Marta Baldó

**Marta Baldó Marín**  ye una ex ximnasta rítmica española, bicampeona del mundu y medaya d'oru nos Xuegos Olímpicos d'Atlanta 1996.

Empecipió la so carrera nel Club Atlético Montemar d'Alicante, y en 1994 pasó a formar parte de la seleición nacional de ximnasia rítmica d'España na modalidá de conxuntos. De magar, toles medayes que llogró en competiciones oficiales fueron consiguíes como miembru del conxuntu español. Esi mesmu añu foi medaya de plata nel concursu xeneral del Campeonatu Mundial de París, amás de consiguir dos medayes de bronce nos dos finales por aparatos, la de 6 cuerdes y la de 4 aros y 4 maces. Nel añu 1995 apostó'l Campeonatu Européu de Praga nel que se proclamó subcampeona d'Europa en 3 pelotes y 2 cintes, amás de llevase otres dos medayes de bronce nel concursu xeneral y na final de 5 aros. Esi mesmu añu proclamóse campeona del mundu per primer vegada. Sería na competición de 3 pelotes y 2 cintes nel Campeonatu Mundial de Viena. Amás d'esti oru, llevóse dos plates nel concursu xeneral y na final de 5 aros.

En 1996 conquistó'l so segundu títulu mundial na final de 3 pelotes y 2 cintes del Campeonatu Mundial de Budapest, competición na que se llevó tamién la plata nel concursu xeneral. Esi añu llogró'l mayor ésitu de la so carrera deportiva al convertise en campeona olímpica na modalidá de conxuntos nos Xuegos Olímpicos d'Atlanta, al pie de les sos compañeres Nuria Cabanillas, Estela Giménez, Lorena Guréndez, Tania Lamarca y Estíbaliz Martínez. Tres esta consecución, el conxuntu foi bautizáu pelos medios como les Neñes d'Oru.

En 2013 #estrenar en YouTube el documental *Les Neñes d'Oru*, dirixíu por Carlos Beltrán, que narra la hestoria del conxuntu campeón olímpicu n'Atlanta al traviés d'entrevistes a les mesmes ximnastes, y en 2016 asistió xunto al restu del equipu a la Gala 20ᵘ Aniversariu de la Medaya d'Oru n'Atlanta '96 en Badayoz. Tien diverses distinciones, ente elles la Medaya d'Oru de la Xeneralidá Valenciana al Méritu Deportivu (1996), la Orde Olímpica del Comité Olímpicu Español (1996), la Placa d'Oru de la Real Orde del Méritu Deportivu (1996), la Copa Barón de Güell nos Premios Nacionales del Deporte (1997), y la Medaya d'Oru de la Real Orde del Méritu Deportivu (2015). Dende 2011 un polideportivu en La Vila Joiosa lleva'l so nome, y una cai n'Alicante va llevar el nome de Ximnastes olímpiques alicantines» en aprobándose en 2017. Ye amás, xunto con Estela Giménez, Bito Fuster y Lorea Elso, la ximnasta rítmica española con más medayes en Mundiales, con un total de 8.

## Biografía deportiva

### Entamos y primeres competiciones
Empecipiar na ximnasia rítmica con 9 años d'edá, en 1989, primero como actividá extraescolar del so colexu y dempués nel Club Atlético Montemar d'Alicante, club del que surdieron otres ximnastes españoles importantes como Carolina Pascual o Estela Giménez. En 1992 foi quinta nel Campeonatu d'España Individual na categoría júnior y tercera nel Campeonatu d'España de Conxuntos nesa mesma categoría col exerciciu de 6 aros. N'avientu de 1992 consiguió la medaya de bronce tanto na xeneral como na final de 6 aros col conxuntu júnior nel Campeonatu d'España de Conxuntos en Málaga. Esti conxuntu del Montemar taba formáu por Marta, Estela Giménez, Verónica Lillo, Lucía Melendo, Jéssica Salido, Montserrat Soria y Marina Zaragoza.

En 1993 llogró'l bronce nel Campeonatu d'España Individual «A» de Valladolid na categoría júnior. En payares d'esi añu, na Copa d'España de Sevilla, foi bronce na xeneral, n'aru y en maces, y plata en pelota. N'avientu de 1993 llogró la medaya de plata na xeneral y dos medayes d'oru nes finales por aparatos (la de 6 cuerdes y la de 4 aros y 4 maces) col conxuntu de primer categoría nel Campeonatu d'España de Conxuntos, celebráu en Xixón. Esti conxuntu montemarino taba integráu por Marta, Noelia Fernández (capitana), Estela Giménez, Violeta Giménez, Peligros Piñero, Jéssica Salido y Montserrat Soria, dalgunes de les cuales fueron componentes de la seleición española. En 1994 consiguió la plata na categoría d'honor nel Campeonatu d'España Individual «A». Nestos campeonatos nacionales siempres tuvo compitiendo col Club Atlético Montemar.

### Etapa na seleición nacional

#### 1994: llegada al equipu y Mundial de París
En 1994, en participando nel Campeonatu d'Europa Júnior de 1993, la seleccionadora nacional Emilia Boneva #escoyer pa ser ximnasta individual sénior y participar asina nel Campeonatu d'Europa de Tesalónica, clasificándose nel puestu 21 nel concursu xeneral individual. Dende esi mesmu añu pasó a formar parte de la seleición nacional de ximnasia rítmica d'España na modalidá de conxuntos hasta empiezos de 1997. Mientres esti tiempu convivió col restu de les componentes del equipu nun xalé en Canillejas y entrenó nel Ximnasiu Moscardó de llunes a sábadu primeru unes 6 hores y dempués hasta 8 hores diaries nel añu previu a los Xuegos Olímpicos, nel que dexaron de dir al colexu. El conxuntu foi entrenáu pola mesma Emilia Boneva y por María Fernández Ostolaza. La coreógrafa dende 1994 hasta 1998 foi Marisa Mateo.

Esi añu, los dos exercicios fueron el de 6 cuerdes, onde s'usó como música la banda sonora de *The Addams Family*, compuesta por Marc Shaiman, y el de 4 aros y 4 maces, qu'emplegó la tema «Roxura español». N'ochobre de 1994, con 15 años, participó na so primer competición internacional oficial col conxuntu, el Campeonatu del Mundu de París, llogrando la plata nel concursu xeneral y dos bronces na competición de 6 cuerdes y na de 4 aros y 4 maces. Nos dos primeros díes de competición tuvo llugar el concursu xeneral, nel que'l conxuntu español llogró una puntuación total de 38,700, unes 225 milésimes menos que'l conxuntu de Rusia, en llogrando una nota de 19,350 en cada unu de los dos exercicios. Nos dos finales por aparatos, apostaes l'últimu día, el combináu español consiguió dos talos terceros puestos, siendo superáu per Rusia y Bulgaria. Na final de 6 cuerdes llogró una puntuación de 19,400 y na final de 4 aros y 4 maces una nota de 19,325. El conxuntu d'esi añu taba integráu tamién por Lorena Barbadillo, Paula Cabu, Estela Giménez, Regina Guati y Amaya Uriondo, con Violeta Giménez y María Pardo como suplentes. Amás, anque nun fueron convocaes esi añu, #atopar nel conxuntu Maider Esparza y Lucía Fernández Haro. A final de temporada retiraron la mayoría d'elles.

#### 1995: Européu de Praga y primer títulu mundial en Viena

Dende finales de 1994 hasta empiezos de 1995 fuéronse incorporando al conxuntu ximnastes como Dilayla Romeo, Estíbaliz Martínez, Tania Lamarca y Nuria Cabanillas, permaneciendo Marta, Estela Giménez, María Pardo y Maider Esparza. Al igual que nel añu anterior, Baldó sería ximnasta titular nos dos exercicios, amás d'exercer de capitana del equipu hasta la so retirada en 1997. Esi añu hubo rotación de los aparatos nos conxuntos, polo qu'hubo que componer nuevos montaxes pa los dos exercicios del equipu. Amás, el númberu de ximnastes que tenía d'haber nel tapiz pasó esi añu a ser cinco, en llugar de los seis qu'había enantes. Nel exerciciu de 5 aros usó una adautación de la pieza Asturies (Lleenda), perteneciente a la *Suite española Op. 47* de Isaac Albéniz. El tangu «Branu porteño», de Astor Piazzolla, foi la tema emplegada nel exerciciu de 3 pelotes y 2 cintes.

N'abril de 1995 tuvo llugar la primer competición de la temporada, el Tornéu Internacional de Portimão, onde s'estrenaron los nuevos exercicios y el conxuntu llogró'l bronce tanto nel concursu xeneral como na final de 5 aros. La selmana siguiente apostóse'l tornéu de Karlsruhe. Nél, el conxuntu español, por cuenta de una mala calificación nel exerciciu de 5 aros, llogró un sestu puestu nel concursu xeneral. Amás, na final del mistu de 3 pelotes y 2 cintes tamién llograríen la sesta plaza. Por cuenta de esta mala actuación, María Fernández y Emilia Boneva fixeron dellos cambeos nel equipu, asitiando a Tania como titular nos dos exercicios en llugar de Maider Esparza. Darréu participaríen en diversos torneos y exhibiciones en Corbeil-Essonnes, Manresa, Alicante o Liévin.

En xunetu tuvo llugar el so únicu Campeonatu Européu de Ximnasia Rítmica apostáu, el de Praga. Ellí llogró'l tercer puestu nel concursu xeneral y nel concursu de 5 aros, y el segundu puestu nel de 3 pelotes y 2 cintes. Nel concursu xeneral, apostáu de primeres, el combináu español llogró una nota de 18,900 nel exerciciu de 3 pelotes y 2 cintes y de 19,725 nel de 5 aros, lo que sumó una puntuación acumulada de 38,625, llogrando asina'l tercer puestu por detrás de Bulgaria y Rusia, que se llevaron la medaya de plata y oru respeutivamente. Esi tercer llugar tamién-yos dio la clasificación pa les finales por aparatos que s'apostaríen na xornada posterior. Na competición de 3 pelotes y 2 cintes #los españoles quedaron segundes a solu 7 milésimes de la primer posición, que la llevó nesta ocasión Bulgaria. Na final de 5 aros volvieron quedar terceres, superaes por ruses y búlgares.

A finales d'agostu empezaron les competiciones de preparación pal Campeonatu Mundial. Primero apostóse na ciudá holandesa de Deventer el tornéu Alfred Vogel Cup, una de les competiciones internacionales más importantes. Nesta cita, el conxuntu español conquistó les trés medayes d'oru apostaes: la del concursu xeneral, la de 5 aros y la de 3 pelotes y 2 cintes. Díes dempués, l'equipu español llogró la medaya de plata nel tornéu International Group Masters d'Hannover, siendo superáu namái pol conxuntu rusu.

Un mes dempués del tornéu alemán, tuvo llugar el so segundu Mundial, el Campeonatu del Mundu de Viena, onde, col exerciciu de 3 pelotes y 2 cintes, llogró la so primer medaya d'oru nesta competición, amás de llograr tamién dos medayes de plata nel concursu xeneral y nel de 5 aros. En primer llugar apostóse'l concursu xeneral, nel que #los españoles consiguieron una calificación de 19,650 nel exerciciu de 3 pelotes y 2 cintes y de 19,750 nel de 5 aros, que fadríen una nota acumulada de 39,400, siendo superada esta puntuación solo per Bulgaria. Esi segundu puestu fizo que l'equipu llograra la clasificación automática pa la competición de conxuntos nos Xuegos Olímpicos d'Atlanta, que s'apostaríen un añu dempués. La xornada siguiente, na final del mistu, el conxuntu español llogró con una nota de 19,800, superar en 25 milésimes a les búlgares, llogrando asina la medaya d'oru na competición de 3 pelotes y 2 cintes. Na final de 5 aros, foi'l conxuntu búlgaru'l que por 25 milésimes, ganó la competición per delantre de #los españoles, que llograríen de nuevu una nota de 19,800.

Pa 1996 la modalidá de conxuntos diba aceptase per primer vegada nos Xuegos Olímpicos, que s'apostaríen esi añu n'Atlanta. Les integrantes del equipu dexaron de dir al so colexu, el centru priváu Nuesa Señora de Altagracia, pa concentrase na preparación de la cita olímpica. Pa la nueva temporada realizáronse unos nuevos montaxes tantu pal exerciciu de 3 pelotes y 2 cintes, como pal de 5 aros. La música del nuevu exerciciu d'aros yera *[[An American in Paris|un]]* *medley* de dellos cantares pertenecientes a musicales norteamericanos, principalmente «America», compuesta por Leonard Bernstein ya incluyida en *[[West Side Story]]*, o «I Got Rhythm» y «Embraceable You», temes creaes por George Gershwin y qu'apaecieron na banda sonora d'Un americanu en París. Pela so parte, nel exerciciu de 3 pelotes y 2 cintes pal añu 1996, emplegóse la melodía de «Amanecer andaluz», tema que yá usara Carmen Acedo nel so exerciciu de cuerda de 1991, anque con otros arreglos.

En payares de 1995, l'equipu español viaxó a Tokiu pa participar nel tornéu añal denomináu Epson Cup, nel que los dos meyores conxuntos del añu pertenecíen col equipu xaponés. N'avientu tuvo llugar una concentración de tol equipu español nel Centru d'Altu Rendimientu de Sierra Nevada (Granada).

#### 1996: segundu títulu mundial en Budapest y oru nos Xuegos Olímpicos

Mientres el primer semestre de 1996, el conxuntu español participó en diverses competiciones preparatorias, como Kalamata Cup, Karlsruhe, Corbeil o Ciudá de Zaragoza, nes que siempres ocuparía un puestu de medayista. A principios de mayu recibieron nel Ximnasiu Moscardó la visita de la prestixosa baillarina y coreógrafa cubana Alicia Alonso, que-yos impartió una clase maxistral. Tamién grabaron nesos meses dos anuncios de televisión pa Cola Cao, patrocinador del Programa ADO, y otru pa Campofrío, entós patrocinador de la Real Federación Española de Ximnasia. Esi añu incorporóse Lorena Guréndez, qu'en mayu, poco antes del tornéu preolímpicu apostáu en Zaragoza, pasaría a ser titular del conxuntu nel exerciciu de 3 pelotes y 2 cintes por cuenta de la retirada de María Pardo. Pela so parte, Estíbaliz Martínez pasó a ocupar tamién el puestu de titular que María había dexáu vacante nel exerciciu de 5 aros. A lo llargo d'anguaño, Baldó siguiría siendo titular en dambos exercicios.

A finales de xunu, a pocu más d'un mes de los Xuegos Olímpicos, apostóse'l Campeonatu del Mundu de Budapest, onde Baldó llogró la so segunda medaya d'oru nun Mundial, repitiendo na competición de 3 pelotes y 2 cintes, amás de llograr una medaya de plata nel concursu xeneral. El primer día de la competición de conxuntos tuvo llugar el concursu xeneral, nel que l'equipu español llogró una nota de 19,700 en dambos exercicios, que lo llevó a la segunda posición con 39,400 puntos, a dos décimes del conxuntu búlgaru, que repitió la medaya d'oru llograda l'añu anterior. A otru día apostáronse les dos finales por aparatos. Na final de 3 pelotes y 2 cintes, #los españoles, con una puntuación de 19,816, revalidaríen el títulu llográu nel Mundial anterior nesa mesma competición, esta vegada superando en 16 milésimes la nota del equipu rusu. Na final de 5 aros, el conxuntu español tuvo que conformase col cuartu puestu con una puntuación de 19,699.

##### Competición de conxuntos n'Atlanta

A principios d'agostu apostóse la competición de conxuntos nos Xuegos Olímpicos d'Atlanta. L'equipu español llegó a la Villa Olímpica'l 13 de xunetu, llegando a participar nel desfile de los deportistes mientres la ceremonia d'apertura de los Xuegos, que tuvo llugar el 19 de xunetu. La competición de ximnasia rítmica tendría llugar nel Stegeman Coliseum, un pabellón asitiáu na ciudá de Athens, a unos 100 quilómetros d'Atlanta. La seleición nacional allegó a la cita olímpica con un conxuntu integráu por Marta, Nuria Cabanillas, Estela Giménez, Lorena Guréndez, Tania Lamarca y Estíbaliz Martínez. Solo pudieron convocase a los seis ximnastes titulares per parte del conxuntu, polo que la ximnasta suplente, Maider Esparza, quedóse fora de la convocatoria. Al igual qu'asocediera enantes nel Campeonatu Mundial de Budapest, Lorena Guréndez foi la ximnasta suplente nel exerciciu de 5 aros, ente que Nuria Cabanillas #ser nel de 3 pelotes y 2 cintes.

El 1 d'agostu tuvieron llugar los preliminares, nos que los nueve conxuntos que se clasificaren pa competir nos Xuegos Olímpicos, apostáronse les seis places finalistes. Nel exerciciu de 5 aros, l'equipu español llogró una puntuación de 19,500, y nel de 3 pelotes y 2 cintes, consiguió una nota de 19,466. Finalmente'l conxuntu español #clasificar pa la final en segunda posición con una nota acumulada de 38,966, a solu 50 milésimes del primer puestu, que sería nesa ocasión pal conxuntu búlgaru.

El 2 d'agostu tuvo llugar la gran final. Na primer rotación, la de 5 aros, el conxuntu español llogróse poner primero con una nota de 19,483, a solu 17 milésimes del conxuntu rusu, que quedó de la mesma per delantre del búlgaru. Quedaba entá la rotación final, la de 3 pelotes y 2 cintes, exerciciu col que les españoles llograren ser bicampeonas del mundu. Nesta segunda y última rotación, la nota de 19,450 de les búlgares foi igualada pol conxuntu español, asegurándose asina la medaya de plata. La puntuación final del conxuntu sería de 38,933. Solo'l conxuntu rusu podía arrampuña-yos la primer posición, pero una mala nota d'execución por causa de dellos errores mientres l'exerciciu, fizo que nun pudiera superar na puntuación definitiva a #los españoles, que s'axudicaron finalmente la medaya d'oru. Foi la ximnasta individual Almudena Cid, que s'atopaba siguiendo la competición, quien corrió hasta'l vestuariu nel que s'atopaben les ximnastes españoles pa informa-yos de los fallos de les ruses y de que por tanto diben ser casi con toa seguridá medaya d'oru. L'equipu español convirtióse con esti trunfu nel primer campeón olímpicu de la hestoria na modalidá de conxuntos, amás de tratase tamién de la primer medaya d'oru olímpico na ximnasia española. Baldó llogró amás ser el 7ᵘ deportista español más nuevu en consiguir una medaya olímpica, al faelo con 17 años y 116 díes.

El conxuntu español, visiblemente emocionáu, xubió al primer caxón del podiu tres Bulgaria y Rusia, que fueron segunda y tercer respeutivamente. A pesar de que la Carta Olímpica prohibe la publicidá na equipación deportiva, les ximnastes llevaron nel podiu un maillot con un logotipu similar al de Campofrío, patrocinador del equipu, dempués de que fueren encamentaes pol presidente de la Federación Española de Ximnasia a que lo fixeren, motivu pol qu'hubo una reclamación que finalmente nun foi atendida. La ceremonia d'entrega de medayes d'esta competición, foi'l minutu más vistu d'Atlanta 1996 en Televisión Española. Al igual que'l restu de la final olímpica, foi narrada pa dichu canal pola periodista Paloma del Río. Tres la so llegada a España, el conxuntu foi bautizáu per dellos medios col nomatu de les Neñes d'Oru.

N'ochobre, la ex-ximnasta María Pardo fixo unes declaraciones nel diariu *[[El País]]* nes que dixo que la entós seleccionadora Emilia Boneva yera desaxeradamente dura cola comida y colos entrenamientos. María abandonara la concentración del equipu en mayu, dos meses antes de la cita olímpica, por cuenta de que nun pudo soportar la presión a la que se vio sometíu'l conxuntu nesa dómina. Estes declaraciones fueron sofitaes por delles antigües integrantes de la seleición, ente que les entós ximnastes del equipu español, ente les que s'atopaba Marta, dixeron que María nun cuntaba tola verdá en dellos aspeutos. Les integrantes del conxuntu allegaron pocu dempués al programa *Día ente día* de Telecinco, presentáu por María Teresa Campos, onde cuntaron la so esperiencia y defendieron a Emilia.

Ente'l 31 d'ochobre y el 2 de payares, el conxuntu participó nuna xira d'exhibiciones denominada Gala de les Estrelles, entamada pol patrocinador del equipu, y que pasó per Madrid, Zaragoza y Barcelona. En diches gales, amás del conxuntu, que realizaba los dos exercicios d'aquel añu, actuaron tamién otros ximnastes nacionales ya internacionales destacaos, tantu de ximnasia rítmica como d'artística. Darréu, les integrantes del conxuntu español #mover a Tokiu pa participar na Epson Cup, onde llograron la medaya de plata. A finales de payares, viaxaron a Colombia pa realizar una xira d'actuaciones en Medellín, Cali y Bogotá. El dineru recaldáu foi destináu a crear centros d'atención médica y hospitalaria nos sectores con menos recursos de Colombia. Hasta final d'añu, el conxuntu siguiría participando en numberoses exhibiciones por toa España en ciudaes como Alicante, Palencia, Vitoria, Sevilla o Burgos. La postrera tuvo llugar el 22 d'avientu en Pamplona, onde foi homenaxada Maider Esparza na so despidida del equipu.

Baldó, xunto al restu de componentes del conxuntu ganador de la medaya d'oru nos Xuegos Olímpicos d'Atlanta, recibió los meses posteriores numberoses reconocencies y distinciones, ente ellos, la Orde Olímpica, dada pol COE, la Placa d'Oru de la Real Orde del Méritu Deportivu y la Copa Barón de Güell, daes pol Conseyu Cimeru de Deportes. Tamién se-y dio la Medaya d'Oru de la Xeneralidá de Valencia al Méritu Deportivu.

### Retirada de la ximnasia
En 1997, les componentes del equipu treslladaron la so residencia del xalé de Canillejas a un edificiu amiesto al INEF y empezaron a entrenar nel Centru d'Altu Rendimientu de Madrid. María Fernández yera dende avientu la nueva seleccionadora nacional, tres la marcha d'Emilia Boneva, que fuera operada en payares del corazón. En marzu, Marta abandonó por decisión propia la concentración y escontra mediaos d'abril fíxose pública la so retirada definitiva de la ximnasia xunto con Estela Giménez y Estíbaliz Martínez. Pa nun abandonar el cursu académicu, siguió viviendo en Madrid agospiándose nuna residencia d'estudiantes. En mayu de 1998, Marta, Estela, Tania y Estíbaliz, fueron convidaes pola Federación a asistir al Campeonatu del Mundu de Sevilla, onde se realcontraron amás con Nuria y Lorena, qu'entá pertenecíen al conxuntu nacional.

El 23 de payares de 2000, la Federación Española de Ximnasia pagó la delda que tenía colos seis ximnastes del conxuntu que llograra la medaya d'oru n'Atlanta. En 1996, l'Asamblea Xeneral de la Federación Española de Ximnasia alcordara un premiu de 5 millones de pesetes per ximnasta en casu de que llograren la medaya d'oru nos Xuegos Olímpicos. Esti premiu yera distintu al que pagó'l COE a les ximnastes por consiguir la medaya d'oru, anque tenía'l mesmu importe. Tres la celebración de les Olimpiaes, la Federación nun reconocía esi premiu, polo que les ximnastes, encamentaes pola periodista Cristina Gallo, decidieron denunciar el casu nel Conseyu Cimeru de Deportes y allegar a un abogáu. Amás, la Federación debía a delles ximnastes dineru de la xira d'exhibiciones de 1996, de beques, de contratos d'imaxe y de dellos premios de torneos y campeonatos. Les presiones de dellos medios de comunicación (principalmente'l programa de radio nel que trabayaba Cristina, *Supergarcía*, presentáu por José María García), fixeron qu'a finales de 2000 l'Estáu habilitara una cuenta por que la Federación pagara finalmente la totalidá de la delda contraida, que taba en redol a los 41 millones de pesetes (unos 246.000 euros).

N'abril de 2002, les componentes del conxuntu de 1996 volvieron axuntase nel V Certame de Ximnasia Rítmica Interescolar, que foi entamáu por mt en Zaragoza y onde cinco d'elles realizaron unu de los exercicios d'Atlanta, amás de recibir un homenaxe. Nuria Cabanillas y Lorena Guréndez nun pudieron asistir a la selmana na que s'entrenó l'exerciciu, pero sí allegaron al actu.

N'agostu de 2006, xunto al restu de los sos excompañeras de la seleición nacional de 1996, allegó a un realcuentru que tuvo llugar n'Ávila mientres tres díes con motivu del décimu aniversariu de la consecución de la medaya d'oru n'Atlanta 1996. Dichu alcuentru #entamar Carlos Beltrán al pie de la so productora, Klifas dreams, coles mires de grabar un documental nel qu'elles mesmes narraren la so hestoria, anque nun s'estrenó hasta años más tarde sol títulu *Les Neñes d'Oru.* El 30 de payares de 2006, los seis campeones olímpiques n'Atlanta asistieron a la Gala Añal de la Real Federación Española de Ximnasia, celebrada en Madrid, na que fueron amás homenaxaes.

En dando clases a neñes pequeñes na Escuela Municipal de La Vila Joiosa, formó nesa ciudá'l Club de Ximnasia Rítmica Marta Baldó (rebautizado en 2015 como Club #Gimnasia La Vila Joiosa), del que foi presidenta y entrenadora, anque na actualidá atópase desvenceyada del mesmu. Unes pistes deportives de dicha llocalidá tamién recibieron el so nome. Les mesmes fueron ampliaes y remocicaes en 2011 tresformándose l'espaciu nel Parque Deportivu Marta Baldó», inauguráu'l 1 de xunetu d'esi añu cola presencia de la mesma Marta Baldó. Amás, dende 2000, tolos años #celebrar en La Vila Joiosa el Troféu Marta Baldó de ximnasia rítmica.

N'avientu de 2013 #estrenar en YouTube el documental *Les Neñes d'Oru*, grabáu mientres el realcuentru de los siete excomponentes del conxuntu en 2006. Empobináu por Carlos Beltrán y de 54 minutos de duración, presentóse estremáu en cinco partes, siendo la primer xubida'l día 9 y la postrera'l día 26. El documental narra, al traviés d'entrevistes a les mesmes ximnastes, l'antes, el mientres y el dempués de la medaya d'oru d'Atlanta.

El 8 de payares de 2014, los siete integrantes del conxuntu de 1996 fueron homenaxaes na IX Gala Internacional de Ximnasia Rítmica Euskalgym, que se celebró per primer vegada en Vitoria. Na mesma, #llevar a cabu una proyeición d'imáxenes sobre'l tapiz consistente nos nomes de les ximnastes col logotipu de los Xuegos Olímpicos d'Atlanta 1996 y la medaya d'oru de fondu, mientres sonaba la música del so exerciciu d'aros naquelles Olimpiaes. De siguío, los siete ximnastes salieron a la pista pa face-yos entrega de la Medaya Euskalgym y recibir una placa conmemorativa de manes de José Luis Tejedor y Javier Maroto, presidente de la Federación Vasca de Ximnasia y alcalde de Vitoria respeutivamente, ante la presencia de les casi 9.000 persones qu'asistieron a la gala nel Fernando Buesa Arena. Foi'l primer realcuentru de les Neñes d'Oru al completu tres la xunta de 2006.

El 7 de marzu de 2015, la escultura dedicada nel so honor foi vuelta asitiar nel Parque Deportivu Marta Baldó» de La Vila Joiosa dempués de que fora retirada poles obres de remodelación de 2011. Nel actu asitióse una placa conmemorativa na escultura y la ex-ximnasta robló nel Llibru d'Honor de Deportes de la ciudá, siendo'l primera deportista en faelo. Amás, esi mesmu día foi bautizada como «Copa Marta Baldó» una copa perteneciente al Vilamuseu que ta datada del 75 al 25 e.C. y que provién de la necrópolis íbera de Poble Nou (La Vila Joiosa).

El 14 d'ochobre de 2015, los seis campeones olímpiques n'Atlanta, ente elles Marta, recibieron la Medaya d'Oru de la Real Orde del Méritu Deportivu, dada pol Conseyu Cimeru de Deportes, la máxima distinción que puede llograr un deportista español. El gallardón fuéra-yos concedíu'l 28 de xunetu del mesmu añu. L'actu d'entrega foi presidíu por Íñigo Méndez de Vigo, Ministru d'Educación, Cultura y Deporte, y por Miguel Cardenal, presidente del CSD, y tuvo llugar nel auditoriu del Muséu Nacional Centru d'Arte Reina Sofía (Madrid). Al mesmu asistió tamién Maider Esparza. Amás, nel mesmu eventu fueron gallardoniaes cola Medaya de Bronce'l conxuntu español de ximnasia rítmica de 2014, conocíu como'l Equipaso, siendo la primer vegada que dambes xeneraciones de ximnastes axuntábense.

El 23 de xunetu de 2016 #realcontrar col restu de les Neñes d'Oru na Gala 20ᵘ Aniversariu de la Medaya d'Oru n'Atlanta '96, que tuvo llugar nel Palaciu de Congresos de Badayoz nel marcu del X Campus Internacional de Ximnasia Rítmica Nuria Cabanillas. Al homenaxe allegaron tamién delles ex-ximnastes de la seleición como Carolina Pascual, Almudena Cid, Alba Caride, Ana Bautista, Carolina Malchair, Marta Calamonte, María Eugenia Rodríguez y Ana María Pelaz, según la xueza internacional Maite Nadal y la coreógrafa del conxuntu d'Atlanta, Marisa Mateo. El conxuntu nacional júnior realizó amás dos exhibiciones mientres la gala, que cuntó igualmente con actuaciones de Carolina Pascual y los participantes del Campus. Emitióse coles mesmes un mensaxe grabáu de la exseleccionadora Emilia Boneva dende la so casa de Bulgaria.

El 13 de xunetu de 2017 *as*istió en Barcelona a la xunta y a la gala homenaxe a los medayistes olímpicos españoles pol 50ᵘ Aniversariu del diariu As que tuvieron llugar nel Estadiu Olímpicu Lluís Companys y nel Muséu Nacional d'Arte de Cataluña respeutivamente, onde se realcontró coles sos compañeres del conxuntu Estela Giménez, Tania Lamarca y Estíbaliz Martínez, amás de col Equipaso y con Carolina Pascual. El 25 de payares de 2017, Marta asistió al homenaxe a les 9 ximnastes olímpiques de la Comunidad Valenciana, entamáu pola Federación Valenciana de Ximnasia mientres la Fase Final del Circuitu Iberdrola de Ximnasia Rítmica nel Pabellón Pedro Ferrándiz d'Alicante. Al mesmu asistieron Marta, Maisa Lloret, Carolina Pascual, Carmina Verdú, Marta Linares, Isabel Pagán, Alejandra Quereda y Elena López, cola ausencia de Estela Giménez, que nun pudo allegar al actu. Tamién foi homenaxada nel mesmu la entrenadora Rosa Menor, ex seleccionadora nacional de ximnasia rítmica. A toes elles fíxose-yos entrega d'un ramu, un platu condecoráu del Conceyu d'Alicante y un collar d'oru colos aros olímpicos.

El 15 d'avientu de 2017 los partíos políticos con representación municipal alcordaron qu'una cai n'Alicante llevara'l nome de Ximnastes olímpiques alicantines». La cai, conocida como Collacia Romeu Palazuelos, ye una de les qu'arredola les instalaciones del Club Atlético Montemar nel centru de la ciudá. Primeramente'l día 15 de payares de 2016 aprobárase qu'una cai n'Alicante llevara'l nome de «#Deportista Marta Baldó», ratificándose tamién dos tales cais pa les ximnastes Estela Giménez y Maisa Lloret, ente otres, toes encuadraes nel procesu del cambéu de nomenclatura de les cais n'aplicación de la Llei de Memoria Histórica. A finales d'avientu tuvo llugar l'allugamientu de les plaques ensin nengún previu avisu escontra les ximnastes y ensin la realización de nengún actu. Sicasí, pocu dempués una decisión xudicial obligó al reestablecimientu de les anteriores plaques y el cambéu de nomenclatura de les cais suspendióse, sustituyéndose darréu pol actual tres un alcuerdu políticu.

Na actualidá Marta ye profesora d'Educación Física nun colexu en Benidorm.

## Legáu ya influencia

La excapitana del conxuntu español Ana María Pelaz declaró nuna entrevista en 2009 tres la so retirada que «cuando vi a la seleición n'Atlanta '96 dixi: yo quiero ser como elles». La ximnasta Carolina Rodríguez, preguntada nuna ocasión polos #orixe de la so pasión pola rítmica, manifestó que «en 1996, en viendo ganar l'oru a España n'Atlanta, con 10 años, supi que dalgún día querdría tar ende, que quería ser olímpica». Alejandra Quereda, actual capitana del conxuntu español conocíu como'l Equipaso, preguntada en 2014 polo que pa ella fuera lo más increíble que pasó na ximnasia, contestó que «L'oru d'España n'Atlanta. Marcó la hestoria de la nuesa ximnasia. Dende ende tou camudó».

La seleccionadora naquella etapa, Emilia Boneva, concedió una entrevista a la revista *Sobre'l tapiz* en 2016, onde recordó'l momentu del oru olímpico: Tres l'estrenu del documental *Les Neñes d'Oru* en 2013, el so direutor, Carlos Beltrán, manifestábase asina nuna entrevista al respeutu de l'acoyida del filme: El montaxe de 5 aros de 1996 foi homenaxáu darréu por otres ximnastes, como nel exerciciu d'exhibición del conxuntu júnior español nel Euskalgym 2012 (integráu por Paula Gómez, Sara González, Miriam Guerra, Claudia Heredia, Carmen Martínez, Victoria Plaza y Pilar Villanueva), onde s'usaba, al igual que nel exerciciu de 1996, «America» de Leonard Bernstein, amás d'otros dos tarrezas de banda sonora de *[[West Side Story]]*: «Dancie at the Gym» y «Overture». El conxuntu júnior español de 2016 (Mónica Alonso, Victoria Cuadrillero, Clara Esquerdo, Ana Gayán, Alba Polo, Lía Rovira y Sara Salarrullana) tamién homenaxó esti exerciciu na Gala 20ᵘ Aniversariu de la Medaya d'Oru n'Atlanta '96, usando la mesma música y emulando dellos movimientos del montaxe orixinal.

### Na cultura popular
Ente otres apaiciones na cultura popular, dalgunes de les Neñes d'Oru sirvieron de base pa dellos personaxes qu'apaecen na serie de cuentos infantiles *Olympia* (2014), escritos por Almudena Cid ya ilustraos por Montse Martín. Coles mesmes, el rellatu de la vida de les Neñes d'Oru na concentración nacional ta presente na autobiografía novelada *Lágrimas por una medalla* (2008), escrita por Tania Lamarca y Cristina Gallo. Reseñes del finxu de la medaya olímpica apaecen en llibros como *Españoles d'oru* (1999) de Fernando Olmeda y Juan Manuel Gozalo, *Enredando na memoria* (2015) de Paloma del Río, o *Pincelaes de rítmica* (2017) de Montse y Manel Martín.

## Equipamientos

## Música de los exercicios

## Palmarés deportivu

### A nivel de club

### Seleición española

## Premios, reconocencies y distinciones

* Gallardoniada na XVI Gala Nacional del Deporte de l'Asociación Española de la Prensa Deportiva (1996)
* Troféu Conceyu d'Alicante al meyor deportista alicantín absolutu de 1995 (*ex aequo* con Estela Giménez), dau pola Asociación de la Prensa Deportiva d'Alicante (1996)
*  Medaya d'Oru de la Xeneralidá Valenciana al Méritu Deportivu (1996)
*  Orde Olímpica, dada pol COE (1996)
*  Placa d'Oru de la Real Orde del Méritu Deportivu, dada pol Conseyu Cimeru de Deportes (1996)
* Premiu Importantes d'Información 1996 del mes de xunetu, dau pol *Diariu Información* (1997)
* Gallardoniada na XVII Gala Nacional del Deporte de l'Asociación Española de la Prensa Deportiva (1997)
* Troféu Conceyu d'Alicante al meyor deportista alicantín absolutu de 1996 (*ex aequo* con Estela Giménez), dau pola Asociación de la Prensa Deportiva d'Alicante (1997)
*  Copa Barón de Güell al meyor equipu español, dada pol CSD y apurrida nos Premios Nacionales del Deporte de 1996 (1997)
* Meyor Deportista Femenina de 1996 (*ex aequo* con Estela Giménez) nos Premios Deportivos Provinciales de la Diputación d'Alicante (1997)
* Meyor grupu atléticu nos Gallardones Nacionales al Méritu Deportivu Inter Gym's Oro 2005 (2006)
* Homenaxada (xunto al restu del conxuntu campeón olímpicu) na Gala Añal de la Real Federación Española de Ximnasia (2006)
* Gallardoniada (xunto al restu de medayistes olímpicos españoles) na Gala del Centenariu del COE (2012)
* Troféu conmemorativo na Gala del XXV Troféu Conceyu d'Alicante, dau pola Asociación de la Prensa Deportiva d'Alicante (2014)
* Medaya Euskalgym (al pie de les #demás Neñes d'Oru) na IX Gala Internacional de Ximnasia Rítmica Euskalgym (2014)
*  Medaya d'Oru de la Real Orde del Méritu Deportivu, dada pol Conseyu Cimeru de Deportes (2015)
* Diploma acreitativu y tarxeta olímpica, daos pol COE na Gala 20ᵘ Aniversariu de la Medaya d'Oru n'Atlanta '96 (2016)

### Otros honores
* El Club Ximnasia La Vila Joiosa llevó'l so nome hasta 2015.
* Dende 2000 #celebrar en La Vila Joiosa el Troféu Marta Baldó de ximnasia rítmica.
* El 1 de xunetu de 2011 foi inauguráu'l Parque Deportivu Marta Baldó» en La Vila Joiosa, una remodelación del antiguu polideportivu que tamién llevaba'l so nome. El 7 de marzu de 2015, la escultura dedicada nel so honor foi vuelta asitiar nes pistes con una placa conmemorativa y la ximnasta robló nel Llibru d'Honor de Deportes de la ciudá. Una copa íbera perteneciente al Vilamuseu foi bautizada como «Copa Marta Baldó» el mesmu día.
* El 15 d'avientu de 2017 los partíos políticos con representación municipal alcordaron qu'una cai n'Alicante llevara'l nome de Ximnastes olímpiques alicantines». La cai, conocida como Collacia Romeu Palazuelos, ye una de les qu'arredola les instalaciones del Club Atlético Montemar nel centru de la ciudá. Primeramente'l día 15 de payares de 2016 aprobárase qu'una cai n'Alicante llevara'l nome de «#Deportista Marta Baldó», concretamente la cai conocida como Manuel Senante, ratificándose tamién dos tales cais pa les ximnastes Estela Giménez y Maisa Lloret, ente otres, toes encuadraes nel procesu del cambéu de nomenclatura de les cais n'aplicación de la Llei de Memoria Histórica. Sicasí, una decisión xudicial obligó al reestablecimientu de les anteriores plaques y el cambéu de nomenclatura de les cais suspendióse, sustituyéndose darréu pol actual tres un alcuerdu políticu.
* Entrega d'un collar d'oru colos aros olímpicos y un platu condecoráu del Conceyu d'Alicante nel homenaxe a les 9 ximnastes olímpiques de la Comunidad Valenciana, entamáu pola Federación Valenciana de Ximnasia'l 25 de payares de 2017 mientres la Fase Final del Circuitu Iberdrola de Ximnasia Rítmica nel Pabellón Pedro Ferrándiz d'Alicante.

## Galería

File:Conjunto español 1994 París.png|El conxuntu español (izqda.) cola plata nel podiu de la xeneral del Mundial de París (1994).
File:Conjunto español 1995 Praga.PNG|Marta (segunda a la derecha) col conxuntu nel exerciciu de 5 aros nel Campeonatu Européu de Praga (1995).
File:Conjunto español 1995 Praga 02.PNG|Conxuntu español nel podiu de 3 pelotes y 2 cintes en Praga.
File:Conjunto español 1995 Viena 05.PNG|3 pelotes y 2 cintes en Viena (1995).
File:Conjunto español 1995 Viena 06.png|Posición inicial del exerciciu de 5 aros nel Mundial de Viena.
File:Conjunto español 1995 Viena 04.PNG|Otru momentu del montaxe de 5 aros español.

File:Conjunto español 1995 Viena 07.png|Final del exerciciu de 5 aros en Viena.
File:Conjunto español 1995 Viena 08b.jpg|L'equipu esperando en Viena la nota final del concursu xeneral tres l'exerciciu de 5 aros.
File:Conjunto español 1995 Viena 09.PNG|El conxuntu cola plata nel podiu de la xeneral en Viena.
File:Conjunto español 1995 Viena 03.PNG|Podiu completu del concursu xeneral en Viena. D'esquierda a derecha: España, Bulgaria y Bielorrusia.
File:Conjunto español 1995 Viena 02.PNG|Otru momentu del podiu de la xeneral.
File:Conjunto español 1995 Viena 01.PNG|El conxuntu español cola plata nel podiu de la final de 5 aros.
File:Conjunto español 1995 Viena 10.PNG|El conxuntu col oru nel podiu de pelotes y cintes.


## Filmografía

### Películes

### Programes de televisión

### Publicidá
* Dos anuncios de Cola Cao (1996). Apaición xunto al restu del equipu en dos *spots* televisivos pa Cola Cao, entós patrocinador del Programa ADO.
* Anunciu de Campofrío (1996). Apaición xunto al restu de la seleición española n'anunciu de televisión de la empresa cárnica, entós patrocinador de la Federación.

## Ver tamién
* Les Neñes d'Oru
* *Les Neñes d'Oru* (documental)
* Seleición nacional de ximnasia rítmica d'España
* España nos Xuegos Olímpicos
* España nos Xuegos Olímpicos d'Atlanta 1996
* Deportistes d'España nos Xuegos Olímpicos d'Atlanta 1996
* Medayistes españoles más nuevos nos Xuegos Olímpicos

## Notes aclaratories

## Referencies

### Bibliografía
* Burriel i Paloma, Joan Carles (2006). ''Manual de la organización institucional del deporte.'' Paidotribo.   
* Fernández del Valle, Aurora (1995). Ximnasia rítmica deportiva: aspeutos y evolución. ESM. ISBN  
* Gallo, Cristina (2008). *Lágrimas por una medalla.* Temas de Hoy.  

## Enllaces esternos

* Marta Baldó en la páxina web del COE