Sistema muscular

El **sistema muscular** dexa que'l cadarma muévase y calténgase firme; tamién-y da forma al cuerpu. Nos vertebraos los músculos son controlaos pol sistema nerviosu, anque dellos músculos (tales como'l cardiacu) pueden funcionar de forma autónoma. Aproximao'l 40&nbsp;% del cuerpu humanu ta formáu por músculos, esto ye, que per cada kilogramu de pesu total, 400&nbsp;g correspuenden a texíu muscular.

## Funciones del sistema muscular
El sistema muscular ye'l responsable de les siguientes funciones:
* **Locomoción:** efectuar el desplazamientu de la sangre y el movimientu de les estremidáes.
* **Actividá motora de los órganos internos:** el sistema muscular ye l'encargáu de faer que toos nuesos órganos desempeñen les sos funciones, ayudando a otros sistemes, como por casu, al sistema cardiovascular o al sistema dixestivu.
* **Información del estáu fisiolóxicu:** por casu, un cólicu renal provoca contraiciones fuertes del músculu llisu, xenerando un fuerte dolor que ye signu del propiu cólicu.
* **Mímica:** el conxuntu de les aiciones faciales o xestos que sirven pa espresar lo que sentimos y percibimos.
* **Estabilidá:** los músculos, conxuntamente colos güesos, dexen al cuerpu caltenese estable mientres permanez n'estáu d'actividá.
* **Postura:** el sistema muscular da forma y caltién la postura. Amás, caltién el tonu muscular (tien el control de les posiciones que realiza'l cuerpu n'estáu de reposu).
* **Producción de calor:** al producir contraiciones musculares aníciase energía calórica.
* **Forma:** los músculos y tendones dan l'aspeutu típicu del cuerpu.
* **Proteición:** el sistema muscular sirve como proteición pal bon funcionamientu del sistema dixestivu y d'otros órganos vitales.

## Componentes del sistema muscular
El sistema muscular ta formáu por músculos y tendones.

### Músculos

La principal función de los músculos ye contraer y elongarse, p'asina poder xenerar movimientu y realizar funciones vitales. Estrémense tres grupos de músculos, según la so disposición: 
* **El músculu estriáu o esqueléticu**
* **El músculu llisu** 
* **El músculu cardiacu**

### Músculu estriáu (esqueléticu)

El músculu estriáu ye un tipu de músculu que tien como unidá fundamental el sarcómero y que , al trate al traviés d'un microscopiu, presenta estríes, que tán formaes peles bandes clares y escures alternaes del sarcómero. Ta formáu por fibres musculares en forma de fusu, con estremos bien afinaos, y más llargues que les del músculu llisu.
Ye responsable del movimientu de la cadarma, globu ocular, de la boca y el sistema bucal.

### Músculu llisu

El músculu llisu, tamién conocíu como visceral o involuntariu, componer de célules en forma de fusu que tienen un nucleu central que s'asemeya na so forma a la célula que la contién; escarez d'estríes tresversales anque amuesa llixeramente estríes llonxitudinales. L'estímulu pa la contraición de los músculos llisos ta mediáu pol sistema nerviosu vexetativu autónomu. El músculu llisu alcontrar nos aparatu reproductor y excretor, nos vasos sanguíneos, na piel y nos órganos internos.

Esisten músculos llisos unitarios, que se contraer rápido (nun se desencadena inervación), y músculos llisos multiunitarios, nos cualos les contraiciones dependen de la estimulación nerviosa. Los músculos llisos unitarios son como los del úteru, uréter, aparatu gastrointestinal, etc.; y los llisos multiunitarios son los que s'atopen nel iris.

### Músculu cardiacu

El músculu cardiacu (miocardiu) ye un tipu de músculu estriáu que s'atopa nel corazón. La so función ye bombiar el sangre al traviés del sistema circulatoriu pol sistema: contraición-eyección.

Les fibres estriaes y con ramificaciones del músculu cardiacu formen una rede interconectada na paré del corazón. El músculu cardiacu contráise automáticamente al so propiu ritmu, unes 100&nbsp;000 vegaes al día. Nun puede controlase conscientemente. Sicasí, el so ritmu de contraición ta reguláu pol sistema nerviosu autónomu, dependiendo de si'l cuerpu ta activu o en reposu.

#### Clasificación de los músculos según la forma en que sían controlaos
* **Voluntarios:** controlaos pol individuu.
* **Involuntarios:** empobinaos pol sistema nerviosu central.
* **Autónomu:** la so función ye contraer regularmente ensin detenese. Como por casu, el corazón. 
* **Mistos:** músculos controlaos pol individuu y pol sistema nerviosu, como por casu, los párpagos. 

Los músculos tán formaos por una proteína llamada miosina, que s'atopa en tol reinu animal ya inclusive en dellos vexetales que tienen la capacidá de movese. El texíu muscular componer d'una serie de fibres arrexuntaes en fexes o mases primaries y envueltes pola *aponeurosis*, una especie de vaina o membrana proteutora, que torga'l desplazamientu del músculu. Les fibres musculares tienen abondosos filamentos intraprotoplasmáticos llamaos ***miofibrillas***, que s'alluguen paralelamente a lo llargo de la exa mayor de la célula y ocupen casi tola masa celular. Les miofibrillas de les fibres musculares llises son aparentemente homoxénees, pero les del músculu estriáu presenten zones de distinta refringencia, por cuenta de la distribución de los componentes principales de les miofibrillas, les proteínes de miosina y actina.

### La forma de los músculos

Cada músculu tien una determinada estructura, según la función que realice. Ente elles atopamos:
* **[[Fusiforme]]s:** músculos con forma de fusu. Son gruesos na so parte central y delgaos nos estremos.
* **Planos** y **anchos:** son los que s'atopen nel tórax (abdominales) y protexen los órganos vitales allugaos na caxa torácica.
* **Abanicoides o abanicu:** los músculos pectorales o los temporales del quexal.
* **Circulares:** músculos en forma d'aru. Atópase en munchos órganos y tienen la función d'abrir y cerrar conductos. Por casu, el píloru o'l furu añal.
* **Orbiculares:** músculos asemeyaos a los fusiformes, pero con un furu nel centru. Sirven pa cerrar y abrir otros órganos. Por casu, los llabios y los güeyos

## Funcionamientu

Los músculos son acomuñaos xeneralmente con funciones obvies como'l movimientu, pero en realidá son tamién los que nos dexen impulsar la comida pol sistema dixestivu, alendar y faer circular a la sangre.

El funcionamientu del sistema muscular puede estremase en 3 procesos: unu *voluntariu*, al cargu de los músculos esqueléticos; otru *involuntariu*, realizáu polos músculos viscerales; y un últimu procesu que ye'l de los músculos cardiacos y del funcionamientu *autónomu*.

Los músculos esqueléticos dexen caminar, correr, saltar, etc.; a lo último faculten un ensame d'actividaes voluntaries. Los músculos involuntarios desempeñar de manera independiente a la nuesa voluntá pero son vixilaos pol sistema nerviosu. El procesu autónomu llevar a cabu nel corazón, órganu compuestu de músculos cardiacos. La función d'esti texíu ye contraer miles de millones de vegaes, soportando la fatiga y el cansanciu; si non, el corazón detendríase.

## Cuidu del sistema muscular

Pa caltener el sistema muscular en bones condiciones tien de tenese una dieta equilibrada, con dosis xustes de glucosa, que ye la principal fonte enerxética de los nuesos músculos. Tien d'evitase l'escesu nel consumu de grases, una y bones estes non se metabolizan dafechu, produciendo sobrepesu. Pa rutines d'exercicios físicos enllargaos, precísase una dieta rica en azucres y vitamines.

Amás d'una alimentación saludable encamiéntase l'exerciciu físicu. L'exerciciu muscular fai que los músculos trabayen y desenvuélvanse, aumentando la so fuercia y volume, alquiriendo elasticidá y contractilidad, aguantando meyor a la fatiga. Tamién beneficia'l desenvolvimientu de la cadarma, yá que lo guarne, fortalez y modela. Por cuenta de la tracción que los músculos exercen sobre los güesos, si los exercicios son correutamente practicaos, perfeccionen l'harmonía de les llinies y curves. L'exerciciu ayuda al desempeñu de los órganos: aumenta'l volume torácico y ameyora la respiración y la circulación sanguínea, ampliando'l tamañu de los pulmones y del corazón. Otru efeutu del exerciciu físicu ye que provoca un aumentu considerable nel mambís, favoreciendo la dixestión y l'asimilación de los alimentos.

## Enfermedaes

Les enfermedaes qu'afecten al sistema muscular pueden ser producíes por dalgunos virus qu'ataquen direutamente al músculu. Tamién s'esperimenten dolencies per cansanciu muscular, postures desaparentes, exercicios sópitos o accidentes. 

Delles enfermedaes y dolencies qu'afecten al sistema muscular son:

* **[[Esgarriu]]:** rotura del texíu muscular.
* **[[Calambre]]:** contraición espasmódica involuntaria qu'afecta a los músculos superficiales.
* **[[Esguince]]:** mancadura producida por un dañu moderáu o total de les fibres musculares.
* **[[Distrofia muscular]]:** dexeneración de los músculos esqueléticos.
* **[[Atrofia]]:** perda o amenorgamientu del texíu muscular. 
* **[[Hipertrofia]]:** crecedera o desenvolvimientu anormal de los músculos, que produz en dellos casos series deformaciones. Sicasí, la hipertrofia muscular controlada ye unu de los oxetivos del Fisicoculturismo.
* **[[Poliomielitis]]:** conocida comúnmente como *polio*. Ye una enfermedá producida por un virus, qu'ataca al sistema nerviosu central y causa que los impulsos nerviosos nun se tresmitan y les estremidaes atrófiense.
* **[[Miastenia gravis]]:** ye un trestornu neuromuscular. Carauterizar por una debilidá del texíu muscular y la presencia d'un componente acedu nel sistema muscular.

## Músculos n'orde alfabéticu

## Miscelánea

* El fisicoculturismo (del francés *culturisme*) ye una disciplina utilizada pal desenvolvimientu de les fibres del sistema muscular por aciu la combinación d'exerciciu físicu como'l llevantamientu de pesu, aumentu de la ingesta calórica y descansu, pa desenvolver una gran musculatura y un cuerpu bien definíu y avolumáu.
* Pa llograr la relaxación del cuerpu y solliviar les contractures y tensiones del sistema muscular, esisten numberoses téuniques de masaxe qu'en munchos países estudiar a nivel universitariu sol títulu de kinesioloxía.
* Nel cuerpu humanu masculín, los músculos representen ente un 40 y un 50&nbsp;% del pesu corporal, na muyer representen ente un 30&nbsp;% y un 40&nbsp;%. El músculu más grande ye'l Trapeciu y el Dosal Anchu del llombu a partes iguales, y el más pequeñu'l estribu (güesu) nel sistema auditivu. El más llargu ye'l Sartorio, que s'anicia nel escayu ilíaca anterosuperior y llega a inxertase na superficie anterior de la tibia hasta'l tubérculu de la tibia. Cuando caminamos, utilizamos coles mesmes más de 200 músculos distintos. El músculu más rápidu del cuerpu ye'l de los párpagos, capaz d'abrir y cerrase hasta cinco veces per segundu. El músculu más fuerte ye'l masetero, que magar que mide namái 5&nbsp;cm, puede desenvolver una fuercia de más de 4&nbsp;kN. El músculu que más se desenvuelve ye'l miometrio, que les sos fibres pasen de tener un llargor de 3 micres a 500 micres nel momentu del partu.
* El cansanciu muscular aniciar na producción d'acedu láctico, sumáu al trabayu muscular escesivu, que supón requerimientos mayores de glucosa y osíxenu. 
* Un mineral fundamental nel trabayu muscular ye'l magnesiu, que'l so requerimientu diariu nun adultu bazcuya ente 310 y 420&nbsp;mg. Magar l'escesu de magnesiu ye tóxicu, la falta del mesmu produz inconvenientes nel funcionamientu muscular que suelen presentar los sos primeros síntomes al traviés de calambres. El mineral imprescindible na contraición muscular ye'l "calciu", yá que ensin el ATP non se disocia en ADP y pirofosfato y la miosina nun se fondia a la actina (ciclu contráctil). 
* Anque solemos acomuñar a los músculos col movimientu, polo xeneral pensamos solamente nes funciones obvies; en realidá, los músculos tamién son los que nos dexen impulsar la comida pol sistema dixestivu, alendar y faer circular a la sangre.
* Una téunica singular –y per otru llau llibre de riesgos– p'amenorgar los síntomes d'un calambre consiste en caltener mientres dellos segundos un plizcu sobre la boca, nel llabiu cimeru. Esto puede tener rellación cola manipulación del sistema nerviosu que practiquen téuniques como la dígitopuntura.

## Ver tamién
* Músculos esqueléticos
* Anatomía
* Contraición muscular
* Tonu muscular
* Músculu estriáu

## Referencies

## Bibliografía
* 
* 
* 
* 

* 

## Enllaces esternos

* Tutorial en llinia sobre'l sistema muscular (n'inglés)
* Llistáu alfabéticu de los músculos humanos