René Préval

**René García Préval**  foi un políticu y inxenieru agrónomu haitianu. 

Presidente Constitucional de la República d'Haití dende'l 7 de febreru de 1996 hasta 1 de febreru de 2001 y dende el 14 de mayu de 2006 al 14 de mayu de 2011. Foi l'únicu xefe d'Estáu d'Haití escoyíu democráticamente que llogró terminar el so mandatu y apurrió el poder voluntariamente. Amás foi unu de los líderes políticos más destacaos de la hestoria recién del so país.

## Primeros años
Foi padre de dos fíos. Cursó estudios d'Agronomía nes universidaes de Gembloux y Lovaina de Bélxica, y de Ciencies Xeotérmiques na universidá italiana de Pisa. En 1963 tuvo que partir al exiliu xunto a la so familia pola so oposición a la dictadura de François Duvalier, más conocíu como "Papa Doc". Vivió mientres cinco años en Nueva York, retornó al so país, participando nos Comités Cívicos de Resistencia a la dictadura de Jean-Claude Duvalier o "Bébé Doc" (1971-86), fíu del Papa Doc. Dempués de la cayida del dictador entró a trabayar nel institutu nacional pa los recursos minerales. 

Fundó'l grupu "Honor y Respetu pola Constitución", qu'animaben intelectuales d'esquierda y de 1987 a 1991 presidió'l "Comité Pa Bliyé", centráu na investigación del paradoriu de los sumíos mientres el réxime duvalierista.

Préval nel so meteóricu ascensu políticu militó na organización caritativa La Fanmi Selavi (La Familia ye la Vida), el Comité d'Aición Democrática, y dempués entró a formar parte del partíu Familia Lavalas que'l so máximu líder yera Jean-Bertrand Aristide.

## Primer ministru
Préval consiguió de manera democrática por aciu eleiciones el puestu de primer ministru xunto a la fórmula con Jean-Bertrand Aristide como presidente nel añu 1991, dende'l 13 de febreru hasta'l 11 d'ochobre de 1991, cuando tuvo que volver al exiliu dempués del golpe d'estáu contra'l so gobiernu y nel que s'impunxo a encomalo el militar Raoul Cédras. 

Volvió otra vegada al so país en denunciando'l gobiernu militar de facto que s'impunxera dempués de baltar el so gobiernu y consiguir que la comunidá internacional primiera a dichu réxime p'arrenunciar y restituyi-y el puestu a él y a Aristide.

## Primer presidencia
La so popularidá y los sos ésitos económicos como primer ministru, lleváronlu a ser escoyíu presidente pa un términu de cinco años, dempués de ganar de forma arrolladora nos comicios presidenciales del 17 d'avientu de 1995 col 88&nbsp;% del votu popular sustituyendo al so correlixonariu Aristide, siendo'l segundu presidente democráticu d'Haití en 200 años. 
 
Como presidente, Préval instituyó numberoses reformes como les privatizaciones de delles empreses gubernamentales. Dellos analistes suxirieron qu'esto se debió a les presiones d'organismos internacionales como'l FMI, por cuenta de la grave situación económica haitiana. Impúnxose una política neoliberalista y d'emprestos, en llugar d'aguiyar la producción nacional. Anque la tasa de desemplegu baxó nel so gobiernu de manera sensible, permaneció a un nivel altu.

## Segunda presidencia
Preval decidió presentase a les eleiciones presidenciales d'Haití de 2006 nuevamente pero por una nuevu formación. Trátase del Partíu Esperanza, alloñáu del partíu de Aristide. Ganó la primer vuelta con un 51,15&nbsp;% de los votos. Foi declaráu ganador de les eleiciones presidenciales el 16 de febreru dempués d'un alcuerdu ente'l gobiernu interín y la Comisión Eleutoral, siendo investido el 14 de mayu de 2006.

Nos actos de celebración de la independencia, en xineru de 2010 Preval prometió unes eleiciones imparciales en febreru de 2011, anque nun faló de la esclusión de quince grupos políticos. Los opositores acusaron al conseyu eleutoral designáu pola presidencia de favorecer al nuevu Partíu Unidá, de Preval.

## Fallecimientu
Finó en Puertu Príncipe'l 3 de marzu de 2017.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Biografía per Fundación CIDOB (n'español)