James Whitmore

**James Whitmore**  foi un actor teatral y cinematográficu d'Estaos Xuníos.

## Entamos
El so nome completu yera **James Allen Whitmore, Jr.**, y nació en White Plains (Nueva York), siendo los sos padres Florence Belle Crane y James Allen Whitmore Sr. Whitmore estudió na Amherst High School de Snyder, Nueva York, enantes de graduase na Choate Rosemary Hall de Wallingford, Connecticut. Darréu estudió na Universidá de Yale, onde foi miembru de la sociedá Skull & Bones. 

Remataos los sos estudios foi nomáu Segundu Teniente y destináu al Cuerpu de Marines de los Estaos Xuníos na zona de la Canal de Panamá mientres la Segunda Guerra Mundial.

## Carrera
En rematando la guerra Whitmore actuó en Broadway nel papel del Sarxentu na obra *Command Decision*. MGM contrató a Whitmore, pero'l so papel na adautación cinematográfica corrió al cargu de Van Johnson. La primer película d'importancia de Whitmore foi *Battleground*, nun papel que refugara Spencer Tracy, y pol cual foi nomáu al Óscar al meyor actor de repartu. Otros de los sos títulos destacaos fueron *[[The Asphalt Jungle]]*, *The Next Voice You Hear...*, *Above and Beyond*, *Kiss Me, Kate*, *[[Them!]]*, *[[Oklahoma! (película)|Oklahoma]]*, *[[Black Like Me (película)|Black Like Me]]*, *Guns of the Magnificent Seven*, *[[Planet of the Apes (1968)|Planet of the Apes]]* (1968) *[[Tora! Tora! Tora!]]*, y *Give 'em Hell, Harry!*, película pola cual foi nomáu al Óscar al meyor actor gracies a la so actuación como'l Presidente Harry S. Truman. En *Tora! Tora! Tora!* interpretaba'l papel del Almirante William F. Halsey.

Na temporada televisiva de 1960-1961 Whitmore protagonizó la so propia serie criminal pa l'ABC titulada *The Law and Mr. Jones*, xunto a Conlan Carter y Janet De Gore en papeles de repartu. El show atayar tres un añu d'emisión, pero volvió n'abril de 1962 con trelce nuevos episodios con cuenta d'ocupar el buecu producíu pola cancelación de la sitcom de ABC *Margie*.

Otres producciones televisives nes qu'intervieno fueron les siguientes: Episodiu "On Thursday We Leave for Home" de la serie *[[Dimensión desconocida|The Twilight Zone]]* (1963), interpretando al Capitán William Benteen; episodiu *Quantity: Unknown* (1967) del show *[[The Invaders (serie de televisión)|The Invaders]]*; actuación na producción de la ABC *Custer* (1967), protagonizada por Wayne Maunder; actuación como Profesor Woodruff en *My Friend Tony* (1969), producción de la NBC; distintes intervenciones na serie western de la ABC *The Big Valley*, con Barbara Stanwyck; actuación como Dr. Vincent Campanelli na sitcom médica de la ABC *Temperatures Rising*; papel como Xeneral Oliver Howard nel telefilme de 1975 *I Will Fight No More Forever*; intervención dando voz en 1986 a Mark Twain nel filme de stop motion *The Adventures of Mark Twain*. 

L'últimu papel destacáu de Whitmore foi'l del bibliotecariu Brooks Hatlen nel filme de 1994 nomáu al Óscar, dirixíu por Frank Darabont ya interpretáu por Tim Robbins y Morgan Freeman *[[The Shawshank Redemption]]*. Dos años más tarde tamién participó na película d'horror y ciencia ficción *[[The Relic (película)|The Relic]]*, y en 2002 fixo un papel de repartu en *[[The Majestic]]*, filme con Jim Carrey. 

Whitmore fixo tamién abondosu trabayu teatral, y ganó un Tony pola so interpretación na obra *Command Decision* (1948). Más palantre ganóse'l títulu de "King of the One Man Show" tres les sos actuaciones en solitariu en *Will Rogers' USA* (1970) (repitiendo'l papel pa TV en 1972), *Give 'em Hell, Harry!* (1975) (repitiendo'l papel nel cine, y ganándose la nominación al Óscar) y *Bully* (1977).

En 1999 foi Raymond Oz en dos episodios de *[[The Practice]]*, ganando un Emmy al meyor actor invitáu nuna serie dramática. En 2002 Whitmore consiguió'l papel del padrín na película del Disney Channel *A Ring of Endless Light*. Finalmente, n'abril de 2007 trabayó nun episodiu de la serie **.

## Vida personal
Whitmore casóse en dos causes con Nancy Mygatt, la primera d'elles en 1947. El matrimoniu tuvo tres fíos enantes de divorciase en 1971. Unu de los fíos, James III, acabó como actor y direutor televisivu, col nome artísticu de James Whitmore, Jr. Otru fíu, Steve Whitmore, foi voceru del Departamentu del Xérif del Condáu de Los Angeles, y el más nuevu, Daniel, foi guardabosques del Serviciu Forestal de los Estaos Xuníos y bomberu enantes de montar la so propia compañía de construcción.

Tres el divorciu de Mygatt, Whitmore casóse cola actriz Audra Lindley (finada en 1997), permaneciendo xuníos dende 1972 a 1979. Darréu volvió casase con Mygatt, anque se divorciaron de nuevu pasaos dos años. 

Finalmente, en 2001 casóse cola actriz y autora Noreen Nash, güela del actor Sebastian Siegel. 

Anque non siempres políticamente activu, en 2007 Whitmore sofitó públicamente a Barack Obama como candidatu a la Presidencia de los Estaos Xuníos. En xineru de 2008 Whitmore actuó nunos anuncios televisivos sofitando la campaña First Freedom First, que sofita caltener "la separación de la ilesia y l'estáu " según la proteición de la llibertá relixosa.

A Whitmore diagnosticáron-y un cáncer de pulmón en payares de 2008, a consecuencia del cual finó en Malibú, California, el 6 de febreru de 2009. Tenía 87 años d'edá. Les sos cenices esparder nel Océanu Pacíficu.

Whitmore recibió una estrella nel Paséu de la Fama de Hollywood, nel 6611 de Hollywood Boulevard, pola so contribución a la televisión.

## Filmografía parcial

## Referencies

## Enllaces esternos

* 
* Actors Master Class: James Whitmore en How To Steal A Scene 
* James Whitmore en CinéArtistes 
* Entrevista filmada con James Whitmore
* AP Obituariu en Los Angeles Times
* Steven Ameche: Recordando a James Whitmore en The Market