Territorios especiales de la Xunión Europea

Dellos **[[Estaos miembros de la Xunión Europea]]** tienen **territorios especiales** que, por razones históriques, xeográfiques o polítiques, esfruten d'un estatus especial dientro o fora de la Xunión Europea. Estos estatus van dende la derogación llindada o non derogación de les polítiques de la XE, a la inclusión llindada nes polítiques comuñales, o nun aplicar nenguna n'absolutu. La mayor parte de los territorios que s'atopen fora de la XE, sicasí, tienen una rellación especial cola XE.

## Mapa




## Rexones autónomes especiales
Les rexones autónomes especiales, son territorios pertenecientes a países de la XE que, por cuenta de distintes circunstancies xeográfiques o polítiques, tienen disposiciones especiales poles que se -yos exime d'aplicar delles materies del derechu de la XE.

Estes rexones son:
* Dos llocalidaes alemanes (Büsingen am Hochrhein y Heligoland)
* Dos llocalidaes italianes (Campione d'Italia y Livigno) y les agües territoriales de llagu de Lugano
* Dos ciudaes autónomes españoles (Ceuta y Melilla)
* Un territoriu británicu d'ultramar (Xibraltar)
* Una provincia autónoma finlandesa (Åland)
* Un territoriu autónomu griegu (Monte Athos)

### Åland

Åland ye un grupu d'islles pertenecientes a Finlandia, pero con autonomía parcial, asitiaes ente Suecia y Finlandia, con una población de fala sueca. Xunir a la XE xunto con Finlandia en 1995. Les islles teníen un referendu separáu sobre l'adhesión y al igual que la parte continental de Finlandia votó a favor.

La llexislación de la XE aplicar a les Islles Åland. Sicasí, hai delles esceiciones, por cuenta de la situación especial de les islles. Åland atópase fora de la zona de IVA y ta exenta de les normes comunes en rellación colos impuestos, los impuestos especiales y los impuestos indireutos. Amás, pa protexer la economía llocal, el tratáu d'adhesión dexa'l conceutu de *hembygdsrätt / kotiseutuoikeus* (vecindá civil). Arriendes d'ello, hai restricciones a la tenencia de bienes muebles ya inmuebles, el derechu d'establecimientu por motivos de negocios y llimitaciones sobre quién puede emprestar servicios en Åland pa les persones que nun dispongan d'esi estatus. L'estatus puede ser llográu por cualesquier persona que more llegalmente en Åland mientres 5 años y que pueda demostrar una conocencia fayadiza de la llingua sueca.

### Büsingen am Hochrhein

Ye un enclave alemán asitiáu en Suiza. Anque pertenez a la comunidá como territoriu alemán, ta integráu nel territoriu aduaneru suizu y aplica la fiscalidá suiza.

### Campione d'Italia

Ye tamién un enclave asitiáu en Suiza. Anque pertenez a la comunidá como territoriu italianu, ta alministráu per Suiza ya integráu nel territoriu aduaneru d'esti país, polo que s'aplica la fiscalidá suiza.

### Ceuta y Melilla

Les condiciones de pertenencia de les ciudaes autónomes de Ceuta y Melilla fueron oxetu de numberoses negociaciones, integrándose finalmente na Comunidá Económica Europea (CEE) con una serie de requisitos particulares, aniciaos fundamentalmente pola so situación xeográfica y escasez de recursos (por cuenta de la pequeña dimensión del so territoriu), que motivaron qu'España solicitara una serie de condiciones especiales d'integración pa les ciudaes: 
* Nun tán dientro del territoriu aduaneru de la XE. 
* Tienen la condición de tercer estáu a efeutos aduaneros. 
* Los productos orixinarios de les ciudaes son consideraos como provenientes de terceros estaos y non como si tuvieren el so orixe n'estaos miembros. 
* Les actes en materia de política comercial común referentes a la esportación o importación, nun van tener aplicación en dambes ciudaes.

Estes ciudaes nun formen parte de la zona del IVA y nel so llugar apliquen el IPSI, un impuestu similar pero con tases más baxes.

Anque Ceuta y Melilla, como territorios españoles, formen parte del espaciu de Schengen, aplíquense controles nes fronteres de salida a tolos ciudadanos, debíu al réxime específicu de exención de visáu pa los ciudadanos marroquinos residentes nes provincies de Tetuán y Nador.

### Xibraltar

Xibraltar ye un territoriu non autónomu (una colonia) del Reinu Xuníu y por tanto nun forma parte d'él. Aun así y por cuenta de que ye un territoriu que s'atopa en territoriu européu forma parte de la Xunión Europea anque con un estatus especial, yá que según el tratáu d'adhesión del Reinu Xuníu a la Comunidá Económica Europea en 1973, Xibraltar entraba na CEE como un "territoriu européu de que les sos rellaciones esteriores el gobiernu del Reinu Xuníu ye responsable". A efeutos práuticos supón considerar a Xibraltar dientro de la XE como territoriu dependiente del Reinu Xuníu, anque con un estatus especial como asocede con otres rexones europees. Según lo axustao pol Reinu Xuníu a pidimientu del gobiernu de Xibraltar, delles lleis de la XE nun s'estienden a Xibraltar. Según delles disposiciones del tratáu d'adhesión del Reinu Xuníu a les comunidaes europees, Xibraltar:
* Ta fora de la xunión aduanera de la XE. 
* Ta escluyíu de la Política Agraria Común (PAC).
* Ta escluyíu de l'harmonización del IVA.
* Nun destina nenguna parte de los ingresos d'aduanes a la XE.
* En rellación al comerciu de bienes, Xibraltar ye considerada, ello ye que como territoriu esternu pola XE.

Xibraltar nun forma parte del espaciu de Schengen, yá que el Reinu Xuníu, país del cual depende, tampoco forma parte d'él.

### Heligoland

Heligoland ye una pequeña islla alemana asitiada nel cantu sureste del mar del Norte. Pertenez al estáu alemán de Schleswig-Holstein. Na actualidá la islla ye un llugar de vacaciones y gocia de exenciones d'impuestos, polo qu'una bona parte de la economía de la islla basar na venta de pitos, bébores alcohóliques y arumes a los turistes que visiten la isla. La islla atópase fora de la xunión aduanera y de la zona común del IVA de la Xunión Europea.

### Livigno

El conceyu italianu de Livigno gocia d'un estatus de zona franca y atópase fora de la xunión aduanera y de la zona común del IVA de la Xunión Europea. Esti fechu favoreció enforma'l desenvolvimientu del turismu, yá que puede mercase a menor costu tabacu, azucre y alcohol.

### Monte Athos

Ye'l llar de 20 monesterios ortodoxos (griegos, rumanos, rusu, búlgaru, serbiu y xeorxanu) que conformen un territoriu autónomu so soberanía griega. Esta considerancia déxa-y tar exentu de ciertes lleis, tanto griegues como provenientes de la Xunión Europea, dando autoridá al territoriu de prohibir la entrada a toles muyeres. Coles mesmes, tampoco ta obligáu a siguir les lleis sobre impuestos nin el Alcuerdu de Schengen. Nel Monte Athos namái pueden vivir monxos de sexu masculín y la población (2005) ronda los 2.200 habitantes.

## Rexones ultraperiféricas

Nel *xíriga comuñal* denominar rexones ultraperiféricas de la Xunión Europea (RUP) a nueve territorios que tando xeográficamente alloñaos del continente européu, formen parte de dalgún de los estaos miembros de la XE. Acordies con el Tratáu de Funcionamientu de la Xunión Europea, el derechu de la Xunión Europea aplicar a estos territorios, pero con midíes específiques en favor del desenvolvimientu d'estes rexones que tienen como oxetivu desaniciar les dificultaes derivaes de la so gran alloñanza xeográfica.

Na actualidá, hai nueve rexones ultraperiféricas:
* Cinco departamentos d'ultramar franceses (Guayana Francesa, Guadalupe, Martinica, Mayotte y Reunión)
* Una coleutividá d'ultramar francesa (San Martín)
* Dos región autónomes portugueses (Azores y Madeira)
* Una comunidá autónoma española (Islles Canaries).

Hasta finales de 2011, la coleutividá francesa d'ultramar de Saint-Barthélemy tamién yera una rexón ultraperiférica de la Xunión. Sicasí, en vista de la so alloñanza de la Francia metropolitana, el so estatutu xurídicu específicu, les sos estreches rellaciones económiques con socios del continente americanu y la so énfasis nel sector turísticu, Francia solicitó'l cambéu d'estatutu de Saint-Barthélemy, que pasó a ser unu de los países y territorios d'ultramar (PTU) de la Xunión. Dichu cambéu entró a valir el 1 de xineru de 2012.

La oficina d'información, xestión y sofitu a les Rexones Ultraperiféricas (RUP) atópase na ciudá de Les Palmes de Gran Canaria, na islla de Gran Canaria (España).

Les rexones ultraperiféricas faen que la Xunión tenga un territoriu marítimu llargamente estendíu, pero tamién una economía entá más diversa, produciendo, por casu, ron, azucre de caña, plátanos, bananes y otres frutes y verdures exótiques. Estes rexones tamién son riques n'oportunidaes que pueden ayudar a fomentar les rellaciones ente los países vecinos d'estes rexones y la Xunión, ente qu'ufierten curiosos allugamientos pa ciertes actividaes rellacionaes cola investigación y l'alta teunoloxía, como'l Institutu Astrofísicu de Canaries, sacante la base de l'Axencia Espacial Europea presente n'América del Sur de manera estraoficial o'l Departamentu de Pesca y Oceanografía de la Universidá de les Azores.

Sicasí, el so insularidad, la so dependencia de monocultivos, el so clima xeneralmente tropical, un suelu de cutiu volcánicu y montascosu, y l'alloñanza de la Europa continental son torgues pal desenvolvimientu d'estes rexones. Tamién, a pesar d'una densidá de población relativamente grande, tienen una importancia demográfica, económica y territorial relativamente pequeña con rellación a la Xunión Europea como un tou.

La so dificultá en consiguir economíes d'escala y en xenerar beneficios a partir de grandes inversiones, acomuñáu colos baxos salarios y de cutiu l'altu nivel de desemplegu (especialmente ente la población más nueva), faen que les rexones ultraperiféricas tean ente les más probes de la Xunión.

### Azores

La Rexón Autónoma de les Azores (en portugués: *Região Autónoma dos Açores*) son un grupu de nueve islles, poblaes por daqué menos d'un cuartu de millón d'habitantes y asitiaes en mediu del océanu Atlánticu, a unos 1.500 km de Lisboa, formando parte del archipiélagu de la Macaronesia.

Magar podríen aplicase esceiciones a l'aplicación del derechu de la XE, nun lo faen. El so IVA ye más baxu que'l restu de Portugal, pero nun tán fora de la zona del Impuestu sobre'l Valor Añadíu de la Xunión Europea.

### Islles Canaries

Les Islles Canaries son un archipiélagu frente a la mariña africana, que constitúi una Comunidá Autónoma española. Esta rexón ultraperiférica ye la de mayor población y la económicamente más potente.

La so economía básase sobremanera nun sector servicios fuerte, debíu en gran midida al so curiosu turísticu. Los visitantes de les islles son mayoritariamente europeos, destacando los mesmos españoles d'otres comunidaes, los alemanes y los británicos. Los sos antroxos son conocíos a nivel mundial. 

En Canaries nun s'aplica'l IVA, aplicándose nel so llugar el Impuestu Xeneral Indireutu Canariu (IGIC), un impuestu similar al IVA pero con tases menores.

### Madeira

Consta de dos islles habitaes, Madeira y Porto Santo; tres islles menores ensin habitar, llamaes colectivamente desertar; y l'archipiélagu de les Islles Selvaxes. Ye una rexón autónoma portuguesa amás d'una RUP de la Xunión Europea. 

Les pilastres económiques de les islles son el turismu y l'agricultura destacando especialmente'l cultivu de la vide, produciendo'l famosu Vieno madeira. Coles mesmes la islla produz plátanos, flores exótiques, frutes subtropicales y tropicales (mangos, papayas, piñes, guayabes, pasiflora, aguacate y maracuyá) y caña azucrera, café... Tamién crecen palmeres como'l cocoteru.

Al igual que nes Azores, magar podríen aplicase esceiciones a l'aplicación del derechu de la XE, nun lo faen. El so IVA ye más baxu que'l restu de Portugal, pero nun tán fora de la zona del Impuestu sobre'l Valor Añadíu de la Xunión Europea.

### Departamentos franceses d'ultramar
Son cinco departamentos que, so la llei francesa son, parte integrante de la República. Caúna d'elles forma una rexón francesa d'ultramar. L'euru ye moneda de cursu llegal y son parte de la Xunión Aduanera de la Xunión Europea. Sicasí, tán fora del espaciu de Schengen y de la zona del IVA.

#### Guadalupe

Guadalupe (en francés: *Guadeloupe*) ye un archipiélagu d'islles asitiaes nes Pequeñes Antilles a unos 600 km al norte de les mariñes d'América del Sur y al sureste de la República Dominicana.

#### Guayana Francesa

La Guayana francesa ye una rexón de Francia, constituyida en departamentu d'ultramar. Allugar na mariña norte d'América del Sur, na rexón de la Guayana, ente Brasil y Surinam, llindando al norte col océanu Atlánticu. La so capital ye Cayena. Una trupa selva ecuatorial cubre 90% del so territoriu. Los principales medios d'accesu al interior son les víes fluviales y namái por llancha motora puede llegase a la mayor parte de les comunidaes.

Namái un 5% del territoriu ta habitáu polos 208&nbsp;000 habitantes (en 1999), 60% de los cualos son criollos y un pocu más del 10% franceses d'Europa. Namái la franxa costera de 390 km ye fácilmente accesible, el restu del territoriu ta cubiertu por un trupu monte ecuatorial. el so territoriu toma una superficie de 92&nbsp;300km².

#### Martinica

La islla de la Martinica pertenez al grupu de les llamaes Antilles Menores (Mar Caribe) y dientro d'este pertenez al grupu de les llamaes Islles de Barloventu. Ye montascosa y d'orixe volcánicu.

En cuestiones demográfiques el 90% de los habitantes son negros o mulatos y el 85% son católicos.

Nel norte de la islla predomina'l monte tropical d'abondosa vexetación, ente que nel sur esisten les clásiques sableres de sable blancu caribeña. Amás del turismu, otra pilastra de la economía martiniquense ye la esportación de plátanos.

#### Reunión

 
La islla de la Reunión atopar nel Océanu Índicu, cerca de la islla de Madagascar.

Demográficamente la población ta compuesta nun 50% de descendientes africanos y malgaxes, un 25% d'orixe asiáticu, sobremanera tamiles, siendo'l restu mestizos y europeos. La población y l'agricultura concentrar nes zones costeres y cuenta con casi 800 000 habitantes.

L'azucre de caña ye'l principal cultivu y productu esportáu. Sicasí, la tasa de paru ye demasiáu alta y el PIB per capita sensiblemente menor al de la Francia metropolitana, polo que recibe fondos estructurales europeos p'ayudar al so desenvolvimientu.

Ye de destacar pol so valor ecolóxicu, les reserves coralines de la Islla Reunión. El fondu marín ta protexíu por cuenta de la declaración del gobiernu francés del mesmu como Reserva Marina pol valor de los sos petones, flora y fauna.

#### Mayotte

El 29 de marzu del añu 2009 realizóse una consulta popular ente los pobladores de Mayotte, sobre si queríen que la so islla adquiriera'l estatus de *Departamentu* y los derechos d'un Departamentu y Rexón d'Ultramar según establecer l'artículu 73 de la Constitución de Francia. Votaron el 61 % de los eleutores inscritos de los cualos el 95% aceptó la propuesta. D'esta forma a partir del añu 2011 la islla convertir nel departamentu francés númberu 101 y dende el 1 de xineru integrar na Xunión Europea como RUP.

Enantes, en 2011 l'estatus de Mayotte camudó escontra Coleutividá Departamental d'Ultramar, un estatus bien cercanu al de Departamentu d'Ultramar Francés (como nel casu de Reunión, Guadalupe, Martinica y la Guayana Francesa). Esti cambéu foi aprobáu pol 73% de la población de Mayotte, pero a pesar d'esto, les Comores siguen reclamando la isla.

#### San Martín

El 22 de febreru de 2007, San Martín dixebrar del departamentu francés d'ultramar de Guadalupe, formando una nueva coleutividá d'ultramar. De resultes, el so estatus dientro de la XE nun tuvo claru por un tiempu. Ente que un informe emitíu pol parllamentu francés suxirió que la islla caltúvose dientro de la XE como rexón ultraperiférica, documentos de la Comisión Europea numberar como fora de la Comunidá Europea. El réxime xurídicu de la islla esclariar en Tratáu de Lisboa, que la numbera como una rexón ultraperiférica.

## Países y territorios d'ultramar

Los países y territorios d'ultramar son territorios que nun formen parte del territoriu comuñal (a diferencia de les rexones ultraperiféricas), pero que tienen un estatus especial cola XE, lo que-yos dexa beneficiar se de ciertes ventayes que s'apliquen na XE. Los ciudadanos de los países y territorios d'ultramar tienen la nacionalidá de los estaos miembros de los que dependen (sicasí, en dellos casos los sos ciudadanos nun tener una ciudadanía plena de tales estaos).

Estos territorios nun formen parte del espaciu de Schengen nin de la xunión aduanera de la XE.

### Territorios franceses d'ultramar
Amás de los territorios franceses d'ultramar incluyíos como rexones ultraperiféricas, esisten los siguientes territorios franceses que nun formen parte de la Xunión Europea:
* La coleutividá *[[sui generis]]* de Nueva Caledonia
* Les coleutividaes d'ultramar de la Polinesia Francesa, les islles Wallis y Futuna, Saint Pierre y Miquelon y Saint-Barthélemy
* Les Tierres Australes y Antártiques Franceses (non reconocíes internacionalmente)

La Islla Clipperton, un atolón despobláu alministráu dende la Polinesia Francesa (anque nun pertenez a ella), nun tien un estatus claro dientro de la XE. Oficialmente nun tien estatus de territoriu d'ultramar, al nun tener tal considerancia pol Gobiernu francés, pero'l fechu de tar alministrada dende la Polinesia Francesa, que sí tien tal considerancia, fai que na práutica sía consideráu como un territoriu d'ultramar.

### Territorios británicos d'ultramar
Los territorios británicos d'ultramar, son territorios que nun formen parte totalmente integrada del Reinu Xuníu, y por tanto tampoco formen parte de la XE, cola esceición de Xibraltar, que sí forma parte de la Xunión como territoriu dependiente del Reinu Xuníu con estatus especial. Tienen la considerancia de países y territorios d'ultramar na XE:
* Anguila
* Islles Caimán
* Islles Xeorxa del Sur y Sandwich del Sur
* Islles Malvines
* Islles Pitcairn
* Islles Turques y Caicos
* Islles Vírxenes Britániques
* Montserrat
* Santa Lena, Ascensión y Tristan da Cunha
* Territoriu Antárticu Británicu (non reconocíu internacionalmente)
* Territoriu Británicu del Océanu Índicu

Les Bermudes, anque tien estatus de territoriu británicu d'ultramar, optó por non solicitar esi mesmu estatus a la XE, polo que la llexislación de la XE nun s'aplica nesi territoriu. D'alcuerdu al Tratáu de Funcionamientu de la Xunión Europea, Bermudes podría solicitar ser reconocíu pola XE col estatus de país o territoriu d'ultramar.

El Reinu Xuníu caltién un reclamu pol llamáu Territoriu Antárticu Británicu, asolapáu colos reclamos arxentino y chileno y conxeláu pola firma del Tratáu Antárticu.

### Territorios neerlandeses d'ultramar
Amás de los Países Baxos europeos, el Reinu de los Países Baxos componer d'otros trés países y tres municipios especiales fuera del continente européu:
* Los países d'ultramar d'Aruba, Curaçao y San Martín
* Los conceyos especiales nel Caribe Neerlandés de Bonaire, Sint Eustatius y Saba, denominaos conjuntamente como Islles BES.

### Groenlandia

Groenlandia orixinalmente xunir a la Comunidá Europea (antecesora de la Xunión Europea) como Rexón ultraperiférica, xunto col Reinu de Dinamarca en 1973 y a diferencia de les Islles Feroe que nun s'integraron na XE. Sicasí, tres una disputa sobre los derechos de pesca y un referendu que se dio referente al problema en 1982, axustóse un nuevu estatus pa la isla. Dende 1985, Groenlandia dexó de formar parte de la XE como Rexón ultraperiférica y pasó a tener un estatus de país o territoriu d'ultramar. D'alcuerdu a esi estatus, la Xunión Europea entá tien cierta influencia sobre'l país, especialmente n'asuntos de comerciu de bienes groenlandeses.

Los habitantes de la islla tienen la ciudadanía danesa, siendo por tanto tamién ciudadanos de la XE.

## Otros casos

### Acrotiri y Dhekelia

Les bases Soberanes d'Acrotiri y Dhekelia en Xipre, nun formen parte de la XE, anque a los ciudadanos que moren y trabayen nelles aplícase-yos la llexislación de la XE, siempres que se traten de ciudadanos de la XE. Nesti casu considérase que s'atopen en territoriu chipriota, aplicándose por tantu les lleis d'esti país.

### Norte de Xipre

Trátase d'un estáu *[[de facto]]* nel terciu norte de la islla de Xipre, nel Mediterraneu oriental, so control turcu. Turquía ye l'únicu país que la reconoz explícitamente; tolos demás gobiernos y les Naciones Xuníes reconocen la soberanía de la República de Xipre sobre tou la isla. Oficialmente dientro de la XE tien la considerancia de parte integrante de la República de Xipre, pero tien suspendida l'aplicación de los trataos de la XE nesi territoriu hasta que s'atopen so control de la República de Xipre.

## Otros territorios
Esisten otros territorios que nun siendo parte de la XE nin formando parte de nengún Estáu miembru, caltienen alcuerdos de xunión aduanera y fiscal y llibre tránsitu que-yos faen funcionar como territorios de la XE.

### Dependencies de la Corona británica

Les Dependencies de la Corona británica, asitiaes ente'l Reinu Xuníu ya Irlanda, como territorios semi-independientes (a diferencia de los territorios británicos d'ultramar, que son territorios autónomos), nun formen parte de la XE nin tienen nengún estatus especial cola XE, pero si tienen un estatus especial col Reinu Xuníu que-yos dexen actuar como territorios de la XE *[[de facto]]*.

### Mónacu

Mónacu ye un microestáu européu que nun pertenez a la XE. Sicasí, caltién alcuerdos con Francia que faen que Mónacu pórtese como si fuera una rexón autónoma dientro del territoriu francés. Magar el derechu de la Xunión Europea nun ye aplicable nel principáu, esta forma parte del espaciu de Schengen y de la xunión aduanera de la XE al traviés de Francia, y aplica el mesmu tipu d'IVA que la Francia metropolitana. Coles mesmes, Francia ye responsable de defender los intereses del principáu ante la XE.

## Resumen
Esta tabla resume los distintos apartaos de les lleis de la XE que s'apliquen nos Estaos miembros y los sos territorios soberanos. Los Estaos miembros que nun disponen de territorios con estatus especial nun tán incluyíos, una y bones la llexislación de la XE aplícase dafechu cola esceición de delles claúsulas de exención de dellos países.

## Ver tamién
* Derechu de la Xunión Europea
* Política rexonal de la Xunión Europea
* Trataos constitutivos de la Xunión Europea

## Referencies

## Enllaces esternos
* Web oficial de la Rexones Ultraperiféricas