open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Morciella d'Asturies

La **morciella asturiana** ye un tipu de morciella ellaborada n'Asturies conocida na cocina española por cuenta del so sabor carauterístico nos cocíos del norte d'España. Sicasí onde participa ye como ingrediente de la fabada asturiana (onde xunto con otros elementos cárnicos denominaos compangu). Trátase d'un embutíu de color bien escuru y con arumes afumaos. Suel comese cocida, nos casos nos que prepara cruda denomínase *moscancia* (variedá conocida de delles zones d'Asturies).

## Historia
Ye bien posible que s'ellabore esta morciella dende los tiempos d'execución de les matanza del gochu. L'escritor culinariu d'empiezos de sieglu XX, Ángel Muro  incluyelo nes recetes de la so obra «El Practicón» (1884).  Dellos autores modernos inclúin la morciella asturiana dientro de les dieciocho clases de morciella na cocina española.

## Carauterístiques
 Tratar d'un embutíu ellaboráu con sangre de gochu, cebolla, tocín y pimentón. Una vegada que se embute na tripa del animal  escaldiar n'agua ferviendo antes de pasar en ristras a los varales, onde se somete finalmente a un procesu d'afumáu. Ye una morciella que cuando se cura sufre una resecación que pon el so interior duru. D'apariencia pocu prestosa yá que ye dafechu negra, que al cocer  encher.

## Usos
El principal emplegu de la morciella asturiana ye como ingrediente fervíu nos cocíos de la cordelera cantábrica española, unu de los más conocíos ye na fabada asturiana.

## Referencies

## Ver tamién
* Fabada asturiana
* Compangu
* Xamón de Avilés
José Manuel García Verdugo

**José Manuel García Verdugo**  foi un científicu y biólogu español.

## Biografía
Llicenciáu en Ciencies Biolóxiques pola Universidá de La Laguna. Doctoráu na Universidá Autónoma de Barcelona. García Verdugo foi espertu na conocencia de les célules madre neurales. El so equipu d'investigación demostró la presencia d'esti tipu de célules nel celebru humanu adultu. Foi'l responsable, xunto col so equipu, d'afayar la presencia de célules madre neurales na zona subventricular (ZSV) de los ventrículos llaterales del celebru, que, xunto cola zona subgranular (ZSG) del xiru dentáu del hipocampu, ye la responsable de la mayoría de la neuroxénesis adulta. Foi caderalgu de bioloxía celular na Universidá de Valencia, onde dirixó un grupu d'investigación centráu nel estudiu de les célules madre n'adultos. Foi académicu correspondiente de la Real Academia de Ciencies Exactes, Físiques y Naturales.

## Referencies

## Enllaces esternos
Guisandera

La escultura urbana conocida como ***Guisandera***, allugada na cai Gascona, na ciudá d'Uviéu, Principáu d'Asturies, España, ye una de les más d'un centenar qu'afaten les cais de la mentada ciudá española.

El paisaxe urbano d'esta ciudá vese afatáu por obres escultóriques, xeneralmente monumentos conmemorativos dedicaos a personaxes d'especial relevancia nun primer momentu, y más puramente artístiques dende finales del sieglu XX.

La escultura, fecha en bronce, ye obra de María Luisa Sánchez-Ocaña, y ta datada en 2000. Con esta obra tratase de dar reconocencia a toles madres, a les que se-yos homenaxa pol so llabor silenciosa, paciente, tantu domo ames de casa, como en trabayos realizaos en mesones, posaes, cases de comíes y sidreríes. La composición representa a una muyer ente fogones y a una neña que mira sollerte les sos evoluciones y conseyos. Les figures tán asitiaes a ras de suelu, creando la cercanía qu'estes muyeres apurríen a tolos miembros de los sos llares y colos que trabayaben. Magar ello hai una placa nel suelu col nome de l'autora y la fecha d'allugamientu de la obra.

## Referencies

## Enllaces esternos
Mike Pollock

**Michael B. Pollock** , conocíu como **Mike Pollock**, ye un actor y cómicu d'Estaos Xuníos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Gastronomía de Vietnam

La **gastronomía de Vietnam** ye conocida pol so usu xeneralizáu del mueyu de pexe, mueyu de soya y el mueyu hoisin (el so golor apurre un calter únicu a la cocina). Les recetes de platos procedentes de Vietnam empleguen munchos vexetales, yerbes y especies, dalgunes d'elles como la yerba llimón, llima y les fueyes de llima kaffir. Al traviés de toles rexones l'énfasis ye siempres en sirvir alimentos frescos.

## Rexones de la cocina Vietnamita
La cocina vietnamita pue ser circunscrita a trés partes o rexones claramente delimitadas. La cocina del norte que tiende a ser más simple nes sos preparaciones en comparanza coles cocines de la parte central o del sur, y emplega grandes cantidaes de carauterístiques del stir-fries, emplegando dacuando'l mueyu de soya, ente que les cocines meridionales de Vietnam empleguen más vexetales, pexe y otros mariscos. De toles rexones la central ye la más variada y tien sabores únicos, siendo d'otra forma la más especiada, según la más colorida. La cocina de la parte central del Vietnam foi influyida pola colonización de distintes cultures.

## Comida típica vietnamita

Una comida típica vietnamita en familia puede incluyir los siguientes platos:
* Carne asao o un platu de pexe.
* Unes verdures salteadas.
* Un gran bol d'arroz pa compartir ente los comensales (cada persona tien un pequeñu concu de madera colos sos paliyos).
* Pequeños boles con mueyu de pexe y soya.
* Un gran bol de sopa pa compartir ente los comensales.
* un guisu de carne de perru
La xente siéntase sobre'l suelu, dacuando sobre un hatillo endolcáu específicu pa la hora de comer.

## Platos típicos

### Sopes
La cocina vietnamita ye conocida por tener una gran variedá de sopes de fideos, caúna d'elles con diversos sabores según la parte del país na que se tea probando. Una carauterística común a toles sopes ye qu'empleguen un caldu bien intenso.
* Bun Bo Hue - Sopa de fideos con intensu sabor a #hierba #limón.
* Phở - Sopa bien popular en Vietnam.
* Bánh canh - Sopa d'arroz. 
* Chả giò - rollu de primavera.
* Gỏi cuốn - rollu de branu.

### Postres
Como postre suelen incluyir distintos tipos de frutes como'l maracuyá, el pitahaya, el lichí y la fruta de jack.

### Comida marina
* *Cá cuốn ho* - panín de pexe envuelto con cebolles.
* *Cá kho tộ* - pescáu caramelizado nuna olla de folla.
* *Chạo tôm* - masa o pastel de camarón

### Platos exóticos

* **Balut**
Un platu d'almuerzu común y non bien caru que puede atopase en cualquier mercáu vietnamita ye'l balut (hột vịt lộn), un güevu de coríu fertilizáu con un embrión cuasi desenvueltu nel interior, que se fierve y cómese nel pulgu. Polo xeneral sirviese con yerbes fresques: rau răm o cilantro vietnamita, sal y pimienta negra.

* **Carne de perru**
La carne de perru consumise con mayor frecuencia en la parte norte de Vietnam que nel sur, y puede atopase nos restoranes especiales que sirven específicamente carne de perru. Créese que la carne de perru trai bona suerte na cultura vietnamita.

## Referencies

## Enllaces esternos
José Antonio Zavala y Delgadillo

**José Antonio Zavala y Delgadillo**  foi un militar paraguayu de les primeres etapes de la independencia del so país.

Fíu del guipuzcuano Juan Antonio de Zavala y Arregui y de la criolla Lorenza Delgadillo y Garay. Sirvió como capitán en 1772, casándose en Buenos Aires cola porteña María Josefa Rodríguez de la Peña Funes tres años dempués, con quien tuvo cinco hijos y una fía. En 1789 ye xubíu a comandante de dragones. Tres  años más tarde dirixe una espedición contra les incursiones portugueses en Chaco, fundando'l Fuerte Borbón. Pola so esitosa actuación foi alzáu a teniente coronel y quedó como comandante en xefe del reximientu de Milicies de Dragones en 1795. 

Ocho años dempués ye integráu al 2o. reximientu de Voluntarios de Caballería del Altu Paraguay. Xefe de la espedición de Bernardo de Velasco contra Corrientes en 1810, alcalde de 2o. votu d'Asunción y candidatu a diputáu por Paraguay nes Cortes de Cádiz. El 16 de setiembre de 1811 foi arrestáu con dellos familiares acusáu de collaborar colos realistes. Lliberáu'l 9 de marzu de 1812 en pagando una fuerte multa. Gaspar Rodríguez de Francia nun se fiaba d'él y los sos venceyos cola élite porteña, foi vixiláu constantemente pol dictador hasta'l final de los sos díes. Amigu personal de Félix de Azara.

## Referencies

## Enllaces esternos
Muséu Etnográficu de Grau

El **muséu etnográficu de Grau** pertenez a la rede de museos etnográficos d'Asturies, ta asitiáu na llocalidá asturiana de Grau.

El Muséu cunta con una importante colección cercana a les 1000 pieces orixinales qu'anguaño s'estrema en delles sedes y colecciones:

Colección Cultura Tradicional (sede en La Cardosa). 
Colección Villa yá mercáu (sede nel Palaciu Fontela).
Colección Guerra Civil (sede nel polígono de La Cardosa), creada en collaboración coles asociaciones ARAMA y Frente del Nalón.
Llagar de sidra (sede na casa de Cultura de Grau).

El muséu toma la cultura tradicional del centru d'Asturies. Foi creáu en 1982 pol mesmu conceyu de Grau y dende 1995 ta asitiáu nel polígonu de La Cardosa, en Febreru de 2023 inaugúrase nueva sede del Muséu Etnográficu y de la historia llocal de Grau, "Villa yá Mercáu", asitiáu nel Palaciu de la Marquesa de Fontela.

L'equipamientu va amosar al visitante la historia comercial, mercaos, industrial y cultural de la villa moscona incluyendo dos colecciones privaes que fueron cedíes como esposición permanente, como la "Historia de la fotografía", de Corsino Fernández Fanjul, y "Acordiones", de Felipe Rubial Sánchez.

## El muséu
El muséu entiende distintos aspeutos de los pobladores de la zona. Na so esposición puede destacase:
* Molín de rabil pa descascarillar la escanda, esta cebera foi básicu na alimentación primitivo de los asturianos. Nesta zona podemos ver distintes máquines y ferramientes rellacionaes con esta cebera dende la so llantadera hasta'l so tresformamientu en pan.
* La vivienda: Recréase equí la vivienda típica de la zona, cola cocina como centru de la casa.
* EL Llagar.
* Ferramientes y preseos de llabranza
* Ferramientes de trabayu como fragües, tornos de carpinteros, bancos de madreñeros, etc.
* Bancu de trabayu y ferramientes d'Eliseo Nicolás Alonso - Maestru Acebacheru.

## Ver tamién
*Muséu Etnográficu de Sama
*Rede de museos etnográficos d'Asturies

## Referencies

## Enllaces esternos
*El muséu na páxina del Ayuntamientu
*Muséu etnográficu de Grau, la Cardosa, redmeda.com/ Red de Museos etnográficos d'Asturias
Ḥou de los Cabrones

El **Ḥou de los Cabrones** ye una fondigonada asitiada nel Macizu Central de los Picos d'Europa percima de la cota de los 2000 m. Enclaváu tou él en territoriu ástur, nel conceyu de Cabrales. Atópase nun llugar apartáu, a delles hores de les poblaciones más próximes: Bulnes, Caín y Sotres.

Pue accedese a él dende l'abellugu d'Urriellu, dende Bulnes (por Amuesa) o dende Caín, poles complicaes canales de Dobresengos o la canal de l'Agua.

Na so redolada pueden atopase dellos cumes d'entidá, como por exemplu: los Cuetos del Trabe, picu Dobresengos, Aguyes y picu de los Cabrones, La Torre Cerréu, torre de la Párdida, Neverón de Urriellu, los Albos, etc.

Igualmente la zona alcuéntrase llarada de fondes torques pa la práutica de la espeleoloxía. A esti llugar denomínase-y el «Himalaya de les torques» poles munches que superen los 1000 m de fondura. Ente elles destaca'l sistema del Cuetu del Cuevón, la más fonda d'España, la cuarta mundial y considerada n'espeleoloxía, téunicamente, la más difícil del mundu.

Nel Ḥou de los Cabrones ta l'abellugu José Ramón Lueje, que facilita l'actividá de monte nesa apartada y selvaxe redolada. Al llau del abellugu hai una fonte d'agua potable. Dichu abellugu ta consideráu como'l de más mal accesu de tol territoriu español.

## Referencies

## Enllaces esternos
Torre de los Ḥorcaos Coloraos

La **Torre de los Ḥorcaos Coloraos** o **Torre de los Horcados Coloraos** (2503 msnm) ye un de los montes más significativos del parque nacional de los Picos d'Europa. Álzase na llende ente Asturies y Cantabria, enclavada nel Macizu Central de los Picos d'Europa o Macizu de los Urrieles.

## Ver tamién
* Montes d'Asturies
* Montes de Cantabria

## Referencies

## Enllaces esternos
Göttingen

**Göttingen** () ye un conceyu y una ciudá alemana, capital del distritu homónimo y asitiao nel Estáu federáu de Baxa Saxonia. Ta asitiada al sur de dichu estáu, llindante colos estaos de Hesse y Turinxa. El ríu Leine traviesa'l conceyu, que de la mesma naz nel Llagu Kiessee asitiáu al sur de la ciudá. Tien una población de .

Ye una ciudá histórica, fundada mientres la Edá Media y que la so importancia creció tres la fundación de la Universidá de Göttingen en 1734. La ciudá formó parte del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu, el Reinu de Westfalia, el Reinu de Hannover, al Reinu de Prusia y depués integrada nel Imperiu alemán. Mientres la Segunda Guerra Mundial foi atacada dende l'aire, anque nun se vio bien afeutada polos bombardeos anglu-americanos. Anguaño la ciudá caltién la so importancia por cuenta de la universidá, que recibe numberosos estudiantes internacionales y erasmus. 

La ciudá cunta con una Estación ferroviaria qu'ufierta servicios ferroviarios a delles de les grandes ciudaes alemanes como Berlín, Hamburgu, Hannover o Frankfurt. Al traviés de les conexones ferroviaries tamién puede enllazase colos aeropuertos de Frankfurt y de Hannover.

## Galería

Goettingen-von St Jacobi-06-2016-gje.jpg
Goettingen-St Jacobi-04-2016-gje.jpg
Goettingen-St Jacobi-12-zum Eingang-2016-gje.jpg
Goettingen-08-Barfuesserstrasse-Junkernschaenke-2016-gje.jpg
Goettingen-12-Aula der Georg-August-Universitaet-2016-gje.jpg
Goettingen-38-St Johannis-2016-gje.jpg
Goettingen-04-Deutsches Theater-2016-gje.jpg


## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Camín Real de la Mesa

El **Camín Real del Puertu de la Mesa** ye un camín basáu na antigua calzada romana que xunía Asturies con Lleón. Créese qu'esta calzada foi edificada sobre otra sienda más antigua qu'esistía dende tiempos primixenios y que yera utilizada polos pobladores de la zona. Los romanos incluyeron la calzada dientro del tramu denomináu ruta de la plata. En sieglos posteriores pasó a formar parte de la ruta de los pelegrinos escontra Santiago. 

El xefe bereber Munuza, en siendo ganáu na Batalla de Cuadonga(añu 718 o 722) por Don Pelayo, intentó salir d'Asturies al Pandu por esti puertu. 

Darréu nel añu 794, Abd al-Karim ibn Abd al-Walid ibn Mugaith afaró les tierres d'Álava ente qu'Abd al-Málik ibn Abd al-Walid ibn Mugaith dirixóse al corazón del reinu, y ensin atopar resistencia, saquió la mesma corte d'Uviéu, destruyendo tamién les ilesies construyíes por Fruela. Nel camín de regresu a tierres andalusíes al traviés del Camín Real del Puertu de la Mesa, el rei Alfonso II y los sos homes tendiéron-y una emboscada nun llugar serrapatosu de llamuerga que la so situación propone que podría ser Los Llodos, nel conceyu asturianu de Grau. De resultes del ataque, la mayor parte de los musulmanes y Abd al-Málik ibn ya Abd al-Walid ibn Mugaith resultaron muertos.

## Itinerariu
La calzada enfusase n'Asturies proveniente de l'antigua *Asturica Augusta*, güei Astorga, pol conceyu de Miranda y Somiedo. La sienda percuerre los conceyos de Miranda, per Dolia, Candamu, Grau, Les Regueres, Proaza, Quirós, Santo Adriano, Somiedo, Teberga y Tameza. 
Nestos conceyos percuerre los espacios protexíos del Parque Natural de Somiedo, el Parque Natural de Les Ubiñas-La Mesa, y el Paisaxe Protexíu del Picu Caldoveiro.

## Galería




## Enllaces esternos
* Páxina oficial del Camín Real de la Mesa.
* Ruta del Camín.
* Mapa en relieve del percorríu del Camín Real de la Mesa.
* Semeyes del Camín Real de la Mesa.

## Referencies
Sablera d'As Catedrais

La **sablera d'As Catedrais** ye'l nome turísticu de la **Sablera d**', asitiada nel conceyu gallegu de Ribadeo (parroquia d'A Devesa), na mariña de la provincia de Lugo, España, sobre'l mar Cantábricu. Ta a unos diez quilómetros al oeste de la llocalidá de Ribadeo. Ye conocida por esti nome por cuenta de la apariencia de los sos cantiles. Ta declarada Monumentu natural pola Conseyería de Mediu Ambiente de la Xunta de Galicia.

Lo carauterístico de la sablera son los arcos y les cueves, namái apreciables a cuerpu de sablera mientres la baxamar. Mientres la pleamar la sablera ye relativamente pequeña, de finu sable y sigue siendo afecha pal bañu. Ye interesante ver la sablera cola marea alta percorriendo la parte cimera de los cantiles en direición oeste-este escontra la sablera de Esteiro y vela con marea baxa sobre'l sable de la sablera.

Mientres la marea baxa puede aportase a un llargu arenal delimitado por una paré predresa de cayuela y esquistu erosionada en formes caprichoses: arcos de más de trenta metros d'altor que recuerden a arbotantes d'una catedral, covarones de decenes de metros, pasiellos de sable ente bloques de roca y otros intereses. Coles marees vives" nes que les marees baxen más y xuben más que les marees normales inclusive puede aportase a les sableres vecines pol sable, anque eso sí se debe tener procuru y volver primero qu'empiece a xubir la marea yá que el nivel del mar xube rápido yá que se trata d'un tramu de mariña práuticamente horizontal perteneciente a la Rasa Cantábrica. La sablera tien esti relieve debíu al efeuto de la erosión del vientu y de l'agua salao.

Allegante al aparcamientu de la sablera pueden atopase dos miradores dende ónde puede contemplase na so totalidá unes magnífiques vistes de la "**Mariña Lucense"**.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Web del Concello de Ribadeo  con una pequeña descripción de la Sablera d'As Catedrais o Agües Santes
* Páxina de Turespaña sobre la Sablera d'As Catedrais
* Ficha de la páxina de Turismu de Galicia sobre la Sablera d'As Catedrais
Valença (Portugal)

**Valença** do Minho, ye una ciudá portuguesa asitiada nel Distritu de Viana do Castelo, región Norte (NUTS II) y subrexón del Minho-Lima (NUTS III), con aproximao 8.000 habitantes nel so nucleu principal y 14.127 habitantes (2011) dientro del so términu municipal.

Ye sede del conceyu homónimu con 117,43 km² d'área y , subdividíu en 16 *[[Freguesia|freguesías]]* (parroquies). Llenda al este col conceyu de Monção, al sur con Paredes de Coura, al oeste con Vila Nova de Cerveira y a noroeste y norte con España (conceyu de Tui en Galicia).

## Historia
Sancho I de Portugal, tres la rotura del matrimoniu de la so fía Teresa con Alfonso IX de Llión, mandó a Paio Carramundo el repoblar y crear un área fortificada frente a la plaza castellana de Tui, denominándola Oldea. Nel añu 1217 la población d'Oldea alzase a concello. Recibió un fueru de Sancho II de Portugal. Recibió'l so nome actual en 1262 por orde del rei Alfonso III de Portugal que decide camudar "Oldea" ("la que queda en frente") por "A valença" ("La valiente"). El nomatu de *do Minho* vien-y pol Ríu Miño.

En 1809 ye tomada poles tropes de napoleóniques mandaes por Soult. En 1828, na Guerres Lliberales, ye tomada poles tropes partidaries del rei Miguel siendo tomada dos años dempués poles fuercies lliberales con ayuda de tropes ingleses al mandu del almirante Charles Naiper.

A partir del 10 de febreru de 2012 al pie de la ciudá de Tui (España) formen una Eurociudad como muestra de cooperación ya integración ente dambes ciudaes separaes tan solo por dos pontes que traviesen el ríu Miño

## Freguesías
Les freguesías de Valença son les siguientes:
* Arão
* Boivão
* Cerdal
* Cristelo Covo
* Fontoura
* Friestas
* Gandra
* Ganfei
* Gondomil
* Sanfins
* São Julião
* São Pedro da Torre
* Silva
* Taião
* Valença
* Verdoejo

## Patrimoniu
* Castillo de Valença, considerada la mayor fortaleza del Altu Miño. Tienen 5 km de perímetru cercáu. Na actualidá ta dedicada al turismu siendo unu de los mayores centros comerciales abiertos d'Europa.
* Conventu de Ganfei
* Ilesia de Santa María de los Ánxeles

## Xeografía
* Altitú: 116 metros.
* Llatitú: 42º 01' 59" N
* Llargor: 008º 37' 59" O

## Referencies

## Enllaces esternos
Iphiclides

***Iphiclides*** ye un xéneru de lepidópteros ditrisios de la familia Papilionidae propios de la rexón Paleártica.

## Especies
El xéneru *Iphiclides* inclúi dos o tres especies:
* *Iphiclides podalirius* (Scopoli, 1763)
* *Iphiclides feisthamelii* (Duponchel, 1832) (considerada con frecuencia una subespecie d'I. podalirius)
* *Iphiclides podalirinus* (Oberthür, 1890)

## Referencies
Carne gobernao

La **Carne gobernao** ye un platu tradicional de la cocina asturiana (concretamente de la contorna cercana a Uviéu).

Trátase d'un platu de carne de vaca que s'ellabora bien amodo (el control del fueu ye parte esencial na so ellaboración). Anguaño ye pocu frecuente atopar esti platu, nel so llugar tiense nos restoranes un simple platu de carne guisao', yá que suel emplegar menos tiempu la so ellaboración. Ye un platu que sirve caliente.

## Carauterístiques
Mentase de forma popular que la razón pola que recibe'l nome de carne "gobernao" débese principalmente a que s'ellabora con carne de vaca (o güe) picada en cachos y denomínase al "*bon gobiernu*", ye dicir que se cocina con ciñu y curiáu (ensin importar el tiempu), ye dicir que se dore bien nel sartén (na dómina de les cocines de carbón esta yera una aventura, d'ende'l nome). Para la so ellaboración procúrase quitar de la carne magra tou restu de nervios y partes desagradables y dempués déxase cocer colos zusmios de les verdures y del vinu blanco, hasta llograr el doráu de la carne.

## Ver tamién
* Gastronomía d'Asturies
* Feria de l'Ascensión

## Referencies

## Enllaces esternos
Islla Yeye

La **islla Yeye** (en francés: *île Yeye*; n'inglés: *Yeye Island*) ye una islla del atolón Peros Banhos nel archipiélagu de Chagos del Territoriu Británicu del Océanu Índicu. Tratar de la islla de les Chagos que ta más cerca de la nación insular de Maldives al norte de la islla Petite Ile Coquillague y la Grande Ile Coquillague y al este de la islla Manoël. La islla ta asitiada na Reserva Natural Estricta del atolón Peros Banhos (*Peros Banhos Atoll Strict Nature Acute*).

## Ver tamién
*Océanu Índicu
*Archipiélagu de Chagos

## Referencies

## Enllaces esternos
Ponte de la badea de Hangzhou

La **ponte de la badea de Hangzhou** ye una ponte con un tramu atirantáu nel so centru que facilita'l tráficu marítimu. Traviesa la badea de Hangzhou na mariña este de la República Popular China. Xune la municipalidá de Shanghai cola ciudá de Ningbo na provincia de Zhejiang, y convirtióse na segunda ponte más llarga del mundu sobre'l mar, dempués del de la badea de Jiazhou na ciudá costera oriental de Qingdao na República Popular China. 

La construcción empecipió'l 8 de xunu de 2003 y la so inauguración foi'l 14 de xunu de 2008. La ponte tien un llargor de 35 763 m, con 6 carriles (trés per sentíu) más los dos arcenes. Esto conviérte-y nel tercer ponte más llarga del mundu dempués de la calzada del llagu Pontchartrain, nel estáu norteamericanu de Louisiana y del de la badea de Jiazhou na ciudá costera oriental de Qingdao na República Popular China. 

Los vehículos pueden circular a una velocidá de 80, 90 y 100 km/h dependiendo del carril. Prevese que la estructura va durar 100 años. Na metá de la ponte ta construyéndose una islla artificial que va disponer de servicios básicos pa cubrir les necesidaes de los viaxeros.

La ponte encurtió la distancia ente Shanghai y Ningbo en más de 320 km. Antes de la so construcción, el viaxe ente dambes ciudaes incluyía una esviadura que dexaba la distancia total en 400 km con una duración averada de viaxe d'unes 6 hores. Cola ponte de la badea de Hangzhou, el percorríu ye de 80 km y la duración del trayeutu dende'l centru d'una ciudá a la otra  amenorgase a la metá, siendo necesaries tan solo 3 hores. Cola so inauguración inténtase consiguir que'l puertu de *Beilun* en Ningbo pueda competir cola de *Pudong* de Shanghai nel comerciu internacional. La obra significó una inversión de 1.682 millones de dólares.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ningbó

**Ningbó** (chinu simplificáu: 宁波, chinu tradicional: 寧波, pinyin: **Níngbō**) ye la segunda ciudá n'importancia de la provincia de Zhejiang na República Popular China. Ye, amás, el principal puertu de la provincia. Tien una población de 7,6 millones habitantes y ocupa un área de 9 365 km². Ta asitiada al sur de la badea de Hangzhou, frente al mar de China Oriental.

Mientres les dinastíes Tang y Song, la ciudá convirtióse nun importante nucleu comercial. Los comerciantes portugueses llegaron a la ciudá en 1522. Ningbo foi unu de los primeros puertos que abrieron a los estranxeros pol Tratáu de Nanjing, al rematar la primer Guerra del Opiu qu'enfrentó a británicos y chinos.

Mientres la guerra del opiu, les tropes britániques ocuparon la ciudá cercada n'atacando la ciudá de Zhenhai, el 10 d'ochobre de 1841. Les fuercies de la revolución Taiping ocuparon la ciudá por un periodu de seis meses en 1864.

Anguaño, la ciudá sigue siendo un importante puertu. Nel añu 2008 rematóse la construcción de la ponte de la badea de Hangzhou que xune Ningbo cola municipalidá de Shanghai.

## Toponimia
El primer calter del nome de la ciudá ye (宁) que significa "sele", ente que'l so segundu calter (波) traduzse "foles". En xunto, el nome significa "foles seles". La ciudá embrívese Yong (甬), pel monte Yong (甬 山), una llomba prominente costera cerca de la ciudá, como'l ríu Yong (甬江) que flúi al traviés de Ningbo. La abreviación Ning úsase más comúnmente pa Nanjing.

Foi nomada una vegada Mingzhou (明州). El caracter Ming (明) #componer de dos partes, lo que representa dos llagos dientro de la muralla de la ciudá, esto ye, el Llagu Sol (日 湖) y el Llagu de la Lluna (月 湖).

## Historia
Ningbo ye una de les ciudaes más antigües de China, con una historia de más de 6800 años. Foi conocida nun principiu como **Mingzhou** (明州), Ningbo foi conocida como una ciudá comerciante de la ruta de la seda a lo menos 2.000 años.

## Llugares d'interés

* Templu Baoguo, la estructura de madera más antiguo de toa China. Llamáu Templu Lingshan nun principiu, recibió'l nome de Baoguo mientres la dinastía Tang. L'edificiu principal ye del periodu de la dinastía Song, aproximao del añu 1013. El templu inclúi tamién columnes realizaes mientres les dinastíes Rang, un salón de la dinastía Ming y dos salones y una torre realizaos mientres la dinastía Qing.
* Antiguu templu de Chenghuang, construyíu nel añu 1347 mientres la dinastía Ming, ye unu de los templos más grandes de tola ciudá con un área de 4.700 m².
* Templu Asoka, un templu budista de gran antigüedá yá que se construyó nel añu 282 d.c. Tien 600 habitaciones qu'ocupen un área total de 14.000 m².
* El Muséu de Ningbo, diseñáu pol arquiteutu Wang Shu, que ganó'l Premiu Pritzker en 2012. Abrió les sos puertes en 2008 y céntrase na historia y costumes tradicionales de la zona de Ningbo.

## Ciudaes hermanes
* Ciudad Lázaro Cárdenas, Michoacán Méxicu
* Barcelona, España
* Santos, Brasil
* Manzanillo (Colima), Colima Méxicu

## Referencies
Llapiceru ópticu

El **llapiceru ópticu** ye un periféricu d'entrada pa ordenadores, en forma d'una varita fotosensible, que puede ser usáu p'apuntar a oxetos amosaos nuna televisión de CRT o un monitor, nuna manera similar a una pantalla táctil pero con mayor exactitú posicional. Esti periféricu ye davezu usáu pa sustituyir al *mouse* o, con menor ésitu, a la tableta dixitalizadora. Ta conectáu a un cable llétricu y rique d'un software especial pal so funcionamientu. Faciendo que'l llapiceru toque'l monitor l'usuariu puede escoyer los comandos de los programes (l'equivalente a un clic del mouse), bien primiendo un botón nun llau del llapiceru ópticu o primiendo ésti contra la superficie de la pantalla.

Creíase hai enforma tiempu qu'esti periféricu podría funcionar con cualesquier pantalla basada en CRT, pero non coles pantalles de cristal líquidu, los proyeutores, o otros dispositivos de visualización. Sicasí, en 2011, Fairlight Instruments llanzó'l so Fairlight CMI-30A, qu'use un monitor LCD de 17 pulgaes, controlable con llapiceros ópticos.

El llapiceru contién sensores lluminosos y unvia una señal al ordenador cada vez que rexistra una lluz, por casu al tocar la pantalla cuando los píxeles non negros que s'atopen so la punta del llapiceru son enfrescaos pol fexe d'electrones de la pantalla. La pantalla del ordenador nun s'alluma na so totalidá coles mesmes, sinón que'l fexe d'electrones qu'alluma los píxeles percorrer llinia per llinia, toes nun espaciu de 1/50 de segundu. Detectando'l momentu en que'l fexe d'electrones pasa so la punta del llapiceru ópticu, l'ordenador puede determinar la posición del llapiceru na pantalla. El llapiceru nun riquir una pantalla nin un recubrimientu especiales como pue ser el casu d'una pantalla táctil, pero tien la desventaxa de que sostener el llapiceru contra la pantalla mientres periodos llargos de tiempu llega a cansar al usuariu. 

El llapiceru ópticu foi creáu en 1952 como parte del Ordenador Whirlwind, desenvueltu pol Institutu Teunolóxicu de Massachusetts. Fízose abondo popular mientres los años 1980, cuando s'utilizó nel Fairlight CMI y la BBC Micro. El llapiceru ópticu foi compatible tamién con delles tarxetes gráfiques de los IBM PCs, incluyendo los Color Graphics Adapter (CGA), el Hercules Graphics Card (HGC), y el Enhanced Graphics Adapter (EGA). Dende 1984, los concursantes del concursu de televisión *Jeopardy*! utilicen llapiceros ópticos pa escribir los sos apuestes.

Yá que los llapiceros ópticos operen por aciu la detección de lluz emitida polos fósforos de la pantalla, tien d'haber un ciertu nivel d'intensidá non nulu na posición de les coordenaes pa ser escoyíu; de lo contrario, el llapiceru nun se va activar.

## Ver tamién
* Estilete
* Tableta dixitalizadora

## ReferenciEs
Faru de Triagoz

El **faru de Triagoz** alcuéntrase sobre la roca de *Guen-Bras*, na zona central de los castros de Triagoz, a unos diez quilómetros al noroeste de Trégastel, nel departamentu bretón de Côtes-d'Armor (Francia). Tien forma de torre cuadrada, con 29 metros d'altor sobre la predresa mariña Bretona.

Construyíu baxo la direición de los inxenieros Dujardin y Pelau ente 1861 y 1864, ta automatizáu dende 1984.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Ficha na web DIRM NAMO
Güevos encapotaos

Los **güevos carlistes** (denominaos tamién **güevos a la carlista** y tamién **güevos a la navarra** dacuando como **güevos encapotados**) ye una preparación de güevos fritos que s'anubren d'un mueyu bexamel y empanense, de forma similar a una croqueta, pa ser vueltos tostar hasta doralos. Esta preparación ye orixinaria de la cocina navarra.

## Historia
La primer referencia escrita d'esta preparación atopase nel *Almanaque de Conferencies Culinaries* de 1874 d'una carta empobinada a Ángel Muro procedente del periodista de Blanco y Negru Andrés Miralles. Según autores el nome puede debese a los colores de la bandera carlista. Ye posible qu'esistieren antes d'esta fecha y la denominación «güevos con capota», faciendo alusión al recubrimientu de la segunda fritura como una capota o cubierta.

## Carauterístiques
Esta preparación consiste nuna doble fritura de güevos, na primera consíguese un simple güevu estrelláu llixeramente crudu, lo suficiente por que cuaye la yema nel aceite ferviendo. Ye habitual faelo nuna especie de presilla (o molde) en ficies de que quede redondu. 
Tres la so primer fritura, apártase nun papel secante en ficies de que pierdan l'aceite de la so superficie. Cuando s'esfrecieron anubrir d'un mueyu (ye habitual una beschamel llixeramente caliente) por que pueda empanarse y dar en una segunda fritura n'aceite ferviendo hasta que llogren dorase. Les recetes que menten a los güevos como encapotados describen al mueyu de la segunda fritura como «mueyu de encapotar» (pasta de tostar ). Pueden presentase solos o nun mueyu de tomate. Sábese que tán bien ellaboraos si queden con forma de croqueta y al rompese sale esparnada la yema.

## Referencies

## Ver tamién
* Tortas de chanchigorri
* Soldaos de Pavia
Islles Esperdigaes del Océanu Índicu

Les **islles Esperdigaes del Océanu Índicu** (en francés, *Îles Éparses de l'océan Indien*) son un grupu de pequeñes islles coralines alcontraes na canal de Mozambique, nel océanu Índicu (salvo la islla de Tromelin). Nun formen nengún grupu xeográficu, solo alministrativu, una y bones toes pertenecen a Francia y formen unu de los cinco distritos de les Tierres Australes y  Antárticu Franceses. Estes islles son reivindicaes pelos países vecinos, Madagascar y Mauricio.

## Xeografía
Estes islles tán de normal despoblaes tres l'automatización de les instalaciones meteorolóxiques; la esceición ye la islla de Tromelin, onde adicionalmente esiste una guarnición militar francesa d'aproximao quince soldaos, que la so misión ye reforzar la soberanía francesa de la rexón.

Les islles son consideraes reserves naturales.
:* Al sur de la canal de Mozambique:
::* **[[Bassas da India]]**: un atolón en formación d'apenes 0,2 km².
::*  **[[Europa (Francia)|Islla Europa]]**: 28 km² a 330 km al nordeste de Tuléar y 500 km de la mariña africana.

:* Na parte más estrecha de la canal, aproximao a un terciu del camín ente Madagascar y Mozambique:
::*  **[[Islla Juan de Nova]]**: 4,4 km², 600 km al suroeste de la islla de Mayotte y a 280 km de les mariñes africanes (Mozambique).

:* Al nordeste del archipiélagu de les Comores y de Mayotte:
::* **[[Islles Glorioses]]**: 5 km² en dos pequeños castros: Roches Vertes y île aux Crabes. La zona económica esclusiva de les Glorioses, asitiada al norte de Madagascar, representa una superficie de 48 350 km².
* B. Nel océanu Índicu, al norte de la islla de Xunta:
::* **[[Tromelin]]**: 1 km², habitada por una guarnición de 15 soldaos franceses.

## Historia
Les islles Esperdigaes fueron alministraes pol prefeutu de Xunta hasta'l 3 de xineru de 2005. Dempués de dicha fecha, son responsabilidá del prefeutu qu'exerz d'alministrador xeneral de los Territorios Australes Franceses.

## Ver tamién
* Islles controlaes per Francia nos océanos Índico y Pacífico

### Enllaces esternos
* Presentación de les Islles Esperdigaes , Ministeriu francés d'Ultramar 
* Testu del cambéu xurídicu de 3 de xineru de 2005
Olympus E-500

La **Olympus E-500** (**Olympus EVOLT E-500** n'América) ye una cámara fotográfica SLR dixital de 8 megapíxeles fabricada por Olympus y basada nel sistema Cuatro Tercios. Foi presentada'l 26 de setiembre de 2005. Como la E-300 llanzada l'añu anterior, usa'l sensor de tresferencia completa Kodak KAF-8300CE CCD.

A diferencia de la E-300, la E-500 caltién la tradicional apariencia de les réflex con pentaprisma en llugar del Porru espeyu de la E-300. El pentaprisma fai a la E-500 más alta que la E-300 pero ye daqué más pequeña n'otres dimensiones.

La E-500 usa'l SuperSonic Wave Filter patentáu por Olympus que torga que la suciedá s'atropu nel sensor, la llimpieza llevase a cabu en cada encendíu de la cámara o cuando l'usuariu asina lu rica.

Les meyores con al respective de la E-300 inclúin una pantalla LCD de 2.5 pulgaes, una midida de 49 zones por 3 de la E-300, histograma RGB, filtru de ruíu pa fotografía en condiciones de baxa lluminosidá y la capacidá d'aplicar filtros de color cuando se dispara en blancu y negru.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Analís en DPReview (n'inglés)
Olympus E-620

La **Olympus E-620** (Olympus EVOLT E-620 n'América) ye una cámara de fotos SLR dixital de 12 megapíxeles fabricada por Olympus y basada nel sistema Cuatro Tercios. La E-620 asítiase dientro del segmentu entemediu y viéndese con una lente Zuiko Dixital 14-42mm f/3.5-5.6 

Esta cámara combina les carauterístiques de la E-420 (pequeñu tamañu), la E-520 (estabilización d'imaxe) y la E-30 (nuevu sensor de 12.3Mpx , LCD orientable, nuevu sensor de autofocus)

## Referencies

## Enllaces esternos
Olympus E-420

La **Olympus E-420** (Olympus EVOLT E-420 n'América) ye una cámara de fotos SLR dixital de 10 megapíxeles fabricada por Olympus y basada nel sistema Cuatro Tercios.

La E-420 ye notable pola so portabilidad. El so pequeñu tamañu ye consiguíu gracies a la falta de l'agarradera llateral y una batería más pequeña qu'otres Olympus DSLR.

Anunciada en marzu de 2008 pa reemplazar a la E-410, la E-420 forma xunto cola E-450 la gama de iniciación en cámares réflex de Cuatro Tercios de Olympus.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu oficial Olympus España E-420 
* 
* Analís en DPReview (n'inglés)
Olympus E-510

La **Olympus E-510** (o **Olympus Evolt E-510** n'América del Norte) ye una cámara réflex dixital (DSLR) de 10 megapíxeles empobinada a usuarios avanzaos. Anuncióse en marzu de 2007 p'asoceder a la E-500, representa'l primer usu de la nueva sensor MOS de Panasonic en llugar de los sensores CCD de Kodak que Olympus utilizara enantes. Tamién ye la primera réflex dixital d'Olympus qu'inclúi nel cuerpu un estabilizador d'imaxe; y la mayoría de les cámares más recién del sistema inclúin un sistema de EI.

La E-510 y la montadura del cuerpu son basaes nel estándar "Cuatro Tercios", qu'apurre compatibilidá con otros oxetivos pa esi sistema. Cuatro Tercios ye un estándar dixital SLR con un factor de multiplicación de la distancia focal de 2x, lo que significa que lentes cuatro tercios pueden ser más pequeños y más baratos, pero que la cámara exhibe rendimientu daqué peor con ISO altos.

Como toles cámares del sistema Y, la E-510 utiliza Olympus Supersonic Wave Filter el sistema d'amenorgamientu de polvu pa solmenar el polvu del sensor mientres l'arranque y cuando sía solicitáu pol usuariu , lo qu'esanicia en gran midida'l problema de l'acumuladura de polvu na superficie del sensor d'imaxe.

La E-510 foi llanzada nuna serie de distintes iteraciones pa la compra: el cuerpu de la cámara única, el cuerpu enguedeyáu con una lente de 14-42mm 1:3.5-5.6, y el cuerpu empaquetado con lentes de 14-42mm 1:3.5-5.6 y 40 -150mm 1:4-5.6. Tenga en cuenta que, como Cuatro Tercios tien un factor de multiplicación de 2x, la distancia focal equivalente en 35 mm d'estes lentes ye'l doble de la distancia focal real.

Nel segundu trimestre de 2008, el socesor de la E-510, la E-520, cutió los mercaos. Añade actualizaciones menores pal sistema Live View, la capacidá de flax inalámbricu, y un sistema supuestu meyora de la midida.

## Referencies

## Enllaces esternos
Toroide

En xeometría'l **toroide** ye la superficie de revolución xenerada por una curva plana zarrada simple que xira alredor d'una recta esterior coplanar (la exa de rotación) cola que non se interseca. La so forma correspondese cola superficie de los oxetos que, na fala cotidiana, denominense *argolles*, *aniellos*, *aros*, *rosques*, *dones* o *donuts.* La pallabra toroide tamién s'usa pa referise a un poliedru toroidal, la superficie de revolución xenerada por un polígonu que xira alredor d'una exa.

Cuando la curva zarrada ye una circunferencia, la superficie denomina toru. En llinguaxe cotidianu #denominar *aniellu* al cuerpu que la so superficie esterior ye un *toru*, lo qu'ilustra la diferencia ente una superficie y el volume zarráu por ella.

## Espresión matemática del toroide

Nun sistema de coordenaes cartesianes de centru O, e*x*es hori*z*ontales x y y *y* exa vertical z, la superficie del toru puede xenerase de la manera siguiente. Constrúyese sob*r*e'l planu *xz* una circunferencia de radio r con centru nel puntu C que ta sobre la exa x y a distancia R d'O. La superficie del toru xenérase cuando se fai xirar esta circunferencia alredor de la exa z.

Les coordenaes d'un puntu cualesquier del toru llorarse por aciu les siguientes espresiones, onde *&#x3B1;* ye la llatitú del puntu respeuto del planu *xz*, y *&#x3B2;* l'ángulu de rotación de la circunferencia generatriz alredor de la exa z o llargor. Tiense entós que
:

### Espresión paramétrica
# x = (R + rcosα)cosβ
# y = (R + rcosα)senβ
# z = rsen α

: ds²= r²dα2 +(R + rcosα)2 dβ2 ; 1ra forma cuadrática

:  K = \frac{\cos \alpha }{r(R+r \cos \alpha)}  ; curvadura gausiana 

## Medidas
: Superficie: S = 4π2 Rr = π2 Dd
: Volume: V = 2π2 Rr² = 0.25π2 Dd²

## Ver tamién
* Toru (xeometría)
* Ecuaciones de figures xeométriques

## Referencies

## Enllaces esternos
Olympus E-1

La **Olympus E-1** ye una cámara de fotos SLR dixital de 5 megapíxeles fabricada por Olympus que foi presentada en 2003. Foi la primera DSLR diseñada dende cero pa la fotografía dixital. Esto oldea coles sos competidores qu'ufierten sistemes basaos en partes reutilizaes de sistemes anteriores de 35mm modificaos pa funcionar con sensores dixitales del tipu APS-C.

L'apaición de la E-1 motivó'l resurdimientu de la marca de lentes Zuiko, filial de Olympus, col desenvolvimientu d'un nuevu rangu de lentes denomináu Zuiko Dixital pal sistema Cuatro Tercios. La E-1 vendiose en principiu xunto al zoom Zuiko Dixital 14-54mm 1:2.8-3.5.

Primeramente Olympus regalaba adaptadores pa poder usar lentes OM na nueva montadura Cuatro Tercios. Esti adaptador dexa qu'un gran númberu de lentes OM puedan ser usaes coles nueves réflex dixitales Olympus. L'adaptador dexó de ser apurríu de forma gratuita, pero entá ye posible mercalo por separáu.

La E-1 foi sustituyida pola E-3, un modelu similar con previsualización LiveView y estabilización integrada, n'ochobre de 2007.

## Carauterístiques
Usa una montadura y un sensor Cuatro Tercios. Esti diseñu utiliza un sensor CCD más pequeñu qu'un negativu de 35mm, por tantu los cuerpos y les lentes tamién pueden ser más pequeños y llixeros.
* Más llixera y compacta qu'otres cámares de formatu completu.
* Sensor CCD de 5 megapixels.
* Bon rangu dinámicu y esposición.
* Cuerpu d'aleación de Magnesiu.
* Sellada contra los elementos (Splash-proof y Dust-proof).
* Un filtru d'ondes supersóniques ("Supersonic Wave Filter") llimpia'l CCD en cada encendíu.
* Conectividad dual, USB y Firewire.
* Disparu en rabasera de 3 fotogrames/s hasta un máximu de 12.
* Balance de blancos híbridu (nel esterior de la cámara y usando'l CCD).
* Firmware actualizable pol usuariu.
Dacuando apréciense puntos brillosos nes esposiciones llargues (de más d'un par de segundos). Esto ye conocíu como ruíu de llarga esposición. Activando la manera d'amenorgamientu de ruíu (que non filtru de ruíu), la E-1 va faer una substración dende un frame en negru col mesmu tiempu d'esposición que la imaxe pa esaniciar esos puntos brillosos, esto implica que'l tiempu d'esposición dóblase, pero'l sistema ye abondo eficiente.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Analís en Quesabesde.com
Güelu

Güelos ye'l llamatu col que los fíos designen al padre y la madre de los sos padres, siendo respeutivamente llamaos güelu y **güela.** Los padres llamen **nietos** a los fíos de los sos fíos. Los güelos formen parte importante de la familia estensa.

Nes cultures tradicionales, los güelos tuvieron un rol claru en rellación al cuidu de los neños. Esto tendió a sumir nel desenvolvimientu de la familia nuclear.

El tratu más familiar fai que la pallabra güelu" o "güela" seya reemplazada por términos más cariñosos y cercanos como yayo, tata, abu, abue, nonu, neno, papín, puzo, pá (nome del güelu), ente otros pal casu del güelu y yaya, añada, nona, abue, güeli, abu, nena, licha, puza, tita, mamina, mimi, ma (nome de la güela), ente otros, pa les güeles.

Nos casos en que los padres nun pueden brindar el cuidu fayadizu a los sos fíos, los güelos pueden tener el papel de mantenedores o tutores, por eso dende 1998 la ONG Mensaxeros de la Paz celebra cada 26 de xunetu, el Día del güelu.

## ''El papel de los güelos nel mundu dempués del Estáu de bientar''
El famosu "paru" español, les families en que dambos cónyuges busquen ingresos, la privatización de los servicios de salú gratuitos y universales, les families monoparentales, inclusive el déficit (o falta de capacitación) de les guarderíes, elementos toos qu'oriellen a entamar les formes de vida y convivencia de manera solidaria interxeneracional establecieron patrones conductuales propios de la dómina actual. La deconstrucción del Estáu de bientar dempués de concluyida la guerra fría n'Europa y el non afitamientu del mesmu nos países emerxentes modeló delles xeneraciones de moces, dacuando sobradamente preparaos, nun esquema de baxos sueldos y xornaes estenses, ensin prestaciones nin seguridá social, por lo mesmo ensin accesu a vivienda nin a creitu, p'amplies capes de la población. 
Ye equí, nel espaciu de la globalización y na primer década del sieglu ventiún, cuando los "antiguos nuevos" de la llamada "Xeneración X" (nacíos ente 1970 y 1981) que se caracterizaron ente otres coses por non respetar a los sos padres (entá siendo esta una xeneralización superficial) atoparon na solidaridá de los güelos (qu'en Méxicu pertenecen a la xeneración que vivió y empecipió la so etapa granible na dómina del Desenvuelvo Estabilizador), un abellugu, espresáu dacuando nuna torna al llar paternu, dacuando nun sobresueldu, n'otres ocasiones en sofitu pal cuidu de los fíos, yá seya pal esparcimientu o pal trabayu y otres vegaes nuna franca mantención de la familia nuclear. 
Dizse que nun hubo na historia de la humanidá, y posiblemente nun volverá repitirse un alcuentru solidariu d'esta naturaleza, inda cuando na convivencia cotidiana pueda haber resfregones, malos entendíos, o na llende, alloñamientos ensin llegar a rotura de la rellación de la familia nuclear cola familia estensa.

## Ver tamién
* Abuelidad

## Referencies

## Enllaces esternos
Micronesia (dixebra)

Col nome de **Micronesia** podemos referinos a:

* Micronesia, una rexón xeográfica d'Oceanía.
* Estaos Federaos de Micronesia, un estáu d'Oceanía.

## Referencies

## Enllaces esternos
Cordal del Karakórum

El **cordal del Karakórum** (del turcu: "pedregal negru") ye, col Himalaya, una de los grandes cordales d'Asia, asitiada na frontera ente Paquistán (Gilgit-Baltistán), la India (Ladakh, nel estáu Jammu y Caxmir) y China (rexón autónoma uigur de Sinkiang). Tien un llargor d'unos 500 km y ye la rexón del mundu con más glaciares fora de les rexones polares.

Dada la so altitú y durez, el Karakórum ta muncho menos habitáu que'l cordal del Himalaya. Los esploradores europeos llegaron per primer vegada a principios del sieglu XIX y fueron siguíos polos topógrafos británicos en 1856.

El *Pasu Muztagh* foi cruciáu en 1887 por un espedición encabezada pol coronel Francis Younghusband, y los valles asitiaos sobre'l ríu Hunza fueron esploraos en 1892, pol Xeneral Sir George K. Cockerill. Les esploraciones que se realizaron nes décades de 1910 y 1920 sirvieron pa conocer gran parte de la xeografía de la rexón.

El Karakórum y los Himalaya son importantes pa les investigaciones sobre la Tierra por diverses razones. Son unes de les zones del mundu de mayor actividá xeolóxica, yá que tán asitiaes na zona na que topeten dos continentes, Asia y el subcontinente indiu. Amás, son importantes pal estudiu de les plaques tectóniques. Los glaciares de los montes sirven como indicadores del cambéu climáticu.

### Picos más altos
* K2 (8.611 msnm)
* Gasherbrum I (8.068 msnm)
* Broad Peak   (8.047 msnm)
* Gasherbrum II (8.035 msnm)
* Gasherbrum III (7.952msnm)
* Gasherbrum IV (7.925 msnm)
* Distaghil Sar  (7.885 msnm)
* Masherbrum   (7.821 msnm) 
* Rakaposhi     (7.788 msnm)
* Kanjut Sar     (7.761 msnm)
* Saser Kangri (7.672 msnm)
* Chogolisa     (7.665 msnm)

## Ver tamién
* Ladakh
* Axai Chin
* Tíbet
* Karakum (desiertu)
* Xeografía de China

## Referencies

## Enllaces esternos