Organización territorial d'Alemaña

Alemaña ye una república federal compuesta por dieciséis estaos federaos, llamaos *Länder* (sing. *Land*, 'Estáu' n'alemán) o, de forma oficiosa, *Bundesländer* (sing. *Bundesland*, 'estáu federáu'). Esisten de la mesma otros niveles de l'alministración, como son les rexones alministratives (sing. *[[Regierungsbezirk]]*), los distritos (sing. *Kreis*) a nivel entemediu y los conceyos (sing. *Gemeinde*) a nivel llocal.

## Estaos federaos ''(Bundesländer)''



Los *Länder* son suxetos de derechu internacional orixinarios con personalidá estatal propia, anque polo xeneral namái la exercen ente sigo y son representaos nel estranxeru pol Estáu federal (*Bund*). «L'orde constitucional de los *Länder* tien de responder a los principios del Estáu de Derechu republicanu, democráticu y social» (art 28.1 [GG ''Grundgesetz''], Constitución Alemana). Asina, cada unu de los dieciséis estaos federaos tien el so propiu gobiernu y parllamentu (el *[[Landtag]]*), que ye escoyíu cada cuatro o cinco años, según el casu.

A nivel federal, los gobiernos de cada estáu tán representaos nel Conseyu Federal (*Bundesrat*), al que la Constitución Alemana atribúi la competencia pa conocer de les iniciatives de la Federación cuando afecten a los estaos federaos. A diferencia del sistema español de comunidaes autónomes, tolos estaos federaos alemanes tienen los mesmos poderes y competencies. Los artículos 70 a 74 de la Constitución Alemanadefinen les árees de competencies que pertenecen al Estáu federal y les que incumben a los estaos federaos.

A pesar de que'l nome *Land* aplicar de forma xeneral a los dieciséis estaos federaos, hai trés qu'oficialmente utilicen la denominación *Freistaat*, 'república' (Baviera, Saxonia, Turinxa) y otros trés *Stadt-Staat*, 'ciudá-estáu' (Berlín) o *Freie (und) Hansestadt*, 'ciudá llibre (y) hanseática' (Bremen y Hamburgu). Toos menos los trés últimos y en contraposición con ellos denominar *Flächenländer*, 'estaos con superficie'.

A lo llargo de la historia de la República Federal d'Alemaña, l'Estáu federal tendió a asumir cada vez más competencies, almitiendo coles mesmes una mayor participación de los gobiernos de los estaos federaos al traviés del *[[Bundesrat (Alemaña)|Bundesrat]]*. Sicasí, esto provocó una mayor complexidá del sistema llexislativu y torgó tomar decisiones rápides, llevando inclusive a un virtual bloquéu llexislativu siempres que'l partíu d'oposición na cámara baxa del Parllamentu alemán (*[[Bundestag]]*) llograba la mayoría de los escaños nel *Bundesrat*. Nel añu 2006 encetóse la llamada «Reforma del Federalismu» por aciu una reforma constitucional y otros cambeos llexislativos menores pa reordenar les competencies del Estáu federal y los estaos federaos, restando atribuciones al *Bundesrat* y aumentando los poderes xenuinos de los gobiernos rexonales.

## Rexones alministratives ''(Regierungsbezirk)''

Un ***Regierungsbezirk*** (xeneralmente traducíu como *rexón alministrativa*) ye una rexón alministrativa-gubernamental d'Alemaña, una subdivisión de dalgunos estaos federaos. Los *Regierungsbezirke* tán coles mesmes estremaos en distritos (*Kreise*) que pueden ser urbanos o rurales (Landkreise). El *Regierungsbezirk* ta gobernáu por un *Bezirksregierung* empobináu pol *Regierungspräsident*.

Non tolos *Bundesländer* (estaos federaos) disponen d'esta subdivisión; dalgunos tán estremaos direutamente en distritos. Anguaño, cinco estaos tán estremaos en 22 *Regierungsbezirke*, con una población que bazcuya de los 5.255.000 habitantes de la rexón de Düsseldorf a los 1.065.000 de la rexón de Gießen:

 Baden-Wurtemberg: Friburgu, Karlsruhe, Stuttgart, Tubinga

 Baviera: Alta Baviera, Baxa Baviera, Alta Franconia, Franconia Central, Baxa Franconia, Altu Palatináu, Suabia

 Hesse: Darmstadt, Gießen, Kassel

 Renania del Norte-Westfalia: Arnsberg, Colonia, Detmold, Düsseldorf, Münster

 Saxonia: Chemnitz, Dresde, Leipzig

## Distritos ''(Kreis)''

Hai 401 distritos (*Kreise*) n'Alemaña, unidaes alministratives d'Alemaña (lliteralmente 'círculos'). Los distritos tán nun nivel entemediu ente los Länder (estaos federaos) y los conceyos. La mayoría de los distritos (294) son rurales (*Landkreise*). Les ciudaes con más de 100.000 habitantes (o menos, en dellos estaos) nun pertenecen a nengún distritu rural, sinón qu'asumen elles mesmes tales responsabilidaes formando un distritu urbanu (*Stadtkreise*). Tamién son llamaes 'ciudaes ensin distritu' (*Kreisfreie Städte*). En 2020 esistíen 107 distritos urbanos, formando xunto colos rurales un total de 401 distritos. En Renania del Norte-Westfalia hai delles ciudaes con más de 100.000 habitantes que nun formen distritos urbanos, como Iserlohn, Recklinghausen, Siegen, Paderborn, Bergisch Gladbach, Witten o Neuss.

* Llista de distritos urbanos alemanes
* Llista de distritos rurales alemanes

### Otres alministraciones supramunicipales

Pueden esistir otres alministraciones entemedies ente los conceyos y los estaos federaos, yá esistan los distritos o non.

* **Unión Municipal de Tipu Especial** (*Kommunalverband besonderer Art*). Surde pola unión d'un distritu rural y una ciudá non adscrita y lleva a pensar nel conceutu de 'distritu rexonal'. Esti tipu d'organización n'Alemaña son:

:*Region Hannover* (dende'l 1 de payares de 2001)
:*Regionalverband Saarbrücken* (dende'l 1 de xineru de 2008)
:*Städteregion Aachen* (dende'l 21 d'ochobre de 2009)

* **Mancomunidá** (*Landschaftsverband*). Ye una forma d'unión municipal que se da en Renania del Norte-Westfalia y Baxa Saxonia. Les mancomunidaes nestos estaos son:

::*Renania del Norte-Westfalia: Renania (*Landschaftsverband Rheinland (LVR)*) y Westfalia-Lippe (*Landschaftsverband Westfalen-Lippe (LWL)*).
::*Baxa Saxonia: Braunschweigische Landschaft, Emsländische Landschaft, Landschaftsverband Hameln-Pyrmont, Landschaftsverband Hildesheim, Lüneburgischer Landschaftsverband, Oldenburgische Landschaft, Landschaftsverband Osnabrücker Land, Ostfriesische Landschaft, Schaumburger Landschaft, Landschaftsverband Stade, Landschaftsverband Südniedersachsen, Landschaftsverband Weser-Hunte.

## Conceyos ''(Gemeinde)''

Na estructura alministrativa de la República Federal d'Alemaña, los conceyos (sing. *Gemeinde*) son el pasu más baxu; toos ellos son parte d'un nivel cimeru de l'alministración, yá sía distritu (*Kreis*), estáu (*Land*) o nivel federal (*Bund*). Tamién pueden tomar unu d'esos niveles, como ye'l casu de les ciudaes non adscrites o distritos urbanos (*Kreisfreien Städten/Stadtkreisen*) y les ciudaes estáu (*Stadtstaaten*, a saber: Berlín, Bremen y Hamburgu).

Los conceyos alministren los programes autorizaos pol gobiernu federal o estatal, sobremanera rellacionaos con mocedá, escueles, salú pública y asistencia social, pero tamién son designaos na Constitución Alemana como les entidaes polítiques territoriales encargaes de «regular so la so propia responsabilidá, dientro del marcu de les lleis, tolos asuntos de la comunidá local» (Art. 28 (2) [GG]), lo que-yos dexa actuar nun ampliu rangu d'actividaes. Los fondos que dexen el fomentu de diches xeres provienen sobremanera de niveles más altos de l'alministración, más que d'impuestos establecíos y recaldaos por sigo mesmes siendo los parllamentos municipales y los responsables políticos los que constitúin los órganos formales pal so desenvolvimientu. L'executivu local ta lideráu por un alcalde que ye escoyíu pol mesmu parllamentu municipal o direutamente polos eleutores, dependiendo del estáu federáu.

Históricamente la ordenación del réxime municipal fuera competencia de los estaos federaos, sicasí mientres el periodu de la República de Weimar pasó a ser competencia federal so la norma llamada *Deutsche Gemeindeordnung* que darréu foi modificada pol réxime Nazi p'afaela a la so filosofía político y llegal. Cola promulgación de la Constitución Alemana en 1949, tres la Segunda Guerra Mundial, les competencies de la ordenación del réxime municipal volvieron pasar a los estaos federaos (Art. 77 [GG]), esistiendo una norma única (*Gemeindeordnung*) per cada estáu federáu qu'unifica les normes básicu y específicu de cada tipu d'alministración llocal. Un casu especial son les ciudaes estáu de Berlín, Hamburgu y Bremen, yá que al ser alministraciones equivalentes a los estaos federaos disponen les sos propies normes, Bremen amás dexa al conceyu de Bremerhaven tener la suya propia.

Tres la fase de formación de los conceyos modernos, a principios del sieglu XIX, fuéronse produciendo diverses uniones de conceyos, sobremanera debíu a la gran crecedera de les ciuidades industriales que fueron incorporando conceyos vecinos. Na República Federal d'Alemaña anterior a la reunificación (1949-1990), mayoritariamente na primer metá de la década de los 70, produciéronse fusiones de conceyos so normes denominaes de «reforma del territoriu» (*Gebietsreform*), munches vegaes de forma contraria a la voluntá de les alministraciones arreyaes. Nos estaos federaos que pertenecieron a la República Democrática d'Alemaña producióse a partir de la reunificación en 1990 un procesu de fusiones similar, ente que nos otros estaos federaos les fusiones tres la década de los 70 fueron bien poques, y la mayoría debíes a razones económiques (por casu la unión de Tennenbronn a Schramberg el 1 de mayu de 2006, siendo'l primer casu de cambéu del mapa municipal en Baden-Wurtemberg dende 1977).

## Árees ensin incorporar ''(Gemeindefreies Gebiet)''

En cinco de los estaos federaos esisten árees ensin incorporar, en munchos casos son zones montiegues o montascoses, anque tamién se da'l casu de cuatro lagos bávaros que nun formen parte de nengún conceyu. Les árees incorporaes pueden pertenecer alministrativamente bien al estáu federáu onde s'atopen o bien a l'alministración federal, que lo xestiona por aciu l'Institutu Federal pa Bienes Inmuebles *(Bundesanstalt für Immobilienaufgaben)*. L'autoridá gubernativa suelse asitiar na alministración del distritu rural *(Landkreis)* ente que la oficina del rexistru facer nun conceyu vecín. Esceiciones son les dos árees habitaes en Baxa Saxonia, col so propiu gobiernu, y los dos de Schleswig-Holstein, pa les cualos esisten oficines mancomunales *(Ämter)*, a les que pertenecen les árees.

A fecha de 1 de xineru de 2005 había 246 árees d'esti tipu, con una superficie total de 4.167,66 km², lo que significa un 1,2% de la superficie total d'Alemaña. A principios de 2010 namái trés d'estes árees taben habitaes, con una población total de 1.710 habitantes (Osterheide y Lohheide en Baxa Saxonia y Gutsbezirk Münsingen en Baden-Wurtemberg). Según pasa'l tiempu les cifres de diches árees mengüen yá que van siendo incorporaes total o parcialmente a conceyos vecinos. La siguiente tabla amuesa la evolución de les árees ensin incorporar de 2000 a 2005:

## Ver tamién
* Ciudaes n'Alemaña
* Organización territorial de la República Democrática Alemana
* Organización territorial de la República de Weimar

## Referencies

## Enllaces esternos
* Mapa interactivo con información estadística de los distritos d'Alemaña *Statische Ämter des Bundes und der Länder* (Oficina Estatal d'Estadística d'Alemaña) .