Raymond Burr

**Raymond William Stacey Burr**  foi un actor canadianu ganador de Premios Emmy, y conocíu principalmente polos sos trabayos nes series televisives *[[Perry Mason (serie de televisión de 1960)|Perry Mason]]* y *Ironside*.

## Biografía

### Primeros años
El so verdaderu nome yera **Raymond William Stacey Burr**, y nació en New Westminster, Columbia Británica, Canadá. Los sos padres yeren William Johnston Burr (1889-1985), d'orixe irlandés, y Minerva Smith (1892-1974), pianista y profesora de música estauxunidense. Burr pasó parte de la so infancia en China, onde'l so padre trabayaba como axente comercial. En divorciándose los sos padres, Burr treslladóse a Vallejo (California) cola so madre y los sos hermanos. 

Col tiempu Burr trabayó nun ranchu y como vendedor de fotografíes p'ayudar a sostener a la familia. Tres dos años na Armada mientres la Segunda Guerra Mundial, Burr foi llicenciáu en siendo mancáu nel estómagu n'Okinawa.

### Carrera inicial
En 1937 Burr empecipió la so carrera actuando nel Pasadena Playhouse. En 1941 fixo'l so primer papel en Broadway, na obra *Crazy with the Heart*. Foi contratáu pol estudiu RKO, interpretando principalmente a villanos, y trabayó en más de 60 filmes ente 1946 y 1957. Burr tuvo crítiques favorables pol so papel de fiscal en *[[A Place in the Sun]]* (1951), xunto a Elizabeth Taylor y Montgomery Clift, pero quiciabes el so papel más conocíu d'esi periodu foi'l que llevó a cabu nel filme d'Alfred Hitchcock *[[Rear Window]]* (1954), protagonizáu por James Stewart y Grace Kelly.

Nesa dómina, la carauterística voz de Burr podía oyese na radio, trabayando xunto a Jack Webb na serie *Pat Novak for Hire*, emitida na ABC radio, según nos primeros episodios del show de la NBC *Dragnet*. Tamién tuvo actuaciones como artista convidáu n'otros programes con base en Los Angeles, tales como *Yours Truly, Johnny Dollar*, y foi protagonista nel show de la CBS *Fort Laramie* (1956).

Burr tamién foi un prolíficu actor de calter televisivu na década de 1950. Debutó nel mediu actuando nun episodiu de *The Amazing Mr. Malone*. Esti papel facilitó-y trabayar en programes como *Dragnet*, *Chesterfield Sound Off Time*, *Four Star Playhouse*, *Mr. & Mrs. North*, *Schlitz Playhouse of Stardom*, *The Ford Television Theatre* y *Lux Video Theatre*.

En 1955 Burr interpretó al periodista Steve Martin en *Godzilla, King of the Monsters!*, papel que retomaría casi 30 años dempués en *Godzilla 1985*.

### ''Perry Mason'' y ''Ironside''
En 1956 Burr fixo pruebes pa interpretar al Fiscal de Distritu Hamilton Burger na serie *[[Perry Mason (serie de televisión de 1960)|Perry Mason]]*, un drama xudicial basáu nes esitoses noveles escrites por Erle Stanley Gardner, y qu'emitió la CBS. William Talman probó pal papel de Perry Mason. Sicasí, Gardner taba presente y pidió que los actores camudaren los personaxes. Mason finalmente foi'l papel col cual Burr aportó a meyor identificáu, ente que Talman perdía tolos casos (siquier contra Mason) como Burger. Tamién trabayaba na serie Barbara Hale –actriz cinematográfica de los años cuarenta y vieya amiga de Burr– como la secretaria de Mason, Della Street, y William Hopper como l'investigador priváu de Mason, Paul Drake. Ray Collins yera'l detective Teniente Arthur Tragg.

Burr ganó dos Emmy al meyor actor pol so papel de Perry Mason, serie que orixinalmente emitir dende 1957 a 1966.

Burr darréu pasóse de la CBS a Universal Studios, onde interpretó'l papel principal de la serie televisiva *[[Ironside (serie de televisión)|Ironside]]*. Nel episodiu piloto, el xefe de detectives de San Francisco (California) Robert T. Ironside ye mancáu de bala, quedando inválidu y apostráu a una siella de ruedes. Esti papel dio a Burr otru ésitu, la primer serie criminal protagonizada por un policía discapacitáu. El show emitir ente 1967 y 1975. 

En 1977 protagonizó la serie televisiva *Kingston: Confidential*, de curtia duración. En 1985 a Burr propunxéron-y los productores Dean Hargrove y Fred Silverman interpretar un filme pa la TV, *Perry Mason Returns*. Anque la idea prestábalu, punxo como condición que Barbara Hale volviera interpretar a Della Street. Hale aceptó, y *Perry Mason Returns* emitir n'avientu de 1985. El restu de los intérpretes orixinales finaren, pero'l fíu na vida real d'Hale, William Katt, fixo'l papel de Paul Drake, Jr. El filme tuvo tanto ésitu que Burr acabó rodando 26 más antes de finar. Munchos d'ellos fueron rodaos en Denver, Colorado.

En 1988, tres trés años y nueve film de *Perry Mason*, William Katt abandonó'l proyeutu. Contratar al actor William R. Moses, qu'interpretó a Ken Malansky, un nuevu abogáu que trabayaba xunto a Mason. Moses actuó nes películes de Mason ente 1989 y 1995. Nesa dómina, Burr utilizaba con frecuencia una siella de ruedes por causa de la so mala salú (na última película de Mason, Burr siempres apaecía sentáu o sofitáu nuna mesa). Inda se rodaron otros cuatro filmes ente 1993 y 1995, tres la muerte de Burr, protagonizaos pol equipu de Perry Mason. 

En 1993, como yá fixera colos telefilmes de Perry Mason, Burr decidió faer un filme de *Ironside*. En mayu d'esi añu emitióse *The Return of Ironside*, axuntando al repartu orixinal de la serie de 1967-1975. Sicasí, l'actor yá taba afeutáu por un cáncer de fégadu, y nun pudo rodase nengún episodiu más.

### Otru trabayu
Burr co-protagonizó telefilmes como *Eischied: Only The Pretty Girls Die* y *Disaster On The Coastliner* (dambos de 1979), *The Curse of King Tut's Tomb* y *The Night The City Screamed* (dambos de 1980), y *Peter and Paul* (1981). Tamién tuvo un papel de repartu nel revesosu títulu de Dennis Hopper *[[Out of the Blue]]* (1980), y moflóse de la so imaxe de Perry Mason en *Airplane II: The Sequel* (1982).

Burr amás trabayó como voceru de la compañía inmobiliaria Block Bros. en TV, radio, y prensa nes décades de 1970 y 1980.

## Enfermedá y fallecimientu
A finales de 1992, a Burr diagnosticáron-y un cáncer renal, pero refugó la ciruxía, pos nun pudiera rodar los sos dos últimos telefilmes. En rematando los rodaxes, el cáncer estendiérase a otros órganos, siendo yá inoperable. Burr finó a los 76 años d'edá, en 1993, nel so ranchu cercanu a Healdsburg, California. Burr foi soterráu nel campusantu Fraser de New Westminster, Columbia Británica.

## Vida personal
Raymond Burr yera homosexual, pero despintó la so condición mientres la mayor parte de la so vida por mieu a perxudicar la so carrera por causa de los prexuicios de la sociedá. Caltuvo una rellación de 35 años con Robert Benevides (nacíu en 1930), un mozu actor y veteranu de la Guerra de Corea que Burr conoció rodando *Perry Mason*. Mientres dellos años de la década de 1950, según la biografía *Hiding in Plain Sight*, escrita en 2008 por Michael Starr, otru mozu veteranu de la guerra de Corea llamáu Frank Vitti compartió la casa de Burr, siendo identificáu en delles publicaciones como'l so sobrín.

Con too y con eso, el públicu creía que Burr yera heterosexual. A finales de los años cincuenta, inclusive se rumoreó que Burr tenía una rellación cola nueva actriz Natalie Wood. La biografía oficial del actor afirmaba que se casara en trés causes, pero que dos de les sos esposes y el so únicu fíu finaríen. En 1942, trabayando en Londres, afirmaba conocer a una actriz escocesa llamada Annette Sutherland, y habese casáu con ella esi mesmu añu. Sicasí, solo una de les esposes de Burr puede ser documentada, Isabella Ward. Casar en 1947 y divorciáronse en 1952. Según delles fontes, la pareya convivió menos d'un añu, anque nun formalizaron el divorciu hasta cuatro años dempués, probablemente pa evitar posibles especuladores incómodes. Les otres esposes nunca esistiríen.

Burr tuvo diverses aficiones a lo llargo de la so vida: cultivar orquídees, coleccionar arte, sellos, conches, la gastronomía y el vinu, volar, navegar y pescar. Amás, dedicó parte de la so fortuna a les actividaes de beneficencia. La so afición a les orquídees aportó nun negociu desenvueltu xunto a Benevides. La so compañía, Sía God Nurseries, tuvo, a lo llargo de los sos venti años d'esistencia, viveros en Fixi, Ḥawai, les Islles Azores y California, consiguiendo 1500 nueves variedaes. Una d'elles foi llamada la orquídea «Barbara Hale».

Burr foi tamién importador y criador de perros d'agües portugueses. 

Burr adquirió 1600 hectárees na islla de Naitauba, en Fixi, en 1965. Ende dedicóse al cultivu de copra y d'orquídees, según a la cría de ganáu.

### Filantropía
Burr foi un home extraordinariamente arrogante. Participó cola United Service Organizations en xires por Corea y Vietnam pa dar sofitu a les tropes. Dio grandes sumes de dineru a la caridá. Sofitó económicamente la Christian Children's Fund. Coles mesmes, contribuyó al sostén de la McGeorge School of Law en Sacramento (California), lo cual incluyía donar a la institución dalgunos de los guiones de la serie *Perry Mason*.

Amás, recaldó fondos pal Muséu Bailey-Matthews Shell de Sanibel, Florida.

## Gallardones y nominaciones
Amás de los dos **[[Primetime Emmy al meyor actor - Serie dramática|Emmy al meyor actor - Serie dramática]]** en 1959 y 1961, pola so interpretación de Perry Mason, tamién foi nomáu otros siete vegaes, una vegada más por Mason y otros seis por *Ironside*. Pol postreru foi tamién nomáu en dos causes al Globu d'Oru al meyor actor de serie de TV - Drama.

Amás, Burr recibió una estrella nel Paséu de la Fama de Hollywood, nel 6656 de Hollywood Boulevard.

## Filmografía parcial
* *[[Desperate]]* (1947)
* *[[Sleep, My Love]]* (1948)
* *[[Pitfall]]* (1948)
* *[[Raw Deal]]* (1948)
* *Black Magic (Cagliostro)* (1949)
* *[[Red Light]]* (1949)
* *[[Abandoned]]* (1949)
* *[[Amor en conserva]]* (1950)
* *[[A Place in the Sun]]* (1951)
* *[[His Kind of Woman]]* (1951)
* *[[Bride of the Gorilla]]* (1951)
* *[[The Blue Gardenia]]* (1953)
* *Serpent of the Nile* (1953)
* *Tarzan and the She-Devil* (1953)
* *[[Casanova's Big Night]]* (1954)
* *[[Gorilla at Large]]* (1954)
* *[[Rear Window]]* (1954)
* *[[You're Never Too Young]]* (1955)
* *Count Three and Pray* (1955)
* *[[Godzilla, King of the Monsters!]]* (1956)
* *Crime of Passion* (1957)
* *Another Time, Another Place* (1958)
* *Desire in the Dust* (1960)
* *The Return* (1980)
* *[[Out of the Blue]]* (1980)
* *[[Peter and Paul]]* (1981) (TV)
* *[[The Return of Godzilla]]* (1984)
* *[[Delirious]]* (1991)

## Referencies

## Enllaces esternos