Cécile DeWitt-Morette

**Cécile Andrée Paule DeWitt-Morette**  foi una matemática y física francesa. Fundó una escuela de branu en Les Houches, nos Alpes franceses. Por esto y poles sos publicaciones concedióse-y la Medaya a los Llogros Distinguíos de la Sociedá Americana de la Lexón d'Honor en 2007. Ente los asistentes a la escuela de branu cúntense más de venti estudiantes qu'acabaríen ganando'l preimo Nobel, incluyendo a Pierre-Gilles de Gennes, Georges Charpak, y Claude Cohen-Tannoudji, qu'afirmó que la escuela contribuyera nel so ésitu.

## Biografía
Cécile Morette nació en 1922 y creció en Normandía, onde en 1943 llogró'l so License des Sciences de la Universidá de Caen.

A pesar de la so intención inicial de convertise en ciruxana, completó'l so grau en matemátiques, física y química por cuenta de les llindaes oportunidaes d'asistir a escueles médiques en Francia mientres la Segunda Guerra Mundial.

N'acabando la carrera, treslladar a la Universidá de París, onde taba estudiando cuando la so madre, la so hermana y la so güela finaron mientres el bombardéu aliáu de Caen pa sofitar los desembarcos del Día D. En 1944, mientres entá trabayaba pa llograr el so doctoráu na Universidá de París, Morette aceptó un trabayu nel Centre National de la Recherche Scientifique, so la direición de Frederic Joliot-Curie. Completó'l so doctoráu, *Sur la production des mésons dans les chocs ente nucléons* (Sobre la producción de mesones nos choques ente nucleones) en 1947.

En 1948, Robert Oppenheimer convidar al Institute for Advanced Study en Princeton, Nueva Jersey, en siendo esti nomáu direutor del institutu. Ellí conoció al so futuru home y collaborador científicu, Bryce DeWitt; la pareya casó en 1951 y tuvieron cuatro fíos.

Pa revitalizar la investigación en matemátiques y física en Francia dempués de la guerra, DeWitt-Morette fundó una escuela de branu en Les Houches, nos Alpes franceses, en 1951. Ella mesma cuntó cómo llogró'l financiamientu colándose nuna oficina del ministeriu y convenciendo a los sos colegues masculinos pa sofitar la idea faciéndola pasar por so.

Morette dirixó la escuela mientres los siguientes 22 años. Más de venti asistentes a la escuela ente alumnos y ponentes llograron el premiu Nobel. Un ganador de la medaya Fields afirmó que la escuela de branu yera responsable de la so carrera en matemátiques. Los premios Nobel Pierre-Gilles de Gennes, Georges Charpak y Claude Cohen-Tannoudji afirmaron que la escuela ayudáralos nel so ésitu. En 1958 la OTAN fundó dellos centros d'estudios avanzaos basaos na escuela de branu de Morette.

Bryce DeWitt morrió en 2004 de cáncer. En 2007, DeWitt-Morette foi gallardoniada cola Medaya a los Llogros Distinguíos de la Sociedá Americana de la Lexón d'Honor en Nueva York. Nesi momentu ocupaba'l cargu de profesora emérita Centenariu Jane y Roland Blumberg de la Universidá de Texas n'Austin.

## Trabayu
En 1953, un miembru de la Gravity Research Foundation, Agnew Bahnson, contautó con Bryce DeWitt con una propuesta pa la fundación d'un institutu d'investigación sobre la gravedá. El nome qu'alcordaron foi «Institutu pa la Física de Campos» y establecióse en 1956 na Universidá de Carolina del Norte en Chapel Hill so la direición de Bryce y Cécile.

En 1958, Cécile DeWitt-Morette convidó a Léon Motchane a visitar el Institute for Advanced Study n'Estaos Xuníos, lo qu'inspiró a Motchane pa establecer un institutu dedicáu a la investigación fundamental en tres árees: matemátiques, física teórica y metodoloxía de les ciencies humanes, sobre lo que más tarde creó'l Institut des Hautes Études Scientifiques.

### Espedición pa probar la relatividá xeneral
En 1972, Morette y el so home dirixeron una espedición a Mauritania pa confirmar que la trayeutoria de la lluz se curvaba d'alcuerdu a la teoría de la relatividá xeneral. Estes midíes realizar mientres l'eclís solar que tuvo llugar nesi momentu. Comparando les imáxenes mientres l'eclís coles que tomaron seis meses más tarde, confiraron que, tal que prediz la teoría, la lluz se curvaba al pasar xunto a oxetos bien masivos. Morette y el so home incorporar a la Universidá de Texas en 1972. Ella comenció a trabayar cada vez más en física en llugar d'en matemátiques, y foi nomada caderalga en 1985.

## Premios y condecoraciones
En 2007, DeWitt-Morette foi gallardoniada cola Medaya a los Llogros Distinguíos de la Sociedá Americana de la Lexón d'Honor en Nueva York. Nesi momentu ocupaba'l cargu de profesora emérita Centenariu Jane y Roland Blumberg de la Universidá de Texas n'Austin.

## Obres principales
* L’Energie Atomique, de Gigord, París (1946)
* C. Morette y H.W. Peng, Nature 160 (1947) 59-60
* Particules Elémentaires, Hermann, París (1951)
* Black holes (Cécile DeWitt-Morette, Bryce Seligman DeWitt, 1973)
* (Con Y. Choquet-Bruhat y M. Dillard-Bleick) Analysis, Manifolds and Physics, (1977)
* I.T. for Intelligent Grandmothers, (1987)
* (Con Y. Choquet-Bruhat) Analysis, Manifolds, and Physics. Part II. (1989)
* Quantum field theory: perspective and prospective (Cécile DeWitt-Morette, Jean Bernard Zuber)
* (Con P. Cartier) Functional Integration, Action and Symmetries (2006)

## Referencies