Douglas Hyde

**Douglas Hyde** (en gaélicu **Dubhghlas de hYde**, seudónimu: **An Cribín Aoibhinn**') (Castlerea, Roscommon, 17 de xineru de 1860 – Dublín, 12 de xunetu 1949) foi un llingüista y políticu irlandés. Foi'l primer presidente de la República d'Irlanda, cargu qu'exerció ente'l 25 de xunu de 1938 y el 24 de xunu de 1945.

Foi'l tercer fíu del reverendu Arthur Hyde y de Elizabeth Oldfield. Condució una llucha constante pol estudiu y la revitalización de la llingua irlandesa y en 1893 foi unu de los fundadores de la "*[[Lliga Gaélica]]*", una organización non política anque trescalada pola renacencia del espíritu nacional irlandés.

La grabación de la so declaración d'oficiu como Presidente d'Irlanda en 1938, en idioma irlandés con acentu del Condáu de Roscommon, permanez como la única grabación de daquién falando nesi dialeutu.

## Obra lliteraria
Hyde publicó una escoyeta de lliteratura popular irlandesa, "*Beside the fire*" ("Al llau del Fueu"), 1899. Publicó depués "*Love Songs of Connacht*" (Cantares d'Amor de Connacht) en 1893, escoyeta de les sos poesíes n'irlandés, con traducción al inglés y "*Religious Songs of Connacht, [[1906]] ("Cantares Relixosos de Connacht"). Autor amás de *Una Historia Lliteraria d'Irlanda* ("A Literary History of Ireland" [[1899]]) y de un drama teatral d'un solu actu n'irlandés.

== Conradh na Gaeilge ==
El movimientu *Conradh na Gaeilge* (la [[Lliga Gaélica]]), que paecía de primeres una inocua asociación d'intelectuales excéntricos, ganó rápido'l consensu del pueblu d'[[Irlanda]]. Hyde escribió un folletu que tituló *The Necessity for De-Anglicising Ireland* (*La Necesidá de Desanglificar Irlanda*), nel cual proponía que por aciu la educación el pueblu irlandés se reapropiarse de la so propia tradición llingüística y lliteraria.

== Senador y Presidente de la República ==
Anque Hyde nun militó nel [[Sinn Féin]] mientres el movimientu independentista, aceptó ser designáu al [[Seanad Éireann]], la cámara alta del [[Oireachtas]] (Parllamentu irlandés) a instancies del so amigu, el presidente del Conseyu Executivu [[William Cosgrave]], dempués de la creación del nuevu Estáu irlandés. Sicasí, la so presencia nel Oireachtas duró poco tiempu, pos en [[payares]] de [[1925]], al presentase a les eleiciones, la *Catholic Truth Society of Ireland* (CTS) atacar por ser [[protestantismu|protestante]] (el so padre yera reverendu de la [[Ilesia d'Irlanda]]) y acusar de sofitar el [[divorciu]]. El secretariu xeneral de la CTS escribió delles columnes na so contra nel periódicu *Irish Independent*, polo que perdió'l so cargu.

Foi profesor de llingua irlandesa nel University College de [[Dublín]], onde unu de los sos alumnos foi'l futuru fiscal xeneral y tamién Presidente d'Irlanda, [[Cearbhall Ó Dálaigh]].

Por suxerencia del [[Fine Gael]], entós na oposición, nes negociaciones interpartidarias col [[Fianna Fáil]] del entós [[Taoiseach]] (primer ministru) [[Éamon de Valera]], foi escoyíu por alcuerdu de dambos partíos como primer Presidente de la República d'Irlanda en [[1938]], cargu del cual retiróse pola so avanzada edá y diversos problemes de salú en [[1945]], pa morar na antigua casa del "[[Señor Teniente d'Irlanda]]", agora denominada *Casa Ratta*, onde finó en [[1949]].

== Referencies ==


== Enllaces esternos ==

* [http://www.president.ie/past_presidents/douglas-hyde/ Bio en Áras an Uachtaráin website]
* [http://oireachtas.ie/members-hist/default.asp?MemberFirstName=&MemberName=Hyde&disp=src Perfil en miembros de Oireachtas]
* Dunleavy, Janet Egleson and Gareth W. Dunleavy. *Douglas Hyde: A Maker of Modern Ireland*. Berkeley et al.: Univ. of California Press, 1991. [http://www.escholarship.org/editions/view?docId=ft2w1004tq;brand=eschol en eScholarship]
* Hyde, Douglas. *The Love Songs of Connacht: Being the Fourth Chapter of the Songs of Connacht''. Dundrum, Irlanda: Dun Emer Press, 1904 .