A Estrada

**A Estrada** (**La Estrada** en castellanu) ye un conceyu y llocalidá de la provincia de Pontevedra (comunidá autónoma de Galicia, España). Pertenez a la contorna de Tabeirós - Terra de Montes. Per otra parte ye la capital del partíu xudicial del so mesmu nome. La so altitú ye d'unos 300 metros sobre'l nivel del mar.

## Etimoloxía
El nome d**A Estrada'' vien de la voz en [[llatín]] ''strata'', col significáu de tierra triada, per onde s'andar, camín». Ello ye que dos caminos cruciar na plaza principal: de sur a norte xubía un camín dende [[Terra de Montes]], [[Ourense]] y [[Portugal]], per onde los [[arrieru|arrieros]] y [[pelegrín|pelegrinos]] diben a [[Santiago de Compostela]]; y del este a oeste, dende tierres del [[Contorna del Deza|Deza]], [[Trasdeza]] y del interior de Galicia, per onde arrieros y, más tarde, carrilanas dirixir a la mariña.

== Símbolos ==

L'[[Escudu (heráldica)|escudu heráldicu]] y la bandera que representen al conceyu fueron aprobaos en 2014. L'escudu sigue'l siguiente [[blasón]]:

La descripción testual de la bandera ye la siguiente:


== Historia ==
La xurisdicción de [[Tabeirós]] tien el so orixe en tiempos del rei [[Suevos|suevu]] [[Miro (rei)|Miro]] nel [[sieglu VI]], y apaez citada nel ''[[Cronicón Iriense]]'' como perteneciente a la [[diócesis d'Iria]]. Nel [[sieglu XII]], l'arzobispu de Santiago [[Xelmírez]] y el rei [[Alfonsu VII de Castiella]] intercambiaron ente sigo la tierra de Tabeirós, [[Tabeirolos]] y el castru de Faro, pasando la primera a ser posesión de la mitra compostelana. Esta xurisdicción tomaba tol actual Conceyu d'A Estrada, con esceición de les parroquies de Vea, hasta [[1840]], añu nel que se creó'l Conceyu y el [[Partíu xudicial (España)|partíu xudicial]] d'A Estrada (güei capital de partíu xudicial qu'abarca los conceyos d'A Estrada, [[Forcarei]] y [[Cerdedo]]).

Tres años antes, por culpa de los enfrentamientos ente [[Absolutismu|absolutista]] y [[Lliberalismu|lliberales]], destituyir de forma completa'l Conceyu de [[Cereixo (San Xurxo)|Cereixo]] el 17 de setiembre de 1840 y dar# en nomar una nueva corporación con en consentimientu del pueblu y de la Milicia Nacional de Tabeirós, solicitando'l nome de Conceyu d'A Estrada, que yera un encruz de caminos con cuatro cases ente [[Figueroa]], [[Ouzande (San Llorienzo)|Ouzande]] y [[Guimarey (Santuyano)|Guimarei]].

Dende'l [[sieglu XII]], estes tierres que güei entienden el conceyu d'A Estrada taben políticamente estremaes en "coutos" y xurisdicciones, nes qu'o bien mandaba un señor o bien yeren propiedá de la Mitra Compostelana: xurisdicción de:
* **Tabeirós**, qu'entendía Agar, San Pedro y San Tomé de Ancorados, Arca, Barbude, Berres, Callobre, Cereixo, Cira, Dornelas, Guimarei, Lames, Loimil, Moreira, Nigoi, Olives, Orazo, Paradela, Parada, Pardemarín, Piñeiro, Remesar, Riobó, Ribeira, Rivela, Rubín, Sabucedo, Souto y Vinseiro.
* **Couto de Vea**, formáu poles parroquies de Aguións, Baloira, San Miguel y Santa Mariña de Barcala, Cora, Couso, Frades, Matalobos, Santeles, Toedo y San Andrés, San Xorxe, San Xulián y Santa Cristina de Vea xunto con Figueroa, que güei pertenez a la Villa y otros cuatro del actual Concello de Teo.
* **Couto de Codeseda** nel que solo entraben Codeseda y Liripio.
* **Couto de Vega y Oca** qu'apiguraba les parroquies de Arnois, Oca y n'ocasión San Miguel de Castro, qu'en determinaos momentos perteneció al Castiellu de Cira.
* **Couto do Viso** yera formáu por Lagartóns y una parte de la parroquia de Guimarei.
Nel añu [[1836]] empecipiáronse les xuntes pa la unión d'estos n'otros más grandes o n'unu solu.

El [[1 de xineru]] de [[1837]] producióse la fusión de los Coutos de Vega y Oca, Viso, Codeseda y Vea con Tabeirós. El conceyu formar en Cereixo, con sede en Pernaviva, yá con cincuenta y un parroquies (incluyida A Estrada, qu'apaez per primer vegada, formada polos llugares de Figueiroa de Arriba, Figueiroa de Abaixo, Rodeiro, Regueiro, Pedregal, Vilabrasil y Vilar). En [[1840]] producióse la destitución del conceyu de Cereixo, solicitando'l nome de **La Estrada*' pal conceyu, aprobándose'l [[23 de xineru]] de [[1841]].

El [[6 de xunetu]] de [[1859]] concedióse-y a A Estrada'l títulu de *Villa* por Real Decretu. En [[1878]], el príncipe [[Alfonsu XII d'España]] dio al conceyu'l tratamientu de *Ilustrísimo* y en [[1912]] el de *Excelencia*.

Nel añu 1906 sale'l primer númberu de "La Voz del Pueblu" y "L'Ecu Estradense", qu'empecipiaron a la villa na prensa propia. Más palantre xuniríense a la terna de publicaciones autóctones "La Palanca" y "La Vanguardia". El mayor esponente de la prensa llocal foi "L'Emigráu", que permaneció activu mientres 20 años, ente [[1920]] y [[1940]], añu nel que sumió por problemes obvios col nuevu réxime postrepublicano.

Pero nel últimu sieglu remaneció otra vegada la prensa n'A Estrada. Anguaño hai un periódicu estradense en circulación: *Catrogatos*, en versión online, y hasta mediaos del añu 2014, *Capicúa*, en versión de papel, anguaño yá desapaecíu.

== Monumentos ==
* [[Torre d'A Barreira]], asitiada na parroquia de [[San Martín de Riobó]]. Anguaño atópase n'estáu ruinosu, pero foi una de les fortaleces más importantes del señoríu de los [[arzobispos de Santiago de Compostela]], qu'en dalguna ocasión llegaríen a morar nella anque namái mientres curties paraes. Sicasí, sí hai constancia de que na fortaleza había un [[merín]] que yera nomáu direutamente pol arzobispu de Santiago o pol individuu que tuviera la fortaleza al so cargu, y tamién de qu'hubo numberosos merinos a lo llargo del tiempu y de que nun ocuparon el cargu mientres enforma tiempu. Y l'historiador Manuel Mosquera Agrelo afirmó que dalguna de les torres d'A Barreira o'l bastión de la so puerta d'entrada pudo ser usáu como llar o residencia polos alministradores de la fortaleza.
* [[Café Boliche]], asitiáu na Av. Benito Vigo, ye un históricu chigre.

== Corporación municipal ==


== Persones destacaes ==

* Jorge Prieto, teniente-alcalde de Loigar (sieglu XV)
* Los hermanos Valladares ([[Marcial Valladares Núñez|Marcial]] y [[Avelina Valladares Núñez|Avelina]])
* [[Manuel García Barros]] ("Ken Keirades")
* [[Xosé Manuel Cabada Vázquez]]
* [[Ramón Verea]]
* [[Manuel Cabada Castro]]
* [[José María Silva Fernández]], fotógrafu del cantante de tangos [[Carlos Gardel]].

== Festividaes ==
Los principales festexos d'esta llocalidá son los siguientes:

* Los martes d'[[Antroxu]], “Vos Xenerais da Ulla” salen a les cais a caballu, afatiaos colos traxes típicos, pa celebrar los sos famosos “atranques”. Atélites y picarescos discutinios verbales ente dos bandos rivales, que suelen tratar de política y temes d'actualidá.
* La Fiesta del Salmón, celébrase tolos años el tercer domingu de mayu, na que pueden tastiase múltiples preparaciones, tradicionales ya innovadores del rei de los ríos.
* Les fiestes patronales n'honor a San Paio celebrar a finales del mes de xunu.
* La “[[Rapa das Bestas de Sabucedo]]” celebrar na parroquia de Sabucedo'l primer fin de selmana de xunetu. Esta fiesta, declarada d'interés [[Turismu|turísticu]] internacional pola [[Unesco]], tien los sos oríxenes na antigua tradición de baxar los [[Equus caballus|caballos]] xabaces del monte a unos *curros'' (especie de cortiles acutaes) pa corta-y les clines y desparasitarlos.

Cómo festividaes d'una relevancia menor:

* El festival de metal y hardcore punk Strada Metal Fest
* End Of Summer festival, unu de los meyores festivales de música electrónica de Galicia, que tien como DJ residente a Carlos López.
* Dale Dale Nights, festividá bien encamentada ente la mocedá estradense los sábados a la nueche.

## Parroquies
Esti conceyu ta formáu por 51 parroquies:

## Notes

## Ver tamién
* Gastronomía de la provincia de Pontevedra

## Bibliografía
* 

* 

* 

## Enllaces esternos
* 
* Páxina oficial del conceyu
* Web de Turismu del conceyu de La Estrada.