Ríu Columbia

El **ríu Columbia** (tamién conocíu como **Wimahl** o **Gran Ríu** polos nativos de los pueblos chinook que viven nel so cursu baxu) ye un ríu del suroeste de Canadá y noroeste d'Estaos Xuníos que flúi en direición norte-suroeste pola provincia de Columbia Británica, en Canadá, y los estaos de Washington y Oregón n'Estaos Xuníos, desaguando nel océanu Pacíficu. Con 2044 km ye'l sestu ríu más llargu d'América del Norte, por detrás del Missouri, Mississippi, Bravo, Arkansas y Colorado.

Toma'l nome del *[[Columbia Rediviva]]*, el primer barcu occidental conocíu que remontara'l ríu. Naz na provincia canadiense de la Columbia Británica y en cruciando'l estáu de Washington (EE. XX.) y depués delimitar gran parte de la separación alministrativa ente los estaos de Washington y Oregón, desagua nel Pacíficu. La so cuenca hidrográfica, que drena gran parte de la Columbia Británica, Idaho, Oregón, Washington y pequeñes rexones de Montana, Wyoming, Utah y Nevada, entiende .

En términos de caudal ( na so desaguada), el Columbia ye'l ríu de Norteamérica más caudalosu de l'aguada del Pacíficu y el cuartu más caudalosu de los Estaos Xuníos. La fuerte corriente del ríu y l'eleváu saltu o descensu d'altor nuna relativamente curtiu llargor, apúrre-y un terrible potencial de producción d'electricidá que yá foi esplotáu, siendo'l ríu que más enerxía hidroeléctrica produz de Norteamérica, con catorce preses a lo llargo del so cursu —trés en Canadá y once n'Estaos Xuníos— y otres munches en dellos de los sos afluentes.

El Columbia foi afayáu en 1792 pol comerciante y aventureru d'Estaos Xuníos Robert Gray. Ente 1807 y 1811, la pellitera Compañía del Noroeste esplotó tol so cursu. Dende la década de 1810 el ríu sirvió como vía de comunicación na rexón noroccidental del subcontinente.

Dempués del establecimientu de numberosos asentamientos norteamericanos y europeos nes sos veres, el ríu Columbia emprestó munchos servicios pal desenvolvimientu de los propósitos humanos, incluyendo trabayos de draga pa dexar la navegación de mayores barcos peles sos agües, la construcción de preses pa la xeneración d'electricidá, agua pal riego de cultivos y control de crecíes ya hinchentes, ya inclusive pa esfrecer instalaciones d'enerxía nuclear. Toos esos proyeutos entraron en conflictu col caltenimientu del medioambiente y el movimientu d'especies píscicolas y animales, produciendo una contaminación indeseada nes sos agües.

## Historia

## Pueblos indíxenes

 
Los seres humanos habitaron la cuenca del Columbia mientres más de , con una transición a un estilu de vida sedentariu basáu principalmente nel salmón qu'empezó hai unos . En 1962, los arqueólogos atoparon evidencies d'actividá humana que se remonta a  nel abrigu predresu Marmes, cerca de la confluencia de los ríos Palouse y Snake nel este de Washington. En 1996 atopáronse los restos óseos d'un home prehistóricu de  d'edá (moteyáu'l home de Kennewick) cerca de Kennewick. El descubrimientu alicó l'alderique na comunidá científica sobre los oríxenes de la presencia humana n'América del Norte y provocó un enllargáu discutiniu sobre si la comunidá científica o los nativos americanos teníen derechu a tener y/o estudiar esos restos.

Munchos distintos nativos americanos y pueblos de les Primeres Naciones tienen una presencia histórico y siguío nel Columbia. Al sur de la frontera Canadá-EE.&nbsp;UU., los colvilles, spokanes, coeur d'alêne, yakames, nez percés, cayuse, palus, umatilles, cowlitzs, y les tribus confederaes de Warm Springs viven a lo llargo del tramu d'Estaos Xuníos. A lo llargo del cursu cimeru del ríu Snake y del Salmón, les tribus del Bannock tán presentes. Los sinixt o pueblos de los llagos viven nel tramu inferior de la parte canadiense, ente que percima'l pueblu shuswap (*secwepemc* nel so propiu idioma) consideren el conxuntu de la parte cimera del Columbia al este de les Predreses como parte del so territoriu. La parte canadiense de la cuenca del Columbia delinea les tierres tradicionales de los canadienses kootenay-ktunaxes.
 
Los pueblos chinook que viven cerca de la parte baxa del ríu Columbia, que nun son una tribu federalmente reconocida, llamar *Wimahl* nes llingües chinukanas y *Nch'i-Wàna* a los pueblos de fala sahaptin del so cursu mediu nel actual Washington; El ríu ye conocíu como *swah'netk'qhu* pol pueblu Sinixt, que viven na rexón de los llagos Arrow nos tramos cimeros del ríu en Canadá. Los trés términos esencialmente signifiquen «el gran ríu».

Les hestories orales describen la formación y destrucción de la Ponte de los Dioses, una ponte natural de tierra que coneutaría dambes riberes del ríu na gargüelu del ríu Columbia. La ponte, que se correspuende colos rexistros xeolóxicos del deslizamiento Bonneville, foi descritu en dellos rellatos como la resultancia d'una batalla ente dioses, representáu pol monte Adams y el monte Hood, na so rivalidá pol ciñu d'una diosa, representada pol monte St. Helens. Les hestories de los nativos americanos sobre la ponte difieren nos detalles, pero polo xeneral tán d'alcuerdu en que la ponte dexaba una mayor interacción ente les tribus nos llaos norte y sur del ríu.

Los caballos, orixinalmente adquiríos de los españoles de Santa Fe de Nuevu Méxicu, espublizáronse llargamente al traviés de les redes de comerciu natives, llegando a los shoshone de la llanura del ríu Snake hacia 1700. Los nez percés, cayuses y flatheads adquirieron los sos primeros caballos alredor de 1730. Xunto colos caballos llegaron aspeutos de la emerxente cultura de les llanures, tales como les habilidaes ecuestres y l'entrenamientu de caballos, qu'aumentaron enforma la so movilidá, la eficiencia de la caza y el comerciu a llarga distancia, anque intensificaron les guerres, venceyándose la riqueza y el prestíu colos caballos y la guerra, y surdiendo grandes y poderoses confederaciones tribales. Los nez percés y cayuses, que caltuvieron grandes menaes y faíen añalmente viaxes de llarga distancia a les Grandes Llanures pa la caza del bisonte, adoptaron la cultura de les llanures nun grau significativu, y convirtiéronse na principal canal al traviés del cual los caballos y les cultura de les llanures espublizar na rexón del ríu Columbia. Otros pueblos adquirieron caballos y aspeutos d'esa cultura de les llanures de manera desigual: los yakamas, umatillas, palus, spokanes y coeur d'alenes caltuvieron considerables fataos de caballos y adoptaron dalgunes de les sos carauterístiques culturales, pero la pesca, y la economía rellacionada con ella, siguió siendo importante; grupos menos afeutaos fueron los molalas, klickitat, wenatchi, okanagan y sinkiuse-columbia, que fueron dueños d'un pequeñu númberu de caballos y adoptaron delles carauterístiques de la cultura de les llanures. Dellos grupos caltuviéronse esencialmente ensin alteriar, como les tribus sanpoil y nespelem, que la so cultura caltener centrada na pesca.

Los nativos de la rexón atopar colos estranxeros en dellos momentos y llugares mientres los sieglos XVIII y XIX. Los barcos europeos y norteamericanos esploraron la zona costera alredor de la desaguada del ríu nel sieglu XVIII, comerciando colos nativos locales. El contautu resultó devastador pa les tribus indíxenes y una gran parte de la so población foi aniquilada por una epidemia de viruela. L'esplorador canadiense Alexander Mackenzie crució lo que güei ye l'interior de la Columbia Británica en 1793. Dende 1805 a 1807, los miembros de la espedición de Lewis y Clark entraron nel país d'Oregón siguiendo los ríos Clearwater y Snake, y atopáronse con munchos pequeños asentamientos de los nativos. Los sos rexistros narren cuentos de comerciantes hospitalarios a los qu'enantes robaben pequeños oxetos y tamién señalaron la presencia de teteras de cobre mariellu, d'un mosquete británicu y otros artefautos que se llograren comerciando coles tribus costeres. Na dómina del primer contautu colos occidentales los indíxenes del Mediu y So Columbia nun yeren tribales, sinón que se rexuntaben n'unidaes sociales non más grandes qu'un pobláu, y, más de cutiu, solo a nivel familiar; estes unidaes diben cambiandon cola temporada, cuando la xente, siguiendo la captura del salmón, movíase enriba y embaxo polos afluentes del ríu.

Por causa de la masacre Whitman de 1848, llibráronse una serie de violentes batalles ente los colonos d'Estaos Xuníos y los nativos de la rexón. Les guerres indies posteriores, notablemente la guerra Yakima, abrasaron a la población nativa y esanicien gran parte del control nativu de les tierres. Col pasu de los años, el derechu de los indíxenes a pescar a lo llargo del Columbia convertir na tema central de la discordia colos Estaos, los pescadores comerciales y los dueños de propiedaes privaes. La Corte Suprema de los Estaos Xuníos confirmó los derechos de pesca nos casos más importantes en 1905 y 1918, según en 1974 nel caso Estaos Xuníos vs. Washington, comúnmente conocida como la Decisión Boldt.

La pesca foi l'actividá central na cultura de los nativos de la rexón, tanto como sustentu como fonte de les sos creencies relixoses. Los nativos llograben pexe del Columbia en dellos sitios principales, que tamién sirvíen como llugares d'intercambiu comercial. Les tabayones Celilo, asitiaes al este de la moderna ciudá de The Dalles, fueron un centru vital pal comerciu y la interacción de los distintos grupos culturales usaes mientres los últimos . Antes del contautu colos occidentales, los poblaos a lo llargo d'estos 14 km del ríu podíen tener dacuando una población de más de . y atraía a comerciantes de llugares tan alloñaos como les Grandes Llanures. Los rabiones Cascades (*Cascades Rapids*) de la gargante del ríu Columbia, y los tabayones Kettle y los rabiones Priest (*Priest Rapids*), nel este de Washington, fueron tamién sitios principales de pesca y de comerciu.

Na prehistoria, les carreres pa la friega del salmón y de la trucha arcu iris nel Columbia envalórense que yeren un permediu añal de . En comparanza, la mayor carrera dende l'añu 1938 dar en 1986, con 3,2 millones de pexes entrando na boca del Columbia. La captura añal polos nativos envaloróse nunes . El pescadoriu nativu más importante y granible atopábase, como yá se dichu, nos tabayones Celilo, que foi seique'l pescadoriu interior más granible n'América del Norte. Los tabayones atopar na frontera ente los pueblos de fala chinukana y los de fala sahaptian y fueron el centru d'una estensa rede comercial al traviés del pandu del Pacíficu. Celilo foi'l llugar con una comunidá habitada de forma continua y permanente más antigua del continente norteamericanu. Les envasadores de salmón establecíes polos colonu blancos, qu'empiecen en 1866, tuvieron un fuerte impautu negativu na población de salmón, y en 1908 el presidente d'Estaos Xuníos Theodore Roosevelt reparó que les migraciones de salmón yá yeren namái una fracción de les que fueren 25 años antes.

A midida que siguió'l desenvolvimientu del ríu nel sieglu XX, cada unu d'estos importantes pescadorios foi quedando somorguiáu polos banzaos creaos poles grandes preses construyíes nél, empezando colos rápidos Cascades en 1938. El desenvolvimientu foi acompañáu d'amplies negociaciones ente los nativos y los organismos del gobiernu d'Estaos Xuníos. Les tribus confederaes de Warm Springs, una coalición de delles tribus, adoptaron una constitución ya incorporáronse dempués de la finalización en 1938 de la presa de Bonneville, qu'anubrió los rabiones Cascades. Sicasí, na década de 1930, entá había nativos que vivíen a lo llargo del ríu y pescaben mientres tol añu, moviéndose xunto colos patrones de migración de los pexes a lo llargo de les estaciones del añu. Los yakamas fueron los postreros en faelo, entamando un gobiernu formal en 1944. Nel sieglu XXI, los yakamas, nez percés, umatillas y les tribus de Warm Springs tienen tolos derechos de pesca a lo llargo del Columbia y los sos tributarios en virtú de los trataos suscritos.

En 1957, los tabayones Celilo Falls quedaron somorguiaes pola construcción de la presa de The Dalles, y la comunidá pesquera nativa foi movida. Les tribus afeutaes recibieron una compensación de $26,8 millones pola perda de Celilo y otros pescadorios somorguiaos por esa presa. Les tribus confederaes de Warm Springs utilizaron parte de les sos $ 4.000.000 d'indemnizaciones n'establecer el complexu turísticu y casino de Kah-Nee-Ta, al sur del monte Hood.

### Nueves folaes d'esploradores

Dellos historiadores especularon sobre si barco xaponeses o chinos esviaríense de les sos rutes y llegaríen a la Mariña Noroeste muncho primero de que los europeos, posiblemente yá en 219 e.C.. Sí esisten pruebes de que dellos náufragos españoles si llegaríen a la vera en 1679 y qu'habríen comerciado colos clatsop. Estos naufrags fueron de fechu los primeros europeos en ver el Columbia, anque nun pudieron unviar noticies d'ello a España.

Nel sieglu XVIII, hubo un gran interés nel descubrimientu d'un Pasu del Noroeste, el pasu navegable que dexaría la conexón ente l'Atlánticu (o l'interior d'América del Norte) y l'océanu Pacíficu. Munchos barcos na zona, especialmente al mandu d'españoles y británicos, buscaron na mariña noroeste un gran ríu que pudiera coneutar cola badea de Hudson o'l ríu Missouri. El primer descubrimientu européu documentáu del ríu Columbia foi'l del español Bruno de Heceta, qu'en 1775 columbró la boca del ríu. Por conseyu de los sos oficiales, arrenunció a esploralo yá que tenía poca tripulación y les corrientes na boca yeren bien fuertes. Heceta consideró qu'una badea, y llamar *Ensenada d'Asunción*. Dellos mapes españoles posteriores a esi descubrimientu amuesen un ríu col rótulu de *Ríu de San Roque*, o una entrada, llamada *Entrada de Hezeta*. Conociendo los informes de Heceta, el capitán británicu John Meares, dedicáu al comerciu marítimu de pieles, buscó'l ríu en 1788 pero concluyó que nun esistía. Meares nomó'l cabu Disappointment [Decepción] pel inesistente ríu, ensin dase cuenta de qu'esi mesmu cabu marcaba la llende norte de la desaguada del ríu.

Lo qu'asocedió dempués va favorecer décades de cooperación y disputa ente la esploración británica y d'Estaos Xuníos de la rexón, y la reclamación de la so soberanía. El comandante de la Royal Navy, George Vancouver, saleó n'abril de 1792 más allá de la boca, y anque reparó un cambéu nel color de l'agua, aceptó l'informe de Meares y siguió el so viaxe escontra'l norte. Más tarde, esi mesmu mes, Vancouver atopar col capitán d'Estaos Xuníos Robert Gray nel estrechu de Juan de Fuca. Gray informólu de que viera la entrada del Columbia y que pasara nueve díes tratando d'entrar nél ensin consiguilo.

El 12 de mayu de 1792, Gray volvió al sur y llogró cruciar la barra del Columbia, convirtiéndose nel primer esplorador n'entrar nel ríu. La misión de comerciu de pieles de Gray fuera financiada polos comerciantes de Boston, que lo fornieren con una embarcación privada llamada *[[Columbia Rediviva]]*; Gray nomó'l ríu en memoria d'esa nave'l 18 de mayu. Gray pasó nueve díes comerciando cerca de la desaguada del Columbia y depués partió ensin dir más allá de  agües enriba. El puntu más alloñáu alcanzáu foi Grays Bay na desaguada del ríu Grays. El descubrimientu de Gray del ríu Columbia foi utilizáu más palantre polos Estaos Xuníos en sofitu de la so reclamación del país d'Oregón, que tamién yera reclamáu per España, Rusia y Gran Bretaña.

N'ochobre de 1792, Vancouver unvió al teniente William Robert Broughton, el so segundu al mandu, hasta'l ríu. Broughton remontó'l ríu agües arriba hasta la desaguada del ríu Sandy nel estremu occidental de la gargüelu del ríu Columbia, unes  agües enriba, columbrando y nomando el monte Hood. Broughton reclamó formalmente'l ríu, la so cuenca de drenaxe, y la cercana mariña pa Gran Bretaña. Sorprendentemente, Gray nun fixera nenguna reclamación formal en nome de los Estaos Xuníos.

Por cuenta de que el Columbia taba na mesma llatitú que les cabeceres del ríu Missouri, hubo cierta especulación sobre si Gray y Vancouver afayaren el tan buscáu Pasu del Noroeste. Un mapa británicu de 1798 amosaba una llinia de puntos que conectaba'l Columbia col Missouri. Sicasí, cuando los esploradores d'Estaos Xuníos Meriwether Lewis y William Clark reconocieron les vastes tierres ensin cartografiar del Oeste americanu na so conocida espedición per tierra, la espedición de Lewis y Clark (1803-1805), nun atoparon nengún pasaxe navegable ente dambos ríos. Dempués de cruciar los Montes Rocosos, Lewis y Clark construyeron canoes y remaron agües embaxo pol ríu Snake y llograron llegar al Columbia, cerca de l'actual Tri-Cities (Washington). Esploraron unos pocos quilómetros ríu arriba, hasta la isla Bateman, antes de dirixise agües embaxo pol Columbia y concluyir el so viaxe d'ida na desaguada del ríu. Establecieron el Fort Clatsop, un establecimientu de curtia duración que foi ocupáu menos de tres meses.

L'esplorador anglocanadiense David Thompson, de la Compañía del Noroeste, pasó l'iviernu de 1807-1808 na Kootenae House cerca de la fonte del Columbia na actual ciudá d'Invermere (Columbia Británica). Nos siguientes años esploró gran parte del ríu y los sos afluentes septentrionales. En 1811 viaxó pol Columbia hasta l'océanu Pacíficu, llegando a la boca xusto dempués de que la Pacific Fur Company de John Jacob Astor fundara Fort Astoria. Al so regresu al norte, Thompson esploró la parte restante del ríu qu'entá nun había vistu, convirtiéndose nel primer occidental que viaxó tol cursu del ríu.

En 1825 la Compañía de la Badea de Hudson (*Hudson's Bay Company*, o HBC) estableció Fort Vancouver na vera del Columbia, no qu'agora ye Vancouver (WA), como la sede del Distritu de Columbia de la compañía, que tomaba tol oeste de los montes Rocosos. John McLoughlin, un médicu, foi nomáu factor xefe del Distritu de Columbia. La HBC reorientó les sos operaciones nel Distritu de Columbia escontra l'océanu Pacíficu vía'l Columbia, que se convirtió na principal ruta troncal de la rexón. Na década de 1840 los norteamericanos empezaron a colonizar el país d'Oregón en gran númberu llegando al traviés de la ruta d'Oregón, a pesar de los esfuercios de la HBC en desanimar los asentamientu d'Estaos Xuníos na rexón. Pa munchos emigrantes, el tramu final del viaxe riquía baxar agües embaxo pol Baxu Columbia hasta Fort Vancouver. Esta parte de la ruta d'Oregón, dende The Dalles hasta Fort Vancouver, foi'l tramu más peligrosu de la sienda, lo que llevó a la construcción en 1846 de la carretera Barlow.

Nel Tratáu de 1818 los Estaos Xuníos y Gran Bretaña alcordaron que dambes naciones pudieren esfrutar de los mesmos derechos nel país d'Oregón mientres los siguientes 10 años. En 1828, cuando s'anovó la llamada «ocupación conxunta» por un periodu indefiníu, paecía probable que la parte baxa del ríu Columbia pudiera ser col tiempu la frontera. Mientres años, la Compañía de la Badea de Hudson caltuvo con ésitu'l control del ríu Columbia y los intentos d'Estaos Xuníos pa consiguir un puntu de sofitu fracasaron. Na década de 1830, sicasí, delles misiones relixoses d'Estaos Xuníos establecer en llugares de la rexón del baxu Columbia. Y en la década de 1840 una migración masiva de colonos d'Estaos Xuníos socavó el control británicu. La Compañía de la Badea de Hudson trató de caltener el dominiu moviendo les sos actividaes dende'l comerciu de pieles, que s'atopaba en francu cayente, a la esportación d'otros productos como'l salmón y la madera. Intentáronse planes de colonización, pero nun llograron igualar la escala del poblamientu d'Estaos Xuníos. Los norteamericanos, polo xeneral, establecer al sur del Columbia, principalmente nel valle del Willamette. La HBC trató d'establecer asentamientos al norte del ríu, pero casi tolos colonos británicos treslladar al sur hasta'l valle del Willamette. La esperanza de que los colonos británicos pudieren esleir el sabor d'Estaos Xuníos del valle falló dada la inmensa mayoría de colonos d'Estaos Xuníos. Estos fechos alicaron la tema de la ocupación conxunta y la disputa de llendes. Mientres dellos intereses británicos, especialmente los de la HBC, llucharon por una frontera a lo llargo del ríu Columbia, el Tratáu d'Oregón de 1846 estableció la llende nel paralelu 49ºN. El ríu Columbia convertir na frontera ente los territorios de los EE.&nbsp;UU. d'Oregón y de Washington. Oregón convertir nun estáu de los Estaos Xuníos en 1859 y Washington facer en 1889.

Nel cambéu del sieglu XX, la dificultá de navegación pol Columbia foi vista como una torga pal desenvolvimientu económicu de la rexón d'Inland Empire al este de les Cascaes. El dragáu y la construcción de preses que siguió alterarron de forma permanente'l ríu, atayando'l so fluxu natural, pero suministrando electricidá, regación, navegación y otros beneficios pa la rexón.

## Xeografía

Polos valles de los montiegos montes del oeste de Canadá y el noroeste de los Estaos Xuníos escurre unu de los ríos más llargos y caudalosos y que xenera mayor cantidá d'enerxía hidroeléctrica del subcontinente norteamericanu: el Columbia. El ríu Columbia naz nos Montes Rocosos de Columbia Británica, Canadá. Nes sos  de percorríu baxa en direición sur pola provincia canadiense, crucia la frontera de los Estaos Xuníos y traviesa l'estáu de Washington, bordiando la cordal de les Cascaes. Dende la pequeña ciudá de Pasco, el ríu toma la direición oeste. Mientres un llargu trayeutu sirve de frontera ente los estaos de Washington y Oregón, darréu baña la ciudá de Portland y desagua nel océanu Pacíficu, cerca de Astoria (Oregón), Oregón.

La cuenca del Columbia drena una superficie de . Los sos principales afluentes son el Kotenay (), el Snake (), el Pend Oreille-Clark Fork (), el John Day (), el Deschutes (), el Okanogan y el Yakima. Ye un ríu bien caudalosu, namái superáu en Norteamérica pol Mississippi, el Mackenzie y el San Llorienzo. El réxime fluvial ye de tipu pluvionival.

## Cursu canadiense
El ríu Columbia naz nel sur de la trinchera de los Montes Rocosos, na provincia canadiense de la Columbia Británica, siendo les sos cabeceres el llagu Columbia () y los güelgues de Columbia. La trinchera ye un ampliu, fondu y llargu valle glaciar ente los Montes Rocosos canadienses y los montes Columbia, na Columbia Británica. Mientres les sos primeros , el Columbia flúi escontra'l noroeste a lo llargo de la trinchera, travesando'l llagu Windermere (de  de llargor) y la ciudá d'Invermere ( en 2006), una rexón conocida en BC como'l valle del Columbia. De siguío, sigue escontra'l noroeste hasta llegar a la ciudá de Golden () y el llagu Kinbasket (). N'arrodiando l'estremu norte de la cordal Selkirk, el ríu xira sópito escontra'l sur pola rexón conocida como'l Big Bend Country (país de la gran curva), pasando pol llagu Revelstoke () y depués llegando a la pequeña ciudá homónima de Revelstoke (), xusto so la presa y na confluencia col ríu Illecillewaet (). Llega aína a la parte de los llagos Arrow, el Upper () y el Lower (), un llargu tramu enbalsado de más de  de llargor. (Revelstoke, el Big Bend, y el valle del Columbia, combinaos, denominar na xíriga de BC como'l Columbia Country.)

Per debaxo de los llagos Arrow, el Columbia pasa peles ciudá de Castlegar (), allugada na confluencia pela esquierda col ríu Kootenay (), el principal afluente del cursu altu, y depués por Trail (), dos grandes centros de población de la rexón de West Kootenay. El Pend Oreille-Clark Fork () xúnese, pela esquierda, al Columbia a unes  al norte de la frontera ente Estaos Xuníos y Canadá.

## Cursu n'Estaos Xuníos
Alministrativamente, el ríu n'Estaos Xuníos ye siempres llende:
* primero, nel estáu de Washington, ye frontera ente los condaos de Ferry (d), Stevens (i), Lincoln (i), Okanogan (d), Grant (i), Douglas (i), Chelan (d), Kittitas (d), Franklin (i), Walla Walla (i) y Yakima (d);
* depués ye la frontera interestatal ente los estaos de Washington (dcha.) —condaos de Benton, Klickitat, Skamania, Cowlitz, Wahkiakum y Pacific— y d'Oregón (izqda.) —condaos d'Umatilla, Morrow, Gilliam, Sherman, Wasco, Hood River, Multnomah, Columbia, Clatsop, Washington—.

### Cursu nel estáu de Washington
El Columbia entra nos Estaos Xuníos pol estremu nordés del estáu de Washington, fluyendo en direición suroeste por un valle llindáu pol cordal kettle, al noroeste, yá na cola del gran banzáu del llagu Franklin D. Roosevelt (), creáu más de 240 km agües embaxo pola presa Grand Coulee, construyida en tre 1933 y 1942. Nesti tramu embalsado se delimitó en 1946 l'área de recréu nacional llagu Roosevelt, que protexe les riberes del banzáu. El ríu ye acompañáu pol ferrocarril Nortport-Waneta Railroad y pela carretera 25, dambos pola ribera esquierda, pasando peles pequeñes llocalidaes de Northport (), Marcus () y Kettle Falls (), onde recibe pela marxe derecha, llegando del norte dende Canadá, al ríu Kettle (). Recibe dempués pela esquierda, al ríu Colville, marcando depués pola ribera derecha les llendes este y sur de les fronteres de la reserva india de Colville y depués, de volao, pola otra ribera, la frontera occidental de la reserva india de Spokane. Nesti tramu en que s'emponer yá escontra'l sur pasa por Rice, Daisy, Inchelium (), Gifford y Hunters (), recibiendo depués pela esquierda, y llegando del este, al ríu Spokane (), cerca de la pequeña llocalidá de Miles, onde taba l'históricu Fort Okanogan, el puestu comercial fundáu en 1811 pola Pacific Fur Company y primer puestu d'Estaos Xuníos nel futuru estáu de Washington. Equí la I-25 abandona'l valle.

El ríu xira escontra l'oeste, nun tramu nel que recibe n'unu de los brazos del banzáu, pela marxe derecha, llegando del norte dende Canadá, al ríu Sanpoil (). En bombiando agua por aciu una canal, pela marxe esquierda, al banzáu del llagu Banks (),
llega a la gran presa Grand Coulee, que con un altor de  y un llargor de , tien una potencia instalada de , siendo la instalación que xenera más enerxía hidroeléctrica de los Estaos Xuníos. Xusto na marxe esquierda, antes de la presa, ta la pequeña llocalidá homónima de Grand Coulee ( fundada pa les obres de construcción de la presa. Mientres les hinchentes de Missoula, hai ente  tras, la mayor parte de l'agua del hinchente tomó una ruta más direuta al sur, formando un antiguu llechu de ríu conocíu como la Grand Coulee. Dempués de los hinchentes, el ríu atopó'l so cursu actual, y la Grand Coulee quedóse seca. La construcción de la presa anubrió'l ríu, formando'l llagu Roosevelt, dende'l que se bombió agua al secu Coulee, formando'l banzáu del llagu Banks.

Sigue'l Columbia la so meyora al oeste, pasando pola pequeña Elmer City () y Bridgeport (), llegando a lo cabero d'un nuevu banzáu, el llagu Rufus Woods (), creáu pola presa Joseph Dam, construyida ente 1946-1955, xusto dempués de la confluencia col ríu Okanogan (el sistema Okanogan—llagu Okanogan algama les ), que tamién llega dende Canadá. Na presa ta la ciudá de Brewster (). De siguío el Columbia volver escontra'l sureste, acompañáu pola U.S. Route 97 pela marxe esquierda, pasando por Pateros () onde recibe pela marxe derecha al ríu Methow () y depués pela pequeña ciudá de Chelan (), onde recibe pela marxe derecha al curtiu ríu Chelan, de solu 6,6 km, l'emisariu de la llongura llagu Chelan (). Pasa por Entiat () y Orondo, recibiendo pela marxe derecha al ríu Wenatchee, que llega del oeste pela marxe derecha, en que la so confluencia ta la ciudá de Wenatchee (). Esti segmentu del ríu en forma de «C», yá na parte central del estáu de Washington, tamién ye conocíu como la *Big Bend*.

Sigue'l Columbia la so meyora algamando Rock Island, onde ta la homónima presa Rock Island. Pasa dempués el ríofrente al The Gorge Amphitheatre, un anfiteatru natural pa  consideráu'l meyor escenariu al campu de los Estaos Xuníos y de los meyores del mundu, propiedá de Live Nation. Depués el ríu algama un área designada como parque estatal Monte Petrificado Ginkgo, onde ta la pequeña llocalidá de Vantage (), y depués recibe, pela esquierda, al regueru Crabs (). Llega a la presa de Priest Rapids (rematada en 1959) y sigue dempués per una zona que foi designada Abellugu Selvaxe Nacional Saddle Mountain, xusto frente a la reserva nuclear de Hanford (), establecida en 1943 como parte del Proyeutu Manhattan col fin d'apurrir el plutoniu necesariu pal desenvolvimientu de les armes nucleares. Totalmente dientro de la reserva ta Hanford Reach, l'únicu tramu del ríu nos EE.&nbsp;UU. en qu'escurre llibremente, ensin torgues como preses o diques y non como una marea d'estuariu.

Llega depués al área metropolitana conocida como Tri-Cities () —formáu por Richland (), Kennewick () y Pasco ()—, onde recibe pela marxe derecha al ríu Yakima () y dempués, pela marxe esquierda, y llegando del este, al principal de los sos afluentes. el llargu ríu Snake (), na ciudá de Burbank (). A partir d'equí'l ríu ye acompañáu en dambes márxenes nuevamente pol ferrocarril, y per delles carreteres.

Algama'l Columbia aína la pequeña llocalidá de Wallula (), na confluencia col ríu Walla-Walla (), que lu enceta pela marxe esquierda. El Columbia describe una curva escontra l'oeste, yá na frontera Washington–Oregón, que va marcar nos últimos  del so cursu.

### Curso frontera Washington-Oregón
El Columbia pasa pela pequeña ciudá d'Umatilla (OR, ), onde recibe al ríu Umatilla (), nuna zona onde se designó'l Abellugu selvaxe nacional Umatilla, yá na cola del homónimu y llargu banzáu del llagu Umatilla (de  de llargor), rematáu en 1971 pola construcción de la presa John Day. Sigue por Irrigon (OR, ) y Arlington (OR, ), recibiendo dempués, pela marxe esquierda y llegando del sur, al río John Day (). Darréu de la confluencia ta la presa John Day (que crea'l llagu Umatilla, de  llargor), y depués algama al poco Rufus (OR, ), Biggs Junction (OR) y Maryhill (WA, ), onde ta'l parque estatal Maryhill y l'interesáu memorial de la I Guerra Mundial, Maryhill Stonehenge, un retruque de Stonehenge.

Llega dempués la confluencia col ríu Deschutes, que llega dende'l sur y xúnese al Columbia pola ribera esquierda, frente a la isla Miller. Pasa por Wishram (WA, ) y llega a The Dalles (OR, ), onde ta la presa The Dalles, que crea'l emalse del llagu Celilo. Ente The Dalles y Portland, el ríu corta al traviés de la cordal de les Cascaes, que formando la espectacular gargüelu del ríu Columbia, onde se designó l'Área escénica nacional Columbia River Gorge. Nengún otru ríu, sacante'l ríu Klamath, devasa dafechu les Cascaes —los otros ríos que flúin al traviés del cordal tamién s'anicien n'o mui cerca de los montes. La cabecera y el cursu cimeru del ríu Pit flúin al traviés de gran parte de les Cascaes; a diferencia, el Columbia corta al traviés del cordal cerca de mil quilómetros dende la so fonte nos montes Rocosos.— El gargüelu ye conocida polos sos vientos constantes y fuertes, pola so guapura escénica y pol so papel como un venceyu de tresporte importante.

El ríu sigue escontra l'oeste, pasando por Lyle (WA, ), Mosier (OR, ), Bingen (WA, ) y Hood River (OR, ), onde recibe pela marxe esquierda, llegando dende'l sur, al homónimu ríu Hood ().

Llega dempués a Carson, Stevenson (WA, ), Cascade Locks (OR, ) y North Bonneville (WA, ), onde ta la presa Bonneville, que crea'l llagu Bonneville, con 75 km de llargor. Sigue por Washougal (WA, ), Cames (WA, ) y Troutdale (OR, ), onde recibe dende'l sur al ríu Sandy ().

El Columbia llega a Gresham (OR, ), yá nel área metropolitana de Portland y Vancouver (Washington), na confluencia col ríu Willamette (), que llega pola ribera esquierda dende'l sur. Equí'l Columbia vuélvese claramente escontra'l norte-noroeste y mengua considerablemente, depositando sedimentos que casi podríen formar un delta fluvial. Pasa por Ridgefield (WA, ), St Helens (OR, ), Columbia City (OR, ) y Woodland (WA, ), na desaguada del ríu Lewis (), que llega dende l'este, pola ribera derecha. Continua por Kalama (WA, ) y Longview (WA, ), na confluencia del ríu Cowlitz (). Equí'l Columbia xira escontra l'oeste de nuevu, yá nel so tramu final, nel que pasa por Cathlamet (WA, ), Astoria (Oregón) (OR, ) y Warrenton (OR, ) al oeste de la barra del Columbia, un cambiante bancu de sable nel océanu Pacíficu que fai que la boca del ríu sía unu de los tramos más peligrosos pa navegar nel mundu.

El Columbia drena un área de , qur entiende casi la totalidá del estáu Idaho, una gran parte de la provincia canadiense de la Columbia Británica y de los estaos d'Oregón y Washington, y pequeñes porciones de Montana, Wyoming, Utah y Nevada. Alredor de  del ríu y el 85% de la so cuenca atopar nos EE.&nbsp;UU. El Columbia ye'l docenu ríu d'Estaos Xuníos más llargu y cuenta cola sesta mayor cuenca hidrográfica del país. En Canadá, onde escurre mientres  y drena , el ríu ocupa'l 23º por llargor, y la so cuenca ocupa'l 13º por tamañu.

El Columbia da'l so nome a munchos llugares cercanos al so cursu, como la mesma Columbia Británica, según a munchos accidentes del terrén y cuerpos d'agua.

### Caudal
Con un caudal mediu na desaguada d'unes , el Columbia ye'l ríu más grande en volume que desagua nel Pacíficu de toa América del Norte y ye'l cuartu más grande por volume nos EE.&nbsp;UU. El caudal mediu cuando'l ríu crucia la frontera internacional ente Canadá y los EE.&nbsp;UU. ye de  y con una cuenca hidrográfica de 103.000 km², qu'equival a cerca del 15% de tola cuenca del Columbia. El caudal más altu rexistrada nel Columbia, midíu en The Dalles, foi de  en xunu de 1894, primero que'l ríu fora represado. El caudal más baxu rexistráu en The Dalles foi de , el 16 d'abril de 1968, y foi causáu pol zarru inicial de la presa de John Day,  agües enriba.] The Dalles ta a unes  de la boca: el ríu nesti puntu los desaguadorios sobre  o'l 91% del total de la cuenca). Los caudales nel Columbia vense afeutaos por munchos grandes banzaos agües arriba, munches derivaciones pal riego, y, nos tramos inferiores, pol revertir del fluxu de la marea del océanu Pacíficu. El National Weather Service mide les marees n'ocho llugares a lo llargo del ríu ente Astoria y la base de la presa de Bonneville.

## Preses y banzaos

### Principales afluentes

El ríu Columbia recibe más de 60 afluentes importantes. Los cuatro mayores que baleren direutamente nel Columbia (midíos por caudal o por tamañu de la cuenca hidrográfica), son el ríu Snake (qu'escurre na so mayoría por Idaho), el ríu Willamette (nel noroeste d'Oregón), el ríu Kootenay (na so mayoría na Columbia Británica), y el ríu Pend Oreille (na so mayoría nel norte de Idaho y Washington), tamién conocíu como la parte inferior del ríu Clark Fork). Cada unu d'estos cuatro ríos descarga más de  y drena una superficie de más de . 

El ríu Snake ye, de lloñe, el mayor afluente. La so descarga ye casi igual (alredor del 46,5 %) a la del propiu Columbia na confluencia de dambos ríos. En comparanza col Columbia percima de la confluencia, el ríu Snake ye más llargu (113 %), y la so cuenca ye mayor (104 %). El ríu Pend Oreille y los sos principales afluentes, el ríu Clark Fork y el ríu Flathead, son similares. En comparanza col Columbia percima de la confluencia col Pend Oreille, el Pend Oreille-Clark-Flathead ye casi tan llargu (alredor del 86 %), la so cuenca ye cerca de trés cuartes partes tan grande (76 %), y la so descarga más d'un terciu (37 %)

 

### Apéndiz. Afluentes

Na tabla siguiente recuéyense tolos ríos de la cuenca del Columbia que la so llargor supera los 200&nbsp;km, anque pueden faltar dalgunos. Ordenóse siguiendo'l ríu agües abaxo, dende la fonte hasta la desaguada, estremando'l cursu nos dos partes (Columbia de Canadáy Columbia d'Estaos Xuníos) en que davezu se fai y depués según l'estáu nel que tea la desaguada nel ríu.

Polo xeneral, naquellos casos en que nun esiste usu habitual de la treslliteración al español, úsense los anglicismos de los nomes de los ríos más comúnmente utilizaos. Tien de tenese curiáu a la del usu de los datos de la tabla, yá que distintes fontes apurren desigual información. En rellación al llargor, hai que tener presente que se construyeron munches preses pa regular el caudal y evitar los hinchentes, lo que provocó l'amenorgamientu de dellos cursos, en dellos casos de forma bien importante al haber quedáu somorguiaos llargos tramos trabancosos y meándricos. Esto ten de ser estudiáu con cuidu al utilizar fontes antigües. (Ver tamién: Determinación del llargor.)

## Notes

## Referencies

## Enllaces esternos