Madeline Lee Gilford

**Madeline Lee Gilford**  foi una actriz teatral y cinematográfica y activista social d'Estaos Xuníos que nos últimos años de la so carrera dedicóse a la producción teatral.

## Primeros años
El so verdaderu nome yera **Madeline Lederman**, y nació nel Bronx, na ciudá de Nueva York, nel senu d'una familia d'inmigrantes Polacos. Empezó a trabayar como actriz infantil cuando tenía tres años d'edá. Gilford inclusive participaría en delles cintes de *[[Our Gang]]* rodaes en Brooklyn na década de 1920. Yá más adelantrada la so carrera, foi actriz radiofónica y teatral, trabayando ente otres na obra *Embezzled Heaven* en 1944, xunto a Ethel Barrymore.

## Activismu social
Gilford empezó'l so activismu nos sos primeros años. Foi la organizadora del National Student Union na Walton High School del Bronx, motivu pol cual foi espulsada del centru. Gilford conoció al so futuru home, l'actor Jack Gilford, nuna xunta política de calter izquierdista en 1947. Anque dambos taben casaos nesa dómina, divorciáronse de les sos cónyuges respeutivos y casáronse en 1949, permaneciendo xuníos cuarenta años, hasta'l fallecimientu d'él en 1990.

## Yera McCarthy
Tanto Madeline como Jack fueron incluyíos na llista negra de Hollywood mientres la era del Macarthismo, en gran parte de la década de 1950. Dambos fueron específicamente nomaos pol coreógrafu Jerome Robbins mientres el so testimoniu ante'l Comité d'Actividaes Antiestauxunidenses, y ella foi citada a declarar nel Comité en 1953. Un artículu de 1953 del New York Times afirmaba qu'ella s'acoyó a la Primer, Cuarta, Quinta y Octava enmiendes de la Constitución de los Estaos Xuníos como razones en contra del interrogatoriu. Na mesma audiencia, a Gilford preguntáron-y pol Día del Trabayu de 1942, eventu nel cual ella participara. Según el New York Times, Gilford darréu retrucó al Comité qu'ella yera una comediante, y non Xuana d'Arcu, y que les pallabres 'retratase', 'confesar', 'usté ye una herexe', nun yeren del so gustu.

Jack Gilford tamién testificó na mesma audiencia que la so esposa. Dambos tuvieron problemes p'atopar trabayu nel mundu del espectáculu mientres el restu de los años cincuenta y de la Era McCarthy, yá que pasaron a formar parte de la llista negra de Hollywood. A pesar d'ello Madeline pudo atopar dalgún trabayu mientres esi tiempu, davezu fora de la pantalla, y nuna entrevista nel añu 2003 col periódicu The Forward esplicaba que "nun había llista negra en Broadway". Pa poder salir alantre, el matrimoniu n'ocasiones hubo de pidir dineru emprestao a les sos amistaes.

## Últimos años de carrera
Madeline Llei Gilford siguió col so papel como activista social tres el final de la Era McCarthy. Participó de forma destacada en manifestaciones a favor del Movimientu polos derechos civiles n'Estaos Xuníos, y tuvo cerca de la tribuna nel discursu de 1963 *[[Yo tengo un suañu]]*, lleváu a cabu por Martin Luther King Jr. nel Monumentu a Lincoln. Munchos años dempués, en 1999, foi arrestada por desobediencia civil mientres protestaba pola muerte d'Amadou Diallo asocedida en Nueva York por disparu de la policía.

Gilford escribió en 1978 unes memories con Kate Mostel, esposa de Zero Mostel, titulaes *170 Years in Show Business*. El llibru trataba sobre la vida profesional y personal de los dos pareyes, incluyendo les sos rellaciones con otres celebridaes del espectáculu, dende Dorothy Parker a Lotte Lenya.

Nos años ochenta Gilford trabayó como productora teatral en Broadway, según direutora de casting. En 1982 foi co-productora de la obra *The World of Sholom Aleichim*, que protagonizó'l so home, y en 1986 fixo lo mesmo col musical de Broadway *Rags*. A pesar d'estes actividaes, siguió actuando hasta poco primero del so fallecimientu. Ente les sos últimes intervenciones pa la televisión figuraba la serie *[[Law & Order]]*, y ente les sos actuaciones cinematográfiques destaquen *[[The Birdcage]]*, *[[The Savages]]*, *Cocoon: The Return* y *[[That Old Feeling (filme)|The Old Feeling]]*.

Una de les sos últimes actuaciones pa la pantalla foi la que fizo pa la película de 2008 *[[Sex & the City la película|Sex and the City]]*, adautación pa la televisión de la serie televisiva de la HBO.

## Fallecimientu
Madeline Lee Gilford finó en 2008 nel so apartamentu de Greenwich Village, na ciudá de Nueva York. Tenía 84 años d'edá. El so funeral celebrar na Capiya Riverside Memorial, nel Upper West Side de Manhattan, siendo soterrada nel Campusantu Mount Hebron en Flushing, Queens, Nueva York.

## Referencies

## Enllaces esternos

* 
* 
*