Juan Crisóstomo Falcón

**Juan Crisóstomo Falcón y Zavarce**  foi un militar y políticu venezolanu. Xunto a Ezequiel Zamora el Mariscal Juan Crisóstomo Falcón lideró a los federalistes mientres la Guerra Federal.

## Infancia
Fíu de Josefa Zavarce y José Ildefonso Falcón nel Hato de Tabe, cerca de Jadacaquiva, estudió nel Colexu Nacional de Coro.

## Formación militar
En 1848 ingresó al Exércitu, participando na defensa del gobiernu de José Tadeo Monagas contra la revolución liderada por José Antonio Páez; al añu siguiente foi nomáu comandante d'armes de Maracaibo. En 1853 foi xubíu al grau de xeneral y enfrentó a la revolución del coronel Juan Garcés na península de Paraguaná, ganándola nes batalles de La Salineta y Coduto. De siguío treslladóse a la provincia de Barquisimeto, a enfrentar a otru xefe revolucionariu, el xeneral Juan Bautista Rodríguez, avanzando sobre Siquisique y Carora y prindando al xeneral Clemente Fonseca, aliáu de Rodríguez. En 1857 foi designáu Xefe d'Armes de la provincia de Barquisimeto y xubíu al cargu de Xeneral de División.

### Guerra Federal

Juan C. Falcón exíliase nes islles de Bonaire y Curaçao en 1858.

Al trunfar la Revolución de Marzu sanciónase una nueva constitución el 31 d'avientu de 1858 y el 4 de xineru de 1859 Julián Castro foi designáu como presidente interín hasta unes próximes eleiciones.

Sicasí, la situación d'aparente tranquilidá foi alteriada pol españíu de la Guerra Federal en Coro (20 de febreru de 1859). Mentanto Juan C. Falcón torna nuna esitosa invasión a Venezuela qu'empieza en marzu de 1859 col desembarcu d'Ezequiel Zamora na Vela de Coro y remata col desembarcu de la so persona en Palma Sola el 24 de xunetu. Ante tal circunstancies, Castro sofitáu en grupos oligárquicos», realizó una serie de maniobres polítiques destinaes a caltenelo nel poder direuta o indireutamente.

De resultes de l'ambigua actitú de Castro ante los factores de poder (lliberales y conservadores), los grupos conservadores optaron por derrocar lo'l 1 d'agostu de 1859 siendo sustituyíu por Pedro Gual. 

Tres la muerte del xeneral Zamora nel sitiu de San Carlos, Falcón y el xeneral Manuel Ezequiel Bruzual (llamáu'l Soldáu ensin Mieu”) asumen la direición militar de les fuercies rebalbes federales. 

Na Batalla de Coplé llibrada'l 17 de febreru de 1860 el xeneral Falcón foi ganáu polos conservadores del xeneral León de Febres Cordero. Foi xunto a la previa Batalla de Santa Inés (9-10 d'avientu de 1859), l'otru gran enfrentamientu de la Guerra Federal de Venezuela.

La batalla pudo terminar siendo la derrota definitiva de la rebelión federal pero sicasí terminó siendo decisiva pal intre de la guerra yá que los lliberales ver con ella obligaos a pasar d'una fase d'enfrentamientu regular a una guerra de guerrilles qu'a la llarga llevar a la victoria.

### Presidencia
El 17 de xunu de 1863 Falcon ye designáu presidente provisional de la República pola Asamblea Constituyente de La Victoria. El 18 d'agostu d'esi mesmu añu robla'l llamáu Decretu de Garantíes empobináu a establecer los derechos del ciudadanu, acabar colos odios políticos y afitar la paz nel país. Esanició la pena de muerte, la prisión por deldes y estableció la llibertá de prensa, el llibre tránsitu y el votu universal pa los Poderes Executivu y Llexislativu. Tamién se decretó la construcción d'obres públiques y caminos. So la vixencia de la nueva Constitución venezolana de 1864, n'ochobre ye escoyíu Presidente Constitucional de Venezuela y ratificáu como tal pol Congresu'l 18 de xunu de 1865. Falcón tuvo d'enfrentar una fuerte disidencia dende'l so propiu movimientu, qu'empezó a armase tres l'arrenunciu públicu del Ministru de Guerra y Marina Manuel Ezequiel Bruzual, y mientres más de trés años atropó líderes políticos y militares nes sos files, munchos d'ellos bien favorecíos pol gobiernu. Los primeros alzamientos, que tuvieron un nivel rexonal, fueron rápido reprimíos pol gobiernu. Tien De tenese en cuenta que l'exércitu central sumaba apenes 3.000 regulares en 1866, bien pequeñu pa ganar a les fuercies de los caudiellos rexonales.

Sicasí, por cuenta de la cada vez más represiva alministración central los grupos d'insurrectos empezaron a espandise por tol país en 1867, principalmente tres l'encarcelamientu del xeneral Manuel Ezequiel Bruzual. Ello llevó a una alianza ente lliberales y conservadores pa ganar fuercies como oposición.

## Fallecimientu

La so presidencia tuvo signada tantu pol so fráxil salú como pola so debilidá política.

Foi derrocáu en 1868, se exilia de nuevu, esta vegada n'Europa pa entamar el so regresu en 1870, xusto cuando la muerte sospriénde-y.

El so últimu tafaríu tuvo llugar n'hotel Toulouse en Martinica, aquexáu d'un cáncer de larinxe y anguaño los sos restos mortales reposen nel Panteón Nacional.

## Referencies