Larraga

**Larraga** ye una villa y un conceyu español de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Contorna de Tafalla y na Merindad de Olite y a 38,4 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población ye de .
## Símbolos
### Escudu
El so blasón actual foi-y dau en 1507 por don Juan d'Albret y doña Catalina de Foix:

Nuna carta d'homenaxe , el gobernador del reinu , en 1276, puede trate'l sellu céreo qu'usaben mientres la Edá Media: Una ponte mazonado de cinco arcos, folgando sobre machones cilíndricos; na parte cimera un castiellu de tres torres y en bordura la inscricción: SIGILLUN: CONCILL: DE: LARRAGA.

## Topónimia
El nome *Larraga* traducir en vascu como "l'artu". Componer pola pallabra "la(h)ar" 'artu' y el sufixu qu'indica llugar "-aga". La razón d'esti topónimu sería la bayura d'esti tipu de vexetación na zona. Cierta parte de la toponimia qu'atopamos nel términu de Larraga procede del euskera. Exemplos d'ello son nomes como "Muga", "Bolla", "Duiderra", "Larrahi", "Nava (la)" que demuestren que d'antiguo hubo muertes de la llingua vasca na zona.

Otra de les teorias del orixe del términu sería la rellación cola Tarraga d'orixe romanu. Julio Caro Baroja afirmó que: «L'averar esti nome (Tarraga) a ‘Larraga' paezme etimoloxía de sonsonete...» L. Michelena demuestra'l posible pasu en vascuenciu de t-, d- > l- ; y considera que podría considerase que la identificación ente Larraga y Tarraga podría dar llugar al exemplu más arcaicu d'esti fenómenu.

## Xeografía
Larraga ocupa'l llau oeste de la merindad de Olite, y la vera derechade ríu Arga, a 38 km de Pamplona, con una altitú de 394 msnm. El terrén accidentar nos montes de Larraga y San Marcos.

### Llendes
Larraga llinda con Mendigorría pel norte, Oteiza pel oeste, Artajona y Tafalla pel este y Berbinzana pel sur.

{| 

## Historia
Antigües edificaciones (como'l castiellu) suxeren guerres, asedios y saqueos, inseguridá, defensa y vixilancia. Na edá del fierro hubo yá un asentamientu humanu (el primitivu Larraga), pasando más tarde pola dómina romana, de la que queden restos d'una calzada con una ponte y na edá media un castiellu proteutor y vigía sobre la corona d'un cuetu por que la so vertiente oeste y suroeste esparnó la villa, nos oríxenes del Reinu de Navarra.
 
Siempres se dixo que los primeros oríxenes documentaos de Larraga proveníen de la villa romana Tarraga, citada por Plinio, inclusive asina apaecen en diverses enciclopedies perbién consideraes. Anque los datos atopaos apocayá paecen indicar qu'esta villa nun coincide col actual allugamientu de Larraga lo que sí podemos afirmar ye la presencia del Imperiu romanu equí, yá que lo atestigüen la ponte romana qu'hai saliendo de la gasolinera en direición a Estella, a unos 500 metros.

Pero inda hai más, yá que podemos remontar a dómines anteriores; queden muertes arqueolóxiques d'asentamientos prehistóricos tremaos a lo llargo de tol términu municipal.

Si vamos a la dómina medieval, resulta indiscutible'l fechu de que se cita a esta llocalidá dende'l Sieglu XI; muerte abonda ye'l Santu Cristu del Socorru, talla románica del Sieglu XII, que llegó hasta los nuesos díes con un fuerte enraigono. En 1193 Sancho'l Sabiu concéde-y el so fueru privativoque foi aplicáu con otres señalaes mercedesefensa del so castiellu foi encamentada al conceyu de la villa, señal de gran fidelidá y privilexu preciadísimo. Carlos II facer villa realenga. Don Juan d'Albret y Catalina de Foix, amás de da-y el so escudu, facer bona villa , con asientu en Cortes.

En 1936 al entamu de la Guerra Civil Española 46 persones fueron asesinaes, una d'elles foi la neña de 14 años que primeramente foi violada, Maravíes Lamberto.

Larraga foi un pueblu fundamentalmente agrícola, que llegó a tener, en réxime cooperativu, bodegues, trujal, fornu, trilladoras, etc. Col cayente d'esta miente de vida, tamién vieno'l cayente demográficu d'esta llocalidá, non tan acusáu como otros enclaves que llegaron a sumir.

## Demografía

## Política y alministración





UPN adoptó na llocalidá de Larraga el nome d'Unión del Pueblu de Larraga (UPL), anque ye representación de UPN.
El PSN-PSOE apautó con Bildu, llogrando asina l'alcaldía nel conceyu.

## Monumentos
### Monumentos civiles
* **Plaza de los Fueros**
### Monumentos relixosos
* **Ilesia parroquial de San Miguel Arcagel**

## Referencies

## Ver tamién
* Navarra
* Llista de conceyos de Navarra
* Merindad de Olite
* Maravíes Lamberto

## Enllaces esternos
* Larraga- Páxina web sobre Larraga
* Larraga - Gobiernu de Navarra - Información y datos de conceyos de Navarra