movimientu de tropes que Federicu foi capaz de realizar nos distintos escenarios bélicos.

Nel ámbitu teóricu militar, Federicu foi un personaxe bien influyente que los sos analís proveníen de la so direuta y estensa esperiencia nos campos de batalla. Escribió estudios sobre estratexa, táctica, movilidá y loxística.

### Primer partición de Polonia

Federicu despreciaba a los polacos dende la so mocedá, y esisten numberoses cites nes qu'espresaba prexuicios anti-polacos, llamando "estúpida" a la población polaca y afirmando que "toes estes persones con apellíos terminaos en -ski, merécense solamente'l despreciu". Amosó un odiu apasionáu contra tou lo acomuñao a Polonia, ente que xustificaba esti odiu con idees de la Ilustración.

Federicu buscó llexitimar tomar de Polonia como una misión ilustrada de civilización. Preparó'l terrén pa desmembrar Polonia-Lituania en 1752 a más tardar, esperando ganar una ponte territorial ente Pomerania, Brandemburgu y les provincies orientales de Prusia. Federicu yera en parte responsable de la debilidá del gobiernu polacu, en faciendo circular mientres munchos años moneda polaca falsa, en llogrando los moldes orixinales de la casa de la moneda polaca mientres la so conquista de Saxonia. Los beneficios d'esta actividá fraudulenta entepasaben al doble del presupuestu nacional de Prusia en dómina de paz. Tamién s'opunxo a los intentos de reforma política en Polonia, y les sos tropes bombardiaron puertos mercantiles en Vístula, atayando los esfuercios polacos de crear un sistema fiscal modernu. Yá en 1731 Federicu llegara a suxerir que'l país taría en meyor situación si si amestárase la prusia polaca pa xunir los territorios separaos del Reinu de Prusia.

Leqitter afirma que "El conflictu sobre los derechos de los disidentes relixosos [en Polonia] llevó a la guerra civil y a la intervención estranxera." De los ente 11 y 12 millones d'habitantes de Polonia, 200.000 yeren protestantes y 600.000 cristianos ortodoxos. Los disidentes protestantes inda yeren llibres de prauticar la so relixón, anque les sos escueles fueron clausuraes, y tolos disidentes podíen caltener les sos propiedaes, anque Polonia foi amenorgando cada vegada más los sos derechos civiles tres un periodu de considerable llibertá relixosa y política. Dexábase-yos sirvir nel exércitu y votar nes eleiciones, pero teníen vedaos los cargos públicos y la pertenencia al parllamentu polacu. Mientres la década de los años 1760 la so importancia resultó desproporcionada en rellación al so númberu en rellación a la población del país. Federicu esplotó esti conflictu pa caltener Polonia débil y estremada.

Según H. M. Scott, Federicu deseyaba esplotar Polonia económicamente p'amontar la riqueza de Prusia. Esti historiador ve les sos aiciones como una continuación de les anteriores violaciones del territoriu polacu en 1759 y 1761 y de los ataques sobre'l país hasta 1765. La so actuación fraudulenta sobre la moneda polaca devaluó la divisa y fizo que los capitales fuxeren de Polonia escontra territoriu prusianu, envalorándose una ganancia pa Prusia d'unos 25 millones de táleros, causando serios problemes monetarios al país vecín.

La emperatiz Catalina II de Rusia foi una firme opositora de Prusia. Coles mesmes, Federicu oponer a Rusia, que les sos tropes tuvieren permisu pa travesar llibremente la Mancomunidá de Polonia-Lituania mientres la Guerra de los Siete Años. Sicasí, y a pesar del so hositilidad personal, Federicu y Catalina roblaron una alianza defensiva en 1764 que garantizaba'l control prusianu de Silesia en cuenta del so sofitu contra Austria o contra l'Imperiu Otomanu. El candidatu de Catalina pal tronu polacu, Estanislao II Poniatowski, foi escoyíu rei de Polonia en setiembre d'esi añu, pasando Rusia a tar en control de les decisiones polítiques de Polonia.

Federicu empezó a esmolecese, sicasí, dempués de que Rusia ganara una significativa influencia nel parllamentu polacu de 1767, un actu que tamién amenaciaba a Austria y a los otomanos. Na subsiguiente guerra turcu-rusa (1768-1774), Federicu sofitó a Catalina con un subsidiu de 300.000 rublos a remolera, yá que nun quería que Rusia se fixera inda más fuerte a mariña del territoriu otomanu. El rei Prusianu empezó un acercamientu al emperador José y al cancilles autríaco Kaunitz.

Tres la ocupación de los Principaos Danubianos per parte de Rusia, el príncipe Enrique de Prusia, hermanu de Federicu y representante de Prusia en San Petersburgu, convenció a Federicu y a María Teresa de que l'equilibriu de poder caltendríase solamente al traviés d'una división tripartita de la Mancomunidá, en llugar de que Rusia tomara'l territoriu otomanu. Llegar a un alcuerdu pa la Primer partición de Polonia en 1772, que tuvo llugar ensin necesidá de que se produxera una guerra. Prusia amestóse un territoriu ocupáu por 600.000 habitantes, el menor de los trés territorios de la partición. Sicasí, la nueva provincia de Prusia Occidental sirvía pa coneutar Prusia Oriental con Pomerania, y garantizaba a Prusia el control de la desaguada del ríu Vístula. Federicu convidó a inmigrantes alemanes a ocupar la provincia, esperando que movieren a los polacos nativos.

### Alministrador y «Rei Filósofu»

Federicu supervisa'l llabor de los sos funcionarios y esíxe-yos l'estrictu cumplimientu del so deber. Mientres el so reinu apaecen nuevos métodos agrícoles ya industriales. Se desecan marismas, qu'apurren nueves tierres pal cultivu y la colonización. En 1747 promulga un códigu llexislativu, al que se-y llama *Códigu de Federicu*.

El gran desenvolvimientu de la industria prusiano y una fuerte medría poblacional faen pasar al país de 2,5 millones d'habitantes al empiezu del so gobiernu a 6 millones a la fin. Dota a Prusia d'un terrible exércitu de 200 mil homes, perfectamente adomaos y forníos, que sabe utilizar nel momentu oportunu; amás de redactar él mesmu les Ordenances pa la milicia. Funda en 1765, en Berlín, el Bancu Real, qu'establez filiales en tol reinu. La creación d'una Federación de príncipes demuestra la so eficacia al rematar l'amistá con Rusia, una y bones Austria nun llogra beneficiase del esperáu debilitamientu prusianu; lo que sirve de base fundamental al papel central de Prusia n'Europa a finales del sieglu XIX.

Niega que la monarquía dar por derechu divín y ye un gran proteutor de la ciencia y de la cultura; a les que trescala d'influencies franceses: refunda l'Academia de Ciencies prusiana, sofita a escritores y artistes y sanciona la obligatoriedá de la enseñanza primaria. Sicasí, nun esanicia la servidume pa nun debilitar a la nobleza, que constitúi la casta dominante que fai funcionar conducentemente l'alministración y l'exércitu. Nel Palaciu de Sanssouci, en Potsdam, Federicu tien la so corte, que la caltién de forma austera, onde recibe a Voltaire y Johann Sebastian Bach. Refuga la cultura alemana, fala francés na corte, ye flautera y escribe obres pa esti preséu. Tamién ye escritor; unu de los sos escritos más relevantes ye *Historia del mio tiempu*, unu de los sos meyores trabayos nel so xéneru. Escribe versos y ensayos; les sos obres publicar en 30 volúmenes ente 1846 y 1857.

## Opiniones relixoses
Como miembru de la familia Hohenzollern, Federicu II foi educáu nel calvinismu, relixón que prauticó, siquier nominalmente, mientres tola so vida. Sicasí, por cuenta de les sos idees ilustraes y la so supuesta rellación cola francmasonería, la relixón nunca tuvo importancia nel pensamientu del rei, polo que, a pesar de les sos práutiques relixoses públiques (daqué per otra parte indispensable nun rei), podría amestase a Federicu II col pensamientu deísta.

Magar los sos ideales protestantes, cabo destacar la tolerancia de Federicu escontra católicos y xudíos en contraste con otros países de la Europa reformada. A pesar d'ello, tan solo aquellos que calteníen práutiques protestantes podíen ser escoyíos pol rei pa desempeñar cargos públicos. Anque respetaba a les dos yá nomaes relixones, sobremanera mientres el final de la so vida desenvolvió un fuerte sentimientu en contra d'otros credos. Exemplos d'esto son la desmantelación de conventos católicos en Polonia o'l so maracdo antisemitismu, bien visible nel so *Testamentu políticu* onde llegó a afirmar que la presencia de xudíos tenía de ser regulada.

## El rei masón

Según la lleenda masónica del grau 33 del *Ritu Escocés Antiguu y Aceptáu* ye'l "Soberanu Gran Comendador, Gran Maestru Universal y Conservador de la Perantigua y bien respetable sociedá d'antiguos Masones o Arquiteutos Xuníos", esto ye, de la Masonería. Hasta'l momentu nun hai nada concreto que lo demuestre, y ello ye que esisten pruebes que más allá de beneficiar a esta hestoria solo desmentir.

Según la lleenda del *nivel 33 del Ritu Escocés Antiguu y Aceptáu*, Federicu propónse asegurar y axuntar nun solu cuerpu de masonería a tolos ritos del Réxime Escocés esistentes, tales como: Ritu de Heredom y, Ritu del Oriente del Kilwining; Ritu de San Andrés y Ritu Templariu; Ritu de los Emperadores d'Oriente y Occidente; Ritu de los Príncipes del Real Secretu o de Perfeición y Ritu Escocés, y el Ritu Primitivu. Esto difier de la realidá, yá que munchos d'estos ritos siguen esistiendo y tán alloñaos de les xurisdicciones del Ritu Escocés Antiguu y Aceptáu.

Pa tal obra supuesta dizse que promulga les grandes constituciones de 1786 y declara pa siempres axuntaes nuna sola orde les puramente Doctrines de la Masonería del Ritu Escocés Antiguu y Aceptáu de 33 Niveles; el so primer grau que somete; al segundu; ésti al terceru; y asina socesivamente hasta'l so nivel 33, ye de Soberanu Gran Inspector Xeneral, cual inspecciona, dirixe y gobierna a tolos otros.

El cuerpu o xunta de miembros que tienen esti grau, formen el Supremu Conseyu, quien ye'l conservador de la Orde. Coles mesmes Federicu II dispón que, dempués de la so muerte, el poder supremo qu'hasta entós -y ye conferíu, tresmitir en cada país o nación onde nun los hubiera, a un Supremu Conseyu.

## La so aparente homosexualidá
Esisten barruntos presumiblemente fundaes sobre la supuesta homosexualidá de Federicu II el Grande, pero nengún datu definitivu. Aparte del episodiu de la so fuga y la muerte del teniente Hans Hermann von Katte, el meyor amigu de Federicu, entá pola so reaición esaxerada porque s'esmorez ante la so muerte, quiciabes ye por esto que se lo encasilla como'l so posible amigu; o por asistilo nos sos planes, pa fugase los dos (a Inglaterra), y asina, esisten diversos nicios que paecen confirmar la so aparente homosexualidá.

Por casu, el so matrimoniu con Isabel Cristina de Brunswick-Bevern por imposición paterna, de la que nun tien fíos y a la que destierra a un castiellu remotu en xubiendo al tronu. Polo xeneral, Federicu tien una opinión bien probe de les muyeres, anque él mesmu llevanta rumores sobre les sos amantes femenines y la so vida disoluta. Esisten dos teoríes sobre esti comportamientu: la primera ye que'l rei yera de gustos homosexuales, teoría defendida y espublizada por Voltaire, y la segunda en que se diz que'l rei yera impotente, yá que sufriría una operación de la que nun se tienen más datos estreme del testimoniu nel que lo afirma'l médicu suizu Johann Georg Zimmermann, que lo trata de volao a esti rei. Voltaire, primero que fuxa de Sanssouci en 1752, ye un gran amigu de Federicu ya inclusive pasa dos años en Berlín, na so corte. A la so torna a París, Voltaire déxase dellos comentarios escandalosos sobre la vida del Rei, llamándolo, quiciabes arguyosa o despectivamente, en realidá nun se sabe bien en qué tonu lo diz, qu'él ye: una «atenta ramera» que se presta con paxes y cadetes, colos que realiza la «segunda» función (o coitu añal), por cuenta de la so falta de aparatura (esto ye, por cuenta de la so impotencia sexual).

## Últimos años
En 1785, Federicu II firma un tratáu d'amistá y comerciu colos Estaos Xuníos d'América, la reconocencia de la independencia de la nueva nación. L'alcuerdu inclúi una cláusula novedosa, nel que los dos líderes de los poderes executivos de dambos países garanticen un especial tratu humanu na detención de los prisioneros de guerra.Cerca del final de la so vida Federicu vuelve cada vegada más solitariu. El so círculu d'amigos en Sanssouci muerre adulces y ensin reemplazos, y Federicu conviértese cada vegada más en daquién críticu y arbitrariu, pola frustración de l'alministración pública y el so cuerpu d'oficiales. La población de Berlín siempres anima al rei, cuando torna a la ciudá dende xires provinciales o revistes militares, pero Federicu nun esfruta del prestar de ser popular ente la xente común, yá que prefier la compañía de les sos mascotes, los sos galgos italianos, a quien se refier como los sos " marqueses de Pompadour ", como una burlla a la maxestá de la realeza francesa.Federicu muerre nun sillón del so estudiu nel Palaciu de Sanssouci, el 17 d'agostu de 1786.

### La tumba de Federicu en Sanssouci

Federicu quixo ser soterráu xunto a los sos galgos nel viñéu de terraza nel llau del cuerpu de logis de Sanssouci. El so sobrín y socesor, nel so llugar, ordenó que'l so cuerpu fora soterráu xunto al del so padre na ilesia de la guarnición de Potsdam. Cerca del final de la Segunda Guerra Mundial, Hitler ordenó que'l ataúd de Frederick quedara despintáu nuna mina de sal pa protexelo de la destrucción. L'Exércitu de los EE.XX. treslladóse a la Burg Hohenzollern.Dempués de la reunificación alemana, el cuerpu foi soterráu nel Mausoléu del Káiser Friedrich de Sanssouci Ilesia de la Paz. El 17 d'agostu de 1991, el ataúd de Federicu foi puestu nel so propiu estáu na corte d'honor de Sanssouci, cubiertu por una bandera de Prusia. Escoltar una guardia d'honor de la Bundeswehr.

## Ancestros

**Ancestros de Federicu II el Grande**





## Ver tamién
* Reinu de Prusia
* Historia de Berlín

## Referencies

## Enllaces esternos

* Edición dixital de les Obres de Federicu II el Grande  (Biblioteca universitaria de Tréveris)
* El AntiMaquiavelo de Federicu II el Grande (n'español). Ensayu d'una crítica a Maquiavelo sobre'l príncipe y el so arte de gobernar.
* Campanudu entierru de Federicu II el Grande en Potsdam - publicáu n'El País 17 agostu de 1991