open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tephrosia spinosa

***Tephrosia spinosa*** ye una especie de planta fanerógama del xéneru *[[Tephrosia]]*, perteneciente a la familia de les fabacees y que ye orixinaria d'India, Sri Lanka, Malasia ya Indonesia.

## Propiedaes
Eupalitin 3-O-β-D-galactopyranosida, un glucósido de flavonol de la eupalitin, pue ser aislláu de *T. spinosa*. Tephrospinosin (3′,5′-diisopentenyl-2′,4′-dihydroxychalcone), una chalcona, pue ser aislláu del raigañu.

## Taxonomía
*Tephrosia spinosa* describióse por (L.f.) Pers. y espublizóse en *[[Synopsis Plantarum]]* 2(2): 330. 1807.
;Etimoloxía:
***Tephrosia***: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues: τεφρος (*tephros*), que significa "cenicientu", en referencia a la coloración abuxada dau a les fueyes polos sos mestos tricomes.

***spinosa***: epítetu llatín que significa "con escayos"
;Sinonimia:
* *Galega spinosa* L.f.

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les fabacees

## Referencies

## Enllaces esternos
* http://eol.org/pages/643602/overview
Tephrosia vogelii

***Tephrosia vogelii***, o **barbasco guineanu**, ye una especie de planta con flores del xéneru *[[Tephrosia]]*.

## Distribución y hábitat
*Tephrosia vogelii* ye una yerba o árbol pequeñu que ye nativa d'África tropical y tamién s'utilizó na América tropical, según el sur y sureste d'Asia.

## Descripción
Ye un pequeñu árbol utilizáu polos llabradores en numberosos países d'África pa desfacer de les plagues nel ganáu, pa controlar les plagues nos campos de cultivu como un pesticida orgánicu, ameyora la fertilidá del suelu, y ye una melecina pa enfermedaes de la piel y los viérbenes internos, y pal so usu nel almacenamientu de los cultivos. Ye una yerba nidio y amaderáu con xamasca trupa. Algama un tamañu 0,5-4 m d'altor, y contién los tarmos y cañes colos pelos marrones blanques o ferruñoses curties y llargues. Fueyes llargues y estreches ramificar a partir de los tarmos, lo mesmo que de saco formes que contienen les granes de la planta pa la reproducción. L'usu de "estractu de fueya de *Tephrosia vogelii* de baxu costu ta estendiéndose a los llabradores nel centru de Kenia", y foi bien esitosu en términos de les sos resultancies.

## Usos
Utilízase comúnmente pa esaniciar les [plagues] y [enfermedá|enfermedaes, pulgues y cachiparros n'animales específicamente. Nun ye afechu pal ganáu o consumu humanu, yá que nun ye bien nutritivu y puede ser tóxicu pa los pexes y otros animales. La fame y la probeza en tol mundu ye un problema creciente y esta planta puede utilizase como solución p'ayudar a solliviar esti problema.
;Principios activos:
Deguelin y tephrosin pueden atopase en *Tephrosia vogelii*.

## Taxonomía
*Tephrosia vogelii* describióse por Joseph Dalton Hooker y espublizóse en *[[Journal of the Proceedings of the Linnean Society]]* 4(Suppl.): 111–112. 1860.
;Etimoloxía:
***Tephrosia***: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues: τεφρος (*tephros*), que significa "cenicientu", en referencia a la coloración abuxada dau a les fueyes polos sos mestos tricomes.

***vogelii***: epítetu dau n'honor del botánicu Julius Rudolph Theodor Vogel.
;Sinonimia:
* *Cracca vogelii* (Hook.f.) Kuntze

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les fabacees

## Referencies

## Bibliografía
# AFPD. 2008. African Flowering Plants Database - Base de Donnees des Plantes a Fleurs D'Afrique.
# CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Mexico City.
# Duchen, P. & S. G. Beck. 2012. Estudiu taxonómicu de les Lleguminoses del Parque Nacional Area Natural de Manexu Integráu (PN-ANMI) Cotapata, La Paz-Bolivia. Revista Soc. Boliv. Bot. 6(1): 13–51.
# Forzza, R. C. 2010. Llista de espécies Flora do Brasil http://floradobrasil.jbrj.gov.br/2010. Jardim Botânico do Rio de Janeiro, Rio de Janeiro.
# Molina Rosito, A. 1975. Enumeración de las plantas de Honduras. Ceiba 19(1): 1–118.
# Flora of China Editorial Committee. 2010. Flora of China (Fabaceae). 10: 1–642. In C. Y. Wu, P. H. Raven & D. Y. Hong (eds.) Fl. China. Science Press & Missouri Botanical Garden Press, Beijing & St. Louis.

## Enllaces esternos
Terminalia arjuna

***Terminalia arjuna***, ye una especie d'árbol perteneciente a la familia Combretaceae.

## Descripción
Algama un tamañu d'unos 20 a 25 metros d'altor; polo xeneral tien un tueru reforzáu, y forma un gran dosel na corona, del que les cañes cayen escontra baxo. Tien fueyes cóniques allargaes que son verdes na parte cimera y marrón per debaxo; la corteza ye llisa, de color gris; tien flores de color mariellu maciu qu'apaecen ente marzu y xunu; la so fruta ye glabra, maderiza de 2,5 a 5 cm fibrosa, estremada en cinco ales, apaez ente setiembre y payares.

## Distribución y hábitat
La arjuna alcuéntrase crez xeneralmente en veres de ríos o calces de los ríos secos en Bengala Occidental y el sur y el centru de la India. Conozse como (ಕಮರಾಕ್ಷಿ) *neer maruthu* en Malayu y Thella Maddi (తెల్ల మద్ది) en Telugu.

## Usos
;Producción de seda:
La arjuna ye una de les especies que les sos fueyes son l'alimentu de la poliya *[[Antheraea paphia]]* que produz la seda tassar (tussah), una seda selvaxe d'importancia comercial.
;Melecinal:
N'estudios en mures, demostróse que les sos fueyes pueden tener propiedaes analxésiques y antiinflamatories.

;Medicina alternativa:
La arjuna foi introducida en Ayurveda como tratamientu pa les enfermedaes cardiaques por Vagbhata (c. sieglu séptimu dC). Prepárase tradicionalmente como una decocción de lleche. Nel Ashtānga Hridayam, Vagbhata menta la arjuna nel tratamientu de firíes, hemorraxes y úlceras, aplicaos per vía tópica en forma de polvu.

## Taxonomía
*Terminalia arjuna* describióse por (Roxb. ex DC.) Wight & Arn. y espublizóse en *[[Prodromus Florae Peninsulae Indiae Orientalis]]* 34. 1834.
;Etimoloxía:
***Terminalia***: nome xenéricu que deriva'l so nome del llatín *terminus*, por cuenta de que los sos fueyes tán bien a la fin de les cañes.

***arjuna***: epítetu 
;Sinonimia:
* *Pentaptera angustifolia* Roxb.
* *Pentaptera arjuna* Roxb. ex DC.
* *Pentaptera glabra* Roxb.
* *Pentaptera obovata* DC.

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les combretacees

## Referencies

## Bibliografía
* 
* AFPD. 2008. African Flowering Plants Database - Base de Donnees des Plantes a Fleurs D'Afrique.
* Hokche, O., P. E. Berry & O. Huber. (eds.) 2008. Nuevu Cat. Fl. Vasc. Venezuela 1–860. Fundación Instituto Botánicu de Venezuela, Caracas.
* Molina Rosito, A. 1975. Enumeración de las plantas de Honduras. Ceiba 19(1): 1–118.
* Nasir, E. & S. I. Ali (eds). 1980-2005. Fl. Pakistan Univ. of Karachi, Karachi.

## Enllaces esternos
Terminalia avicennioides

***Terminalia avicennioides*** ye una especie d'árbol perteneciente a la familia de les combretacees.

## Descripción
Ye un arbustu qu'algama un tamañu de 2-4 m d'altor, o árbol de 8-12 m d'altor, con tueru curtiu y corteza gris aspra.

## Ecoloxía
Alcuéntrase na sabana; dacuando bien abondosu; nes baxes llanura de sable, tierra cultivada antigua; monte secu con *[[Anogeissus]]*; a una altitú de 1600 metros en Camerún.

## Propiedaes
Contién castalagina y acedu flavogallonico dilactona son taníns hidrolizables que s'atopen en *T. avicennoides*.

## Taxonomía
*Terminalia avicennioides* describióse por Guill. & Perr. y espublizóse en *[[Florae Senegambiae Tentamen]]* 1: 277, t. 64 1832.
;Etimoloxía:
***Terminalia***: nome xenéricu que deriva'l so nome del llatín *terminus*, por cuenta de que los sos fueyes tán bien a la fin de les cañes.

***avicennioides***: epítetu llatín compuestu que significa "paecíu a *[[Avicennia]]*".

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les malvacees
* Bògòlanfini, una tela d'algodón de Malí fechu a mano tiñida de color mariellu en solución de Wolo, a partir de les fueyes de *T. avicennoides*

## Referencies

## Bibliografía
# AFPD. 2008. African Flowering Plants Database - Base de Donnees des Plantes a Fleurs D'Afrique.
Tephrosia nana

***Tephrosia nana*** ye una especie de planta fanerógama del xéneru *[[Tephrosia]]*.

## Distribución y hábitat
*Tephrosia nana* ye una yerba nativo d'África tropical.

## Descripción
*Tephrosia nana* ye una planta yerbácea añal o curtiu-perenne qu'algama un tamañu de 0,2 - 1, 5 m d'altor; tien los tarmos arispiu-ferruñosos, colos pelos más llargos, de cutiu de 2 mm de llargu.

## Ecoloxía
Alcuéntrase nos pacionales; banzaos; márxenes de los ríos; suelos llateríticos y magrizos; montes; cultivos; a los llaos del senderu; en llugares venaos; a una altitú de 800 (y probablemente menos de 1800 metros). Bien común en Zaire.

## Propiedaes
*Tephrosia nana* contién el principiu activu barbixerona. Foi aislláu per primer vegada de la grana d'una planta lleguminosa *[[Tephrosia barbigera]]*; d'ende'l nome "barbigerona".

## Taxonomía
*Tephrosia nana* describióse por Georg August Schweinfurth y espublizóse en *[[Reliquiae Kotschyanae]]* 20, pl. 16. 1868. 
;Etimoloxía:
***Tephrosia***: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues: τεφρος (*tephros*), que significa "cenicientu", en referencia a la coloración abuxada dada a les fueyes polos sos mestos tricomes.

***nana***: epítetu llatín que significa "nana"
;Sinonimia:
* *Tephrosia barbigera* Baker 

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les fabacees

## Referencies

## Bibliografía
# AFPD. 2008. African Flowering Plants Database - Base de Donnees des Plantes a Fleurs D'Afrique.

## Enllaces esternos
Tetracera boiviniana

***Tetracera boiviniana*** ye una especie de planta fanerógama perteneciente a la familia Dilleniaceae.

## Distribución
Ye orixinaria del África oriental onde se distribúi per Kenia, Tanzania y Mozambique. 

## Descripción
Ye un arbustu o árbol, qu'algama un tamañu de 2-6 (-7) m d'altor; la corteza más vieyo ye fino, paecío al papel, con división y descamación llonxitudinalmente; les fueyes per debaxo de blancu y llanudes. Les flores de color blancu arrosáu en visos terminales pocu floriaes d'hasta 5 cm. de llargu; pedúnculos y pedicelos tomentosos. 

## Ecoloxía
Alcuéntrase nes praderíes costeres, montes y carbes; a una altitú de 50-450 msnm. En Zanzíbar, nel monte montanu, a 1900-2000 m altitú.
 
## Taxonomía
*Tetracera boiviniana* describióse por Henri Ernest Baillon y espublizóse n*'[[Adansonia]]* 7: 300, t. 7. 1867.

## Propiedaes
La planta contién el principiu activu ácidu betulínicu.

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Historia de la botánica
* Dilleniaceae

## Referencies

## Bibliografía
* AFPD. 2008. *African Flowering Plants Database - Base de Donnees des Plantes a Fleurs D'Afrique*.
* Kubitzki, K. 1970. *Die gattung Tetracera (Dilleniaceae). Mitt. Bot. Staatssamml. München 8: 1–98. View in BotanicusView in Biodiversity Heritage Library*.

## Enllaces esternos
Terminalia myriocarpa

***Terminalia myriocarpa*** ye una especie d'árbol perteneciente a la familia Combretaceae que ye orixinaria del Sureste d'Asia.

## Descripción
*Terminalia myriocarpa* ye un árbol perenne que puede algamar hasta 35 metros d'altor con un gruesu fuste d'hasta 2,8 metros de diámetru con raíz tabulares a manera de contrafuertes. Tien fueyes opuestes con peciolu d'hasta 1,5 cm, arispies na so cara abaxal y glabres na adaxial. La llámina tien forma oblongoelíptica a oblongolanceolada y hasta 30 cm de llargor y 15 d'anchor, col marxe onduláu. Les ramificaciones tienen seición cilíndrica y presenten ente agostu y setiembre (nel so área de distribución orixinal) en posición terminal o axilar inflorescencies tipu panícula d'hasta 50 cm de llargor. Les flores son marielles y formen, ente ochobre y xineru, un frutu oblongo glabro o llixeramente pubescente d'hasta 0,6 cm de llargor y 1,2 de llargor. Tien dos prologaciones membranoses a manera d'ales y una tercera bien rudimentaria ente dambes.

## Ecoloxía
Les canesbes de la poliya *[[Acrocercops terminaliae]]* alimentar de *T. myriocarpa*.

## Química
Los compuestos fenólicos methyl (S)-flavogallonate, ácidu gálico, methyl gallate, ethyl gallate, [2,3-di-O-[(S)-4,5,6,4′,5′,6′-hexahydroxybiphenyl-2,2′-diyldicarbonyl]-(α/β)-D-glucopyranose](https://ast.wikipedia.org/wiki/2%2C3-di-O--%28S%29-4%2C5%2C6%2C4%E2%80%B2%2C5%E2%80%B2%2C6%E2%80%B2-hexahydroxybiphenyl-2%2C2%E2%80%B2-diyldicarbonyl-%28%CE%B1%2F%CE%B2%29-D-glucopyranose), vitexina, isovitexina, orientina, iso-orientina, kaempferol 3-O-β-D-rutinoside, rutina, neosaponarina, Acedu elágico, flavogallonic acid y (α/β)-punicalagin pueden ser aisllaos de les fueyes de *T. myriocarpa*.

## Taxonomía
*Terminalia myriocarpa* describióse por Henri Ferdinand Van Heurck y Johannes Müller Argoviensis y espublizóse en *[[Observationes Botanicae]]* 215 en 1871. 
;Etimoloxía:
***Terminalia***: nome xenéricu que deriva'l so nome del llatín *terminus*, por cuenta de que los sos fueyes tán bien a la fin de les cañes.

***myriocarpa***: epítetu llatín que significa "con munchos frutos". 
;Sinónimos:
* *Myrobalanus myriocarpa* (Van Heurck & Müll. Arg.) Kuntze 
* *Terminalia myriocarpa var. myriocarpa*

## Referencies

## Enllaces esternos
Teucrium flavum subsp. glaucum

El **teucru mariellu** (*Teucrium polium* L. subsp. *glaucum*) ye una planta de la familia de les lamiacees.
## Descripción
Mata fruticosa, de 0,2-o,4 m ramificada y maderiza na base, colos tarmos pubescentes nuna sola cara, alternando la pubescencia ente un entrenudo y los allegantes. Fueyes glabrescentes, coriacees, rellucientes pola so fai, peciolaes col llimbu llargamente ováu, crenáu, de 1-2,5 cm. Inflorescencia allargada, flores col mota non bilabiáu y la corola mariella de 15-20 mm. Floria en primavera y branu.

## Ditribución y hábitat
Na Península Ibérica (Comunidá Valenciana) y Islles Baleares ente'l nivel del mar y 600 m. Distribución mediterránea suroccidental. Habita en coscojares, pedregales, repises, oquedaes y fisuras de cantiles caliares, de zones mariniegues termomediterráneas.

## Importancia económica y cultural
;Usos
Descogestionante venosu y linfáticu, antiinflamatoriu. Indicaciones: varices y hemorroides.

## Fervinchu pal acné
Cocimientu. Cocer unos 30 gr. de sumidaes floríes por cada 1 llitru d'agua; tenemos de ferver l'amiestu mientres 30 minutos. Una vegada realizada cólase y puede bebese esi llitru partíu en tres veces. Lo meyor va ser tomalo dempués de les comíes y tenemos de guardalo na nevera. Pa evitar que pierda los sos principios tenemos de tomalo nel día.

## Referencies

## Enllaces esternos
Terminalia ferdinandiana

El **gubinge**, **kakadu** o **murunga** (***Terminalia ferdinandiana***), ye una planta con flores de la familia Combretaceae, nativa d'Australia, bien espandida nes llanures tropicales del noroccidente d'Australia hasta l'este d'Arnhem. El so frutu tien la concentración más alta de vitamina C.

## Descripción
Ye un árbol finu de pequeñu a medianu tamañu que crez hasta 30&nbsp;m d'altor. La so corteza ye gris clara escamosa y les fueyes decidues verde pálides. Les flores son pequeñes, blanca cremoses, arumaes. El floriamientu nel hemisferiu sur ye de setiembre a avientu.

El frutu ye verde amarellentáu, de 2&nbsp;cm de llargu y 1&nbsp;cm de diámetru, de forma almendrada con un curtiu pedúnculu, y con una gran grana. Maurez de marzu d'equí p'arriba.

## Usos
La fruta usóse como importante "alimentu fruta" polos pueblos orixinarios australianos per miles d'años. La magaya, verde brillosu, cómese talo como anque da una sensación de secañu rasposa na boca, que nun ye bien placentera.

Ye bien notable la so enorme cantidá de vitamina C yá que tien alredor de 3150&nbsp;mg / 100 g lo que la convierte na fruta con más alta cantidá de vitamina C nel mundu respeuto al camu-camu con 2800&nbsp;mg / 100 g, l'acerola con 1700&nbsp;mg / 100 g y la guayaba con 228&nbsp;mg / 100 g. La Universidá de Sydney (Unidá de Nutrición Humana) confirmó esti escepcional conteníu de vitamina C.

Ta empezando a vendese internacionalmente a altos precios. Colleches y esportaciones illegales de la fruta asoceden en delles partes del noroeste d'Australia.
## Taxonomía
*Terminalia ferdinandiana* describióse por Arthur Wallis Exell y espublizóse en *[[J. Bot.]]* 73: 263. 1935
;Etimoloxía:
***Terminalia***: nome xenéricu que deriva'l so nome del llatín *terminus*, por cuenta de que les sos fueyes tán bien a la fin de les cañes.

***Ferdinandiana***: epítetu dau n'honor del botánicu Ferdinand von Mueller.

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les combretacees 
## Referencies

## Bibliografía
* Cherikoff, Vic, *Terminalia ferdinandiana Handbook*, ISBN 0-7316-6904-5.
* Low, Tim, *Plantes comestibles xabaces d'Australia*, ISBN 020769306.
* Pharm.J. 229: 505 (1982). Reporte 2.300-3.150&nbsp;mg d'ácidu ascórbico/100 g de fruta.

## Enllaces esternos

* Descripción ya imáxenes 
* Usu n'alimentación saludable (pdf)
Teucrium marum

El **tomillu de gatu** o ***Teucrium marum*** ye una planta de la familia Lamiaceae.

## Descripción
A pesar de la so nome común, nun ye esautamente un tomillu, sinón un pariente cercanu del xéneru *[[Teucrium]]*, los sos fueyes son pequeñes y ovales y dan-y l'aspeutu de tomillu, ye perenne. Tien hoja color gris-verde y flores rosaes bien fragantes pel branu. Les flores tán en puntes solitaries y son de color rosáu.

## Distribución y hábitat
Ye natural d'España, onde crez en suelos secos y abiertos y onde les xelaes nun son severes. 
## Propiedaes
La planta cuando ye nueva al estregase emana un golor arumoso qu'escita al tusida. El so sabor ye amargosu acompañáu de la sensación de calor.
## Taxonomía
*Teucrium marum*, describióse por Carlos Linneo y espublizóse en *[[Species Plantarum]]* 2: 564. 1753. 
;Etimoloxía:
***Teucrium***: nome xenéricu que remanez del Griegu *τεύχριον*, y depués el Llatín *teucri, -ae* y *teucrion, -ii*, usáu por Pliniu'l Vieyu en *[[Historia naturalis]]*, *26, 35* y *24, 130*, pa designar el xéneru *Teucrium*, pero tamién el *[[Asplenium ceterach]]*, que ye un felechu (*25, 45*).Hai otres interpretaciones que deriven el nome de *Teucri, -ia, -ium*, de los troyanos, pos Teucru yera fíu del ríu Escamandro y la ninfa Idaia, y foi l'antepasáu llexendariu de los troyanos, polo qu'estos postreros de cutiu son llamaos *teucrios*. Pero tamién *Teucrium* podría referise a *Teûkros*, en Llatín *Teucri*, esto ye Teucru, fíu de Telamón y Hesione y mediohermanu d'Ajax, y que llucharon contra Troya mientres la guerra del mesmu nome, mientres la cual afayó la planta nel mesmu periodu en que Aquiles, según la lleenda, afayó la *[[Achillea]]*.
 
***marum***: epítetu llatín que significa "tomillu de gatu". 
## Subespecies
Tien les siguientes subespecies:
**[[Teucrium marum subsp. marum]] 
**Teucrium marum subsp. spinescens'' (Porta) Valdés Berm.
## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les lamiacees
## Referencies

## Conexón esterna

* Plants for a future
* Volatile components variation in the Teucrium marum complex (Lamiaceae) from the Balearic Island
Thaumatococcus daniellii

***Thaumatococcus*** ye un xéneru monotípicu de plantes yerbácees perteneciente a la familia Marantaceae. La so única especie: *[[Thaumatococcus daniellii]]* (Benn.) Benth. in G.Bentham & J.D.Hooker, Xen. Pl. 3: 652 (1883), ye orixinaria del oeste d'África tropical.

## Descripción
Ye una especie tropical conocida por ser la fonte natural de la taumatina, una proteína intensamente duce que ye d'interés nel desenvolvimientu de los edulcorantes. Ye una planta yerbácea grande, rizomatusa, nativa de les selves de Ghana y contorna. Tamién ye una especie introducida nes selves tropicales del norte d'Australia. Algama un tamañu de trés a cuatro metros d'altor, y tien grandes fueyes, como de papel d'hasta 46 centímetros de llargu. Lleva pálides flores de color púrpura y una fruta blando que contién delles granes de color negru brillante. El frutu ta cubiertu nun carnosu y colloráu arilo, que ye la parte que contién la taumatina. Na so área de distribución natural, la planta tien una serie d'usos, amás de aromatizante. Los fuertes peciolos son utilizaos como ferramientes y materiales de construcción, les fueyes utilizar pa envolubrar los alimentos, y les fueyes y les granes tienen un númberu d'usos melecinales tradicionales.

## Taxonomía
*Thaumatococcus daniellii* describióse por (Benn.) Benth. in G.Bentham & Hook.f. y espublizóse en *[[Genera Plantarum]]* 3: 652. 1883.
;Variedaes:
**Thaumatococcus daniellii* var. *daniellii.
**Thaumatococcus daniellii* var. *puberulifolius* [[Dhetchuvi]] & [[Diafouka]], Belgian J. Bot. 126: 206 (1993 publ. 1994).
;[[sinonimia (bioloxía)|Sinonimia]]:
**Phrynium daniellii* [[Benn.]], Pharm. J. 14: 161 (1855).
**Monostiche daniellii* (Benn.) [[Horan.]], Prodr. Monogr. Scitam.: 13 (1862).
**Donax danielii'' (Benn.) Roberty, Fl. Ouest-Afr.: 360 (1954).

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les marantacees

## Referencies

## Bibliografía
# AFPD. 2008. African Flowering Plants Database - Base de Donnees des Plantes a Fleurs D'Afrique.
# ORSTOM. 1988. List Vasc. Pl. Gabon, Herbier National du Gabon, Yaoundé.

## Enllaces esternos
Thlaspi caerulescens

***Thlaspi caerulescens*** ye una especie d'anxospermes perteneciente a la familia Brassicaceae. Ye endémica del oeste de Norteamérica, Texas, Colorado, Wyoming y Montana.

## Descripción
Ye una pequeña planta yerbácea que tien una roseta basal de la que crecen unu o dellos tarmos curtios ensin cañes con fueyes chiques terminando nun mestu recímanu de diminutes flores blanques.

## Propiedaes
Amás de ser una planta montesa, *T. caerulescens* foi citada por tener la propiedá d'absorber cadmiu con bien bones resultancies y según delles instancies, tamién absuerbe'l cinc. Por esto ye usada en procesos de biorremediación.

## Taxonomía
*Pachyphragma macrophyllum* foi descritu por J.Presl & C.Presl y espublizóse en *[[ Flora Čechica]]* 133. 1819. 
;Etimoloxía:
***Thlaspi***: nome xenéricu que remanez del griegu *thláspis*; llatinizáu *thlaspi* = en Dioscórides y Plinio, nome de dos plantes; según paez, de la familia de les crucíferas; una d'elles quiciabes la *bolsa de pastor* o *pan y quesiIlo* –*[[Capsella bursa-pastoris]]* (L.) Medik.; *[[Thlaspi bursa-pastoris]]* L.–. Diz Dioscórides, según la traducción de Laguna, que tien “una semienta pequeña... y de figura d'un platu, que paez ser machucada, d'onde-y vieno'l nome” (gr. thláō = romper, machucar)

***caerulescens***: epítetu llatín que significa "azuláu".
;Sinonimia:
* *Carpoceras griffithianum Boiss. 
* *Crucifera coerulescens (J.Presl & C.Presl) E.H.L.Krause
* *Noccaea brachypetala subsp. huteri (Pernh.) F.K.Mey. 
* *Noccaea caerulescens (J.Presl & C.Presl) F.K.Mey. 
* *Noccaea firmiensis F.K.Mey. 
* *Pterotropis beugesiaca Fourr. 
* *Pterotropis gaudiniana Fourr. 
* *Pterotropis sylvestris Fourr. 
* *Pterotropis virens Fourr. 
* *Thlaspi alpestre (L.) L. 
* *Thlaspi alpestre subsp. sylvestre (Jord.) Hook.f. 
* *Thlaspi ambiguum Jord. ex F.W.Schultz 
* *Thlaspi arenarium Jord. ex F.W.Schultz 
* *Thlaspi arvernense Jord. ex Boreau 
* *Thlaspi cochleariforme subsp. griffithianum (Boiss.) Jafri 
* *Thlaspi firmiense (F.K.Mey.) Greuter & Burdet 
* *Thlaspi gaudinianum Jord. 
* *Thlaspi griffithianum (Boiss.) Boiss. 
* *Thlaspi huteri Pernh. 
* *Thlaspi lereschii Reut. 
* *Thlaspi muretii Gremli 
* *Thlaspi occitanicum Jord. 
* *Thlaspi oligospermum (Merín) Greuter & Burdet 
* *Thlaspi perfoliatum var. alpestre L. 
* *Thlaspi sylvestre Jord. 
* *Thlaspi sylvestre var. oligospermum Merín 
* *Thlaspi tallonis Sennen 
* *Thlaspi thlaspidioides (Pall.) Kitag. 
* *Thlaspi vogesiacum Jord. ex F.W.Schultz 
* *Thlaspi wendelboi Rchb. f. 
* ''Thlaspidium alpestre (L.) Bubani

## Ver tamién
* Historia de la botánica
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Descripción de les brasicacees

## Referencies

## Bibliografía
# Hegi, G. et al. Illustrierte Flora von Mittel-Europa. ed. 1:1906-1931; ed. 2:1936-68; ed. 3:1966- [= T. alpestre L.].
# Jalas, J. & J. Suominen. 1972–. Atlas florae europaeae. [accepts].
# Moffat, A. S. 1995. Plants proving their worth in toxic metal cleanup. Science 269:303. [mentions & accepts].
# Tutin, T. G. et al., eds. 1993. Flora europaea, second edition. [accepts].
## Enllaces esternos
Thymus hyemalis

***Thymus hyemalis*** o **tomillu d'iviernu** ye una especie d'arbustu perteneciente a la familia de les lamiacees.

## Descripción
Ye un arbustu arumosu de la familia Lamiaceae y del xéneru *[[Thymus]]* mesmu de la metá sur provincial de la Rexón de Murcia. El so porte ye'l d'un matu maderizu blancu azulada bien ramificada; los sos fueyes, opuestes decusaes o fasciculaes, lliniares, revolutas, cola base ciliada; los sos flores, arrexuntar en glomérulos más o menos trupos, con un mota pentámeru y bilabiáu colos márxenes cimeros ciliaos, y con una corola violácea gamopétala: los frutos, en tetranúcula nel interior de la mota. 
## Hábitat
Habita en tomillares y turries bien insolaos. Emplégase como planta melecinal, en fervinchu, contra los resfriaos; y como condimento, en dellos platos d'arroz y p'arreglar les aceitunes.

Floria de febreru a mayu.

## Taxonomía
*Thymus hyemalis* describióse por Johan Martin Christian Lange y espublizóse en *[[Vidensk. Meddel. Naturhist. Foren. Kjøbenhavn]]* (1863) 7.
;Citoloxía:
Númberu de cromosomes de *Thymus hyemalis* (Fam. Labiatae) y taxones infraespecíficos: 2n=58
;Etimoloxía:
***Thymus***: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues: *thymon, thymos*, que ye'l nome dau a estes plantes. Probablemente deriva de *thyein*, que significa golor, arume, aludiendo a una carauterística d'estes plantes.

***hyemalis***: epítetu llatín que significa "del iviernu".
;Sinonimia:
* *Origanum hyemale* (Lange) Kuntze 
;*subsp. hyemalis
* *Thymus glandulosus* Lag. ex Villar 
* *Thymus millefloris* D.Rivera, Flores & Laencina 
* *Thymus reuteri'' Rouy

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les lamiacees
## Referencies

* 

## Enllaces esternos
Thyrsanthera suborbicularis

***Thyrsanthera*** ye un xéneru monotípicu perteneciente a la familia de les euforbiacees. La so única especie: *[[Thyrsanthera suborbicularis]]*, ye orixinaria de Tailandia, Camboya y Vietnam. 
## Descripción
Ye un arbustu o árbol, monoico con indumento formáu per pelos estrellaos bien trupos, y estípules sésiles y pedunculaes. Les fueyes caducifolies dispuestes n'espiral, simples, orbiculares a ovaes, coriacees, simétriques, marxe enteru a crenáu superficialmente, ápiz arrondáu. Inflorescencies en recímanos terminales. Flores actinomorfes. Fruta en cápsula llixeramente lobulada, triangulares en seición tresversal, per fora densamente tomentosa, dientro glabres. Granes cubiertes por una delgada, y tresllúcida sarcotesta.
## Propiedaes
Na planta afayóse un principiu activu: un diterpeno con propiedaes antiinflamatorias.
## Taxonomía
*Thyrsanthera suborbicularis* describióse por Pierre ex Gagnep. y espublizóse en *[[Bulletin de la Société Botanique de France]]* 71: 878. 1924.
## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Taxonomía de les Euforbiacees
* Inflorescencia en forma de Ciato
## Referencies
Thymus zygis

El  ye una especie de la familia de les lamiacees.

## Descripción
El  ye una mata nana d'aspeutu almohadilláu, bien arumosu de 1 a 2 dm d'altu. les cañes son erectas y maderices. Fueyes lliniales de 5 a 7 mm de llargu y 1 mm d'anchu de color verde buxu y col viesu tomentoso blancu. Tienen un nerviu nel mediu. Inflorescencia en espiga , corola ablancazada bilabiada, con cuatro estames y l'estilu sobresalientes. Ye unu de los tomillos más frecuentes na Península Ibérica, capaz de crecer nuna amplia gama d'ambientes ecolóxicos, inclusive nes desiertes de yelsu, magar siempres se ve en llugares abiertos y estenos.

## Hábitat
Pendientes seques y carbaes nos encinares del interior peninsular. Aceptando tou tipu de suelos siempres que non se encharquen.

## Distribución
Península Ibérica, sistemes montascosos del centru y sur.

## Usos
Ye unu de los tomillos preferíos pa usos culinarios y p'adobar aceitunes. Emplégase como especie nos asaos de la zona centro peninsular.

## Taxonomía
*Thymus zygis* describióse por Carlos Linneo y espublizóse en *[[Sp. Pl.]]* 2: 591. 1753
;Citoloxía:
Númberu de cromosomes de *Thymus zygis* (Fam. Labiatae) y taxones infraespecíficos: n=14; 2n=28
;Etimoloxía:
***Thymus***: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues: *thymon, thymos*, que ye'l nome dau a estes plantes. Probablemente deriva de *thyein*, que significa golor, arume, aludiendo a una carauterística d'estes plantes.

***zygis***: epítetu 
;Subespecies:
* *Thymus zygis* subsp. *gracilis* (Boiss.) R.Morales (sinónimu *Th. tenuiflorus* var. *gracilis* Boiss = *Th. verticillatus* Sennen). el so porte siempres ye erecto y distribúyese pol sureste de la Peninsula Ibérica.
* *Thymus zygis* subsp. *zygis*, procumbente, pocu pubescente y el mota inferior a 4 mm. Práuticamente dase en tola metá norte de la península, sacante na parte correspondiente a la rexón Eurosiberiana.
* *Thymus zygis* subsp. sylvestris (Hoffmanns. et Link) Brot., (sinónimu *Th. sylvestris* Hoffmanns.) ye igualmente procumbente, pero muncho más pelosu y col mota d'hasta 5 mm de llargor. Ocupa'l centru y suroeste peninsular.
;Sinonimia:
* *Origanum zygis* (L.) Kuntze 
* *Thymus angustifolius* Salisb. 
;*subsp. gracilis* (Boiss.) R.Morales
* *Thymus tenuifolius* Mill. 
* *Thymus tenuifolius var. gracilis* Boiss. 
* *Thymus verticillatus* Sennen 
;*subsp. sylvestris* (Hoffmanns. & Link) Cout.
* *Origanum sylvestre* (Hoffmanns. & Link) Kuntze 
* *Thymus sylvestris* Hoffmanns. & Link
;*subsp. zygis 
* *Thymus albinervis* Strobl 
* *Thymus clusii* Bubani 
* *Thymus isidori* Sennen 
* *Thymus loscosii var. oxyodontus* Sennen & Pau 
* *Thymus oxyodontus* (Sennen & Pau) Sennen & Pau 
* *Thymus sparsiflorus'' Pourr. ex Willk. & Lange

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les lamiacees

## Referencies

## Enllaces esternos
Tila

La **tila** o **té de tilal** ye una fervinchu que se fai col frutu en forma de flor de delles de les especies del xéneru *[[tilia]]* (tilales). Tien propiedaes antiespasmódicas, somníferes y ansiolíticas por cuenta del so conteníu en alfa-pineno, limoneno, nerol, eugenol y acedu cafeico, xunto con quercetina y terpineol, anque los sos efeutos dependen de la persona que la peracaba. En Méxicu, onde s'usa la variedá endémica *Tilia americana* var. *mexicana* ye un remediu que forma parte de la medicina tradicional. Nesi país ye denomináu tamién *té de tila* al fervinchu del arbustu del xéneru ''Ternstroemia'', tamién con efeutos ansiolíticos y que reportó efeutos tóxicos.

Amás de la so utilidá como relaxante y somnífera, les sos propiedaes sedantes pueden aprovechase n'usu esternu amestando a l'agua del bañu una cuyarada de *flores* seques. Tien tamién propiedaes diaforéticas por cuenta del so conteníu en flavonoides, qu'actúen sobre les glándules sudorípares.

Tamién pueden mercase les flores desecaes a granel. El fervinchu faise incorporando una cuyarada de flores n'agua ferviendo; déxase reposar cinco minutos y tómase dempués de colala.

Nun s'encamienta usar como remediu en casu de "obstrucción esofáxica, oclusión y obstrucción intestinal, íleo paralíticu, estenosis del tracto dixestivu y dolor abdominal d'orixe desconocíu".

## Referencies
Tilia mexicana

***Tilia mexicana***, ye una especie arbórea de la familia de malvacees.

## Descripción
Ye un árbol pequeñu o arbustu, con xamasca vistosa, les sos fueyes tienen forma de corazón, de color verde claro, dalgunes col cantu en forma de sierra. Les flores son de color amarellentáu.

## Distribución y hábitat
Orixinaria de Méxicu, habita en climes templaos, semicálidos y templaos, ente los 1000 y los 2000 metros. Crez en terrenes de cultivu o acomuñada a montes tropicales caducifolios y subcaducifolios, montes espinosos, mesófilu de monte, d'encina y de pinu.

## Propiedaes
El té de tila, como popularmente conózse-y a esta especie, ye particularmente emplegáu na zona centro del país p'aselar los nervios (Hidalgo, Michoacán, Morelos, Puebla, Tlaxcala y Veracruz). Coles mesmes, con frecuencia ye utilizada contra enfermedaes del corazón y presión arterial. Amás, méntase'l so usu pa solliviar el cólicu menstrual. Polo xeneral, encamiéntase tomar la cocción de la flor como tratamientu de toos estos carecimientos.

## Historia
Nel sieglu XX, Alfonso Herrera Fernandez menta; ”úsase como antiespasmódico y con muncha frecuencia como excipiente. Darréu, Maximino Martínez definir como antiespasmódico y antitusígeno. Luis Cabrera de Córdoba indica'l so usu como antidisentérico, antiespasmódico, contra cólicos hepáticos, conxestión hepática, enterocolitis, como eupéptico, contra gastroenteritis, hemorroides y como sedante. Finalmente, la Sociedá Farmacéutica de Méxicu carauterizar como antiespasmódico.

## Farmacoloxía
Estudio realizaos nel Llaboratoriu de Productos Naturales de la Universidá Michoacana de San Nicolás d'Hidalgo de Morelia, Michoacán, amosaron l'acción sedante en mures, d'un estractu butanólico de les flores.

## Taxonomía
*Tilia mexicana* describióse por Schltdl. y espublizóse en *[[Linnaea (revista)|Linnaea]] 11: 377. 1837. 
;[[Etimoloxía]]:
***Tilia***: nome xenéricu que deriva de les pallabres [[idioma griegu|griegues]]: *ptilon* (= ala), pola carauterística de les bráctees que facilita l'espardimientu de la fruta pol vientu.
 
***mexicana***: [[epítetu]] xeográficu qu'alude a la so llocalización en [[Méxicu]].
;[[Sinonimia (bioloxía)|Sinonimia]]:
**Tilia americana var. mexicana* (Schltdl.) Hardin [[basónimu]]
**Tilia houghii* Rose Tilia houghii Rose 
**Tilia mexicana var. occidentalis* V. Engl. 
**Tilia pringlei'' Rose

## Referencies

## Bibliografía
# Espinosa J. 1985; Fernández M. y Gutiérrez M. 1990; Flores N. y cols. 1989; Gómez L. y Chong I. 1985; Gutiérrez M. 1989; Hernández J. 1988; Herrera M. y Gutiérrez M. A. 1989; Ruíz T. y cols. 1984; Sentíes A. 1984; Soto J. 1987.

# Ballesteros L.; Ruíz et al. 1984; Index Kewensis; Soto J. 1987.

# Cabrera, L. 1958 (1943); Herrera, A. 1921; Martínez, M. 1969 (1934); Sociedá Farmacéutica de Méxicu. 1952.

## Enllaces esternos
Tilia mongolica

***Tilia mongolica***, el **Tilal de Mongolia**, ye una especie arbórea de la familia de les malvacees, xéneru *[[Tilia]]*, orixinaria de Mongolia y de la zona norte de China. 

## Descripción
El tilal de Mongolia ye un árbol pequeñu, apenes algama los 4 metros a los 10 años; dellos raros exemplares lleguen a los 8 metros. Tien fueyes ornamentales, de copa arrondada y color vistosu mientres la seronda. 

Les fueyes presenten indentaciones fondes y son llixeramente asimétriques. Son d'un brillosu color verde escuru. Les flores y los frutos son relativamente pequeños.

De cañes llargues. El color de les flores ye mariellu. Esta planta ye bien robusta. El periodu de floriamientu ye de mayu a xunu.

## Taxonomía
*Tilia mongolica* describióse por Carl Maximowicz y espublizóse en *[[Bulletin de l'Academie Imperiale des Sciences de St-Petersbourg]]* 26(3): 433–434. 1880. 
;Etimoloxía:
***Tilia***: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues: *ptilon* (= ala), pola carauterística de les bráctees que facilita l'espardimientu de la fruta pol vientu.
 
***mongolica***: epítetu xeográficu qu'alude a la so llocalización en Mongolia.
## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica 

## Referencies
 
## Enllaces esternos
Tilia × europaea

***Tilia × europaea*** ye un híbridu bonal ente *[[Tilia cordata]]* y *[[Tilia platyphyllos]]*. Apaez montés en llocalidaes esperdigaes onde les otres dos especies son natives.

## Descripción
Les sos flores son de color mariellu claro, con forma de cazu, y les fueyes son grandes y cordaes.

## Propiedaes de la madera

Semipesada. De pocos nervios y demasiáu blanda. Bien válida pa la corte a chapes y esplanaes d'especies de tremáu. Nun da problemes al tipu del manipulamiento de dalguna ferramienta y a les cortes, daos por ingletes o non. Nun da problema dalgunu si inxertar clavos o dalgún símil como los torniellos según les coles.

## Taxonomía
*Tilia heterophylla* describióse por Carlos Linneo y espublizóse en *[[Species Plantarum]]* 1: 514. 1753. 
;Etimoloxía:
***Tilia***: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues: *ptilon* (= ala), pola carauterística de les bráctees que facilita l'espardimientu de la fruta pol vientu.
 
***heterophylla***: epítetu llatín que significa "con fueyes distintes".
;Sinonimia:
**Tilia x vulgaris* Hayne [1813]
**Tilia ulmifolia n-subsp. vulgaris* (Hayne) H.Marcailhou & A.Marcailhou [1901]
**Tilia silvestris n-subsp. Entemedia* (DC.) Bonnier [1912]
**Tilia x Entemedia* DC. [1824]
**Tilia x acuminata* Opiz

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica

## Referencies

## Enllaces esternos

*
*
Tilia henryana

***Tilia henryana***, el **Tilal de Henry**, ye una especie arbórea de la familia de malvacees.
## Descripción
Esta especie produz pequeños árboles de 10 a 15 m d'altor. Ye orixinaria del centru de China. Presenta fueyes a les nervaduras marcaes y al ribete ciliáu. Fueya ye caduca, simple, condiforme y largamente dentáu.

La florescencia da flores blanca crema y arumaes en xunu-xunetu. El frutu ye'l samare. 
Gústen-y tolos suelos fondos y frescos. Y toa esposición.

Ye una especie rústica so clima templáu y que da una florescencia abondosa que la fai una especie melífera notable.

## Taxonomía
*Tilia henryana* describióse por Ignaz von Szyszylowicz y espublizóse en *[[Hooker's Icones Plantarum]]* 20(3): , pl. 1927. 1891. 
;Etimoloxía:
***Tilia***: nome xenéricu que deriva de les pallabres griegues: *ptilon* (= ala), pola carauterística de les bráctees que facilita l'espardimientu de la fruta pol vientu.
 
***henryana***: epítetu 
;Sinonimia:
* ''Tilia henryana var. henryana  
## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica 

## Referencies

## Enllaces esternos
Tinospora sinensis

***Tinospora sinensis***, ye una especie de planta yerbácea esguiladora de la familia Menispermaceae, orixinaria de les zones tropicales de la India, Myanmar y Sri Lanka.

## Descripción
Ye una arbustu trepador glabro atopáu en tola India, polo xeneral crez en montes caducifolios y secos. Les fueyes tienen forma de corazón. La corteza ensundiosa ye de color blancu cremosu a gris, con hendiduras fondes enllordiaos con lenticeles. Produz llargues y delgaos raigaños aéreos, y con frecuencia cultivar ente árboles de mangu o neem. Les flores son de color mariellu, y crecen en recímanos laxos de nodos na madera vieyo. Los frutos son drupes que se tornen de color coloráu cuando tán madures.

## Compuestos químicos
Los activos adaptogénicos constituyentes son compuestos de diterpeno, polifenoles y polisacáridos, incluyendo'l polisacáridu arabinogalactano.

## En medicina herbal

Acordies col *1918 United States Dispensatory*, la planta tien una llarga historia d'usu na India como usu medicinai y na preparación d'un almidón conocíu como Giloe-ka-sat o como Palu. *Tinospora sinensis* y les especies rellacionaes, como *Tinospora encrespa* and *Tinospora rumphii* Boerl, utilizar na medicina herbaria Ayurveda y Jamu. Nel Ayurveda, Guduchi ye considerada una de les yerbes más divines.

## Investigación
Un estractu estandarizáu de *Tinospora* conocíu como Tinofend estudióse clínicamente. Un estudiu realizáu en 75 pacientes con rinitis alérxica (fiebre del segáu) amosóse estadísticamente significativa nel amenorgamientu de los síntomes en comparanza col placebo. Una revisión independiente d'esti estudiu concluyó que "reparáronse diferencies significatives ente los grupos en tolos síntomes", anque los estudios de mayor calidá en grandes poblaciones son necesarios pa confirmar esti afayu.

## Taxonomía
*Tinospora sinensis* describióse por (Lour.) Merr. y espublizóse en *[[Sunyatsenia]]* 1(4): 193. 1934. 
;Sinonimia:
* *Campylus sinensis* Lour. 
* *Cocculus tomentosus* Colebr. 
* *Menispermum cordifolium* Willd. 
* *Menispermum malabaricum* Lam. 
* *Menispermum tomentosum* (Colebr.) Roxb. 
* *Tinospora cordifolia* (Willd.) Miers 
* *Tinospora malabarica* (Lam.) Hook. f. & Thomson 
* *Tinospora tomentosa* (Colebr.) Hook. f. & Thomson

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica

## Referencies

## Bibliografía
# Flora of China Editorial Committee. 2008. Flora of China (Menispermaceae through Capparaceae). 7: 1–499. In C. Y. Wu, P. H. Raven & D. Y. Hong (eds.) Fl. China. Science Press & Missouri Botanical Garden Press, Beijing & St. Louis.

## Enllaces esternos

* Contains a detailed monograph on *Tinospora cordifolia* (Guduchi) as well as a discussion of health benefits and usage in clinical practice. Available online at http://www.toddcaldecott.com/index.php/herbs/learning-herbs/364-guduchi 
* http://www.ayurvedacollege.com/articles/students/Guduchi  Guduchi: The one who protects the body
Trachyspermum ammi

***Trachyspermum ammi***, ye una especie de planta melecinal perteneciente a la familia de les apiacees. Ye orixinaria de la India, Paquistán y Oriente Próximu, que les sos granes son utilizáu como especie.

## Descripción

La planta tien una semeyanza col perexil. Por cuenta de la so apariencia similar coles granes, les vaines de la fruta dacuando llámense les granes, que son en forma de güevu y de color abuxáu.

La "grana" (esto ye, el frutu vaina) confundir de cutiu cola grana del apiu de monte, inclusive dellos diccionarios equivocadamente afirmen que provién de la planta d'apiu de monte.

## Sabor y arume

El frutu crudu de *Trachyspermum Ammi* güel casi esautamente como'l tomillu, yá que tamién contién timol, pero ye más arumosu y menos sutil nel sabor, según llixeramente amargosu y picante. Inclusive una pequeña cantidá de frutos de *Trachyspermum Ammi* tienden a apoderar el sabor d'un platu.

## Historia

*Trachyspermum ammi* aniciar nel Oriente Mediu, posiblemente n'Exiptu, y nel subcontinente indiu, pero tamién n'Irán y Afganistán. Dacuando úsase como ingrediente na comida bereber, un amiestu de especies usar n'Eritrea y Etiopía.
Na India, los principales productores son los estaos de Rajasthan y Gujarat, con Rajasthan que produz alredor del 90% de la producción total de la India.
 
L'usu melecinal ye vieyu, como lo demuestra la so presencia na *[[Capitulare de villis vel curtis imperii]]*, una orde emitida por Carlomagno que reclama a los sos campos por que cultiven una serie de yerbes y condimentos incluyendo "ameun" identificada anguaño como *Trachyspermum ammi*.
## Propiedaes
Ye usáu como carminativo, estimulante, estomacal, arumosu, tónicu, antiespasmódico, antihelmíntico, antisépticu, usáu como condimento.

Les granes usáronse pal llogru de timol, con meyores beneficios que'l tomillu.

## Taxonomía
*Trachyspermum ammi* describióse por (Linneo) Thomas Archibald Sprague y espublizóse en *[[Bulletin of Miscellaneous Information Kew]]* 1929(7): 228. 1929.
;*[[sinonimia (bioloxía)|Sinonimia]]:


== Ver tamién ==
* [[Terminoloxía descriptiva de les plantes]]
* [[Cronoloxía de la botánica]]
* [[Historia de la botánica]]
* [[Apiaceae#Descripción|Carauterístiques de les apiacees]]

== Referencies ==


== Bibliografía ==

# 
# Hill, Tony. (2004) "Ajwain" in *The Contemporary Encyclopedia of Herbs and Spices: Seasonings for the Global Kitchen.'' Wiley. p.&nbsp;21-23. ISBN 978-0-471-21423-6.
# AFPD. 2008. African Flowering Plants Database - Base de Donnees des Plantes a Fleurs D'Afrique.
# Flora of China Editorial Committee. 2005. Flora of China (Apiaceae through Ericaceae). 14: 1–581. In C. Y. Wu, P. H. Raven & D. Y. Hong (eds.) Fl. China. Science Press & Missouri Botanical #Garden Press, Beijing & St. Louis.
# Nasir, E. & S. I. Ali (eds). 1980-2005. Fl. Pakistan Univ. of Karachi, Karachi.
# Voss, E. G. 1985. Michigan Flora. Part II Dicots (Saururaceae-Cornaceae). Bull. Cranbrook Inst. Sci. 59. xix + 724.

## Enllaces esternos

*  from The Encyclopedia of Spices
* Ajwain page from Gernot Katzer's Spice Pages
Tragia nepetifolia

***Tragia nepetifolia*** ye una especie de planta perteneciente a la familia Euphorbiaceae. 
## Descripción
Ye una yerba qu'algama un tamañu de 10 a 40 cm d'altor, con tarmu erecto o ramificáu dende embaxo, tien les cañes delgaes, acoloratáu escures, con pelos ríxidos y urticantes. Les fueyes son anches terminando en puntes allargaes, el cantu onduláu o con dientecillos y peludas. Les flores tán arrexuntaes nes puntes de les plantes, de color blancu, en forma de trompetes, bien llamatives.
## Distribución y hábitat
Orixinaria de Méxicu. Habita en climes secos, semisecos y templaos ente los 1900 y los 2300 metros, acomuñada a carba xerófilu y monte d'encina.
## Propiedaes
A esta especie utilízase-y, polo xeneral, pa les afecciones del reñón; en Aguascalientes refieren que se toma como agua d'usu'l cocimientu de la planta con arena menudita. Pal tratamientu de les enfermedaes venérees, cuando hai secreción d'aguadía, comición y sangráu (V. purgación), aconséyase que la planta completa fiérvase xunto cola de cascabel (sp. n/r), pa bebela como agua d'usu, de la mesma forma como lo faen en Nayarit. En dolores reumáticos, suxerse poner unes cañes n'alcohol mientres 8 díes, colo que darréu s'estrega la parte afeutada. Amás, méntase que ye aplicada en firíes y usada contra parásitos (V. merucos).

;Hestoria:
Maximino Martínez, nel sieglu XX referir como anticanceroso y pa tratar llagues.
## Taxonomía
*Tragia nepetifolia* describióse por Antonio José de Cavanilles y espublizóse en *[[Icones et Descriptiones Plantarum]]* 6(1): 37, pl. 557, f. 1. 1800.
;Sinonimia:
* *Tragia nepetifolia var. dissecta* Müll.Arg. 
* *Tragia nepetifolia var. setosa* S.Watson 
* *Tragia urticifolia* Benth.

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les euforbiacees

## Referencies

## Bibliografía
# Breedlove, D. E. 1986. Flora de Chiapas. Llistaos Floríst. Méxicu 4: i–v, 1–246.
# CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Mexico City.
# Shreve, F. & I. L. Wiggins. 1964. Veg. Fl. Sonoran Des. 2 vols. Stanford University Press, Stanford.
# Sousa Sánchez, M. & E. F. Cabrera Cano. 1983. Flora de Quintana Roo. Llistaos Floríst. Méxicu 2: 1–100.
# Standley, P. C. & J. A. Steyermark. 1949. Euphorbiaceae. In: P. C. Standley & J. A. Steyermark (eds.), Flora of Guatemala---Part VI. Fieldiana, Bot. 24(6): 25–170.
## Enllaces esternos