Infiernu

Según munches relixones, el **infiernu** (del llatín *inférnum* o *ínferus:* ‘inferior, soterrañu') ye'l llugar onde, dempués de la muerte, son torturaes eternamente les almes de los pecáures. Ye equivalente al Gehena del xudaísmu, al Tártaru de la mitoloxía griega y al Inframundu d'otres relixones.

Na teoloxía católica, l'Infiernu ye una de les cuatro acabadures del home. Nun se-y considera un llugar sinón un estáu de sufrimientu. En contraste col infiernu, otros llugares d'esistencia dempués de la muerte pueden ser neutros (por casu, el *[[Sheol]]* xudíu), o felices (por casu, el Cielu cristianu).

## Descripción
Dalgunes teoloxíes del Infiernu ufierten detalles gráficos y accidentes (por casu, el Naraka del budismu, unu de los seis reinos del samsara). Les relixones con una hestoria divina llinial de cutiu conciben l'Infiernu como infinitu (por casu, les creencies del cristianismu), sicasí les relixones con una hestoria cíclica suelen amosar l'Infiernu como un periodu intermediariu ente la reencarnación (por casu, el Diyu, reinu de los muertos de la mitoloxía china). El castigu nel Infiernu davezu correspuende a los pecaos cometíos en vida. Dacuando fáense distinciones específiques, con almes condergaes sufriendo por cada mal cometíu (ver como exemplu'l Mitu de Er de Platón o'l poema de *[[La Divina Comedia]]* de Dante Alighieri), ente qu'otres vegaes el castigu ye xeneral, con pecadores siendo apostraos a una o más cámares del Infiernu o niveles de sufrimientu (por casu, según Agustín d'Hipona los neños non bautizaos, anque privaos del Cielu, sufríen menos nel Infiernu que los adultos ensin bautizar). Nel islam y el cristianismu, de toes formes, la fe y el arrepentimientu tienen mayor importancia que les aiciones en determinar el destín de l'alma dempués de la muerte.

L'Infiernu ye usualmente imaxináu como pobláu por demonios, quien acoraden a los condergaos. Munchos son gobernaos por un rei de la muerte:
* Nergal (dios sumeriu-babiloniu, señor de los muertos)
* Iama (dios benignu nel hinduismu)
* Satanás (entidá que representa la encarnación suprema del Mal).

Otres concepciones del Infiernu suelen definilo abstractamente, como un estáu de perda más qu'una tortura nun llagu de fueu lliteralmente so la tierra. Tamién hai quien entiende que los muertos nun tán conscientes y l'Infiernu nun puede ser un llugar abrasador de tormentu onde les persones malvaes sufran dempués de la muerte.

### Metáfores (contemporánea)

L'Infiernu, el Hades o'l Sheol fueron les metáfores que, de manera gráfica, trataron d'esplicar una actitú y un puntu de vista determináu. Basáu nel analís psicolóxicu, asumir al Infiernu como un estáu onde s'entra por voluntá propia» al igual que'l Paraísu, n'otres pallabres, ye un estáu emocional y puntu de vista aportáu pol llibre albedríu esplicando asina los estaos agónicos o de perpetuu dolor y los sos contrapartes de prestar y bienestar qu'esperimenten los seres humanos, espresaos como emociones.
En dómines antigües, la meyor forma de ejemplificar daqué yera de forma gráfica; facer bono d'entender pa munchos.

Basaos nos criterios, esperiencies y enseñances de cada unu, l'Infiernu tien munchos puntos de vista o perspectives, una y bones lo que podría ser consideráu como lloable pa unos, pa otros sería deplorable y viceversa. Estos puntos de vista discreparíen en distintos llugares y tiempos, un exemplu d'ello vese nos primeros años del cristianismu. Esistíen munches aiciones consideraes como herexíes, señalando un estilu de vida bien específicu a siguir p'algamar la gloria. Dientro d'esti contestu, señalar a cualesquier que pecaba o nun siguía'l camín señaláu, como condergáu al Avernu (Infiernu), yá que s'enseñaba concretamente (non afechu en sí) qué yera bonu y qué yera malu.

Dende esti puntu de vista, l'home enfrentar a demonios y llega a aportar al Infiernu basáu nos sos criterios, pero los demonios actuales son la emociones negatives, ente les más relevantes: la depresión, ansiedá y desesperación (ente otres); puede citase munches más que nos lleven al puntu agónicu (l'Infiernu en sí, en forma lliteral), que ye cuando nun vemos la salida a un problema en particular. Amás, l'Infiernu puede ser tomáu o interpretáu de distintes maneres según la relixón o ideoloxía de les persones. Podría dicise que l'Infiernu ye'l recóndito pensamientu y arrepentimientu que creamos poles mala aiciones que llegamos a faer en dalgún momentu.

## Relixones abrahámiques

La espresión «relixones abrahámiques» fai referencia a aquelles relixones que la so fe ye monoteísta y que reconoz una tradición espiritual que les sos raigaños remontar a Abraham. El términu ye usáu principalmente pa referise colectivamente al cristianismu, xudaísmu y islam.

### Na Biblia
;Antiguu Testamentu - Biblia hebrea
* Sheol: Xénesis 37:35, 42:38, 44:29, 44:31, etc.
* Hinnom: Jeremías 19:6, etc.
;Nuevu Testamentu
* Hades: Evanxeliu de Matéu 11:23 16:18. Evanxeliu de Lucas 10:15. 16:23. Fechos de los Apóstoles. 2:27,31. 1 Corintios 15:55. Apocalipsis 1:18, 6:8, 20:13,14
* Gehenna: Evanxeliu de Matéu 5:22,29, 30, 10:28, 18:09, 23:15,33. Evanxeliu de Marcos 9:43,45,47, Lucas 12:05, Epístola de Santiago 3:6.

La pallabra «infiernu» topar en munches traducciones de la Biblia. En dellos casos ye traducida por sepulcru' o ‘el llugar de los muertos' y n'otres déxase ensin traducir, como nel casu de la pallabra hebrea *[[she'ol]]* qu'equival a la griega *[[Hades|hai′des]]*, ye dicir *receptáculu de les almes*, (y nun balta de tola humanidá [gr. koinós táphos tès anthròpótètas ]). Tamién ta nesti casu la pallabra griega *[[Gehena|gue′en•na]]* que fai referencia al *llagu de fueu y azufre* lliteral y non a una supuesta destrucción eterna.

Les ilesies cristianes fundamentalistes argumenten que si se quixo dar a entender que'l *She'ol* ye una simple “sepultura común de la humanidá”, utilizárase ensin bazcuyar na Septuaginta y nel N. T. términos precisos como **κοινός τάφος της ανθρωπότητας** (sepultura común de la humanidá) o **Αντί της καθολικής πτώματα** (llugar universal de cadabres) o **κοινή υποδοχή των ανθρώπινων σωμάτων** (receptáculu común de cuerpos humanos) y non unu que diera a entender que la vida nun termina na tumba, sinón que se llega a un Hadēs, términu griegu asociáu al llugar de la psychē (l'alma), non del cuerpu inerte.

Dichu otra manera:

* **She'ol** [gr. *Hadēs*] “receptáculu de les almes”
* **Kever** [gr. *Mnēmeion*] “receptáculu de los cadabres/cuerpos”, “sepulcru”, “sepultura”, “abismu”, “fondu”, “huesa”, “fuesa” y “fuexu

L'Infiernu (heb. *Gehinnom*; gr. *Gehenna*) percíbese contrariu a la bendición de los qu'herieden el Reinu de Dios (Nueva Xerusalén):

* **Veníi, benditos...** (**'): "Entós el Rei va dicir a los de la so derecha: Veníi, benditos del mio Padre, heredá'l reinu preparáu pa vós dende la fundación del mundu."

Son delles les referencies ya imáxenes esistentes na [[Biblia]] de les que munchos deducen que se trata d'un llugar de sufrimientu:

* **Estremáivos de mi, malditos** (**'): "Entós va dicir tamién a los de la esquierda: Estremáivos de mi, malditos, al fueu eterno preparáu pal diañu y los sos ánxeles."

* **Un llugar de tormentos** (**'): "nel [[Hades]] alzó los sos güeyos, tando en [[Tormentu (tortura)|tormentos]], y vio de lloñe a [[Abraham]], y a [[Lázaro de Betania|Lázaro]] nel so senu...".
* **Un fornu de fueu** (**'): "y van echar nel fornu de fueu; ellí va ser el lloro y el llarpiar de dientes."
* **Un llagu de fueu y azufre** (**'): "Y el diañu que los engañar, foi llanzáu nel [[llagu de fueu]] y azufre, onde taben la [[Anticristo|bestia]] y el [[falsu profeta]]; y van ser acoradaos día y nueche polos sieglos de los sieglos."
* **Un llagu de fueu** (**'): "El que nun se topó inscritu nel llibro de la vida, foi llanzáu al llagu de fueu".

* "Si dalgunu adora a la Bestia y a la so imaxe, y acepta la marca nel so frente o na so mano, él tamién va beber del vinu de la roxura de Dios, que foi baleráu puru na mota de la so roxura. Va Ser acoradáu con fueu y azufre delantre de los santos Ánxeles y del Corderu; y el **fumu del so tormentu** va alzar polos sieglos de los sieglos. Y nun va haber reposu, nin de día nin de nueche". (**')

* "El Fíu del home va unviar a los sos ánxeles, y estos **van quitar del so Reinu** tolos que sirven de tropiezu y a los que faen el mal." (**')

* "Asina va ser el fin del mundu: van venir los ánxeles, y van estremar a los malos d'ente los xustos, pa refundialos nel **fornu de fueu**. Ellí va haber lloru y rechinar de dientes." (*)

* "Y si el to güeyu ye pa ti ocasión de pecáu, arríncalo, porque más te val entrar con un solu güeyu nel Reinu de Dios, que ser refundiáu colos tos dos güeyos a la *Gehena*, *'onde'l viérbene nun muerre y el fueu nunca s'apaga**". ('')

=== Nel cristianismu ===


==== Usu del términu «infiernu» ====

La pallabra «infiernu» qu'empleguen la traducción católica de [[Félix Torres Amat]], la versión de [[Cipriano de Valera]] (actualizada en 1909) y otres pa traducir el términu hebréu ''she'ól'' y el griegu ''hái•dēs''. Torres Amat traduz ''she'ól'' como (dacuando con agregos en bastardielles): ‘infiernu(s)' 42 vegaes; ‘sepulcru' 17 vegaes; ‘muerte' 2 vegaes, y ‘sepultura', ‘mortuorias', ‘fondu', ‘a puntu de morrer' y ‘abismu' 1 vegada caúna. Na Versión Valera de 1909, she'ól traduzse ‘infiernu' 11 vegaes, ‘sepulcru' 30 vegaes, ‘sepultura' 13 vegaes, ‘abismu' 3 vegaes, ‘fondu' 4 vegaes, ‘huesa' 2 vegaes, ‘fuesa' 2 vegaes y ‘fuexu' 1 vegada. Esta mesma versión siempres traduz ''hái•dēs'' per infiernu(s)', traducción que siguen les versiones
[[Nácar-Colunga]] (sacante en ''Fechos'' 2:27, 31), [[Torres
Amat]] y [[Felipe Scío de San Miguel]].

Sicasí, otres versiones actuales son más uniformes na traducción. Por casu, la Versión Valera (revisión de 1960) translitera la pallabra orixinal como ‘sheol' 65 vegaes y emplega ‘fondu' 1 vegada, ente qu'utiliza ‘Hades' siempres qu'apaez nel ''Nuevu Testamentu''. Otru tantu asocede cola pallabra griega ''[[gehena|gué•en•na]]'', que —anque dalgunos arramar por ‘infiernu' (8 vegaes na Versión Valera de 1909)— suelse transliterar na mayoría de les traducciones españoles.








La [[teoloxía]] cristiana aldericó la noción de «Infiernu» a lo llargo de la so historia. Nun tiempu nun hubo dulda de que se trataba del llugar nel que se castiga eternamente a los pecadores, nel que los tormentos nun podíen ser conmutados.

Nel sieglu III, [[Oríxenes]] sostuvo la hipótesis que lleva por nome [[Apocatástasis]] o Restauración, qu'implicaba la idea de que, a la fin de los tiempos y depués de sufrir diverses penalidaes, tolos condergaos al Infiernu -incluyendo a [[Satanás]] y a los restantes [[ánxeles cayíos]]- seríen lliberaos. Esta idea foi condergada como herexía pola Ilesia. En contraste, [[Agustín d'Hipona]] y [[Tomás d'Aquino]] creíen que la gran mayoría de les persones condergar al Infiernu. Ello ye que Agustín referir a los feltronos como la ''massa damnata'' o ensame de condergaos. El teólogu luteranu [[Karl Barth]] y el so colega católicu [[Hans Urs von Balthasar]] sostuvieron qu'esiste una razonable esperanza de que toles persones van ser salvaes, pol terrible actu d'amor que realizó Cristu na cruz. Na actualidá, el pastor evanxélicu [[Rob Bell]] sostién que l'Infiernu ta vacíu. [[C. S. Lewis]] sostenía que l'Infiernu asemeya la celda d'una prisión, onde la puerta del cuartón cerrar dende dientro, non dende fora, siendo la intención del condergáu'l nun querer vivir la eternidá con Dios.

The Exorcist católicu [[José Antonio Fortea Cucurull|José Antonio Fortea]] fai notar que ye'l mesmu Cristu quien refier con más insistencia la esistencia del Infiernu y que munchos van ser los condergaos. Anque cree que'l númberu de condergaos va ser pequeñu en comparanza col de tolos seres humanos nacíos dende la Creación, pa los condergaos -yá sían cien, mil, diez mil o más- el castigu va ser eternu. Tamién sostién que la gran mayoría de los sacerdotes na Ilesia Católica trata de resta-y importancia al Infiernu y a la condenación eterna por non asustar a los sos feligreses.

==== Nel catolicismu ====
Sicasí señala la ''[[Enciclopedia católica]]'' de principios del [[sieglu XX]] (una de les obres más vastes del catolicismu) que «el dogma católicu nun refuga'l suponer que Dios pueda, dacuando, per vía d'esceición, lliberar una alma del Infiernu». Sicasí, la mesma Enciclopedia diz que «los teólogos son unánimes n'enseñar que tales esceiciones nunca asocedieron y nunca van asoceder». Avera del usu del términu «fueu» que «nun hai abondes razones pa considerar el términu «fueu» como una mera metáfora». Sicasí, el 28 de xunetu de 1999 na catequesis qu'impartió ante 8000 fieles na [[Ciudá del Vaticanu]], el papa [[Xuan Pablo II]] dixo:



Anque, pa dalgunos, estes pallabres de Xuan Pablo II provocaron discutiniu, nun se niega la esistencia del Infiernu, pero dáse-y un sentíu espiritual, primero que concretu y material. Dellos fieles y teólogos, como [[Hans Küng]], refugaron la esistencia del Infiernu por considerar la incompatible col amor del Dios omnipotente.

Sicasí hai consensu en creer que nun ye Dios quien «unvia» al home al Purgatoriu o al Infiernu, sinón que ye l'home mesmu (poles actitúes y obres que vivió nel so tiempu d'esistencia terrenal), quien decide llibremente'l so destín final; si creyó en Jesús y vivíu piadosamente el Cielu esperarálu, si cometió pecaos non confesaos y precisa purificación p'aportar al Cielu, ella mesma va pidir un tiempu nel Purgatoriu pa purificarse y entrar a la gloriosa presencia de Dios, llimpia; y si vivió n'enemistá con Dios, colos demás y consigo mesma, ella mesma va pidir el destín que-y correspuende como frutu de les sos aiciones y creencies.

L'escritor católicu contemporaneu [[José María Cabodevilla]] trata la tema -de por sí complexa- nunos pocos renglones:



Como señala'l padre [[José Antonio Fortea Cucurull|José Antonio Fortea]], l'Infiernu nun ye un llugar sinón un estáu. Namái al momentu del [[Xuiciu final]], cola resurrección de los muertos, tanto'l Cielu como l'Infiernu van convertir nun llugar onde los resucitaos condergaos van pagar con tormentos físicos y espirituales, según les persones salvaes van resucitar físicamente pa esfrutar eternamente de la Gloria de Dios.

==== Nel protestantismu ====
Nel [[protestantismu]] l'Infiernu ye presentáu como un llugar de castigu y separación eterna de la presencia y gloria de [[Dios]]. La concepción [[antropoloxía|antropolóxica]] de la [[teoloxía]] protestante presenta a tolos homes condergaos dende la so nacencia (pol [[pecáu orixinal]]) a sufrir esta separación eterna y por tanto precisaos absolutamente de la misericordia de Dios pa poder restablecer la rellación con Dios, esto ye, ser [[salvación|salvaos]] mientres viven nesti mundu. L'alquisición d'esta salvación ye entendida como un regalu de Dios a aquellos homes que se penen de los sos [[pecáu|pecaos]] y [[fe|creen]] de corazón.

Igual que la mayoría d'ilesies cristianes el protestantismu tradicionalmente vien creyendo igualmente:
* Que tres la muerte, l'[[alma]] de quien se salvaron va al [[Cielu]] y la de los que non al Infiernu (anque cola peculiaridá de que'l protestantismu niega'l [[Purgatoriu]]).
* Que tres la [[resurrección]] de la carne, alma y cuerpu volverán xuntase tantu pa quien tán nos Cielos como para quien tán nos Infiernos.
* Que'l castigu del Infiernu ye [[eternidá|eternu]] y consciente.
* Que quien nun fueron redimíos van al Infiernu y condérguense eternamente ensin que s'espere nengún rescate por ellos.
* Que Dios nun conderga al home sinón que tal cosa ye consecuencia xusta del so pecáu.

==== N'otros credos ====

===== Testigos de Xehová =====
L'infiernu (o ''sheol'') ye la sepultura coleutiva, un llugar simbólicu onde nun esiste nenguna actividá.
L'infiernu de fueu como llugar de tormentu nun forma parte de les doctrines de los [[Testigos de Xehová]], quien afirmen que tal creencia sería un bilordiu de Dios al contradicir el fechu de que Jehová ye un Dios d'amor (1 Juan 4:8). Afirmen que la idea del infiernu de fueu como llugar de tormentu ye precristiana y que vien de la [[mitoloxía de Mesopotamia]]. Los Testigos de Xehová creen que l'infiernu ye'l sepulcru común de la humanidá. Señalen que na revisión de 1909 de la traducción de la Biblia por Reina-Valera el términu griegu ''hái·dēs'' (''[[Hades]]'') traduzse como «infiernu» o «infiernos» les diez vegaes qu'apaez nes Escritures griegues cristianes. Tamién indiquen que'l términu hebréu ''sche'óhl'' ([[Sheol]]) apaez sesenta y cinco veces nes Escritures hebrees, y que na revisión antes citada traduzse como «infiernu», «sepulcru», «sepultura», «abismu», «fuesa», «fuexu». Creen que se trata d'un llugar simbólicu y non d'un llugar lliteral de castigu y tormentu.

===== Mormones =====
[[La Ilesia de Xesucristu de los Santos de los Últimos Díes]] predica que l'Infiernu ye un llugar preparáu dende la fundación del mundu y nel hai almes que nun atopen descansu y tán n'estáu de miseria y llamentu, conscientes del so estáu cayíu y ruina espiritual. Ye una especie de cárcel de "espíritus inmundos". Entá nesti estáu, l'Infiernu ye visitáu y ministrado por ánxeles que preparen a aquelles almes que tienen opción pa la segunda resurrección y el xuiciu final.

===== Adventistes =====

Según la [[Ilesia Adventista del Séptimu Día]], l'Infiernu nun esiste como un llugar físicu nel que los perdíos sufren pola eternidá. Tal interpretación basar na secuencia d'acontecimientos proféticos rellataos nel capítulu 20 del llibru d'[[Apocalipsis]], los que describen de qué manera l'Infiernu va ser la manera que se va utilizar pa infligir una decisiva y final derrota al mal (la segunda muerte), describiéndolo como un fueu del cielu y un llagu de fueu, al cual van ser echaos Satanás y los sos siguidores. Pa esta denominación los muertos permanecen nun estáu inconsciente hasta la segunda venida de Cristu, momentu nel cual van ser resucitaos.

=== Nel xudaísmu ===

El xudaísmu, siquier primeramente, creía en ''[[sheol]],'' que se describe como una esistencia aveseda a la cual toos yeren unviaos tres la muerte. El ''Sheol'' pudo ser pocu más qu'una [[metáfora]] [[poesía|poética]] de la muerte, de l'ausencia de vida, y nun se refier a una vida dempués de la muerte. Nel ''[[Antiguu Testamentu]]'' nun s'amenacia a los pecadores con nenguna vida de sufrimientu dempués de la muerte.

Pero en (**') la escatoloxía xudía estremó dempués ente un llugar especial pa los xustos y otru pa los condergaos o feltronos. Dende'l sieglu II el *Sheol* equival, pa los rabbanitas, al Gehena. Tamién se conoz como *Sheol-Abbadón*, por esti ánxel del abismu que representa'l mundu de ultratumba (**') y traduzse como 'perdición'. La relixón xudía negaba cualquier vida dempués de la muerte.
Tamién la Biblia nel llibru de Númberos 16:30 fala de Coré y los sos siguidores quien fueron unviaos vivos al ''Sheol'' cuando se remontaron contra Moisés y Aarón.
Darréu empezó a introducise la idea de [[resurrección]]. Había nel xudaísmu dos corrientes: los [[fariseos]] creíen na resurrección y los [[saduceos]] negar. Pero la resurrección entender nuna forma terrenal: resucitar pa volver llevar una vida terrenal. Namái resucitaríen los bonos. El castigu de los pecadores yera la 'muerte eterna', que nun yera l'Infiernu nin nengún sufrimientu de ultratumba, sinón l'ausencia de resurrección.

La posición xudía mayoritaria actual ye que l'Infiernu ye un llugar de purificación pal malváu, nel que la mayoría de los castigaos permanez hasta un añu, anque dalgunos tán eternamente.

=== Nel islam ===

L'islam preve'l [[Xuiciu Final]] pa tolos creyentes, como'l cristianismu, y les referencies al fueu del Infiernu abonden nel [[Corán]]. Mientres la vida, los ánxeles escribanos, unu a cada llau (el de la derecha anota les bones aiciones, mientres el de la izquierda anota les males) anoten les aiciones de los homes, y éstos van ser xulgaos acordies con esos llibros. La ponte Sirat, delgáu como un pelo, ten de ser travesáu polos que se dirixan al Paraísu, y aquel que caya dirá parar a les llapaes del Infiernu. Tocantes a la estructura del Infiernu islámicu, el llibru más descriptivu ye ''[[Les mil y una nueches]]''. Na Nueche&nbsp;493, esti llibru fala d'un edificiu de siete pisos, separaos unu d'otru por una distancia de mil años». El primeru ye l'únicu que se describe. Ta destináu a los que morrieron ensin penase de los sos pecaos y nél hai montes de fueu, con ciudaes de fueu, les que de la mesma contienen castiellos de fueu, que tienen cases de fueu, y éstes tienen llechos de fueu nos que se practiquen les tortures, tou en númberu de setenta mil.

== Relixones orientales y del este asiáticu ==

«Relixones del sur d'Asia» referir a les relixones surdíes n'[[Oriente]] (l'oriente d'Europa), como son: [[hinduismu]], [[budismu]], [[xainismu]] y [[sikhismu]].
«Relixones del este asiáticu» (relixones del Estremu Oriente, relixones chines o relixones taoístes), formen un subconxuntu nes relixones orientales, como son: [[taoísmu]], [[sintoísmu]], [[confucianismu]].

=== Hinduismu y budismu ===



La descripción que fai [[Voltaire]] nun ye exacta no que se refier a les [[filosofíes orientales]]. L'hinduismu y el budismu creen nel Infiernu, anque namái como escenariu transitoriu nel ciclu de [[reencarnaciones]]. L'hinduismu cree en [[Patala (hinduismu)|21&nbsp;infiernos]] nos que se pueden reencarnar los que cometieron faltes mortales. El ''[[Bhagavad-gītā|Bhagavad Guitá]]'' (incluyíu nel poema épicu sánscritu ''[[Mahābhāaguarón|Majábharata]]'', diz: «L'Infiernu tien tres puertes: la [[lluxuria]], la [[roxura]] y l'[[avaricia]]». Y en él cayen «los homes de naturaleza demoníaca» hasta ser aniquilaos. El budismu reelaboró la doctrina hinduista y la so ortodoxa preve esferes infernales nes que pueden reencarnar los mortales aforfugaos por un mal [[karma]] (deldes vitales, eleiciones incorreutes...): la esfera de los espíritus torturaos pola fame y la de los demonios en llucha. El Reinu de los Narakas ye l'Infiernu budista.

;Budismu 


;Hinduismu 



=== Gehena ===


La puerta del suroeste de Xerusalén, abierta escontra'l valle, vieno ser conocida como «valle del fíu de Hinom» (**'); el llibru de Jeremías fala de los residentes qu'adoraben a Moloch (**'), abarruntando la destrucción de Xerusalén. En dómines antigües, nel [[Tofet]] según l**Antiguu Testamentu*, los [[Canaán|cananeos]] sacrificaben a [[neñu|neños]] al dios [[Moloch]], quemar vivos; una práutica que foi proscrita pol [[Josías de Xudá|rei Josías]] (**). Cuando la práutica sumió, convertir nel [[Vertideru (basura)|vertideru]] ya incinerador de la basura de Xerusalén.

Depués pasó a ser consideráu l'Infiernu o Purgatoriu xudíu, según l'Infiernu cristianu.

== Politeísmu ==
[[Doctrina]] relixosa que los sos siguidores creen na esistencia de múltiples [[dioses]] o divinidaes entamaes nuna xerarquía o [[Panteón (mitoloxía)|panteón]].

=== Antiguu Exiptu ===

[[Voltaire]] na so [[Voltaire#«Diccionariu filosóficu»|*Diccionariu filosóficu*]], anota qu'[[Exiptu|exipcios]] y [[Grecia|griegos]] soterraben a los sos muertos y creíen a cencielles que les sos almes quedaben con ellos nun llugar aveséu. «Los indios, muncho más antiguos, qu'inventaren l'atélite dogma de la [[metempsicosis]] (reencarnación), enxamás creyeron que les almes tuvieren nel soterrañu», señala Voltaire. Y amiesta: «Los xaponeses, los coreanos, los chinos, los pueblos de la vasta [[Tartaria]] oriental y occidental, inoraron la filosofía del soterrañu».

==== Llibros sagraos ====


=== Antigua Grecia ===



[[Avernu]] yera'l nome antiguu que se-y daba, tantu por griegos como romanos, a un cráter cerca de Cumas, Campania. Creíase que yera la entrada al inframundu, a los Infiernos. Según l'escritor griegu [[Diodoro Sículo|Diodoro de Sicilia]], l'Avernu sería un llagu escuru ya inmensu.

Los griegos creyeron que les almes de los muertos permanecíen nel [[Hades]], al que se llegaba dempués de travesar la llaguna [[Estigia]]. Ellí nun sufríen otru tormentu que'l del so exiliu y separación de los sos seres queríos. Dalgunos podíen amosase penaos de les sos faltes, como lo imaxina [[Homero]], nel so poema *Odisea* que fai baxar al so héroe al Hades. [[Odiseo]] fala ellí colos sos collacios muertos na guerra de [[Troya]] y cola so propia madre. 

El Hades de los griegos ta rexíu pol dios del mesmu nome, fíu del titán [[Crono]]. Anque pue ser cruel, Hades nun ye malinu. Los romanos adoptáronlu como [[Plutón (mitoloxía)|Plutón]], y amás d'otorga-y el reinu de los muertos, diéron-y la custodia de los metales preciosos so la tierra. Los griegos poblaron el Hades d'otros seres mitolóxicos, como les [[Roxures]] y les [[Moiras]]. Les primeres habitaben so la tierra pero solíen acoradar a los malos en vida. Yeren muyeres con melota de culiebres, llamaes tamién Erinias. Tocantes a les Moiras (llamaes en Roma [[Espureches]]), la so xera yera filar el filo de la vida de cada mortal y cortalo nel momentu xustu. Hades taba acompañáu tamién por [[Cerbero]], perru de tres cabeces, y por [[Caronte (mitoloxía)|Caronte]], el barqueru que conducía les almes escontra'l mundu soterrañu.

==== Inframundu griegu ====

Ente los reinos que formaben el Inframundu griegu inclúyense:
* El gran foso del [[Tártaru (mitoloxía)|Tártaru]] consistía nuna gran prisión fortificada arrodiada per un ríu de fueu llamao [[Flegetonte]]. Nun principiu sirvió puramente como prisión de los antiguos [[Titán (mitoloxía)|titanes]] como Cronos, el padre de Hades y de Zeus pero depués pasó a ser el cuartón de les almes condergaes, ente les que s'atopaben [[Ticio]], [[Tántalo (mitoloxía)|Tántalo]] y [[Sísifo]].
* El territoriu de los muertos, gobernáu pol dios [[Hades]], que tamién suel recibir el nome de llar o dominiu de Hades *(domos Aidaou)*, Hades, [[Érebo]], los [[praos asfódelos]], [[Estigia]] y [[Aqueronte]].
* Les [[Islles de los Bonaventuraos]] o Islles Elíseas gobernaes por [[Hades]]. Ellí, moraben tres la so muerte, los grandes [[Cultu heroicu griegu|héroes míticos]], como por casu [[Aquiles]], [[Diomedes]] y [[Engarro]].
* Los [[Campos Elíseos (mitoloxía)|Campos Elíseos]], gobernaos por [[Radamantis]], yeren la morada de los muertos virtuosos y los empecipiaos nos [[Relixón mistérica|misterios antiguos]]. Los sos habitantes teníen la posibilidá de tornar al mundu de los vivos, anque non munchos facer.

Los cinco ríos del Hades yeren: [[Aqueronte]] (el ríu de la pena), [[Cocito]] (llamentos), [[Flegetonte]] (fueu), [[Lete]] (olvidu) y [[Estigia]] (odiu), que llenda colos mundos cimeros ya inferiores.

=== Mitoloxía nórdica ===






Na antigua mitoloxía nórdica, esistía un mundu tenebrosu pa les almes d'aquellos a los que nun se-yos concedía entrar nel [[Valhalla]]. Namái los meyores guerreros yeren llevaos a esa casa techada con escudos d'oru. Los que nun diben ellí, yeren apurríos a [[Hela]], diosa del mundu soterrañu y habitante del llamáu [[Helheim]] (lliteralmente, morada de Hela). Nel poema de la *Edda mayor* llamáu *La profecía de la vidente* dizse que nel reinu de Hel el [[Canis lupus lupus|llobu]] estroza los cadabres de los asesinos, los perxuros y los que seducieron muyeres d'otros. Ye la única alusión a tormentos nesa complexa mitoloxía.

=== Mitoloxía mexica ===


Contrariamente a lo qu'asocede cola conocencia que tenemos sobre les concepciones del inframundu d'otres cultures, la información qu'esiste sobre los destinos postmortem de los pueblos mesoamericanos, incluyíos los grupos nahuas y ente ellos el pueblu mexica, apuerta de fontes coloniales y de les interpretaciones que d'elles se fixo. Por tanto'l sesgu cultural qu'ésta manifiesten ye un factor importante a considerar.

Según diversos estudiosos de la tema, los grupos nahuas creíen que los muertos podíen dir a diverses paraxes al morrer: el [[Tonatiuhichan]] pa los guerreros que morríen nel campu de batalla y les muyeres que finaben en llabor de partu. El [[Tlalocán]], a onde diben los difuntos que les sos muertes taben rellaciones cola agua, yá seya muerte per afogamientu, rayos o enfermedaes como la hidropesía, llepra, la gota y l'herpes. Los ñácaros diben al [[Chichihualcauhco]] onde un árbol maraviyosu dar# de mamar. Y el [[Mictlán]] al que llegaben los muertos comunes ensin importar el so rangu social, siendo la paraxa más popular.

Debíu al procesu evangelizatorio del sieglu XVI en toa América, específicamente no qu'anguaño ye [[Méxicu]] oldear al Mictlán col Infiernu [[Xudaísmu y cristianismu|xudeocristianu]], p'asina facilitar la comprensión d'esti postreru a los indíxenes. Sicasí esta equiparación ye pocu acertada. Magar dambos destinos concíbense como llugares allugaos nes coraes de la tierra, la carauterística más representatives del Infiernu, el castigu sufriente causáu pol pecáu, ye inesistente nel Mictlán.

== Arte, lliteratura, mitoloxía y folclor ==

=== Zoroastrismu ===


Dientro del conteníu relixoso zoroastrismu, [[Zoroastru]] o Zaratustra describió con gran detalle la llegada del xuiciu final pa los impíos, incluyida l'aniquilación, purgación en metal fundíu, y el castigu eternu, col últimu enfrentamientu ente [[Ahura Mazda]] (el Bien) y [[Angra Mainyu]] (el Mal). Sicasí, la representación del Infiernu describir nel *Llibru d'Ambure Viraf*.

=== Mitraísmo ===


El [[mitraísmo]] (o los misterios de Mitra) ye una [[relixón mistérica]] espublizada nel [[Imperiu romanu]] ente los sieglos&nbsp;[[sieglu I|I]] y [[sieglu IV|IV&nbsp;d.&nbsp;C.]] en que se rindía cultu a una divinidá llamada [[Mitra (dios romanu)|Mitra]], que tuvo especial implantación ente los [[Exércitu romanu|soldaos romanos]].

El cultu al dios Mitra caltenía la creencia de que'l [[Fin del mundu (mitoloxía)|fin del mundu]] vendría acompañáu d'una gran batalla ente les fuercies de la lluz y de la escuridá. Los siguidores de los [[dogma|dogmes]] de los sacerdotes de Mitra podríen aliase nesta guerra del llau de los [[ánxel|espíritus de la lluz]], colo que se salvaríen; los non siguidores, diríen al Infiernu xunto con [[Ahriman]] (espíritu malinu adversariu del dios persa [[Mitra (dios persa)|Mitra]]) y los [[Ánxel cayíu|ánxeles cayíos]].

;[[Mitraísmo#Mitoloxía ya iconografía|Rellato míticu, iconografía, interpretaciones.]]:

:Según el rellatu que pudo reconstruyise a partir de les imáxenes de los mitreos y los escasos testimonios escritos, el dios Mitra nació cerca d'un manantial sagráu, so un árbol sagráu, d'una roca (la *petra generatrix*; Mitra ye llamáu de *petra natus*). Esto enllaza coles tradiciones armenies de la cueva de Meher (Mitra). Nel momentu de la so nacencia llevaba'l [[gorru frigio]], una antorcha y un cuchiellu. Foi adoráu por pastores pocu dempués de la so nacencia. Bebió agua del manantial sagráu. Col so cuchiellu, cortó'l frutu del árbol sagráu, y coles fueyes d'esi árbol iguó la so ropa.

:Atopó al toru primordial cuando pastiaba nos montes. Garrar polos cuernos y montar, pero, nel so galopie xavaz, la bestia facer desmontar. Sicasí, Mitra siguió enferronáu a los sos cuernos, y el toru abasnar mientres enforma tiempu, hasta que l'animal quedó exhausto. El dios garrar entós poles sos pates traseres, y cargar sobre los sos costazos. Llevar, vivu, soportando munchos carecimientos, hasta la so cueva. Esti viaxe de Mitra col toru sobre los sos costazos denominar *tránsitus*.

:Cuando Mitra llegó a la cueva, un cuervu unviáu pol Sol avisó-y de que tenía de realizar el sacrificiu, y el dios, suxetando al toru, clavó-y el cuchiellu nel lladral. De la columna vertebral del toru salió trigu, y vinu de la so sangre, del restu del toru naceríen tolos demás seres.

=== *La divina comedia'', de Dante Alighieri ===

Dante describe l'Infiernu en forma d'embudu enllastráu nel centru de la tierra y ta estremáu en nueve círculos y en cada unu d'ellos los condergaos son sometíos a distintes penes, según la gravedá de los pecaos.

Dante Alighieri amuesa nel Cantar XXXII que'l llugar más tarrecible del Infiernu nun ye un fornu de llapaes, sinón un llagu de xelu.

Virxiliu, el más célebre de los poetes llatinos, conduz a Dante Alighieri, al traviés del Infiernu, onde les almes pecadores del mundu son acoradaes darréu. El más fondu y tarrecible llugar de tortures del Infiernu nun ye un fornu de llapaes, sinón un llagu de xelu, onde tolos traidores, tienen de permanecer conxelaos por tola eternidá.

Cantar XXXIV Dante, queda sorprendíu pola presencia de Lucifer, al ver que la so cabeza tien tres rostros, unu per delantre, y los otros dos xunir a ésti per mediu de los costazos y xúntense por detrás a lo cimero de la coroniella. Xudas Iscariote apaez cola so cabeza metida dientro de la boca de Lucifer y ximielga fuertemente les piernes fora d'ella. De les otres dos fauces salen les estremidaes de Marco Xunu Brutu y Casio, que provocaron la muerte a Xuliu César.

L'Infiernu de Dante amuesa traces de la mitoloxía griega, al amosar los ríos d'Aqueronte, Estigia, Flegetonte y Cocito, amás de diversos personaxes d'esa mesma mitoloxía (Flegias, Caronte, Centauros, Cerbero, etc.) según históricos (Octavio Augusto, Cleopatra VII, etc.).

## Ver tamién
* Abadón
* Gehena
* Hades
* Hela
* Inframundu
* Xuiciu Final
* Purgatoriu
* Reinu de los Narakas
* Sheol
* Tartarus
* Cantares del Infiernu
* Azrael

## Bibliografía
* 
* 
* 

## Referencies

## Enllaces esternos