Jay-Z

**Shawn Corey Carter** , más conocíu pol so nome artísticu **Jay-Z** ye un raperu, productor, empresariu y, dacuando, actor d'Estaos Xuníos. Ye unu de los artistes de hip-hop más esitosos económicamente n'Estaos Xuníos y mundialmente, teniendo un patrimoniu netu de más de $500 millones en 2012. Vendió aproximao 75 millones d'álbumes en tol mundu, y recibió diecinueve premios Grammy pol so trabayu musical, según numberoses nominaciones adicionales. Ye consideráu como unu de los meyores raperos de tolos tiempos. Clasificó como númberu unu de la revesosa llista de *The Greatest MCs of All-Time* ellaborada pola cadena de televisión MTV en 2006. Trés de los sos álbumes, *[[Reasonable Doubt]]* (1996), *[[The Blueprint]]* (2001) y The Black Album (2003), considérense finxos nel xéneru y los trés clasifiquen na llista de los 500 meyores álbumes de tolos tiempos de la revista *[[Rolling Stone]]*.

Como empresariu y inversionista, Jay Z ye co-propietariu del *40/40 Club*, ye unu de los dueños de la franquicia de baloncestu los Brooklyn Nets de la NBA y ye tamién el creador de la llinia de ropa *Rocawear*. Ye tamién l'ex CEO de Def Jam Recordings, unu de los trés fundadores de Roc-A-Fella Records, y el fundador de Roc Nation. Como artista, tien el récor de la mayoría de los álbumes númberu unu por un artista en solitariu nel ''Billboard'' 200 con trelce, solo detrás de The Beatles con 19. Jay Z tamién tuvo cuatro números unu nel ''Billboard'' Hot 100, unu d'ellos como artista principal.

Casóse cola superestrella de R&B, Beyoncé Knowles, el 4 d'abril de 2008. El 11 d'avientu de 2009, Jay Z foi catalogáu como'l décimu artista más esitosu de la década del 2000 por *[[Billboard]]*.
Foi reconocíu como'l raperu más ricu del mundu nuna esclusiva llista creada pola revista *[[Forbes]]*. Amás, foi'l primeru nuna llista de los raperos más ricos nel 2010, ingresando más del doble que'l que llogró'l segundu llugar, Sean ''Diddy'' Combs. Jay Z convirtióse nel raperu más ricu de l'actualidá, tal que publicó la prestixosa revista. Envalórase que la so fortuna devasa los US$510 millones.

## Primeros años
 Jay Z Nació'l 4 d'avientu de 1969, orixinariu de Marcy Houses, un proyeutu de vivienda nel Bedford-Stuyvesant barriu de Brooklyn en Nueva York. El futuru "Jay Z", entós conocíu como Shawn Carter, foi abandonáu pol so padre y en 1982, disparó-y al so hermanu nel costazu pol robu de les sos xoyes. Carter asistió a la Escuela Eli Whitney, en Brooklyn, xunto col tamién futuru raperu AZ, hasta que foi cerrada. Dempués d'asistir a la *George Westinghouse y Carrera Escuela d'Educación Secundaria Téunica* nel Downtown de Brooklyn, colos futuros raperos y compañeros The Notorious B.I.G. y Busta Rhymes, y la Trenton Central High School en Trenton, Nueva Jersey, nun se graduó. Na so música fai comúnmente referencies a tar arreyáu na venta de crack.

Según la so madre, Gloria Carter, el so fíu Shawn espertaba a los sos hermanos pela nueche cutiendo la mesa de la cocina llevando a cabo patrón de batería. Eventualmente, esta mercó-y un Boom-box pal so cumpleaños, lo qu'espertó'l so interés pola música. Empezó improvisando, escribiendo lletres, y siguió la música de munchos artistes populares de la dómina. Nel so barriu, Carter yera conocíu como "Jazzy", un llamatu que tresformó finalmente una vegada entró nel mundu del espectáculu nel so nome artísticu, "Jay-Z ". El llamatu ye tamién un homenaxe al so mentor musical, Jaz-O, según a les llinies de metro J/Z, que tienen una parada en *Marcy Avenue* en Brooklyn. Más palantre, en xunetu del 2013 estilizaría el so nome a "Jay Z", removiendo'l característicu guión del nome.

### Entamos de la so carrera
Jay Z puede escuchase de volao en delles de les primeres grabaciones de Jaz-O na década de 1980 y principios de 1990, incluyendo *The Originators* y *Hawaiian Sophie*. Tamién participó y ganó delles batalles col raperu LL Cool J nos años 90 como parte del so plan pa consiguir un contratu discográficu. Dar a conocer a un públicu más ampliu ante'l que se presentó, anque non destacablemente, na tema *Show and Prove* nel álbum de 1994, *Daddy's Home,* del rappero Big Daddy Kane. Fixo una apaición nun cantar popular de Big L titulada *Da Graveyard* y en *Time to Build* de Mic Geronimo, que tamién cuntó coles primeres apaiciones de DMX y de Ja Rule, en 1995. El so primer single oficial de rap foi tituláu *I Cant Get With That*, que espublizóse por aciu el correspondiente videu musical.

## Trabayu comercial

### 1995–1997: ''Reasonable Doubt'' y ''In My Lifetime, Vol. 1''
Una y bones nengún sellu discográficu concedió-y un contratu de grabación, Jay Z creó Roc-A-Fella Records como'l so propiu sellu independiente. Tres d'un contratu con *Priority* pa distribuyir el so material, Jay Z llanzó en 1996 el so primer álbum, *[[Reasonable Doubt]]*, con producciones de DJ Premier y Clark Kent, y collaboraciones de The Notorious B.I.G. Anque'l discu nun vendió enforma'l primer añu (420.000 unidaes), recibió crítiques
positives.

N'algamando un nuevu contratu de distribución con Def Jam, Jay Z publicó'l so segundu álbum d'estudiu, *[[In My Lifetime, Vol. 1]]*. Producíu por Sean "P. Diddy" Combs, que vendió muncho más que'l so primer trabayu, anque'l raperu más tarde esplicaría qu'esti foi unu de los peores periodos de la so vida, por cuenta de la muerte del so amigu The Notorious B.I.G. y a que munchos almiradores empezáben-y a tachar de comercial por causa de les producciones d'esti discu. Sicasí, dos de los productores que trabayaron con él en *In My Lifetime, Vol. 1* tamién lo fixeron en *Reasonable Doubt*, y nun yeren otros que DJ Premier y Ski. Jay Z mentó nel programa "CenterStage with Michael Kay" de *YES Network* que l'álbum pudo convertise nun clásicu si non fora pola inclusión de dellos temes que la arruinaron. Especúlase que con ello se refería a los cantares *I Know What Girls Like* y *(Always Be My) Sunshine*, dambes producíes por Bad Boy Records y criticaes pol so soníu comercial.

### 1998–2000: ''Vol. 2... Hard Knock Life'', cargos penales y ésitu mainstream
En *[[Vol. 2... Hard Knock Life]]* de 1998 incluyíase'l so single de mayor ésitu hasta la fecha, *Hard Knock Life (Ghetto Anthem)*. Nesti álbum siguió col enfotu de los productores de moda, que daquella yeren Swizz Beatz y Timbaland. Otros singles como *Can I Get A...* con Ja Rule, *Money, Cash, Hoes* con DMX y *Jigga What, Jigga Who*, tamién tuvieron ésitu. *Vol. 2... Hard Knock Life* convertir nel álbum más esitosu de Jay Z, siendo 5x platín n'Estaos Xuníos y vendiendo 8 millones de copies en tol mundu.

En 1999, llanzó *[[Vol. 3... Life and Times of S. Carter]]*. A pesar de la crítica siguida pol so soníu cada vez más comercial y empobináu al pop, l'álbum demostró ser un ésitu siendo triple platín y vendiendo 5.6 millones de copies en tol mundu. *Vol. 3* ye recordáu pol ésitu *Big Pimpin* en collaboración col grupu UGK, compuestu polos raperos Bun B y Pimp C. Suxetu de munches crítiques, allabancies, popularidá, condenes y discutinios, Jay Z empezó a desenvolver les carreres musicales d'otros artistes. Sobre l'añu 2000, xunto con Damon Dash, Jay Z fichó a dellos raperos como Beanie Sigel y Freeway y empezó a introducilos al públicu. Más tarde, apaeció nel álbum *[[The Dynasty: Roc La Familia]]*, una compilación que sirvía pa presentar a los nuevos artistes anque l'álbum tuviera'l nome de Jay Z pa reforzar la reconocencia comercial y, de la mesma, les ventes.

### 2001–02: Rivalidá con raperos, ''The Blueprint'' 1 y 2
En 2001, Jay Z faló en contra de Prodigy dempués de qu'asumiera un problema con una llinia de Jay Z de "Money, Cash, Hoes" qu'él sentía yeren insultos subliminales a Mobb Deep y referencies a la confrontación ente Mobb Deep con Tupac Shakur, Snoop Dogg, y Death Row Records. Más tarde Jay Z interpretó'l cantar "Takeover", nel Summer Jam 2001, que primeramente atacaba a Prodigy y reveló semeyes de Prodigy vistíu como Michael Jackson. Una llinia a la fin del "Takeover" fai referencia a Nas, quien lo criticó en "We Will Survive". Nas respondió con una pista de diss llamada "Ether", y casi al intre, Jay Z añadió un versu más a "Takeover", que falta a Nas y empecipiaríase una engarradiella ente los dos raperos. Jay Z más tarde llanzó'l so sestu álbum d'estudiu *[[The Blueprint]]* que más tarde foi consideráu por munchos como unu de los álbumes más "clásicos" del hip hop, que recibe l'acobiciáu 5 Mic Review de la revista *The Source*. Publicáu mientres el veloriu de los ataques del 11 de setiembre, l'álbum llogró debutar nel númberu unu nel *[[Billboard 200]]*, vendiendo más de 427.000 unidaes na primer selmana de llanzamientu. L'ésitu del álbum foi clisáu pol tráxicu sucesu. *The Blueprint* foi certificáu 2x Platín n'Estaos Xuníos. *The Blueprint* foi aplaudíu pola so producción y l'equilibriu de "mainstream" y el rap "hardcore", recibiendo la reconocencia de dambos públicos. The Blueprint foi escritu en namái dos díes. Eminem foi l'únicu raperu invitáu nel álbum, produciendo y rapeando nel cantar "Renegade". Cuatro de los trelce tarrezas del discu fueron producíos por Kanye West y representa unu de los primeros reblincones de West na industria. The Blueprint inclúi los cantares populares "Izzo (HOVA)", "Girls, Girls, Girls", "Jigga That Nigga" y "Song Cry".
El siguiente álbum en solitariu de Jay Z foi *[[The Blueprint 2: The Gift & the Curse]]* nel 2002, un álbum doble. L'álbum debutó nel *Billboard 200* nel númberu unu, vendiendo más de 3 millones d'unidaes namái nos EE.XX. y superando The Blueprint. Más tarde foi reeditáu nuna versión d'un solu discu, *The Blueprint 2.1*, que caltuvo la metá de les pistes de la orixinal. L'álbum tuvo dos singles d'ésitu masivu, "Escuse Me Miss" xunto al cantante y productor Pharrell Williams y "'03 Bonnie & Clyde", que cuntó con Beyoncé, futura esposa de Jay Z. "Guns & Roses", una tema col cantante de rock Lenny Kravitz y " Hovi Baby" tamién fueron dos senciellos esitosos na radio. L'álbum tamién contenía les temes "A Dream", con Faith Evans y el fináu The Notorious B.I.G., y "The Bounce", con Kanye West. *The Blueprint 2.1* contién temes que nun apaecen en *The Blueprint 2:. The Gift & the Curse*, como "Stop", "La La La (Escuse Me Again)", ""What They Gonna Do, Part II" y "Beware" producíos y cola collaboración de Panjabi MC.

#### Rivalidá con 2Pac

La disputa empezó dempués de que Tupac fuera asaltáu y disparárenlu 5 vegaes nun estudiu de Nueva York, acusando direutamente a Bad Boy Records y a otros raperos autóctonos quien, según él, taben arreyaos nel casu. Dos díes más tarde, Tupac sería condergáu por una supuesta violación a ente 1 y 4 años de cárcel. Jay Z y el restu de raperos de Nueva York siempres se declararon inocentes. L'asuntu paecía habese calmu hasta que Tupac salió de la cárcel en xineru de 1995. A partir d'esi momentu, este dedicó-y cantares onde lo lloma d'homosexual y de ḥawaianu, en rellación a la so tema *Hawaian Sophie Fame*. Pac faltó a Jay en cantares como *Friendz*, *Bomb First/My Second Reply* y la versión orixinal de *[[Hit Em Up]]*.
Esti pela cueta siempres dixo que lo almiraba y que nun tenía nengún problema con él, sicasí respondió indireuta y sutilmente nel cantar *Brooklyn's Finest* con Biggie nel so álbum *[[Reasonable Doubt]]*.
En morriendo Tupac en setiembre de 1996, Jay Z faló públicamente alrodiu de la so almiración por él y fíxo-y munchos homenaxes y ceremonies, que según dalgunos, solo fixo por dineru.

#### Rivalidá con Nas
La rivalidá ente Nas y Jay Z empezó tres una disputa de Nas con Memphis Bleek (protexíu de Jay). El primer álbum de Bleek, *Coming of Age*, contenía un cantar tituláu *Memphis Bleek Is*, similar al single *Nas Is Like* del propiu Nas. N'otru cantar del mesmu álbum, *What You Think Of That* con Jay Z, tamién se refier a Nas. En vengación, *Nastradamus*, un cantar del segundu álbum de 1999 de Nas, destaca una referencia a *What You Think Of That*. Memphis Bleek contraatacó nel so nuevu álbum *The Understanding LP*, na tema *My Mind Right*.

*QB's Finest* foi una compilación na qu'apaecíen Nas y un gran númberu de raperos de Queensbridge como Mobb Deep, Nature, Littles, The Bravehearts (grupu nel que s'atopaba Jungle, l'hermanu pequeñu de Nas) y Cormega, qu'apocayá se reconcilió con Nas. Nel discu tamién apaecíen lleendes del hip hop de Queensbridge como Roxanne Shante, MC Shan y Marley Marl. Shan y Marley apaecieron nel single principal *Da Bridge 2001*, basáu na tema *The Bridge* de Shan y Marley de 1986. Nesta tema tamién s'incluyía una respuesta de Nas escontra Bleek, nomando a la mayor parte del roster de Roc-a-Fella Records, ente los que s'incluyíen el mesmu Bleek, Damon Dash, Beanie Sigel y Jay Z.

Jay Z respondió a los cantares de Nas mientres un conciertu en Nueva York en 2001, presentando'l so cantar *Takeover*. Nun principiu, el cantar tenía de ser solo un 'diss' a Mobb Deep, nomando a Nas solamente cerca del final de la tema. Sicasí, Nas grabó *Stillmatic Freestyle*, una tema qu'usaba'l sample del *Paid in Full* de Eric B. & Rakim, nel qu'atacaba a Jay Z y al sellu Roc-a-Fella. Nel álbum *[[The Blueprint]]* de Jay Z de 2001, este reescribió *Takeover*, dedicando la metá del cantar a Nas, diciéndo-y que "*tien un permediu d'un bon álbum per cada diez años*" (refiriéndose a *Illmatic*), que'l so 'flow' (cadencia a la de rapear) yera fluexu y débil, y que s'inventara'l so pasáu como vendedor de drogues.

Nas respondió con *Ether*, tema qu'empieza col soníu d'unos disparos y unes voces repitíes clamando "Fuck Jay-Z" (tomáu del *Fuck Friends* de 2Pac). En *Ether*, Nas acusa a Jay de robar lletres de The Notorious B.I.G.. La tema foi incluyíu nel quintu álbum de Nas, *[[Stillmatic]]*, llanzáu n'avientu de 2001. *Stillmatic* foi un álbum de remanecimientu críticamente aclamáu, amás de tener enforma ésitu comercial, anque non al nivel de *It Was Written* y *I Am...,* l'álbum debutó'l númberu 7 nes llistes de Billboard ya incluyó los singles *Got Ur Self A...* y *One Mic*. En términos comerciales, *The Blueprint* de Jay Z foi doble platín ente que *Stillmatic* foi platín.

Jay Z respondió a *Ether* con un freestyle tituláu *Supa Ugly*, nel qu'entraba en detalles de como caltuviera rellaciones sexuales con Carmen Bryan, madre de Destiny, la fía de Nas. Na emisora de radio de New York *Hot 97*, realizóse una votación comparando los 'disses' *Ether* y *Supa Ugly*, na que ganó la segunda tema por 58% a 42%. En 2005, dambos raperos atayaron la disputa faciendo les paces. Mientres el conciertu *I Declare War - Power House* de Jay, ésti anunció al públicu: "*Ye más grande que 'I Declare War' (yo declaró la guerra). Vamos, Esco*". Nas entós xunióse al conciertu y dambos cantaron xuntos *Dead Presidents*, tema que Jay Z sampleó del *The World is Yours* de Nas.

### 2003–05: ''The Black Album'' entamos de retiru y álbumes collaborativos

Depués de retornar d'un viaxe al sur de Francia, Jay Z anunció tar trabayando nel so octavu álbum d'estudiu, *[[The Black Album]]* na apertura del primer 40/40 Club. Trabayó con dellos productores de la talla de Just Blaze, The Neptunes, Kanye West, Timbaland, Eminem, DJ Quik, 9th Wonder, The Buchanans y Rick Rubin. Importantes cantares tán incluyíes nel álbum, como "What More Can I Say", "Dirt Off Your Shoulder", "Change Clothes" y "99 Problems". The Black Album vendió 3 millones de copies n'U.S.A.. Más tarde Jay Z llanzaría con R. Kelly un álbum collaborativu d'estudiu llamáu *The Best Of Both Worlds*.

El 25 de payares de 2003, Jay Z dio un conciertu nel Madison Square Garden de Nueva York, el que sería'l so "fiesta de retirada". Los fondos recaldaos fueron na so totalidá destinaos a obres benéfiques. Dellos artistes invitaos fueron The Roots, Missy Elliott, Memphis Bleek, Beanie Sigel, Freeway, Mary J. Blige, Beyoncé, Twista, Ghostface Killah, Foxy Brown, Pharrell y R. Kelly, con especiales apaiciones de Voletta Wallace (madre de The Notorious B.I.G.) y Afeni Shakur (madre de Tupac). Mientres Jay Z atestiguara retirase de faer nuevos álbumes d'estudiu, dellos proyeutos paralelos y apaiciones asocedieron de secute. Incluyir nestos un álbum un grandes ésitos, según el llanzamientu y la xira de *Unfinished Business*, el segundu álbum de collaboración ente Jay Z y R. Kelly.

Nel 2004, Jay Z collaboró cola agruáción de rock Linkin Park, pa llanzar lo que sería'l so EP collaborativu, Collision Course, que contién "mashups" de cantares de dambos artistes amás d'un conciertu en DVD. L'únicu senciellu del álbum "Numb/Encore" ganó un Grammy por "Meyor Collaboración nun Cantar Rap" y foi presentada por Linkin Park en direuto nos Grammys cola presentación especial de Sir Paul McCartney quien añadió versos de la so tema "Yesterday". El EP vendió alredor de 1 millón de copies n'EE.XX.. Jay Z foi'l productor executivu del álbum *The Rising Tied*, el debú del grupu Fort Minor, grupu de Mike Shinoda de Linkin Park.

Más tarde en 2004, Jay Z foi nomáu Presidente de Def Jam Recordings, que llevó a Jay Z, Dash y Biggs vender los sos intereses restantes en Roc-A-Fella Records y Jay Z tome control de dambes de les compañíes. Al paecer esti gran movimientu de la industria foi impulsáu polos desalcuerdos ente Jay Z y Dash tocantes a qué direición Roc-A-Fella podría entamar.

### 2005–07: "I Declare War", ''Kingdom Come'' y ''American Gangster''
El 27 d'ochobre de 2005, Jay Z encabezó en Nueva York el conciertu añal de Power 105.1, *Powerhouse*. El conciertu titulóse "I Declare War" (Yo declaro la guerra) que conduz a una intensa especulación nes selmanes anteriores al eventu sobre a quién esautamente Jay Z declararía la guerra. Como enantes, hai "declaráu la guerra" a otros artistes que tomen llancen insultos llíricos a él n'otros eventos, munchos creyeron que l'espectáculu *Powerhouse* representaría un ataque total de Jay Z sobre los sos rivales. La tema del conciertu foi La posición de Jay Z como presidente y CEO de Def Jam, con una representación de lo que sería la Oficina Oval nel escenariu. Munchos artistes fixeron presentaciones tales como l'antigua llista d'artistes de Roc-A-Fella Records, según Ne-Yo, Teairra Marí, T.I., Young Jeezy, Akon, Kanye West, Paul Wall, The LOX, y Diddy. Al términu del conciertu, Jay Z punxo munchos argumentos pa folgar, pa sorpresa de los fans del hip-hop. La novedá más importante nesti espectáculu foi'l zarru de la tristemente célebre rivalidá nel hip hop ente Jay Z y Nas. Los dos ex rivales estrecháronse la mano y compartieron l'escenariu xuntos pa llevar a cabu "Dead Presidents" de Jay Z combinada col cantar de Nas "The World is Yours".

Jay Z llanzó'l 21 de payares de 2006 el so álbum de regresu, tituláu *[[Kingdom Come (álbum de Jay-Z)|Kingdom Comi]]*. El primer single, *Show Me What You Got*, taba disponible n'Internet dende ochobre, siendo un ésitu nes llistes y algamando la posición #8 en Hot 100. L'álbum cunta cola producción de Just Blaze, The Neptunes, Swizz Beatz, Timbaland, Kanye West, Cool & Dre, The Runners, Dr. Dre y Chris Martin de Coldplay, qu'amás collabora na tema "Beach Chair". L'álbum debutó na so primer selmana vendiendo 680.000 copies les cualos según *[[Entertainment Weekly]]* foi "les ventes más altes na selmana debú de tola carrera de Jay Z" y siguir siendo hasta la fecha.
L'álbum vendió 2 millones de copies nos EE.XX..

Jay Z llanzó'l 6 de payares de 2007 el so décimu álbum tituláu *[[American Gangster (álbum)|American Gangster]]* dempués de ver la película de mesmu nome dirixida por Ridley Scott, foi inspiráu en gran midida a crear un nuevu "conceutu" pal álbum que describe les sos esperiencies como un mafiosu de la cai. L'álbum nun ye la banda sonora oficial de la película, a pesar de que foi distribuyida por Def Jam. *American Gangster* de Jay Z representa la so vida en rellación a la película *American Gangster*. L'álbum vendió 1 millón de copies nos EE.XX. cuntando colos senciellos "Blue Magic" y "I Know", dambos cola collaboración del raperu y productor Pharrell Williams. El 24 d'avientu de 2007, Jay Z declaró qu'él non se quedaría en Def Jam como presidente de la compañía, y que dexó vacante'l puestu a partir del 1 de xineru de 2008.

Según los rumores *The Dinasty Roc: La Familia 2* diba salir en llugar de *American Gangster*, pero por cuenta de la so inspiración nesta película, Jay decidió dexar *The Dinasty Roc: La Familia 2* pa otra ocasión.

### 2008–2011: ''The Blueprint 3'' y ''Watch the Throne''
Anuncióse'l 2 de febreru de 2008, que Jay Z sería'l titular del Festival de Glastonbury 2008, convirtiéndose nel primer gran artista de hip hop n'encabezar esti festival británicu. Los boletos escosaron antes de l'apertura. Unu de los críticos más francos de la so seleición foi Noel Gallagher d'Oasis la fama, quien criticó a los organizadores del festival por asitiar la programación de Jay Z como cabeza de cartelu pal festival, afirmando que "sentar, por Jay Z. Pero nun hai posibilidá. Nun sé al respeutu. Pero yo nun voi aceptar hip hop en Glastonbury. Ye un error ".

El discutiniu tuvo llugar nos meses previos al eventu con artistes, promotores y aficionaos de pesu, tantu en favor como en contra. Jay Z respondió a esto diciendo, "Nun tocamos guitarres como Noel, pero'l hip hop púnxose nel so trabayu como cualesquier otru tipu de música. Esti espectáculu ye a cencielles una progresión natural. La música rap inda ta evolucionando. Tenemos respetu escontra otros xéneros de la música". En respuesta a les crítiques de Gallagher, Jay Z abrió la so actuación en Glastonbury versionando *Wonderwall*,* *de la icónica banda Oasis.

Tamién encabezó munchos otros festivales de branu en 2008, incluyendo Roskilde Festival en Dinamarca, Hove Festival en Noruega y U2 Wireless Festival en Londres. El 6 d'agostu de 2008, mientres el conciertu de Kanye West nel Madison Square Garden, Jay -Z salió a interpretar un nuevu cantar, que aseguro que taría nel del álbum The Blueprint 3.
El 21 de mayu de 2009, Jay Z anunció que diba dixebrase de Def Jam y que llegara a un alcuerdu por dellos millones de dólares pa roblar un contratu con Live Nation, pa crear el so nuevu sellu **Roc Nation**, que sirviría como un sellu discográficu y como compañía de publicación de música y tamién s'acomuñar col equipu de producción Stargate de mano un sellu discográficu llamáu *StarRoc*.

Orixinalmente taba previstu que'l nuevu álbum, *[[The Blueprint 3]],* fora llanzáu'l 11 de setiembre de 2009, pero acabó siendo publicáu (n'América del Norte) el 8 de setiembre de 2009 por cuenta de la creciente anticipación. El so llanzamientu internacional siguió'l 14 de setiembre. Ye'l so álbum númberu 11 en llegar a númberu 1 nel Billboard 200 y superando el récor anterior d'Elvis Presley y convirtiéndolo nel posesor del actual.
El 9 d'ochobre de 2009, Jay Z empecipió la so xira de *[[The Blueprint 3]]*.

En xunu de 2010, Eminem y Jay Z anunciaron que llevaríen a cabu xuntos un par de conciertos en Detroit y Nueva York. L'eventu denominóse *The Home & Home Tour*. Les entraes a los dos primeros vendiéronse rápido, lo que provocó la programación d'un conciertu adicional en cada llocalidá. Jay tamién xubió al escenariu mientres l'actuación d'U2 de *Sunday Bloody Sunday* y en Auckland tamién se xunió a la banda pa una presentación de *Scarlet,* cantando delles llinies del so cantar, *Historia*.  N'agostu de 2010, revelóse que Jay Z y Kanye West taben collaborando na creación d'un EP de cinco tarrezas tituláu *[[Watch The Throne]]*. Revelándose más tarde pol mesmu West que'l proyeutu convirtiérase nun LP de llarga duración. Les sesiones de grabación del álbum empezaron en payares del mesmu añu y lleváronse a cabu en distintos llugares. El primer senciellu llanzáu pal proyeutu yera "H•A•M". El cantar foi co-producida por Lex Luger y por West. La pista terminó apaeciendo na edición de luxu del álbum. El senciellu *Otis* estrenar nel programa de radio de *Hot97* de Funkmaster Flex y taba accesible al traviés de la tienda *[[iTunes Store]]* once díes más tarde. La esistencia del cantar, xunto con delles otres pistes del álbum, foi confirmada mientres una sesión d'escucha, entamada por Jay Z. L'álbum foi llanzáu per primer vegada na *iTunes Store*, cinco díes antes de ser llanzáu en formatu físicu, una estratexa que Jay Z dixo más tarde emplegar pa evitar posibles casos de piratería. Debutó nel #1 en iTunes Store en 23 países. Tamién rompió'l récor de Coldplay de la mayoría de discos vendíos nuna selmana na tienda online, siendo la venta de 290,000 exemplares solu en iTunes. L'álbum caltuvo'l récor hasta que *[[Tha Carter IV]]* de Lil Wayne foi puestu en libertad ventiún díes más tarde, batiendo'l récor namái por 10.000 copies más. Estrenar nos EE.XX. Billboard 200 nel númberu 1, vendiendo 436.000 copies (sumando les físiques y les dixitales) na so primer selmana. L'álbum recibió crítiques xeneralmente positives. Jay Z y Kanye más tarde ufiertaron una actuación sorpresa de *Otis* nos *[[2011 MTV Video Music Awards]]*. N'abril de 2011, Jay Z llanzó un blogue como'l sitiu web d'estilu de vida col nome *Life + Times*. Toma tou, dende música y moda hasta teunoloxía o deportes. El sitiu ta basáu nos intereses de Jay Z, quien trabaya con un pequeñu equipu pa crear el so conteníu.

### 2012–presente: ''Magna Carta... Holy Grail'' y otros proyeutos

Jay Z collaboró con M.I.A. nel senciellu "XXXO", qu'algamó un nivel razonable d'ésitu y pasó a ser remezclado por dellos productores de tol mundu.
En mayu del 2012, Jay Z y l'alcalde de Filadelfia, Michael Nutter, anunciaron que Jay Z va ser el curador y la cabeza de cartelu pal primer festival "Budweiser Made in America" en Fairmount Park en Filadelfia el 1º y 2 de setiembre de 2012. La presentación va ser producida por Live Nation y va xuntar una formación ecléctica de "rock, hip hop, R&B, música llatina y dance". Jay Z y Rihanna han de ser los dos principales actos como cabeza de cartelu pal festival de música de la BBC Radio 1 tituláu "2012 Hackney Weekend" realizaos el 23 y 24 de xunu. Jay Z abrió'l so set con una apaición de Rihanna, qu'interpretaron "Run This Town". El 6 de setiembre, "Clique" foi llanzáu, un senciellu pal álbum "*Cruel Summer*", de la discográfica GOOD Music. Kanye West y Big Sean protagonicen la tema xunto a Jay Z.
Jay Z tomó'l metro hasta'l so show nel cual escosáronse les entrada nel Barclays Center de Brooklyn el 6 d'ochobre de 2012. El 12 de payares 2012 Coldplay anunció que van tar tocando con Jay Z nel Barclays Center el 31 d'avientu.

El 23 de setiembre de 2010, Q-Tip confirmó que trabaya nel siguimientu del álbum de *The Blueprint 3* de Jay Z, diciendo que l'álbum diba llegar a les tiendes na primavera de 2011. L'álbum al llegar la primavera del 2011 entá nun fuera puestu en llibertá, pero fueren confirmaes 3 cantares fueron grabaes y unu de los cualos cunta con Frank Ocean. En mayu de 2012 informar de que Jay Z ta trabayando en nueva música col productor Jahlil Beats de Roc Nation. al rematar el 201 y empezando el 2013, l'álbum foi nomáu unu de los discos más esperaos de 2013 pola revista Complex, MTV y la revista XXL. la producción va venir de parte de Jahlil Beats, Rick Rubin, Swizz Beatz, Timbaland y Pharrell Williams.
Jay Z tamién fixo una apaición a principios del 2013 nel senciellu de Justin Timberlake "Suit & Tie" del so tercer álbum d'estudiu "*[[The 20/20 Experience]]*", el cantar en sí foi producíu tantu por Jay Z como pol amigu común de Timberlake y Jay, Timbaland. Mientres el quintu partíu de les Finales de la NBA de 2013, Carter anunció al traviés d'un curtiu videu que'l so docenu ya inesperáu álbum d'estudiu titularíase *[[Magna Carta... Holy Grail|Magna Carta... Holy Grial]]* y sería puestu en llibertá'l 4 de xunetu de 2013.

Él tuvo nel estudiu con dellos artistes como Drake, Nas y Justin Timberlake trabayando nel álbum y nos álbumes individuales de cada unu d'ellos. L'álbum foi puestu a disposición pa la so descarga dixital gratuita pa los veceros de Samsung pola aplicación de JAY Z Magna Carta'l 4 de xunetu de 2013, y puestu en llibertá a la venta al per menor el 8 de xunetu de 2013, por Roc-A-Fella y Roc Nation. L'álbum foi promovíu al traviés de dellos anuncios publicitarios presentaos por Samsung y nun foi precedíu por nengún senciellu al per menor. Cuntó coles collaboraciones finales de Justin Timberlake, Nas, Rick Ross, Frank Ocean y Beyoncé Knowles. La producción del álbum foi remanáu principalmente por Timbaland y Jerome "J- Roc" Harmon, incluyendo la participación de Boi- 1ª, Mike WiLL Made It, Hit-Boy, Mike Dean, Nun ID, The-Dream, Swizz Beatz, Pharrell Williams ente otros.

Tres el so llanzamientu físicu nos Estaos Xuníos, l'álbum foi certificáu Platín pola RIAA por ventes de 1.000.000 copies, por cuenta de la cantidá de descarga dixital ensin precedentes, con Samsung. Debutó nel númberu 1 del *[[Billboard 200]]*, vendiendo 528.000 copies na so primer selmana, polo que ye'l 13ᵉʳ álbum d'estudiu consecutivu de Jay Z n'encabezar les llistes. Hasta'l 5 de xineru de 2014, l'álbum vendió 1.104.000 copies n'Estaos Xuníos. Los senciellos del álbum fueron "Holy Grail", con Justin Timberlake, "Tom Ford" y "Part II (On the Run)" xunto a Beyoncé.

N'avientu de 2013, anuncióse que Jay Z recibiera nueve (9) nominaciones nos Premios Grammy 2014, más que cualesquier otru artista. Jay Z apaeció como artista convidáu en "Drunk In Love", primer senciellu del quintu álbum d'estudiu de la so esposa Beyoncé; xuntos interpretaron esti cantar na apertura de la 56ª Entrega Añal de Premios Grammy na cual Jay Z llevóse 2 Grammys teniendo un total de 19 gramófonos nel so haber.

## Actividá nos negocios

### Entretenimientu y estilu de vida
Jay Z ye co-propietariu de *The 40/40 Club*, un chigre deportivu de categoría qu'empezó en Nueva York y dende entós espandióse a Atlantic City, Nueva Jersey. Futuros proyeutos van tener como meta establecer *40/40 Clubes* en Los Angeles, Las Vegas y Singapur. Roc-A-Fella tamién distribúi *Armadale*, un vodca escocés, n'Estaos Xuníos.

El raperu tien asina mesmu parte de los Brooklyn Nets, franquicia de la NBA. N'ochobre de 2005, los medios de comunicación ingleses informaron de que taba considerando faese con parte del Arsenal F.C., conxuntu de fútbol inglés, pero que nun pudo porque nun tenía abondu dineru en bolsa.

Jay tamién ye dueñu del portal web creáu en 2011 sol nome de *Life + Times *(espuestu enantes).

No fondero, Jay Z ye un empresariu como los sos amigos y magnates Russell Simmons, Dr. Dre y Sean "Diddy" Combs, quien tamién llogren beneficiu de negocios como sellos discográficos y llinies de ropa. Amás, recibió per parte de la revista *[[GQ]]* el premiu al "Home Internacional del Añu".

Ye'l fundador de la marca de ropa urbano Rocawear xunto con Damon Dash. Rocawear tien llinies de ropa y accesorios pa homes, muyeres y neños. La llinia pasó a manes de Jay Z a principios de 2006, tres un discutiniu cola direición. En marzu de 2007, Jay Z vendió los derechos de la marca Rocawear a *Iconix Brand Group*, por 204 millones de dólares. Jay Z va caltener la so participación na compañía y va siguir supervisando'l desenvolvimientu de marketing, llicencies y productos. En 2005, Jay Z convertir n'unu de los inversores en *Carol's Daughter*, llinia de productos de guapura, incluyendo los productos pal pelo, la piel y les manes. En 2012 convertir en productor executivu del videoxuegu de baloncestu *[[NBA 2K13]]*.

Jay Z desempeña'l papel de co-direutor de la marca de Budweiser *Select* y collabora cola empresa nos programes estratéxicos de marketing y desenvolvimientu publicitariu. Nestos brinda orientación sobre los programes de la marca y los anuncios qu'apaecen na televisión, radio, prensa y eventos d'altu perfil. Él tamién invirtió nuna empresa de desenvolvimientu inmobiliariu denomada *J Hotels* qu'apocayá adquirió un $66 millones a metá de corte esquiñona en Chelsea, Nueva York. Jay Z y los sos socios tán contemplando la construcción d'un hotel d'alta gama o d'un edificiu de la galería d'arte nel sitiu recién adquiríu, que tien potencial p'allugar alredor de doce pisos.

### Roc-A-Fella Records
Jay Z fundó Roc-A-Fella Records con Damon Dash y Kareem "Biggs" Burke. Def Jam mercó'l 50% de la compañía en 1997 por 1.5 millones de dólares.

A finales de 2004, Jay Z, Dash y Biggs vendieron los sos intereses restantes a Roc-A-Fella Records, y el sellu foi calteníu como parte de Island Def Jam. Poco dempués, Jay Z foi designáu nuevu presidente y CEO de Def Jam Recordings por L.A. Reid, presidente de Island Def Jam. Por cuenta de esti fechu hubo problemes ente Jay Z y Damon Dash, declarando esti postreru que "retratárase-y como "Osama bin Laden" y que los raperos taríen del llau de Jay y non del so". Dash anguaño dirixe l'apocayá fundada Dame Dash Music Group, como una empresa conxunta de Island Def Jam, que produz a antiguos artistes de Roc-A-Fella como Beanie Sigel.

Pela so parte, Jay Z dexó Roc-A-Fella por una rotura con Def Jam Records y robló un contratu con Live Nation pa la creación del so nuevu sellu discográficu *RocNation*.

## Vida personal

### Cargos criminales
Jay Z foi acusáu d'apuñalar al productor executivu Lance "Un" Riviera por supuesta piratería del so material de *Vol. 3... Life and Times of S. Carter*. Los incidentes asocedieron polo visto na fiesta del llanzamientu del primer álbum de Q-Tip nel *Kit Kat Klub*, un club agora inesistente en Times Square, Nueva York, el 9 d'avientu de 1999. Los socios de Jay Z fueron acusaos de causar conmoción dientro del club, ente que Jay Z supuestamente apuñalaba a Riviera.

Jay Z nun principiu negó l'incidente y declaróse inocente cuando'l xuráu d'acusación retornó'l procesamientu. Jay Z y los sos abogaos afirmaron que nun tuvo en nengún llugar cercanu a Riviera mientres l'incidente entá habiendo testigos y tando la cinta de la cámara de seguridá del club como prueba del paradoriu del raperu mientres l'apuñalamientu. Sicasí, acabó declarándose-y culpable d'un delitu de grau menor pol que lu condergaron a trés años de llibertá condicional. El *New York Post* informó que Jay Z pagara a Riviera 600.000 dólares nun alcuerdu civil por que cesaren les acusaciones que taben interfiriendo colos sos planes.

Jay Z fai referencia al xuiciu y a los incidentes nos cantares *Izzo (H.O.V.A.)*, de *The Blueprint*, *Threat* de *The Black Album* y *Dear Summer*, del *534* de Memphis Bleek (2005).

### Rellación con Beyoncé

Jay Z apaeció nel ésitu ''Crazy In Love'' de Beyoncé. Collaboró con ella tamién en 2006 nel single "Dexa Vù". La pareya nunca faló públicamente sobre la so rellación, pero según infórmase tuvieron xuntos mientres cuatro años. Beyoncé piensa que la poca publicidá que se dio del so novialgu ayudólos na rellación. Jay Z dixo nun artículu de People Magazine que "cola nuesa rellación nun xugamos". En 2004, Jay Z declaró que llueu se casaríen.

Antes de la so rellación amorosa, ye probable que dambos tuvieren otru tipu de rellación más amistosa. En 1999, Jay Z dirixó'l video del single *I Got That* de Amil, nel qu'apaecía Beyoncé. Les Destiny's Child tamién apaecen nel video de *H To The Izzo*. Antes de 2002 hubo tamién munches apaiciones como estes.

El 4 d'abril de 2008 Jay Z casóse cola cantante Beyoncé en París, Francia, nuna ceremonia coles persones necesaries pal eventu y amigos íntimos de la pareya como asistentes, tales como Gwyneth Paltrow, Chris Martin, Rihanna y Chris Brown. Pa la ceremonia, los dos pensaron en faer daqué inusual, y tatuáronse un aniellu, que va ser cubiertu poles argolles matrimoniales.

Nel MTV Video Music Awards 2011, Beyoncé reveló que taba embarazada del so primer ñácaru y celebrar dempués de presentar en direuto *Love On Top* desatapando la so chaqueta y asina dexando ver la so yá crecíu banduyu. Pel so llau'l padre del futuru ñácaru yera felicitáu por Kanye West, Lady Gaga, Tony Bennett y otros colegues.

El 7 de xineru de 2012, ella dio a lluz a la so fía, llamada **Blue Ivy Carter Knowles**, nel Hospital Lenox Hill en Nueva York. El 9 de xineru de 2012, Jay Z llanzó *Glory*, un cantar dedicáu a la so fía, al traviés de la so páxina web LifeandTimes.com. El cantar detalla l'embaranzu de la pareya y les consiguientes lluches, incluyendo un albuertu bonal sufiertu primero que Knowles quedara embarazada de la so fía. El primer lloru de Blue foi incluyíu a la fin del cantar y foi acreditada oficialmente nel cantar como "BIC". A los 2 díes d'edá convertir na persona más nueva n'apaecer nuna llista de Billboard, cuando *Glory*, debutó na llista Hot R&B/Hip-Hop Songs nel númberu 74.

El 2 de Febreru de 2017, Beyoncé reveló que taba embarazada de mellizos xunto al raperu al traviés de la so cuenta oficial de Instagram.

Artísticamente, la pareya grabó una serie de temes xuntes:

* 2002 **'03 Bonnie & Clyde**
* 2003 **[[Crazy in Love (cantar de Beyoncé)|Crazy In Love]]**
* 2003 **That's How You Like It**
* 2006 **[[Déjà Vu (cantar de Beyoncé)|Déjà Vu]]**
* 2006 **[[Hollywood (cantar de Jay-Z)|Hollywood]]**
* 2006 **Upgrade U**'
* 2011 **Lift Off** con Kanye West
* 2013 **Part II (On The Run)**
* 2013 **Drunk In Love**

### Veganismu

Ye veganu dende principios de 2015, al igual que la so muyer, y dambos punxeron en marcha un serviciu de comida vegana a casa.

## Discografía

## Senciellos

## Historial nos Grammys
Jay Z ye'l segúndo raperu con más Grammys ganaos, con 19, xusto por detrás del so compañeru Kanye West con un total de 21 gramófonos.

## Filmografía
* *Streets Is Watching ([[1998]])
* *Hard Knock Life* ([[2000]])
* *State Property (2002)
* *Chapter One (2002)
* *Paper Soldiers (2002)
* *Blueprint 2.1 (2003)
* *Fade To Black (2004)
* *Diary Of Jay-Z: Water For Life* (2006)

## Enllaces esternos

* Biografía en Acid Jazz Hispanu (n'español)
* Discografía completa comentada
* Rocafella Perfil
* Def Jam Records
* S. Carter Academy
* The 40/40 Club
* Rocawear 
* Jay-Z Online 
* Magna Carta... Holy Grail 

## Referencies