Prunus avium

La  ye una especie de zrezal nativu d'Europa y l'occidente asiáticu, del cual derívense la gran mayoría de los cultivares comerciales de cereza. Ye un frutal apreciáu na cuenca mediterránea dende la Edá Antigua; griegos y romanos espublizar estensamente. Güei cultívase en bona parte de les rexones templaes del mundu.

## Descripción
Ye un árbol de gran volume, algamando los 30 m d'altor. Tien un fuste rectu, cola corteza llisa y anillada, de tonalidá acoloratada. La copa ye amplia, piramidal, más o menos allargada, formada por cañes diverxentes, ercto-patentes, inermes. Ye caducifoliu; les fueyes son simples, aovaes a oblongues, col marxe crenáu o dentáu, llixeramente acuminaes, y miden ente 7 y 12 cm de llargor y 3 a 5 d'anchu. El fexe ye glabro, y el viesu llisu o pubescente. Preséntense fasciculaes, al estremu de ramillos curtios; el peciolu tien unos 5 cm de llargor, con dos glándules acolorataes na base del llimbu. El tueru puede llegar a tener 50 centímetros d'anchu. 

Les flores apaecen cuando l'árbol entá nun viltó, o simultáneamente coles fueyes, d'abril a mayu nel hemisferiu norte. Son blanques, d'ente 2 y 3 cm de diámetru; amuesen cinco sépalos y otros tantos pétalos blancos obovaos. Los estames son múltiples. Les flores formen fexes (umbeles), formaos por 2 a 6 unidaes, en que la so base hai una corona de bráctees. *P. avium* non se autopoliniza (anque se desenvolvieron variedaes específicamente a esi fin); la xera llevar a cabu abeyes. L'estigma ye receptivu dende l'apertura de la flor, y llibera polen siquier mientres dos díes.

El frutu ye una drupa de color coloráu coritu, más o menos claro, o escepcionalmente mariellu. Ye globosa o llixeramente oblonga; el carozo ye esféricu y llisu. Madura tempranamente nel añu; de sabor llixeramente acedo, ye apreciadísimo frescu y en conserva.

La madera de la zrezal ye trupa, dura, pesada y de granu finu; apreciar en ebanistería.

El carozo ("güesu") contién cianuru d'hidróxenu nel so interior, polo cual el so grana ye altamente tóxica.

## Cultivu
*P. avium* ye abondo resistente, y naturalízase ensin dificultá en montes claros. Ye vulnerable a la seca y a les xelaes primaverales; crez meyor n'árees templaes con iviernos definíos. Presenta requerimientos de fríu pa una fayadiza rotura de la dormición y entamu de la nueva estación de crecedera. Estos requerimientos de fríu son bien variables, según cultivar: dende 500 a 1&nbsp;300 hores de fríu. Los mayores productores de cereces a efeutos comerciales son Rusia, Estaos Xuníos, Alemaña, Italia, Francia y España.Esisten cultivares de zrezal destinaos a efeutos ornamentales, con cañes colgantes y flores dobles; son comunes n'Europa y en Xapón.

Cola cereza de la variedá *marrasca* ellabórase'l llicor llamáu ''marrasquino''.

## Xenética
Esta especie ye davezu diploide; la autoesterilidad producir por un xen, conocíu como `s`. Si'l apanfilo del xen ye conteníu nel xuegu de cromosomes del polen ye igual a dalgún de los alelos presentes na flor fema, la fertilización nun se produz. La producción de xenes modificaos que nun presenten esta reacción llevóse a cabu apocayá, y esisten cultivares autopolinizantes.

## Usos
;Ornamentales:
De cutiu cultívase como un árbol floríu. Debíu al tamañu del árbol, utilízase de cutiu en zones verdes, y menos de cutiu como un árbol de cai o xardín. La forma de flor doble, 'Plena', alcuéntrase, comúnmente, en llugar de les formes individuales de flores monteses.

Dos híbridos interespecíficos, *P. x schmittii* (*P. avium* x *[[Prunus canescens|P. canescens]]*) y *P. x fontenesiana* (*P. avium* x *[[Prunus mahaleb|P. mahaleb]]*) tamién se cultiven como árboles ornamentales.

;Maderes:
La madera de zrezal ye de color marrón acoloratáu, dura y valórase como una madera duro pa torniamientu de madera, y faer muebles y preseos musicales . La madera de zrezal tamién s'utiliza p'afumar los alimentos, cuantimás carnes, n'América del Norte, yá que-y dá un claru y prestosu sabor al productu. 

;Otros usos:
El látex de les firíes de la corteza ye arumosu y puede ser mazcáu como un sustitutu de la goma de mazcar.

Les melecines pueden preparar a partir de los tarmos de les drupes y son astrinxentes , antitusivos y diuréticu.

Un colorante verde tamién puede preparar a partir de la planta.

## Taxonomía
*Prunus avium* describióse por Carlos Linneo y espublizóse en *[[Flora Suecica]], Editio Secunda Aucta et Emendata 165*, nel añu 1755.
;Etimoloxía
***Prunus***: nome xenéricu que provién d'un antiguu nome griegu (*προύνη*), y depués llatín (*prūnus, i*) de la cirolar. Yá emplegáu por, ente otros, Virxiliu (*[[Xeórxiques]]*,* 2, 34*) y Pliniu'l Vieyu (*[[Historia naturalis]]*,*13, XIX, 64*)

***avium***: epítetu llatín de *avium*, "un desiertu, un llugar de lo selvaxe", y *avius*, "desiertu, solitariu, fora del camín, a distancia, ensin caminos, ensin triar".

;Híbridos:
**[[Prunus × fontanesiana]]* (Spach) C.K.Schneid.
**[[Prunus × gondouinii]]* (A.Poit. & Turpin) Rehder
**[[Prunus × mohacsyana]]* Kárpáti
**[[Prunus × stacei]]* Wójcicki

;Sinonimia:
;Basiónimu:
**Prunus cerasus* var. *avium* L. 
 
;Homotípicos:
**Cerasus avium* (L.) Moench
**Prunus cerasus* subsp. *avium* (L.) Hook.f.
**Prunus cerasus* var. *avium* L.
;Heterotípicos:
**Cerasus avicularis* Dulac
**Cerasus dulcis* (L.) G. Gaertn. *& al.*
**Cerasus duracina* (L.) DC.
**Cerasus hortensis* Mill.
**Cerasus juliana* (L.) Delarbre
**Cerasus nigra* Mill.
**Cerasus nigricans* (Ehrh.) Borkh.
**Cerasus varia* (Ehrh.) Borkh.
**Prunus duracina* (L.) Sweet
**Prunus juliana* (L.) Gaudin
**Prunus nigricans* Ehrh.
**Prunus varia* Ehrh.
**Cerasus avium* subsp. *duracina* (L.) Janchen
**Cerasus avium* subsp. *juliana* (L.) Janchen
**Prunus avium* subsp. *duracina* (L.) Schübl. & G.Martens
**Prunus avium* subsp. *juliana* (L.) Schübl. & G.Martens
**Prunus avium* subsp. s*ylvestris* (Ser.) Schübl. & G. Martens, *nom. illeg.*

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica

## Referencies

## Bibliografía
# Flora of China Editorial Committee. 1988-2013. Flora of China (Checklist & Addendum). Unpaginated. In C. Y. Wu, P. H. Raven & D. Y. Hong (eds.) Fl. China. Science Press & Missouri Botanical Garden Press, Beijing & St. Louis.
# Zuloaga, F. O., O. Morrone, M. J. Belgrano, C. Marticorena & E. Marchesi. (eds.) 2008. Catálogo de las plantas vasculares del Cono Sur. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 107(1–3): i–xcvi, 1–3348.

## Enllaces esternos

* Prunus avium n'Árboles Ibéricos
*Montes Naturales
* USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network - (GRIN) [Online Database]. http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?29844
* 
*''Prunus avium'' en Flora Vascular