Mantón de Manila

El **mantón de [[Manila]]** ye un llenzu cuadráu de seda decoráu en colores vivos con flores, páxaros o fantasíes, y rematáu en tol so perímetru por flecos. D'orixe chinu, fíxose bien popular mientres el sieglu XVIII n'España y Hispanoamérica como complementu del vestuariu femenín. Foi inmortalizado por pintores como Joaquín Sorolla, Hermen Anglada Camarasa, Ramón Cases o Julio Romero de Torres. 

Na cultura tradicional del vistíu femenín, el mantón de Manila acomuñar a la muyer andaluza, la manola madrilana, el casticismu na xeografía universal d'influencia hispana, el flamencu y la elegancia de corte exóticu.

## Historia
Prinda orixinal de la China milenaria, nel Alloñáu Oriente, tomó sicasí'l so nome de la capital de Filipines (Manila), antiguu territoriu del Imperiu Español y orixe de les rutes comerciales marítimes mientres la dómina imperial española. Delles fontes afiten el so orixe mientres la dinastía Tang China —añu 600 aC—, hipótesis sofitada nel fechu de que fueren los chinos el descubridores de la seda y los primeres en bordar con filo de seda. La más antigua muestra de bordáu chinu atopóse nuna tumba de la dinastía Zhou —sieglu VI aC—.

Pal investigador Joaquín Vázquez Parladé, el mantón de manila tien un orixe mexicanu como pieza de vistir tardía en Nueva España, onde la seda y el bordáu d'estos testiles yeren industries importantes. Apurre como prueba'l detalle de qu'a principiu del sieglu XVIII esistíen los denominaos traxes de “china poblana” ricamente bordaos con grandes flores y coloríu y diseños chinos. Anota tamién que foi n'Acapulco onde desembarcaben los galeones de Manila.

### La versión de Galdós

L'escritor canariu Benito Pérez Galdós, na so novela *[[Fortunata y Jacinta]]*, fai una interesante esposición sobre la historia del mantón de Manila (según él creación del chinu “Ayún”) y la so rellación col comerciu na capital d'España.

Poco más palantre, nesti mesmu capítulu (subtituláu *Güeyada histórica sobre'l comerciu matritense*), Galdos, siguiendo coles maravíes testiles de los chinos “Ayun”, “Senquá” y “King-Cheong”, esplica'l fundimientu de la pañolería y los artículos asiáticos pela vía de la Compañía de Filipines, suplantaos n'España pola moda 'seria' importada de París y Londres. Y cuntar asina:

## Fábrica, usu y caltenimientu
El mantón de Manila realizar en seda cosíu con filos tamién de seda. De forma cuadrada y gran tamañu, urdíu en colores variaos, siendo los 
más clásicos el negru y el marfil. Antes de trabayar la pieza, realizábase'l dibuxu sobre un papel y furábase; depués marcábense con tices les plantíes furaes, dexando la marca na tela que pasaba al bastidor pa dar en bordarlo. La téunica más habitual yera'l bordáu a matiz o «acu pictae» (pintura d'aguya), y dientro d'ella la de bordáu planu, con puntos de matiz chinu, pasáu planu y gordonucu. La obra cerrar col allugamientu de los flecos o "flecado", manera o elementu heredáu de los árabes, realizáu tamién con filo de seda y téunica de macramé. El flecado —un dibuxu a base de nuedos, formaos manualmente— constitúi unu de los llabores testiles más complexes y vistoses.

Por que tres el so llargu viaxe'l mantón llegara a los puertos de destín en óptimas condiciones escurriéronse y fabricaron en Filipines unos estoxos d'embalaxe especiales: caxes cuadrangulares de madera lacada y dorada, decoraes con incrustaciones de madreperla y motivos chinescos. Nel so interior conteníen de la mesma otra caxa de cartón enteláu na que se plegaba una única pieza. 

Polo xeneral, el mantón de Manila, como asocede con toquíes, manteos y chales, llévase sobre los costazos, dobláu en sentíu diagonal formando un triángulu y les sos dimensiones varien llixeramente pero siempres tendrán de cubrir el llombu, algamando los estremos la punta de los deos de cada mano colos brazos abiertos perpendicularmente al tueru. Tamién suel llevase anoyáu a un llau, al altor de los cadriles.

Pal so almacenamientu, los mantones riquen un espertu sistema de dobláu, pero si desconozse, pueden quedar colgaos d'una percha y cubiertos con una funda o, a cencielles guardaos nun caxón ensin doblar (basta con dexaos cayer y camudalos de posición de xemes en cuando). En casu de necesidá o pa realzar el bordáu, el mantón puede planchase del revés con planchar de vapor. Tamién esisten tubos acolchaos de caltenimientu onde'l mantón queda endolcáu ente dos teles d'algodón de tamañu mayor, pa evitar que'l polvu acede la prenda.

## Nel flamencu

Cuando na primer metá del sieglu XIX, la poderosa industrial testil inglesa y les modes europees impunxeron los sos tonos gris y opacu nel vistíu femenín, el mantón de Manila, cayíu en desgracia ente la burguesía foi baxando estratos sociales hasta abellugase nel casticismu de les manolas madrilanes y la muyer de les castes xitanes más de la mayoría de les capitales españoles. La so presencia na ceremonia del baille flamencu ye unu de los principales recursos de la gracia de la "bailladora", amás d'un atributu femenín ricu en simbolismu.

## Na zarzuela

L'estrenu de *[[La verbena del Palombu]]* el 17 de febreru de 1894 nel Teatru Apolo de Madrid, con llibretu de Ricardo de la Vega y partitura del Maestru Chapí, terminada por Tomás Bretón, dedicó-y al mantón de Manila de les chulapes de la capital d'España, dos de les coplillas más populares de la historia de la Zarzuela, como'l dúu de Julián y Susana:

 

Otru pasaxe tamién bien popular ye'l coru de chulapos y chulapas que diz: 

### Lleendes
En Ramales de la Victoria celebrar mientres el mes de xunetu la *Verbena del Mantón*, remembrando la lleenda de la batalla de Ramales de 1839, cuando'l Xeneral Maroto y la so partida carlista na so fuxida dexaron escaecíu un bagul llenu de mantones, ayalga que Baldomero Espartero partió ente les muyeres que al recibi-y celebraben la so victoria.

## Ver tamién
* Chal
* Echarpe
* Mantiella
* Mantón
* Rebozo

## Notes


## Referencies

## Bibliografía
* 
* 
* 
* 
* 

## Enllaces esternos