Vachellia farnesiana

L' ye una especie arbórea del xéneru *[[Acacia]]* dientro de la familia Fabaceae, subfamilia Mimosoideae.

***Nota**: Apocayá'l polifiléticu xéneru *Acacia* foi desmembráu en 5 xéneros monofiléticos coles especies del subxéneru *Acacia* movíes al nuevu xéneru ***[[Vachellia]]***, y *Acacia farnesiana* quedando como la especie tipu de dichu xéneru como ***Vachellia farnesiana*** (L.) Wight & Arn..

## Descripción

**Forma.** Arbustu espinosu o árbol pequeñu, perennifoliu o subcaducifoliu, de 1 a 2 m d'altor la forma arbustiva y de 3 a 10 m la forma arbórea, con un diámetru al altor del pechu d'hasta 40 cm.

**Copa / Fueyes.** Copa arrondada. Fueyes bipinnaes, alternes, con estípules espinoses rectes de 1-2cm de llargu, non engrosaes basalmente, d'un tamañu total de 2-8cm, incluyendo'l peciolu, con 2-8 pares de pinnes primaries opuestes y 10-25 pares de foliolos secundarios de 2-7 por 0,75-1mm.

**Tueru / Cañes.** Tueru curtiu y delgáu, bien definíu, abondosamente ramificáu dende la base. Cañes ascendentes y dacuando horizontales, zigzagueantes con ángulu a nivel de les axiles foliares, provistes d'escayos de 6 a 25mm de llargor. Corteza: Esterna, llisa cuando moza y fisurada cuando vieya, gris plomiza a gris parda escura, con abondoses lenticeles. Interna, crema amarellentada, fibrosa, con marcáu golor y sabor a ayu. Grosez total: 5-6mm.

**Flores.** Flores en glomérulos de color mariellu, aniciaes nes axiles de les estípules espinoses, solitaries o en grupos de 2 a 3. Bien arumaes, de 5mm de llargu; mota verde, campanuláu, papiraceu de 1,5-1,75mm de llargu; corola amarellentada o verdosa, de 2,5-3mm de llargu.

**Frutu.** Llegumes moreno-acolorataes, dures, subcilíndriques, solitaries o arrexuntaes, de 2-10cm de llargu, terminaes nuna punta aguda, cáscares coriacees, fuertes y llises o oblicuamente estriaes, indehiscentes/tardíamente dehiscentes. Permanecen nel árbol dempués de maurecer.

**Grana.** Granes reniformes, de 7-8 por 5-6mm ,llises, de color castañu, con pleurograma abiertu y dispuestes en dos fileres (una en cada vaina), ensin tabiques inter-granes y somorguiaes nuna magaya esponxosa ablancazada. Funículu filiforme y daqué retorcigañáu; filu apical a subapical. Testa impermeable a l'agua.

## Distribución y hábitat

La especie ye orixinaria d'América tropical, dende'l sur d'Estaos Xuníos (Florida, Louisiana, Texas y California) hasta Brasil y Colombia y Perú, y foi llevada a Europa nos años 1600 dende Santu Domingu polos Xesuites. Espardióse y naturalizóse en munches zones tropical y caliente del globu, pero nun ta claru si esti espardimientu débese primordialmente pola mor natural o antropoxénica.

La planta foi apocayá llevada a munchos nuevos allugamientos por mano del home, y ye seria maleza en Fixi.

Ye planta poco desixente en cuanto al suelu, pero espolleta bien nos secos, salinos ya inclusive sódicos. Presta-y les zones soleyeres y aguanta bien el secañu.

## Taxonomía
*Acacia farnesiana* describióse por Carlos Linneo como *Mimosa farnesiana* (basiónimo) en *[[Species Plantarum. Editio quarta]]* 4(2): 1083–1084, y publicada por Carl Ludwig Willdenow en 1806 (*Linnaei species plantarum*).

;Etimoloxía:
***Acacia***: nome xenéricu deriváu del griegu ακακία (*akakia*), que foi dau pol botánicu Griegu Pedanius Dioscorides (e. C. 90-40) pal árbol melecinal *[[Acacia nilotica|A. nilotica]]* nel so llibru *[[De Materia Medica]]*. El nome remanez de la pallabra griega, ακις (*akis,* **escayos**).

***farnesiana***: epítetu del Llatín dedicáu a Odoardo Farnese (1573-1626) de la familia noble italiana Farnese que, dempués de 1550 y sol patrociniu del cardenal Alessandro Farnese, caltuvo dalgunos de los primeros xardinos privaos botánicos d'Europa en Roma, mientres los sieglos XVI y XVII. Tobia Aldini, conservador de dichos xardinos, espublizó un llibru en 1625 incluyendo a *Acacia farnesiana* que se recoyó de Santu Domingu por misioneros de la Compañía de Xesús, a la que la familia Farnese taba bien amestada.
;Variedaes:
* ''Acacia farnesiana'' var. ''farnesiana'' (L.) Willd.
* ''Acacia farnesiana'' var. ''guanacastensis'' H.D. Clarke, Seigler & Ebinger
;Sinonimia:

## Ver tamién
* Planta melecinal
* Fitoterapia
* Usos melecinales de los raigaños
* Especies d'Acacia

## Referencies

## Enllaces esternos