Santuariu de La nuesa Señora del Valle de Pravia

El **santuariu de La nuesa Señora del Valle** atopar en Pravia, Asturies, a unos 30 km d'Uviéu, zona pola que pasen tres ríos: el Nalón, el Narcea y l'Aranguín que faen bien fértil a la contorna tantu en frutales como n'hortolices. Ente les especies arbóreas abondaben enforma les naranxales y llimoneros magar el so cultivu y esplotación vieno a menos. La villa de Pravia foi la corte del rei Silu nel añu 775 y nos sos territorios apaecen una bona cantidá de documentos d'esta monarquía asturiana. El santuariu foi la ilesia parroquial primitiva de Pravia y que'l so titular yera San Andrés como figura nel censu del Llibru Magüetu de la Catedral d'Uviéu escriturado mientres el pontificáu del obispu d'Uviéu don Gutierre de Toledo que duró dende 1377 hasta 1389.

## Allugamientu
El casu antiguu de Pravia ta declaráu Bien d'Interés Cultural y nel cantu d'esta cortil, nel barriu de les Fontes, atópase la ermita o capiya de Virxe del Valle.

## Historia
El santuariu fundar el «noble caballeru pravianu» don Pedro Bances nel sieglu XII qu'a mediaos d'esi sieglu fletó una embarcación pa dir a Tierra Santa y como aición de gracies pol bon viaxe que tuvieron alzó la capiya que llamó de Santa Catalina del Valle. Nel sieglu XIV se reedificó la ilesia sobre los cimientos de la primitiva y dempués de les socesives reformes yá nun queda práuticamente nada del edificiu orixinal.

## Estructura y arquiteutura
L'edificiu consta d'una sola nave con bóveda de mediu cañón, una capiya mayor, coru n'altor, sacristía y espadaña col campanariu. La entrada principal tien dos puertes con arcu de mediu puntu, dixebraes namái pola pilastra central que sirve de sofitu a los dos arcos. El templu tien otra entrada al sur.

La pieza de mayor importancia tanto artística como oxetu de devoción ye la imaxe de la Virxe col Neñu, fechos dambos de terracota policromada y de mediaos del sieglu XVI obra del escultor italianu Juan Bautista Portigiani que según los espertos ye la meyor obra renacentista d'Asturies. Al respective de ello esprésase Germán Ramallo:

El conxuntu de la Virxe sedente col Neñu Xesús nes sos rodíes y nuna posición daqué inestable al tar el Neñu xiráu casi totalmente escontra'l templu, ta dientro d'una fornica a manera d'arcu de trunfu romanu rematáu en frontón triangular. Los llaterales y el fondu de la fornica tán revistíos d'un guadamecil esto ye, un cueru repujado, doráu y policromado. El retablu tien trés calles separaes por columnes. Flanquean la imaxe central cuatro imáxenes, dos a cada llau. Nun llau tán dos santes y nel otru dos santos que nun fueron abondo bien identificaos. Tol conxuntu ta rematáu superiormente por una figura del Padre Eternu y ente este y la Virxe topa una palombu, símbolu del Espíritu Santu. Nes bases de les cuatro columnes del retablu tán les figures de los cuatro evanxelistes. Foi restauráu pol escultor Victor Hevia Granda en 1933.

## La Colexata

### Fundación
Foi fundada en 1715 por Fernando Ignacio d'Arango Queipo, tres la so estancia en Llamargues, virreinatu de Perú, acompañando al so tíu Juan Queipo de Llano que yera arzobispu de Llamargues y poner so la advocación del Santísimu Sacramentu y de La nuesa Señora del Valle. A la so vuelta a España Fernando Ignacio d'Arango decidió fundar una colexata y obra pía na so villa natal de Pravia unos meses antes d'ingresar nel Real Conventu de San Isidoro. La fundación concretar nes Constituciones, roblaes en Llión ante l'escribán Alonso Álvarez de Hevia el 1 de xunu de 1715 y publicaes n'impresu en Madrid en 1718. Según la tradición, cuando tornaba d'una espedición por Filipines llevantóse un temporal que paecía que podíen perecer. Nesta situación, Fernando Ignacio prometió a la Virxe del Valle, patrona de la so villa natal, Pravia llevantar una Colexata y asina lo fixo al llegar a España.

Nel añu 1718 aprobáronse y editaron les Constituciones de la ereición y fundación de la ilesia vice-parroquia d'El SSmo. Sacramentu, y la nuesa Señora del Valle, sita na villa de Pravia, obispáu d'Uviéu y otres Obres Pías» aprobaes pol Señor Llicenciáu Don Andrés del Campillo y Cedrón», confirmaes pol «Ilustrísimo Señor D. Pompeio Aldrovandi, Nunciu Apostólicu nestos Reynos d'España», fundaes pol «Bien pernomáu señor Doctor D. Fernando Ignacio d'Arango Queypo» y robláu en Madrid en 1718 por Diego Martínez Abá. Este ye un documentu de gran importancia pa centrar la hestoria d'esti santuariu nos últimos trés sieglos y que describe con suma precisión y mapa de datos la fundación. El documentu empieza con un Pidimientu», sigue con un Decretu» que robla'l señor Solís el 14 d'ochobre de 1715, un Autu», les mesmes «Constituciones» con dieciséis capítulos o constituciones y un Autu final nun total de 65 páxines.

### Estructura y arquiteutura
Ta construyida totalmente en piedra y ye de grandes proporciones. L'accesu al templu facer por aciu trés arcos de mediu puntu y que se correspuenden colos trés puertes d'accesu al templu. La so estructura arquitectónica ye de tres naves y un cruceru coronaos por una cúpula semiesférica. Tien nueve retablos y foi consagrada nel añu 1727.

### Detalles interiores
El retablu principal o retablu mayor tien tres cuerpo. Nel cuerpu central tán les imáxenes de la Virxe del Valle, la de l'Asunción de la Virxe María y l'espositor del Santísimu Sacramentu. Nos cuerpos llaterales tán representaos la Circuncisión, l'Anunciación, l'Adoración de los pastores y la Epifanía, dos a cada llau ente columnes salomóniques, tando remataos estos cuerpos llaterales na parte cimera pol escudu del so fundador.

Avera del retablu, Germán Ramallo asegura que «foi realizáu por Manuel Pedrero, siendo'l modelu de los relieves realizaos por Antonio Borja pal retablu de la capiya del rei Castu (catedral), y los colaterales, tamién fechos n'Asturies, tienen imáxenes de primer orde atribuyíes apocayá pol autor a Villabrille y Ron (escultor asturianu establecíu na corte), a lo menos les de: San Joaquín, Santa Ana, San Xosé col Neñu, la Doliosa y el Crucificáu.'»

Nuna nave llateral hai una imaxe de *La Piedá* que sufrió munchos desperfectos en 1936 pero foi tan bien restaurada que solo los téunicos na materia puédenlo alvertir si reparar a curtia distancia. Na capiya del Santísimu Sacramentu hai un cuadru de la Coronación de la Virxe que podría ser de Juan de Juanes y en casu contrariu ye una copia perfectamente fecha. Tamién hai dos pieces de gran valor que son un Cristu d'estilu románicu y otru del sieglu XVIII. Otra obra de gran valor artísticu ye la imaxe de la Virxe del Rosariu que talló l'escultor Manuel García Martínez nel güertu de la Casa Rectoral de Pravia. La escultura ye de madera tallao, policromada y Pan d'oru dorada y foi bendicida y espuesta a los fieles pa la so veneración el 11 de payares de 1946.

### Vidreres
La Colexata tien vidreres emplomadas nel ábside y nel cruceru. La del ábside tien unes dimensiones de 1,82 m d'altu por 1,28 m d'anchu y les del cruceru 2,63 m. por 1,83 m y fueron realizaes pola Unión d'Artistes Vidreros de Irún» y asitiaes l'añu 1943. Les vidreres tán recoyíes nun xasis metálicu y tienen orla y dibuxos a color fechos al estilu de la ornamentación y edificación del templu. Una de les vidreres del ábside representen a un navío azotáu pol vientu y zozobrando y la otra un escudu cola Cruz de Santiago recordando dambos dos circunstancies del fundador don Fernando Ignacio d'Arango: una la del so peligru de naufraxu cuando retornaba d'un viaxe a Filipines y la otra ye la de la so pertenencia a la Orde de Santiago. La vidrera de la parte derecha del cruceru representa un campu de trigu y sobre él una hostia radiante qu'asemeya a un sol cola lleenda «*Ego flos campi*»; la de la parte esquierda presenta una corona real sobre un xardín de llirios y la lleenda «*Et lilium convallium*».

## Fiestes, devociones y tradiciones
La devoción a la Virxe del Valle ye tal na zona de Pravia y la so contorna que ye difícil qu'en cualquier momentu la ermita tea sis dalgunos devotos rezando a la Virxe. Asina lo aseguren les monxes de la comunidá Franciscana del Bon Conseyu que s'ocupen de l'atención material del santuariu y de la residencia axunta pa persones de la tercer edá. La festividá de la Virxe del Valle celebrar de 8 de setiembre y destaca non solo'l gran númberu de fieles qu'alleguen talmente que la mayoría han de permanecer fora del santuariu sinón tamién la cantidá de sacerdotes que van dicir Misa. Pa fomentar entá más el cultu y la devoción a la Virxe fundóse'l 25 d'agostu de 1981 la «*Cofradería de La nuesa Señora del Valle*». L'artículu 2º de los estatutos diz:

## Referencies

## Enllaces esternos