open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cinnyris cupreus

La **suimanga cobriza** (***Cinnyris cupreus***), (enantes emplazado nel xéneru *[[Nectarinia]]*), ye una especie d'ave paseriforme de la familia Nectariniidae.

Son aves paseriformes bien pequeñes que s'alimenten abondosamente de néctar, anque tamién atrapen inseutos, especialmente cuando alimenten les sos críes. El vuelu coles sos ales curties ye rápidu y direutu.

Atópase n'Angola, Benín, Botsuana, Burkina Fasu, Burundi, Camerún, República Centroafricana, Chad, El Congu, República Democrática d'El Congu, Costa de Marfil, Etiopía, Gabón, Gambia, Ghana, Guinea, Guinea-Bisáu, Kenia, Liberia, Malaui, Malí, Mauritania, Mozambique, Namibia, Níxer, Nixeria, Ruanda, Senegal, Sierra Lleona, Sudáfrica, Sudán, Tanzania, Togu, Uganda, Zambia y Zimbabue.
## Subespecies
* *Cinnyris cupreus chalceus* (Hartlaub) 1862 
* *Cinnyris cupreus cupreus* (Shaw) 1812

## Referencies

## Bibliografía
**Xeneral Zoology, or systematic natural history* 8 pt1 p.201
## Enllaces esternos
Conirostrum rufum

***Conirostrum rufum***, ye una especie d'ave paseriforme perteneciente a la familia Thraupidae.
## Distribución y hábitat
Atópase en Colombia y Venezuela. El so hábitat natural son les húmedes montes subtropicales o tropicales y los carbaes a gran altor.
## Referencies
* BirdLife International 2004. Conirostrum rufum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Consultáu'l 3 de marzu de 2011.
## Referencies

## Enllaces esternos
Dicaeum annae

***Dicaeum annae*** ye una especie d'ave paseriforme na familia Dicaeidae. 

## Distribución
Ye endémica de les xungles de Sumbawa y Flores, nes islles menores de la Sonda (Indonesia).

## Referencies

## Enllaces esternos
Cinnyris pembae

La **suimanga de Pemba** (***Cinnyris pembae***) ye una especie d'ave paseriforme de la familia Nectariniidae.

## Distribución
Ye endémica de la islla de Pemba y castros axacentes (Tanzania).

## Referencies

## Enllaces esternos

* BirdLife International (2014) Species factsheet. ''Nectarinia pembae''. Downloaded on 11/11/2014.
Dicaeum celebicum

El **Picaflores de Célebes** (***Dicaeum celebicum***) ye una especie d'ave paseriforme na familia Dicaeidae.

## Distribución
Ye endémicu de les selves de les Célebes.

## [[Subespecie|Subespecies]]

Reconócense les siguientes:
* *D. c. talautense* Meyer, AB & Wiglesworth, 1895 - islles Talaud (nordeste de Célebes) 
* *D. c. sanghirense* Salvadori, 1876 - islles Sangihe (al nordeste de Célebes) 
* *D. c. celebicum* Müller, S, 1843 - Célebes, islles Togian ya islles Buton
* *D. c. sulaense* Sharpe, 1884 - islles Banggai y islles Sula (este de Célebes) 
* *D. c. kuehni* Hartert, 1903 - islles Tukangbesi (sureste de Célebes)

*D. c. kuehni* ta propuesta como nueva especie.

## Referencies

## Enllaces esternos
Cisticola cantans

El **cistícola cantor** (***Cisticola cantans***) ye una especie d'ave paseriforme de la familia Cisticolidae qu'habita nel África subsaḥariana.

## Descripción
El cistícola cantor mide alredor de 13,5&nbsp;cm de llargu. El so plumaxe ye abuxáu nes partes cimeres y ablancazáu nes inferiores, salvo la so pileu y les sos plumes de vuelu que son de color castañu claru y el so gargüelu que ye blanca. El so picu ye negru y les sos pates anaranxaes.

## Distribución
Estiéndese pel África tropical húmeda dende África occidental hasta'l cuernu d'África, por una amplia franxa al sur del Sahel y les zones húmedes d'África oriental.

## [[Subespecies]]
Reconócense les siguientes:
* *C. cantans swanzii* (Sharpe, 1870) - dende Senegal y Gambia hasta'l sur de Nixeria.
* *C. cantans concolor* (Heuglin, 1869) - del norte de Nixeria a Sudán.
* *C. cantans adamauae* Reichenow, 1910 - Camerún, Congo-Brazzaville y el noroeste de Congo-Kinshasa.
* *C. cantans cantans* (Heuglin, 1869) - Eritrea y Etiopía.
* *C. cantans belli* Ogilvie-Grant, 1908 - República Centroafricana, el norte y l'este Congo-Kinshasa, Uganda y el noroeste de Tanzania.
* *C. cantans pictipennis* Madarász, 1904 - Kenia y el norte de Tanzania.
* *C. cantans muenzneri* Reichenow, 1916 - dende'l sur de Tanzania a Zimbabue y Mozambique.

## Referencies

## Enllaces esternos
Dendrocitta formosae

***Dendrocitta formosae*** ye una especie d'ave de la familia Corvidae. Son de tamañu medianu y cola llarga, habiten nes estribaciones del Himalaya nel sur d'Asia, Indochina, el sur de China y Taiwán. La población tien plumaxe de diversos colores y dellos son reconocíos como subespecies.

Ye omnívora y aliméntase ente la trupa xamasca y nos montes. Dacuando xúnense a bandaes con otres especies tales como charranes, especialmente'l de gargüelu blancu. Percuerren de manera sistemática los montes montanos, rododendros, carbayos y otros árboles de fueya grande, especialmente pela mañana.

## Descripción
Tien el mesmu tamañu qu'otres especies de *[[Dendrocitta]]* y estrémase pol color gris del so cuerpu. Les races nel oeste de la zona onde habita tienen cuartos traseros abuxaos y daqué de gris na so cola ente que la forma qu'habita nel este tien cuartos traseros blancos y una cola negra. La cara y el gargüelu son escuros y negros con una mázcara difusa. El cuerpu ye gris na so parte inferior virando al blancu escontra la so parte posterior. El so llombu y escapulas son marrones. La coroniella y la nuca son abuxaes y les ales negres tienen un prominente mancha carpal blanca. La so parte posterior ye ablonda y les coles esteriores de la cola y los estremos de les plumes centrales son negros.

## Distribución y hábitat
Ye una ave principalmente arbórea y habita en diversos hábitats incluyíos montes, zones de cultivos y vecindaes de villes. Atópase n'India, Nepal, Assam, Myanmar, Tailandia, el sur de Tíbet, Taiwán y Indochina.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Grey treepie
Cinnyris erythrocercus

La **suimanga de pechu coloráu** (***Cinnyris erythrocercus***)(enantes emplazado nel xéneru *[[Nectarinia]]*), ye una especie d'ave paseriforme de la familia Nectariniidae. Atópase en Burundi, República Democrática d'El Congu, Etiopía, Kenia, Ruanda, Sudán, Tanzania, y Uganda.

Son aves paseriformes bien pequeñes que s'alimenten abondosamente de néctar, anque tamién atrapen inseutos, especialmente cuando alimenten les sos críes. El vuelu coles sos ales curties ye rápidu y direutu.
## Referencies

## Bibliografía
**System der Ornithologie Westafrica's* p.270
## Enllaces esternos
Emberiza leucocephalos

***Emberiza leucocephalos*** ye una especie d'ave paseriforme de la familia Emberizidae.

## Descripción
L'escribán de Gmelin ye una ave robusta, de 16-17.5 centímetros, con un picu gruesu. El machu tien les mexelles y la corona blanca, la frente y el gargüelu castañes. La parte trasera apaez llistada en color café. La fema ye muncho más opaca y ta más rayada pela so parte inferior. El plumaxe de los neñones ye similar al de *[[Emberiza citrinella]]*, pero con tol color mariellu d'este, sustituyíu por blancu.Los cantares y llamaes de dambes especies son similares.
Esisten híbridos documentaos ente *E. leucocephalos* y *E. citrinella*, qu'amuesen un amiestu de calteres, como quedó ilustráu na revista British Birds.
Fueron descrites dos subespecies na llista Clements:
* *E. leucocephalos leucocephalos* 
* *E. leucocephalos fronto*

## Ecoloxía
Esta ave cría en gran parte de les zones templaes d'Asia, Afganistán, China, Iraq, Kazakstán, Kirguistán y Mongolia), y migren al sur d'Asia central, norte d'India y el sur de China pel hibiernu. Ye común en tou tipu d'espacios abiertos con arbustos o árboles esvalixaos, incluyendo cultivos, pero tien una mayor preferencia polos montes abiertos, polo xeneral de pinu. Ye raru atopalo n'Europa, pero de cutiu apaez nos iviernos del NE d'Italia y de la Toscana.
Cuando alimenten a los sos pitucos cacen inseutos, pero la base de la so alimentación el restu del añu son les granes. El nial construyir nel suelu onde se ponen de cuatro a seis güevos, qu'amuesen les marques carauterístiques del grupu.

## Referencies

## Bibliografía
* BirdLife International 2008. Emberiza leucocephalos. 2009 IUCN Red List of Threatened Species. Version 2009.1.  Downloaded on 30 September 2009.

## Enllaces esternos

* Imáxenes
Cyclarhis nigrirostris

El **vireón piquinegro** (***Cyclarhis nigrirostris***), tamién denomináu **verderón piquinegro** y **alegrín de picu negru**, ye una especie d'ave paseriforme de la familia Vireonidae endémica del noroeste de Suramérica.

## Descripción
Mide en permediu 15 cm de llargor. El plumaxe de los sos partes cimeros ye principalmente de color verde oliva. Presenta frente y llistes superciliares de color castañu ablondu. El so gargüelu y pechu son grises con una banda pectoral mariella, y tien el banduyu de buxu a blancuciu. Les sos pates son de color gris azuláu y el picu negru, dacuando con pintes rosadas na base.

## Distribución y hábitat
Atópase namái na canopia y cantos de monte de les selves húmedes de les fasteres de los Andes de Colombia y el norte d'Ecuador, ente los 1.200 y 2.300 m d'altitú.

## Referencies

## Enllaces esternos
Cranioleuca sulphurifera

El **curutié ocráceo**, **coludito gargüelu mariellu**, o **curutié pardu** (***Cranioleuca sulphurifera***) ye una especie d'ave del xéneru *[[Cranioleuca]]* de la familia Furnariidae, que vive nel centru-este d'Suramérica.

## Distribución y hábitat
Esta especie distribuyir nel Uruguái, Rio Grande do Sul nel sur del Brasil, y nel centru-este de l'Arxentina, nes provincies de: Buenos Aires, Ciudá Autónoma de Buenos Aires, Córdoba, Santa Fe, Corrientes, Entre Ríos, y posiblemente l'este de La Pampa y l'estremu sur de Misiones.

Los sos hábitats naturales son pajonales anubiertos, integraos por variaes especies de yerbes robustes. Pueden o nun tar chiscaos o arrodiaos d'árboles y arbustos higrófilos. Siempres vive en zones alcontraes a una altitú bien próxima al nivel marín.

## Alimentación
Aliméntase principalmente de pequeños artrópodos, qu'atopa ente les cañes de los arbustos y nes fueyes de les grandes gramínees y ciperacees.

## Taxonomía
Esta especie monotípica, d'entá inciertes rellaciones filoxenétiques con otres especies, foi descrita orixinalmente por Hermann Burmeister nel añu 1869, sol nome científicu de: *Synallaxis sulphurifera*. La so llocalidá tipu ye: «cerca de Buenos Aires, Arxentina».

## Referencies

## Enllaces esternos
Dicrurus annectans

El **drongo picogordo** (***Dicrurus annectans***) ye una especie d'ave paseriforme na familia Dicruridae.

## Distribución y hábitat
Atopar en: Bangladex, Bután, Camboya, sur de China, norte-esti de la India, Indonesia (Sumatra y Xava), Laos, Malasia peninsular, Myanmar, Nepal, Singapur, Tailandia y Vietnam. Los sos hábitats naturales son los montes baxos húmedos subtropicales o tropicales y los manglares subtropicales o tropicales.

## Referencies

## Enllaces esternos
Dendrocolaptes platyrostris

El **ferrerín escuru** (***Dendrocolaptes platyrostris***), tamién denomináu **esguilador escuru**, **esguilador chicu de picu negru** y **trepatronco arapasú**, ye una especie d'ave paseriforme de la familia Furnariidae que vive en Suramérica. 

## Distribución y hábitat

Puebla les selves húmedes tropicales y subtropicales del nordeste d'Arxentina, Paraguái y Brasil.

## Referencies

## Enllaces esternos
Matthaeus Platearius

**Matthaeus Platearius** foi un médicu de la escuela de medicina en Salerno, y créese qu'escribió'l manuscritu llatín del sieglu XII de plantes melecinales tituláu "*Circa Instans*" tamién conocíu como "''Liber de Simplici Medicina'' " ("*El Llibru de la Melecina Simple*"), más tarde traducíu al francés como "Le Livre des simples medecines". Yera una llista alfabética de llibros de testu y simples que se basó nel Dioscórides "*Vulgaris*", que describe l'apariencia, la preparación y usu de diversos fármacos. Foi llargamente aclamáu, y foi unu de los primeros llibros de yerbes producíos pol procesu d'impresión desenvueltu en 1488. Ernst Meyer consideró que yera igual a los testos de Pliniu y Dioscórides, ente que George Sarton pensaba que yera una meyora en "De Materia Medica".

**Matthaeus** y el so hermanu **Johannes** fueron los fíos de Trotula, una médica de la escuela de Salerno que se casó con Johannes Platearius I. Conxetúrase que Trotula foi la qu'escribió dellos trataos importantes en xinecoloxía incluyendo *Enfermedaes de muyeres*.

## Ver tamién
* Cronoloxía de la botánica
* botánicos y epónimos
* Florilegia y códices botánicos
* Historia de la botánica

## Referencies

## Enllaces esternos

* London: British Museum, MS Harley 270, Circa instans, (1175-1249) 
* London: British Museum, MS Egerton 747, Circa instans, (1280-1310) 
* [[Munich] Bayrische Staatsbibliothek, Clm 325. Circa instans, sieglu XIV]
* [[Munich] Bayrische Staatsbibliothek, Incunable, Circa instans, Venecia 1497]
Néstor Susaeta

**Néstor Susaeta Jaurrieta** , más conocíu como **Néstor Susaeta**, ye un . Ye primu del tamién futbolista Markel Susaeta.

## Trayeutoria
Susaeta formóse como xugador nes inferiores de la Real Sociedad. A principios de 2006 el conxuntu guipuzcoanu venció a Susaeta a la SD Eibar, club de la so ciudá natal. Al añu siguiente foi cedíu a la UD Salamanca, con quien xugó 21 alcuentros de Segunda División. En tornando d'esa cesión, los donostiarres decidieron nun anovar el so contratu.

Na campaña siguiente foi contratáu pol Athletic Club, quien decidió emplegar al xugador pal so equipu filial. Al nun cuayar na plantía bilbaína, el Athletic dio-y la carta de llibertá y Susaeta fichó pol Alcorcón. Antes de recalar nel club madrilanu, Susaeta decidió faer una prueba pa xugar nel Hamilton Academical d'Escocia, onde finalmente nun foi escoyíu.

Na AD Alcorcón foi unu de los principales xugadores de la plantía, y unu de los artífices de la clasificación pa los playoff d'ascensu del conxuntu del sur de Madrid na temporada 2008-09. La so actuación destacó pal Rayo Vallecano, quien fichó a finales de campaña al xugador vascu pa debutar nel 2009-10.

El 3 de xineru de 2012 desvinculóse del Rayo Vallecano y fichó pol Football Club Lausanne-Sport de la primer división suiza.
El 12 de xunetu de 2012 ficha pol Club Deportivo Guadalajara de la 2ª división española. El so contratu estiéndese por dos temporaes, esto ye, hasta'l 30 de xunu de 2014.
El 13 de xunetu de 2013 ficha pol Real Uviéu de la 2ª división B española. El so contratu estiéndese por dos temporaes, esto ye, hasta'l 30 de xunu de 2015. Tres la esitosa temporada de Susaeta esa temporada rematada col ascensu del club a la lliga profesional, ye anováu una temporada pa xugar la Lliga Adelante col club azul.
Defínese como un currela del fútbol y ye'l xugador más valoráu del Real Uviéu na temporada actual, nel qu'amosó la intención de siguir en temporaes vinientes.

## Clubes

## Referencies

## Enllaces esternos
Quirosán

El **quirosán** ye la faliella del Conceyu Quirós que s’entuera nel subconxuntu nomáu "faza B" o de les tierres altes del este, dientro del asturianu occidental. D'esta miente amuesa los trazos propios d'esta faza que son:

*a) Diptongos decrecientes /éi, ói/: *veiga*, *cantéi*. Sin embargu non concuaya dafechu colos resultaos de pal occidente (*queisu, feleitu*) nin colos de pal centro-oriente (*quesu, felechu*), seyendo una faza de transición que guarda'l diptongu con vocal abierta caseum > *caisu > *queisu* y lu reduz en casu de vocal zarrada (filictu > feleitsu > *feletsu*).

*b) Plurales –as y –an: *vacas*, *atoupas*, *cantan*.

*c) Sufixu -oriu, -oria que concuaya coles fales centrales: *Cobertoria*, *taladraoria*, *casoriu*.

*d) /ḷḷ/ en cuenta de /ll/ de la faza A o tierres baxes: *ḷḷuna*, *ḷḷover*, *ḷḷama* (nun siendo n'interior de pallabra onde /ch/: *achalga*).

*e) /-n-/ en cuenta de /-ñ-/: *pena*, *cabana*, *farina*. 

*f) Mesmo que na faza D, resultáu /ch/ pa /ly, k'l/: *mucher*, *viecha*, *fuecha*, *fanochu* 'fenoyu', *achu* 'ayu'.

*g) Únicu nel conxuntu del asturianu; /ts/ pa /kt, ult/: *cutsu*, *mutsu*, *gutsu*, *petsu*. (en Ḷḷena y Ayer tamién) 

**'Trazos ermunos del quirosán**':

*a) Camudamientu del diptongu decreciente /ou/ en /oi/. Ye de xuru el trazu más carauterísticu del quirosán y únicu nel conxuntu l'asturianu. causa > cousa > *coisa*, *coisadieḷḷa*. alter > outre > *oitri* 'otru' (namás en masculín pues nun se rexistra **oitra*), falcis > fouce > *foiz*, toupu > *toipu*, maurus > mouru > *moiru*. 

*a) Piesllu –e en –i qu'inclúi formes verbales: *barri tu*, *nun abrin*, nomes: *naidi*, *ḷḷeitsi*, *ḷḷavi*, *tardi*, *parti*, conxunciones: *sobri*, alxetivos: *oitri*, *venti*, *el tuyu tá ye más grandi* y nel oxetu indireutu: *cantéi-ḷḷi un cantar*, *comú-ḷḷi’l pan*. Nun se produz el zarru nos reflexivos -me, -te, -se *sentame*, *pegate*, *fartucase*.

*b) Piesllu –es en –is qu'inclúi formes verbales: *¿nun barris tolos díes?*, *¿sientis la música?*, nomes: *nuetsis*, *pieis*, *tardis*, alverbios: *antis*, *espueis*, alxetivos: *oitris* y nel oxetu indireutu: *ḷḷavéi-ḷḷis la cacía*.

*c) Señes de metafonía en -u: *sulu*, *tudu*, *piquinu*, *nigru*, *ḷḷubu* y en -i: *isti*, *isi*, *voi comiḷḷu* 'voi comelo', qu'amuesa continuidá col vecín asturianu central meridional del conceyu de Ḷḷena.

*d) Cayida de les oclusives sonores *ruea*, *comía*, *dían* 'diben', *arría* 'arriba'. 

*e) Palatalización del oxetu direutu -ḷḷu, -ḷḷa, -ḷḷos, -ḷḷas tres d'infinitivu: *voi comiḷḷu*, *voi nomaḷḷa*.

*f) 2ª p.s. del perfeutu en –este (na primer conxugación): *canteste*, *segueste*, y -ieste (na segunda y tercer conxugaciones) *barrieste*, *comieste*, *abrieste*.

*g) 3ᵉʳ p.s. del perfeutu en –ú como nes fales centrales de Ḷḷena: *comúlo oitri* non 'comiu', *bebú* non 'bebiu', *oyú*, *golvú*, morrú, etc.

*h) 3ᵉʳ p.p. del perfeutu en –oron: *partoron*, *comióronlo oitris*.

## Referencies
Economía de Malasia

Malasia, un país de renta mediana, tresformóse dende los años 1980 d'un simple productor de materies primes nuna economía multi sectorial emerxente. Dempués de llegar al poder el 2003, el primer ministru Abdullah Ahmad Badawi intentó llevar la economía más allá de les cadenes granibles qu'amestaben valor a los productos primarios, atrayendo inversiones en sectores d'alta teunoloxía, teunoloxía médica y producción de fármacos.

Como país productor de petroleu y gas natural, Malasia ganó cola alza de precios de les fontes d'enerxía, a pesar del aumentu de los precios de la nafta y gasoil forzar el gobiernu a amenorgar los subsidios d'estos productos.

## Referencies
Economía d'Australia

La economía d'Australia esperimentó una crecedera siguida con amenorgáu desemplegu, inflación controlada, delda pública bien amenorgada, y un fuerte y estable sistema financieru. El país tien una próspera crecedera al estilu occidental, ocupando'l sestu puestu mundial en términos de PIB per cápita percima de países como Estaos Xuníos, Francia, Reinu Xuníu y Alemaña según los valores nominales emitíos pol Fondu Monetariu Internacional en 2012. Esfruta, amás, d'un costu de la vida relativamente baxu.

La ventaya competitiva en productos primarios ye un reflexu de la riqueza natural del continente australianu y el so pequeñu mercáu domésticu; 20.3 millones de persones ocupen un territoriu cuasi del tamañu de los Estaos Xuníos. Industries de servicios espandiéronse en décades recién por cuenta del sector manufactureru, que anguaño representa un pocu menos del 12 per cientu del PIB.

L'énfasis d'Australia nes reformes ye un factor clave darrera de la continua fortaleza de la economía. Na década de 1980, el Partíu Llaborista Australianu, dirixíu pol primer ministru Bob Hawke y el tesoreru Paul Keating, dieron entamu a la modernización de la economía australiana al lliberar el tipu de cambéu del dólar australianu en 1983, conduciendo a una total desregularización financiera (en 1992 dexóse la llibre entrada de bancos estranxeros).

Anguaño, árees d'esmolición pa dellos economistes inclúin el crónicu déficit de la so cuenta corriente y tamién los altos niveles d'endeldamientu esternu netu del sector priváu.

## Referencies
Escentricidá (matemática)

En matemática y xeometría, la **escentricidá**, **ε** (épsilon) ye un parámetru que determina'l grau d'esviación d'una seición cónica con al respeutive de una circunferencia.

Esti ye un parámetru importante na definición d'elipse, hipérbola y parábola:

Pa cualquier puntu perteneciente a una seición cónica, la razón de la so distancia a un puntu fixu&nbsp;F (focu) y a una reuta fixa&nbsp;l (directriz) ye siempres igual a una constante positiva llamada escentricidá ***ε***.

## Notación tradicional
La designación tradicional de la escentricidá ye la lletra griega ***ε*** llamada épsilon y ye preferible nun usar la lletra **e** pa designar la mesma porque ***e*** acútase pa la base de los llogaritmos naturales o neperianos. (ver númberu e).

## Escentricidá en seiciones cóniques
* La escentricidá d'una circunferencia ye 0 (***ε*** = 0).
* La escentricidá d'una elipse ye mayor que cero y menor que 1 (0 1).

## Astronomía
Los cuerpos amestaos gravitacionalmente ente sigo describen órbites en forma d'elipse. La escentricidá de la órbita d'un oxetu calcúlase acordies cola fórmula anterior y espresa el grau d'esviación con al respeutive de una órbita circular.

## Óptica
Nel globu ocular, llámase *escentricidá* a la distancia dende cualquier puntu de la retina al so centru. La resolución na retina varia cola escentricidá yá que los conos s'alluguen principalmente na zona d'escentricidá 0°, que ye'l puntu consideráu como centru retinianu (llamáu fóvea; zona de mayor poder escuédigu), y la so densidá escai cola escentricidá.

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Llista d'estrelles brilloses más cercanes

La **llista d'estrelles brilloses más cercanes** contién les estrelles que s'atopen hasta 15&nbsp;pársecs (unos 49&nbsp;años lluz) del Sol y tienen una magnitú absoluta d'hasta +8,5 (esto inclúi aproximao a les estrelles más lluminoses que les nanes coloraes de secuencia principal). Les coordenaes d'ascensión reuta y declinación son pal añu 2000. Les midíes de distancia tán basaes nel Catálogu Hipparcos y otres fontes astrométriques. Nel casu de les binaries espectroscópiques, danse en *cursiva* el tipu espectral y la magnitú absoluta combinaes.
 
La llista ta ordenada de menor a mayor distancia.

## Estrelles a menos de 10 pársecs (32,6 años lluz)

## Estrelles ente 10 y 13 pársecs (ente 32,6 y 42,4 años lluz)

## Estrelles ente 13 y 15 pársecs (ente 42,4 y 48,9 años lluz)
Nótese que a unos 50&nbsp;años lluz, el Sol nun sería visible a simple vista.

## Ver tamién
* Llista d'estrelles más cercanes
* Llista d'estrelles más brillantes
* Llista d'estrelles variables
* Llista de galaxe más cercanes
* Paralax
* Análogu solar
* SETI

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* 
* 
*
Añu xulianu

Un **añu xulianu** pue referise a:
* L**'[[Calendariu xulianu|añu xulianu (calendariu)]]**, la manera de referise a un añu cualesquier nel calendariu xulianu, empiece'l día qu'empiece na cultura que seya y equival a 366 o 365 díes, permediando 365,25 díes..
* L**'[[añu xulianu (astronomía)]]**, la unidá de tiempu usada n'astronomía qu'equival a 365,25 díes o a 31.557.600 segundos exautamente.

## Referencies
Añu xulianu (astronomía)

N'astronomía, un **añu xulianu** (símbolu: a) ye la unidá de midida de tiempu definíu como exautamente 365,25 díes de 86 400 segundos cada unu (Sistema Internacional d'Unidaes), totalizando 31 557 600 segundos. L'añu xulianu ye'l valor mediu del añu nel calendariu xulianu usáu poles sociedaes occidentales na Antigüedá y da nome a la unidá de midida. Sicasí, l'añu xulianu designa duración y non data. L'añu xulianu nun correspuende a los años del Calendariu Xulianu o cualesquier otru calendariu.

## Referencies
Hipparcos

**Hipparcos** (*The High Precision Parallax Collecting Satellite*) foi un satélite astrométricu llanzáu pola Axencia Espacial Europea (ESA) y dedicáu a midir el paralaxe y los movimientos propios de más de 2,5 millones d'estrelles a menos de 150 pc de la Tierra. Los resultaos espublizáronse en forma d'un catálogu estelar conocíu como Catálogu Tycho. 

El proyeutu Hipparcos propúnxose en 1980. Foi llanzáu por un cohete *[[Ariane 4]]* el 18 d'agostu de 1989. La misión diose por finada'l 17 d'agostu de 1993.

## Referencies

## Enllaces esternos
* The Hipparcos Space Astrometry Mission
Bibcode

El **bibcode** ye un identificador usáu por numberoses bases de datos astronómiques pa citar referencies bibliográfiques. El bibcode desendolcóse pa usase nel SIMBAD y la Base de datos d'oxetos estragaláuticos NASA/IPAC (NED), pero úsase más ampliamente nel Sistema de Datos Astrofísicos, tamién de la NASA.

El códigu tien una llonxitú fixa de 19 caráuteres y tien la forma:

YYYYJJJJJVVVVMPPPPA

au **YYYY** son los cuatro díxitos del añu d'espublización de la referencia, **JJJJJ** ye un códigu qu'indica la espublización de procedencia de la referencia, **VVVV** el númbero de volume, **M** la seición de la espublización, por exemplu L indica la seición de *cartes*, **PPPP** indica la páxina d'entamu de la referencia y **A** ye la primer lletra del apellíu del primer autor. Úsense puntos pa enllenar los campos nos usaos o pa completar campos au la llonxitú del códigu emplegáu seya más curtiu que los espacios reservaos a elli. L'alliniación faise a la derecha pal códigu d'espublización y a manzorga pal númberu de volume y de páxina. 

Exemplos de codificación:

## Ver tamién
* Digital object identifier (DOI)
* International Standard Serial Number (ISSN)

## Referencies

## Enllaces esternos
PubMed

**PubMed** ye un motor de gueta de llibre accesu a la base de datos MEDLINE de citaciones y resúmenes d'artículos d'investigación biomédica. Ufríu pola Biblioteca Nacional de Medicina de los Estaos Xuníos como parte d'Entrez. MEDLINE tien alrodiu de 4800 revistes espublizaes n'Estaos Xuníos y en más de 70 países de tol mundu dende 1966 hasta anguaño.

## PMID
**PMID**, acrónimu de «PubMed Identifier» o «PubMed Unique Identifier», ye un númberu únicu asignáu a cada cita d'un artículu de revistes biomédiques y de ciencies de la vida que recueye PubMed.

## Ver tamién
* Digital object identifier (DOI)
* International Standard Serial Number (ISSN)

## Referencies

## Enllaces esternos
* PubMed. Gueta inicial de MEDLINE (n'inglés)
Entrez

**Entrez** (*Global Query Cross-Database Search System*) permite acceder a la base de datos del National Center for Biotechnology Information (NCBI). NCBI ye una parte de la National Library of Medicine (NLM), asina como un departamentu de National Institutes of Health (NIH) del Gobiernu de los Estaos Xuníos.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu web oficial
Amanita caesarea

La , que la so cogorda tamién se-y conoz como **seta d'oru**, ye un fungu basidiomiceto del orde Agaricales. El so cuerpu granible desenvolver ente'l branu y la seronda. Alcuéntrase sobremanera nes rexones templaes de les zones más meridionales d'Europa. Amuesa preferencia pelos terrenes xilizos y montes esclariaos, atopándose-y principalmente baxu sufreres, encines, carbayos, castaños y, dacuando, coníferes. Un llugar con estes carauterístiques y onde esta variedá ye bien abondosa ye la Contorna de Sierra de Gata. La so carne tien un sabor y golor bien prestosu, que lo converten nun comestible bien apreciáu, pudiendo consumise inclusive cruda. El so basónimu ye *Agaricus caesareus* Scop., 1772.

## Descripción
La cogorda de *Amanita caesarea* tien un sombreru d'ente 8 y 20&nbsp;cm de diámetru, de color anaranxáu, naranxa vivu o naranxa bien fuerte, con cutícula llisa y xebrable. N'exemplares nuevos, el sombreru ye hemisféricu y vase apandando conforme desenvuélvese'l esporocarpo. Les llámines son de color mariellu doráu, y l'pie del mesmu color, cilíndricu, provistu nel so terciu cimeru d'un aniellu mariellu, y suel midir ente 8 y 15&nbsp;cm d'altu y de 2 a 3&nbsp;cm de diámetru. La volva ye grande, blanca y membranosa. Cuando empieza a crecer tien l'apariencia del interior d'un güevu de pita, asemeyando la volva a la clara blanca o blancucia y el pileu emerxente del fungu a la yema mariella.


Archivu:Amanita caesarea.jpeg|Oronja en fase de güevu, antes de desenvolvese dafechu'l basidiocarpu.
Archivu:Oronges.jpg|Oronjas en dellos estadios de desarrollu.
Archivu:Ou de Reig.JPG|Oronjas en dellos estadios de desarrollu.



## Observaciones
Ye importante estremala del *[[Amanita muscaria|xetu roxu]]* (*[[Amanita muscaria]]*), de sombreru acoloratáu o escarlata, llixeramente cóncavu, cuasi hemisféricu n'exemplares nuevos y más esplanáu n'exemplares maduros, que ye tóxica y tien propiedaes psicoactivas. La carauterística inconfudible ente dambes ye que tanto'l pie como les llámines de la caesarea son de color crema intensu ente que na muscaria siempres son blancos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Lycoperdon perlatum

El  ye un fungu del orde Agaricales. 

## Descripción
El fungu ye blancu y a midida que algama'l maduror va volviéndose marrón. Cuando tien esti color, si s'estrume o se pisa sal una especie de polvu d'esi mesmu color. Tien unes pequeñes granulaciones en tola parte cimera que s'esprenden fácilmente.

## Hábitat y dómina
Puede atopase nos montes de coníferes y d'árboles de fueya caduco, pel branu, seronda y primavera, especialmente al pie d'escrementos de venáu.

## Comestibilidá

Ye un fungu comestible pero namái cuando ye de color blancu.

## Tracamundios
Pue tracamundiase con Lycoperdon Pyriforme, que tien forma de pera, color más cremosu, menor númberu d'aguiyones. Naz sobre madera muerto.

## Otros nomes comunes

* N'Asturianu: PEUDELLOBU (pedudellobu, peollobo, peu llobu, peu de llobu, peu de gatu, peu de raposu, peudellobu, peullobu, peullobu, píudellubu, piullobu), BUFU LLOBU, CACAFORRU, CISCU DE LLOBU (ciscu de llobu, ciscu llobu, ciscul.lobu, ciscullobo, ciscullobu, ciscullobu, ciscullobu, ciscullobu, ciscullubu, h.iscu de llobu), FULLEQUES, FUMIÓN, FUNGANIELLU (fungueiru), FUNGU (fungón), PAN DE SAPU.
* Euskera: Astaputz perladun, Otsoputza, Astaputza.
* Castellán: Cuesco de lobo, Bufa del diablo.
* Catalán: Pet de llop.
* Idioma gallegu: Fungato.

## Referencies

## Bibliografía
* Asociación Micológica Zamorana, 2005: *Setas y Rutas Micológicas en Sanabria, Carballeda y los Valles*. Ed. ADISAC LA VOZ.

## Enllaces esternos

* Asociación Micológica El Royo. http://www.amanitacesarea.com/lycoperdon-perlatum.html
* Lycoperdom perlatum en uco.es
Pleurotus ostreatus

.

La  ye un fungu comestible, estrechamente emparentáu cola cogorda de cardiellu (*[[Pleurotus eryngii]]*), que se consume llargamente pol so tastu y la facilidá de la so identificación.

## Nome
Tanto'l nome común como'l llatín refiérense a la forma d'esta especie de cogorda. El vocablu llatín *pleurotus* (pie movíu) refierse a la crecedera del estípite (pie) con respeutu al sombreru o pileu, ente que la pallabra llatina *ostreatus* (ostra) refierse a la forma del sombreru en sí, que s'asemeya al bivalvu del mesmu nome. En chinu estes cogordes denómense *píng gū* (平菇; lliteralmente "Fungu planu").

## Carauterístiques

La **oreyona** (*P. ostreatus*) presenta un sombreru de 5 a 20 cm de diámetru, col pie movíu escontra un llau y creciendo davezu xunto a otros exemplares superpuestos. La superficie ye llisa y brillosa; de color buxu o gris escuru, y n'ocasiones buxu pardu o azuláu. El marxe del sombreru camuda cola edá, tando endolcáu nos exemplares nuevos y abiertu nos adultos. Tien les llámines apertaes, delgaes, decurrentes y de color ablancazáu. La carne ye firme, daqué dura nos exemplares adultos, y de sabor y golor prestosu. Crez naturalmente na superficie de toconos y tueros de maderes blandes como'l chopu, la faya o la salguera, ente otros. Abondo común.

## Observaciones

Ye habitual el so tracamundiu con otros Pleurotus, como *[[Pleurotus pulmonarius]]* más pequeñu y de color ablancazáu. Pola so calidá de bon comestible ye llargamente cultiváu pa la so comercialización. 

## Nutrición y gastronomía
La cogorda d**'oreyona**, como otres cogordes, representa una fonte importante de seleniu. El seleniu ye bien importante pal metabolismu humanu, y demostró ser unu de los micronutrientes que tienen un mayor efeutu antioxidante y de proteición escontra dellos tipos de cáncer. El so altu conteníu en polisacáridos trai una aición beneficiosa sobre'l sistema inmunolóxicu.

Comparte col restu de cogordes comestibles el fechu de contener un tipu de glúcidos que les enzimes humanes nun pueden dixerir, pero que pueden ser lleldaos parcialmente poles bacteries del colon de mou que se porten nel aparatu dixestivu humanu de manera asemeyada a la fibra alimentaria. La fibra y estos glúcidos énchense col agua y regulen el tránsitu intestinal. Les cogordes tamién aumenten la escreción d'acedos biliares y tienen propiedaes antioxidantes y hipocolesterolemiantes.

La cogorda d**'oreyona** ye un fungu bien apreciáu na gastronomía, pero daqué menos qu'otros Pleurotus, como la cogorda de cardiellu (*[[Pleurotus eryngii]]*)

## Referencies

## Enllaces esternos
Tylopilus felleus

***Tylopylus felleus*** —tamién llamáu **boletu amargosu**, **chupasangre**, **camaleón** o **camaleón coloráu**— ye un fungu del orde Boletales que s'atopa nel norte d'Europa y del continente americanu. Deriva'l so nome binomial del llatín *«fel»* (fiel) n'alusión al so sabor amargoso.

## Hábitat y dómina
Apaez ente agostu y ochobre baxu fayes, encines, carbayos, pinos, picees, y abetos.

## Comestibilidad
Anque nun ye venenosu, nun se considera comestible debíu al sabor amargoso.

## Referencies

## Enllaces esternos
Clitocybe nuda

La  Fr. ex Bull.,, ye una cogorda d'un color espectacularmente azul o violeta escuru, saprófita que crez en suelos con abondosu humus. 

## Descripción
Tien un sombreru de 5 a 15 cm, marrón, azul o violaceu y la so forma puede ser dende convexa a esplanáu, col marxe endolcáu. La cutícula de color azul o violácea coles llámines bien fines y apertaes, que s'esprenden fácilmente del restu del sombreru. Pie de forma cilíndrica, color azuláu fibráu y con base bulbosa. Carne fráxil y tienro, tien un golor y sabor prestosu, pero ye tóxica en crudu.

Pue confundise con cortinarios violetes non comestibles y de golores desagradables a: mofu, tierra, orina o pólvora. 

## Comestibilidá

Ye comestible cocinada, pero en crudu puede producir gastroenteritis o otres reaiciones en dellos individuos.

## Hábitat y dómina
Crez en suelos con abondosu humus, y ye una de les cogordes más tardíes de la seronda, crez mientres principios del iviernu pudiéndose atopar tamién en primavera. Forma dacuando grandes grupos o círculos, en montes de planifolios y de coníferes, xardinos, márxenes de caminos o en zones fértiles o abonaes.

## Otros nomes comunes
* Asturianu: Cardenal, Mexu vaques, Nazarena, Seta azul, Seta d'ancina, Seta riñón, Xeta xardón
* Mallorquín: blaveta
* Catalán: pimpinella morada o peu violeta
* Gallegu:pé azul
* Euskera: oin urdin

## Notes

## Bibliografía

* Shelley Evans, Geoffrey Kibby, 2004: Guíes de bolsu. Fungos. Ed. Omega. ISBN 84-282-1089-6.

## Enllaces esternos
Cyttaria harioti

.
***Cyttaria harioti*** ye un fungu comestible de nome común **llao llao**, **llaullao** o **pan d'indiu**, que crez xuntáu al ñire y al coihue, árboles bien comunes na Patagonia, al sur de Chile y d'Arxentina. El fungu afecta a estos árboles internamente, tapándo-y los conductos de cazumbre. L'árbol pa defendese xenera nuedos pa saltear los bloqueos de cazumbre. El fungu al salir del nuedu llogra espandise a otra parte del árbol.

## Ver tamién
*Cyttaria espinosae (digüeñe)
## Bibliografía

* *Flora del Archipiélagu Fueguino y Patagonia*, 2ème édition, Buenos Aires, 2006, ISBN 987-05-1435-9
* *Patagonia y Antártida, Vida y Color, Patagonia and Antarctica, Life and Color*, Maria luisa Petraglia de Bozón y Norberto Domingo de Bolzón, Buenos Aires, 2005, ISBN 987-43-9902-3
* Alfonso, J. 1938. *Los Montes de Tierra del Fueu*. En: *Revista Direición Nacional de Montes*, N°47, Vol I:115-119 
* Guerrido C. & Fernandez D., 2007, *Flora Patagonia*, Fantásticu Sur, ISBN 978-956-8007-16-4
* Rothkugel, M. 1916; *Los Montes Patagonicos*. Ministeriu d'Agricultura. Buenos Aires

## Referencies

## Enllaces esternos
Psilocybe mexicana

***Psilocybe mexicana*** ye'l nome científicu d'una de les especies de fungos psilocibios nes que Albert Hoffman aislló per primer vegada los componentes activos psilocibina y psilocina, en 1958. 

Esta clase de fungos ye conocida poles sos carauterístiques sicotrópiques, siendo usaos tradicionalmente de manera ritual n'América del Norte dende hai siquier 2.000 años. Yera conocida dientro de la cultura azteca sol nome de *"teonanácatl"*— pallabra formada a partir del náhuatl *teó(ti)* ("dios") y *nanácatl* ("cogorda" o "fungu")— lo que sería traducible como "cogorda de dios", magar en delles ocasiones interprétase como "carne de los dioses".

Los principios activos de mayor importancia (psilocibina y psilocina) representen en redol al 0,003% del fungu nel so estáu natural y sobre un 0,3% del mesmu una vegada ensugáu.

## Descripción
**Sombreru*: (0.5) 1 - 2 (3) cm de diámetru, cónica a  o subumbonado, de cutiu con un llixeru papila, ensugáu d'un color más claru, , inclusive estriada nel marxe, ocre al color paya marrón o beige pa la edá, dacuando azuláu o con tonos verdosos, fácilmente vuelve azul cuando se mancó.
**Les llámines* adnado o adnexed, gris a púrpura marrón con cantos ablancazaos.
**Espores impresión*: El llau escuru púrpura-marrón
**Pie*: 4 - 10 (12.5) cm d'altor x 1 - 2 (3) mm d'espesura, igual, color bueca, paya a marrón o marrón acoloratao, cada vez más escuru, onde resultaron mancaes, aniellu ausente.
**Golor:* farináceos
**Sabor* farináceos
**Carauterístiques microscópiques*: Les espores 8 a 12 x 5 - 8 micrometros. Ovoide y nidiu. Cheilocystidios 13 a 34 m, fusoid-ampullaceous a sublageniform, dacuando con un pescuezu de forqueta. Pleurocystidios sublageniform o ausente.

Al igual que dalgunes otres especies de pacionales como *[[Psilocybe semilanceata]]*, *[[Psilocybe tampanensis]]* y *[[Conocybe cyanopus]]*, **Psilocybe mexicana** formulariu va poder esclerocios, una forma inactiva del organismu, lo que-y da una cierta proteición contra les quemes forestales y otres catástrofes naturales.

## Imáxenes

Image:Psilocybe.mexicana.alan.2.jpg|*Psilocybe mexicana* de Jalisco, Mexico
Image:Psilocybe.mexicana.Alan.jpg|*Psilocybe mexicana* de Jalisco, Mexico
Image:Psilocybe mexicana 53960.jpg|*Psilocybe mexicana* de Jalisco, Mexico
Image:Psilocybe.mexicana.2.jpg| *Psilocybe mexicana* dibuxu
Image:Pmex-400x-phase.contrast.jpg|*Psilocybe mexicana* cheilocystidia 400x


## Referencies

## Enllaces esternos
Amanita virosa

***Amanita virosa*** (Fr.) Bertill., tamién conocida como **amanita maloliente**, **cicuta fedienta** o **oronja cheposa**, ye un fungu basidiomiceto, del orde Agaricales. Al igual qu'otres especies del xéneru, como *[[Amanita phalloides]]*, ye bien venenosa y la so ingestión puede provocar la muerte.

## Descripción
Tien un sombreru blancu, primero aovado y depués esplanáu. El Pie ye espodáu y velludo, con un aniellu membranosu, y una volva aovada en redol a la base. El so golor fai dulzayu cola edá. En contautu con bases fuertes (KOH, NaOH, amoniacu...) toles sos superficies volver d'un color mariellu doráu.

## Hábitat
En suelos acedos, de normal en montes de fayes o de coníferes. El so cuerpu granible apaez de branu a seronda.

## Comestibilidad
Ye una especie bien tóxica, pudiendo llegar a ser mortal.

## Referencies

## Bibliografía
* Shelley Evans, Geoffrey Kibby, 2004: Guíes de bolsu. Fungos. Ed. Omega. ISBN 84-282-1089-6.

## Enllaces esternos
Boletus edulis

ye'l nome d'una cogorda comestible bien conocida n'Asturies y que tamién recibe'l nome de *cogordu* o *cogorzu*. Puede atopase bien frecuentemente en montes de pinos. Ye una cogorda que puede algamar dimensiones notables; polo xeneral el sombreru puede midir de 7 a 20 cm de diámetru y el pie adquirir el mesmu altor. Suel confundise con *[[Tylopilus felleus]]* o con *[[Boletus badius]]*.

Altamente apreciáu, el **viriatu** comercialízase frescu na seronda, nel centru y sur d'Europa, pero tamién se comercializa secu per tol mundu.

## Determinación y carauterístiques
La forma d'esta cogorda ye bien carauterística, quiciabes asemeyada a la d'un tapón de cava. Una de les carauterístiques más llamatives d'esta cogorda a la de determinala ye'l color del so sombreru, de color pardu más o menos escuru, col cantu netamente más claru que'l restu; tien una coloración primeramente blanca, qu'adquier adulces un aspeutu más escuru. Cutícula llisa, non aterciopelada, mafosa en tiempu húmedu. Los tubos del himeniu son de primeres ablancazaos, dempués mariellu-oliva, llargos, llibres, fáciles de dixebrar del sombreru, nun azuleen. Los poros primero zarraos y finos, blancos o blancu abuxáu, dempués mariellu, finalmente verdosos. El sombreru ye carnosu y sólidu, de primeres hemisféricu, dempués convexu y finalmente convexu-esplanáu. El pie ye robezu, gruesu, llenu y sólidu, ventrudu de mozu pa tornase cilíndricu cuando crez. Color blancu o marrón claro, afatáu na so parte cimera por un retículu blancu.

## Usos gastronómicos

Esta cogorda ye una de les más apreciaes pol so sabor y testura. El nome llatín de la cogorda indica esta carauterística: en llatín *edulis* significa comestible. Suel emplegase tanto cocinada como en conserves (en vinagre o aceite). La carne d'esta cogorda ye blanca (tirando escontra marrón) y compauta, tantu nel sombreru como nel pie, anque los exemplares más vieyos suelen amosar una carne más blando. Nun suel despidir golores particulares y tien un sabor bien definíu: duce como'l de les ablanes.

## Llocalización
Na península ye dable atopalu en munchos montes de fayes, carbayos, castañales, pinos y tamién ente carpizos yá que ye'l so llugar d'orixe

## Microscopía
Espores mariellu-olivacees en masa, fusiformes, 14-18x5-5 micres.

## Posibles tracamundios
Pue tracamundiase col Viriatu de San Xuan (*B. reticulatus*), pero ésti nun tien el marxe ablancazáu, el so color ye uniforme, y la cutícula mate, seca y finamente reticulada. Tamién ye un escelente comestible.
Tamién con Viriatu moru (*Boletus aereus*) y Viriatu'l pinu (*Boletus pinicola*) , escelentes comestibles tamién.

## Galería

Boletus edulis 23.jpg
Boletus edulis 235.jpg
Boletus edulis 239.jpg
Boletus edulis 2390.jpg
Boletus edulis 333.jpg
Boletus edulis 444.jpg 


## Referencies

## Enllaces esternos
* MushroomPicker.com foru internacional sobre cogordes y fungos
Boletus pinophilus

El  Pilat & Dermek), ye un fungu basidiomiceto del orde Boletales.

## Descripción
La so cogorda tien un sombreru d'ente 6 y 30 centímetros de diámetru, con cutícula de color marrón acoloratáu. Tubos cuasi llibres, de color blancos, depués mariellos y finalmente mariellos oliva. Pie color marrón claro, bien gruesu, que puede superar el diámetru del sombreru.

## Hábitat y dómina
Primavera y branu con agües, y principalmente na seronda. Suelen crecer en pinares vieyos de *[[Pinus sylvestris]]*, anque tamién pueden faelo en fayedales. Na península, ye posible atopalu ente otres contornes los pinares de Soria y na Sierra de Gata (Cáceres).

## Comestibilidá
Comestible escelente, siendo una cogorda bien apreciada.

## Referencies

## Bibliografía
* Asociación Micológica Zamorana, 2005: *Setas y Rutas Micológicas en Sanabria, Carballeda y los Valles*. Ed. ADISAC LA VOZ.

## Enllaces esternos
* Asociación Micológica El Royo. http://www.amanitacesarea.com/boletus-pinicola.html
Macrolepiota procera

El  ye un fungu basidiomicetu
 del orde Agaricales.

## Descripción
El **pántagu** tien un sombreru marrón maciu, cerráu de mozu, que col tiempu ábrese, algamando un diámetru d'hasta 30 cm. Presenta escames esplanaes y escures, qu'irradien dende'l centru, onde s'asitia un umbón escuru. Llámines llibres, blanques y apertaes. Pie llargu con un aniellu doble tamién cubiertu d'escames, y que se dixebra fácilmente del sombreru.

## Hábitat y dómina
Fructifica de branu a finales de seronda en praos, escamplaes de montes o xunto a caminos.

## Comestibilidá
 

Ye un comestible escelente, siendo una cogorda bien apreciada. 

## Tracamundios
Nun tracamundiar cola Macrolepiota Venenata que tamién supera los 15 cms. de diámetru del sombreru, pero tien simetría radial (non concéntrica) nel sombreru.

Tampoco tracamundiar coles Lepiota brunneoincarnata d'aspeutu asemeyáu como pero d'enforma menor tamañu ((Scop.) Singer 1948
* ''M. procera'' var. ''pseudo-olivascens'' Bellù & Lanzoni 1987

## Galería

RNK 0930 Macrolepiota.jpg
RNK 0932 Macrolepiota.jpg
Macrolepiota proc.JPG
Edible fungi in basket 2019 G2.jpg
Macrolepiota procera (1).jpg
Parasol 1.JPG
Macrolepiota procera 2013 G1.jpg


## Referencies

## Ver tamién
* Recoyida de fungos

## Enllaces esternos
Suillus luteus

***Suillus luteus***, tamién conocíu como **boletu anillado** o **babosillo**, ye un fungu basidiomicetu del orde Boletales bien común en toa Europa. Nun tien preferencia por nengún tipu de suelu, pero crez so les especies del xéneru *[[Pinus]]*, onde se-y atopa con relativa frecuencia. El cuerpu granible apruz dende branu a seronda. Ye una cogorda comestible, anque la cutícula mafosa del sombrerucu puede tener fuertes efeutos laxantes en determinaes persones, polo que ye conveniente retirala. L'epítetu específicu "*luteus*" significa "mariellu". Toles especies del xéneru *[[Suillus]]* son micorrices de coníferes.

## Morfoloxía
El sombreru ye de color marrón y de forma convexa, con un diámetru ente 4 y 10 centímetros, pudiendo algamar hasta 12 centímetros d'anchor. La cutícula esaníciase fácilmente, ye mafosa y el so cantu ye endolcáu, pudiendo presentar restos del velo. Los tubos son de color mariellu maciu y cuando l'exemplar ye nuevu atópense cubiertos pol aniellu. Los poros son pequeños y angulosos, mariellos en fases iniciales y parduzos conforme la cogorda avieya. N'exemplares nuevos, pueden segregóse delles gotes llechientes, pero non en tanta cantidá como nel *[[Suillus granulatus|S. granulatus]]*. L'pie mide ente 3 y 8 centímetros de llongura por ente 1 y 2,5 centímetros d'anchu, ye robezu y ablancazáu, cilíndricu y presenta un aniellu ancho y membranoso. La esporada ye de color pardu. La carne ye blanca amarellentada, de golor afrutado y sabor bien poco marcáu.

## Posibilidaes de tracamundiu
Les cogordes madures pueden confundise coles de *[[Suillus granulatus]]*, tamién comestible.

## Bibliografía
* Asociación Micológica Zamorana, 2005: *Cogordes y Rutes Micológicas en Sanabria, Carballeda y los Valles*. Ed. ADISAC LA VOZ.
* Shelley Evans, Geoffrey Kibby, 2004: Guíes de bolsu. Fungos. Ed. Omega. ISBN 84-282-1089-6.

## Referencies

## Enllaces esternos
Melanoleuca grammopodia

***Melanoleuca grammopodia*** ye un fungu basidiomicetu comestible, perteneciente a la familia Tricholomataceae, qu'abonda nos praos so les frondoses, parques y xardinos y cantos de les carreteres ente branu y seronda.

## Descripción
Produz cogordes de gran tamañu. Tien un pie estriáu y con fibrillas pardes carauterístiques, d'unos 6-12 por 1-2 centímetros, cilíndricu o cilíndricu-claváu, con una base bulbosa arrondada; de cutiu retorcigañáu. El so sombreru ye parduzo ablayáu escontra'l centru d'unos 5 a 15 cm. Los sos llámines son adherentes, bien apertaes y ablancazaes. La carne ye duce, blanca y comestible.

## Referencies

## Bibliografía
* 
* 
* 

## Enllaces esternos
*
Mycena pura

***Mycena pura*** ye un fungu venenosu del orde Agaricales, qu'habita en grupos nos montes de frondosas y coníferes y cantos de caminos ente'l branu y el seronda. La toxicidá d'esta cogorda ye d'orixe muscarínico y el so ingestión tien apareyaos graves trestornos gastrointestinales, psicolóxicos y nerviosos.

D'ente les sos carauterístiques cabo destacar que dichu fungu esprende un fuerte golor rafanoideo carauterísticu. Tien un sombreru pocu carnosu de con colores que pueden variar del violáceo al rosa violáceo; d'unos 2 a 6 cm de diámetru acampanulado convexu. Les sos llámines pueden ser amiestes o adnates de color ablancazáu, o rosa. El pie varia ente los 3-6 cm d'altor y los 0.3-0.7 cm de diámetru, estrechándose nel ápiz y enanchándose na base y de consistencia fibriloso-escamosu. Les sos espores son ablancazaes, llises y elíptiques d'un tamañu averáu d'ente 6-8 x 3,5-4 μm.

## Galleria

Mycena pura 11.jpg
Mycena pura 3.jpg
Mycena pura 33.jpg
Mycena pura JPG2.jpg
Mycena pura2 - lindsey.jpg


## Referencies
 

## Enllaces esternos

* asturnatura.com - Información detallada sobre el fungu.