Magadha

**Magadha** foi un antiguu reinu del nordeste de la India, que se desenvolvió ente los sieglos VI&nbsp;e.&nbsp;C. y VI&nbsp;d.&nbsp;C.

El mapa a la derecha amuesa aproximao'l territoriu d'esi reinu escontra'l 500&nbsp;e.&nbsp;C.

## Reis de Magadha
### Reyes llexendarios

#### [[Dinastía Brihadratha]]

#### [[Dinastía Pradyota|Dinastía pradiota]]
Duró 138 años, según el *[[Visnú-purana]]*.

* Pradiot
* Palaka
* Visaka Iupa
* Yanaka
* Nandi Vardhana

#### [[Dinastía Haryanka|Dinastía jarianka]]<small><small><small><!R0></small></small></small>

* Bimbisara de Magadha (545-493&nbsp;e.&nbsp;C.), fundador del primer Imperiu magadha
* Ayatasatru de Magadha (493-461&nbsp;e.&nbsp;C.).
* Udaia Bhadra (461-445&nbsp;e.&nbsp;C.).
* Aniruddha
* Munda
* Nagadasaka (437-413&nbsp;e.&nbsp;C.).

## Historia

### Reyes históricos

#### [[Dinastía Shishunaga|Dinastía sísunaga]]

Primeramente estendíase poles rexones de Malwa (Patna) y Gaia (actual Bijar). Les sos capitales fueron Raya Grija (actual Rashguir) y darréu la célebre Pataliputra o Pataliputta. Depués estendiéronse a les rexones d'Anga (Bengala), Kosala, Kashi; con tal ampliación territorial el reinu foi llamáu en sánscritu *[[mahājanapadas|majá-yanapada]]* (‘gran país’).

La espansión de Magadha empecipiar a fines del sieglu&nbsp;VI&nbsp;e.&nbsp;C. col *[[raxa (hinduismu)|rasha]]* (rei) cuasi llexendariu Bimbisara (circa 543&nbsp;e.&nbsp;C. a circa 491&nbsp;e.&nbsp;C.). El so fíu Áyata Shatru, que reinó ente'l 491 y el 459&nbsp;e.&nbsp;C., prosiguió l'ampliación del reinu, de cuenta que nel sieglu IV&nbsp;e.&nbsp;C., **Magadha** ocupaba la mayor parte del norte de la India.

Según dellos testos ―como los *[[Puranas]]*, les cróniques budistes de Sri Lanka, según otros testos budistes y jainas―, el reinu de Magadha foi primeramente lideráu pol cla sísunaga (posiblemente nel 650&nbsp;e.&nbsp;C.), orixinarios de Kashi (antiguu nome de Benarés) y tres 300&nbsp;años (escontra'l 350&nbsp;e.&nbsp;C.) los sísunaga fueron derrocaos por quien se fixo llamar Majápadma (‘gran lotu’) el cual resultó ser primer monarca del cla nanda.

* Bimbisara (reinó 52 años).
* Áyata Shatru (reinó 30 años, el Buddha finaría nel octavu añu del reináu de Áyata Shatru).
* Udayin o Udayibhadra (16 años).
* Anuruddha (cerca 4 años).
* Munda (c. 4 años).
* Nagnasaka (24 años).
* Sísunaga (18 años).
* Kalasoka (28 años).
* Los fíos de Kalasoka (de los cualos Nandivardhana foi'l preeminente) reinaron en total otros 22&nbsp;años.

Sicasí los *[[Purana|Puranes]]* dan pa la mesma cla shishunāga una llista con distintu orde, nomes y de llargos reinaos estendíos mientres un periodu de 321&nbsp;años:

* Sísunaga o Sáisunaga (reinaría 40 años).
* Kakavarna (26 años).
* Ksemadharman (36 años).
* Ksema Shit o Ksatraushas (24 años).
* Bimbisara (28 años).
* Áyata Shatru (27 años).
* Darsaka (24 años).
* Udayin (33 años).
* Nandivardhana (45 años).
* Nahamandir (43 años).

Según los testos budistes de Sri Lanka, el cla sísunaga dio los siguientes soberanos a Magadha:

* Sisunaga (684-644&nbsp;e.&nbsp;C.), estabeleceu o reinu de Magadha
* Kakavarna (644-618&nbsp;e.&nbsp;C.).
* Ksemadharma (618-582&nbsp;e.&nbsp;C.).
* Ksatrauyas (582-558&nbsp;e.&nbsp;C.).
* Darshaka o Darbhaka (dende 461&nbsp;e.&nbsp;C.).
* Udayin o Udaiasua
* Nandi Vardhana
* Majanandi, el so imperiu foi heredáu pol so fíu illexítimu Majapadma Nanda.

#### [[Dinastía Nanda]] (424-321&nbsp;e.&nbsp;C.)

* Majapadma Nanda (dende 424 e.C.), fíu illexítimu de Majanandi; fundó la dinastía Nanda.
* Pandhuka
* Panghupati
* Bhutapala
* Rastrapala
* Govisanaka
* Dasa Siddhaka
* Kaivarta
* Dhana (Agrammes o Xandrammes) (hasta'l 321&nbsp;e.&nbsp;C.); perdió'l so imperiu cuando Chandragupta Maurya ganar.

Alexandru Magnu llegó a apoderar los territorios occidentales d'esti reinu correspondientes al valle del Indo, pasando depués casi la totalidá del reinu de Magadha de volao al control del Reinu grecobactriano y del Reinu indogriego, según darréu a tar sol poder del Imperiu kushan. Chandragupta, el fundador del cla maurya reconquistó Magadha nel 321&nbsp;e.&nbsp;C.

#### [[Dinastía maurya]] (324-184&nbsp;e.&nbsp;C.)

* '''Chandragupta''' Maurya (324-301&nbsp;e.&nbsp;C.), fundador del Imperiu maurya dempués de ganar al Imperiu nanda y al Imperiu seléucida. Los indogriegos llamar Sandrakottos. Afirmaba ser descendiente de la Dinastía sakia.
* Bindusara Amitraghata (301-273&nbsp;e.&nbsp;C.).
* '''Ashoka''' Vardhana (273-232&nbsp;e.&nbsp;C.), ye consideráu'l mayor emperador na historia de la India. Foi'l primeru que la unificó. Adoptó'l budismu como relixón oficial del imperiu; dende entós empezó'l vegetarianismo y la idea de la non&nbsp;violencia.
* Dasaratha (232-224&nbsp;e.&nbsp;C.).
* Samprati (224-215&nbsp;e.&nbsp;C.).
* Salisuka (215-202&nbsp;e.&nbsp;C.).
* Deva Varma (202-195&nbsp;e.&nbsp;C.).
* Shatadhanua (195-187&nbsp;e.&nbsp;C.)
* Brijad Ratha (187-184&nbsp;e.&nbsp;C.), asesináu por Pusyamitra Shunga

Asina'l territoriu de Magadha sería'l nucleu de los dos más conspicuos imperios hindús, el de los maurya (sieglos&nbsp;IV a II&nbsp;e.&nbsp;C.) y el de los Gupta (sieglos&nbsp;IV a V&nbsp;d.&nbsp;C.).

#### [[Dinastía Shunga]] (185-73&nbsp;e.&nbsp;C.)

* PusiaMitra Sunga (185-149&nbsp;e.&nbsp;C.), fundó la dinastía dempués d'asesinar a Brihad Ratha
* Agnimitra (149-141&nbsp;e.&nbsp;C.), fíu de Pusiamitra
* Vasujyeshtha de Magadha (141-131&nbsp;e.&nbsp;C.).
* Vasumitra de Magadha (131-124&nbsp;e.&nbsp;C.).
* Andhraka de Magadha (124-122&nbsp;e.&nbsp;C.).
* Pulindaka de Magadha (122-119&nbsp;e.&nbsp;C.).
* Ghosha de Magadha
* Vajramitra de Magadha
* Bhagabhadra de Magadha, mentáu nos *[[Puranas]]*
* Devabhuti de Magadha (83-73&nbsp;e.&nbsp;C.), últimu rei Sunga.

#### [[Dinastía Kanva|Dinastía kanua]] (73-26&nbsp;e.&nbsp;C.)

* Vasudeva de Magadha (dende 73&nbsp;e.&nbsp;C.), a quien siguión ente'l 75 y el 66&nbsp;e.&nbsp;C. un periodu de rebeliones, del que surdieron dellos reinos.
* Bhumimitra de Magadha (66&nbsp;e.&nbsp;C. a 52&nbsp;e.&nbsp;C.).
* Narayana de Magadha (52&nbsp;e.&nbsp;C. a 40&nbsp;e.&nbsp;C.).
* Susarman de Magadha (40&nbsp;e.&nbsp;C. a 30&nbsp;e.&nbsp;C.).
Dempués d'él (ente'l 30&nbsp;e.&nbsp;C. al 275&nbsp;d.&nbsp;C.) siguió un periodu ensin un reinu unificador hasta que surdió la Dinastía gupta, nel 240&nbsp;e.&nbsp;C.

#### [[Dinastía gupta]] (c. 240-550&nbsp;d.&nbsp;C.)

* Sri-Gupta I de Magadha (c. 240-290).
* Gatotkacha Gupta (290-305).
* Chandragupta I de Magadha (305-335), fundador del Imperiu gupta. Considérase qu'esta foi la Edá d'oru de la cultura de la India.
* Samudragupta de Magadha (335-370).
* Caña Gupta de Magadha (370-375).
* Chandra Gupta II de Magadha (Chandragupta Vikramaditya) (375-415), fíu de Samudra Gupta, l'Imperiu gupta algamó'l so apoxéu mientres el so reináu. El pelegrín chinu Fa-Hsien describió la cultura india mientres el so reináu.
* Kumara Gupta I de Magadha (415-455).
* Skanda Gupta de Magadha (455-467).
* Kumara Gupta II de Magadha (467-477).
* Buddha Gupta de Magadha (477-496).
* Chandra Gupta III de Magadha (496-500).
* Vainya Gupta de Magadha (500-515).
* Narasimha Gupta de Magadha (510-530).
* Kumara Gupta III de Magadha (530-540).
* Vishnu Gupta de Magadha (c. 540-550).

Al sumir l'Imperiu gupta so los ataques de los hunos heftalitas, Magadha perdió la so importancia, que foi de volao recuperada col reináu de Dharmapala ente'l 770 y el 810.

#### [[Dinastía Gupta Oriental]]
Esta dinastía tuvo once reis y estendióse ente'l 560 y el 800/820.

Nel sieglu XII pasó a tar sol control de los musulmanes, dómina na cual Magadha pasó a ser solo una *vilaia* (provincia) del sultanatu de Delhi.

## Cultura

La importancia de Magadha na cultura ye enorme, mientres el periodu d'apoxéu d'esti reinu'l territoriu del mesmu pasó a ser el nucleu d'orixe tantu del budismu como del jainismo. Tamién tien gran relevancia nel hinduismu: el reinu de Magadha ye mentáu tantu nel *[[Mahābhāaguarón|Majábharata]]* como nel *[[Rāmāyana|Ramaiana]]* (dambos aproximao del sieglu&nbsp;III&nbsp;e.&nbsp;C.).

L'idioma clásicu d'esti reinu foi'l magadhí (anguaño magají) variante del prácrito faláu na rexón de Patna del cual deriven los actuales asamés, bengalí, bijarí y oría.

## Referencies