Mickey Rooney

**Mickey Rooney**  foi un reconocíu actor y animador d'Estaos Xuníos de cine, televisión y teatru; munches de les sos actuaciones remóntense a los años 1930 y 1940. La so carrera estiéndese por más d'ochenta años, en comedies del cine mudu, musicales con Judy Garland, obres de Shakespeare, televisión y musicales de Broadway.

## Biografía
El so padre yera escocés y la so madre, norteamericana. Trabayó en más de 100 películes y tamién fixo series de televisión y dellos trabayos rellacionaos con esti mundu. Los sos papeles fueron de personaxes de muncha simplez y espontaneidá, que captaron la simpatía de l'espectador.

Entamó la so carrera artística na so neñez, cuando actuaba nel espectáculu de vodevil de los sos padres, tiempu nel qu'empecipare a surdir nel cine enantes de cumplir los 10 años; na so adolescencia yá yera una estrella por papeles como Andy Hardy. Ye consideráu l'actor cola carrera profesional más llarga (dende 1922 hasta 2014). Ente cine y televisión, cunta con 326 títulos. Siempres dixo: "nun te retires, ye meyor qu'inspires"; y en 2008, dixo a The Associated Press "hai enforma por faer". 

Nos años 1990, participó na serie de televisión *[[The Adventures of the Black Stallion]]* (1990-1993). Unu de los sos últimos papeles foi un ésitu en taquilla: *[[A night at the Museum]]*, de 2006.

Ganó dos Premiu Óscar polos sos llogros personales y, ente 1939 y 1942, foi l'actor más taquilleru de la industria, lo que s'atayó mientres se xunió al exércitu na Segunda Guerra Mundial. No cimero de la so carrera, foi la encarnación del home espectáculu que podía cantar, baillar y faer chancies, cautivando a millones cola so gran sorrisa y la so melota rubia. Más tarde ganó un premiu Tony y un Emmy poles sos actuaciones en Broadway y un programa de televisión, respeutivamente. En 1982 dióse-y el Óscar honoríficu. Foi ganador de los premios Globu d'Oru y Emmy.

### Vida privada
Mickey Rooney declarara en quiebra en 1996 porque debía más de 1,75 miyones de dólares al IRS, l'organismu del Gobiernu d'Estaos Xuníos responsable de la recaldación d'impuestos.

A pesar de la so baxa estatura y apariencia pocu engraciada, yera dueñu d'una personalidá desbordante en simpatía y muncha elocuencia. Casóse ocho vegaees y tuvo nueve fíos en total. Les sos esposes foren Ava Gardner (1942-1943), Betty Jane Rase (1944-1949) con quien tuvo dos fíos; Martha Vickers (1949-1951), un fíu; Elaine Mahnken (1952-1958), cuatro fíos; Barbara Ann Thomason (1958-1966), Marge Lane (1966); Carolyn Hockert (1969-1974), dos fíos; y Jan Chamberlin (1978-2014).

### Fallecimientu
L'actor finó'l 6 d'abril de 2014 en Los Angeles, California, por causes naturales. Rooney taría acompangáu de la so familia al momentu del so decesu na so casa de North Hollywood, informó Andrew Smith, comandante de la policía de Los Angeles. Smith dixo qu'axentes respondieron a un reporte de muerte pero indicaron que nun había nada sospechoso y qu'él nun tenía más detalles. La oficina del forense del condáu de Los Angeles dixo que nun yera'l so casu porque Rooney morrió de causes naturales. Nun se dieren detalles alrodiu de la muerte del actor, quien el mes pasáu allegó a una fiesta la nueche d'entrega de los premios Óscar.

## Filmografía

## Televisión
Na última temporada de la serie *[[Full House]]* (1994), apaeció como artista convidáu nel episodiu de Navidá, faciendo'l papel d'un propietariu d'una tienda de regalos y artículos de chancia.

En 1995, apaeció como actor de voz nel episodiu «Radioactive man» de *[[The Simpsons]]*.

Nos años 1980 y 1990, pudo vése-y en populares series de televisión como "The Love Boat" (1982), "The Golden Girls" (1988), "Murder, She Wrote" (1993) o "ER" (1998).

## Premios

### [[Premios Óscar|Óscar]]

## Referencies

## Enllaces esternos