open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Xermania Magna

La denomada **Xermania Magna** foi una provincia romana de poca duración, afitada por César Augustu, que les sos llendes llegaben hasta'l ríu *Albis*, actual Elba.

Dempués, foi'l nome que-y dieron los romanos a una rexón centroeuropea, equivalente a grandes rasgos cola actual Alemaña, poblada por pueblos xermanos.

Tácitu diz que'l nome de *xermanu* llevábenlu inicialmente los tungrios y que dempués, el nome enantóse al conxuntu de pueblos. Pero otros autores dicen que xermanu foi'l nome dau en llatín a les tribus y pueblos xermánicos, al igual que se falaba de galos y celtes. Los historiadores modernos inclínense pola segunda opción.

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 730 e.C.

## Fechos
* 736 e.C.: Grecia conquista la islla de Malta, convirtiéndola en colonia.
* 734 e.C.: Fundación de Siracusa.
* 733 e.C.: los corintios funden Corcira.

## Personaxes importantes
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Sieglu IX e.C. - **[[Sieglu VIII e.C.]]** - Sieglu VII e.C.)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 740 e.C.

## Fechos
* 26 de febreru del 747 e.C.: Nabonasar conviértese en rei d'Asiria.
* 747 e.C.: Meles conviértese en rei de Lidia.
* 747 e.C.: añu en que calculó Dionisiu d'Halicarnasu que tuvo llugar la fundación de Roma, basándose nos datos de Quintu Fabiu Píctor: "*primer añu de la octava olimpiada*."
* c. 747 e.C.: Piankhi, fundador de la dinastía XXV d'Exiptu, entama a reinar.

## Personaxes importantes
* Rómulu y Remu

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Sieglu IX e.C. - **[[Sieglu VIII e.C.]]** - Sieglu VII e.C.)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 750 e.C.

## Fechos
* 759 e.C.: el 7 d'ochobre terremotu n'Israel, nel últimu añu del reináu d'Ocíes. Ye un temblíu mentáu pol profeta Zacaríes nel capítulu 14 versículu 5 del so llibru.
* 756 e.C.: Fundación de Cícico y Trabzon.
* 755 e.C.: Ashur-nirari V socede a Ashur-dan III como rei d'Asiria
* 755 e.C.: Esquilo, rei d'Atenes, muerre depués d'un reináu de 23 años y asocédelu Alcmeón.
* 754 e.C.: los llatinos treslládense a Italia
* 753 e.C.: Alcmeón, rei d'Atenes, muerre depués d'un reináu de dos años. Reemplázalu Harope, elixíu arconte por un tiempu de diez años.

* 21 d'abril del 753 e.C.: data tradicional de fundación de Roma; fundada y gobernada pol primer rei (posiblemente etruscu) Rómulu (según la tradición). Entama'l calendariu romanu *[[Ab urbe condita]]*. Roma adopta l'alfabetu etruscu, que los propios etruscos tomaren de los griegos. Afitada por Varrón, esta ye la fecha que s'emplegaba davezu. 
* 752 e.C.: Según la tradición, Rómulu, primer rei de Roma, celebró'l primer Trunfu romanu depués de la so victoria sobre los ceninenses, tres el raptu de les sabines.
* 751 e.C.: el 4 d'ochobre un cometa (qu'unos 25 sieglos depués bautizaríase col nome de Halley) algama la so mayor cercanía a la Tierra.
* 750 e.C.: Arala funda'l reinu de Kush.
* 750 e.C.: los medos establécense nel actual Irán, venciendo a los perses (pero ensin conquistalos).
* H. 750 e.C.: Faise Home y Centauru, quiciás procedente d'Olimpia. Anguño alcuéntrase nel Muséu Metropolitanu d'Arte de Nueva York.
* H. 750 e.C.: Entama la época de colonización. Los griegos establecen colonies n'Italia y Sicilia.
* H. 750 e.C.: Asumen los sos cargos los primeros tiranos.

## Personaxes importantes
* Sheshonq V, faraón de la Dinastía XXII d'Exiptu (767 e.C.–730 e.C.)
* Osorkon III, faraón de la Dinastía XXII d'Exiptu (787 e.C.-759 e.C.)
* Takelot III, faraón de la Dinastía XXIII d'Exiptu (764 e.C.–757 e.C.)
* Rudamon, faraón de la Dinastía XXIII d'Exiptu (757 e.C.–754 e.C.)
* Iuput, faraón de la Dinastía XXIII d'Exiptu (754 e.C.–715 e.C.)
* Niumateped, rei de los libios (775 e.C.–750 e.C.)
* Titaru, rei de los libios (758 e.C.–750 e.C.)
* Ker, rei de los libios (750 e.C.–745 e.C.)
* Manava, autor del testo xeométricu indiu de Sulba Sutras. (n. 750 e.C.)
* Azaríes, rei de Xudá (791 e.C.-740 e.C.)

## Nacencies
* 757 e.C.: Duque Zhuang de Zheng, China

## Muertes
* 759 e.C.: Alexandru rei de Corintu asesináu pol so socesor Telestes.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Sieglu IX e.C. - **[[Sieglu VIII e.C.]]** - Sieglu VII e.C.)

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 760 e.C.

## Fechos

* 763 e.C.: un eclipse de Sol conviértse en clava p'afitar la cronoloxía histórica de los pueblos antiguos.

## Personaxes importantes

* Muerre Argishti I, Rei d'Urartu.
* Muerre Amasíes, Rei de Xudá.
* Muerre Arqueláu, rei d'Esparta.
* Muerre Marduk-apla-usur y Eriba-Marduk, reis de Babilonia
* Muerre Rhiwallon (llexendariu rei de los britanos)
* Muerre Alara, rei de Kush c. 765 e.C.

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Sieglu IX e.C. - **[[Sieglu VIII e.C.]]** - Sieglu VII e.C.)

## Referencies

## Enllaces esternos
Ilustración

La **Ilustración** foi una época histórica y un movimientu cultural ya intelectual européu –especialmente en Francia ya Inglaterra–que se desenvolvió dende fines del sieglu XVII hasta l'entamu de la Revolución francesa, magar qu'en dalgunos países prolongóse durante los primeros años del sieglu XIX. Denomóse asina, pola so declarada finalidá de disipar les tiniebles de la humanidá per duana de les lluces de la razón. El sieglu XVIII conozse, por esti motivu, como'l **Sieglu de les Lluces**.

Los pensadores de la Ilustración sosteníen que la razón humana podía combatir la inorancia, la superstición y la tiranía, y construyir un mundu meyor. La Ilustración tuvo una gran influencia n'aspeutos económicos, políticos y sociales de la dómina. La espresión estética d'esti movimientu inteleutual denomóse Neoclasicismu.

## Ver tamién
* Ilustración política n'España

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 700 e.C.

## Fechos
* 706 e.C.: Inmigrantes espartanos funden Taras (*Tarentum*, la moderna Tarantu) colonia nel Mezzogiorno (sur de l'actual Italia).
* 705 e.C.: Senaquerib asocede a so padre Sargón II como rei d'Asiria.
* 704 e.C.: Senaquerib mueve la capital d'Asiria a Nineveh.
* 701 e.C.: Ezequíes, rei de Xudá, sofitáu pol Reinu de Kush, rebélase escontra Senaquerib. Ésti saquia munches ciudaes israelites, pero falla nel so intentu de tomar Xerusalén.
* 700 e.C.: Los escites entamen a allugase en zones de los cimerios, reemplazando lentamente a los habitantes anteriores.
* 700 e.C.: Acabu de la Cultura de Villanova na Italia septentrional y ascensu de los etruscos.
* 700 e.C.: Escríbese l'Upanishad, testu sagráu del Hinduismu.
* c. 700 e.C.: Entama en Corintu'l periodu orientalizante.
* c. 700 e.C.: Hesíodu escribe "Teogonía".
* c. 700 e.C.–509 e.C.: Periodu de supremacía etrusca n'Italia.

## Personaxes importantes
* 706 e.C.: Muerre Sargón II.
* 701 e.C.: Muerre'l duque Zhuang de Zheng, China.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Sieglu IX e.C. - **[[Sieglu VIII e.C.]]** - Sieglu VII e.C.)

## Referencies

## Enllaces esternos
Revolución industrial

La **Revolución industrial** foi un periodu históricu comprendíu ente la segunda metá del sieglu XVIII y principios del sieglu XIX, nel que Gran Bretaña de primeres, y el restu d'Europa continental dempués, sufren el mayor conxuntu de tresformamientos socioeconómicos, teunolóxicos y culturales de la historia de la humanidá, dende'l neolíticu.

La economía basada nel trabayu manual trocóse por otra dominada pola industria y la manufactura. La Revolución entamó cola mecanización de les industries testiles y el desenvolvimientu de los procesos del fierro. La espansión del comerciu tuvo favorecida pola meyora de les rutes de tresportes y darréu pola nacencia del ferrocarril. Les innovaciones teunolóxiques más importantes foron la máquina de vapor y la denomada *[[Spinning Jenny]]*, una potente máquina rellacionada cola industria testil. Estes nueves máquines favorecieron enormes medríes na capacidá de producción. La producción y desenvolvimientu de nuevos modelos de maquinaria nes dos primeres décades del sieglu XIX facilitó la manufactura n'otres industries y espoxigó tamién la so producción.

Asina ye que na Revolución industrial auméntase la cantidá de productos y amenorga'l tiempu nel qu'estos se faen, dando pasu a la producción en serie, yá que se simplifiquen xeres complexes, en delles operaciones cencielles que pue facer cualquier obreru ensin necesidá de que seya mano d'obra cualificada, y d'esta miente baxar costos en producción y alzar la cantidá d'unidaes producíes sol mesmu costu fixu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Métodu anticonceutivu

**Métodu anticonceutivu** o **métodu contraceutivu** ye aquel que torga o amenorga significativamente les posibilidaes d'una fecundación en muyeres fértiles que caltienen rellaciones sexuales de calter heterosexual. Los métodos anticonceutivos contribúin decisivamente en tomar de decisiones sobre'l control de la natalidá -númberu de fíos que se deseyen o non, tener-, y la prevención d'embaranzos non deseyaos y embaranzos n'adolescentes.
Los métodos que s'alministren dempués de tener rellaciones sexuales denómense anticonceutivos d'emerxencia.

## Referencies
Internet Message Access Protocol

**Internet Message Access Protocol**, o'l so acrónimu IMAP, ye un protocolu de rede d'accesu a mensaxes electrónicos almacenaos nun sirvidor. Por aciu d'IMAP pue tenese accesu al corréu electrónicu dende cualquier equipu que tenga una conexón a Internet. IMAP tien delles ventayes sobre POP, que ye l'otru protocolu emplegáu pa llograr corréu dende un sirvidor. Por exemplu, ye posible especificar en **IMAP** carpetes del llau sirvidor. Per otru llau, ye más complexu que POP yá que dexa visualizar los mensaxes de manera remota y non descargando los mensaxes como lo fai POP.

## Referencies

## Enllaces esternos
Post Office Protocol

N'informática úsase'l **Post Office Protocol** (**POP3**, *Protocolu de la oficina de corréu*) en veceros llocales de corréu pa obtener los mensaxes de corréu-e almacenaos nun sirvidor remotu. Ye un protocolu de nivel d'aplicación nel Modelu OSI.

## Resume
Les versiones del protocolu POP (informalmente conocíu como POP1) y POP2 fixéronse obsoletes por cuenta de les caberes versiones de POP3. Polo xeneral cuando falamos del términu POP, referímonos a **POP3** dientro del contestu de protocolos de corréu electrónicu.

## Carauterístiques
**POP3** ta diseñáu pa recibir corréu, non pa unvialu; a los usuarios con conexones intermitentes o bien lentes, (tales como les conexones por módem), permíte-yos descargar el so corréu electrónicu mientres tienen conexón y revisalu darréu, inclusive tando desconeutaos. Hai de dicir que la mayoría de los veceros de corréu inclúin la opción de dexar los mensaxes nel sirvidor, de mou tal que, un veceru qu'utilice POP3 conéutase, obtién tolos mensaxes, almacénalos nel ordenador del usuariu como mensaxes nuevos, desanícialos del sirvidor y finalmente desconéutase. En contraste, el protocolu IMAP permite los moos d'operación *coneutáu* y *desconeutáu*.

Los veceros de corréu electrónicu qu'utilicen IMAP permiten polo xeneral los mensaxes nel sirvidor hasta que l'usuariu los desanicia direutamente. Esto y otros factores faen que la operación d'IMAP permita a múltiples veceros aportar al mesmu buzón de corréu. La mayoría de los veceros de corréu electrónicu soporten POP3 ó IMAP; sicasí, sólo unos cuantos fornidores d'internet ufierten IMAP como valor amestáu de los sos servicios.

## Referencies

## Enllaces esternos
Internet Protocol

**Internet Protocol** (n'asturianu *Protocolu d'Internet*) o **IP** ye un protocolu non orientáu a conexón, usáu tanto pol orixe como pol destín pa la comunicación de datos, a traviés d'una rede de paquetes conmutaos non fiable y de meyor entrega posible ensin garantíes.

Los datos nuna rede basada n'IP únviense en bloques conocíos como paquetes o datagrames (nel protocolu IP estos términos avecen a usase indistintamente). En particular, n'IP nun se precisa denguna configuración enantes de qu'un equipu intente unviar paquetes a otru col que nun se comunicó enantes.

## Referencies

## Enllaces esternos
GNU Aspell

**GNU Aspell**, xeneralmente denomáu a cencielles *Aspell* ye un correutor ortográficu de software llibre diseñáu pa reemplazar a **Ispell**. Ye'l correutor ortográficu estándar pal sistema de software GNU. Tamién compila pa otros sistemes operativos tipu Unix y Windows. El programa principal ta llicenciáu so la GNU Lesser General Public License (GNU LGPL), y la documentación so la *GNU Free Documentation License* (GNU FDL). Hai diccionarios disponibles pa GNU Aspell en más de 70 llingües, ente elles la llingua asturiana. El caltenedor principal ye *Kevin Atkinson*.

## Ver tamién
* Hunspell

## Referencies

## Enllaces esternos
Hunspell

**Hunspell** ye un correutor ortográficu y un analizador morfolóxicu diseñáu pa llingües con una morfoloxía rica, complexa formación de pallabres compuestes, o con una codificación de caráuteres distinta del ASCII de 8 bits, diseñáu nun principiu pal idioma húngaru.

Hunspell ta basáu en MySpell y ye compatible con versiones anteriores de diccionarios de MySpell. Mientres MySpell usa la codificación de caráuteres ASCII de 8 bits, Hunspell pue usar diccionarios con codificación UTF-8.

Hunspell ye'l correutor ortográficu de:
* OpenOffice.org, la suite ofimática multiplataforma (a partir de la versión 2.0.2 espublizada'l 8 de marzu de 2006).
* Thunderbird, a partir de la versión 3.
* Firefox, a partir de la versión 3.
* SeaMonkey, a partir de la versión 2.
* WinShell, un IDE pa Tex/LaTeX baxo Microsoft Windows.
* Yudit, un editor de testu Unicode pal sistema de ventanes X Window System.
* Opera, na versión 10.0 pa Windows.
* Google Chrome, un restolador de códigu abiertu desenvueltu por Google.

Amás, Hunspell ta soportáu por Enchant.

## Ver tamién

* GNU Aspell
* Ispell
* JOrtho
* MySpell
* Pspell
* Enchant

## Referencies

## Enllaces esternos
* PÁXINA DE DESCARGA PA FIREFOX
* Sitiu web de Hunspell 
* Diccionarios d'OpenOffice 
* Proyeutu OpenOffice.org Lingucomponent
MySpell

**MySpell** ye un correutor ortográficu que taba incluyíu por defeutu d'OpenOffice.org *Writer*, parte de la suite d'oficina llibre OpenOffice.org

MySpell sustituyóse por Hunspell n'OpenOffice.org y en Mozilla Firefox pola so superior capacidá de remanar dalgunes llingües complexes como'l húngaru, sicasí, entá sigui siendo interesante pola llicencia BSD, que pue resultar más interesante pa desendolcadores comerciales, especialmente en conxuntu cola llicencia menos restrictiva d'Apache OpenOffice.org

## Ver tamién
* GNU Aspell
* Hunspell

## Referencies

## Enllaces esternos
La Peruyera (Carrió)

**La Peruyera** ye un entidá de población de la parroquia de Carrió, nel conceyu asturianu de Carreño.

L'INE establez que **La Peruyera** ye una casería de . El so códigu de referencia ye 33 014 041000. 

Alcuéntrase a una distancia de Candás, capital del conceyu, de 5 km. Tien una altitú máxima de 8 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 4 viviendes, 3 principales y 1 non principal. 

## Toponimia
Xosé Lluis García Arias, al falar del términu La Peral, diz:
:Son resultáu d'un diminutivu-despectivu formáu sobre pirum ‘pera’ —> *PIRUCULUM daquellos nomes de sitiu en rellación col apelativu que güei s'emplea n'asturianu, peruyu; col sufixu coleutivu aplícase tamién al nome l'árbol que produz peruyos:
:El Peruyeru (Pi, Vv), La Peruyal (Pa, Cr, Sr, Llv, Mi), Peruyal (Rs), Peruyera (Sr), **La Peruyera** (Vv, **Cñ**, Na), A Perulleira (So), Les Peruyeres (Lla).

## Referencies

## Enllaces esternos
El Monte Calera

**El Monte Calera** ye un llugar de la parroquia d'Albandi, nel conceyu asturianu de Carreño.

L'INE establez qu**'El Monte Calera** ye un llugar de . El so códigu de referencia ye 33 014 010600 .

Alcuéntrase a una distancia de Candás, capital del conceyu, de 3,40 km. Tien una altitú máxima de 124 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 4 viviendes principales.

## Toponimia
Xosé Lluis García Arias fala asina na estaya "El Monte":
:"Tanto col significáu de ‘montaña’ como de ‘bosque’ y ‘maleza’ emplégase n'asturianu la pallabra monte, del llat. MONTEM. Creo que con cualesquiera de les dos primeres aceiciones, monte pudo pasar a la nuestra toponimia, onde ta ampliamente representáu (244 p. 67) n'expresiones del tipu:

:El Monte (Xx, Go, Cñ, Si, Lr, Gr, Ct, Cd, Mi, Sl, Ce, Vd, Ni, Tp, Ve), Los Montes (Pi)."

Respeuto a "Calera" diz:
:"Pero la raíz prerromana pudo, en determinaos casos, confluyir cola que presentaba la pallabra llatina CALEM, orixinada en calx, calcis ‘cal'. Resulta difícil, de toes manees, distinguir cuándo se trata d'una cosa o otra. Sólo la observación del terrén podrá dicimos si se ta énte un xenérico ‘piedra’ o ‘piedra de cal'; y, sólo esa observación, indicaranos si tal caleru fue un fornu cal o, cencillamente, un conxunto piedras, un pedreru.

:Ye ésa la única manera de atalantar, probablemente, el sentíu que convendría a **Calera** (**Cñ**), Los Caleros (Xx, Cñ)."

## Referencies

## Enllaces esternos
El Convento

**El Convento** ye una casería de la parroquia d'Albandi, nel conceyu asturianu de Carreño.

L'INE establez qu**'El Convento** ye una casería de . El so códigu de referencia ye 33 014 010400 .

Alcuéntrase a una distancia de Candás, capital del conceyu, de 3,60 km. Tien una altitú máxima de 33 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 4 viviendes principales.

## Toponimia
Xosé Lluis García Arias fala de los topónimos rellacionaos col cultu cristianu y ehí alcuéntrase lo siguiente:
:"**El Convento** (**Cñ**, Ll), El Conventu (Lln, Pa, Pi, Md) recuerda la espresión culta procedente del llatín CONVENTUM ‘asamblea’, ‘reunión de xente’ aunque, posteriormente, pase a significar ‘edificiu onde conviven relixosos d'algunes órdenes’.

## Referencies

## Enllaces esternos
La Granda (Albandi)

**La Granda** ye una casería de la parroquia d'Albandi, nel conceyu asturianu de Carreño.

L'INE establez que **La Granda** ye una casería de . El so códigu de referencia ye 33 014 010500 .

Alcuéntrase a una distancia de Candás, capital del conceyu, de 3,80 km. Tien una altitú máxima de 56 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 118 viviendes, 70 principales y 48 non principales.

## Toponimia
Nel so trabayu toponímicu, Xosé Lluis García Arias desplica lo siguiente sobre'l términu "Granda":
:"Tovía anguaño empleguen los nuestros paisanos la pallabra granda ‘elevación estéril o de monte baxo, de suelu piedra o arenosu’ que tuviere gran éxitu na toponimia y como apellí. Tamién ye d'uso la espresión grandizu, que fala de cualesquier suelu de probe calidá, semeyante al de la granda. La nuestra pallabra ta próxima etimolóxicamente al portugués "gândara", gallego "gándara" así como a otros términos del norte d'Italia, onde "ganda" equival a ‘lladera pedregosa’ lo mesmo que nel réticu "ganda" y nel alemán de Suiza "gand". Ye probable que se trate d'una pallabra precéltica, que tamién sosiste nel irlandés "ganen", ‘arena’. Pola so estensión resulta meyor esta propuesta qu'almitir que se trate d'un suevismu. Lo qu'incide nel so orixe prerromanu ye qu'ente las pallabres non llatines d'usu nes esplotaciones mineres de la nuestra tierra, según cita Plinio, figure GANDADIA (EM), responsable del actual gandaya ‘cosa de desechu’ (y, d'ehí, ‘xentuza’) que presenta la mesma raíz *GANDA combinada conl sufixu átonu -ARA,[...]. N'Asturies "granda" ta mui presente, non sólo na antroponimia como apellíu, sinón na toponimia:

:Granda (Pa, Xx, Si, Lr, Cs), **La Granda** (Pm, Co, Vv, **Cñ**, Go, Lla, Uv, Ra, Llg, Cd, Vd), Grandas (de Salime)."

## Referencies

## Enllaces esternos
La Rica

**La Rica** ye una casería de la parroquia d'Albandi, nel conceyu asturianu de Carreño.

L'INE establez que **La Rica** ye una casería de . El so códigu de referencia ye 33 014 010900 . 

Alcuéntrase a una distancia de Candás, capital del conceyu, de 3,50 km. Tien una altitú máxima de 90 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 9 viviendes, 6 principales y 3 non principales. 

## Topónimu
Xosé Lluis García Arias nun fai referencia dala a esti topónimu na so obra.

## Sitios d'interés

### Ilesia de Santiago d'Albandi
La **ilesia parroquial de Santiago d'Albandi** alcuéntrase nel barriu La Rica.

Fue destruyía el 10 d'abril de 1936, nel trescursu d'enfrentamientos previos al iniciu la Guerra Civil Española, siendo l'Arcipreste de Carreño y rexidor de la parroquia D. Rosendo Mazuelas Arada. Los vecinos de la parroquia aconceyáronse el mesmu 20 de mayu y decidieron faer la construcción n'andecha. Inauguróse ensin denguna solmenidá nel añu 1940.

Arquitectónicamente, la ilesia ye una construcción cenciella d'una nave, onde destaca la espadaña y el corredor.

Dientro alcuéntrense les imáxenes de la Virxe de Santa Rita y de San Antón.

## Referencies

## Enllaces esternos
Caicorrida

**Caicorrida** ye una aldea de la parroquia d'Albandi, nel conceyu asturianu de Carreño.

L'INE establez que **Caicorrida** ye una aldega de . El so códigu de referencia ye 33 014 010200. 

Alcuéntrase a una distancia de Candás, capital del conceyu, de 3,60 km. Tien una altitú máxima de 89 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 23 viviendes, 19 principales y 4 non principales. 

## Toponimia
Xosé Lluis García Arias al estudiar los términos "La Calle y la cai", diz:
:"al llau de "calle", l'asturianu conoz el sinónimu "caye" (y "cache" nel sur-occidente'l país) que desixe pensar en dalgún cruce o influxo que xustifique esa -y-. Esa influyencia pudo vinir, ente otros, el llatín CALCULUM ‘piedra’ que pervive nos diminutivos asturianos "cayuelu" y "cayuela" ‘barru duru’ (332 p. 193). Los sos continuadores seríen: La Cai (Vv, Lr, Gr), **Caicorrida** (**Cñ**).

## Referencies

## Enllaces esternos
La Xana

**La Xana** ye una casería de la parroquia d'Albandi, nel conceyu asturianu de Carreño.

L'INE establez que **La Xana** ye una casería de . El so códigu de referencia ye 33 014 011000 . 

Alcuéntrase a una distancia de Candás, capital del conceyu, de 3,50 km. Tien una altitú máxima de 70 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 5 viviendes, 3 principales y 2 non principales. 

## Topónimu
Xosé Lluis García Arias fálamos d'esti términu de la siguiente forma:
:"Otru personaxe de la mitoloxía asturiana, onde paecen confluyir influyencies diverses, ye la xana o inxana cuya espresión pue remontar al llat. DIANAM o I¯ANAM (OLD), nome d'una diosa romana, según dalgunos fía de Xúpiter y Latona. Tovía anguaño dalgunos xenios míticos son conocidos na nuestra mitoloxía col nombre de xana. En toponimia menor apaez:

:**La Xana** (Ci, **Cñ**), Xanes (Cñ)32, La Xania (Sl), Las Xanas (Sd), Les Xanes (Llv), La Peña les Xanes (Pi), La Cueva Las Inxanas (Lln, Cl)33.

## Referencies

## Enllaces esternos
Xibares

**Xibares** ye una urbanización de la parroquia d'Albandi, nel conceyu asturianu de Carreño.

L'INE establez que **Xibares** ye una urbanización de . El so códigu de referencia ye 33 014 011100 . 

Alcuéntrase a una distancia de Candás, capital del conceyu, de 4,60 km. Tien una altitú máxima de 60 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 224 viviendes, 43 principales y 181 non principales. 

## Topónimu
Del trabayu toponímicu de Xosé Lluis García Arias nun atopamos denguna referencia al términu Xibares.

## Sitios d'interés

### [[Sablera de Xibares]]
Esta sablera semiurbana d'arena blanca ye un sableru de 800 metros de llargo por 75 metros d'ancho, que se prollonga pa la vecina parroquia de Carrió hasta'l ríu Aboño, que sirve de frontera col conceyu de Xixón.
 
Normalmente, el nivel d'ocupación de la sablera Xibares ye altu.
 
Tien merenderu, aparcamientu, y accesu pa minusválidos.

## Referencies

## Enllaces esternos
GNU Lesser General Public License

**Llicencia Pública Xeneral Amenorgada de GNU**, o más conocida pol so nome n'inglés G*NU Lesser General Public License* (enantes *GNU Library General Public License* o *Llicencia Pública Xeneral pa Biblioteques de GNU*), o a cencielles pol so acrónimu del inglés **GNU LGPL** ye una llicencia de software fecha pola Free Software Foundation. Los contratos de llicencia de la mayor parte del software tán diseñaos pa xugar cola so llibertá de compartir y modificar dichu software. En contraste, la GNU General Public License pretende garantizar la so llibertá de compartir y modificar el software "*llibre*", esto ye p'asegurar que'l software ye llibre pa tolos sos usuarios. Esta llicencia pública xeneral aplícase a la mayoría del software de la FSF o Free Software Foundation (*Fundación pal software llibre*) y a cualesquier otru programa de software que los sos autores asina lu afiten. Dellos otros programes de software de la Free Software Foundation tán cubiertos pola "*LGPL Lesser General Public License*" (*Llicencia pública xeneral amenorgada*), que pue aplicase a los sos programes tamién.

## Referencies

## Enllaces esternos
Repartu d'África

El **repartu d'África**, tamién denomáu **disputa por África**, **carrera por África** o **llucha por África**, foi la invasión, ocupación, división y colonización d'África por parte de dalgunos estaos europeos mientres el periodu del **Nuevu Imperialismu**, ente la década de 1880 y l'empiezu de la Primer Guerra Mundial, qu'involucró principalmente a les naciones de Francia, Alemaña y el Reinu Xuníu, anque tamién participaron Italia, Portugal, Bélxica y España.

Falar de la denomada "disputa por África" ye siguir un alderique de más d'un sieglu d'antigüedá. La segunda metá del sieglu XIX, nel añu 1877, vio la transición del imperialismu informal" qu'exercía control al traviés de la influencia militar y de la dominación económica a aquél de dominiu direutu. Los intentos pa mediar la competencia imperial, talos como la Conferencia de Berlín (1884 - 1885) ente'l Reinu Xuníu, Francia y Alemaña nun pudieron establecer definitivamente los reclamos de caúna de les potencies arreyaes. Estes disputes sobre África tuvieron ente los principales factores qu'aniciaron la Primer Guerra Mundial.

## Ver tamién
* Colonialismu
* Imperialismu
* Nuevu Imperialismu
* Colonización d'África
* Conferencia de Berlín
* Primer Guerra Mundial

## Referencies

## Enllaces esternos
Aix (mitoloxía)

**Aix** ye una cabra mitolóxica que dio la lleche pa dar de mamar a Zeus mientres esti taba escondíu en Creta. En delles lleendes tracamúndiase a la mesma Amaltea, nodriza de Zeus cola cabra *Aix*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 770 e.C.

## Fechos
* 776 e.C.-394: Dómina de los antiguos Xuegos Olímpicos.
* 776 e.C.: Primeros Xuegos Olímpicos de l'Antigüedá, según Diodoru Sículu.
* 774 e.C.: Acabu del reináu de Pigmalión de Tiru (actual El Líbanu).
* 772 e.C.: Fúndase la Dinastía Zhou oriental.
* 771 e.C.: Acabu de la Dinastía Zhou occidental en China cuando los nómades Quanrong del oeste, xúntense colos vasallos de Zhou pa saquiar capital: Haojing y matar al Rei You de Zhou. Ji Yijiu'l Príncipe herederu escapa, pa más llueu reinar como Rei Ping de Zhou.
* 771 e.C.: Fecha de nacencia tradicional de Rómulu y Remu.
* 770 e.C.: Entamu de la Dinastía Zhou oriental en China. El Rei Ping de Zhou ye'l primeru en reinar dende la nueva capital de *Chengzhou* (llueu conocida como Luoyang).

## Personaxes importantes
* 778 e.C.: Agamestor, Rei d'Atenes, muerre tres un reináu de 17 años. Asocédelu'l so fíu Esquilu.
* 773 e.C.: Muerre Sheshonq III, Rei d'Exiptu.
* 773 e.C.: Ashurdan III asocede al so hermanu Salmanasar IV como rei d'Asiria.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Sieglu IX e.C. - **[[Sieglu VIII e.C.]]** - Sieglu VII e.C.)

## Referencies

## Enllaces esternos
Lou Lamoriello

**Louis "Lou Lamoriello"**  ye'l presidente y el xerente xeneral de los New Jersey Devils de la NHL. Tuvo colos *Devils* dende 1987, polo que ye'l xerente xeneral que más tiempu tuvo nun equipu dientro de la lliga NHL. Él xugó una parte clave na negociación del establecimientu del bloquéu de la NHL na temporada 2004-05.

## Referencies

## Enllaces esternos
Thustra

**Thustra** ye un planeta ficticiu del universu ''La guerra de les galaxes'', con diversa vexetación sobre un tarrén daqué grebiu. Los sos habitantes, los sephi, yeren una especie centenaria con aspeutu élficu, engurriaos, altos, humanoides y con unos güeyos ensin neñina de color prietu.

## Carauterístiques

Nel universu de ficción de la obra, los *sephi* vivieron en paz por milenios dientro de la República galáutica edificando monumentales ciudaes con xardinos, palacios, cases baxes, rascacielos, estatues, aveníes, arcos. Estos taben gobernaos por un rei. Nes Guerres Clon dixebráronse de la República ensin dar motivu dalgún. Pese a too, el senador, Navi, prosiguió en Coruscant alegando que la decisión de dixebrase fuera namái del rei, Alaric.

Los Maestros Jedi Tyr (un gand) y Tyffix (un weequay) foron unviaos colos sos padawans y un exércitu clon al planeta.
Dambos foron asesinaos y Yoda, collaciu del rei, viaxó a tomar el mandu y a axustar. A la fin afayóse una conspiración pa faer que la República causara baxes civiles qu'estropiaren la so reputación. El rei y el senador xuniéronse a la Confederación de Sistemes Independientes.

Evacuóse Thustra con un padawan muertu y el mesmu rei ensin vida. Les ciudaes principales acabaron en llapaes y el senador deteníu. Thustra, sicasí, nun reconoció abiertamente ser parte de la Confederación.

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 780 e.C.

## Fechos
* 783 e.C.: Salmanasar IV asocede al so padre Adad-nirari III como Rei d'Asiria.
* 782 e.C.: Fundación d'Erebuni (Էրեբունի) por orde del Rei Argishti I nel llugar de l'actual Yereván.
* 781 e.C.: You de Zhou faise rei de la Dinastía Zhou China.

## Personaxes importantes
* 782 e.C.: Muerre'l Rei Xuan de Zhou, de la Dinastía Zhou China.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Sieglu IX e.C. - **[[Sieglu VIII e.C.]]** - Sieglu VII e.C.)

## Referencies

## Enllaces esternos
Telemidae

**Telemidae** o los *telémidos* son una familia d'arañes araneomorfes, que formen parte de la superfamilia de los leptonetoideos (**leptonetoidea**), xunto colos leptonétidos y Oquirocerátidos.
 
## Sistemática
Cola información recoyida hasta'l 31 d'avientu de 2011, **Telemidae** cuenta con 7 xéneros y 70 especies:
* *[[Apneumonella]]* Fage, 1921 
* *[[Cangoderces]]* Harington, 1951
* *[[Jocquella]]* Baert, 1980
* *[[Seychellia]]* Saaristo, 1978
* *[[Telema]]* Simon, 1882
* *[[Telemofila]]* Wunderlich, 1995
* *[[Usofila]]*  Keyserling, 1891 

## Referencies
* Platnick, N.I. (1986). "On the tibial and patellar glands, relationships, and Américan genera of the spider family Leptonetidae (Arachnida, Araneae)". *Américan Museum novitates*, 2855. PDF Abstract (con información de los telémidos).
* Platnick, Norman I. (2012): The world spider catalog, version 12.5. *American Museum of Natural History*.
* Texas A M&University, Department of Entomology - Synopsis of the described Araneae of the World.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ematión

**Ematión**, rei d'Arabia o Etiopía, ye un personaxe de la mitoloxía griega. Ematión yera fíu de Titono y Eos.

Morrió a manes d'Heracles n'intentando lluchar escontra él. Heracles dio-y el reinu al hermanu d'Ematión, Memnón.

## Referencies

## Enllaces esternos
Halirrotio

**Halirrotio**, personaxe de la mitoloxía griega, fíu de Poseidón y de la ninfa Éurite. La so lleenda rellaciónase col orixe del nome del Areópagu d'Atenes. Diz el mitu qu'intentó violar a Alcipe, fía d'Ares y Aglauro, polo que'l dios de la guerra dio-y muerte. Poseidón citó al asesín del so fíu énte un tribunal divín que s'axuntó na llomba que dende entós denomóse Areópagu (llomba d'Ares).

## Bibliografía

* Grimal, Pierre, *Diccionariu de Mitoloxía Griega y Romana*, Ed. Paidós, 7º reimpresión, 2004.

## Referencies

## Enllaces esternos
Quíos

La **islla de Quíos** (en griegu antiguu *Χίος*, "Khíos"; en griegu modernu *Χίος*, "Jíos") ye una islla griega nel mar Exéu asitiada próxima a la mariña de Turquía. Ye un conocíu puntu turísticu pola so hestoria, paisaxes y bon clima.
Tien una superficie de 842,29 km² (ensin incluyir islles y castros próximos), con 53 817 habitantes (2005). Los sos principales productos d'esportación son les aceitunes, los figos y el vinu. La capital ye la ciudá de Quíos.

Alministrativamente, la islla forma parte de la periferia d'Exéu Septentrional, na homónima unidá periférica de Quíos (xunto cola islla de Psara).

## Referencies

## Enllaces esternos
Nguyễn Huệ

**Nguyễn Văn Huệ** , tamién conocíu como **Emperador Quang Trung** (; *Quang Trung Hoàng đế* ), foi un xeneral y segundu emperador de Vietnam perteneciente a la dinastía Tay Son. Nació en Bình Định en 1753 y morrió en Phú Xuân el 16 de setiembre de 1792. Xunificó Vietnam dempués de más de 300 años de división ente les families de Nguyen y de Trinh.

**Nguyễn Huệ** xunto colos sos dos hermanos, Nhac y Lu yeren conocíos en Viet Nam como *los trés hermanos Tay Son*, y conduxeron la famosa Rebelín Tay Son, qu'empezó en 1770. Nesta revuelta, Nguyễn Huệ conquistó'l Viet Nam y derrocó a la Dinastía Lê y dos cases rivales que teníen el poder real nel país, los Nguyen nel sur y Trinh nel norte.

## Referencies

## Enllaces esternos
Clint Eastwood

**Clinton Eastwood Jr.**  ye un actor, direutor de cine, productor cinematográficu, guionista, músicu y compositor d'Estaos Xuníos.

Foi gallardoniáu con cinco premios Óscar, un premiu Irving G. Thalberg, cinco premios Globu d'Oru, un premiu *[[Screen Actors Guild Award]]* y cinco premios *[[People's Choice Awards]]* amás d'otros numberosos premios internacionales. La so dilatada carrera cinematográfica estiéndese dende 1955 a l'actualidá.

## Referencies

## Enllaces esternos
Parque Nacional Islles Piper

**Islles Piper** ye un parque nacional en Queensland (Australia), allugáu a 1977 km al noroeste de Brisbane.

## Datos
**Área:* 70.000 m²
**[[Coordenaes]]*:12° 13' 10" N, 143° 15' 49" E
**Fecha de Creación:* 1989
**Alministración:* Serviciu pa la Vida Xabaz de Queensland
**Categoría [[Unión Mundial pal Caltenimientu|IUCN]]:* II

## Referencies

## Enllaces esternos
Revolución rusa

El términu **Revolución rusa** abarca tolos socesos que llevaron de manera espontánea al derrocamientu del réxime zarista y a la instauración preparada de siguío, d'otru leninista, ente febreru y ochobre de 1917. En gran midida inducida pola Primer Guerra Mundial, 

La Revolución rusa foi un acontecimientu decisivu y fundador del "curtiu sieglu XX" abiertu pol españíu del macroconflictu européu en 1914 y zarráu en 1991 cola cayida de la Xunión Soviética. Oxetu de simpatíes y d'inmenses esperances por unos (Jules Romains describióla como "la gran lluz nel Este" y François Furet como "l'encantu universal d'ochobre"), tamién foi oxetu de severes crítiques, de mieos y d'odios viscerales. Sigui siendo ún de los acontecimientos más estudiaos y más apasionadamente aldericaos de la historia contemporánea.

## Referencies
Conquista cristiana de la Península Ibérica

La **Reconquista** o "**Conquista Cristiana** de la Península Ibérica" ye'l procesu históricu nel que los reinos cristianos de la Península Ibérica buscaron el control peninsular en poder del dominiu musulmán. Esti procesu tuvo llugar ente los años 722 (fecha probable de la rebelión de Pelayu) y 1492 (final del Reinu nazarí de Granada).

El términu *Reconquista* ye'l que más s'usó pa referise al procesu d'estensión a los dominios de Castiella y otros reinos cristianos peninsulares escontra'l sur, pero ye un términu mediatizáu ideolóxicamente, darréu qu'alude al deséu de recuperación d'una *integridá nacional*, nuna dómina na que nun esistía nin la idea d'España como nación, nin siquiera la propia idea de *nación*. El sentíu propiu del procesu nun yera más que'l de recuperación de los territorios baxo dominiu musulmán pa la cristiandá, lo mesmo que se falaba de *Reconquista* nel casu de les Cruzaes.

## El términu «Reconquista»: historiografía y tradición

Según dellos académicos, el términu ye históricamente inesautu, darréu que los reinos cristianos que «reconquistaron» el territoriu peninsular constituyéronse con posterioridá a la invasión islámica, a pesar de los intentos de delles d'estes monarquíes por presentase como herederes direutes del antiguu reinu visigodu. Trataríase más bien d'un enfotu de llexitimación política d'estos reinos, que considerábense herederos y descendientes reales de los visigodos, y tamién l'intentu de los reinos cristianos (especialmente Castiella) de xustificar les sos conquistes, al considerase herederos de sangre de los godos. 

Sicasí, al-Andalus ye tan heredero de la Hispania visigoda como Asturies: los cabezaleros árabes, acompañaos de mercenarios bereberes, nun traíen nenguna civilización ñueva, porque l'islam (ensin cuntar la llingua árabe y la relixón, que sí que vienen d'Arabia) nun esistía tovía; igual que Roma como la coñocemos nun esiste dafechu fasta'll sieglu I, l'islam fórmase adulces dende'l sieglu VII fasta'l XI, como una evolución de les distintes cultures qu'había: la grecorromana nel Mediterraneu Oriental, la romana nel occidental, y la persa n'Irán-Iraq. D'esta miente, al-Andalus sería una Hispania Romano-Visigoda evolucionando, tresformada pola influencia oriental (sobre too la d'Iran ya Iraq) y poles mesmes creaciones surdíes dientro d'al-Andalus. Aparte, Asturies, que yera una rexón perprimitiva, ye heredera "menor" de la Hispania Romano-Visigoda, pero non como al-Andalus, porque les sos principales influencies según avancen los sieglos vendríen de Francia, Italia y un pocu d'al-Andalus. Asina ye que, xunto con "reconquista", puen utilizase los términos "guerres relixoses" o "conquista cristiana".

Dalgunos autores propunxeron con pocu ésitu'l términu alternativu de «conquista cristiana», que nun tien nenguna implicación ideolóxica; sicasí, especialistes y profanos siguen usando «reconquista» pa referise a esti periodu históricu.

## Referencies
Androfobia

En psiquiatría, la **androfobia** ye una fobia que produz un anormal y persistente mieu a los homes. Nun tien de tracamundiase cola misantropía (odiu a los humanos) nin la misandria (odiu a los homes). Les posibles causes d'esta patoloxía puen tener orixe nun eventu traumáticu n'edá temprana con un home o un neñu.

## Ver tamién
*Misandria
*Machismu
*Matriarcáu
*Misoxinia
*Misantropía
*Patriarcáu

## Referencies

## Enllaces esternos
Misandria

La **misandria** ye un fenómenu psicolóxicu rellacionáu col añoriciu o tarrecimientu a los homes. Nun tien de tracamundiase cola androfobia.

## Etimoloxía
El términu remanez del griegu *miseín* (μισεǐν, "tarrecimientu") y *andros* (άνδρός, "home").
Ye l'equivalente a "misoxinia" (‘odiu a la muyer’), pero nun hai de tracamundiar esti términu con androfobia, darréu que *fobos* en griegu significa ‘fobia, mieu’, mentanto que *miseín* significa ‘odiu’.
Magar que nun ye exautamente "odiu escontra tolos homes", sinón, como'l perfeutu opuestu de la misoxinia, ye refugu escontra la **pareya**, pensáu seique como bonu pa otres muyeres, pero non pa una mesma.

## Ver tamién
* Androfobia
* Misoxinia
* Estereotipu
* Estudios de xéneru
* Lliberación del home
* Masculinismu
* Patriarcáu
* Sexismu
* Antifeminismu

## Referencies
Psiquiatría

La **psiquiatría** (del griegu *psiqué*, alma, y *iatréia*, sanamientu) ye la especialidá médica dedicada al estudiu de la enfermedá mental coles mires de prevenir, evaluar, diagnosticar, tratar y rehabilitar a les persones con trestornos mentales y asegurar l'autonomía y l'adautación del individuu a les condiciones de la so esistencia.

## Referencies

## Enllaces esternos
Muyer

**Muyer** (del llatín *mulier, -eris*) ye la persona del sexu femenín. Muyer tamién remite a distinciones de xéneru de calter cultural y social atribuyíes a la muyer asina como a les diferencies sexuales y biolóxiques de la fema na especie humana frente al machu. Muyer fai referencia a lo femenino y nel aspeutu reivindicativu a la **igualdá de derechos** defendida pol feminismu.

## Ver tamién
* Femenín
* Home
* Homo sapiens

## Referencies

## Enllaces esternos
Home

Un **home** ye una persona del sexu masculín de la especie humana, especialmente cuando yá ye adultu, en contraposición con un neñu.

## Ver tamién
* Masculín
* Muyer
* Homo sapiens
* Humanu

## Referencies

## Enllaces esternos
Sexismu

Denómase **sexismu** o **xenerismu** a la discriminación de persones d'un sexu en contraposición al otru.

## Xeneralización y clasificación

El sexismu pue xeneralizase como un subtipu d'esencialismu y pue particionase como formáu por sexismu escontra'l sexu femenín, escontra'l sexu masculín, escontra los intersexuales (hermafrodites y pseudohermafrodites) y escontra los transexuales (masculinos y femeninos). Cada tipu de sexismu tien la so propia historia y forma d'intolerancia.

Les creencies sexistes, como una especie d'esencialismu, sostienen que los individuos puen entendese o xulgase basándose a cencielles nes carauterístiques del grupu al que pertenecen: nesti casu, al so grupu sexual, masculín o femenín. Esto asume que tolos individuos «encaxen» na categoría de «masculinos» o «femeninos» y nun tien en cuenta a les persones intersexuales que nacen con carauterístiques sexuales de dambos grupos. Tamién asume carauterístiques homoxénees pa tolos homes del grupu masculín» y toles muyeres del femenín», ensin tener en cuenta les enormes diferencies que puedan dase dientro d'ellos. Hai tamién varones XX y muyeres XY que son xenéticamente d'un sexu pero desenvolvieron les carauterístiques sexuales del otru na etapa fetal.

Ciertes formes de discriminación sexual son illegales en munchos países, pero casi toos tienen lleis que dean derechos, privilexos o responsabilidaes especiales a ún o otru sexu.

## Referencies
La Cespedera

**La Cespedera** ye una entidá de población de la parroquia de Quimarán, nel conceyu asturianu de Carreño.

L'INE establez que **La Cespedera** ye una aldega de 38 habitantes (17 homes y 22 muyeres). El so códigu de referencia ye 33 014 050100. 

Alcuéntrase a una distancia de Candás, capital del conceyu, de 6,70 km. Tien una altitú máxima de 70 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 16 viviendes, 13 principales y 3 non principales. 

## Topónimu
Diz Xosé Lluis García Arias, respeutu al términu:
:"Pervive un testigu del vieyu emplegu asturianu d'un deriváu de CAESPITEM ‘terrén cubiertu de yerba’, incrementáu con un abundativu, d'onde se siguió **Cespedera** (**Cñ**).

## Referencies

## Enllaces esternos
El Monte (Quimarán)

**El Monte** ye una entidá de población de la parroquia de Quimarán, nel conceyu asturianu de Carreño.

L'INE establez qu**'El Monte** ye una casería de . El so códigu de referencia ye 33 014 050400. 

Alcuéntrase a una distancia de Candás, capital del conceyu, de 5 km. Tien una altitú máxima de 140 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 4 viviendes, 3 principales y 1 non principal. 

## Topónimu
Xosé Lluis García Arias diz:
:"Tanto col significáu de ‘montaña’ como de ‘viesca’ y ‘maleza’ emplégase n'asturianu la pallabra monte, del lat. MONTEM (OLD). Creo que con cualesquiera de les dos primeres aceiciones monte pudo pasar a la nuestra toponimia onde ta ampliamente representáu (244 p. 67) n'espresiones del tipu:
:**El Monte** (Xx, Go, **Cñ**, Si, Lr, Gr, Ct, Cd, Mi, Sl, Ce, Vd, Ni, Tp, Ve), Los Montes (Pi)."

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
La Rebollada (Quimarán)

**La Rebollada** ye una entidá de población de la parroquia de Quimarán, nel conceyu asturianu de Carreño.

L'INE establez que **La Rebollada** ye un llugar de . El so códigu de referencia ye 33 014 050600. 

Alcuéntrase a una distancia de Candás, capital del conceyu, de 5 km. Tien una altitú máxima de 70 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 83 viviendes, 62 principales y 21 non principales. 

## Topónimu
Fala Xosé Lluis García Arias, na estaya "Robléu, Carbayéu, Rebollada":
:"Relaiciónense col diminutivu de robur —> *RO BU LLUM ‘roblín’: [...]
:Son coleutivos:
:**La Rebollada** (Pi, Vv, Cb, Xx, **Cñ**, Cr, Lla, Pz, Gr, Cd, Sl), La Rebollada (Sm, Ti), La Rebollá (Si, Uv, Sr, Llv, Mi, Qu), A Rebollada (Ef, Tp)."

## Sitios d'interés

### Quinta Clarín
Esta casona del númberu 54, ye'l solar de la familia García-Alas, y ye conocida con esti nome al pasar nella llargues estancies y los braneos l'escritor Leopoldo Alas"Clarín". La Quinta fue reedificada pol so fíu Adolfo en 1911 sobre los cimientos de la vieya casona o Palacio de los Señores de Alas.

Tien tres pisos y una superficie aproximada de 173 m². Conserva la casa central de dos plantes y corredor; capiella de piedra de 1871, con altar modernizáu, consagrada a la Purísima Concepción; y la caseta sobre'l mirador. Antiguamente existió una panera, que foi reconstruyía como horru en 1975.

Ye propiedá de la viuda de José Sánchez Clima, que-y la mercó a la nuera de Clarín.

### Fontes
La **fonte'l Cellero** ta mui vinculada a la familia Alas, tando nún de los estremos de la Quinta de Clarín. Ye fonte, llavaderu, esclariaderu y bebederu. 

Tamién en La Rebollada ta la **fonte los Rosales**.

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
San Pablo (Quimarán)

**San Pablo** ye una entidá de población de la parroquia de Quimarán, nel conceyu asturianu de Carreño.

L'INE establez que **San Pablo** nun tien población censada de magar 2018. El so códigu de referencia ye 33 014 050800. 

Alcuéntrase a una distancia de Candás, capital del conceyu, de 5,90 km. Tien una altitú máxima de 166 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 5 viviendes, toes non principales. 

## Topónimu
Esti ye un claru haxiotopónu, procedente la capiella de San Pablo, asitiada antaño nel monte Areo. Colos restos de la capiella, construyóse la ermita de la Nuestra Señora de Los Remedios.

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Villar (Quimarán)

**Villar** ye una entidá de población de la parroquia de Quimarán, nel conceyu asturianu de Carreño.

L'INE establez que **Villar** ye un llugar de . El so códigu de referencia ye 33 014 050800. 

Alcuéntrase a una distancia de Candás, capital del conceyu, de 6 km. Tien una altitú máxima de 98 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 18 viviendes, 12 principales y 6 non principales. 

## Topónimu
Xosé Lluis García Arias, al falar de "Villar", diz:
:"Pero dende antiguo VILLAREM (EM), axetivu nominalizáu col que s'aludía a un conxunto de dependencies d'una VILLA o establecimientu pa la esplotación agrícola, tuvo d'aludir tamién a diferentes dependencies rurales dependientes d'una villa o similares a ella y, a la vez, tamién orixe d'un nuevu pueblu; asina:
:**Villar** (On, Pa, Pi, Vv, Xx, Lla, **Cñ**, Go, Si, Sg, Uv, Sr, Mi, Mo, Lr, Ct, Pz, Md, Gr, Cd, Mn, Ce, Sl, Ef, Cu, Tp), Villar (Ay, Li, Mi, Qu, Tb, Ti, Vd, Ni), El Villar (St, Cu, An), Vilar (Ei, Cs, Vn, Ss), El Vilar (Vn), Los Villares (Cb), Los Villares (Ll), Os Villares (Cu), Villares (Xx)."

## Sitios d'interés

### Palaciu de los González Villar
Esta casona del sieglu XVII ye'l solar de la Casa de los Gonzalez Villar, rama de la familia Posada, y alcuéntrase nel númberu 3. Fue rehabilitáu en 1997 y alcuéntrase nun estáu óptimu.

L'edificiu, de dos plantes, tien les parés de piedra y los tabiques de mampostería. La planta baxa fue cámara de tortura de la Inquisición, conocida col nome de "celda del Forcado".

Tien una capiella, tamién del sieglu XVII, construyía coles ruines de la ermita de Santa Eulalia de Candás, que tuvo como última celebración relixosa¡l matrimoniu ente los vecinos de Quimarán Urbano Suárez y María León, el 16 d'ochbre de 1869. Había tres imáxenes, un d'eles, quiciás, la que s'alcuentra na ilesia de San Esteban de Quimarán.

Nel sieglu XVIII, al desapaecer la rama carreñina de la familia González Posada, l'edificiu fue mercáu por José Hevia y Menéndez Valdés, Marqués del Real Transporte. En 1906 compráronlu Manuel Suárez y Casimiro Suárez, llegando la propiedá, depués d'otros herederos, hasta María Luisa Menéndez González, muyer d'un sobrín de la muyer de Casimiro.

Averada al palaciu, alcuéntrase la **fonte del Nolo** o **fonte Villar**, datada nel sieglu XVII.

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos