open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wyoming

**Wyoming** ye ún de los estaos de los Estaos Xuníos d'América, asitáu nel Oeste del país. Llenda al norte con Montana, al este con Dakota del Sur y Nebraska, al sur con Colorado, al suroeste con Utah, y al oeste con Idaho y Montana. Ye'l décimu mayor estáu n'estensión y el menos pobláu, y tamién el segundu cola población más esparcida. La so población en 2019 (estimación de la Oficina del Censu) yera de 578.759 habitantes, menos de los que tienen les 31 mayores ciudaes del país. La so capital y mayor ciudá ye Cheyenne, que tenía 63.243 habitantes en 2020.

Los sos dos tercios occidentales son montañosos, y tán ocupaos poles cordeleres y les camperes de los Montes Rocosos, mentantu que'l so terciu oriental ye parte de la meseta n'altura conocida como Grandes Llanures. Cuasi la metá del territoriu del estáu ye propiedá del gobiernu federal, repartíu ente dos parques nacionales (Grand Teton y Yellowstone), dos zones nacionales de recréu, dos monumentos nacionales y delles viesques nacionales, sitios históricos, cotos de pesca y reserves de caza.

Ente los habitantes nativos de la rexón rescamplen los de les etnies crow, arapaho, lakota y shoshone. El suroeste de Wyoming foi reclamáu pol Imperiu español, que nunca lu ocupó realmente, y dempués pasó a ser parte de Méxicu hasta que foi cedíu a Estaos Xuníos en 1848, tres de la guerra méxicu-americana. La rexón entamó a llamase Wyoming de magar una llei llevada al Congresu en 1865 pa dar forma llegal al *«gobiernu provisional del territoriu de Wyoming»*. El nome usárase primero pa denomar el valle homónimu de Pennsylvania, y ye un deriváu de la pallabra en llingua munsee **'xwé:wamənk**', que significa *«na llanada del gran ríu»*.

Los principales pegollos de la economía del estáu son la estraccion de minerales (carbón, petroleu, gas natural y trona) y el turismu. Ente les principales producciones del sector primariu rescamplen el ganáu vacunu, la yerba seca, la remolacha, cereales como'l trigu y la cebada y la llana. El so clima ye semiáridu y continental, más secu y ventosu que'l del restu del país, con temperatures estremes neto en branu que n'iviernu.

La so población vota mayoritariamente al Partíu Republicanu dende la década de 1950: el candidatu d'esi partíu tien sacao los votos eleutorales del estáu de fomra ininterrumpida de magar, sacante nes eleiciones del añu 1964. Donald Trump sacó-y 46 puntos de ventaxa al candidatu demócrata en 2016, no que foi'l meyor resultáu del so partíu no que va del sieglu XXI.

## Referencies

## Enllaces esternos
José de Espronceda

**José Ignacio Javier Oriol Encarnación de Espronceda y Delgado** , foi un escritor, poeta y narrador español, perteneciente al movimientu del romanticismu.
Llibru de Xarom

El **Llibru del Xarom** ye un llibru del Llibru del Mormón. Foi escritu pol profeta Xarom, fíu del profeta Enós.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Llibru de Xarom
Llibru de Helamán

El **Llibru de Helamán** ye un llibru del Llibru del Mormón. Foi escritu pol profeta Helamán, fíu del profeta Helamán.

## Referencies

## Enllaces esternos
Llibru de Mosíah

El **Llibru del Mosías** ye un de los llibros que conforma'l Llibru del Mormón, espublizáu pola Ilesia de Xesucristu de los Santos de los Últimos Díes y otres denominaciones del Movimientu de los Santos de los Últimos Díes. El títulu refierse a Mosíah II, ún de los reis nefites de la ciudá de Zarahemla. En secuencia cola cronoloxía del Llibru del Mormón, el llibru de Mosíah cubre'l periodu de tiempu ente l'añu 130 e.C. y l'añu 91 e.C. menos cuando'l llibru fai un paréntesis al incluyir el rexistro de Zeniff, el cual empieza'l 200 e.C. D'acuerdo al rellatu nel Llibru de Mormón, el llibru de Mosíah toma como fonte pa suyo testu al discursu del rei Benxamín (124 e.C.), el rexistro de Zeniff (c. 200-120 e.C.) y los anales de Mosíah (124-91 e.C.).

## Referencies
Oregón

**Oregón** () ye un estáu de los Estaos Xuníos. Asítiase na rexón pacífica, nel noroeste del país, y llenda: al oeste col océanu Pacíficu, al norte con Washington, al sur con California, al este con Idaho y al suroeste con Nevada. El cursu del ríu Columbia marca bona parte de la so llende septentrional, y el ríu Snake delimita el so territoriu pel este; la so llende con California y Nevada sigue la llinia del paralelu 42º N. Ye ún de los trés estaos d'Estaos Xuníos con costa nel Pacíficu, un mar qu'inflúi enforma pa facer que'l clima del estáu, pese a la so llatitú, seya templáu n'iviernu.

Tien una población de  y una superficie de  km².

Oregón taba habitáu por delles tribus indíxenes primero de que los comerciantes, esploradores y colonos d'orixe européu aportaran al territoriu. Esti, col nome d'Oregon Country, estableció un gobiernu autónomu, en 1833. El territoriu d'Oregón (Oregon Territory) creóse en 1848, y incorporóse como 33º estáu de los Estaos Xuníos el 14 de febreru de 1859. Ye'l novenu más estensu, y el ventenu séptimu más pobláu. La so capital ye Salem, la segunda ciudá en tamañu del estáu, con una población estimada en 2013 de 160.614 habitantes. La mayor ciudá del estáu, y 29ª del país ye Portland, con una población estimada wen 2013 de 609.456 habitantes, con un total de 2.314.554 nel so área metropolitana. El valle de Willamette, nel oeste del estáu, ye la fastera más poblada del mesmu, una y bones concéntrense nelli ocho de les diez mayores ciudaes d'Oregón.

El paisaxe d'Oregón ye pervariáu. Alcontramos nelli una cadena montañosa con delles montes d'orixe volcánicu, la Cascade Range; abondanza de ríos y llagos nel entornu d'esos montes y al oeste de so; bosques templaos n'altitudes baxes, y un desiertu (l'High Desert) nel cuadrante suroriental del territoriu, que forma parte de la Gran Cuenca.

## Referencies

## Enllaces esternos
Aliatar

**Aliatar** ye un personaxe que n'Asturies asóciase a les figures de los reis magos y supónse que ye'l so príncipe heriede. La figura d'Aliatar tien tradición n'Asturies y reperséntase en bien de les cabalgates que se faen el 6 de xineru.

## Referencies

## Enllaces esternos
John Dewey

**John Dewey**  foi un pedagogu y filósofu d'Estaos Xuníos.

## Biografía
Nació nel mesmu añu nel que Darwin espublizó *[[L'orixe de les especies]]*, y Marx la *[[Crítica de la economía política]]*. En 1882
treslladóse a Baltimore y matriculóse na Universidá Johns Hopkins. Influyó-y fondamente l'ambiente heguelianu de la universidá. La buelga d'Hegel espeyóse en tres aspeutos: la prestancia pola esquematización lóxica, l'interés peles cuestiones sociales y psicolóxiques, y l'atribución d'un raigañu común a lo oxetivu y a lo suxetivu, al home y la naturaleza.

En 1884 llogró'l doctoráu por mor d'una tesis sobre Kant. Casóse con una vieya alumna llamada Alice Chipman, que fizo que Dewey afondare nos temes educativos y collaboró abondo con él.

En 1884 treslladóse a la Universidá de Chicago, ellí forxó'l so interés perclaro pela educación. Nel añu 1904 dimitió como direutor de la escuela y refugó del so puestu de profesor. El so caberu destín como docente sería na Universidá de Columbia.

Con 87 años casóse de nueves y adoptó a dos neños. Morrió'l 1 de xunu de 1952 con 92 años d'edá.

## Referencies

## Enllaces esternos
Asociación Punto Omega

L**'Asociación Punto Omega** ye una ONG española, ensin ánimu de llucro, entamada en 1984. 

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina web de l'Asociación
Benito Pérez Galdós

**Benito Pérez Galdós**  foi un escritor en castellanu conocíu pola so novela Fortunata y Jacinta.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ataúlfo Lada Camblor

**Ataúlfo Lada Camblor**  foi un cantante asturianu de tonada, siendo, pol so aniciu, unu de los dominadores de la variante *ayerana*.

## Biografía
**Ataúlfo** trabayó na mina como picador y vixilante, pero dende bien mozu dedicóse a la tonada. Con ventinueve años algama'l primer premiu na segunda edición del concursu de canción asturiana qu'entamaba'l diariu *[[Región]]*, nel Salón Babel. Señala'l periodista Calleja: *Ataúlfo Lada, [[Pepe Requejo]] y [[Carlos Fernández Solís|Carlitos Solís]] fueron los tres mosqueteros que conquistaron el Babel* . 

Ente los años 1967 y 1068 forma parte de l'agrupación *Asturias Canta*, al llau de Margarita Blanco, *[[El Tordín de Frieres]]*, José Noriega, Silvino Argüelles, *[[Fidel de la Güeria]]*, *[[Tarín de Sotrondio]]* y el gaiteru Silvino Blanco. Con posterioridá pasaría a formar parte del grupu *Campeones de la Canción Asturiana*, que comandaba'l cantante Ignacio Apaolaza.

Dexó grabaos dellos cantares en discu: *La negra mina*, *En picando y en forando*, *Dísteme una cinta verde*, *La cara blanca*, *Pendu l'Argüeyu*, *Río Aller que vas cantando*, ...

La canción d'Ataúlfo qu'algamaría mayor sonadía sería *La Zagalina* y con ella sería dispidíu na ilesia de Serrapio el día del so funeral, el 6 de xineru de 2009.

Ataúlfo Lada Camblor formaría parte del Comité d'Espertos de Tonada Asturiana qu'aconceyaos pol Memorial Silvino Argüelles nomaríen a los diez meyores cantadores de tonada del añu. Igualmente, Ataúlfo sería homenaxeáu nel añu 1993 nel I Concursu y Muestra del Folklore Ciudá d'Uviéu, onde tamién tien dedicada una cai.

## Referencies

## Enllaces esternos
Alatri

**Alatri** ye una ciudá d'Italia, de la rexón de Laciu, na provincia de Frosinone. 

Tien una población de .

## Referencies

## Enllaces esternos
Kansas

**Kansas** ye un de los 50 estaos de los Estaos Xuníos, asitiáu na rexón del Mediu Oeste. Ye un estáu interior, ensin llende marítima, y llenda al norte con Nebraska, al sur con Oklahoma, al este con Missouri y al oeste con Colorado. La so capital ye Topeka, y la so mayor ciudá Wichita. L'estáu recibe'l so nome del ríu Kansas, que foi nomáu asina polos nativos americanos de la tribu Kansa, que vivíen nes sos orielles. El nome Kansa interprétase davezu col significáu de "la xente del vientu del sur", magar qu'esti nun fora, probablemente, el significáu orixinal del términu El territoriu del actual estáu de Kansas foi ocupáu, demientres miles d'años, por delles tribus de nativos americanos: los de la fastera oriental del estáu avezaben a vivir n'aldees asitiaes nes vegues de los ríos, mentantu que los de la occidental yeren seminómades, y vivíen de la caza del bisonte.

El primer asentamientu de población d'orixe européu tuvo llugar en 1827, en Fort Leavenworth. El ritmu d'asentamientu medró na década del 1850, en mediu del discutiniu políticu sobre la esclavitú. Nesti contestu, cuando'l gobiernu federal permitió oficialmente l'asentamientu de la población nesti territoriu en 1854, tres de la promulgación de la Llei de Kansas-Nebraska, aportaron a Kansas al tiempu colonos abolicionistes procedentes de Nueva Inglaterra (los *Free-Staters*, defensores d'un estáu ensin esclavitú) y colonos proesclavistes del vecín Missouri. Los choques ente los dos grupos, que causaron más de 200 muertos y semaron el caos nel territoriu, son conocíos en conxuntu col nome de *[[Bleeding Kansas]]*, un periodu (1854-1859) que finó cola victoria de los abolicionistes, de forma que'l 29 de xineru de 1861 Kansas incorporóse a la Xunión como un "estáu llibre" (d'ehí el nomatu del estáu, *The Free State*).

Kansas yera, en 2015, ún de los estaos con mayor productividá agrícola del país, con bayura de cultivos, ente los que predominen el trigu, el maíz, el sorgu y la soya. L'estáu, colos sos 213.100 km² d'estensión, ye'l 15ᵘ mayor del país, y la so población, de 2.940.865 habitantes (según el censu de 2020), faen d'elli'l 34ᵘ más pobláu. El xentiliciu de los habitantes del estáu ye *kansans*. El puntu más altu del estáu, con 1.231 m d'altor, ye'l monte Sunflower.

## Referencies

## Enllaces esternos
Club Baloncestu Navia

El **Club Baloncestu Navia** ye un club deportivu allugáu en Navia y ye'l máximu esponente del baloncestu nel occidente d'Asturies.

## Historia
Esti club surxó nel 1997 cuando en marzu-abril d'esi añu un grupu de xente decidió facer esti equipu p'amosar y xugar al baloncestu nel occidente d'Asturies. Munchos xugadores tuvieron nel equipu, que güei llucha pola clasificación pal campeonatu d'españa, que les dexará xugar escontra equipos de Galicia, Cantabría y Lleón.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina del club
Inxeniería de mines

La **inxeniería de mines** ye unu de les títulos universitarios ofrecíos pola Universidá d'Uviéu. Los estudios duren cinco años, y los estudiantes pueden escoyer ente cuatro especialidaes, que yeren cinco n'otros años:

* Enerxía y combustibles. L'alumnu qu'escueya esta especialidá aprovechará y tresformará los recursos enerxéticos.
* Inxeniería de la tierra. Estos inxenieros de mines fairán invetigaciones y atoparán recursos enerxiéticos.
* Metalurxa y materialess. Coles más avanzaes téuniques fairán cerámiques y trabayarán el fierro p'atopar bonos materiales pa otros sectores d'actividá.
* Llaboríu y explosivos. Nesti casu los inxenieros de mines trabayarán colos furacos na tierra p'atopar nuevos materiales.

La Facultá de la Inxeniería de Mines ta allugada nel llau opuestu al hotel Reconquista, y tien unes bones instalaciones. Unes 30 alumnos acaben les estudios cada añu.

## Ver tamién
* Escuela de Mines d'Uviéu

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina de la escuela en castellán
Stipa

**Stipa**

Clasificación científica


Reinu:Plantaee
División:Magnoliophyta 
Clas:Liliopsida
Orde:Poales 
Familia:Poaceae
Xéneru:***Stipa***

**[[Stipa angustifolia]]* Hitchc. 
**[[Stipa arabica]]* Trin. & Rupr. 
**[[Stipa arida]]* M. E. Jones 
**[[Stipa avenacioides]]* Nash
**[[Stipa barbata]]* Desf.
**[[Stipa brandisii]]* Mez
**[[Stipa bromoides]]* (L.) Dorfier
**[[Stipa capensis]]* Thunb.
**[[Stipa capillata]]* L.
**[[Stipa ceresiensis]]* Kuntze 
**[[Stipa chrysophylla]]* Desv. 
**[[Stipa clandestina]]* Hack. 
**[[Stipa comata]]* Trin. & Rupr. 
**[[Stipa constricta]]* Hitchc. 
**[[Stipa coronata]]* Thunb. 
**[[Stipa eminens]]* Cav.
**[[Stipa flexuosa]]* Vasey 
**[[Stipa gigantea]]* Link
**[[Stipa gilliesii]]* Hitchc. 
**[[Stipa hirticulmis]]* S.L.Hatch, Valdés-Reyna & Morden 
**[[Stipa humilis]]* Cav.
**[[Stipa iberica]]* Martinovsky
**[[Stipa ichu]]* 
**[[Stipa kingii]]* Bol. 
**[[Stipa koelzii]]* R.R.Stewart
**[[Stipa lagascae]]* Roemer et Schultes
**[[Stipa latissimifolia]]* Kuntze 
**[[Stipa leiantha]]* Hitchc. 
**[[Stipa lemmoni]]* (Vasey) Scribn. 
**[[Stipa leptostachya]]* Griseb. 
**[[Stipa lettermani]]* Vasey 
**[[Stipa longecyclindrica]]* Kuntze 
**[[Stipa megalosperma]]* J.Presl 
**[[Stipa mexicana]]* Hitchc. 
**[[Stipa mongolica]]* Porter & J.M.Coult. 
**[[Stipa multinodis]]* Scribn. 
**[[Stipa nelsonii]]* Scribn. 
**[[Stipa occidentalis]]* Thurb.
**[[Stipa offneri]]* Breistr. 
**[[Stipa parishii]]* Vasey
**[[Stipa parvillora]]* Desf.
**[[Stipa pennata]]* L. 
**[[Stipa petriei]]* Buchanan 
**[[Stipa pringlei]]* Beal 
**[[Stipa pulchra]]* Hitchc. 
**[[Stipa quadrifaria]]* Kuntze 
**[[Stipa saltensis]]* Kuntze 
**[[Stipa saxicola]]* Hitchc. 
**[[Stipa scribneri]]* Vasey 
**[[Stipa stillmanii]]* Bol. 
**[[Stipa stricta]]* Vasey 
**[[Stipa tandilensis]]* Kuntze 
**[[Stipa tenacissima]]* L. "esparto"
**[[Stipa tortuosa]]* E.Desv.

## Referencies

## Enllaces esternos
Idir

**Idir** ye'l nome artísticu de **Hamid Cheriet** (1949, Cabilia), cantautor arxelín, ye ún de los máximos esponentes de la música folk amazigh.

A mediaos de la década de los 70 popularizó "A vava Inouva", una canción cabileña en llingua bereber.

## Discografia
*Ay Arrac Nagh (1979) 
*Le Petit village 
*Les Chasseurs de lumière (1993) 
*Identités (1999) 
*Deux rives un rêve (2002) 
*Entre scène et Terre (CD+DVD)

## Referencies

## Enllaces esternos
*Biography of Idir in Thamazight (Amazigh)
*Idir -Avava inouva
Campu de Fútbol "El Pardo"

El **Campu de Fútbol “El Pardo”** ta allugáu en Navia a un quilómetru de la sablera d'esti llugar del occidente d'Asturies. Nesti campu xuega los sos partíos el Navia Club de Fútbol. El terrenu tien unes llonxitudes de 100 m per 68 m y tien un aforu pa unes 3000 persones, d'elles 700 cueyen sentaes nes sos grades. El campu ye del ayuntamientu y comenzó la so actividá en xunetu de 1946 y foi fechu cola axuda de la xente del pueblu, que-y agarro a la ría. El primeru de los munches partíos xugados nesti campu foi escontra'l Barcia C.F., y ganó l'equipu de Navia.

## Referencies

## Enllaces esternos
Palaciu d'Anlleo

El **Palaciu d'Anlleo** ta allugáu nel conceyu asturianu de Navia, nel pueblu d'Anlleo. L'edificiu tien planta de mou d'ele y tien torrexones almenados a mudu de cuadráu nes tres esquines. La parte de dientro ta desfecha. Dicise que nuna d'eses torrexones paso la nueche San Francisco d'Asís nel so camín pa Santiago de Compostela. El so orixe paez tar nel sieglu XIII, anque lo que nesti momentu ta en pie fitu ye del sieglu XVII. Fue'l llugar onde taben faciendo vida a familia Navia, que llueu sería'l marquesáu de Santa Cruz de Marcenao.

## Referencies

## Enllaces esternos
Llerandi (parroquia)

**Llerandi** ye una parroquia del conceyu asturianu de Parres. Ocupa los  del estremu suroccidental del conceyu, y llenda: al norte cola parroquia de Viabañu, al este cola de Parres y La Güera Deu, al oeste cola de Los Montes y el conceyu de Piloña y al sur colos conceyos de Ponga, parroquia de Cazu y Amieva, parroquia de Sebarga. Tien una población de , repartíos ente les llocalidaes de Cibidiellu, Llerandi y Priaes.

Nel llugar de Llerandi, asitiáu na fastera occidental de la xerra homónima, alcuéntrase la ilesia parroquial, consagrada a San Cosme. Llerandi alcuéntrase a 10&nbsp;km de Les Arriondes capital del conceyu. La ilesia ta nel barriu nomáu La Llomba'l Trabe y foi construyida en 1952 dempués de que l'anterior quemárase demientres la Guerra Civil con capital indianu y de los vecinos. Amás d'ella, podemos alcontrar nesti nucleu, sodividíu nos barrios de Bon, Viesques, La Teyera, El Caleru, El Colláu, Cimalavilla, La Fuentina, La Portiella, El Regueru, Friera, La Llosiquina, La Llinariega, La Ruñada, La Pinganiella, San Cosme, La Llomba'l Trabe, Solería, L'Argumal y La Llosa'l Ríu, bonos exemplos de casones tradicionales, magar que n'estáu ruinosu munches d'elles, y un bon númberu d'horros.

## Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Dadu

Un **dadu** ye un oxetu de forma poliédrica que tien marcáu en caúna de les cares una marca diferente, davezu un númberu. Ta preparáu p'amosar un resultáu col efeutu d'asoceder les coses ensin poder preveles nel momentu nel que ye llanzáu enriba d'una superficie horizontal, dende la mano o con un cubilete. Los resultaos tien llugar cola distribución uniforme. Los posibles resultaos, numbéricos o d'otro tipu, tán marcados en caúna de les cares del poliedru y s'elixen en función de la cara vista dende enriba. Dacuando s'utilicen varios dados de la mesma manera o diferentes combinaos na mesma llanzada.

## Etimoloxía
La pallabra tien el so orixe nel llatín *datum*, ‘(dalgo) dao o xugao’.

## Historia
Los dados considérense derivaos de la taba (nome vulgar del astrágalu de los mamíferos) y d'orixe asiáticu. Nel testu épicu-relixosu hindú Mahabhárata apaecen dichos del xuegu de dados. Fueron tamién perusaos en Grecia y Roma, como consta por dalgunes pintures de cerámiques y polos oxetos mesmos frecuentemente atopaos en escavaciones. Anque xeneralmente yeren de marfil o güesu, atopáronse varios d'ágata, bronce y vidriu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Edwin Hubble

**Edwin Powell Hubble**  foi unu de los más importantes astrónomos estauxunidenses del sieglu XX, famosu principalmente por demostrar la espansión del universu midiendo'l desplazamientu al bermeyu de galaxes distantes. Hubble ye consideráu'l pá de la cosmoloxía observacional anque la so influyencia na astronomía y astrofísica ta arimada a munchos otros campos.

## Primeros años
Hubble ñació en Marshfield (Missouri) el 20 de payares de 1889. Yera fíu d'un abogáu y él mesmu taba destináu a exercer la carrera llegal. Fizo los sos estudios na Universidá de Chicago, elixó matemátiques y astronomía. Llicencióse en 1910.

## Hubble nel Monte Wilson
Tornó al campu de la astronomía al integrase nel Observatoriu Yerkes de la Universidá de Chicago, onde obtuvo'l doctoráu en física en 1917. Al volver del so serviciu na Primer Guerra Mundial, en 1919, ufiertóse-y un puestu nel nuevu observatoriu del monte Wilson, onde tenía accesu a un telescopiu.

Nos entamos de la so carrera nel observatoriu, la so atención foi atraída poles nebuloses. Per entoncies, les formes y el tamañu de les galaxes conocíense razonablemente bien, pero nun se sabía qué existía más allá de les sos llendes... si ye que podía atopase dalgo nuevo. 

Taba claro que delles nebuloses s'encontraben na galaxa y que, básicamente, yeren gas illumináu por estrellrs nel so interior. En 1924 Hubble tuvo éxitu al atopar estrelles na Nebulosa d'Andromeda. 

## La espansión del Universu

En 1929, Hubble espublizó un análisis de la velocidá radial de les nebuloses de la que calcuara la distancia. Lo qu'estableció foi que, anque delles nebuloses estragaláctiques teníen espectros qu'indicaban que se movíen escontra la Tierra, la gran mayoría, mostraba corrimientos hacia'l bermeyu que sólo podíen esplicarse asumiendo que s'alloñaben. Más sorprendente yera'l so descubrimientu de qu'existía una rellación direuta entre la llonxitú de la distancia d'una nebulosa y la so velocidá de retrocesu.

Esto sólo tenía sentíu si'l propiu universu, incluíu l'espaciu entre galaxes, se taba espandiendo. Xunto a Milton Humason postuló la Llei d'Hubble relativa a la espansión del universu.

George Hale, el fundador y direutor del Observatoriu Monte Wilson nes cercaníes de Pasadena (California), dependiente del Institutu Carnegie, ofreció-y un puestu de trabayu nel que tuvo hasta la so muerte, que foi nel añu 1953 nun accidente. Anantes de la so muerte, Hubble foi'l primeru n'utilizar el telescopiu Hale del Observatoriu Palomar.

## Otros trabayos y descubrimientos

Foi condecoráu cola Medaya Franklin en 1939 polos sos trabayos sobres les nebuloses. Recibió la medaya d'oru de la Royal Astronomical Society en 1940.
El telescopiu espacial Hubble foi bautizáu asina nel so honor, asina como l'asteroide 2069 Hubble. Descubrió l'asteroide 1373 Cincinnati el 30 d'agostu de 1935.

## Referencies

## Enllaces esternos
Conceyos gallego-falantes

Denomínense conceyos gallego-falantes a aquellos conceyos onde se fala gallegu fuera de les fronteres de Galicia, en concretu nel occidente d'Asturies (Tierra Navia-Eo ya Ibias), Lleón (El Bierzu), Zamora (Las Portelas) y Estremadura (Valle del ríu Ellas).

## Gallegu d'Asturies
Fálase gallegu, na variedá eonaviega, nos siguientes conceyos asturianos:
*Bual
*Castropol
*Eilao
*El Franco
*Grandas de Salime
*Ibias
*Pezós
*Samartín d'Ozcos
*Santalla d'Ozcos
*San Tiso d'Abres
*Tapia
*Taramundi
*A Veiga
*Vilanova d'Ozcos

## Gallegu de Lleón
Na provincia de Lleón fálase gallegu na comarca d'El Bierzu u se fala na zona más occidental, limítrofe con Galicia. Permítese la so enseñanza. 

## Gallegu de Zamora
En Las Portelas fálase na zona del occidente de la provincia de Zamora, limítrofe con Galicia. Fálase nos conceyos de Portu, Pías, Lubián y Hermisende, siendo parcialmente gallego-falante Pedralba de la Pradería.

## Gallegu d'Estremadura: A fala
Na sierra de Xálima al noroeste de la provincia de Cáceres, nes llocalidaes de San Martín de Trebello, Las Ellas y Valverde del Fresnu, aínda que nun hai unanimidá acerca de si la so fala pue considerase una variedá del gallegu o una llingua diferenciada dientro del Subgrupu Galaico-Portugués.

## Referencies
Jaime Caleya

**Jaime Fernández** , más conocíu como **Jaime Caleya**, foi un cantante asturianu de tonada.

Participó en bien de concursos de canción asturiana algamando notables clasificaciones. Dientro de la interpretación de les tonaes llamaes *ayeranes* tien algamao muncha sonadía xunto a cantantes como Ataúlfo Lada Camblor, *[[Carlos Fernández Solís|Carlitos de Murias]]* o *[[Chucha de Nembra]]*.

Yera padre del músicu Santi Caleya, llegando a grabar col so grupu La Bandina un cantar dientro del discu «*...de romandela*»: «*Que gastamos amistá*».

## Referencies

## Enllaces esternos
Quintueles (parroquia)

**Quintueles** ye una parroquia del conceyu de Villaviciosa (Asturies). Llenda'l norte col mar Cantábricu, al sur cola parroquia de Deva (Xixón), al este coles parroquies de Xixón y Cabueñes (Xixón) y al oeste coles parroquies de Quintes y Arroes (Villaviciosa).

## Xeografía
Asítiase nel llitoral cantábricu, na zona conocida como *Les Mariñes*. A unos 19&nbsp;km. de Villaviciosa y 12&nbsp;km de Xixón. Ye un pueblu costeru con guapos cantiles sobre'l mar Cantábricu con altures considerables. Trátase, colos sos , en 407 viviendes, de la segunda población más poblada del conceyu, tres la capital. Con  d'estensión, llenda al norte pel mar; al oeste con conceyu de Xixón; al este, Quintes y al sur, Arroes.

## Llocalidaes

### Sitios

## Economía
La población se dedicó a l'agricultura y a la ganadería dende antiguo, mas anguaño son les actividaes del sector secundariu les que predominen xunto a un puxante sector servicios.

## Patrimoniu cultural
Los sos mayores monumentos son naturales como la sablera de la Ñora, la segunda más visitada de conceyu. Les múltiples sendes qu'esisten pal visitante. Los sos horros, quintes y grandes finques cultivaes colos productos estelares de la zona, como son la mazana y les fabes. Paquen la pena visitar les canteres de piedra arenisca de gran tradición na zona. Tien una pequeña ermida del sieglu XV que fai homenaxe a la Virxe de les Nieves, protexida nel so día por un gran carbayu.

## Accesos
Pa llegar dende Xixón, garramos l'A-8 en direición a Santander y l'abandonamos na salida 378, direición Quintueles. Nel cruce cola N-632, yá dientro del pueblu, ha xirase haza la izquierda. Tres 200 metros, alcontrámonos, a la derecha, la carretera VV-I, en direición a la sablera de la Ñora. A unos dos quilómetros alcuéntrase lo que se pue considerar el centru del pueblu: la escuela y la Ilesia. Otra opción ye empobinamos pela carretera N-632 en direición a Villaviciosa. Poco dempués de pasar les instalaciones de la Llorea, déxase atrás el conceyu de Xixón y s'entra nel de Villaviciosa y, con ello, nel pueblu de Quintueles. A unos 3 quilómetros atoparemos el desvíu haza sablera de La Ñora. En total, unos 10 quilómetros dende Xixón.

## Fiestes
* 5 d'agostu. Fiestes de Granderrroble. Virxe de les Nieves.
* 24 d'agostu. Fiestes de San Bartolomé.
* 23 de payares. Fiesta de San Clemente.
* Abril. Tienen gran sonadía'l Festival Gastronómicu de la Llámpara, que se celebra en primavera en Quintueles, organizáu pola Sociedá Cultural Recreativa "Clarín" de Quintes en collaboración con hosteleros de dambos pueblos.

## Ver tamién
* Sablera de la Ñora

## Referencies

## Enllaces esternos
Piarnu

**Piarnu** ye una parroquia del conceyu asturianu de Castrillón.

Ye la mayor de les ocho parroquies de Castrillón con una superficie de , y tien una población de .

## Allugamientu
Ta asitiada na fastera meridional del conceyu, llendando col conceyu d'Illas pel sur; cola parroquia de Villa nel conceyu Corvera y la de La Madalena de Corros n'Avilés pel occidente; pel oriente raya coles parroquies de La Corrada, en Sotu'l Barcu, y la de Ventosa en Candamu; pel norte llenda cola de Samiguel de Quiloñu tamién perteneciente al conceyu castrillonés.

L'altitú mayor de Castrillón asitiase nesta parroquia; ye'l Prau'l Marqués con 438 m d'altor, nes estribaciones de la sierra de Pulide, onde nacen los ríos y regatos qu'atraviesen la parroquia y que formen el ríu Raíces: regatu d'Enmediu, d'Orbón, de la Candaliega, del Cuadru, del Regueru y el de Las Bárzanas.

Ye de destacar que la parroquia tien una serie de cueves nes que destaquen la del Güesu, onde s'atoparen dellos restos de distintes dómines y la d'Arbedales, con pinganizos ablucantes. Ye d'amentar tamién el recién creau Club Deportivo Pillarno, que xuega los sos partíos nel campu de Las Torres, n'El Cuadru, anque ya existió un equipu nesa población.

## Demografía
Tien una población de .

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Couríu

El **Couríu** ye un monte de 1.017 metros d'altura na mesma sierra de Couríu, asiéntase nos pies les mestes, au los ríos Narcea y Pigüeña xunten les sos agües. Nes sos fasteres asiéntense les poblaciones de Castañéu, La Veiga de Castañéu, Barzana de Castañéu, Villanueva, Ouviñana, La Ponte Samartín, Fontouria, Lleiguarda, Menes, Beyu, Pandu, Silviella, Miera, Antuñana, Soutu los Infantes, entre otres más.

## Referencies

## Enllaces esternos
H. P. Lovecraft

**Howard Phillips Lovecraft**  foi un escritor d'Estaos Xuníos d'América. La mayor parte de la so obra son noveles y rellatos de terror, ciencia ficción y lliteratura fantástica.

## Ver tamién
*Bibliografía de H. P. Lovecraft

## Referencies

## Enllaces esternos
Lydnevi

El **lydnevi** ye un llingua eslava artificial creada pol llingüista chechu Libor Sztemon.

## Ejemplo
Padre nuesu:

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina web sobre l'idioma
Kentucky

**Kentucky**, oficialmente la **Commonwealth of Kentucky**, ye un de los 50 estaos de los Estaos Xuníos, asitiáu na rexón Centru Sureste del país. Llenda'l norte con Illinois, Indiana y Ohio, al este con Virxinia Occidental y Virxinia, al sur con Tennessee, y al oeste con Missouri. Na rexón de Bluegrass, nel centru del estáu, asítiense la capital, Frankfort, y les dos mayores ciudaes, Louisville y Lexington; ente les trés agrupen a más del 20% de la población del estáu, qu'en 2008 yera de 4.269.245 persones, que faen d'elli'l 26u estáu más pobláu del país.

Kentucky foi almitíu na Xunión, como 15u estáu, el 1 de xunu de 1792, tres d'un procesu de separtación de Virxinia. Ye conocíu como "Bluegrass state", un nomatu que-y vien de la campera azul de Kentucky, una planta yerbácea de bona calidá nutritiva presente na mayoría los sos pastos que favoreció'l desarrollu d'una industria de cría de caballos nel centu del estáu. Nel estáu atópase'l sistema de cueves de mayor llonxitú del mundu, el Parque Nacional de Mammoth Cave, y tamién el sistema de víes fluviales navegables más llargu del país, asina como los dos llagos artificiales más grandes asitiaos al este del ríu Mississippi. L'estáu tien sonadía poles carreres de caballos, pol so bourbon y moonshine, pol carbón y el tabacu, el parque estatal My Old Kentucky Home, la música bluegrass y pola franquicia de comida rápida Kentucky Fried Chicken, que tien la so sede en Louisville.

## Referencies

## Enllaces esternos
Shanghai

**Shanghai** (chinu: 上海, pinyin: Shànghǎi) ye una ciudá pergrande de la República Popular China, con 18.450.000 habitantes nel 2008, y una de les ciudaes más poblaes del mundu. Ta allugada nel sur del delta del Yangzi, xunto al ríu Huangpu, que desemboca nel Mar de la China Oriental. En chinu, les abreviatures de Shanghai son Hù (tradicional: 滬 , simplificáu: 沪) y Shēn ( 申 ).

L'área u s'atopa la ciudá foi colonizada y asentada polos refuxaos que fuxíen de los mongoles pelos años 960-1126 e.C. En 1842 firmóse'l Tratáu de Nanjing nel que'l puertu de Shanghai abríase al comerciu occidental tres el momentu nel que los británicos se ficieron col sitiu durante la Primer Guerra del Opiu. Tanto orientales como occidentales convivieron en Shanghai favoreciendo un ricu intercambiu cultural, anque la población occidental entamó a dexar esi llugar nel principiu de la Guerra del Pacíficu en 1941. Éstos fuxeron definitivamente cola llegada al poder de les comunistes, qu'espropiaron y estatizaron la economía llocal y de toda China. Puntu neurálxicu baxo'l mandatu de Mao Zedong, Shanghai esperimentó un espectacular crecimientu económicu y turísticu na década de los 90, siendo sede de numberoses empreses de multinacionales y vanguardistes rascacielos. Güei ye la ciudá más cosmopolita y moderna del país, qu'acueye en 2010 una Exposición Universal.

Alministrativamente, Shanghai ye una de les cuatro municipalidaes de la República Popular China, toes elles alministraes direutamente pol gobiernu central del país. Shanghai ye la capital económica de China y tien una superficie de 6.340 km².


Shanghai-Jin Mao-10-Aussicht-2012-gje.jpg
Shanghai-Pudong-02-2012-gje.jpg
Shanghai-Bund nachts-04-2012-gje.jpg
Shanghai-Stadtplanungsmuseum-04-2012-gje.jpg
Shanghai-42-im Umbruch-2012-gje.jpg
Shanghai-altes Wohngebiet-08-2012-gje.jpg
Shanghai-Ghettoviertel-16-2012-gje.jpg
Shanghai-Markt-12-Fischhaendler-2012-gje.jpg


## Referencies

## Enllaces esternos
Muséu Etnográficu del Oriente d'Asturies

El **Muséu Etnográficu del Oriente d'Asturies** ta asitiáu nel barriu de Llacín, nel pueblu de Porrúa (Llanes), y foi inauguráu'l día 10 de xunetu de 2000, y ocupa la finca y *casas de Llacín*, donaes en 1994 polos emigrantes Teresa Sordo Sordo y Luis Haces Sordo, al pueblu de Porrúa. Con motivu d'esta donación constituyóse l*'[[Asociación Cultural Llacín]]*, qu'entamó la xera de crear un muséu.

*Las casas de Llacín* tan dispuestes en dos fileres paraleles. La filera norte fórmenla dos cases del sieglu XVIII, mientres que la sur ta compuesta por un *gobiáu*, un llagar y una cuadra edificao nel sieglu XIV.

D'ente los árboles de la finca destaca sobremanera l'aguacate centenariu, llantáu en 1906 por Ángel Sordo Pandal, d'una pebita mexicana.

D'ente los materiales museográficos espuestos destacaríen los relativos a los *teyeros*, con una buena coleición de ferramientes emplegaes na fabricación de teyes y lladriyos. Iguamente ye reseñable, dientro d'esta coleición, una teya medieval procedente del monesteriu de Santolín de Beón, cola inscripción *abas sancio fecit* (fízola l'abá Sancho).

## Ver tamién
* Rede de museos etnográficos d'Asturies

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina oficial.
*Rede de Museos etnográficos d'Asturies.
*.
Filmoteca d'Asturies

La **Filmoteca d'Asturies** foi creada nel añu 1996, siendo'l so direutor, l'historiador cinematográficu y abogáu Juan Bonifacio Lorenzo, teniendo la so sede na Biblioteca d'Asturies "Ramón Pérez de Ayala", na plaza d'El Fontán (Uviéu), nunes instalaciones poco afayadices pa esti tipo d'institución.

Al envís de divulgar el fechu cinematográficu, la *Filmoteca* tien entamao ciclos sobre dellos asuntos baxo'l títulu xenéricu de *Los llunes de la filmoteca*. Igualmente, la *Filmoteca* tien collaborao con dellos conceyos proyectando películes, descentralizando con ello'l so llabor divulgativu.

## Referencies
Apalpador

L' **Apalpador** o **Pandigueiro** ye la figura mítica d'un xigante carboneru que según la tradición de la navidá gallega vive nos montes del este de Galicia (o Courel, Terra de Trives, Bierzu) y que baxa pela nuechi del 25 d'avientu a tocar el vientre de los neños pa ver si xintaren bien durante l'añu, dexándo-yos una presada de castañes, o dalgún regalu y desexando-yos que tengan un añu plenu de felicidá y abondu xintar.

## Ver tamién
*Olentzero, en País Vascu. 
*L'Anguleru, n'Asturies. 
*La Vieya'l Monte, en Lleón.

## Referencies

## Enllaces esternos

* O Apalpador, personagem mítico do Natal galego a resgate, documentu pdf nel *Portal Galego da Língua* 
* O Apalpador, representación gráfica de la figura de l'Apalpador realizada polo artista gallegu Leandro Lamas
* "E há de vir o Apalpador", documental con testimuños etnográficos de la tradición de diverses comarques gallegues (videu). 
* "Fina e o Apalpador", testimuñu en primer persona sobre el personax d'una muyer del Courel (videu). 
* "O Apalpador no Courel", testimuñu en primer persona sobre el personax d'un home del Courel (videu).
* Reportax de la TVG , reportax televisivu con diversos testimuños.
* Galicia Encantada 
* O Apalpador , artículu del diariu *La Región* 
* O Apalpador en Lugo , artículu nel diariu *El Correo Gallego*
* O Apalpador  na páxina web de *Bierzo TV*
El Polenchu

**Arsenio Fernández-Nespral Pérez**, ***El Polenchu***  foi un cantante asturianu de tonada.

De neñu escuchaba les grabaciones feches por Ángel *[[El Maragatu]]*, *[[Quin el Pescador]]* o Los Cuatro Ases, algamando en 1928 el concursu de canción asturiana de Les Cubes (Llangréu). Otros concursos que ganó fueron:

* Concursu de tonada de Llangréu en 1928 y 1949.
* Concursu de Zamora en 1931.
* Concursu de Sotrondio en 1931.
* Concursu del diariu Región.

El nomatu d'El Polenchu púso-ylu *Silvino El sastre de Sotrondio* pola semeyanza qu'al paecer tenía la so voz cola del míticu Prudencio Merino, gran cantor qu'enxamás grabó y más conocíu como'l *[[Polenchu de Grao]].

En [[1993]] en reconocimientu a la so carrera entregóse-y l'«Urogallo de Bronce», premiu que concede'l [[Centru Asturianu de Madrid]] nuna ceremonia entamada nel [[Palaciu de Revillaxixéu]] de [[Xixón]].

Arsenio *El Polenchu* dexó grabaos tres discos con cantares como: *Baxo a la mina cantando*, *Ventanina*, *Adiós, puente de Sotrondio* o *Cantar bien neña''.

## Referencies

## Enllaces esternos
Bandera de Xapón

La **bandera de [[Xapón]]**, conocida en xaponés como: **Hinomaru**, 日章旗 o 日の丸の旗 ("el discu solar" n'asturianu) consiste nun fondu blancu con un gran discu coloráu (representando al sol) nel centru. 

Les proporciones de la bandera son de 3 de llargu por 2 d'anchu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Pernús (parroquia)

**Pernús** ye una parroquia del conceyu asturianu de Colunga. Los sos  d'estensión s'esparden pela fastera centruoccidental del conceyu, na marxe derecha del ríu Llovones, que-y sirve de frontera septentrional. Tien una población de  repartíos ente los llugares de Beldréu, El Conyéu, Pernús y Villascusa.

## Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Pivierda

**Pivierda** ye una parroquia del conceyu asturianu de Colunga. Situada na zona suroccidental del conceyu, tien una estensión de , y ta xebrada en dos pela carretera AS-330, que va paralela al calce del ríu Pivierda, afluente del ríu Lliberdón pela manzorga. A la vera d'ella s'asitia'l llugar de Pivierda, con una población de , que ye l'únicu nucleu de población qu'apaez nel nomenclator. El restu la xente vive en dellos caseríos espardíos: Agüera Riba, Bucial, Corrales, Tizagua, Cardegoda, Los Llodos, La Peniella...

El patrón de Pivierda ye San Pelayo cuya fiesta se celebra el día 26 de xunu si bien no ye la fiesta mayor del pueblu siendo esta la fiesta n'honor a la virxe de los Dolores más conocida como la Dolorosa y que se fai'l primer fin de selmana denpués del día 15 de setiembre habiendo misa con procesión y subasta del ramu además de verbena la nuechi del vienres y del sábadu.

## Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Sales (Colunga)

**Sales** ye una parroquia y un llugar del conceyu asturianu de Colunga. Situada na zona central del mesmu, tien una estensión de  y una población de . Toos ellos viven nel pueblu homónimu, asitiáu na N-632 a unos dos quilómetros de Colunga, la capital del conceyu.
## Xeografía
### Sitios

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
San Xuan de la Duz

**San Xuan de la Duz** ye una parroquia del conceyu asturianu de Colunga. Asitiada nel cuadrante nororiental del conceyu, abarca, nos sos  d'estensión, los siguientes nucleos de población: Güerres, San Xuan y San Telmo. La so población ye de . Nel so territoriu asítiase la sablera de La Griega, na que desemboca'l ríu Lliberdón.

## Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Les Vegues (parroquia)

**Les Vegues** ye un llugar y una parroquia del conceyu asturianu de Corvera. Dixebrada de la de Molleda nos años 70, tien una estensión de 1,72 km² y una población de .

El llugar de Les Vegues yera, en 1950, namái qu'una aldea de 210 habitantes. Nos años 70 creció enforma al instalase nelli la cabera folada d'emigrantes que vinieron a trabayar a Ensidesa, y anguaño ye'l llugar con más población y comerciu de tol conceyu.

## Llocalidaes

### Sitios
* El Marapico
* La Manigua
* Les Zuécanes

## Referencies

## Enllaces esternos
Los Campos (parroquia)

**Los Campos** ye una parroquia del conceyu asturianu de Corvera. Formada en 1970, cuando se dixebró de la de Tresona, ocupa  de la zona noroccidental del conceyu, a la vera'l pantanu de Tresona. Acueye a , que se reparten ente los llugares d'Entrevíes (anguaño el más pobláu), Los Campos, La Rozona, Santa Cruz y L'Ablaneda.

## Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Hagerstown (Maryland)

**Hagerstown** ye una ciudá del estáu de Maryland, nos Estaos Xuníos.

El censu de población de los Estaos Xuníos de 2007 diz que Hagerstown tenía 39.640 habitantes.

## Referencies

## Enllaces esternos
 Páxina oficial
Villa (Corvera)

**Villa** ye una parroquia del conceyu asturianu de Corvera. Ye, colos sos  d'estensión, la más occidental del conceyu, y tien una población de . Estos viven repartíos ente los llugares d'El Barrieru, Capiellu, Fabar, Les Güertes, La Llaguna, La Llamera, Lloreda, El Pontón, El Sucu, La Tabla, Treslailesia, El Truébanu, Vallín y El Fondu Villa.

## Llocalidaes

### Sitios

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Molleda

**Molleda** ye una parroquia del conceyu asturianu de Corvera. Asitiada na fastera centruoccidental del mesmu tien, dende que nos años 70 se dixebrara d'ella la de Les Vegues, una estensión de , y viven nella . Compónenla los nucleos de población d'El Barrial, Candamo, El Carruébano, El Castiellu, La Cogulla, L'Entrialgo, El Barrio la Escuela, Los Espinos, Esquilera, La Estebanina, El Barrio García, Grandellana, Xuncéu, La Llaguna, Llavandera, Llandones, El Molín, El Moncón, La Peluca, La Peruyal, El Pidre, El Pino, Ralla, La Reguera, El Sabledal, La Sierra, La Trapa y Villanueva.

## Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Cancienes (parroquia)

**Cancienes** ye un llugar y una parroquia del conceyu asturianu de Corvera. Asitiada na zona central del conceyu, tien una estensión de  y una población de . La mayoría d'ellos se concentren nel llugar homónimu, y los demás se reparten ente la capital del conceyu, Nubleo y L'Acebo, Guilero, Bango, Barreo, La Cabaña, El Cabañón, Camina, El Campu la Vega, Fontecaliente, La Menudera, El Monte, Mora, Moriana, Nuña, La Pedrera, La Picosa, El Portalgo, La Rebollada y Taúxu.

## Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Llue (parroquia)

**Llue** ye una parroquia del conceyu asturianu de Colunga. Allugada na fastera centruoccidental del conceyu, tien una estensión de  y una población de . Inclúi namái que dos nucleos de población: Llue y Castiellu.

## Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Solís

**Solís** ye una parroquia del conceyu asturianu de Corvera. Ocupa l'estremu más oriental del conceyu, y tien una estensión de . La so población, de , se reparte ente les llocalidaes d'Agüera, Alvares, Calabaza, Campañones, La Cruciada, El Llano, El Martinete, El Pontón, Rodiles, Sama Baxo, Sama Riba, Santa Mariña, La Sota, Táraño y Casal.

## Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Cuideiru (parroquia)

**Cuideiru** ye una parroquia del conceyu asturianu del mesmu nome. Tien una estensión de , y abarca namái que la villa homónima, capital del conceyu, que tien una población de .

## Referencies

## Enllaces esternos
Faéu (parroquia)

**Faéu** ye una parroquia del conceyu asturianu de Cuideiru. Asitiada na fastera centroriental del conceyu, tien una estensión de . Viven nella .

## Llocalidaes

## Referencies

## Enllaces esternos
Nuviana (parroquia)

**Nuviana** o **Nuveana** ye una parroquia del conceyu asturianu de Cuideiru. Allugada na franxa occidental del conceyu, llenda cola de Vaḷḷouta al oeste y la de Soutu Lluiña al este, col mar Cantábricu al norte y col conceyu de Valdés al sur. Tien una estensión de  y una población de .

## Llocalidaes

## Referencies

## Enllaces esternos
Carru de combate

Un **tanque** o **carru de combate** ye un vehículu blindáu d'ataque con tracción d'orugues en llugar de ruedes, diseñáu pra enfrentase enemigu q'utiliza fueu direutu. Un carru de combate carauterízase por tener armes y blindaxe pesáu, asina como por un altu grau de movilidá que-y permite cruciar terrenos abegosos a velocidaes altes.

Anque facer los carros de combate ye costosu y necesiten de bones tresportes, son una de les armes más usaes nel campu de batalla modernu, tanto pola so capacidá d'atacar a oxetivos nel terrenu firme asina como pol so valor pa provoca-y mieu a la infantería enemiga.

Mientres que les carros de combate yeren máquines d'ataque con gran potencia, de ralo en ralo operen en solitariu, sino que tan organizaes en unidaes con blindaxe en fuercies combinaes. Ensin esi sofitu, los carros de combate, aínda'l so blindaxe y movilidá, seríen fáciles pa la infantería, les mines y l'artillería.

Los carros de combate tienen desventaxes en terrenos de monte y zones urbanes, que-y impiden les ventaxes de la capacidá de fueu a llarga llonxitú del vehículu, faen pequeña la so movilidá y impiden la capacidá de la xente que diben dientro del tanque p'atopar les amenaces de les sos enemigos.
Les tanques foron utilizados per primer vegada durante la Primer Guerra Mundial pa tratar de ganar la guerra de cárcoves y el so papel meyoró hasta llograr el puestu de la caballería nel campu de batalla. El nome de tanque, tank n'inglés, apaeció nes fábriques britániques: los trabayadores pensaben que taben faciendo depósitos d'agua móviles pa l'Exércitu Británicu, pero taben faciendo un vehículu de combate secretu.

El carru de combate y les táctiques de blindaos sufrieron munches meyores durante cuasi un sieglu. Anque se siguen meyorando les sistemes d'armamentu y blindaxes, munches estados tan reconsiderando la necesidá de tener armas pesaes nun periodu carauterizáu pola guerra non convencional.


Archivu:French FT-17.jpg|FT-17 de Francia (1917)
Archivu:T26 right side.jpg|T-26 de Xunión Soviética (1931)
Archivu:PanzerI 1.jpg|Panzer I d'Alemaña (1934)
Archivu:Pz IV turret zoomed.jpg|Panzer IV d'Alemaña (1939)
Archivu:Spanish M41 corner.jpg|M41 Walker Bulldog d'Estaos Xuníos (1951)
Archivu:AMX30 afar.jpg|AMX-30E d'España y Francia (1970)
Archivu:Leopardo 2E. zaragoza 1.jpg|Leopardo 2E d'Alemaña y España (2003)
Archivu:Rheinmetall 120 mm gun-Leoaprd 2E.jpg|El cañón 120 mm d'un Leopardo 2E
Archivu:Leopard2 Triebwerk.jpg|Motor d'un Leopardo 2
Archivu:M48-night-firing.jpg|Un tanque M48 Patton faciendo un disparu na nueche.
Archivu:Leclerc-0013.jpg|El carru de combate AMX-56 Leclerc utiliza blindaxe compuestu.
Archivu:Leclerc-0034.jpg|Controles nel interior del tanque Leclerc.


## Ver tamién

AC Sentinel

## Referencies

## Enllaces esternos
San Xuan de Piñera

**San Xuan de Piñera** ye una parroquia del conceyu asturianu de Cuideiru. A ella perteneció en tiempos la villa pixueta, y anguaño tien una estensión de  de la zona oriental del conceyu.

## Demografía
Tien una población de .

## Llocalidaes

## Referencies

## Enllaces esternos
Soutu Lluiña (parroquia)

**Soutu Lluiña** ye una parroquia del conceyu asturianu de Cuideiru. Dixebrada de la de Samartín nel sieglu XVII, ocupa una estensión de  de la zona centruoccidental del conceyu, y tien una población de .

Nel pueblu hai una ilesia de fai muchos años que ye visitada por peregrinos.

## Llocalidaes

## Referencies

## Enllaces esternos
Vaḷḷouta (parroquia)

**Vaḷḷouta** ye una parroquia del conceyu asturianu de Cuideiru. Ye, colos sos  d'estensión, la más occidental, y tien una población de . Abarca tres nucleos de población: Vaḷḷouta, Reseḷḷinas y Santa Marina.

## Llocalidaes

## Referencies

## Enllaces esternos
Ixuxú (berríu)

**¡Ixuxú!** yera un glayíu emplegáu polo menos dende'l sieglu XIX n'Asturies sobre too na fastera central y occidental en boca de mozos d'un pueblu cuando diben a engarrase colos sos rivales d'otra parroquia, o como manifestación d'allegría nes romeríes. 

Dizse que fuere usáu polos ástures en combate pero nun hai constancia de que seya ciertu. 

## Referencies

## Enllaces esternos
VCard

**vCard** ye un formatu estándar pal intercambeo d'información personal, específicamente tarxetes electróniques de negocios (electronic business cards). Les vCards suelen axuntase a mensaxes de corréu electrónicu, pero pueden ser intercambiase d'otres formes, como na World Wide Web. Pueden contener nome, direición, números telefónicos, URLs, logos, semeyes, o soníos.

Los ficheros que lleven información de tipo vCard llevan estensión .vcf o .vcard.

## Referencies

## Enllaces esternos