Tomáš Masaryk

**Tomáš Garrigue Masaryk**  foi'l fundador de la república de Checoslovaquia. Masaryk sigue siendo un símbolu de l'antigua Checoslovaquia tamién personalmente, yá que foi nacíu de madre checa y padre eslovacu na frontera de dambos países.

## Estudios
Ente los años 1872 y 1876 Masaryk estudió filosofía na Universidá de Viena. Dempués de llograr el títulu de doctor en filosofía desempeñóse dos años na Universidá de Leipzig, onde conoció a la ciudadana estauxunidense, Charlota Garrigue, cola cual casóse en 1878 en Nueva York. Como espresión de reconocencia a la so esposa empezó a utilizar el so segundu nome, Garrigue.

En 1878 Tomáš Garrigue Masaryk habilitar en Viena como profesor universitariu cola obra *El suicidiu*, na cual analizó esi actu de resultes del suxetivismu modernu y de la perda de la fe relixosa. Dende l'añu 1882 foi profesor na Universidá de Praga.

## Obra
Nel so pensamientu filosóficu partía del teísmu protestante ensin aceptar la revelación y la mística, acentuando coles mesmes los aspeutos psicolóxicu y éticu de los fenómenos sociales y l'evidente crisis moderna del individuu y la sociedá. Enseñaba historia de la filosofía, lóxica, ética y los fundamentos de la socioloxía y la sicología, ocupándose refechamente pola filosofía de David Hume y Blas Pascal, y pol fortalecimientu de les influencies del pensamientu francés y anglo-americanu na cultura checa. Desenvolvía tamién intenses actividaes científiques, siendo amás unu de los principales iniciadores de la primer enciclopedia universal n'idioma checu. 

Paralelamente a estes actividaes universitaries y científiques incorporar a la vida política. Dende los empiezos del últimu deceniu del sieglu XIX foi unu de los diputaos checos nel parllamentu austrohúngaru. Nesti periodu Masaryk identificar cola monarquía habsburguesa, refugando'l radicalismu nacional checu y optando a favor de la democratización gradual del imperiu danubiano y el fortalecimientu de les posiciones económicu y cultural de la nación checa nel marcu del imperiu. 

Antes de la Primer Guerra Mundial, Tomáš Garrigue Masaryk publicó una serie d'avolumaes obres nes qu'analizaba los problemes clave de la so dómina. Como demócrata lliberal criticaba enérxicamente'l comunismu, el absolutismu, l'antisemitismu, el clericalismu, emprestando gran atención a la cuestión social y obrera de la dómina. Aprovechó les sos visites a Rusia pa denunciar lo que consideró enclinos antidemocráticos y dictatoriales tantu na Rusia zarista como na bolxevique. Les sos opiniones y crítiques alrodiu de la cuestión eslava afigurar en 1913 nel llibru tituláu "*Rusia y Europa*.

## Casu Hilsner
Masaryk tamién ye apreciáu como defensor de los derechos humanos. En 1900, Masaryk defendió al xudíu Leopold Hilsner nun xuiciu nel que se-y acusaba d'un asesinatu ritual nun periodu nel que l'antisemitismu yera xeneralizáu y la opinión pública yera totalmente contraria escontra Hilsner. Masaryk foi unu de los pocos que refugó dafechu la idea del asesinatu ritual y defendió a Hilsner.

## Llucha pola Renovación de la Independencia
Mientres la Primer Guerra Mundial Masaryk tuvo que exiliase y actuó enérxicamente a favor del nuevu Estáu que darréu sería Checoslovaquia, estableciendo ente otros l'exércitu checoslovacu, que lluchó xunto colos poderes aliaos y en ciertu momentu controló toa Siberia.

## Presidente Masaryk

Tomás Masaryk resultó electu presidente checoslovacu'l 14 de payares de 1918, ente que la República de Checoslovaquia surdió oficialmente'l 28 d'ochobre del mesmu añu. Por cuenta de la inesistencia de les instituciones constitucionales del nuevu estáu centroeuropéu, anque formáu por naciones d'historia milenaria, la eleición de Masaryk tuvo al cargu de la denominada Asamblea revolucionaria nacional. Masaryk tornó del exiliu a Praga el 21 d'avientu de 1918. Foi reelixíu en trés causes: en 1920, 1927 y 1934. El 14 d'avientu de 1935 arrenunció al so cargu por razones de salú, finando'l 14 d'ochobre de 1937.

### Ilesia d'Estáu
Masaryk, inspiráu pol anglicanismu, mientres la creación del estáu Checoslovacu optó problemáticamente pol históricu xudaísmu checu, simbolizáu por Jan Hus y los sos siguidores, el que prevalecía nel país dende 1415-1621 y foi prohibíu pol católicu Imperiu Austrohúngaru.

## Periodu comunista
Mientres el periodu de gobiernu socialista, el Partíu Comunista de Checoslovaquia oponíase enérxicamente a les actitúes ideolóxiques y polítiques de Masaryk, borrando'l so nome de los llibros y destruyendo les sos estatues en Checoslovaquia. Tres la cayida del comunismu, la importancia de Masaryk pa la historia Checa (yá menos la Eslovaca) foi anovada. La República Checa contemporánea sigui identificándose col legáu de la Checoslovaquia de Masaryk.

## Orde de Tomáš Masaryk

En 1990 el gobiernu checoslovacu instituyó la Orde de Tomáš Masaryk, refundada en 1994 tres la separación del país ente la República Checa y Eslovaquia. Trátase d'unu de les mayores reconocencies oficiales que concede la República Checa, a potestá del so presidente (qu'él mesmu, en función del so cargu, tien asignada vitaliciamente la considerancia de caballeru d'I clase de la Orde). Puede concedese a títulu póstumu, *in memoriam*, daqué que lu estrema de la mayor parte d'esta clase de condecoraciones nel restu del mundu, que suelen tar acutaes a persones vives.

## Galería


Image:Tomáš G Masaryk1918.jpg|Tomáš Garrigue Masaryk en 1918, mientres la creación del país.
Image:Masaryk Beth Alfa1.jpg |Masaryk en Palestina, 1927.
Image:Masaryk a Absolon v Brně.gif|Masaryk visitando una esposición en Moravia, 1928.
Image:T. G. Masaryk a K. Čapek.gif|El presidente xunto al destacáu escritor checu Karel Čapek, 1931.
Image:Bundesarchiv Bild 102-13623, Tomá- Garrigue Masaryk.jpg|Masaryk presidiendo les celebraciones ximnástiques de les asociaciones Sokol en 1932.
Ficheru:Thomas G Masaryk.jpg|Semeya de Tomáš Garrigue Masaryk, primer presidente checoslovacu.



## Ver tamién
*Padre de la nación
*Edvard Beneš
*Antonín Švehla
*(1841) Masaryk

## Referencies

## Enllaces esternos