Gmelina arborea

**Melina** o **gamhar** (*Gmelina arborea*) ye un árbol caducifoliu de la familia *[[Lamiaceae]]*, nativu de los montes de la India y el sureste d'Asia, asitiaos a menos de 1.500&nbsp;m d'altitú. Foi introducíu en Sierra Lleona, Nixeria, Centroamérica y Suramérica.

## Ecoloxía
El so hábitat natural son los montes mistos, onde s'atopa acomuñáu con otros árboles, como la teca (*[[Tectona grandis]]*), el sadar o lloréu de la India (*[[Terminalia|Terminalia tormentosa]]*) y delles latifoliaes y bambués. Prefier valles húmedos y fértiles con 1.000 a 4.500&nbsp;mm añales de precipitación, preferentemente más de 2.000&nbsp;mm y a menos de 900&nbsp;m d'altitú, seya comoquier per debaxo de 1.500&nbsp;msnm. Nun espolleta en terrenes mal drenaos y atrófiase nos suelos secos, bien arenosos o probes; la seca amenorgar a una forma arbustiva.

Ye comúnmente llantáu en xardinos y aveníes; vése-y nes aldegues a lo llargo de les tierres agrícoles y en terrenes baldíos. Rique muncha lluz solar; tien bona capacidá pa recuperase de les xelaes. Les plantes nueves precisen una proteición de los venaos y del ganáu.

## Descripción

Ye un árbol de rápida crecedera qu'algama 30&nbsp;m d'altor, 50 a 80&nbsp;cm de diámetru del tueru y una circunferencia de les cañes con diámetru de 1,2 a 4&nbsp;m. La madera so la corteza ye de color mariellu maciu a crema o beige, cuando ta fresca, camudando a color marrón amarellentáu cuando queda espuesta y ye nidia a moderadamente dura, llixera a moderadamente pesada, brillosa cuando ta fresca. El frutu tien hasta 2,5&nbsp;cm de llargu, verde, nidiu y escuru, vuélvese mariellu cuando ta maduru y tien un arume afrutáu.

## Usos
### Madera
Ye maderable. Como tal espublizóse'l so plantíu comercial como monocultivu, rentable pola so crecedera rápidu y espansivu. La madera ye razonablemente fuerte pal so pesu. Úsase en construcciones, muebles, coches, artículos deportivos, preseos musicales y prótesis. Una vegada seca, tratar d'una madera bien estable, moderadamente resistente a podrirse y va dende bien resistente a moderadamente resistente a les termites.

La so madera ye bien envalorada pa puertes, paneles de ventanes y muebles, especialmente pa los caxones, roperos, armarios, muebles de cocina y campamentu, y los preseos musicales por cuenta de la so estabilidá, poco pesu y durabilidá. Tamién s'utiliza p'artículos de madera curvada. Na construcción de barcos usar pa les cubiertes y los remos. Ye una madera popular pa los cuadros y los marcos, artículos torniaos y dellos tipos de pinceles, brochas y xuguetes; tamién pa cinceles, llimes, sierres, destornilladores y focetes Tamién s'utiliza pa la fabricación de caxes de té y enchapadaos, cayueles, el nucleu del marcu y les bandes de persianes. Ye llargamente utilizada pa la fabricación de meses de dibuxu, meses d'avión, caxes de preseos y escales. Tamién s'utiliza pa fabricar estremidaes artificiales y raquetes de tenis. Utilízase tamién pa faer d'estielles pa tríplex y pa fabricar papel.

### Forraxe
Les fueyes contienen 11.9&nbsp;% de proteína cruda y considérase-yos un bon forraxe pal ganáu y sirve d'alimentu pal viérbene de seda.

### Planta melecinal
La medicina tradicional atribúye-y delles propiedaes melecinales. El raigañu y la corteza úsense como llaxante estomacal, antihelmíntico, galactogoga, estimulante del mambís y pal ayudar en tratamientu de hemorroides, dolores abdominales, sensación d'ardor, fiebre, 'tridosha y descarga urinaria. Un emplaste de les fueyes aplicar pa solliviar el dolor de cabeza y el so zusmiu utilizar pa llavadura de les úlceras esternes. Les flores son astrinxentes y aplíquense pa solliviar les enfermedaes del sangre y la llepra. El frutu tamién ye astrinxente, ye consideráu diuréticu, afrodisiacu, y úsase pa promover la crecedera del pelo, la contra l'anemia, la llepra, la úlcera y fluxu vaxinal. Una decocción del raigañu y la corteza ye alministrada nel tratamientu de mordedures de culiebra o d'alacrán.
;Química:
Lignanos, tales como 6“ - bromu - isoarboreol, 4-hydroxysesamin, 4,8-dihydroxysesamin, 1,4-dihydroxysesamin (gummadiol), 2-piperonyl-3-hydroxymethyl-4-(α-hydroxy-3,4-methylenedioxybenzyl)-4-hydroxytetrahydrofuran and the 4-O-glucósido de 4-epigummadiol, y puede aisllar del duramen de *Gmelina arborea*. Los compuestos principales son arboreol o gmelanone.

Umbelliferona 7-apiosylglucosida pue ser aislláu del raigañu.

Cinco componentes, aisllaos del duramen de *G. arborea*, (+)-7′-O-ethyl arboreol, (+)-paulownin, (+)-gmelinol, (+)-epieudesmin and (−)-β-sitosterol, amuesen l'actividá antifúngica frente a *[[Trametes versicolor]]*.
## Taxonomía
*Gmelina arborea* describióse por William Roxburgh y espublizóse en *[[The Cyclopaedia; or, universial dictionary of arts]]*, . . . 16: Gmelina 4. 1810. 
;Sinonimia:
* *Gmelina rheedei* Hook. 
* *Gmelina sinuata* Link
## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica

## Referencies

## Enllaces esternos