Xeografía de Nepal

Zarráu ente dos xigantes asiáticos (India y China), Nepal foi descritu como *“auria ente dos roques”*. Enclaváu na maxestosa cordal del Himalaya (que nel idioma sánscritu significa *‘‘residencia de la nieve**), el país ta llaráu de montes y llombes.

La so forma aproximao rectangular (650 [[quilómetru|quilómetros]] de llongura por 200 d'anchu) entiende 147.181 km². Ye un pocu más grande que [[Bangladex]]. Nepal nun tien mariñes marítimes, atópase arrodiáu pela India en trés de les sos bandes, ente que pola so frontera norte ta la [[República Popular China]], por entemediu del [[Tíbet]]. Atópase separáu de Bangladesh por un pequeñu pasu conocíu como'l “[[pescuezu de pita]]” o “corredor de Sliguri”, al traviés del Estáu Indiu de [[Bengala Occidental]], y a 88 quilómetros de distancia de [[Bután]], pol tamién Estáu indiu de [[Sikkim]]. Esta especial situación xeográfica ye difícilmente envidiada, yá que pal tránsitu de persones depende casi na so totalidá de la India, al igual que de China pa la importación de bienes.

Les sos coordenaes xeográfiques son 28º00' N 84º00' Y

== El territoriu == 

Pa ser un país tan pequeñu, Nepal cuenta con una inmensa variedá xeográfica, que s'estiende dende la gran Llanura de Tarai (el cantu norte de la cuenca del [[Ganges]] asitiada a 300 [[msnm]]) hasta los 8.800 metros del [[Monte Everest]] (llamáu *Sagarmatha* en [[nepalés]]). Dende los baxos territorios del Tarai, el terrén empieza a alzase progresivamente, travesando distintes cadenes montascoses hasta la pimpana muralla que conforma l'Himalaya. L'aumentu nel altor ye atayáu por valles entemedios ente los gordones, onde s'alcuentra la mayor parte de la población del Reinu. Estes variaciones xeográfiques tradúcense de la mesma nuna gran biodiversidá d'especies.

Nepal ye estremáu comúnmente en tres zones xeográfiques determinaes: el *Monte*, les *Llombes* y el *Tarai*. Estos trés rexones son paraleles y formen aniellos ecolóxicos, estender en direición este a oeste y son coneutaes alternativamente por valles tresversales formaos pelos ríos que baxen escontra'l Ganges. Esta división en zones foi utilizada tamién pol gobiernu pa establecer les árees de desenvolvimientu.

El ritmu de vida en Nepal, al igual que nos demás países ciños a los [[monzón|monzones]], ta intervenida y determinada por constantes eventos ambientales. 

=== La zona de monte ===

La *'Rexón de los Montes** (conocida como ''Parbat'' en nepalés) ta asitiada percima de los 4.000 metros d'altor, al norte de la Rexón de les Llombes. Esta zona constitúi la porción central del cordal del [[Himalaya]], y nesta atópase'l monte más altu de la tierra, el [[Monte Everest]], al igual qu'otres [[ochomil|seis de los diez]] más altos picos del mundu. Ye tamién l'hábitat del llexendariu y míticu [[Yeti]], el abominable home de les nieves. Polo xeneral, la llinia de nieve atópase allugada ente los 5.000 y 5.500 metros d'altor, anque pel hibiernu cayen nevaes per debaxo de los 4.000 metros. De la mesma, esta zona carauterizar por tener un clima violentu ya inclemente, amás de tener una accidentada xeografía. La vida humana ye por demás complexa, al igual que la gran mayoría de les actividaes económiques. Por esto la rexón ta escasamente poblada y les actividaes agrícoles son inesistentes, salvu nos valles baxos y na cuenca de dellos ríos, tal como nel casu de la parte cimera del Valle de [[Zona de Gandaki|Kali Gandaki]].

Dende la [[década de 1990]], el pastoraje d'animales y el comerciu yeren les más importantes actividaes, xunto colos [[sherpa|guíes de monte]]. Con motivu a estes dependencies, la migración estacional ye bien común. Mientres los pastores mueven los sos fataos acordies coles estaciones, los comerciantes viaxen regularmente ente les zones altu y baxu, mercando y vendiendo bienes y servicios, p'asegurar la independencia económica, al igual que xenerar reserves alimenticies.


=== La zona de les llombes ===
La **Rexón de les Llombes** (''Pahar'' en nepalés) atópase arrodiada pela zona montascosa al norte y l'área del Tarai al sur. El so altor va dende los 1.000 a los 4.000 metros d'altor, ya inclúi grandes valles como'l de [[Katmandú]], la zona más densamente poblada del reinu. Tou esti espaciu xeográficu apoderárase por dos cadenes de montes de medianu altor, conocíes como'l [[Mahabharat Lekh]] y la [[cordal de Siwalik]]. Estos dos cadenes dexen qu'ente dambes esistan una gran cantidá de pequeños valles, trubiecu y centru políticu y cultural del país. Esta área siempres foi zona de residencia magar la continua inmigración dende'l Tíbet y la India. Magar lo anterior, esta zona ye la que concentra la mayor cantidá de población del reinu, según datos del añu [[1991]].

Magar esta zona contién cumes qu'algamen los 2.500 [[msnm]], la zona atópase igualmente escasamente poblada, daes les topografía del territoriu y les dificultaes climátiques. Esta zona de les llombes tresformóse nun invaluable mosaicu de maravíes naturales y culturales, camudada acaldía pola fuercia xeolóxica y humana. Estes llombes, esculpíes pol trabayu de los seres humanos que lu pueblen, convirtióse nuna estensa zona de terraces de cultivos fuertemente esplotada.

Magar lo anterior, hasta la metá de la década de 1990 la zona cuntaba con un déficit alimenticiu importante. Esto sicasí de ser l'[[agricultura]] l'actividá mayoritaria na zona, al igual que'l [[pastor]]eo de ganáu y la migración estacional de trabayadores. La mayoría de los habitantes en zones rurales sobrevivíen en terrenes pocu granibles, cubiertu per grandes llombes. La probe situación económica causada pola escasez xeneralizada de terrenales cultivables agravar pola curtia temporada de crecedera de les plantes, que la so esclusiva causa ye l'altor de la rexón. Como resultancia, los granxeros de la zona de les llombes tien un bien pequeñu marxe de maniobra a la de poder realizar cultivos múltiples nos sos terruños. Les families tienen d'afaese al altor, a estacionalidad marcada nel terrén, al clima, cultivando lo que puedan y collechando apenes-yos ye posible. Mientres la estación que imposibilita el cultivu, gran parte de los granxeros tresformar en comerciantes ambulantes, que trabayen en cualesquier actividá posible col fin de complementar col so sueldu'l productu del campu. Esta dependencia del monocultivu ye entá más grave na rexón de los montes.

=== El Tarai ===

Esta zona oldea de forma espectacular coles rexones de los montes y de les llombes, yá que atopamos ante una zona baxa de clima [[clima tropical|tropical]] y [[subtropical]], que conformen un aniellu plano y estrecho na zona [[aluvial]], fronteriza a tou lo llargo cola India. Esta zona, que la so llende norte ye la Rexón de les Llombes, ye la llende septentrional de la cuenca del [[Ríu Ganges]], estendiéndose dende un altor permediu de los 300 metros, hasta los 1000 allugaos al pie del gordón montascosu de Siwalik. La **Rexón del Tarai** ta compuesta por numberosos valles (llamaos dun), como los de Surkhet y Dang na rexón occidental, y el valle de Rapti (o Chitwan) nel centru de Nepal.

La espresión ''‘‘Tarai**', supuestamente d'orixe persa y que significaría *“húmedu”*, describe con propiedá'l mugor y el calor de la zona. Esta Rexón ta formada y ye alimentada por trés grandes ríos: el Kosi, el Narayani (Gandak na India) y el Karnali. Dueña de plagues de malaria y otres enfermedaes, atópase recubierta por mestos y compactos montes, conocíos como *‘char kose jhari*', estos fueron utilizaos como frontera col Raj Británicu (1857-1947). Dende la década de 1990 d'equí p'arriba convirtióse na tenada pa los pobladores de les otres rexones, al igual qu'una bien bona zona de reasentamiento pa los llabradores afamiaos.

En términos d'agricultura y actividá forestal, el Tarai ye la zona más rica de Nepal. Fora de lo anterior, los pobladores esfruten de gran espaciu pa cultivos, a diferencia que nes otres zones, fora de la bien codalosa actividá forestal, que llevó la deforestación a niveles esmolecedores.

## Clima
Nepal tien muncha variación climática. El so llatitú ye más o menos la mesma que la de Florida, y un clima tropical y subtropical esiste na rexón de Tarai. Fora de Tarai, sicasí, el clima ye dafechu distintu. Les notables diferencies nes condiciones climátiques tán principalmente rellacionaes cola enorme diferencia d'altor y cola poca distancia ente'l norte y el sur. La presencia de los macizos del Himalaya d'este a oeste al norte y l'alteración monzonal (o de la dómina del Monzón) con estaciones húmedes y seques tamién contribúin descomanadamente a les variaciones locales del clima. 

L'eruditu Sharad Singh Negi identifica cinco zones climátiques en Nepal basaes na altitú: la zona tropical y subtropical de menos de 1200 metros d'altitú; la fresca, zona templada de 1200 a 2400 m d'altitú; la zona fría de 2400 a 3600 m d'altitú; la zona de clima subárticu de 3600 a 4400 m d'altitú; y la zona ártica, de más de 4400 metros d'altitú. En términos de rexímenes naturales y vexetales o del métodu de distribución, l'altitú de nuevu xuega un significativu rol. Per debaxo de los 1200 metros, la forma predominante de vexetación consiste en selves tropicales y subtropicales

L'altitú tamién afecta a les precipitaciones añales. Hasta aproximao los 3000 metros, les precipitaciones añales totales aumenten a midida que aumenta l'altitú; a partir d'esti altor, les precipitaciones añales totales mengüen col aumentu de l'altitú. Amás a la diferencia llatitúinal nes precipitaciones, otros 2 tipos pueden ser distinguíos. Primero, considerando'l movimientu noroeste del monzón cargáu col mugor del branu (de xunu a setiembre), la cantidá de precipitaciones añales xeneralmente baxa d'este a oeste. Sicasí, hai ciertos nucleos con fuertes precipitaciones añales totales, por casu, el valle de Pokhara nel centru de Nepal. Segundu, la estensión horizontal de cadenes montascoses y llombes crea una condición húmeda nel sur y aguaes empobinaes escontra l'este, ente que esto produz una solombra mayor d'agües sobre les fasteres norte de les aguaes. L'aridez aumenta cola altitú y la llatitú, especialmente nes fasteres norte, y algama el so clímax na rexón interior del Himalaya y na Pandu Tibetanu. L'este de Nepal recibe aproximao 2500 mm d'agües añales, la zona del Katmandú sobre 1420 mm, y l'oeste de Nepal sobre 1000 mm.

L'altu Himalaya xuega un papel bien importante, bloquiando les meyores d'aire húmedo y tropical del noroeste del golfu de Bengala, y últimamente conduciendo a la so conversión n'agua pel branu. Pel hibiernu, esta cadena previén les esplosiones d'aire frío del interior d'Asia d'algamar el sur de Nepal y el norte d'India, asina asegura iviernos templaos nestes rexones que d'otra manera seríen más fríos. Amás, hai variaciones estacionales na cantidá de precipitaciones, dependiendo del ciclu del Monzón. 

Estrémase'l ciclu del monzón en 4 estaciones: premonzón, monzón de branu, postmonzón y monzón d'iviernu. 

* **La dómina del premonzón** xeneralmente asocede mientres abril y mayu: carauterizar poles altes temperatures, algamando los 40&nbsp;°C mientres el día na rexón de Tarai y n'otres zones baxes. Les llombes y montes, sicasí, permanecen fresques.

* **El monzón de branu**, un fluxu fuerte d'aire húmedo del suroeste, sigue la estación de premonzón. Pa la gran mayoría de los asiáticos del sur, incluyendo los nepaleses, el términu monzón ye sinónimu de la estación de branu lluviosa, que condiciona les vides de miles de millones de llabradores nel subcontinente. Inclusive anque la llegada del monzón de branu puede variar más o menos un mes, en Nepal xeneralmente llega a principios de xunu, precedíu por unes nubes y rescamplos violentos, y termina a mediaos de setiembre, cuando empieza a recular. Los llanos y les zones baxes del Himalaya reciben más o menos el 70% de les precipitaciones añales mientres el monzón de branu. La cantidá d'agua del monzón de branu xeneralmente baxa dende'l sureste al noroeste a midida que la cuña marítima d'aire gradualmente vuélvese delgada y seca.

Anque l'ésitu de l'agricultura sía casi totalmente dependiente de la llegada oportuna del monzón de branu, dacuando causa tales problemes como esbarrumbamientos; perdíes subsecuentes de vides humanes, granxes y otres propiedaes (por non mentar la gran dificultá nel movimientu de bienes y xente); y fuertes hinchentes nes llanures. Y a la inversa, cuando nel monzón de branu asoceden grandes estroces, de cutiu la seca y la fame severan.

* **La temporada del postmonzón** empieza con una lenta retirada del monzón. Esta marcha tras conduz a una desapaición casi completa del aire húmedo a mediaos d'ochobre, asina qu'introduz xeneralmente un tiempu frescu, llimpiu y secu, según el periodu más relaxáu y garapoleru en Nepal. Nesti tiempu, la collecha ye completada y la xente ta d'un humor festivo. Los dos festivales más grandes ya importantes Hindús- Dashain y Tihar (Dipawali)- lleguen mientres esti periodu, más o menos un mes estreme. La dómina de postmonzón acaba cuando llega avientu.

* Dempués del postmonzón, vien **el monzón d'iviernu**, un fluxu fuerte de noroeste, que ta marcáu por precipitación curties y ocasionales nes tierres baxu y llanu, y nevaes nes zones de mayor altitú. La cantidá de precipitaciones, que ye resultáu de los vientos de tierra del nordés, varia considerablemente pero amóntense marcadamente cola altitú. La segunda precipitación d'iviernu en forma de nevaes nel Himalaya ye importante pa xenerar un volume abondo d'agües dilíes, que son casi imprescindibles pa la regación nes fasteres baxes y valles onde predomina l'agricultura. La precipitación d'iviernu ye tamién indispensable pal ésitu de les colleches d'iviernu, como'l trigu, la cebada y numberoses verdures.

## Ver tamién
* Montes de Nepal

## Referencies

## Enllaces esternos