open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1 de setiembre

## Fechos
* 1340 - Petrarca recibe del Senáu de Roma la corona de lloréu.
* 1823 - Perú - Bolívar llega a Lima y asume l'autoridá política y militar.
* 1851 - Cuba - Fusilen en L'Habana al dirixente de la insurrección cubana Narciso López.
* 1870 - Napoleón III ríndese a los prusianos en Sedán.
* 1904 - Fundación del Estáu d'El Líbanu.
* 1905 - Alberta y Saskatchewan xúntense na Confederación Canadiana.
* 1920 - Italia - Gabriele D'Annunzio y los sos milenta *llexonarios nacionaliegos* conquista Fiume y proclama la constitución de la *Rexencia italiana de Carnaro*.
* 1923 - Xapón - Un terrible terremotu devasta Tokyo y mata a 140.000 persones.
* 1939 - Alemaña invade Polonia, escomienza la II Guerra Mundial.
* 1948 - Alemaña - Constitúise en Bonn el *Conseyu Parllamentariu* presidíu por Konrad Adenauer.
* 1969 - Muamar Gadafi xube al poder en Libia
* 1974 - Nicaragua - El Xeneral Somoza ye reelixíu presidente.
* 1983 - Caces soviéticos, nuna enquivocación, tiren un avión comercial surcoreanu con 269 pasaxeros.
* 1986 - Fúndese nel Mar Negru'l buque soviéticu *Almirante Najimov* en chocando con un cargueru.

## Nacencies
* 1453 - Gonzalo Fernández de Córdoba, *el Gran Capitán*, militar español.
* 1529 - Taddeo Zuccari, pintor italianu.
* 1756 - Miguel José Sanz, abogáu, políticu y periodista venezolanu, un de los principales dirixentes de la independencia del país.
* 1795 - James Gordon Bennett, fundador del *[[New York Herald]]*.
* 1854 - Engelbert Humperdinck, compositor d'ópera alemán.
* 1875 - Edgar Rice Burroughs, novelista d'Estaos Xuníos, creador de "Tarzán".
* 1877 - Francis William Aston, físicu y químicu inglés, premiu Nobel de Química en 1922.
* 1922 - Vittorio Gassman, actor italianu.
* 1923 - Rocky Marciano, boxeador.
* 1940 - Annie Ernaux, escritora francesa, premiu Nobel de Lliteratura en 2022.
* 1957 - Gloria Estefan, cantante.
* 1993 - Federico Barba, futbolista italianu.

## Muertes
* 1666 - Frans Hals, pintor de la escuela flamenca.
* 1715 - Lluis XIV, el *Rei Sol* de Francia.
* 1970 - François Mauriac, escritor francés, Premiu Nobel de Lliteratura en 1952 
* 1977 - Jorge Icaza, novelista ecuatorianu.

## Santoral católicu
**Nuesa Señora de la Fotcalda**.

Santos Xil, abá; Terencianu, Vitoriu, Constanciu, Meleciu, Priscu, Lupu, Sistu, Támaru, obispos; Anmón, diáconu; Letu, Régulu, Vicente, Arturu, Inés, mártires; Ana, profetisa; Verona, virxe; Xosué, patriarca; Xedeón, xuez.

## Referencies

## Enllaces esternos
4 de setiembre

## Fechos
*  - 

## Nacencies
*  -

## Muertes
* 2006 - Giacinto Facchetti, futbolista italianu.

## Referencies
3 de setiembre

## Fechos
* 301 - Fundación de la república de San Marín.
* 1189 - Inglaterra: Corones a Ricardu Corazón de Lleón como rei.
* 1539 - Apruébense los estatutos que-y presentó Inaciu de Loyola al papa Pablu III, pa la fundación de la Compañía de Xesús.
* 1783 - Cola firma del Tratáu de París acábase la Guerra d'Independencia d'Estaos Xuníos.
* 1939 - Segunda Guerra Mundial: Gran Bretaña y Francia declaren la guerra a Alemaña dempués de qu'invadiera Polonia.
* 1944 - Les tropes aliaes lliberen Bruxeles de la ocupación alemana.
* 1953 - Entra en vigor la Convención Europea de los Derechos del Home.
* 1971 - Arxentina: Juan Domingo Perón recibe de los militares el cadáver de la so esposa, Eva Duarte de Perón.
* 1976 - La Viking II aterriza en Marte.
* 1978 - Entama'l pontificáu de Xuan Pablu I.
* 1982 - Italia: Asesinen en Palermo al xeneral Della Chiesa, responsable de la llucha escontra la Cosa Nostra, la mafia na.

## Nacencies
* 1856 - Louis Sullivan, padre de l'arquiteutura moderna, nos Estaos Xuníos.
* 1859 - Jean Jaurés, líder socialista francés.
* 1869 - Fritz Pregl, químicu austriacu, premiu Nobel de Química en 1923.
* 1905 - Carl David Anderson, físicu de los Estaos Xuníos, premiu Nobel de Física en 1936.
* 1913 - Alan Ladd, actor de los Estaos Xuníos.
* 1926 - Irene Papas, actriz.
* 1928 - Renán Flores Jaramillo, escritor ecuatorianu.
* 1949 - José Pekerman, xugador y entrenador arxentín de fútbol.
* 1965 - Vilborg Davíðsdóttir, escritora islandesa.

## Muertes
* 1402 - Gian Galeazzo Visconti, líder de Milán, Italia.
* 1658 - Oliver Cromwell, proteutor inglés.
* 1969 - Ho Chi Minh, dirixente comunista vietnamita.
* 1991 - Frank Capra, direutor de cine de los Estaos Xuníos.
* 1992 - Barbara McClintock, xenetista de los Estaos Xuníos, Premiu Nobel en Fisioloxía o Medicina en 1983. 
* 1998 - Espartaco Santoni, actor y productor de cine venezolanu.
* 2002 - Tomás Zori, cómicu español.

## Referencies
5 de setiembre

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
* 1774 - Estaos Xuníos, aconcéyase en Filadelfia el Primer Congresu Continental de les colonies norteamericanes.
* 1877 - L'astrónomu italianu Giovanni Schiaparelli escomienza a diseñar el primer mapa de Marte.
* 1905 - Col Tratáu de Portsmouth termina la guerra ruso-xaponesa.
* 1929 - Aristide Briand, xefe del gobiernu francés, propón nel aconceyamientu de la Sociedá de Naciones la constitución de los Estaos Xuníos d'Europa.
* 1936 - La norteamericana Beryl Markham sobrevuela en solitariu l'Atlánticu en direición este-oeste, siendo la primer muyer en llogralo.
* 1944 - Bélxica, Holanda y Luxemburgu roblen el tratáu de constitución del Benelux.
* 1957 - Cuba: en Cienfuegos, 200 marinos y numberosos civiles simpatizantes col Movimientu 26 de xunetu sublévense escontra Fulgencio Batista.
* 1961 - Yugoslavia: representantes de 24 naciones aconcéyense en Belgráu pa celebrare la primera Conferencia de *Países Non Allineaos*.
* 1972 - Masacre de Munich: el comandu palestín Setiembre Prietu asasina a 11 atletes israelinos capturaos na Villa Olímpica, mientres se disputen los Xuegos Olímpicos de Munich (Alemaña).
* 1986 - Paquistán, diecisiete muertos y más de cien firíos nel asaltu por parte del Exércitu paquistanín a un avión de Pan American.

## Nacencies
* 1638 - Lluis XIV, rei de Francia.
* 1775 - Juan Martín Díez, *l'Empecináu*.
* 1912 - John Cage, compositor norteamericanu.
* 1942 - Werner Herzog, direutor de cine alemán.
* 1978 - Chris Hipkins, políticu de Nueva Zelanda.
* 1989 - José Ángel Valdés Díaz, futbolista asturianu.

## Muertes
* 1857 - París : Auguste Comte, filósofu francés (° 19 de xineru de 1798 ).
* 1963 Luis Cernuda, poeta español (° 21 de setiembre de 1902)

## Fiestes
### Santoral Católicu
San Vitorinu y Santa Vitorina.
## Referencies
7 de setiembre

## Fechos
* 1812 - Batalla de Borodino. Napoleón vence a les fuercies ruses durante les Guerres Napoleóniques.
* 1822 - Brasil: A orilles del ríu Ipiranga, el príncipe Pedru proclama la independencia.
* 1860 - Italia: Giuseppe Garibaldi ocupa Nápoles.
* 1940 - Los alemanes entamen el bombardéu masivu de Londres na batalla d'Inglaterra.
* 1961 - En Brasil, João Goulart asume la Presidencia de la República baxo'l réxime parllamentariu. L'adopción del parllamentarismu pon fin a una grave crisis política comenzada tres l'arrenunciu de Jânio Quadros.
* 1977 - En Panamá son roblaos los Trataos Torrijos-Carter. Con ellos pon fin a la presencia colonial d'Estaos Xuníos na Canal de Panamá.
* 1982 - L'exércitu soviéticu despliega les sos tropes n'Afganistán.
* 1986 - Chile: atentáu escontra'l xeneral Augusto Pinochet, del que sal ilesu.

## Nacencies
* 1829 - Friedrich August Kekulé, químicu alemán († 1896).
* 1832 - Emilio Castelar, políticu español († 1899).
* 1836 - Henry Campbell-Bannerman, primer ministru del Reinu Xuníu († 1908).
* 1909 - Elia Kazan, direutor de cine griegu y d'Estaos Xuníos († 2003).
* 1911 - Todor Zhivkov, primer ministru de Bulgaria († 1998).
* 1917 - John Cornforth, químicu australianu, Premiu Nobel († 2013).
* 1930 - Rei Balduín de Bélxica († 1993).
* 1934 - Omar Karami, primer ministru d'El Líbanu.
* 1935 - Abdou Diouf, presidente de Senegal.
* 1936 - Buddy Holly, cantante d'Estaos Xuníos († 1959).
* 1937 - Oleg Lobov, primer ministru de Rusia.
* 1946 - Francisco Varela, biólogu y filósofu chilenu.
* 1946 - Juan José Benítez, ufólogu y periodista español.
* 1949 - Gloria Gaynor, cantante d'Estaos Xuníos.
* 1951 - Chrissie Hynde, cantante y música d'Estaos Xuníos (The Pretenders).
* 1973 - Shannon Elizabeth, actriz y modelu d'Estaos Xuníos.

## Muertes
* 1566 - Solimán *el Magníficu*, sultán otomanu (° 1494).
* 1940 - José Félix Estigarribia, presidente paraguayu (° 1888).
* 1949 - José Clemente Orozco, pintor mexicanu (° 1883).
* 1960 - Wilhelm Pieck, ex-presidente d'Alemaña Oriental (° 1876).
* 1961 - Pieter Gerbrandy, primer ministru de los Países Baxos (° 1885).
* 1985 - George Pólya, matemáticu húngaru y d'Estaos Xuníos (° 1887).
* 1978 - Keith Moon, músicu británicu (The Who) (° 1946).
* 1997 - Mobutu Sese Seko, dictador del Zaire (° 1930).
* 2005 - Sergio Endrigo, cantante italianu (° 1933).
* 2007 - John George Melvin Compton, primer ministru de Santa Llucía (° 1925).

## Referencies
10 de setiembre

El **10 de setiembre** ye'l 253ᵘ día del añu (254ᵘ nos años bisiestos) del calendariu gregorianu. Poro, queden 112 díes hasta'l final del añu. 

## Fechos
* 506 - Los obispos de la Galia visigótica aconceyen nel conceyu d'Agda.
* 1509 - Un fuerte terremotu, que foi conocíu como'l *Pequeñu Xuiciu Final*, sacudió la ciudá de Constantinopla.
* 1547 - La batalla de Pinkie, la cabera confrontación militar a gran escala ente Inglaterra ya Escocia, fina cola victoria de les tropes d'Eduardu VI d'Inglaterra.
* 1573 - El pirata alemán Klein Henszlein, qu'atacara barcos que navegaben pel mar del Norte demientres más d'una década, ye decapitáu, xunto con 33 miembros de la so tripulación, n'Hamburgu.
* 1586 - Vaticanu: Colócase nel centru de la plaza de San Pedru un obeliscu d'Exiptu.
* 1721 - La Paz de Nystad pon fin a la guerra ente Rusia y Suecia.
* 1813 - Batalla del llagu Erie: Los Estaos Xuníos derroten a una flota británica nel contestu de la guerra ente Reinu Xuníu y Estaos Xuníos de 1812.
* 1831 - España: Créase la Bolsa de Madrid.
* 1846 - Elias Howe, inventor de la máquina de coser con puntu cadena, consigue la patente pal so inventu.
* 1880 - Fírmase'l tratáu de Brazza-Makoko, pol que Francia consigue la soberanía sobro una parte de la rexón del Congo.
* 1898 - La emperatriz Sabela d'Austria ye asesinada pol anarquista italianu Luigi Lucheni.
* 1974 - Portugal reconoz la independencia de Guinea-Bisáu.
* 2003 - Apuñalen a la ministra sueca Anna Lindh nos almacenes NK d'Estocolmu.

## Nacencies
* 920 - Lluis IV, rei de Francia.
* 1550 - Alonso de Guzmán El Bueno, 7ᵘ Duque de Medina Sidonia, comandante de l'Armada Española.
* 1892 - Arthur Compton, físicu de los Estaos Xuníos, premiu Nobel de Física en 1927.
* 1938 - Karl Lagerfeld, diseñador de moda.
* 1945 - José Feliciano, cantante y guitarrista de Puertu Ricu. 
* 1953 - Amy Irving, actriz de los Estaos Xuníos.
* 1976 - Gustavo Kuerten, tenista brasilanu.

## Muertes
* 1827 - Ugo Foscolo, poeta y novelista italianu.
* 1862 - Carlos López, presidente paraguayu.
* 1898 - Sissi emperatriz austrohúngara.
* 1932 - Ovide Decroly, pedagogu, neurólogu y sicólogu belxicanu.
* 1968 - Pablo de Rokha, poeta chilenu.
* 1975 - George Paget Thomson, físicu británicu, premiu Nobel de Física en 1937.
* 1976 - Mao Zedong, fundador de China.
* 1978 - Ronnie Petterson, pilotu suecu.

## Referencies

## Enllaces esternos
12 de setiembre

## Fechos
* 1229 - Conquista de Mallorca por Xaime I d'Aragón
* 1502 - Cristóbal Colón llega a les costes de l'actual Nicaragua.
* 1943 - Segunda Guerra Mundial, un comando de les SS llibera a Mussolini de la prisión nel Gran Sasso.
* 1944 - Gran Bretaña, la XRSS y EE.XX. firmen el Protocolu de Londres.
* 1946 - Italia, alcuentren en Pavía'l cadáver de Mussolini, robáu 4 meses antes.
* 1949 - Alemaña, proclámase la *República Federal Alemana*. Elixen a Theodor Heuss como presidente y a Konrad Adenauer canciller federal.
* 1953 - Estaos Xuníos, John F. Kennedy se casa con Jackeline Bouvier.
* 1953 - Nikita Khruxchov asume como Primer Secretariu del Partíu Comunista de la XRSS.
* 1968 - Albania dexa'l Pactu de Varsovia.
* 1989 - Polonia: Tadeusz Mazowiecki forma'l primer gobiernu non comunista dende la Segunda Guerra Mundial.

## Nacencies
* 1494 - Rei Franciscu I de Francia († 1547)
* 1810 - Ernest Courtot de Cissey, militar y primer ministru de Francia († 1882)
* 1818 - Richard Jordan Gatling, inventor de la pistola.
* 1852 - Herbert Henry Asquith, primer ministru del Reinu Xuníu († 1928)
* 1867 - Carlos Eugenio Restrepo, presidente de Colombia († 1937)
* 1874 - Ricardo Leoncio Elías Arias, políticu peruanu († 1951)
* 1883 - Leopoldo Alas Argüelles, rector de la Universidá d'Uviéu.
* 1888 - Maurice Chevalier, cantante francés († 1972)
* 1897 - Irène Joliot-Curie, química francesa, premiu Nobel de Química en 1935 († 1956)
* 1900 - Haskell Curry matemáticu de los Estaos Xuníos († 1976)
* 1902 - Juscelino Kubitschek de Oliveira, presidente brasilanu († 1976)
* 1913 - Jesse Owens, atleta de los Estaos Xuníos († 1980)
* 1913 o 1914 - Desmond Llewelyn, actor británicu († 1999)
* 1921 - Stanislaw Lem, escritor polacu de ciencia ficción.
* 1930 - Akira Suzuki, químicu, Premiu Nobel xaponés
* 1944 - Barry White, cantante de los Estaos Xuníos († 2003)
* 1951 - Bertie Ahern, primer ministru de la República d'Irlanda
* 1955 - Cheikh Lô, cantante senegalés
* 1986 - Emmy Rossum actor de los Estaos Xuníos.

## Muertes
* 1362 - Papa InocenciU VI (º 1282)
* 1764 - Jean-Philippe Rameau, compositor francés (º 1683)
* 1918 - George Reid, primer ministru d'Australia (º 1845)
* 1929 - Policarpo Herrero Vázquez, empresariu y banqueru español (º 11 de xineru de 1843)
* 1957 - José Lins do Rego, escritor modernista brasilanu (º 1901)
* 1981 - Eugenio Montale, poeta italianu, Premiu Nobel de Lliteratura (º 1896)
* 1992 - Chiqui de la Fuente, dibuxante d'historietes (º 1933)
* 1992 - Anthony Perkins, actor norteamericanu (º 1932)
* 1996 - Ernesto Geisel, presidente de Brasil (º 1907)
* 2003 - Johnny Cash, rockeru de los Estaos Xuníos (º 1932)
* 2009 - Norman Borlaug, biólogu norteamericanu, Premiu Nobel de la Paz (º 1914)
* 2013 - Otto Sander, actor alemán (º 1941)

## Referencies
13 de setiembre

## Fechos
* 490 e.C. - Batalla de Maratón.
* 1759 - El Canadá francés cai ante los ingleses. 
* 1788 - Nueva York conviértese na capital de los Estaos Xuníos. 
* 1847 - Batalla de Chapultepec, les tropes de los Estaos Xuníos invaden la capital mexicana.
* 1923 - Golpe d'estáu n'España, pol xeneral Primo de Rivera.
* 1955 - El canciller de la RFA acuerda colos soviéticos l'establecimientu de rellaciones diplomátiques y la repatriación de prisioneros de guerra. 
* 1959 - El cohete soviéticu Lunik II alcanza la superficie de la Lluna. 
* 1993 - Oriente mediu, Isaac Rabin y Yaser Arafat firmen en Washington la Declaración de Principios pa l'autonomía de Gaza y Xericó.

## Nacencies
* 1813 - József Eötvös, escritor y políticu húngaru († 1871)
* 1863 - Arthur Henderson, políticu y sindicalista británicu, premiu Nobel de la Paz en 1934 († 1935)
* 1863 - Aniceto Sela Sampil, xurista asturianu († 1935)
* 1886 - Robert Robinson, químicu británicu, Premiu Nobel († 1975)
* 1874 - Arnold Schönberg, compositor austriacu, inventor del dodecafonismu († 1951)
* 1887 - Leopold Ruzicka, químicu suizu, premiu Nobel de Química en 1939 († 1976)
* 1916 - Roald Dahl, escritor británicu († 1990)
* 1924 - Maurice Jarre, compositor francés († 2009)
* 1927 - Tzanis Tzannetakis, primer ministru de Grecia († 2010)
* 1939 - Guntis Ulmanis, presidente de Letonia
* 1940 - Óscar Arias, presidente costarricanu, Premiu Nobel de la Paz y Premiu Príncipe d'Asturies
* 1941 - Ahmet Necdet Sezer, presidente de Turquía
* 1944 - Jacqueline Bisset, actriz británica
* 1944 - Peter Cetera, cantante de los Estaos Xuníos
* 1950 - Włodzimierz Cimoszewicz, primer ministru de Polonia
* 1952 - Randy Jones, músicu d'Estaos Xuníos (Village People)
* 1961 - Dave Mustaine, músicu, cantante y compositor d'Estaos Xuníos (Metallica)
* 1967 - Michael Johnson, atleta de los Estaos Xuníos
* 1968 - Santi Millán, actor español

## Muertes
* 1506 - Andrea Mantegna, pintor italianu (n. 1431)
* 1592 - Michel de Montaigne, escritor francés (° 1533)
* 1598 - Felipe II, rei d'España (º1527)
* 1872 - Ludwig Feuerbach, filósofu alemán (° 1804) 
* 1928 - Italo Svevo, novelista y cuentista italianu (º 1861)
* 1949 - August Krogh, fisiólogu danés, premiu Nobel de Medicina en 1920 (º 1874)
* 1976 - Camilo Ponce Enríquez, presidente d'Ecuador (n. 1976)
* 1977 - Leopold Stokowski, direutor d'orquesta de los Estaos Xuníos (º 1882)
* 1996 - Tupac Shakur, raperu y actor de los Estaos Xuníos (º 1971)

## Referencies
14 de setiembre

## Fechos
* 1262 - Alfonsu X el Sabiu conquista la ciudá de Cádiz a los musulmanes.
* 1901 - Estaos Xuníos: Theodore Roosevelt asume la presidencia tres l'asesinatu de William McKinley.
* 1960 - Iraq: Los países esportadores de petroleu funden en Bagdag la OPEP.
* 2003 - Estonia aprueba'l so ingresu na Xunión Europea por referendu.

## Nacencies
* 1769 - Alexander von Humboldt, naturalista y xeógrafu alemán.
* 1791 - Franz Bopp, llingüista alemán.
* 1846 - Joaquín Costa, políticu español.
* 1849 - Ivan Petrovich Pavlov, fisiólogu rusu, premiu Nobel de Medicina en 1904.
* 1864 - Robert Cecil, políticu y diplomáticu británicu, premiu Nobel de la Paz en 1937.
* 1893 - Erminio Blotta, escultor arxentín.
* 1920 - Mario Benedetti, escritor uruguayu.

## Muertes
* 9 e.C. - Drusu el Mayor,, xeneral romanu fíu adoptivu d'Augustu Cesar, padre de tres emperadores. (nacíu'l 14 de xineru de 38 e.C.) 
* 1321 - Dante Alighieri, poeta italianu.
* 1916 - José de Echegaray, inxenieru, dramaturgu y políticu español, premiu Nobel de Lliteratura en 1904.
* 1942 - Rubén Ruiz Ibárruri, fíu de ''La Pasionaria'', na Batalla de Stalingráu.
* 1982 - Grace Kelly, princesa de Mónacu, y ex-actriz de los Estaos Xuníos.
* 1989 - Dámaso Pérez Prado, *El rey del mambo*, músicu cubanu (nacíu'l 11 d'avientu de 1916)
* 2006 - José Antonio Nieves Conde, direutor de cine y periodista español.
* 2009 - Patrick Swayze, actor de los Estaos Xuníos.
* 2019 - Elías García Sánchez, músicu asturianu.

## Referencies
15 de setiembre

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
* 1821 - Costa Rica, El Salvador, Guatemala, Hondures y Nicaragua proclamen la so independencia d'España.
* 1935 - Alemaña, les lleis de Nuremberg quíten-yos a los xudíos la ciudadanía alemana.
* 1940 - II Guerra Mundial: escomiencen los ataques aéreos alemanes sobre Londres.
* 1943 - Italia: Benito Mussolini funda'l Partíu Fascista Republicanu.
* 1946 - Bulgaria conviértese en República Popular.

## Nacencies
* 1254 - Marco Polo, viaxeru y esplorador italianu († 8 de xineru de 1324).
* 1613 - Franciscu VI, duque de La Rochefoucauld.
* 1756 - Karl Philipp Moritz, escritor alemán († 1793)
* 1789 - James Fenimore Cooper, novelista de los Estaos Xuníos († 1851)
* 1830 - Porfirio Díaz, presidente mexicanu († 1915)
* 1857 - William Howard Taft, presidente de los Estaos Xuníos († 1930)
* 1879 - Joseph Aloysius Lyons, primer ministru d'Australia († 1939)
* 1881 - Ettore Arco Isidoro Bugatti, constructor de coches italianu († 1947)
* 1890 - Agatha Mary Clarissa Miller, conocida como Agatha Christie, escritora británica († 12 de xineru de 1976)
* 1894 - Jean Renoir, cineasta francés († 1979)
* 1894 - Oskar Klein, físicu suecu († 1977)
* 1896 - Eduardo Lonardi, presidente arxentín († 1956)
* 1907 - Gunnar Ekelöf, escritor suecu († 1961)
* 1914 - Adolfo Bioy Casares, escritor arxentín, Premiu Cervantes en 1990 († 1999)
* 1926 - Shohei Imamura, cineasta xaponés, ganador en dos ocasiones de la Palma d'Oru en Cannes († 30 de mayu de 2006)
* 1929 - Murray Gell-Mann, físicu norteamericanu, Premiu Nobel
* 1937 - Robert Emerson Lucas, Jr., economista norteamericanu, Premiu Nobel
* 1937 - Fernando de la Rúa, ex-presidente arxentín
* 1945 - Carmen Maura, actriz española
* 1946 - Oliver Stone, cineasta de los Estaos Xuníos
* 1946 - Tommy Lee Jones, actor norteamericanu
* 1959 - Andreas Eschbach, escritor alemán
* 1964 - Robert Fico, primer ministru d'Eslovaquia
* 1965 - Fernanda Torres, actriz brasilana
* 1972 - Letizia Ortiz, xornalista española, reina d'España
* 1977 - Tom Hardy, actor británicu
* 1982 - Sofia Jannok, cantante sueca

## Muertes
* 1891 - Iván Goncharov, novelista rusu.
* 1926 - Rudolf Eucken, filósofu alemán, premiu Nobel de Lliteratura en 1908 (° 1846)
* 1939 - Jens Bratlie, primer ministru de Noruega (° 1856)
* 1942 - Gabriel Terra, presidente d'Uruguái (° 1873)
* 1945 - André Tardieu, primer ministru de Francia (° 1876)
* 1973 - Rei Gustavu VI Adolfo de Suecia (° 1882)
* 2004 - Johnny Ramone, guitarrista norteamericanu (The Ramones) (° 1948)

## Referencies
16 de setiembre

## Fechos
* 1492 - Océanu Atlánticu: les tres carabeles de Colón lleguen al Mar de los Sargazos.
* 1812 - Rusia: gran quema de Moscú na Invasión napoleónica de Rusia.
* 1955 - Arxentina: un golpe d'estáu derroca'l gobiernu del presidente Juan Domingo Perón.
* 1973 - Chile: la dictadura d'Augusto Pinochet tortura y asesina'l cantautor Víctor Jara.
* 1975 - Papúa Nueva Guinea s'independiza d'Australia.

## Nacencies
* 1638 - Lluis XIV, futuru Rei Sol.
* 1853 - Albrecht Kossel, médicu alemán, premiu Nobel de Medicina en 1910.
* 1882 - Ricardo Rojas, escritor y profesor nacionalista arxentín.
* 1888 - Frans Eemil Sillanpää, escritor finlandés, premiu Nobel de Lliteratura en 1939.
* 1893 - Albert von Szent-Gyorgyi Nagyrapolt, fisiólogu húngaru, Premiu Nobel en Fisioloxía o Medicina en 1937.

## Muertes
* 1498 - Tomás de Torquemada, inquisidor español.
* 1736 - Gabriel Daniel Fahrenheit, físicu alemán.
* 1844 - Joaquina González García Bobela, *[[Juaca Bobela]]*, heroína asturiana de la Guerra de la Independencia (º 19 de xunu de 1785).
* 1932 - Sir Ronald Ross, médico y entomólogu británicu, premiu Nobel de Medicina en 1902.
* 1973 - Víctor Jara, cantautor y direutor teatral chilenu.
* 1977 - Maria Callas, sopranu griega.
* 2025 - Robert Redford, actor, ecoloxista y direutor de cine d'Estaos Xuníos

## Referencies
17 de setiembre

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
*  - 

## Nacencies
* 879 - Rei Carlos III de Francia († 929)
* 1653 - Arcangelo Corelli, compositor y músicu italianu († 1713)
* 1677 - Stephen Hales, fisiólogu, químicu y inventor inglés († 4 de xineru de 1761)
* 1819 - Marthinus Wessel Pretorius, presidente de la República Surafricana († 1901)
* 1826 - Bernhard Riemann, matemáticu alemán († 1866)
* 1850 - Guerra Junqueiro, poeta portugués († 1923)
* 1869 - Christian Lous Lange, políticu noruegu, Premiu Nobel de la Paz en 1921 († 1938)
* 1903 - Olavi Paavolainen, escritor finlandés († 1964)
* 1903 - George Koltanowsky, axedrecista belxicanu († 2000)
* 1906 - Junius Richard Jayewardene, primer ministru y presidente de Sri Lanka († 1996)
* 1917 - Norino'l Gaiteru,gaiteru asturianu († 2011)
* 1918 - Chaim Herzog, presidente d'Israel († 1997)
* 1921 - Virgilio Barco Vargas, presidente de Colombia († 1997)
* 1922 - Agostinho Neto, presidente d'Angola († 1979)
* 1934 - Maureen Connolly, tenista norteamaricana († 1969)
* 1936 - Rosa Russo Iervolino, política italiana
* 1958 - Janez Janša, primer ministru d'Eslovenia
* 1960 - Damon Hill, pilotu inglés de Fórmula 1
* 1968 - Anastacia, cantante y cantautora norteamericana
* 1975 - Jimmie Johnson, pilotu de carreres norteamericanu

## Muertes
* 1574 - Pedro Menéndez de Avilés, adelantáu de la Florida (° 1519)
* 1665 - Rei Felipe IV d'España (° 1605)
* 1762 - Francesco Geminiani, compositor italianu (° 1687)
* 1836 - Antoine Laurent de Jussieu, botánicu francés (° 1748)
* 1847 - Ioannis Kolettis, primer ministru de Grecia (° 1773)
* 1962 - Karen Blixen, escritor danés (° 1885)
* 1965 - Alejandro Rodríguez Álvarez, *[[Alejandro Casona]]*, escritor asturianu en llingua castellana (º 23 de marzu de 1903)
* 1980 - Anastasio Somoza Debayle, dictador de Nicaragua († 1925)
* 1994 - Karl Popper , filósofu de la ciencia austriacu (º 28 de xunetu de 1902)
* 1996 - Spiro Agnew, políticu norteamericanu, vicepresidente ente 1969 y 1973 (° 1918)
* 1996 - Teodoro Fernández, futbolista peruanu (° 1913)
* 1997 - Jan Peder Syse, primer ministru de Noruega (° 1930)
* 2016 - Charmian Carr, actriz d'Estaos Xuníos ( 27 d'avientu de 1942)
## Referencies
11 de setiembre

El **11 de setiembre** ye'l 254ᵘ día del añu (255ᵘ nos años bisiestos). Falten 111 díes pa que termine.

Ye'l primer día del añu del repurtoriu coptu. 

## Fechos
* 1297 - Batalla de la ponte de Stirling - Los escoceses de William Wallace derroten a los ingleses.
* 1541 - Los araucanos esfarrapen Santiago de Chile.
* 1609 - Henry Hudson desembarca na islla de Manhattan.
* 1609 - Anúnciase la orde d'espulsión de los moriscos d'España.
* 1709 - Batalla de Malplaquet - Reinu Xuníu, Holanda y Austria derroten a Francia.
* 1714 - Barcelona ríndese a los exércitos borbones d'España y Francia na Guerra de socesión española.
* 1789 - Alexander Hamilton ye nomáu primer Ayalgueru d'Estaos Xuníos.
* 1857 - Colonos mormones y payutes mates 120 pioneros nel Monte Meadows.
* 1914 - Australia invade Nueva Bretaña, derrotando al contixente alemán asitiáu ellí.
* 1919 - Los marines d'Estaos Xuníos invanden Hondures.
* 1922 - Entama'l mandatu británicu en Palestina.
* 1926 - Intentu fallíu d'asesinar a Benito Mussolini.
* 1941 - Entama la construcción d'El Pentágonu. 
* 1941 - Segunda guerra mundial: L'Armada norteamericana recibe órdenes d'atacar a los somarinos alemanes.
* 1943 - La Wehrmacht ocupa Córcega (Francia) y Kosovu (Yugoslavia).
** Entama l'estermín de los ghettos de Minsk y Lida.
* 1944 - Les primeres tropes norteamericanes crucen la llende alemana.
* 1948 - Henri Queuille conviértese nel Primer ministru francés.
* 1961 - Formación de la WWF (Fondu mundial pa la vida xabaz).
* 1973 - En Chile, el xeneral Augusto Pinochet dirixe un golpe d'estáu derribando al gobiernu democráticu encabezáu por Salvador Allende. La CIA llevaba trés años intentando acabar cola coalición d'izquierdes.
* 1989 - La llende ente Hungría y Austria ábrese faciendo que miles d'alemanes orientales pasen a la RFA.
* 1997 - Escocia vota pol restablecimientu del so propiu Parllamentu nel 700ᵘ aniversariu de la batalla de la ponte d'Stirling, y tres 290 años de xunión con Inglaterra.
* 2001 - Ataques terroristes valten les Torres Ximielgues en Nueva York y dañen El Pentágonu en Washington DC, matando cuasi trés mil persones.

## Nacencies
* 1524 - Pierre de Ronsard, poeta francés.
* 1903 - Theodor Adorno, filósofu y musicólogu alemán.
* 1910 - Manuel Mujica Láinez, escritor y periodista arxentín.
* 1913 - Jacinto Convit, médicu y científicu venezolanu.
* 1917 - Ferdinand Marcos, presidente filipín.
* 1935 - Gherman Titov, astronauta rusu.
* 1940 - Brian de Palma, cineasta.
* 1945 - Franz Beckenbauer, futbolista alemán.
* 1945 - José Feliciano, cantante portorricanu.

## Muertes
* 1808 - José Celestino Mutis, matemáticu y botánicu español.
* 1888 - Domingo Sarmiento, políticu arxentín, faciendo qu'esti día seya'l del maestru en Llatinoamérica.
* 1971 - Nikita Khruxchov, dirixente soviéticu.
* 1973 - Salvador Allende, presidente chilenu.
* 1987 - Peter Tosh, músicu xamaicanu.
* 2003 - Anna Lindh, ministra sueca.

## Referencies
19 de setiembre

## Fechos
* 1517 - El rei Carlos V desembarca nel puertu de Tazones.
* 1783 - Los hermanos Montgolfier faen el primer vuelu en globu en Versalles.
* 1893 - Nueva Zelanda conviértese nel primer país en conceder el derechu de votu a les muyeres.
* 1928 - Walt Disney estrena la primer película sonora d'animación. 
* 1939 Francia y el Reinu Xuníu refuguen la propuesta de paz de Hitler.
* 1955 - Juan Perón pierde'l poder n'Arxentina tres d'un golpe d'estáu.
* 1985 - Un terremotu de 8,1 graos na escala de Richter provoca 5 000 muertos en Méxicu D. F.
* 1998 - Julio Anguita despídese de la Secretaría Xeneral del Partíu Comunista d'España

## Nacencies
* 1909 - Ferdinand Porsche, diseñador de coches austriacu (fináu'l 30 de xineru de 1952) .
* 1919 - Juan Barjola, pintor español.
* 1972 - Juanmi Gelabert, futbolista español.

## Muertes
* 1985 - Italo Calvino, escritor italianu (nacíu'l 15 d'ochobre de 1923)
* 2010 - José Antonio Labordeta, cantautor, profesor, escritor, presentador y políticu aragonés (n. 1935). 

## Referencies
20 de setiembre

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
*  - 

## Nacencies
* 1934 - Sophia Loren, actriz italiana.
* 1991 - Jessica Alonso, xugadora de balonmano asturiana.
* 1984 - Holly Weber, modelu y actriz d'Estaos Xuníos.
* 1991 - Isaac Cofie, futbolista ghanianu.

## Muertes
* 1863 - Jacob Grimm, llingüista alemán y estudiosu de la mitoloxía , conocíu sobremanera pola recoyida de cuentos que llevó a cabu con so hermanu Wilhelm (° 4 de xineru de 1785 ).
* 1954 - José María Fernández Ladreda y Menéndez Valdés, políticu asturianu, líder de la CEDA asturiana na Segunda República (º 14 de marzu de 1885).

## Referencies
21 de setiembre

El **21 de setiembre** ye'l 264ᵘ (bicentenu sesentenocuartu) día del añu nel calendariu gregorianu, y el 265ᵘ nos años bisiestos. Queden 101 díes p'acabar l'añu.

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
* 235 - Arrenuncia al pontificáu Poncianu.
* 1608 - Abre les puertes, per San Mateo, la Universidá d'Uviéu.
* 1964 - Independencia de Malta.
* 1981 - Independencia de Belize 
* 1991 - Independencia d'Armenia.

## Nacencies
* 1755 - Archiduquesa María Antonieta d'Austria († 1793)
* 1853 - Heike Kamerlingh Onnes, físicu holandés, Premiu Nobel († 1926)
* 1859 - Francesc Macià i Llussà, presidente de Cataluña († 1933)
* 1866 - Herbert George Wells, escritor británicu († 1946)
* 1866 - Charles Nicolle, bacteriólogu francés, Premiu Nobel († 1936)
* 1874 - Gustav Holst, compositor británicu († 1934)
* 1884 - Dénes Kőnig, matemáticu húngaru († 1944)
* 1895 - Juan de la Cierva y Codorníu, inxenieru y aviador español, inventor del autoxiru († el 9 d'avientu de 1936)
* 1902 - Luis Cernuda, poeta español († el 5 de setiembre de 1963)
* 1909 - Kwame Nkrumah, presidente de Ghana († 1972)
* 1926 - Donald Arthur Glaser, físicu d'Estaos Xuníos, Premiu Nobel († 2013)
* 1929 - Laneuville-aux-Bois (Lorena): Georges Bernier *Professeur Choron*, humorista francés, cofundador de les revistes satíriques **Hara Kiri** y **Charlie Hebdo** († 10 de xineru de 2005)
* 1934 - Leonard Cohen, cantor, poeta y compositor canadianu
* 1943 - Ombretta Colli, cantante, actriz y política italiana.
* 1946 - Mart Siimann, primer ministru d'Estonia
* 1947 - Stephen King, escritor d'Estaos Xuníos
* 1951 - Aslan Maskhadov, presidente de Chechenia († 2005)
* 1954 - Shinzo Abe, primer ministru de Xapón
* 1957 - Kevin Rudd, primer ministru d'Australia
* 1963 - Carmen Machi, actriz de televisión española
* 1972 - Liam Gallagher, compositor, cantante y músicu británicu (Oasis)
* 1975 - Chris Avery, xugador profesional de fútbol americanu
* 1980 - Kareena Kapoor, actriz india
* 1983 - Anna Favella, actriz italiana

## Muertes
* 19 e.C. - Virxiliu, poeta romanu (° 70 e.C.)
* 687 - Papa Conón
* 1327 - Rei Eduardu II d'Inglaterra (° 1284)
* 1832 - Walter Scott, escritor escocés (° 1771)
* 1860 - Arthur Schopenhauer, filósofu alemán (° 22 de febreru de 1788)
* 1866 - Karl Ludwig Hencke, astrónomu alemán (° 1793)
* 1905 - Francisco García Calderón Landa, presidente de Perú (° 1834)
* 1957 - Rei Haakon VII de Noruega (° 1872)
* 1964 - Otto Grotewohl, primer ministru d'Alemaña Oriental (° 1894)
* 1966 - Paul Reynaud, primer ministru de Francia (° 1878)
* 1971 - Bernardo Houssay, fisiólogu arxentín, Premiu Nobel en Fisioloxía o Medicina (° 1887)
* 1998 - Florence Griffith Joyner, atleta d'Estaos Xuníos (° 1959)
* 2008 - Dingiri Banda Wijetunga, primer ministru de Sri Lanka (° 1916)
* 2015 - Carmen Balcells, axente lliteraria

## Referencies
25 de setiembre

## Fechos
* 275 - Claudiu Tácitu ye elixíu emperador de Roma pol Senáu.
* 1513 - Vasco Núñez de Balboa conviértese nel primer européu qu'aporta al Océanu Pacíficu, al que llama *Mar del Sur*.
* 1728 - Naz, pa encargase del comerciu venezolanu con España, la Real Compañía Guipuzcoana de Caracas.

## Nacencies
* 1613 - Claude Perrault, arquiteutu francés.

## Muertes
* 1506, Burgos - Felipe I, rei d'España.
* 2006 - José Antonio García Suárez, El Gaiteru de Veriña, gaiteru.
* 2012 - Andy Williams, cantante norteamericanu

## Referencies
24 de setiembre

## Fechos
* 1783 - Inglaterra reconoz la independencia de los Estaos Xuníos.
* 1853 - Francia toma oficialmente posesión de Nueva Caledonia.
* 1944 - L'exércitu soviéticu invade Checoslovaquia y Hungría.
* 1973 - Guinea-Bisáu y Cabu Verde declárense independientes de Portugal.
* 1980 - Asturies: el grupu asturianu de rock Avientu, acaba la grabación del que sería'l so primer y únicu discu.
* 1998 - El ciclón *George* provoca más de 400 muertos nel Caribe.

## Nacencies
* 1817 - Ramón de Campoamor, poeta asturianu en llingua castellana († el 2 de febreru de 1901).
* 1896 - F. Scott Fitzgerald, escritor d'Estaos Xuníos.
* 1905 - Severo Ochoa, bioquímicu asturianu, Premiu Nobel de Fisioloxía o Medicina en 1959 († el 1 de payares de 1993)
* 1927 - Alfredo Kraus , tenor español
* 1949 - Pedro Almodóvar, cineasta español.
* 1961 - Fiona Corke, actriz australiana.

## Muertes
* 2004 - Françoise Sagan, escritora francesa (nacida'l 21 de xunu de 1935)

## Referencies
28 de setiembre

## Fechos
* 1821 - Fírmase l'Acta d'Independencia del Imperiu Mexicanu
* 1939 - Pautu xermano-soviéticu de zones d'influyencia.

## Nacencies
* 1573 - Michelangelo Merisi da Caravaggio, pintor italianu.
* 1823 - Alexandre Cabanel, pintor francés.
* 1852 - Henri Moissan, químicu francés, premiu Nobel de Química en 1906.
* 1924 - Marcello Mastroianni, actor italianu.
* 1934 - Brigitte Bardot, actriz francesa.
* 1967 - Mika Häkkinen, pilotu de coches.
:: - Mira Sorvino, actriz de los Estaos Xuníos.
* 1987 - Hilary Duff, actriz y cantante.

## Muertes
* 48 e.C. - Cneu Pompeyu Magnu, políticu y xeneral romanu.
* 1104 - Pedru I, rei aragonés.
* 1891 - Herman Melville, novelista de los Estaos Xuníos.
* 1895 - Louis Pasteur, químicu francés.
* 1927 - Willem Einthoven, médicu holandés, premiu Nobel de Medicina en 1924.
* 1964 - Harpo Marx, comediante de los Estaos Xuníos.
* 1970 - Gamal Abdel Nasser, presidente exipcianu.
:: - John Dos Passos, escritor de los Estaos Xuníos
* 1978 - Albino Luciani (papa Xuan Pablu I 1978).
* 1981 - Rómulo Betancourt, políticu y periodista venezolanu.
* 1991 - Miles Davis, músicu de jazz de los Estaos Xuníos.

## Referencies
27 de setiembre

## Fechos
*  - 

## Nacencies
* 1976 - Francesco Totti, futbolista italianu.

## Muertes
* 2007 - Maximino Rodríguez Viejo, *Monroe* (º Mieres, 1935), artista de circu, morrió na so llocalidá natal.

## Referencies
26 de setiembre

## Fechos
* 1830 - Bélxica dixébrase d'Holanda.
* 1934 - Almiten a Afganistán na Sociedá de Naciones.
* 1950 - La OTAN alcuerda aceptar a la República Federal d'Alemaña como miembru.
* 1950 - Indonesia ye almitida como miembru de les Naciones Xuníes.

## Nacencies
* 1181 - Franciscu d'Asís, relixosu italianu († 1226).
* 1791 - Théodore Géricault, pintor francés († 1824).
* 1870 - Rei Cristian X de Dinamarca († 1947).
* 1886 - Archibald Vivian Hill, fisioloxista británicu, Premiu Nobel († 1977).
* 1888 - T.S. Eliot, escritor y editor británicu. Premiu Nobel de Lliteratura en 1948. († 1965).
* 1889 - Martin Heidegger, filósofu alemán. († 1976).
* 1897 - Pablu VI, papa católicu ente 1963 y 1978. († 1978).
* 1919 - Matilde Camus, poeta española. († 2012)
* 1936 - Luís Fernando Veríssimo, escritor brasilanu.
* 1936 - Winnie Madikizela-Mandela, política sudafricana.
* 1944 - Anne Robinson, presentadora Inglesa de *[[Weakest Link]]*.
* 1945 - Gal Costa, cantante brasilana.
* 1945 - Bryan Ferry, músicu, compositor y cantante inglés (Roxy Music).
* 1948 - Olivia Newton-John, cantante y actriz de nacionalidá británica, australiana y d'Estaos Xuníos.
* 1965 - Petro Poroshenko, presidente d'Ucraína.
* 1981 - Serena Williams, tenista d'Estaos Xuníos.
* 1996 - Carlos Cordero, futbolista español.

## Muertes
* 1468 - Juan de Torquemada, sacerdote católicu y inquisidor español (º 1388)
* 1764 - Fray Benito Jerónimo Feijoo y Montenegro, monxu benedictín ya intelectual español más importante de la primer metá del sieglu XVIII (º 8 d'ochobre de 1676)
* 1868 - August Ferdinand Möbius, matemáticu y astrónomu alemán (º 1790)
* 1914 - August Macke, pintor alemán (º 1887)
* 1939 - Javier Bueno, periodista ya intelectual d'izquierdes español, direutor del diariu *Avance* de Xixón demientres la Revolución del 34 y la Guerra Civil española (º 1891)
* 1945 - Béla Bartók, compositor húngaru (º 1881)
* 1952 - George Santayana, filósofu español (º 1863)
* 1959 - Solomon Bandaranaike, primer ministru de Ceilán (º 1899)
* 1973 - Anna Magnani, actriz italiana (º 1908)
* 1976 - Lavoslav Ružička, químicu croata, Premiu Nobel (º 1886)
* 1978 - Karl Manne Georg Siegbahn, físicu suecu, Premiu Nobel (º 1886)
* 1990 - Alberto Moravia, escritor italianu (º 1907)
* 1991 - Billy Vaughn, direutor d'orquestra d'Estaos Xuníos (º 1919)
* 1996 - Geoffrey Wilkinson, químicu británicu, Premiu Nobel (º 1921)
* 1998 - Betty Carter, cantante d'Estaos Xuníos (º 1930)
* 2008 - Paul Newman, actor de los Estaos Xuníos (º 26 de xineru de 1925)
* 2019 - Jacques Chirac, políticu francés, ex-presidente de la República.

## Referencies
2 d'ochobre

El **2 d'ochobre** ye'l 276ᵘ (bicentenu setentenusestu) día del añu nel calendariu gregorianu, y el 277ᵘ nos años bisiestos. Queden 90 díes p'acabar l'añu.

## Fechos
* 1608 - El fabricante de lentes neerlandés Hans Lippershey presenta'l primer telescopiu del mundu nel parllamentu de les Provincies Xuníes. 

## Nacencies
* 1452 - Rei Ricardu III d'Inglaterra († 1485)
* 1538 - Carles Borromeo, santu católicu († 1584)
* 1754 - Louis de Bonald, sociólogu francés († 1840)
* 1847 - Paul von Hindenburg, políticu y militar alemán († 1934)
* 1851 - Ferdinand Foish, mariscal francés († 1929)
* 1852 - William Ramsay, químicu escocés, Premiu Nobel († 1916)
* 1867 - Nilo Peçanha, presidente de Brasil († 1924)
* 1869 - Mohandas Gandhi, políticu y pacifista indiu († 1948)
* 1871 - Cordell Hull, políticu d'Estaos Xuníos, Premiu Nobel de la Paz († 1955)
* 1890 - Groucho Marx, actor y comediante d'Estaos Xuníos († 1977)
* 1904 - Graham Greene, escritor británicu († 1991)
* 1904 - Lal Bahadur Shastri, primer ministru d'India († 1966)
* 1907 - Alexander Robertus Todd, barón Todd, químicu británicu, Premiu Nobel († 2013)
* 1907 - Víctor Paz Estenssoro, presidente de Bolivia († 2001)
* 1920 - Giuseppe Colombo, matemáticu, astronómu y inxenieru italianu († 1984)
* 1933 - Michel Plasson, maestru francés
* 1935 - Omar Sívori, futbolista arxentín († 2005)
* 1938 - Eddie Cochran, músicu d'Estaos Xuníos († 1960)
* 1943 - Albert H. Walenta, físicu alemán
* 1946 - Sonthi Boonyaratglin, primer ministru de Tailandia
* 1951 - Sting, cantante británicu
* 1953 - Ernest Bai Koroma, presidente de Sierra Lleona
* 1958 - Alain Soral, ensayista, periodista y direutor de cine francés
* 1963 - Manuel Baixauli, escritor y pintor valencianu
* 1967 - Thomas Muster, tenista austrianu
* 1968 - Jana Novotná, tenista checa
* 1975 - Alexandre Ruiz, periodista, comentador desportivu, animador de televisión y de radio francés
* 1978 - Ayumi Hamasaki, cantante y actriz xaponesa
* 1982 - Cléo Pires, actriz brasilana
* 1984 - Marion Bartoli, tenista francesa
* 1988 - Abel Mutai, atleta kenianu

## Muertes
* 1764 - William Cavendish, 4u. Duque de Devonshire, primer ministru británicu (° 1720)
* 1804 - Nicolas-Joseph Cugnot, inventor francés (° 1725)
* 1919 - Victorino de la Plaza, presidente d'Arxentina (° 1840)
* 1927 - Svante Arrhenius, químicu suecu, Premiu Nobel (° 1859)
* 1936 - Juho Sunila, primer ministru de Finlandia (° 1875)
* 1946 - Ignacy Mościcki, presidente de Polonia (° 1867)
* 1965 - Oskar Lange, economista polacu (° 1904)
* 1968 - Marcel Duchamp, pintor francés (° 1887)
* 1973 - Paavo Nurmi, atleta finlandés (° 1897)
* 1980 - John Lionel Kotelawala, primer ministru de Sri Lanka (° 1897)
* 1985 - Rock Hudson, actor norteamericanu (º 1925)
* 1987 - Peter Medawar, científicu británicu, Premiu Nobel de Fisioloxía o Medicina (° 1915)
* 1990 - Xosé María Díaz Castro, escritor gallegu (° 1914)
* 2017 - Tom Petty, músicu d'Estaos Xuníos.

## Referencies
5 d'ochobre

## Fechos
* 1762 - Los ingleses ocupen la ciudá de Manila.
* 1793 - Prohíbese oficialmente'l cristianismu en Francia.
* 1908 - Fernandu I, zar de Bulgaria, proclama la independencia del país.
* 1910 - Portugal: tres el trunfu de la revolución que derroca al rei Manuel II, establezse la república.
* 1913 - Roland Garros fai'l primer vuelu sobre'l Mediterraneu xuniendo Niza y Bizerta, Tunicia.
* 1988 - Augusto Pinochet sal derrotáu nun referendu pol 55,99%, polo qu'acaba la so dictadura.
* 1994 - Suiza: Suicídense 48 miembros de la secta *Templarios del Sol*.

## Nacencies
* 1713 - Denis Diderot, escritor francés, impulsor de la Enciclopedia.
* 1864 - Louis Lumiere, inventor francés del cinematógrafu.
* 1882 - Robert Hutchings Goddard, inventor de los Estaos Xuníos.
* 1936 - Vaclav Havel, escritor y presidente checu.
* 1939 - A. R. Penck, pintor y escultor alemán.
* 1952 - Douglas Massey, sociólogu d'Estaos Xuníos.
* 1955 - Ángela Molina, actriz española.
* 1975 - Kate Winslet, actriz británica.

## Muertes
* 1667 - Alonso Cano, escultor y pintor español. 
* 1880 - Jacob Offenbach, compositor alemán.
* 1946 - Max Planck, físicu alemán.
* 1981 - Gloria Grahame, actriz de los Estaos Xuníos.
* 1994 - Nini Rosso, trompetista italianu.
* 2004 - Maurice Wilkins, físicu inglés, codescubridor de la estructura del ADN.
* 2012 - Luis Gómez Llorente, políticu socialista, ex-diputáu por Asturies nel Congresu.

## Referencies
6 d'ochobre

## Fechos
* 1750 - Denis Diderot redacta'l *Prospectum*, de onde llueu surdiría la Enciclopedia.
* 1852 - España: se crea por Real Orde'l Cuerpu de Telégrafos.
* 1866 - Echa a andar el primer automóvil nos Estaos Xuníos.
* 1920 - Rusia y Polonia firmen la paz en Riga, que mueve les llendes ente los dos países al este.
* 1927 - Proyéctase en Nueva York "The Jazz Singer", la primera película del cine sonoru.
* 1934 - Entama la Revolución asturiana o Fuelga d'ochobre de 1934. 
* 1973 - Siria y Exiptu entamen la guerra del Yom Kippur atacando Israel.
* 1978 - Reza Pahlevi, el xa d'Irán, da-yos el poder a los militares.
* 1981 - Asesinen al presidente exipcianu Anwar Sadat nun desfile militar n'El Cairu.
* 1983 - España: El Congresu de los Diputaos aprueba'l proxeutu de llei pa despenalizar l'albuertu.
* 1993 - Michael Jordan, xugador de baloncestu, anuncia la so retirada.

## Nacencies
* 1908 - Carole Lombard, actriz de los Estaos Xuníos.
* 1935 - Vicente Cantatore, futbolista y entrenador de fútbol arxentino-chilenu
* 1947 - Patxi Andión, cantante español.
* 1963 - Elisabeth Shue, actriz d'Estaos Xuníos.
* 1968 - Hugo Pérez, futbolista arxentín.
* 1973 - Rebecca Lobo, xugadora de baloncestu d'Estaos Xuníos. 
* 1976 - Seann William Scott, actor.

## Muertes
* 1611 - Margarita d'Austria, esposa de Felipe III d'España.
* 1892 - Alfred Tennyson, poeta inglés.
* 1919 - Ricardo Palma, escritor peruanu.
* 1951 - Otto Fritz Meyerhof, fisiólogu alemán, premiu Nobel de Medicina en 1922.
* 1962 - Tod Browning, direutor de cine.
* 1989 - Bette Davis, actriz de los Estaos Xuníos.
* 1992 - Denholm Elliot, actor británicu.
* 2020 - Eddie Van Halen, guitarrista neerdandés y d'Estaos Xuníos de Van Halen.

## Referencies
29 de setiembre

## Fechos
* 1936 - España: La Xunta Nacional noma a Francisco Franco Xefe d'Estáu y *"Xeneralísimu"* de los exércitos nacionales de la zona controlada polos militares sublevaos na Guerra Civil Española.
* 1954 - Europa: Fúndase'l *[[Centru Européu pa la Investigación Nuclear]]*.
* 1964 - Arxentina: Quino publica por primer vegada la tira cómica *[[Mafalda]]* na revista *Primera Plana*.

## Nacencies
* 1511 - Miguel Servet, teólogu y científicu español. 
* 1547 - Miguel de Cervantes Saavedra, escritor español.
* 1758 - Horatio Nelson, marín militar británicu. 
* 1844 - Miguel Juárez Celman, políticu arxentín. 
* 1864 - Miguel de Unamuno; filósofu y escritor español.
* 1899 - Ladislao José Biro; inventor y periodista arxentín.
* 1901 - Enrico Fermi; físicu de los Estaos Xuníos d'orixe italianu, premiu Nobel de Física en 1938.
* 1902 - Miguel Alemán Valdés, políticu mexicanu.
* 1912 - Michelangelo Antonioni, direutor de cine italianu.
* 1916 - Antonio Buero Vallejo, dramaturgu español.
* 1932 - Rainer Weiss, físicu d'Estaos Xuníos.
* 1936 - Silvio Berlusconi, primer ministru d'Italia. 
* 1943 - Lech Walesa, primer presidente democráticu polacu.
* 1946 - Jeff Wall, fotógrafu canadiense.
* 1956 - Sebastian Coe, atleta británicu.

## Muertes
* 1530 - Andrea del Sarto, pintor italianu.
* 1833 - Fernandu VII, rei d'España.
* 1902 - Émile Zola, escritor francés.
* 1908 - Joaquim Maria Machado de Assis, escritor brasilanu.
* 1925 - Léon Bourgeois, políticu francés, premiu Nobel de la Paz en 1920.
* 2003 - Elia Kazan, direutor de cine.

## Referencies
30 de setiembre

## Fechos
* 1939 - El xeneral Sikorski forma en Francia un gobiernu polacu nel exiliu.
* 1966 - Botsuana alcanza la independencia.

## Nacencies
* 1870 - Jean Perrin, físicu francés, premiu Nobel de Física en 1926.
* 1921 - Deborah Kerr, actriz británica.
* 1924 - Truman Capote, escritor de los Estaos Xuníos.
* 1929 - Sandor Kocsis, futbolista húngaru.
* 1931 - Angie Dickinson, actriz de los Estaos Xuníos.
* 1945 - José Manuel Fuente, *el Tarangu*, ciclista asturianu.
* 1946 - Héctor Lavoe, cantante portorricanu de salsa.
* 1962 - Frank Rijkaard, xugador y entrenador de fútbol holandés.
* 1980 - Martina Hingis, tenista eslovaco-suiza.
* 1982 - Teal Redmann, actriz de los Estaos Xuníos.
* 1997 - Iñaki Cañal, atleta asturianu.

## Muertes
* 1913 - Rudolf Diesel, inxenieru mecánicu alemán. 
* 1955 - James Dean, actor de los Estaos Xuníos.
* 1990 - Patrick White, escritor australianu, Premiu Nobel de Lliteratura en 1973.
* 2020 - Quino, dibuxante arxentín. 

## Referencies
7 d'ochobre

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
* 3761 e.C. - Entama l'orixen del modernu calendariu hebréu.
* 788: n'España, accede al poder d'Hisham I, segundu emir independiente d'Al-Andalus.
* 1492 - Cristóbal Colón allónxase de Florida al camudar de rumbu.
* 1769 - James Cook descubre Nueva Zelanda.
* 1944 - Segunda Guerra Mundial: Llibérase'l campu de concentración d'Auschwitz.
* 2001 - Estaos Xuníos, entama la Guerra n'Afganistán.

## Nacencies
* 1927 - Juan Benet, escritor español ( † 5 de xineru de 1993 ).

## Muertes
* 1849 - Baltimore (Maryland): Edgar Allan Poe, escritor norteamericanu (° 19 de xineru de 1809).
* 2006 - Anna Politkóvskaya, periodista rusa.

## Referencies
8 d'ochobre

## Fechos
* 1600 - Constitución de San Marín.
* 1814 - Entama'l Congresu de Viena pa reconstruyir les llendes europees tres de les conquistes de Napoleón.
* 1917 - Elixen a León Trotski como presidente del Sóviet de San Petersburgu.
* 1982 - Queden prohibíes toles organizaciones llaborales polaques, hasta'l sindicatu Solidaridá.

## Nacencies
* 1676 - Fray Benito Jerónimo Feijoo y Montenegro, monxu benedictín ya intelectual español más importante de la primer metá del sieglu XVIII († 26 de setiembre de 1764).
* 1741 - José Cadalso, escritor español.
* 1883 - Otto Heinrich Warburg, fisiólogu alemán, premiu Nobel de Medicina en 1931.
* 1895 - Juan Domingo Perón, presidente arxentín.
* 1918 - Jesse Jackson, sacerdote y políticu de los Estaos Xuníos.
* 1920 - Frank Herbert, escritor de los Estaos Xuníos de ciencia ficción.
* 1948 - Claude Jade, actriz.
* 1949 - Sigourney Weaver, actriz de los Estaos Xuníos.
* 1978 - Dickon Mitchell, políticu de Granada.
* 1991 - Giovanni Zarfino, futbolista d'Uruguái.

## Muertes
* 1869 - Franklin Pierce, presidente de los Estaos Xuníos (n. 1804)
* 1966 - Célestin Freinet, pedagogu francés (n. 1896)
* 2004 - Jacques Derrida, filósofu francés (n. 1930)

## Referencies