Nevado Ojos del Salado

El **Nevado Ojos del Salado** ye un estratovolcán perteneciente a la cordal de los Andes, que se topa enclaváu sobre la llende ente Arxentina y Chile, del cual ye'l so puntu más eleváu. Con 6891,3&nbsp;msnm, ye'l volcán más altu del mundu y el segundu visu de los hemisferios sur y occidental, siendo solu superáu pol cuetu Aconcagua (6960,8&nbsp;msnm).

Esti xigantescu complexu volcánicu ta allugáu al este de Copiapó (rexón d'Atacama) y al oeste de Fiambalá (provincia de Catamarca). El so bloque principal remata en 3&nbsp;picos, que tienen una alliniación oeste-este; nesi orde, estos cumes son denominaes Oeste (6721&nbsp;msnm), Central (6752&nbsp;msnm) y Principal (6893&nbsp;msnm). Esta postrera tamién la conoz como cume Bífidu, en razón de que remata en dos torrexones predresos d'igual altitú, los que s'atopen desamoraos per alredor de 50&nbsp;m en llinia recta y un desnivel de 30&nbsp;m de fondura. Estos dos cotes máximes del picu Principal son denominaes: *torrexón Oeste* y *torrexón Esti*, tamién conocíes como *visu chilenu* y *visu arxentín*, respeutivamente, magar dambes son cumes estremeros. Asitiar nes coordenaes 27°06’35”S 68°32’31”O (la occidental) y 27°06’35”S 68°32’29” (la oriental).

Por cuenta del so allugamientu en plena Puna d'Atacama, el monte presenta condiciones climátiques bien seques, con nieve namái mientres el periodu ivernizu y solo nes cotes cimeres. Magar que esisten fumaroles pela redolada del visu, nun se rexistraron erupciones en tiempos históricos. Suxirióse que l'ausencia de rexistros eruptivos deber al remotu allugamientu del monte, virtualmente inaccesible hasta tiempos bien recién.

L'ascensión al volcán ye simple a esceición del tramu final, de gran dificultá, onde l'usu de cuerdes y d'otros accesorios ye recomendable. El primer ascensu foi lleváu a cabu pola espedición polaca de Jan Alfred Szczepański y Justyn Wojsznis en febreru de 1937.

## Xeoloxía

El Nevado Ojos del Salado ye un estratovolcán que'l so ampliu cráter atópase vencíu, quedando arrodiáu per dos cumes predresos en forma de torrexón. Dambos cumes, la *chilena* y la *arxentina* tienen una altitú similar, siendo la primera aproximao 8 ± 5&nbsp;cm más alta.

Esti volcán, que'l so nome provién de que da orixe al ríu Saláu, allugar nel centru d'una cadena volcánica en sentíu esti oeste d'aproximao 60&nbsp;quilómetros, que s'empecipia nel pasu Fronterizu San Francisco y remata nel Neváu Trés Crucies. Sobre esti mesma cadena cuerre parte de la frontera arxentina-chilena pos, según el laude británicu de 1902, el trazáu ente dambos puntos sigue la divisoria de les agües. D'esta forma, los dos visos del Nevado Ojos del Salado son travesaes pela frontera internacional.

### Altitú

Distintos mecanismos de midida marcaron grandes diferencies na altitú del neváu Ojos del Salado y otros montes. Anque tradicionalmente dióse-y al monte Aconcagua, asitiáu na República Arxentina, el títulu de monte más altu d'América, delles estimaciones de l'altitú del Ojos del Salado, feches por una espedición militar chilena en 1956, considerar 100&nbsp;metros más altu que'l Aconcagua; sicasí, el so marxe d'error considerablemente alto fixo qu'esta midida nun fuera aceptada finalmente. La revista chilena *Andes* intentó alicar esti «supuestu» discutiniu, que foi rápido desacreditada por otres publicaciones internacionales por considerar que yeren aseveraciones que respondíen a cuestiones polítiques o de promoción publicitaria.

Sicasí, sí esistía un ampliu alderique sobre'l títulu del «volcán más altu del mundu», qu'apostaben el neváu Ojos del Salado y el monte Pissis, qu'a pesar del so nome en realidá ye un volcán. Les midíes de dambos volcanes variaben de manera importante, dexando al monte Pissis como llixeramente más altu. En 2007 una espedición francu-chilena esploró tanto'l Pissis como'l Ojos del Salado y determinó l'altitú de dambos. El Aconcagua, que la so altitú de 6965&nbsp;msnm fuera determinada en 2005 por una espedición de la Universidá de Concepción, confirmó la so categoría del más altu del hemisferiu, siguíu pol Ojos del Salado con 6891,3&nbsp;msnm, y depués pol Pissis con 6792&nbsp;msnm. Estes midíes, basaes nel modelu geoidal suramericanu de SIRGAS, fueron aceptaes pol Institutu Xeográficu Militar chilenu y consideraes oficiales pa esi país. Sicasí, entá resta que'l so par arxentín pronúnciese al respeutu pa homogeneizar les midíes. Esto debe a que los datos oficiales del Institutu Xeográficu Nacional arxentín indiquen que l'altitú del Ojos del Salado ye de 6879&nbsp;msnm, ente que nuna publicación de 2011 menguar el so altitú a 6864&nbsp;msnm.

Per otru llau, dellos otros estudios confirmen que'l Nevado Ojos del Salado ye'l segundu monte más altu de los hemisferios sur y occidental tres el Aconcagua, percima del Pissis.

### Visos

El cume principal del neváu Ojos del Salado remata en dos torrexones predresos distantes 60&nbsp;metros unu del otru.
* El *torrexón Esti* o *visu arxentín* ye la masa principal del monte y contién la so mayor roca madre.
* El *torrexón Oeste* o *visu chilenu* ye una aisllada aguya de punta plana que surde ente los dos cráteres mentaos.

Dambos visos tán dixebraes por una fienda vertical de 30&nbsp;metros de fondura. La sensación óptica que se tien a lo cimero de dambos torrexones, como asocede na mayoría de los cumes que presenten dellos altores asemeyaos, ye que l'otru podría ser más altu.

En payares de 2003, una espedición arxentina realizó una nivelación topográfica dende la *visu chilenu*. Tomando la parte cimera de la piedra más alta de cada torrexón, el *Oeste* resulta ser más alta por 54 ± 5&nbsp;cm. Anque esta prueba ye milimétrica en condiciones normales, los fuertes vientos aumenten el marxe d'error, siendo nesti casu de 5&nbsp;cm. Amás, realizóse una midida complementaria, so la hipótesis de que les piedres, inclusive tando nel so sitiu orixinal, podríen llegar a movese, afectando'l valor de la prueba. Considerando entós la porción más elevada del suelu arenosu nel cual sofítense les roques y por cuenta de que les que coronen el *torrexón Oeste* son enforma mayores que les del *Esti*, nesti casu la diferencia foi favorable en 8 ± 5&nbsp;cm a esti postreru. Pa los criterios del alpinismu modernu, sicasí, les diferencies menores a un metro considérense iguales, y polo tanto dambes visu considérense la verdaderu cume.

### Actividá volcánica

Esiste alderique sobre si esti volcán tien actividá volcánica «actual» o solo «histórica». D'alcuerdu al Institutu Smithsonianu y el so Programa Global de Vulcanismu, la erupción más recién conocida remontar a 1300&nbsp;años tras, anque con un importante rangu d'error.

Sicasí, esiste evidencia d'emisión menor de cenices en 1993, lo que se sumaría a la continua presencia de fumaroles y dellos fluxos de llava d'orixe relativamente recién. Otra manera, si considérase namái la última erupción, dichu títulu recibir el tamién arxentín-chilenu Llullaillaco, que, anque de menor tamañu, fixo erupción en 1877.

## Rutes d'ascensu

L'ascensu nun precisa maña téunica pero si muncha preparación y estáu físicu.

Les condiciones climátiques son sicasí una considerancia importante: temperatures bien per debaxo de cero grau con vientos fuertes. Coles mesmes, l'altitú estrema provoca apunamiento nel escalador non debidamente aclimatáu: esti peligrosu trestornu fisiolóxicu puede llevar a la muerte en cuestión d'hores.

### Dende Arxentina

Dende'l territoriu arxentín, partir dende la ciudá de Fiambalá, en Catamarca, asitiada a una altitú de 1550&nbsp;msnm. Apuértase al traviés del Paso Internacional San Francisco. Son 230&nbsp;km dafechu asfaltaos hasta la llende con Chile. La ciudá cunta con empreses d'alipinismu y tresportes.
Logísticamente ye más difícil l'accesu al cume del volcán per territoriu arxentín, una y bones les rutes vehiculares tán más alloñaes del visu, anque especialistes señalaron que, como contraparte, per esi llau la xubida en sí ye más fácil y más interesante.

### Dende Chile

Dende'l territoriu chilenu ye logísticamente más fácil l'accesu al visu del volcán, una y bones la ruta vehicular atópase muncho más próxima y tamién se cunta con un par de pequeños abellugos. La ciudá más cercana ye Copiapó, a 250&nbsp;km. Esta ciudá, asitiada a una altitú de 370&nbsp;msnm, tamién cunta con empreses d'alpinismu y tresportes que pueden facilitar les espediciones. El percorríu, alministráu por una empresa concesionaria, consiste en tresportar al andinista hasta Llaguna Verde, a 4245&nbsp;msnm, para, tres unos díes d'aclimatación, xubilo en vehículu a los abellugos de la Universidá d'Atacama, a 5200&nbsp;msnm, y darréu al Abellugo Texos, a 5825&nbsp;msnm. L'ataque al cume solo puede faese dende les 5:00 hores hasta les 14:00, polos vientos que surden a partir d'esa hora.

## Santuariu d'Altor

Los cumes cercanos al Volcán Ojos del Salado como'l Volcán Copiapó, Cuetu Los Coríos, El Potru, San Francisco y Incahuasi, fueron identificaos cola presencia de restos arqueolóxicos asociaos a la cultura inka.

L'arqueólogu Ricardo Moyano, señaló la probable presencia de adoratorios d'altor nel Volcán Ojos del Salado.

## Llagu a mayor altitú de la Tierra

Nel llau arxentín del volcán, esiste un pequeñu llagu ensin nome de 100&nbsp;m de diámetru y con una fondura de 5 a 10&nbsp;m, allugáu nun cráter a 6390&nbsp;msnm, aproximao nos 27º07'S 68º32'W, lo que lo convertiría nel llagu conocíu asitiáu a mayor altitú del planeta.

## Récor mundial d'altor en vehículu

El 21 d'abril de 2007, los chilenos Gonzalo Bravo y el so copilotu, Eduardo Canal Moya, batieron el récor mundial d'altor en vehículu terrestre cuando llograron xubir hasta una altitú de 6688&nbsp;msnm nel Nevado Ojos del Salado, superando la marca de 6646&nbsp;msnm impuesta por una espedición alemana en marzu d'esi mesmu añu. El vehículu utilizáu pola espedición foi modificáu pa dexar llegar a l'altitú final, lo qu'incluyó cambéu de motor, exes y suspensión, bloquéu de diferenciales, supercargador y ordenador pa cambéu d'amiestu, ente otros. La marca foi rexistrada pol Llibru Guinness de los récores en xunetu de 2007.

## Ver tamién
* Volcán Llullaillaco
* Montes de l'Arxentina
* Montes de Chile
* Seismiles de Salta
* Volcanes más altos del mundu

## Referencies

## Bibliografía

* 
* 
* 

## Enllaces esternos

*
*