Haruo Remeliik

**Haruo Ignacio Remeliik**  foi un funcionariu y políticu de Paláu, primer Presidente de la República de Paláu dende'l so establecimientu como estáu republicanu en llibre asociación colos Estaos Xuníos el 2 de marzu de 1981 hasta'l so asesinatu el 30 de xunu de 1985, tan solo unos meses dempués de ser reelixíu pa un segundu mandatu. Mientres el so mandatu, amosóse ronciegu a aceptar les polítiques impuestes sobre'l país polos Estaos Xuníos na so condición d'estáu llibre acomuñáu y abogó pola desnuclearización total del so país. Ye por esti motivu que s'abarrunta una cierta complicidá del gobiernu d'Estaos Xuníos col asesinatu de Remeliik.

Foi soterráu nel so estáu natal de Peleliu.

## Primeros años
Remeliik nació'l 1 de xunu y 1933, cuando Paláu yera parte del Mandatu del Pacíficu Sur, una colonia del Imperiu del Xapón. Remeliik yera descendiente tanto de palauanos como de xaponeses.

## Presidencia
Tres el referéndum d'aprobación de la constitución palauana, que convirtió al país nuna república presidencial en llibre asociación colos Estaos Xuníos, Remeliik presentóse como candidatu nes primeres eleiciones de 1980. Llogrando un estrechu trunfu, del 31% de los votos, convertir nel primer Presidente de la República de Paláu, siendo juramentado el 2 de marzu de 1981. Alfonso Oiterong ganó les eleiciones vicepresidenciales. El so mandatu remataba en marzu de 1985.

A pesar de basar la so campaña nel refugu a la llibre asociación colos Estaos Xuníos y el nacionalismu palauano, Remeliik rápido xuntóse al tratáu, anque abogó por una mayor autonomía y por refugar la presencia d'armes nucleares dientro del país. El 13 de xineru de 1983, un nuevu referéndum pa camudar delles disposiciones del Tratáu de Llibre Asociación, especialmente no referío a la presencia d'armes nucleares en Paláu, foi aprobáu per estrechos márxenes. Antes del referéndum, Remeliik llamó a los votantes a votar a favor y afirmó que dalgunes d'eses disposiciones teníen de sometese a "reinterpretación". Mientres la presidencia de Remeliik, según dempués de la so muerte y mientres tola década, celebráronse una y otra vez continuos referéndums pa establecer al país como un estáu soberanu y miembru de les Naciones Xuníes, pero estos yeren refugaos por cuenta de una disposición constitucional que riquía una aprobación del 75%, situación que nun se llograría hasta que, en 1992, esta disposición fuera derogada, y el referéndum fuera aprobáu por un 68%.

En 1984, el gobiernu de Remeliik realizó un tratu con una compañía británica pa la construcción d'una planta d'enerxía nel país, alegando que tendríen abondos fondos pa pagala. L'ésitu na construcción valió-y a Remeliik una amplia reelección pa un segundu mandatu, en payares de 1984, destináu a rematar en xineru de 1989. Sicasí, al momentu d'efectuase'l primer pagu pola planta d'enerxía, desamarróse un escándalu al afayase que'l bancu de Paláu taba en bancarrota y nun tenía abondos fondos pa sofitar la planta. Remeliik refugó pronunciase tocantes a esta situación, pero concendió finalmente una entrevista pal 1 de xunetu de 1985.

El día anterior a la entrevista, el 30 de xunu de 1985, Remeliik foi sorpresivamente asesináu por un desconocíu na puerta de la so casa. Hasta l'actualidá, desconozse quien fueron los asesinso del Presidente Remeliik. Seis meses dempués del asesinatu, dos familiares de Roman Tmetuchl y un home fueron arrestaos pero depués fueron lliberaos por falta de pruebes.

## Referencies

## Enllaces esternos