Carpelu

Los **carpelos** son fueyes modificaes que formen la parte reproductiva femenina de la flor de les plantes anxospermes, el conxuntu de tolos carpelos llámase **xinecéu**, el xinecéu puede tar conformáu por unu o más **pistilos**. Pol so calter de fueyes portadores de megásporas (o macrósporas, o espores femenines), les célules por que la so multiplicación formar el gametófitu femenín (el sacu embrional), los carpelos son megasporófilos (o macrosporófilos).

El conxuntu de los carpelos d'una flor constitúi'l xinecéu (parte femenina de la planta). Los carpelos pueden apaecer soldaos, formando un únicu pistilu, o permanecer separaos o en grupos, asitiáu cada pistilu nel receptáculu. Cuando hai un solu pistilu dizse que la flor ye gamocarpelar, y si cada carpelo forma un pistilu, llámase flor dialicarpelar.

Les partes de que ta constituyíu cada xinecéu son:

* El **ovariu** formada pola rexón fértil del carpelo, la que zarra los primordios seminales o óvulos, qu'apaecen xuníos a un bárabu llamáu llibradura.
* El **estilu**, que falta en munchos casos, ye un rabillo que coneuta'l *estigma* col ovariu. 
* El **estigma**, una zona superficial papilosa, receptora de los granos de polen (que contienen cada unu un gametu masculín) una vegada que son lliberaos nél pol axente polinizador. Cuando esiste estilu, asítiase nel so estremu distal y toma polo xeneral la forma d'un engrosamiento, frecuentemente estremáu en cañes o zones tan numberoses como carpelos contribúin al pistilu.

Tolos carpelos que formen un pistilu nuna flor sincárpica contribúin por igual a caúna de les parte numberaes.

Los carpelos ciérrense sobre sí mesmos, o bien unos con otros, pa formar una o más cuévanos zarraos (ovarios) onde s'atopen los primordios seminales. “Angiospermes” quier dicir “de granes zarraes”, y llámase-yos asina pola razón anterior. Constitúin esceición a esta regla les plantes de la familia winteráceas.

Un **pistilodio** ye un pistilu rudimentariu estéril que queda nuna flor masculina y que ta arrodiáu pelos estambres o, nuna flor o neutra, por estaminodios tamién maneres.

El **xinecéu** ye'l conxuntu de tolos carpelos de la flor. Ye'l postreru verticilu nuna flor completa. Puede tar compuestu d'unu o más pistilos.

**Pistilu** (lat.:*pistillum, -i /pistillus, -i*: pilón (mano del morteru), ye cada unidá compuesta d'ovariu, estilu y estigma. Un xinecéu puede tar compuestu por unu o más pistilos.

El xinecéu ta formáu poles fueyes carpelares o **carpelo**s, sobre los cualos van producise los óvulos o primordios seminales que van contener a los gametos femeninos. El xinecéu puede tar formáu por una o delles fueyes carpelares llibres ente sigo (a lo que se denomina como xinecéu *dialicarpelar* o *apocárpicu*) o xuníes ente sigo (denomináu como xinecéu *gamocarpelar* o *sincárpico* y siendo lo más frecuente), y nel mesmu puédense reconocer distintes rexones:

* **Ovariu**: cuévanu que zarra a los óvulos.

* **Estilu**: parte maneru más o menos llarga que sirve como un "cañón" onde se van depositar los granos de polen, que van ser reteníos pola secreción de líquidu estigmático. 

* **Estigma**: cuévanu cimeru al estilu.

El xinecéu puede escarecer d'estilu, entós l'estigma dispónse direutamente sobre l'ovariu y denominar **estigma sésil**.

Nos carpelos pueden reconocese tres nervios principales, de los cualos dos percuerren los cantos de la fueya carpelar y xunto a ellos nacen los óvulos; estos nervios denominar *nervios placentarios*. El nerviu central del carpelo, homólogu al mediu de los nomófilos, ye'l nerviu carpelar.

Los óvulos van sirvir p'aniciar les granes, llamaos por esti motivu *primordios seminales* y apaecen como bárabos globosos nos cantos de les fueyes carpelares.

El xinecéu ta formáu d'una o más fueyes modificaes que reciben el nome de **carpelo**s que representen los macrosporófilos, que se xunen pelos sos márxenes zarrando los óvulos dientro del cuévanu que formen. Adientro hai una o más cuévanos, llamaes, "lóculos" (en xunto el cuévanu seminal) que contienen a los óvulos n'espera de ser fecundaos dempués de lo cual desenvolveríense en grana; l'ovariu y dacuando otres estructures accesories, depués de la fecundación desenvolver nun frutu. La rexón de la paré interna del ovaario onde s'enserta cada óvulu llámase llibradura.

Dientro de los óvulos (que representen a los macrosporangios) va desenvolvese la macrospora (n) de la cual por mitosis socesives va formase'l gametófitu femenín (sacu embrionariu). 

Percima del ovariu asítiense los estilos y los estigmes.

Una de les terminoloxíes de descripción del ovariu refiérense al puntu d'insertamientu sobre'l receptáculu (onde les otres partes florales (periantio y androcéu) xúnense y afítense a la superficie del ovariu. Si l'ovariu asítiase enriba del puntu d'insertamientu, va ser súpero; si ye per debaxo, ínfero.

* *ovariu súpero*: l'ovariu atopa sobre'l receptáculu y sobre'l puntu d'insertamientu de les otres partes florales. Ye un receptáculu cónicu o convexu, onde l'ovariu va ser la parte alta de la flor. Los sépalos los, pétalos y los estambres van inxertar a la base del ovariu. Nesti casu la flor defínese **hipogina**. Los frutos derivaos d'un ovariu súpero pueden ser por ex. *[[Hypericum]] calycinum*, drupes...

* *ovariu ínfero*: tópase debaxo de los otros verticilos sobre un receptáculu bien cóncavu, onde sépalos los, pétalos, estambres tán insertos enriba del ovariu. Una flor con ovariu ínfero llámase **epigina**. Los ovarios ínferos anicien falsos frutos (ej. pomo, cinorrodio, *[[Fuchsia]]*) onde'l receptáculu ye otra parte floral participando na constitución del frutu. 

* *ovariu semiínfero o mediu*: alcontrar en posición media más o menos arredolando al receptáculu.

El receptáculu va ser planu y, sépalos los, pétalos, estambres tán insertos na base del *[[hipanto]]*. Son flores **periginas**. En delles clasificaciones esta tipoloxía nun se reconoz habiendo munches posiciones entemedies ente súpero y ínfero. 

La posición del ovariu ye determinante nel desenvolvimientu socesivu del frutu: si l'ovariu xunir cola paré interna del receptáculu, defínese "ínfero"; si nun se diz "súpero". Nel primer casu va desenvolvese un *falsu frutu* deriváu de la crecedera del ovariu y del receptáculu; nel segundu desenvuélvese un frutu puramente dichu, na so formación nun participa'l receptáculu.

## Ovariu

## Estilu
El **estilu** ye la elongación del, o los, carpelos ente l'ovariu y l'estigma. La so función ye esponer l'estigma.

Puede ser separáu del estigma apical por un **aniellu colector** qu'actúa como *cepiyu* p'abasnar el polen nel so pasu pol tubu estaminal, por casu na tribu Cardueae de la familia Asteraceae, onde l'estilu ta zarráu nel tubu formáu poles anteres soldaes de los 5 estambres. D'esta manera, el polen concentrar na base de les cañes estigmátiques pa facilitar l'autofecondación nuna mesma flor.

L'estilu nes anxospermes pue ser sólidu o buecu. Nes plantes con estilu buecu'l texíu de tresmisión (por onde crecen los tubos polínicos pa efectuar la fecundación) ta constituyíu por una capa de celulas epidérmiques bastante estremaes qu'arrodien una canal bueca (la denomada canal estilar). Los tubos polínicos crecen dende l'estigma escontra l'ovariu a lo llargo de la superficie d'esa canal, de normal al traviés d'una fina capa de mucílago. Nes plantes que tienen estilos sólidos, sicasí, les célules epidérmiques tópense íntimamente fundíes y nun dexen nengún espaciu ente sigo. Los tubos polínicos, nesti casu, crecen ente les célules del texíu de tresmisión (como nel casu de *[[Petunia]]*,
) o al traviés de les parés celulares (como en *[[Gossypium]]*,
). El texíu de tresmisión nos estilos sólidos inclúi una sustancia intercelular que contién pectina, comparable al mucílago que s'atopa na canal estilar de los estilos buecos.
Dende'l puntu de vista de la distribución de dambos tipos d'estilos ente les distintes families de anxospermes, los estilos sólidos considérense típicos de les eudicotiledónees y son raros nes monocotiledónees.

Nes apiáceas, la base del estilu ta engrosada, ye nectarífera y denominar **estilopodio**.

## Estigma
Llámase **estigma** al sector, más o menos estensu, de la superficie de los **carpelo**s con capacidá de faer granar el polen que se deposita nél. La so superficie ye xeneralmente papilosa, onde cada papila ye una célula, y húmeda, dos traces que faciliten l'adherencia del polen. Una vegada nel estigma, el polen grana, abrir y dexando crecer dende él un tubu polínicu al traviés del cual muévense'l nucleu o nucleos que realicen la fecundación de los gametos femeninos. 


Amaryllis stigma.jpg|Estilu y estigmes de *Amaryllis*, onde se percibe la so testura papilosa.
Saffron stigmas Crocus speciosus corrected cropped.jpg|Flor d'azafrán (*Crocus sativus*), les cañes del estigma y, más embaxo, les anteres y el polen.
Crowning P Somniferum topview.jpg|Estigma estrelláu d'adormidera (*Papaver somniferum*).


## Referencies

## Bibliografía

* 
* Gola, G., Negri, G. y Cappeletti, C. 1965. *Tratáu de Botánica*. 2ª edición. Editorial Labor S.A., Barcelona, 1110 p.
* Strassburger, Y. 1994. *Tratáu de Botánica*. 8ª edición. Omega, Barcelona, 1088 p.

## Enllaces esternos