Euterpe precatoria

***Euterpe precatoria*** ye una especie botánica de palmeres, conocida comúnmente como **palmito**, **manaca**, **chonta**, **asaí de la selva** o **huasaí**; nativa de Suramérica, específicamente de l'Amazonia peruana, boliviana y brasilana. Ta distribuyida tamién por Centroamérica, les Antilles y el norte de Suramérica. El so consumu data de tiempos precolombinos y ye un alimentu bien importante na dieta amazónica. El so cultivu intensivu estendióse dientro del territoriu brasilanu, mientres los años 1980 y 1990.

## Descripción
Presenta tarmos solitarios, de 3-20 m d'altor y 4-23 cm de diámetru; buxu con repulgos anulares, raigaños de 3 dm compactes, escamoses, los sos estremos enantes de tocar suelu cubrir d'una sustancia mucilaginosa clara. Corona con 10-15 fueyes, con raquis de 2 a 3,5 m de llargor, compuestes con 60 a 90 pinnas. Los peciolos formen escontra baxo de les sos bases un envoltoriu verde a la fin del tarmu de 1 a 1,5 m de llargor, onde s'estrayi'l palmito.

Inflorescencia con pedúnculu de 20 cm y raquis de 40 cm de llargor con 90 ráquilas. Frutos esféricos de color negru violáceo y 1 cm de diámetru con grana globosa. El recímanu puede presentar más de mil frutos.

## Usos

;Alimencios:
Acordies con Galeano el mesocarpiu d'esta especie ye altamente oleaxinosu y de ricu sabor, polo que ye bien pruyíu y consúmese direutamente dempués de cocinalo llixeramente; de los frutos tamién s'estrayi aceite (Ricker & Daly 1997 citaos por Castaño et al) y un colorante negru pa decoración del cuerpu pa ceremonies (Anderson 1977 citáu por Castaño et al). Los frutos d'esta planta y de la bien asemeyada **asaí** (*[[Euterpe oleracea]]*) son comestibles y consumíos en forma de bébores, dulces, y xelaos.

Nes comunidaes onde se desenvolvió l'estudiu per parte de Castañal y los sos collaboradores, el principal usu d'esta especie ye como fonte d'alimentu, collechando los frutos pa consumilos en forma de zusmiu, chicha, “lleche”, masa o subproductos d'esto; síguenlu, n'igual grau d'importancia l'usu melecinal, pa ellaborar artesaníes y como fonte pal llogru de Mojojoi (*[[Rhynchophorus palmarum]]*).
;Instrumentos:
Tamién ye importante'l so usu pa la construcción, pa la ellaboración de distintos elementos culturales y ferramientes, pa la ellaboración d'instrumentos domésticos y como fonte de palmito. Otru usu, pocu frecuente pero que foi mentáu en dellos casos, ye l'usu d'esta palma pa la ellaboración de barganales. N'otres rexones, los tarmos son utilizaos llargamente na construcción de cases y maloques pa faer les parés, pa tables de meses, estantes. Igualmente, utilízase'l tueru pa fabricar magaya pa papel y pa faer llances pa la caza d'animales (Cerón & Montalvo 1998 citaos por Castaño et al).
;Melecinales:
Los raigaños son usaes como melecinales (Henderson citáu por Castaño et al), especialmente contra'l dolor muscular y les mordedures de culiebra, tamién s'utilicen por que'l pelo creza bien y caltener de color negru. Evita que les muyeres embarazaes pierdan el pelo (Borchsenius et al. 1998). La decocción de les fueyes utilizar pa solliviar el dolor de pechu. Les fueyes y los raigaños tienros se maceran y bébense pa curar el gripe, devolviéndose dempués (Cerón & Montalvo 1998). Les fueyes utilizar n'ocasiones pa techar les viviendes (Borchsenius et al. 1998, Cerón 2003 citaos por Castaño et al); igualmente Galeano afirma que'l cogollu ye consumíu como palmito.
;Ornamentales:
Los productos artesanales fabricaos con granes d'esti asaí presenten tamién elementos provenientes d'otres especies, como fibra de Chambira y granes de Canangucha; igualmente pueden tener elementos provenientes de distintos animales (conches, caniles, plumes, escames) y/o otros elementos.
## Taxonomía

*Euterpe precatoria* describióse por Carl Friedrich Philipp von Martius y espublizóse en *[[Voyage dans l'Amérique Méridionale]]* 7(3): 10–11, t. 8, f. 2, t. 18a, nel añu 1842.
;Etimoloxía:
El xéneru lleva'l nome de la musa Euterpe de la mitoloxía griega.

***precatoria***: epítetu
;Variedaes:
**Euterpe precatoria var. longivaginata* (Mart.) A.J.Hend. 
**Euterpe precatoria var. precatoria*

;Sinonimia:

## Ver tamién
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Descripción de les arecacees
## Referencies

:*Schultes, Richard E. 1974. *Palmeres y relixón nel noroeste amazónicu.*** [[Principes (revista)|Príncipes]] 18** (1): 3-21. *[[Astrocaryum vulgare]]*, *[[Bactris gasipaes]]*, *[[Euterpe oleracea]]*, ***Y. precatoria***, *[[Leopoldinia piassaba]]*, *[[Maximiliana martiana]]*, *[[Oenocarpus bacaba]]*, *[[Socratea exorrhiza]]*.

## Ver tamién
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Descripción de les arecacees
### Ver tamién

* Llista n'inglés de la flora amazónica
## Enllaces esternos

*'''' en PalmWeb