Vezdemarbán

**Vezdemarbán** ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Zamora, na comunidá autónoma de Castiella y Llión. 

## Allugamientu
Vezdemarbán ye'l típicu pueblu d'enllanada, na so mayoría de campos de secanu pa la producción de cebera, anque tamién cunta na so contorna con belles redolaes naturales como la Fonte Oteru y la Fonte de riba. El so cascu urbanu amuesa edificaciones antigües entemecíes con modernes, amosando'l pasáu y el presente d'esta llocalidá, siendo los sos edificios más notables les ilesies de Santa María de la Cuesta y de San Miguel Arcánxel.

## Historia
La presencia humana d'esta zona foi bien temprana, a xulgar polos afayos de dómina prerromana nel pagu de Les Cabanes, o polos restos de dómina romana apaecíos tantu dientro del pueblu como na paraxa de Fonte de San Pedro.

L'actual Vezdemarbán, sía que non, deber a les repoblaciones llevaes a cabu polos reis de Llión na Alta Edá Media. Asina, la llocalidá apaez denomada *Marvan* nel añu 1005, *Mez de Marvane* en 1029, *Mece Marban* en 1048 o *Vece de Marvan* en 1099, formes en qu'apaez citáu en documentos del Monesteriu de Sahagún. D'esta miente, el nome de la llocalidá paez venir de un nome mozárabe, de resonancies arábigues, *Maruan*.

A mediaos del sieglu XI, el llugar yera propiedá de Fronilde Obequiz, quien la apurrió en donación al Monesteriu de San Salvador de Villacet (actual Belver de los Montes). De les siete ilesies y dos ermites que llegó a tener, namái queden dos de pies.

Per otru llau, dende les Cortes lleoneses de 1188, Vezdemarbán foi una de les llocalidaes representaes pela ciudá de Toro en Cortes, siendo una de les qu'integró darréu la provincia de Toro, dependiendo dende la Edá Media del arciprestalgu toresano.

Yá nel sieglu XIX, la división territorial d'España en 1833 encuadró a Vezdemarbán na provincia de Zamora, dientro de la Rexón Lleonesa, que, como toles rexones españoles de la dómina, escarecía de competencies alministratives. Tres la constitución de 1978, esti conceyu pasó a formar parte en 1983 de la comunidá autónoma de Castiella y Llión, en cuantes que pertenecíen a la provincia de Zamora.

## Economía

Los vecinos de la llocalidá que s'atopen n'activu dedíquense principalmente a l'agricultura y la ganadería na so mayor parte. Tamién esisten fábriques de testil, de carpintería, sector servicios, empreses constructores y los sos derivaos. Esta llocalidá tuvo, dende tiempos antiguos, una gran tradición industrial, llegando a tener nel sieglu XX dolce fábriques de texíos de cobertores y alforxes, bien reconocíes en tola provincia. Pero ye conocida sobremanera pola so tradición chicolatera, abrir la primer fábrica a finales del XIX (1870), dende onde s'arrobinó a otres llocalidaes vecines.

### Servicios básicos

El pueblu tien el so propiu Conceyu, consultoriu médicu, colexu d'educación primaria, farmacia, club del xubiláu, piscina municipal, parques públicos, comercios, bancos y caxes d'aforros pal desenvolvimientu económicu de los sos vecinos.

### Comerciu y hostelería

Cuenta con cinco bares pal ociu, de los cualos, unu ye un pub pa la xente más nuevo, el discobar "Como Tu".

La población dispón d'una serie de tiendes especializaes en droguería y calzáu, panadería y bollería, peluquería, confitería y tiendes d'alimentación. Esisten dos amplios establecimientos (tipo supermercado), onde s'ufierten la mayoría de los productos. Les carniceríes esistentes y la pescadería desempeñen un papel importante pa l'alimentación de la población. 

Nel pasáu foi conocíu poles fábriques de chocolates y texíos, productos con gran aceptación nos pueblos cercanos y na contorna.

## Patrimoniu

* **Ilesia parroquial de San Miguel Arcánxel**. Construyida primeramente nel sieglu XVI alzar en mediu del pueblu, siendo reconstruyida nel sieglu XIX tres la espectacular quema que la afaró en 1831. Nel so interior destaca una bella cruz parroquial del sieglu XVI.

* **Santuariu de La nuesa Señora de la Cuesta**. Foi alzáu nel sieglu XVIII, sobre otru anterior. Allugar nes contornes de la llocalidá y nél venérase una imaxe románica de la Virxe. Ente los retablos destaca'l mayor, obra de Felipe Durán.

* **Fuentes**. Cabo señalar na redolada les fontes d'Oteru y de riba.

## Tradiciones y fiestes

Les celebraciones más importantes d'esta llocalidá son los Antroxos, en febreru y la fiesta patronal de la Virxe de la Cuesta, el 8 de setiembre.

Ye bien destacable el fuerte enraigono que tienen les persones que tuvieron qu'emigrar.

## Demografía

Tien un hábitat concentráu: la mayoría de les viviendes arrexuntar en redol al cascu urbanu. Nes redoma aprecia la presencia de naves, granxes, cocheres, paneres (pa preseos de llabranza y granu) y yeres, como reminiscencia de los llugares onde se llevaben a cabu los llabores de recoyida del granu.

Nel censu del añu 1900 recuéyese que Vezdemarbán llegó a sumar 2.417 habitantes, censu que caltuvo, con llixeres variaciones, hasta los años 50-60. El fuerte desenvolvimientu industrial impulsáu nestos años xenera un fuerte descensu de la población, llegando a baxar en 1981 hasta 931 habitantes. Na actualidá Vezdemarbán tien 417 habitantes (INE 2016).

## Referencies