Aframomum melegueta

El **Aframomum melegueta** o tamién denomada **Granos del Paraísu** referir a una especie del Oeste d'África llograda de la planta *Aframomum melegueta* (Familia del jengibre, Zingiberaceae) ye picante al cielu la boca, con sabor bien similar a la pimienta negra. Ye conocida tamién como **Cardamomo**, **Pimienta de Guinea**, **Pimienta Melegueta**, **Pimienta esperteyu** y **Granos de Guinea**. 

## Descripción
Planta de la familia del jengibre, con un raigañu en forma de rizoma, con tarmos foliares de non más de 60 centímetros de llargor. Les fueyes son compuestes. Les flores son violetes y salen direutamente del raigañu, más o menos solitaries. El frutu ye coloráu, con ensame de granes arumoses parduces.

## Usos
La *Pimienta melegueta* utilízase comúnmente nes cocines del Oeste y el Norte d'África, onde foi tradicionalmente importáu poles rutes de caravanes al traviés del desiertu d'El Sáḥara, y d'onde se distribuyeron a Sicilia y el restu d'Italia. Citáu por Pliniu'l Vieyu como "pimienta africana", pero darréu escaecida n'Europa, renombráronla "granos del paraísu" y convirtióse nun sustitutu popular pa la pimienta negra n'Europa nos sieglos XIV y XV. La Ménagier de Paris encamienta'l so usu p'ameyorar el vinu que "güel a ranciu". Al traviés de la Edá Media y na Edá Moderna, cola teoría de los cuatro humores rixe la teorización sobre l'alimentación per parte de los médicos, herbolarios y boticarios: nesti contestu, John Russell caracteriza los granos del paraísu, nel *[http://archive.org/stream/bokenurturebyio00clubgoog/bokenurturebyio00clubgoog_djvu.txt Boke de Nurture]* caliente y húmeda.

En 1469, el rei Alfonsu V de Portugal concedió'l monopoliu del comerciu nel Golfu de Guinea al mercader de Lisboa, Fernão Gomes, incluyendo'l comerciu esclusivu de *Aframomum melegueta*, entós llamáu pimienta "malagueta" - que-y foi concedíu por 100 000 reales - añalmente nel intercambiu pa esplorar les 100 milles de la mariña d'África al añu mientres cinco años. Dempués de Cristóbal Colón llegó al Nuevu Mundu en 1492 y traxo les primeres muestres de *[[Capsicum frutescens]]*, el nome "malagueta" foi tomáu pola nueva "chili pimienta".

La importancia de la especie amosar pola designación de la zona del ríu San Juan (actual Buchanan) a Harper en Liberia como la "Mariña de granu" n'honor a la disponibilidá de granos del paraísu. Más tarde, la moda de la especie esmorecióse, y los sos usos amenorgar a un saborizante pa salchiches y cerveza. Nel sieglu XVIII, la so importación a la Gran Bretaña derrumbóse dempués d'un actu parllamentariu de Xurde III que prohibió'l so usu nel *llicor de malta*, *aqua vita* y *cordiales*. En 1855, Inglaterra importó alredor de 15.000 a 19.000 llibres per añu llegalmente (derechos pagos ). En 1880, la Enciclopedia Británica (novena edición) informaba: "Los granos del paraísu son en cierta midida utilizaos na práutica veterinaria, pero na so mayor parte de forma illegal pa dar una resistencia ficticia a les bébores malteaes, xinebra y llicores ".

La presencia de les granes na dieta de los gorilas de les tierres baxes paez tener dalgún tipu de propiedaes melecinales pa la so salú cardiovascular nel mediu montés. Como los gorilas de les tierres baxes en cautiveriu nun la tuvieron disponibles nes sos dietes, podría ser una causa de la so mala salú cardiovascular que presenten nos zoolóxicos.

Anguaño, utilízase dacuando na cocina gourmet como sustitutu de la pimienta, y pa dar sabores únicos en delles cerveces artesanales, xinebres y el noruegu akvavit. N'Estaos Xuníos, los granos del paraísu tán empezando a esfrutar d'un llixeru resurdimientu en popularidá por cuenta del so usu per parte de dellos chefs de sonadía. Alton Brown ye un fan del so usu, y utilízase en guisu okra y la so receta de pastel de mazana nun episodiu de los TV Show Cooking Good Eats. Tamién son utilizaos poles persones en ciertes dietes, tales como una dieta d'alimentos crudos, yá que son menos irritantes pa la dixestión que la pimienta negra.

## Propiedaes
Les granes tienen munches aplicaciones nel campu de la medicina tradicional, contra problemes intestinales, resfriaos, dolores musculares y de columna, tamién pa curar firíes y matar parásitos del cuévanu bucal. Tienen efeutos afrodisiacos y quiten el suañu.

## Taxonomía
*Aframomum melegueta* describióse por Karl Moritz Schumann y espublizóse en *[[Das Pflanzenreich]]* IV. 46(Heft 20): 201. 1904.
;Sinonimia:
* *Aframomum grana-paradisi* (L.) K.Schum. 
* *Aframomum meleguetella* K.Schum. 
* *Alexis grandiflora* (Sm.) Salisb. 
* *Alpinia grana-paradisi* (L.) Moon 
* *Amomum elatum* Salisb. 
* *Amomum grana-paradisi* L. 
* *Amomum grandiflorum* Sm. 
* *Amomum melegueta* Roscoe 
* *Cardamomum grana-paradisi* (L.) Kuntze 
* *Cardamomum grandiflorum* (Sm.) Kuntze 
* *Torymenes officinalis* Salisb.

## Ver tamién
* Planta melecinal
* Fitoterapia
* Usos melecinales de los raigaños
* Medicina china tradicional
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica

## Referencies

## Enllaces esternos

* Katzer spice site