Immanuel Wallerstein

**Immanuel Wallerstein**  foi un sociólogu y científicu social históricu d'Estaos Xuníos. Principal teóricu del analís de sistema-mundu.

## Educación y vida profesional
Immanuel nació en Nueva York, realizó los sos estudios na Universidá de Columbia onde se graduó en 1951. Llogró la so maestría en 1954 y el doctoráu en 1959; dempués trabayó como conferenciante hasta 1971, añu en que se fixo profesor de socioloxía na Universidá de McGill. En 1976 fíxose profesor de socioloxía de la Universidá de Binghamton (SUNY), yá que ocupó hasta que se retiró en 1999. Foi direutor del Centru Fernand Braudel d'estudios económicos, sistemes históricos y civilización. Wallerstein ocupó diversos puestos ente ellos el de profesor visitante en distintes universidaes alredor del mundu; foi premiáu con múltiples títulos honoríficos. Tamién foi'l direutor d'estudios acomuñaos na Escuela d'Altos Estudios en Ciencies Sociales (École des Hautes Études en Sciences Sociales) en París, y foi presidente de l'Asociación Sociolóxica Internacional de 1994 a 1998.

Ye presidente de la Comisión Gulbenkian pa la restauración de les ciencies sociales, encargada d'una reflexón sobre'l presente y el posible futuru de les ciencies sociales, pos munchos especialistes aseguren que nun tienen de ser enseñaes por separáu, porque toes elles escuerren a la fin un mesmu oxetivu: la perceición de la realidá (yá seya nel pasáu, presente o futuru) del ser humanu rellacionáu cola so redolada social.

En 2004 recibió la Medaya d'Oru Kondratieff de la Fundación Internacional N. D. Kondratieff y l'Academia Rusa de Ciencies Naturales (RAYEN).

## Llinies teóriques esenciales
Wallerstein empecipióse como espertu n'asuntos postcoloniales africanos, tema al que dedicó casi toles sos publicaciones hasta principios de los setenta, cuando empezó a estremase como historiador y teóricu a nivel macroeconómicu de la economía capitalista global. La so recién crítica al capitalismu global y la so influencia nos movimientos antisistema convertir nuna eminencia nel movimientu antiglobalización xunto con Noam Chomsky y Pierre Bourdieu. La so obra y presidencia del Fernand Braudel Center de la State University of New York constitúin unu de los principales puntos de referencia y producción historiográfica a nivel mundial. Ye posible estremar, pol desenvolvimientu d'una teoría global y les sos aportaciones a la historia como ciencia social, una llinia direuta ente Karl Marx, Fernand Braudel y Wallerstein. Tamién tien empatía intelectual con Ilya Prigogine, Marc Bloch, Paul Sweezy y Franz Fanon. Trabayó ya investigó xunto a Giovanni Arrighi, quien recueye'l corpus del sistema-mundu de Wallerstein pa desenvolver y perfeccionar la teoría de los ciclos económicos. Dambos son esponentes del desenvolvimientu global de les ciencies sociales. 

El científicu social mexicanu Carlos Antonio Aguirre Rojas —unu de los sos principales discípulos— nel prólogu a *[[La crisis estructural del capitalismu]]* (Editorial Contrahistorias, 2005) plantegó que los sos apurras teóricos pueden esbozase en cuatro llinies principales: 
# La esplicación históricu-crítica de la hestoria, el desenvolvimientu y los mecanismos global y funcional del capitalismu dende'l sieglu XVI hasta los nuesos díes por aciu la colectivamente aceptada teoría del sistema-mundu (world-system).
# El analís críticu de los fechos y realidaes del llargu sieglu XX y la so influencia nos procesos históricos nos que tamos somorguiaos.
# L'analís históricu-críticu de los fechos coyunturales y l'exerciciu d'escenarios prospectivos del actual sistema-mundu, resaltando qu'esti vive la fase B d'un ciclu de Kondrátiev, empecipiáu dempués de 1945 y qu'esperimenta una crisis estructural que va empecipiar la so fase final escontra 2050.
# La reflexón epistemolóxica-crítica de la urxente necesidá de reconfigurar y replantegar la estructura esquiñonada de les ciencies sociales actuales y emponer escontra una perspeutiva unidisciplinar.

### El modernu sistema-mundu

La so obra más importante, *El modernu [[sistema-mundu]]* (*The modern world-system*) apurrió a la ciencia histórica un nuevu modelu teóricu-interpretativu. Apaeció en tres volúmenes en 1974, 1980 y 1989. Nellos, Wallerstein basar en trés inflúis intelectuales: 
* Karl Marx, onde s'inclúi la crítica sobre'l capitalismu del socialismu científico como un enfoque d'aproximamientu marxista basáu nel materialismu históricu.

* L'historiador francés Fernand Braudel.

* La Teoría de la dependencia, na so esperiencia práctica llograda nel so trabayu na África postcolonial y les varies teoríes alrodiu de les naciones en desenvolvimientu. Un aspeutu del so trabayu pol cual merez creitu foi l'antemanar la importancia del creciente Conflictu Norte-Sur, que taba yá nel visu mientres la Guerra Fría. Nesti sentíu, Wallerstein refuga la noción d'un “Tercer Mundu”, afirmando qu'había solo un mundu conectáu por una complexa rede de rellaciones d'intercambiu económicu. 

Wallerstein alcuentra l'orixe del modernu sistema-mundial nel noroeste d'Europa del sieglu XVI. Una pequeña ventaya na acumuladura de capital en Gran Bretaña y Francia, por cuenta de circunstancies polítiques específiques a la fin del periodu del feudalismu, punxeron en movimientu un procesu gradual d'espansión, dando como resultáu: la rede mundial, o sistema d'intercambiu económicu qu'esiste na actualidá. Pa Wallertstein, la transición al capitalismu llevar a cabu mientres el "llargu" sieglu XVI cola previa "crisis" de la manera de producción feudal, que englobaba causes climátiques, demográfiques, polítiques ya inclusive culturales, lo qu'obligó a los señores feudales d'Inglaterra y del norte de Francia a convertise en capitalistes. Lo anterior llevó a la conformanza de la economía-mundu capitalista que llegó a ocupar América y a convertila na periferia del sistema mundial, y consecuentemente refuga la idea de "revolución burguesa" enraigonada nel marxismu ortodoxu. Nesti sentíu, Wallerstein pregúntase cuál ye'l sentíu d'afirmar que la Revolución francesa foi una "revolución burguesa" si'l capitalismu como tal yá taba consolidáu dende hai dos o tres sieglos tras, polo que, llega a mentar que la Revolución francesa foi en realidá una "revolución anticapitalista" -con llinguaxe antifeudal- y amás, foi l'acontecimientu onde la superestructura ideolóxica ponse por fin al mesmu nivel que la estructura económica; esto ye: qu'a partir de tal sucesu les ideoloxíes espresen transparentemente los intereses de les clases al interior del sistema-mundu. Pero, de nenguna manera, según Wallerstein, representó un cambéu estructural fondu. Con esta última idea, Wallerstein epondera a la Revolución francesa y baxa el perfil a la Revolución rusa de 1917.

Una mayor meyora asocedió mientres la dómina del imperialismu, que punxo en contautu a cada rincón de la tierra cola economía capitalista al estilu européu.

El sistema mundial capitalista, atópase lloñe de la homoxeneidá en términos culturales, políticos y económicos; ta carauterizáu por fondes diferencies nel desenvolvimientu cultural, acumuladura del poder políticu y capital. Wallerstein concibe les diferencies nes teoríes de la modernización y capitalismu como una división duradera del mundu nel nucleu, semi-periferia y periferia.

En 2011, Immanuel Wallerstein va publicar el cuartu tomu del *Modernu sistema mundial*, que'l so subtítulu ye "el trunfu del lliberalismu centrista" y que'l so periodu va dende 1789 hasta 1914. Esta cuarta entrega va encargar de siguir la idea de "geocultura" en cuantes qu'ideoloxía dominante del sistema-mundu capitalista nel so conxuntu. Ende va vese cómo surden les ideoloxíes modernes ante'l desafíu que representó la "Revolución francesa" coles consecuencies qu'aquella traxo: 1) el cambéu políticu ye normal, y 2) la soberanía mora nel pueblu. Con éses, les ideoloxíes "modernes" encargar de dambos problemes en que surdió'l conservadorismu, el lliberalismu y el radicalismu/socialismu, caúna poniendo distintos énfasis tocantes a la "velocidá" y "fondura" de los cambeos sociales que deseyaben. Y el tomu cuatro va tratar de cómo la ideoloxía lliberal centrista trunfó por sobre'l conservadorismu y el radicalismu/socialismu n'orde d'asegurar l'acumuladura de capital al llargu plazu, pa Gran Bretaña, Francia y los demás capitalistes de la economía-mundu.

### El Centru Immanuel Wallerstein
El centru Immanuel Wallerstein foi fundáu en San Cristóbal de las Casas, Chiapas, Méxicu, en 2004.

## Cites de Immanuel Wallerstein

### El cambéu social y la xustificación de ''El modernu sistema mundial''

### L'orixe de la economía-mundu capitalista

### Sobre l'orixe del Estáu modernu y l'absolutismu

### Sobre la Revolución francesa

### Sobre Karl Marx

### Sobre les ciencies sociales

## Obra publicada

### Obres de Inmanuel Wallerstein
* 1971 - *L'estudiu comparáu de les sociedaes nacionales* (Con Terence K. Hopkins). Valparaíso, Ediciones Universitaries de la Universidá Católica de Valparaíso
* 1978 - *The 'crisis of the seventeenth century*' en New Left Review I, Nᵘ110, xunetu/agostu *

* 1979 - *El modernu sistema mundial. L'agricultura capitalista y los oríxenes de la economía-mundu europea nel sieglu XVI*. Madrid : Sieglu XXI Editores.
* 1983 - *Dinámica de la crisis global*. Con Samir Amin, Giovanni Arrighi y Andre Gunder Frank. Ciudá de Méxicu: Sieglu XXI Editores
* 1984 - *El modernu sistema mundial II. El mercantilismu y l'afitamientu de la economía-mundu europea, 1600-1750*. Méxicu, Sieglu XXI Editores
* 1988 - *The Bourgeois(ie)as Concept and Reality* en New Left Review I, Nᵘ167, xineru/febreru *

* 1988 - *El capitalismu históricu*. Ciudá de Méxicu, Sieglu XXI Editores
* 1991 - *Raza, nación y clase. Les identidaes ambigues*. Con Étienne Balibar. Madrid: Iepala Testos
* 1996 - *Abrir les ciencies sociales*. Madrid : Sieglu XXI Editores
* 1996 - *Dempués del lliberalismu*. Madrid : UNAM : Sieglu XXI Editores : IIS-UNAM
* 1997 - *El futuru de la civilización capitalista*. Barcelona: Icaria
* 1998 - *El modernu sistema mundial III. La segunda yera de gran espansión de la economía-mundu capitalista, 1730-1850*. Méxicu, Sieglu XXI Editores
* 1998 - *Impensar les Ciencies Sociales*. Madrid : UNAM : Sieglu XXI Editores : IIS-UNAM
* 1998 - *Utopística. O les Opciones Históriques del Sieglu XXI*. Madrid : UNAM : Sieglu XXI Editores : IIS-UNAM
* 1999 - *Movimientos antisistémicos*. Con Giovanni Arrighi y Terence K. Hopkins. Madrid: Akal
* 2001 - *Conocer el mundu, saber el mundu. El fin de lo aprendío*. Madrid : Sieglu XXI Editores, 2001
* 2003 - *Saber el mundu, conocer el mundu. Una nueva ciencia de lo social*. Madrid : UNAM : Sieglu XXI Editores : IIS-UNAM
* 2004 - *Les Incertidumes Del Saber*. Gedisa 
* 2005 - *Estaos Xuníos confronta al mundu*. Madrid : Sieglu XXI Editores
* 2005 - *La decadencia del poder d'Estaos Xuníos. Estaos Xuníos nun mundu caóticu*. Santiago de Chile. Lom Ediciones
* 2005 - *La crisis estructural del capitalismu*. Méxicu : Editorial Contrahistorias
* 2006 - *Analís de sistemes-mundo. Una introducción*. Madrid : Sieglu XXI Editores
* 2006 - *La trayeutoria del poder d'Estaos Xuníos* en New Left Review, Nᵘ40, setiembre/ochobre, Akal
* 2007 - *Xeopolítica y geocultura: ensayos sobre'l modernu sistema mundial*. Barcelona : Kairos
* 2007 - *Universalismu européu. El discursu del poder*. Madrid : Sieglu XXI Editores
* 2009 - *Lleer a Fanon nel sieglu XXI* en New Left Review, Nᵘ57, xunetu/agostu, Akal
* 2010 - *Crisis estructurales* en New Left Review, Nᵘ62, mayu/xunu, Akal
* 2011 - *The Modern World-System IV: Centrist Liberalism Triumphant, 1789-1914*, California, University of California Press 2013, the Moderm From system: Elina Rixo De Jesus (1998_2013).

### Bibliografía sobre Immanuel Wallerstein
* Göran Therborn *From Marxism to Post-Marxism?* (Versu, 2008)
* Beverly J. Silver *Fuercies de trabayu. Los movimientos obreros y la globalización dende 1870* (Akal, 2005)
* Carlos Antonio Aguirre Rojas. *Immanuel Wallerstein: Crítica del sistema mundu capitalista (Estudiu y entrevista a Immanuel Wallerstein)*. (Editorial Yera, 2004)
* Leslie Sklair *Socioloxía del sistema global* (Gedisa, 2003)
* Giovanni Arrighi y Beverly J. Silver *Caos y orde nel sistema-mundu modernu* (Akal, 2001)
* Jaime Osorio *Fundamentos del analís social* (Fondu de Cultura Económica, 2001)
* Steve J Stern *Feudalism, Capitalism and the World-System in the Perspective of Latin America and the Caribbean* (American Historical Review, Nᵘ3, 1988)
* Eric Wolf *Europe and the people without history*, (University of California Press, 1982) (*Europa y la xente ensin hestoria*, Fondu de Cultura Económica, 1987)
* Anthony Brewer *Marxist Theories of Imperialism. A Critical Survey* (Routledge & Kegan Paul, 1980)
* Ernesto Laclau *Política ya ideoloxía na teoría marxista: capitalismu, fascismu, populismu* (Sieglu XXI Editores, 1978)
* Robert Brenner *The Origins of Capitalist Development. A Critique of Neo-Smithian Marxism* (New Left Review I/104, July-August 1977, páxs. 25-92)
* Theda Skocpol *Wallerstein's World Capitalist System: A Theoretical and Historical Critique* (The American Journal of Sociology, 1977)

### Artículos en prensa y ''Comentarios''
Wallerstein escribe artículos en numberosos medios, tantu prensa escrita como en rede. Ente ellos destaquen:
* *Agence Global* - 'by Immanuel Wallerstein'.
* Monde diplomatique.
* Ensin Permisu.
* *Comentariu* - Escritos mensuales sobre dalgún aspeutu de la situación mundial nel sitiu del Fernand Braudel Center. Son traducíos a más de venti idiomes. N'español son traducíos y publicaos pol diariu La Jornada.
*
* Al Jazeera - The contradictions of the Arab Spring, 14/11/2011 - Will Asia save global capitalism?, 27/9/2011

## Referencies

## Ver tamién

* Beverly J. Silver
* David Held
* David Harvey
* Giovanni Arrighi
* Ferénc Feher
* John N. Gray
* Andrey Korotayev
* Eric Hobsbawm
* Karl Polanyi
* Robert W. Cox
* Susan Strange
* Samir Amin
* Perry Anderson
* Franz Fanon
* Raúl Prebisch

* André Gunder Frank
* Enrique Dussel
* Aníbal Quijano
* Fernand Braudel
* Karl Marx
* Adam Smith
* Robert Brenner

## Enllaces esternos
* Utopística política. Testos sobre Wallerstein y capitalismu
* Film: Wallerstein Conferencia Buenos Aires
* Enllaz a los ''Comentarios''
* Presentación del "Modelu Sistema-Mundu " (n'inglés)
* Wallerstein-summary
* Perfil de Immanuel Wallerstein a Yale
* Trayeutoria bio-bibliográfica d'I. Wallerstein y el so Blogue (n'inglés)
* Korotayev A., Malkov A., Khaltourina D., ''Introduction to Social Macrodynamics: Compact Macromodels
* Entrevista con Wallerstein por Theory Talks (n'inglés)