Gallegos del Pan

**Gallegos del Pan** ye un conceyu y llocalidá española de la provincia de Zamora, dientro de la comunidá autónoma de Castiella y Lleón.

Tien una superficie de 15,66 km², y cuenta con una población de 141 habitantes (INE 2011) y una densidá de 9 hab/km².

## Xeografía

Gallegos del Pan alcontrar nel noroeste de la península ibérica, dientro de la provincia de Zamora, al oeste de la comunidá autónoma de Castiella y Lleón. Atópase oficialmente dientro de la contorna de Toro, que llega a tener daqué más de 13.000 habitantes, magar hai quien extraoficialmente, consideren la llocalidá como parte de la Tierra del Pan, seique empuestos pola denominación *del Pan* de la llocalidá, que fai referencia a l'antigua pertenencia al Partíu del Pan de la mesma.

El pueblu asítiase sobre la fastera d'un valle que, partiendo de la vega del Duero, na llocalidá de Coreses, estender de Suroeste a Nordeste a lo llargo d'unos 25 quilómetros, y onde s'asitien tamién los conceyos de Coreses, Algodre y Villalube.

El conceyu ye bañáu peles agües del Regueru de les Fuenticas, que trescurre de Nordeste a Suroeste, y estrema el términu municipal en dos metaes práuticamente iguales. El so altor sobre'l nivel del mar ye de 683 metros, teniendo como puntu más altu del so relieve "el Tesu de la Aceña" (tamién llamáu "Mirazamora"), de 764 metros. Destaquen tamién como puntos elevaos "el Muelo" con 735 metros y "la Forca" con 729 metros.

### Conceyos colindantes
El conceyu de Gallegos del Pan llinda al sur col conceyu d'Algodre, al oeste con Molacillos, al noroeste con Benegiles y al nordeste con Villalube.

### Comunicaciones
* El pueblu atópase cercanu a l'autovía del Duero , llégase fácilmente tomando la esviadura de Algodre ( **447**).
* Tamién pola N-122, que comunica Zamora con Toro, puede llegase a Gallegos del Pan tomando la esviadura de Coreses, y al traviés de la ZA-P-1303.
* Otramiente, dende la CL-612 tomando la esviadura de Benegiles, puédese apuerta a Gallegos del Pan.

### Clima

Gallegos del Pan, dientro de la provincia de Zamora, tien un clima mediterraneu continental, con iviernos fríos y branos templaos. Les agües concéntrense principalmente en dos époques del añu, la primavera y la seronda, habiendo otra manera, una marcada seca braniza.
El récor de temperatura máximo rexistrada na provincia de Zamora ye de 41,0&nbsp;°C el 24 de xunetu de 1995, siendo'l de mínima -13,4&nbsp;°C el 16 de xineru de 1945.

Como fenómenu meteorolóxicu a destacar, son significatives les abondoses borrines mientres l'iviernu , que pueden ser persistentes mientres díes y que rebaxen considerablemente la temperatura medio.

## Historia

### Prehistoria
Sábese, gracies a historiadores de gran prestíu, y según quedó recoyíu nel llibru "Historia de Zamora y la so provincia", que dientro del términu municipal de Gallegos del Pan, pela redolada del llugar denomináu Majacerrada, atopóse un xacimientu prehistóricu de principios de la Edá del Fierro, concretamente del Calcolítico Precampaniforme, que consiste en delles pieces feches de cobre y bronce.

Esti xacimientu demuestra que les tierres onde s'asitia Gallegos del Pan tuvieron poblaes o siquier por elles tuvieron humanos en tiempos prehistóricos.

Coles mesmes, l'arqueólogu ya historiador español Manuel Gómez-Moreno data l'añu 1880 como fecha na que s'atopó dientro del conceyu un túmulu megalíticu de la Edá de Piedra, nel que s'atoparon hachos de piedra, güesos y otros oxetos tamién de piedra. Pero per desgracia, y por cuenta de que nun se precisó'l llugar, al trescurrir del tiempu y a l'agricultura intensiva, atópase desapaecíu.

### Reconquista
Tou paez indicar que'l pueblu de Gallegos del Pan tien el so orixe na dómina de la Reconquista. Los primeros habitantes llegaron nel primer terciu del sieglu XI por cuenta de les repoblaciones que los reis lleoneses ordenaron, pa poblar los territorios recuperaos qu'enantes taben baxu mandatu musulmán. Esta repoblación entamada, según avanzaba reconquistar, convertir nuna colonización ordenada de tol territoriu.

Munches poblaciones de los reinos históricos de Lleón y de Castiella, que nesti periodu fueron repoblaes por pobladores d'otres zones, recibieron el nome de la procedencia de los mesmos. Asina, atopamos:
* Asturianos en Zamora.
* Francos en Salamanca.
* Vizcainos en Burgos.
* Aragoneses en Segovia.
* Castellanos en Lleón, Salamanca y Zamora.
* “Naharros” y “Narros”, esto ye, Navarros, en Salamanca, Segovia y Soria.
* Gallegos en Lleón, Zamora, Salamanca, Ávila o Segovia.

Nesti sentíu, el nome de Gallegos del Pan indica ensin batura a duldes que, siquier los primeros habitantes del pueblu, teníen orixe gallegu.

Viendo topónimos de Gallegos del Pan, atopamos llugares denominaos "la ermita" o "la Santa Cruz" onde va años, llabrando, atopáronse restos d'una ilesia de la que nun se tienen datos.

### Edá Moderna
La orde de San Benitu tuvo una presencia permanente en Gallegos dende los alboreceres medievales hasta la Desamortización del sieglu XIX, siendo'l mayor propietariu de bienes rústicos de la llocalidá y calteniendo ciertos privilexos feudales como la Diezmería particular pa les sos propiedaes.

### Edá Contemporánea
Nel sieglu XIX, al crease les actuales provincies na división provincial de 1833, Gallegos del Pan quedó encuadráu na provincia de Zamora, dientro de la Rexón Lleonesa.

## Demografía

El primer datu censal que se conoz de Gallegos del Pan ye del añu 1561, y nél apaecen censaos 44 vecinos. Nel siguiente censu, del añu 1571, diz asina:

Más palantre, nel reináu de Felipe II, apaecen en Gallegos del Pan 50 vecinos, un clérigu y un fidalgu. Pocu más se sabe de la población del pueblu hasta mediaos del sieglu XIX cuando'l censu de Madoz de 1857 contabiliza 279 vecinos, y trenta años más tarde nel censu eclesiásticu de 1887 la población xube a 383 vecinos.

A partir d'equí los censos yá vienen siendo más siguíos, y la población de Gallegos del Pan llega a xubir a 443 vecinos nel censu del añu 1900. El númberu d'habitantes caltiénse en redol a los 400 vecinos hasta mediaos del sieglu XX, onde apaez el problema de la emigración masiva a otros países europeos y sobremanera, a les grandes ciudaes españoles, lo qu'afectó notablemente al pueblu a lo llargo de la segunda metá del sieglu XX.

Nos últimos años del sieglu XX y principios del sieglu XXI la población siguió menguando, anque en menores proporciones que n'años anteriores, cifrándose la población de Gallegos del Pan, nel añu 2011, en 141 habitantes.

Na siguiente tabla amuésase la evolución del númberu d'habitantes ente 1842 y 2011 según datos del INE:





## Política

Resultaos de les últimes trés eleiciones municipales celebraes n'España (a partir 5 conceyales):

ImageSize = width:320 height:350
PlotArea = width:220 height:200 left:50 bottom:150
Legend = columns:2 left:52 top:120 columnwidth:120

DateFormat = yyyy
Period = from:0 till:5
TimeAxis = orientation:vertical
ScaleMajor = unit:year increment:1 start:0
Colors=
 id:AO value:black
 id:PP value:blue legend:PP
 id:PSOE value:red legend:PSOE.

PlotData=
 width:35 mark:(line,white) align:left fontsize:7

 bar:5_conceyales

#1999
 bar:1999
 from:0 till:4 color:PP text:PP (4)
 from:4 till:5 color:PSOE text:PSOE (1)

#2003
 bar:2003
 from:0 till:5 color:PP text:PP (5)

#2007
 bar:2007
 from:0 till:1 color:PP text:PP (1)
 from:1 till:5 color:PSOE text:PSOE (4)

#2011
 bar:2011
 from:0 till:4 color:PP text:PP (4)
 from:4 till:5 color:PSOE text:PSOE (1)

#2015
 bar:2015
 from:0 till:4 color:PP text:PP (4)
 from:4 till:5 color:PSOE text:PSOE (1)


## Gastronomía

Tocantes a la so gastronomía, merecen destacar dellos productos y recetes tradicionales rellacionaes colos productos de la zona y de gran tradición familiar. El Chorizu Zamoranu ye un productu ellaboráu con materies primes calidable, que son embutíes en tripa natural y preséntase en forma de refileru, ristra, vela o cular. Cuenta con un sanamientu mínimu de 4 a 8 selmanes. La so superficie ye rugosa, y a la corte presenta una superficie brillosa con un color uniforme, con cachos de carne de color coloráu escuru y cachos de grasa de blancu anaranxáu. Tien arume a pimentón, y tien un sabor equilibrao pero con sensaciones picantes, anque non por demás.

## Tradiciones
**La matanza del gochu**

La matanza del gochu ye una xera qu'implica a tolos miembros de la familia, y ye motivu p'axuntar a tolos familiares, yá que non yá participen los más cercanos sinón que tamién los tíos, primos y parientes. Inclusive vecinos y amigos son convidaos al acontecimientu. Les matances empiecen cuando les primeres xelaes faen la so apaición, a mediaos de payares, y estiéndense hasta principios de febreru.

El gochu ye ensobiáu a un bancu de madera y el corador col so cuchiellu cumple cola so función. El sangre ye recoyida nun barreñu, yá que yera unu de los condimentos de múltiples platos.

Una vegada muertu'l gochu, xamúscase-y la piel, y darréu llávase con agua bien caliente. Por fin el gochu ábrese y estrayer l'interior, que se guarda en baldes pa dar en la so llavadura pa consiguir les tripes onde se envasará l'embutíu.

El gochu ye espuestu mientres 24 hores nun cuartu fríu y a otru día desfacer, dixebrando les distintes partes pal so consumu inmediatu o posterior: xamones, llombu, espinazu, oreyes, etc.

Cola carne xunto con otros condimentos, como'l pimentón, ayu y l'oriéganu, ellabórase'l tradicional chorizu zamoranu. Los xamones sálense y peracábense llegáu'l branu. Pa desfaer la mantega, poner a fueu nuna caldereta de cobre colgada, na que s'añader parte del tocín del gochu. Una vegada estrayida la grasa, ésta almacénase en barreños y sirve como condimento de la mayor parte de les recetes culinaries tradicionales.

## Fiestes
### Fiesta de los Quintos
Esta festividá celebra la nueche del 5 al 6 de xineru, coincidiendo cola Nueche de Reyes. Nesta nueche, los Quintos, que son los mozos que nesi añu cumplen la mayoría d'edá, van per tol pueblu cantando de puerta en puerta, acompañaos de la xente nuevo del pueblu.

La nueche empieza con una cena a la qu'alleguen tolos que salieron l'añu anterior. En cenando y ensayar un pocu, el grupu de mozos allega al chigre a tomar unes botelles de cava, a les que xeneralmente conviden los Quintos, y a eso de la 1 de la mañana, empiecen a percorrer el pueblu casa por casa.

A lo llargo del percorríu ye frecuente que munchos vecinos abran les puertes de les sos casa y ufierten a los Quintos los típicos dulces navidiegos y daqué de beber, y a la fin de la nueche terminar en dalguna cas tomando un chocolate caliente.

A la mañana siguiente, ceo, los Quintos cueyen un pollín y van de casa en casa pidiendo l'aguilandu. Una vegada fechu esto, la fiesta termina en misa, onde los Quintos visten con capa al llau del altar, y el Quintu mayor lluz una corona.

### El Corpus Christi

El Corpus Christi ye una fiesta de la Ilesia católica destinada a celebrar la Eucaristía. Ye una festividá que s'atopa bien enraigonada en Gallegos del Pan y pela redolada del pueblu. Celébrase'l 10 de xunu.

El día de Corpus empieza con una misa a la qu'allega tol pueblu, y tres la misa salar en procesión per tol conceyu. En primer llugar sale la Cruz, y de siguío salen dos estandartes. Dempués vien el pasu del Neñu Xesús, que ye tradición que la lleven a costazos los neños y neñes del pueblu. Tres el neñu va salir la Virxe de La nuesa Señora del Rosariu, llevada a costazos polos homes, y a lo último, sale la Cofradería del Santísimu, formada por homes que tresporten el Paliu, debaxo del cual roxura'l Sacerdote y el Santísimu.

Les cais del pueblu afatar con tomillu y romeru, y como parte de la tradición, a lo llargo de la procesión ye frecuente atópase nes cais "trubiecos" feches de romeru y tomillu, onde se cha a los neños, xeneralmente menores d'un añu, con cuenta de la Virxe y el Neñu bendicir al so pasu. Tamién ye común atópase nes puertes de dellos vecinos, los llamaos "portales", que son pequeños altares, fechos con cuenta de seya bendicida la casa y de pidir poles intenciones de la familia.

El día del Corpus Christi en Gallegos del Pan, ye tamién el día de les comuniones, cuando los neños y neñes comulguen y salen na procesión detrás de la Virxe del Rosariu tirando pétalos de rosa

Tou esto fai que seya una de les procesiones más guapes de la zona, y magar ser un pueblu pequeñu, muncha xente de fora avérase a vela.

### La nuesa Señora del Rosariu
Les fiestes n'honor a La nuesa Señora del Rosariu, son les fiestes patronales de Gallegos del Pan, y celébrense el primer domingu d'ochobre (mientres el Vienres, Sábadu y Domingo). Esa fin de selmana'l pueblu ye visitáu por gran cantidá de persones de los pueblos cercanos, según por familiares y amigos de la xente del pueblu.

El vienres pela tarde empiecen los campeonatos de mus, de tute y de brisca nel chigre del pueblu. Na yera xuéguense los campeonatos de clava y de petanca, y nel frontón del pueblu hai un campeonatu de pelota vasca. Pela nueche son les cenes y el momentu d'apertura de les peñes.

El sábadu pela mañana ye'l pequeñu campeonatu de fútbol sala, y el momentu nel que se monten na era les atraiciones: castiellos enchibles pa los más pequeños, el toru mecánicu y el tren que percuerre'l pueblu. Tou esto dura hasta aproximao les 20:30, que ye cuando la xente colar a cenar y a iguar. A les 23:00 empieza'l baille nel salón social, y ye ellí onde se xunta tol pueblu. Dempués ye cuando les peñes abren y ende ye onde se va la fiesta.

El domingu pela mañana ye la procesión, polo qu'hai que madrugar, y dempués ye la misa na ilesia de San Xuan Bautista. Dempués cada familia tien la so comida familiar con tolos invitaos que tengan. Pela tarde fáense xuegos nos que participa práuticamente tol pueblu, y pela nueche empieza de nuevu'l baille, nel qu'hai tamién un concursu d'amarutes, onde los más pequeños esfruten, y al descansu del baille apurren premios.

## Llugares d'interés
### Ilesia de San Xuan Bautista

La ilesia de San Xuan Bautista ye'l monumentu más significativu de Gallegos del Pan. El templu cunta con un retablu mayor Barrocu con cuatro relieves que narren escenes de la vida de San Pedro Apóstol, tou del sieglu XVIII. Los dos retablos llaterales tán dedicaos a San Antonio Abá y a la Virxe del Rosariu. Tamién destaca'l Crucifixu de tamañu natural, y el **Cristu procesional**, que tamién data del sieglu XVIII, y ta n'escelente estáu de caltenimientu.

La ilesia atopar a la entrada del pueblu, n'unu de los sos estremos, según viense pela carretera ZA-P-1303 dende Coreses y Algodre, lo que resulta raru, yá que tradicionalmente los pueblos fórmense alredor de la ilesia.

### Les bodegues
Constitúin unu de los principales reclamos del pueblu. D'antiguo Gallegos del Pan yera ricu en plantíos de viñeos, pero la so escasa productividá fizo que se prescindiera de la mayor parte d'estos, y de esti pasáu de vinos yá solo hai alcordanza al traviés de les numberoses bodegues que se caltienen pela rodiada de la llocalidá.

Magar tener un aspeutu un tanto rústicu, y seique ruinosu per fora, los interiores tán curiaos hasta'l más mínimu detalle polos propietarios, y úsense como llugar de xunta a la hora del aperitivo, o pa comíes o cenes familiares o de grupos.

## Ver tamién
* Conceyos de la provincia de Zamora
* Tierra del Pan

## Referencies