open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
École centrale de Lille

La **École centrale de Lille** ye una universidá francesa asitiada en Lille.

Tien 1500 estudiantes.

## Profesores
* Louis Pasteur

## Referencies

## Enllaces esternos
Juan Noriega

**Juan Noriega Álvarez**  foi un escritor y profesor asturianu. Aportó a doctor en Ciencies de la Educación y foi inspector d'educación pal Principáu por munchos años.

## Obres destacaes
* *[[La noche celta]]* (1991; foi traducida al francés)
* *[[El okupa]]* (1997)
* *[[El hacha de bronce]]* (1998)
* *[[Brindis de sangre]]* (2010)

## Premios
* Medaya de plata d'Asturies nel añu 2003.

## Referencies

## Enllaces esternos
Rafael Anes

**Rafael Anes Álvarez de Castrillón**  ye un economista y catedráticu asturianu. Ye l'hermanu del tamién economista ya historiador Gonzalo Anes.

Desendolcó la primer parte de la so vida profesional en Madrid, como miembru del serviciu d'estudios del Bancu d'España y como docente de la Universidá Autónoma de Madrid. A mediaos de la década de 1970 participó na puesta en marcha de la Facultá de Ciencies Económiques na Universidá d'Uviéu, permaneciendo n'Asturies dende entós.

## Referencies

## Enllaces esternos
Corollos

**Corollos** ye un llugar de la parroquia de Faéu, nel conceyu asturianu de Cuideiru. Tien una población de .

## Referencies

## Enllaces esternos
Manuel Enrique Mejuto González

**Manuel Enrique Mejuto González**  ye un ex-árbitru de fútbol asturianu

## Premios
* Troféu Guruceta (3): 2001/02, 2002/03 y 2003/04.
* Premiu Don Balón (5): 1996/97, 1998/99, 2002/03, 2005/06 y 2007/08.
* Xiblatu d'oru de Primer División (1): 2004.
* Medaya de plata d'Asturies (2010).

## Referencies

## Enllaces esternos
Eva Suárez

**María Evangelina Suárez García** , más conocida como **Eva Suárez**, ye una tiradora asturiana retirada. Compitió nos Xuegos Olímpicos de 1988, quedando nel puestu 10 na prueba femenina de pistola d'aire comprimíu, y nos Xuegos Olímpicos de 1992.

## Referencies

## Enllaces esternos
Patronato de San José

El **Patronato de San José** ye una institución relixosa de La Felguera, nel conceyu asturianu de Llangréu. Fundóse en 1950 como **Hermandad de San José Obrero** ya inscribióse como fundación el 26 de xunu de 1953.

## Referencies

## Enllaces esternos
Pedro González Menéndez

**Pedro González Menéndez**  foi un comentarista deportivu de Televisión Española, conocíu poles retresmisiones de carreres ciclistes de los años 90.

## Biografía
Estudió bachilleratu nel colexu Santo Domingo de Guzmán d'Uviéu, treslladándose llueu a Madrid, onde se llicenció en periodismu. Entamó a trabayar en Radio Peninsular realizando reportaxes, para pasar darréu a Radio Nacional de España (RNE) en 1974, onde s'especializó n'información deportiva, principalmente en ciclismu y fútbol.

En 1987 dexó RNE ya incorporóse a Televisión Española (TVE), formando pareya profesional con Emilio Tamargo hasta 1994 y, a partir d'esi añu, col ex-ciclista Pedro Delgado. Cubrió les pruebes más importantes del calendariu ciclista mundial: Vuelta a España, Giro d'Italia, Tour de Francia, campeonatu del mundu y xuegos olímpicos.

Morrió na so casa de Madrid el 1 de xineru de 2000, por mor d'un infartu de miocardiu.

Foi un embaxador d'Asturies nel mundu y foi'l máximu promotor de la xubida ciclista a L'Angliru. Depués de la so muerte, la direición de la Vuelta a España daba'l Premiu Pedro González al ciclista qu'usaba menos tiempu nes etapes que trescurríen per Asturies.

En 2000 el Gobiernu del Principáu d'Asturies concedía, a títulu póstumu, la medaya d'Asturies na so categoría de plata.

## Referencies

## Enllaces esternos
Valença

**Valença** pue referise a:

; Portugal
* Valença (freguesía), *freguesia* del conceyu de Valença
* Valença (Portugal) (Valença do Minho)
* Valença do Douro, *freguesia* del conceyu de Tabuaço

; Brasil
* Valença (Bahia)
* Valença (Rio de Janeiro)

; Francia
* Valence (*Valença* n'occitanu)
Vicente García Riestra

**Vicente García Riestra**  foi un activista antifascista asturianu.

## Biografía
Na guerra civil española, y tres l'asesinatu del so padre y el so hermanu per parte de les tropes sublevaes, fuxó a Barcelona y darréu a Francia. Ellí collaboró cola resistencia francesa, motivu pol cual foi deteníu, torturáu pola Gestapo y deportáu al campu de concentración de Buchenwald, onde tuvo presu mientres un añu y mediu. Cuando lu lliberaron les tropes norteamericanes, pesaba namás 28 quilos.

Pola mor del so exiliu, retiróse-y la nacionalidá española y, tres la muerte de Franco, negóse a realizar los trámites pa recuperala yá que defendía que nun tenía por qué reclamar una cosa que yera d'él. En 1976 acabó la so situación como apátrida porque la república francesa dio-y la nacionalidá d'aquel país.

Recibió diversos homenaxes, especialmente na so Asturies natal, y l'escritor Xuan Santori recoyó la so biografía nel llibru *42.553: Después de Buchenwald*. Tamién foi condecoráu cola Lexón d'Honor de Francia.

Nel momentu de morrer, yera el postreru superviviente español del campu de concentración de Buchenwald.

En 2020, el gobiernu d'Asturies dio-y la medaya d'oru d'Asturies a títulu póstumu.

## Referencies

## Enllaces esternos
El Rellán (La Mata)

**El Rellán** ye una casería de la parroquia de La Mata, nel conceyu de Grau. Ye'l llugar de nacencia de Pepín Fernández, fundador de Galerías Preciados. Tien una población de .

## La fuesa d'El Rellán

Conocíase de la existencia de una fuesa de la Guerra Civil Española na casería d'El Rellán, onde antes esistió una trinchera de la mesma dómina, que taba asitiada baxo lo que hasta fai pocu yera una granxa de gochos.

Impulsao poles autoridaes llocales, el Conceyu mercó'l terrén pa exhumar, identificar y da-y digna supultura a les persones que ellí fueron fusilaes na posguerra y pa entregar los restos a los pocos familiares que qu'entá viven, asina con la collaboración de l'Asociación pa la Recuperación de la Memoria Histórica (ARMH) comiénzase coles exhumaciones en campañes añales que desaterraron 61 cuerpos hasta fines de 2023.

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos

*Fosa de La Mata, La Chabola, El Bailache, El Rellán, Llantrales, LNE 14 Avientu 2024
Eduardo Riedel

**Eduardo Riedel**  ye un políticu y empresariu brasilanu.

## Biografía
Afiliáu al Partíu de la Socialdemocracia Brasilana, foi escoyíu gobernador de Mato Grosso do Sul nes elecciones de 2022 en Brasil. Ye'l Secretariu d'Infraestructura de Mato Grosso do Sul dende'l 22 de febreru de 2022 hasta'l 1 de xineru de 2023.

En 2022, presentóse a les elecciones estatales en Mato Grosso do Sul pa gobernador con Barbosinha como vice-gobernador.El 2 d'ochobre de 2022, tuvo 361.981 votos (25,16%) y foi a la segunda vuelta col candidatu Renan Contar.

## Referencies

## Enllaces esternos
Fernando Morán López

**Fernando Morán López**  foi un diplomáticu, escritor y políticu asturianu del Partíu Socialista. Ocupó'l cargu de ministru d'Asuntos Esteriores ente 1982 y 1985 nel primer gobiernu de Felipe González. En completando los sos estudios en Madrid, París y Londres, Morán dedicóse a la diplomacia. Miembru del Grupu de Salamanca en tornu a Enrique Tierno Galván, en 1967 foi cofundador del Partíu Socialista del Interior, que se convertiría darréu nel Partíu Socialista Popular en 1974.

## Obres
* *También se muere el mar*, 1958.
* *El profeta*, 1961. 
* *José Giménez, promotor de ideas*, 1963.
* *Nación y alienación en la literatura negro-africana*, 1961.
* *El nuevo Reino*, 1967. 
* *Revolución y tradición en África negra*, 1971.
* *Novela y semidesarrollo*, 1971.
* *Explicación de una limitación*, 1971.
* *La destrucción del lenguaje y otros ensayos*, 1982.
* *Una política exterior para España*, 1982.
* *España en su sitio*, 1990.
* *Los tiempos muertos y otras anotaciones*, 1990.

## Referencies

## Enllaces esternos
José Manuel Vaquero Tresguerres

**José Manuel Vaquero Tresguerres**  ye un periodista asturianu.

## Premios
* 2016: Medaya d'oru d'Asturies.

## Referencies

## Enllaces esternos
Juan Cueto

**Juan Cueto** ye'l nome de:

* Juan Cueto Alas, periodista asturianu (1942–2019)
* Juan Cueto Sierra, empresariu asturianu
* Juan Cueto Ibáñez, militar español (1881–1937)
Jesús Sanjurjo González

**Jesús Sanjurjo González**  ye un empresariu y políticu asturianu, conseyeru en delles empreses de ThyssenKrupp n'España. Ye l'hermanu del políticu Pedro Sanjurjo.

## Premios
* Medaya de plata d'Asturies (2011)

## Referencies

## Enllaces esternos
Calliteara pudibunda

***Calliteara pudibunda*** ye una especie de lepidópteru perteneciente a la familia Erebidae, habita nel continente européu, en la península de Anatolia y en Boyacá, Colombia. Vuela n'Asturies.

## Sinonimia
*Phalaena pudibunda (Linnaeus, 1758)
*Dasychira pudibunda (Linnaeus, 1758)
*Elkneria pudibunda (Linnaeus, 1758)

## Carauterístiques
Tien unu valumbu d'ente 40 a 60 mm y presenta dimorfismu sexual. Na so fase adulta vuela d'abril a xunu principalmente. El bárabu aliméntase de delles especies de carbayos, sauces, abedurios, o de xéneros como *Prunus* o *Crataegus*.
## Referencies

## Enllaces esternos
*Calliteara pudibunda
Manuel Fernández Arias

**Manuel Fernández Arias**  foi un combatiente asturianu del *Regiment de Cole du Tchad* (R.M.T.), unidá integrada na División Leclerc, conocida por ser vanguardia de les tropes aliaes na lliberación de París na Segunda Guerra Mundial.

## Reconocencies
* Cruz de Guerra
* Caballeru de la Lexón d'Honor
* Medaya de Plata del Principáu d'Asturies (2004)
* Medaya ''Grand Vermeil'' de la Villa de París''.

## Referencies

## Enllaces esternos
Celso López Gavela

**Celso López Gavela**  foi un políticu asturianu.

## Biografía
Llicenciáu en Derechu, miembru del PSOE, foi senador (1983-1987 y 1989-1993), fiscal de les Cortes de Castiella y Lleón (1983-1989) y alcalde de Ponferrada (1979 -1995). Tamién foi presidente del Partíu Socialista de Castiella y Lleón (1988-1994).

## Referencies

## Enllaces esternos
Albuertu n'Azerbaixán

L**albuertu n'Azerbaixán** foi llegalizáu'l 23 de payares de 1955, mientres Azerbaixán formaba parte de la Xunión Soviética como la República Socialista Soviética d'Azerbaixán. La llexislación actual que trata del albuertu nunca foi camudáu, siguiendo vixente tres el colapsu de la Xunión Soviética y la independencia d'Azerbaixán en 1991. La llexislación ye una de les lleis sobro l'albuertu más lliberal nel mundu, dexando l'albuertu a pidimientu hasta la selmana 28 d'embaranzu por una variedá de razones.

La llei dexa l'albuertu a pidimientu pa razones de dañu o muerte al fetu y/o madre y la violación y l'incestu, amás de la muerte del home mientres l'embaranzu, una sentencia xudicial pa la madre o'l padre, un mandatu xudicial que desaposia la madre de los derechos de los padres, si la casa yá tenía más de cinco neños, si la relación ente la madre y el padre termina en divorciu o esisten antecedentes familiares qu'inclúin una enfermedá mental o una defectu motriz.

Tradicionalmente, utilizóse l'albuertu como un métodu anticonceutivu n'Azerbaixán. En 2014, un 13.8% d'embaranzos n'Azerbaixán concluyó nel albuertu, un aumentu del porcentaxe más baxu en 2005 (12.1%).

## Referencies
Duomitus ceramicus

***Duomitus ceramicus*** ye una poliya de la familia Cossidae. Prefier les tierres baxes y considérase una plaga del árbol teca por faer furacos nel tueru nos árboles.

## Sinonimia
**Xyleutes ceramica*  Walker, 1865
**Duomitus ligneus*  Butler, 1880
**Eudoxyla bosschae*  Heylaerts, 1886

Aliméntase d'especies como *Callicarpa*, *Clerodendrum*, *Gmelina*, *Tectona* (Verbenaceae), *Erythrina*, *Sesbania* (Leguminosae), *Spathodea* (Bignoniaceae) y *Duabanga* (Sonneratiaceae).

## Distribución
Atópase en China (Yunnan), Malasia ya India, el sur de Sumatra, Islles Moluques, Nueva Guinea, Papúa, tamién nes islles Salomón y Australia.

## Referencies

## Enllaces esternos
*jungledragon.com - Duomitus ceramicus
Agape (inseutu)

**Agape** ye un xéneru de caparines de la familia Erebidae. Ye orixinaria de les islles del océanu Pacíficu, Indonesia, Filipines: islla Ambón, Amboina, Islles Moluques ya Luzón.

## Sinonimia
* *Spilobotys* Butler, 1887

## Especies
* *Agape arctioides* Butler, 1887
* *[[Agape chloropyga]]* Walker, 1854

## Referencies

## Enllaces esternos

* ''Agape'' at funet.fi
* Natural History Museum Lepidoptera genus database
Institut polytechnique de París

El **Institut polytechnique de París** o **IP París** ye una universidá de Francia, asitiada en Palaiseau. Tien 6.900 profesores y 1.100 estudiantes.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Institut polytechnique de París
Terence Davies

**Terence Davies** pue referise a:

* Terence Davies (direutor) (nacíu en 1945), direutor, guionista y actor inglés.
* Terence Davies (remeru) (1933–2022), remeru australianu.
Islla de Barents

La **islla de Barents** (en noruegu, *Barentsøya*) ye una pequeña islla despoblada del archipiélagu de les islles Svalbard, alcontrada ente les islles Edgeøya y Spitsbergen. Alministrativamente, pertenez a Svalbard, un territoriu dependiente de Noruega.

Lleva'l so nome n'honor de Willem Barents, l'esplorador holandés qu'afayó l'archipiélagu en 1596.

Alcuéntrase xeográficamente ente los 78°25'N y los 21°27'E, ye una islla ártica, más de la metá de la so superficie de 1288 km² ye glaciar. 

Nel norte, nel estrechu que lu dixebra de la islla Spitsbergen, atópase la islla de Kükenthaløya. Al sur, nel estrechu que lu dixebra de la islla Edgeøya ta'l Freemansundet.

## Referencies

## Enllaces esternos
* travel.sygic.com - Barentsøya
Cupiches

El Cupiche ye'l Bárabu d'una caparina de la familia de los piéridos, propia Estáu de Méxicu. 
Ye de color pardu, vellosa y nidiu; vive dientro d'un brotu o bolsa de seda, llamada tamién bolsa de yérbadu , d'onde sale peles nueches p'alimentase de les fueyes, ente que nel día permanez zarrada.

**Los Cupiches**, tienen varios nomes según nel Estáu de Méxicu, **chamas** (en Pátzcuaro, Michoacán), **huenches** (en Zitácuaro, Michoacán), **conduchas** (nel restu del estáu de Michoacán) son los nomes comunes daos en Méxicu a los bárabos de la caparina del yérbadu. Recuéyense siendo brotos y cómense les crisálides turraes nel comal.

## Bibliografia
* Lomelí, Arturo, *La sabiduría de la comida popular*, Grijalbo, 2004. ISBN-10: ‎9700517950, ISBN-13: ‎978-9700517957 

## Referencies

## Enllaces esternos
*Gastronomía de Méxicu
Chuck Weber

**Chuck Weber** pue referise a:

* Chuck Weber (xugador de fútbol americanu) (1930–2017)
* Chuck Weber (xugador de ḥoquei sobre xelu) (nacíu en 1973)
* Chuck Weber (pilotu) (nacíu en 1958)
Longport

**Longport** ye un ''borough'' del condáu d'Atlantic, nel estáu de Nueva Jersey. Llenda con .

## Demografía
Tien una población de  y una superficie de .

## Referencies

## Enllaces esternos
Interlaken

**Interlaken** pue referise a:

* Interlaken (Suiza)
* Interlaken (California)
* Interlaken (Nueva Jersey)
* Interlaken (Nueva York)
Middlesex (dixebra)

**Middlesex** pue referise a:

* Middlesex, condáu históricu d'Inglaterra.
* Middlesex (Nueva Jersey)

## Ver tamién
*
Lodi

**Lodi** pue referise a:

* Provincia de Lodi (Italia)
* Lodi (Nueva Jersey)
* Lodi (Nueva York)
* Lodi (Wisconsin)
Llista de conceyos d'Aragón

La comunidá autónoma d**'Aragón** tien un total de 731 conceyos distribuíos como vien darréu:

* Conceyos de Teruel (236)
* Conceyos de Uesca (202)
* Conceyos de Zaragoza (293)

## Ver tamién
* Llista de conceyos d'España
* Aragón

## Referencies
Butler

**Butler** pue referise a:

## Persones
* Butler (apellíu)
* Austin Butler
* Brett Butler
* Cher Butler
* Chloe Butler
* Dan Butler
* Fanny Jane Butler
* Jack Butler
* Jason Butler Harner
* Judith Butler
* Sarah Butler
* William Butler Yeats

## Xeografía
; Australia
* Butler (Australia Meridional)
* Butler (Australia Occidental)

; Canadá
* Butler (Manitoba)

; Estaos Xuníos
* Butler (Alabama)
* Butler (Georgia)
* Butler (Illinois)
* Butler (Indiana)
* Butler (Kentucky)
* Butler (Maryland)
* Butler (Missouri)
* Butler (Nueva Jersey)
* Butler (Nueva York)
* Butler (Ohio)
* Butler (Oklahoma)
Equipu All-NBA

L**'Equipu All-NBA** () ye un gallardón añal otorgáu pola NBA a los meyores xugadores de la temporada. La votación realízala un grupu de periodistes y llocutores deportivos de los Estaos Xuníos y de Canadá. Esti quintetu va siendo elixíu cada temporada de la NBA dende la so inauguración en 1946. El premiu ta formáu por trés quintetos compuestos por un total de 15 xugadores, cinco en cada equipu. Orixinalmente componíase de dos equipos, pero en 1988 aumentó a trés.

## Votaciones
Los xugadores reciben cinco puntos por cada votu nel primer equipu, trés puntos per cada votu nel segundu equipu y un puntu per cada votu nel tercer equipu. Los cinco xugadores con mayor númberu de puntos totales entren nel primer equipu, colos siguientes cinco xugadores integrando el segundu equipu y asina socesivamente. En casu d'empate na quinta posición de cualquier equipu, el quintetu amplíase a seis xugadores. Solamente producióse un empate en 1952, cuando Bob Davies y Dolph Schayes empataron en votos recibíos. Dende 1946 hasta 1955, los xugadores escoyéronse ensin tener en cuenta la so posición nel terrén de xuegu. Sicasí, a partir de 1956 cada equipu ta formáu por dos aleros, un pívot, y dos bases/escoltes.

LeBron James tien el récord de más selecciones totales con 17, síguenlu Kobe Bryant, Tim Duncan y Kareem Abdul Jabbar con 15. Karl Malone y Shaquille O'Neal tienen 14 eleiciones y Dolph Schayes, Bob Cousy, Jerry West, Hakeem Olajuwon y Dirk Nowitzki tienen 12. LeBron James ye'l xugador con más veces nel primer equipu con 13, mientres que Karl Malone y Kobe Bryant síguenlu con 11.

## Ganadores

### 1947-1988

### 1989-actualidá

## Notes

## Referencies

## Bibliografía
* 
*
Campeonatu d'Equipos d'Asturies 2022

El **Campeonatu d'Equipos d'Asturies 2022** foi la ??ª edición del campeonatu por equipos de Bolo Celta d'Asturies. Ta dividíu en tres categoríes. El campeonatu organízalu la Federación Asturiana de Bolos. 

## Relevu d'equipos
**Primer categoría**

**Segunda categoría**

**Tercer categoría**

## Equipos participantes

### Primer categoría

### Segunda categoría

### Tercer categoría

## Clasificación

### Primer categoría

### Segunda categoría

### Tercer categoría

## Promoción

### Promoción d'Ascensu a Primera
IV Los Valles - Bahinas "A"

### Promoción d'Ascensu a Segunda
La Panera "B" - Villatresmil

## Referencies

## Enllaces esternos
La Correoria (Villoria)

**La Correoria** ye una aldea de la parroquia de Villoria, nel conceyu asturianu de Llaviana. Tien una población de .

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Tenarunga

**Tenarunga**, tamién llamáu *Tenania* o Narunga ye un atolón nel Grupu Acteón, nel archipiélagu de Tuamotu (Polinesia Francesa). 

L'atolón depende alministrativamente de les islles Gambier.

## Xeografía
Tenarunga atópase a 15 kilómetros al noroeste de Matureivavao y 6 km al oeste de Vahanga. Ye un atolón circular, d'una superficie de 2,3 km² y una llaguna interior de 5 km².

Nun tien conexón permanente ente la llaguna y l'océanu.

## Historia
La primer mención del atolón per parte de los europeos, foi fecha pol navegante portugués Pedro Fernández de Quirós, el 5 de febreru de 1606. Quirós bautizó al grupu de islles col nome de *"Los Cuatro Coronaes"* poles palmes de cocu atopaes na islla. Considérase, sicasí, que la documentación de Quirós ye deficiente. El primer aproximamientu claramente documentau a la islla foi fecha en 1833 pol navegante Thomas Ebrill, capitán del barcu mercante *Amphitrite*. 

Fueron visitaes nuevamente en 1837 por Lord Edward Russell, comandante del HMS Acteón (1831), que-y punxo la denominación actual al archipiélagu.

## Flora y fauna
L'atolón presenta una colonia de la especie *Prosobonia cancellata*, endémica del atolón y una ave de la Polinesia propia del archipiélago, la *Prosobonia parvirostris*.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Tenarunga maps.
Tenararo

**Tenararo** ye l'atolón más pequeñu del grupu Acteón, na rexón sureste de les islles Tuamotu, na Polinesia Francesa. 

Alministrativamente, forma parte de les islles Gambier.

## Xeografía
La islla más cercana a Tenararo ye Vahanga, a 6 km en dirección este. 

L'atolón atópase a 2204 kilómetros al sureste de Tahití, y a 115 km de les islles Gambier. 

L'área total de la superficie terrestre ye de 2 km² y la llaguna tien 1,6 km².

L'atolón ta despobláu.

## Historia
La primer mención del atolón por parte de los europeos, foi fecha pol navegante portugués Pedro Fernández de Quirós, el 5 de febreru de 1606. Quirós bautizó al grupu col nome de *Los Cuatro Coronaes* poles palmes de cocu atopaes na islla. Considérase, sicasí, que la documentación de Quirós ye deficiente. 

La primer descripción claramente documentada de la islla, foi fecha en 1833 pol navegante Thomas Ebrill, capitán del Barcu mercante *Amphitrite*. 

Fueron visitaes nuevamente, en 1837, por Edward Russell, comandante del HMS Acteón (1831), que-y punxo el nome actual del archipiélagu.

Nel sieglu XIX, Tenararo convirtióse nun territoriu francés. En 1850 l'atolón taba pobláu por 20 habitantes aboríxenes.

En 1983 l'atolón sufre grandes daños por cuenta de un ciclón.

## Fauna y flora
L'atolón ye un hábitat importante pa munches especies en peligru. Gracies a que l'atolón ta llibre de depredadores, el so espaciu natural conviértese nun habitat esencial pa la conservación de les especies que alli habiten, ente les que se columbraron 21 especies distintes d'aves.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Aves avistadas en Tenararo
Vahanga

**Vahanga** o **Vaega** ye un atolón nel Grupu Acteón nel archipiélagu de Tuamotu, Polinesia Francesa. Depende alministrativamente de les islles Gambier.

## Xeografía
Vahanga atópase a 9 kilómetros al oeste de Tenarunga. Ye un atolón circular, d'una superficie de 3,8  km² y una llaguna interior de 12,6  km². Nun hai conexón permanente ente la llaguna y l'océanu.

En 1850, l'atolón taba pobláu por 20 habitantes aboríxenes. En 2012 taba despobláu.

## Historia
La primer mención del atolón per parte de los europeos, foi fecha pol navegante portugués Pedro Fernández de Quirós, el 5 de febreru de 1606. Quirós bautizó al grupu col nome de *Los Cuatro Coronaes* poles palmes de cocu atopaes na islla. Considérase, sicasí, que la documentación de Quirós ye deficiente.

La primer descripción claramente documentada de la islla, foi fecha en 1833 pol navegante Thomas Ebrill, capitán del Barcu mercante *Amphitrite*.

Fueron visitaes nuevamente, en 1837, por Edward Russell, comandante del HMS Acteón (1831), que-y punxo el nome actual del archipiélagu.

Nel sieglu XIX, l'atolón yera propiedá d'un particular que se faía llamar "Capitán Nicolás". En 1922, esplotaba un plantíu de cocoteros nel atolón. En 1934, Vahanga ye adquiríu pola *Compañía Naval l´Océanie.

== Flora y fauna ==
Vahanga alluga numberoses especies de plantes ente les que se fai que destacar los [[Cocos nucifera|cocoteros]], la *Portulaca lutea*, *Filiformis cassytha* y *Amaranthaceae* como por casu el xéneru *Achyranthes aspera var velutina*.

En 2007, un proyectu ecolóxicu realizáu pola Universidá de Auckland y la Sociedá Ornitolóxica de la Polinesia, propúnxose erradicar los [[Rattus exulans|aguarones del pacíficu]] (*Rattus exulans*), qu'invadieron l'atolón, llevaes polos barcos y los esploradores europeos. L'oxetivu ye restablecer l'equilibriu d'aves nel ecosistema, poniendo especial atención n'especies amenaciaes, tales como la *Gallicolumba erythroptera* y la playera de Tuamotu (*Prosobonia cancellata*).
<gallery>
Prosobonia cancellata cancellata.jpg|Playera de Tuamotu|*Prosobonia cancellata''.


## Referencies
Vuelta a Cataluña 2018

La **Vuelta a Cataluña 2018** () foi una competición de ciclismu per etapes que se celebró ente'l 19 y el 25 de marzu de 2020 en Cataluña, con entamu en Calella y final en Barcelona sobre un percorríu de 1.136 quilómetros.

La carrera ganóla por segundu añu consecutivu el murcianu Alejandro Valverde (Movistar Team). Ésta foi la tercer victoria final de Valverde nesta carrera, depués de qu'en 2009 la ganara por primer vegada. Valverde consiguió el lideralgu al ganar la segunda etapa con final en Valls, pero al otru día perdiólo en favor del belxicanu Thomas De Gendt. La cuarta etapa, con final en La Molina, que tamién ganó Valverde sirvió por que recuperara un lideralgu que yá nun dexó hasta'l final. Valverde, que tamién ganó la clasificación del monte, ganó la xeneral con 29" de ventaya sobre'l so compañeru d'equipu Nairo Quintana. El francés Pierre Latour (AG2R-La Mondiale) remató na tercer posición final y ganó la clasificación de los mozos. Luís Mas Bonet (Caja Rural-Seguros RGA) ganó la clasificación de metes volantes y el Movistar Team la clasificación por equipos.

Xusto antes del entamu de la última etapa, celebróse la primer edición de la reVolta femenina.

## Equipos participantes

## Percorríu

## Desarrollu de la carrera
### 1ᵉʳ etapa

### 2ª etapa

### 3ᵉʳ etapa

### 4ª etapa

### 5ª etapa

### 6ª etapa

### 7ª etapa

## Clasificaciones finales

### Clasificación xeneral

### Clasificación del monte

### Clasificación de los esprinos (metes volantes)

### Clasificación de los mozos

### Clasificación por equipos

## Evolución de les clasificaciones

## Ciclistes participantes y posiciones finales

**Convenciones:**
* **AB-N**: Abandonu na etapa "N"
* **FLT-N**: Retiru por llegar fora de la llende de tiempu na etapa "N"
* **NTS-N**: Nun tomó la salida de la etapa "N"
* **DES-N**: Descalificáu o espulsáu na etapa "N"


## Referencies

## Enllaces esternos

* Web oficial
*
Bruno González

**Bruno González Cabrera**  ye un .

El 14 de payares de 2022 firmó pol Real Sporting de Xixón pa lo que quedaba de temporada con opción a una más

## Clubes

## Referencies

## Enllaces esternos
Niulakita

**Niulakita** ye una de les nueve islles que componen el estáu de Tuvalu y la que s'alluga más al sur de esti país, l'atolón mas próximu ye Nukulaelae. 

Foi mercada pol Reinu Uníu a metá del sieglu XX, dómina na cual decayó la población. 

Tien una población de 27 habitantes, según un censu realizáu en 2012. 

Ye la islla poblada más pequeña, atópase a 270 kilómetros de Funafuti, la capital del país.

Tien cuatro estanques o llagunes que s'usen como llugar recreativu. 

Ye de forma ovalada y nel so puntu más anchu mide 1 kilómetru.

El suministru eléctricu d'esta islla ye 100 % anovable, por cuenta de qu'utilízase enerxía solar. 

Solamente ye posible llegar en barcu por cuenta de que nun hai aeropuertos nin helipuertos.

## Historia
La islla foi afayada por Álvaro de Mendaña el 29 d'agostu de 1595 y foi moteyada *La Solitaria*.

Munchos sieglos dempués, en 1949, dellos aldeanos llegaron provenientes de Niutao y decidieron camudase por cuenta de la sobrepoblación que sufría aquella islla. 
En 2002 la islla tenía una población de 35 habitantes.

## Infraestructura
La islla cunta con una clínica, una escuela primaria (que cunta con 5 alumnos), una ilesia, una "maneaba", que ye una gran casa o salón de xuntes, allugáu nel centru de l'aldega onde tolos vecinos axúntense para aldericar temes rellacionaes cola islla), una estación meteorolóxica y delles cases tradicionales (con depósitos d'agua). 

Según el sacerdote de la islla, el sofitu de Canadá foi vital na meyora tecnolóxica de Niulakita, por cuenta de que donaron paneles solares y les ferramientes de la estación meteorolóxica.

Los caminos de Niulakita nun tán pavimentaos y pol montón de vexetación qu'hai na isla (que ye lo que brinda d'alimentos a l'aldega), ye prácticamente imposible construyir un aeropuertu.

## Diversidá y xeografía
La islla, como la mayoría de les islles de Tuvalu, nun cunta con estanques d'agua duce; el terrén ye arenosu y ta llenu de vexetación (na so mayoría palmeres de cocos y bayes). 

Ye abondo difícil navegar por barcu alredor de Niulakita por cuenta de la gran fuerza de les sos foles la mayor parte del tiempu. Tien tamién na su estensión, el puntu más altu de Tuvalu, 4,6 metros.

## Vida
Niulakita nun cunta con conexón d'internet y los sos habitantes caltienen un estilu de vida tradicional. La mayoría de los aldeanos dedíquense a l'agricultura de subsistencia. Les sos cases son sencielles y cunten con una cocina y un depósitu d'agua nel patiu traseru. 

### Gastronomía
Ye difícil salir a pescar por cuenta de la fuerza de les foles d'alredor de la islla y escasamente los sos aldeanos comen pexes. El plato principal son los páxaros, amás de diverses frutes y verdures. Tamién hai habitantes que tienen gochos.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Reseña d'un turista chinu na so visita a Niulakita, con munches imaxe.
La Correoria

**La Correoria** pue referise a:

* La Correoria, una aldea en la parroquia de Villoria, nel conceyu asturianu de Llaviana.
* La Correoria (Cocañín), en Samartín del Rei Aurelio.
* La Correoria (Santuyano), en Bimenes.

## Ver tamién

## Referencies
Campeonatu d'Equipos d'Asturies 2021

El **Campeonatu d'Equipos d'Asturies 2021**  foi la ??ª edición del campeonatu por equipos de Bolo Celta d'Asturies. Ta dividíu en tres categoríes. El campeonatu organízalu la Federación Asturiana de Bolos. 

## Relevu d'equipos
**Primer categoría**

**Segunda categoría**

**Tercer categoría**

## Equipos participantes

### Primer categoría

### Segunda categoría

### Tercer categoría

## Clasificación

### Primer categoría

### Segunda categoría

### Tercer categoría

## Promoción
### Promoción d'Ascensu a Primera

Los Toupos 8-4 Los Dorados

Los Toupos permanez en Primer categoría.

### Promoción d'Ascensu a Segunda

Los Serenos 7-6 La Cantera

Los Serenos permanez en Segunda categoría.

## Referencies

## Enllaces esternos
Nukulaelae

**Nukulaelae** ye un atolón que forma parte de la nación de Tuvalu, tien una población de 300 persones, según el censu de 2017. 

El poblamientu más grande ye Pepesala nel castru de Fangaua.

Tien la forma d'un ovaláu y consta de siquier 15 castros.

El castru habitáu ye Fangaua, que tien 1.5 kilómetros y de 50 a 200 metros de ancho. 

El puntu más oriental de Tuvalu ye'l castru Niuoko. L'Área de Caltenimientu Nukulaelae cubre l'estremu este de la llaguna. En 2010 realizóse un estudiu de referencia de la vida marina na zona de caltenimientu .

## Historia
La historia tradicional de Nukulaelae ye qu'un home de piel blanco foi la primer persona en columbrar la islla, pero nun s'asitió porque nun había árboles. Nukulaelae, que significa 'la tierra de los sables'. Más tarde, y según la tradición, Valoa de Vaitupu afayó Nukulaelae mientres una espedición de pesca. Tornó a Nukulaelae y llantó cocoteros y finalmente instalóse en Nukulaelae cola so familia .

Nel castru de Tumuiloto había un malae llamáu Fagafale onde se practicaben los actos relixosos n'honor a los espíritus ancestrales.

Nel castru de Niuoka hai una piedra grande nun llugar llamáu Te Faleatua , que bien a decir "la casa de los dioses".

## Referencies

## Enllaces esternos

*ebird.org/ avistamientos d'aves.
Roosville

**Roosville** pue referise a:

* Roosville (Columbia Británica), una llocalidá de Canadá.
* Roosville (Montana), una llocalidá d'Estaos Xuníos.
Antonio Solana

**Antonio Solana Sojo**  foi un futbolista y entrenador de fútbol español.

## Clubes
### Como xugador

### Como entrenador

## Referencies

## Enllaces esternos
Baínas

**Baínas** ye una aldea de la parroquia de Trevías, nel conceyu asturianu de Valdés. Tien una población de .

## Sitios
* La Cruz

## Referencies

## Enllaces esternos
Trevías

**Trevías** ye un llugar de la parroquia del mesmu nome, nel conceyu asturianu de Valdés. Tien una población de .

## Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Gamones

**Gamones** pue referise a:

* Gamones (Trevías), un llugar del conceyu de Valdés.
* Gamones (Zamora), un conceyu y una llocalidá de la provincia de Zamora.
Oficina Nacional d'Estudios ya Investigación Aeronáutica

**ONERA** (Oficina Nacional d'Estudios ya Investigación Aeronáutica, ) ye un organismu gubernamental francés a cargu del desenvolvimientu espacial. Tien la so sede en Palaiseau y foi fundáu en 1946.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina oficial ONERA, en francés
Coceña

**Coceña** ye un llugar de la parroquia de Gobiendes nel conceyu asturianu de Colunga.

Alcuéntrase a 3,00 km de Colunga, la capital del conceyu, a una altitú media de 70 msnm y tien una población de .

## Referencies

## Enllaces esternos
Gaḷḷineiru

**Gaḷḷineiru** pue referise a:

* Gaḷḷineiru (Arcayana), una aldea del conceyu asturianu de Valdés.
* Gaḷḷineiru (Barcia), un llugar del conceyu asturianu de Valdés.
* Gaḷḷineiru (Maeza), un llugar del conceyu asturianu de Salas.
Colunga (capital)

**Colunga** ye una villa de la parroquia del mesmu nome nel conceyu asturianu del mesmu nome.

Alcuéntrase a 58,00 km d'Uviéu, la capital del Principáu, a una altitú media de 21 msnm y tien una población de .

## Ver tamién
*

## Referencies

## Enllaces esternos
Modreiros

**Modreiros** pue referise a:

* Modreiros (Barcia), una aldea del conceyu de Valdés.
* Modreiros (El Pedregal), una casería del conceyu de Tinéu.
* Modreiros (Lleiguarda), una aldea del conceyu de Miranda.
La Candanosa

**La Candanosa** pue referise a:

* La Candanosa (Barcia), nel conceyu de Valdés.
* La Candanosa (Muñás), nel conceyu de Valdés.
* La Candanosa (Parḷḷeiru), nel conceyu de Villayón.
Colunga (dixebra)

Col nome de **Colunga** podemos referinos a:

### Sitios
*Colunga, un conceyu d'Asturies.
*Colunga, una parroquia del conceyu del mesmu nome, n'Asturies.
*Colunga, una villa, capital del conceyu del mesmu nome, n'Asturies.

### Persones
*Adrián Colunga, xugador y entrenador de fútbol asturianu.
*Roberto Colunga, políticu asturianu.
*Alejandro Colunga, artista mexicanu.
*Fernando Colunga, actor mexicanu.

## Referencies
Campeonatu d'Equipos d'Asturies 2020

El **Campeonatu d'Equipos d'Asturies 2020**  foi la ??ª edición del campeonatu por equipos de Bolo Celta d'Asturies. Ta dividíu en tres categoríes. El campeonatu organízalu la Federación Asturiana de Bolos.

## Equipos participantes

### Primer categoría

### Segunda categoría

### Tercer categoría

## Clasificación

### Primer Categoría

### Segunda categoría

### Tercer categoría

## Referencies

## Enllaces esternos
Nui

**Nui** ye unu de los 9 *distritos* (trés d'ellos consisten en una islla, y 6 son atolones con delles islles) del país d'Oceanía, Tuvalu. 

Tien una población de 548 persones, según el censu de 2001.

## Historia
Álvaro de Mendaña pasa'l 15 de xineru de 1568 per delantre de la islla de Jesús (Nui).

## Xeografía
Nui agrupa d'aproximao 21 castros. 
* Fenua Tapu
* Meang
* Motupuakaka
* Pakantou
* Piliaieve
* Talalolae
* Tokinivae
* Unimai
* Y siquier otros 12 castros menores.

La islla más grande, y más al nordeste ye Fenua Tapu, a la cual síguenlu Meang (la más al oeste), Tokinivae, Pongalei, Talalolae, Pakantou, Unimai, Piliaieve y Motupuakaka. La única islla que ta poblada ye Fenua Tapu, na cual hai dos aldees.

## Llinguaxe
Les persones de Nui falen gilbertés, l'idioma de Kiribati y tuvaluano, la llingua oficial de Tuvalu, yá que los ancestros de Nui yeren orixinarios de Kiribati.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Datos sobre Tuvalu 
*ebird.org/ Avistamientos de páxaros en Nui
La Faxera (Alienes)

**La Faxera** ye una aldea de la parroquia d'Alienes nel conceyu asturianu de Valdés. Tien una población de .

## Sitios
* El Campu la Fraugua
* La Calea Baxu
* La Calea Riba
* La Calea'l Mediu
* La Foguera

## Referencies

## Enllaces esternos
La Mafalla

**La Mafalla** pue referise a:

* La Mafalla (Arcayana), un llugar del conceyu de Valdés.
* La Mafalla (Ventosa), una aldea del conceyu de Candamu.
Arcayana

**Arcayana** ye un llugar de la parroquia del mesmu nome, nel conceyu asturianu de Valdés. Tien una población de .

## Sitios
* Arcayana la Nueva
* Arcayana la Vieya
* La Cogolla
* Los Lloureiros
* Los Piñeiros
* La Torre
* El Valle los Horrios

## Referencies

## Enllaces esternos
Argumosu (Arcayana)

**Argumosu** ye una aldea de la parroquia d'Arcayana, nel conceyu asturianu de Valdés. Tien una población de .

## Sitios
* La Bolera
* El Cabanón
* La Cantera
* El Reboḷḷal
* El Vaḷḷinón

## Referencies

## Enllaces esternos
Los Vayos (Arcayana)

**Los Vayos** ye una aldea de la parroquia d'Arcayana, nel conceyu asturianu de Valdés. Nun tien población censada de magar 2019.

## Sitios

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Alienes

**Alienes** ye un llugar de la parroquia del mesmu nome nel conceyu asturianu de Valdés. Tien una población de .

## Sitios
* El Norte
* La Calea
* La Cruz
* La Era
* La Penosa
* La Requeixada

## Referencies

## Enllaces esternos
Colinas

**Colinas** ye una aldea de la parroquia d'Alienes, nel conceyu asturianu de Valdés. Tien una población de .

## Sitios
* El Campu la Veiga
* El Pueblu
* El Reboḷḷar
* La Calea
* Las Cuestas

## Referencies

## Enllaces esternos
La Gametosa

**La Gametosa** ye una casería de la parroquia d'Arcayana, nel conceyu asturianu de Valdés. Tien una población de .

## Sitios
* El Chanu
* Solanos
* El Vaḷḷe la Pral

## Referencies

## Enllaces esternos
Xarraxuvín

**Xarraxuvín** ye una casería de la parroquia d'Arcayana, nel conceyu asturianu de Valdés. Nun tien población censada polo menos de magar l'añu 2000.

## Referencies

## Enllaces esternos
Los Campos (Corvera)

**Los Campos** ye un llugar de la parroquia del mesmu nome, nel conceyu asturianu de Corvera.

Alcuéntrase a 1,50 km de Nubleo, la capital del conceyu, a una altitú media de 58 msnm, y tien una población de .

## Referencies

## Enllaces esternos
El Barrial (Molleda)

**El Barrial** ye una casería de la parroquia de Molleda, nel conceyu asturianu de Corvera.

Alcuéntrase a 6,90 km de Nubleo, la capital del conceyu, a una altitú media de 0 msnm y tien una población de .

## Ver tamién
*

## Referencies

## Enllaces esternos
Niutao

**Niutao** ye una islla que ta nel norte de Tuvalu.

Tamién ye unu los nueve distritos de Tuvalu y unu de los trés que consisten en solamente una islla (ensin cuntar los trés castros dientro de la llaguna zarrada). 

Tien una población (censu 2002) de 663.

## Xeografía
La islla tien una forma aproximao d'un óvalu que tien un llargor de cerca de 1.6 kilómetros. Hai dos llagunes salobres. La más grande tien trés islles y una presa. 

Mapes más vieyos amuesen que la única aldega ye Tuapa (col barriu de Angafoulua). 

Según el censu 2002, pol contrariu, llista l'aldega de Kulia (224 habitantes) y l'aldega de Teava (439 habitantes)..

Hai un maneapa (sala comunal), una ilesia, una oficina de correos, y trés pozos d'agua. A unos 800 m atópase'l campusantu, y a 400 m l'hospital. 

L'hospital y l'aldega tán nel oeste (aldega al sur, hospital al norte) de la islla y el campusantu na zona sur-central de la islla. Hai muncha vexetación de clima secu y dellos pequeños montes de mangle. 

Un petón arrodia tola islla. Nun tien aeropuertu.

En 1949, yá que Niutao taba sobro pobláu parte de la so población emigró escontra Niulakita que taba despoblada.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Niutao arte y cultura
El Barrieru

**El Barrieru** ye una casería de la parroquia de Villa, nel conceyu asturianu de Corvera.

Alcuéntrase a 7,00 km de Nubleo, la capital del conceyu, a una altitú media de 130 msnm. Nun tien población censada de magar 2006.

## Referencies

## Enllaces esternos
Castru (Ayones)

**Castru** ye una aldea de la parroquia d'Ayones, nel conceyu asturianu de Valdés. Tien una población de .

## Sitios
* El Chaniquín
* La Calea Baxu
* La Calea Riba

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Folgueirón

**Folgueirón** ye una aldea de la parroquia de Barcia nel conceyu asturianu de Valdés. Tien una población de .

## Sitios
* Casa'l Serrador
* El Pía la Braña
* El Picu la Braña

## Referencies

## Enllaces esternos
Gaḷḷineiru (Barcia)

**Gaḷḷineiru** ye un llugar de la parroquia de Barcia, nel conceyu asturianu de Valdés. Tien una población de .

## Sitios
* L'Hespital
* El Solanu

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Cadavéu

**Cadavéu** ye un llugar de la parroquia del mesmu nome, nel conceyu asturianu de Valdés. Tien una población de .

## Sitios

## Sableres
* Sablera de Churín
* Sablera de Fontanieḷḷa
* Sablera de Ribón
* Sablera de Los Castros

## Referencies

## Enllaces esternos
Argumosu

**Argumosu** pue referise a dos llocalidaes del conceyu asturianu de Valdés:

* Argumosu (Arcayana)
* Argumosu (Caneiru)
Mourusu

**Mourusu** pue referise a:

* Mourusu (Santuyanu), nel conceyu de Salas.
* Mourusu (Caneiru), nel conceyu de Valdés.
Cerébanes

**Cerébanes** ye una aldea de la parroquia d'Abándames nel conceyu asturianu d'El Valle Baju de Peñamellera.

Alcuéntrase a 2,00 km de Panes, la capital del conceyu, a una altitú media de 200 msnm y tien una población de .

## Referencies

## Enllaces esternos
Panes

**Panes** ye una villa de la parroquia del mesmu nome nel conceyu asturianu d'El Valle Baju de Peñamellera, de la que ye capital. 

Alcuéntrase a 156,00 km d'Uviéu, la capital del Principáu, a una altitú media de 50 msnm y tien una población de .

## Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
La Xinxane

**La Xinxane** ye una casería de la parroquia d'Arcayana, nel conceyu asturianu de Valdés. Nun tien la población censada polo menos de magar l'añu 2000.

## Sitios
* El Chanuetu
* El Paradín
* La Solana
* Trasdelaḷḷomba

## Referencies

## Enllaces esternos
Barreo (Santiao d'Ambiedes)

**Barreo** ye un llugar de la parroquia de Santiao d'Ambiedes, nel conceyu asturianu de Gozón.

Alcuéntrase a 8,60 km de Lluanco, la capital del conceyu, a una altitú media de 45 msnm, y tien una población de .

## Ver tamién
*

## Referencies

## Enllaces esternos
Nanumanga

**Nanumaga** o **Nanumanga** ye una islla, un atolón y un distritu de Tuvalu. Tien un área aproximada de 3 km². Nel añu 1986 convirtióse nel centru d'alderique ente los arqueólogos del Pacíficu, quienes afayaron les cueves de Nanumanga somorguiaes, nes cualos atoparon presencia de fueu creáu por habitantes prehistóricos.

La so economía ta basada nel turismu, la so fauna selvaxe, aves, ye estensa y una gran atracción pal turismu que ye'l mayor recursu para la so economía.

## Xeografía
Tien tres llagunes, teniendo la mayor d'ella, Vaiatoa, cuatro islles. Hai árboles y vexetación seca. L'atolón tien forma de güevu.

### Cabos
* Cabu nel norte: Te Kaupapa
* Cabu nel sur: Te Papa

### Población
D'alcuerdu al censu del añu 2002, la población nel atolón yera de 589 persones.

### Villes
Esisten dos villes Tonga (308 habitantes) y Tokeláu (281 habitantes), al oeste del atolón.

## Tresporte
Esisten dellos senderos.

## Referencies

## Enllaces esternos

* avibase.bsc-eoc.org/ páxaros de Nanumanga
Eres

**Eres** ye una aldea de la parroquia del mesmu nome nel conceyu asturianu de Gozón.

Alcuéntrase a 3,00 km de Lluanco, la capital del conceyu, a una altitú media de 30 msnm y tien una población de .

## Patrimoniu
La ilesia parroquial ta dedicada a San Xurde. Reconstruyida nel sieglu XIX nun amiestu d'estilu historicista y popular, alcontróse nel so pórticu, a mediaos del sieglu XVIII, una llábana de la dómina de los romanos. Anguaño ta desaparecida, pero'l dibuxu que-y fizo'l callóndrigu Carlos González de Posada foi recoyido por Ciriaco Miguel Vigil na so obra ** (1887).

## Referencies

## Enllaces esternos
Vaitupu

**Vaitupu** ye la islla más grande de la nación oceánica de Tuvalu. Ta asitiáu a 7,48 graos latitud sur y 178,83 graos, longitud oeste. La capital ye Asau.

Vaitupu tien la segunda mayor población de Tuvalu, censada en 1.591 habitantes (el censu de 2002). Lleguen 600 estudiantes d'edaes ente 13 y 21 de too l'archipiélagu p'asistir a la única escuela secundaria del país, Motufoua. A pesar del so relativamente gran tamañu, la islla atestó mientres los años 40 una y bones delles families emigraron a Fixi. 

## Contestu xeográficu
La islla, que cubre aproximao 5,6 kilómetros cuadraos, inclúi banzaos, mangles, un filón coralino y uno llaguna grande. La segunda islla n'estensión ye Tofia.

La única aldega en Vaitupu consiste nes vecindaes Tumaseu y Asau. Hai una ilesia, una escuela primaria, a lo menos una pensión y una oficina de correos. La escuela secundaria (Motufoua) ta a menos de 2 kilómetros y l'hospital cerca de 1 kilómetru.

## Accesos
Güei, a Vaitupu puede llegase por barcu priváu o col serviciu del Nivaga II, barcu operáu pol gobiernu que cubre la distancia entre Vaitupu y Funafuti regularmente.

## Nes noticies
Vaitupu recibió l'atención mundial nel añu 2000, cuando un fueu nun cuartu na escuela de Motufoua mató a 18 nueves muyeres y a un supervisor adultu. Foi afayáu más palantre que'l fueu foi causáu por una estudiante qu'usaba una vela para lleer mientres la nueche. El primer ministru Ionatana declaró una traxedia nacional y viaxó rápido a la islla para comprobar les consecuencies.

Los dos tuvaluanos más famosos de la escuela yeren primer gobernador xeneral de Tuvalu, sir Penitala Teo, el so primer ministru, Toaripi Lauti.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitio web del gobiernu de Tuvalu (en tuvaluano ya inglés)
Nanumea

**Nanumea** ye la islla asitiada más al noroeste del país insular de Tuvalu. Según el censu de 2002 tenía una población de 664 habitantes.

Ye un atolón qu'amás tien una llaguna. Les lleendes dicen que los primeros colonizadores fueron dos muyeres llamaes Pai y Vau, y un home llamáu Tefolaha que tomoles. 

Los nanumeanos celebren una fiesta católica llamada Pati, que de primeres significaba *el día de Tefolaha y Xesús*. 

L'atolón compónse de seis islles: Lakena, Lefogaki, Nanumea, Teatua a Taepoa, Temotufoliki y una última islla ensin nome. Nanumea ye la más grande de toes elles.

En 2011, el viérbene de la fueya kou *Ethmia nigroapicella* tuvo un impactu devastador en Nanumea al arrincar les fueyes de los árboles de Kanava *Cordia subcordata*, (sablera cordia). Los árboles de Kanava brinden protección costera, abellugu contra el vientu, solombra y son hábitats p'aves marines. Les flores de Kanava tamién son apreciaes localmente. 

En marzu de 2015, Nanumea sufrió daños en viviendes, cultivos ya infraestructures de resultes de les marexaes ciclóniques provocaes pol ciclón Pam. 

## Referencies

## Enllaces esternos
*Datos sobre Nanumea
Xuacu

**San Xuacu**, en hebréu antiguu יְהוֹיָקִים (Yəhōyāqīm) que significa «Yaweh (Dios) pón de pies» o «Resucitáu por Yahweh». Ye'l pá de la Virxe María. Pa los cristianos, dambos d’ocidente cómo d’oriente, la so fiesta coincide cola de so muyer, Santa Ana: los 26 de xunetu pa los católicos romanos y 9 de setiembre pa los ortodoxos y católicos orientales Prénomes averados son: Joakin, Joachim, Joaquim, Joaquín, Gioacchino, Achim, Akim, Joakin, Joakina, Joaquina, Joakina, Xoaquina, Kim…
Departamentu d'Atlántida

**Atlántida** ye un departamentu d'Hondures. La so cabecera ye La Ceiba.

Tien una superficie de  km y una población de .

## Conceyos

## Ver tamién

## Notes

## Referencies

## Enllaces esternos
Estela de Lerga

La **estela de Lerga** ye una estela funeraria de piedra arenisca que s'atopó n'avientu de 1960, na llocalidá navarra de Lerga, formando parte de les paredes d'una ermita d'esta llocalidá dende diba munchos años. Ye de gran importancia darréu que constitúi una de les escases evidencies de la presencia mentanto l'antigüedá del antecesor del eusquera (l'idioma aquitanu) al sur de los Pirineos y en particular nel territoriu de los vascones.

## Descripción
La estela tien forma d'un rectángulu de 125 cm d'altor con unos 68 cm d'anchu, les inscripciones sumen 46 lletres distribuyíes en cuatro llinies. La so datación considérase que ye de los sieglos II o III de la nuesa dómina.

Esta estela, qu'arriendes de la inscripción incorpora un baxu relieve con figures humanes que faen una danza aciaga y un caballeru a caballu, ta dedicada a un mozu fináu, de 25 años, probablemente pol so primoxénitu, y empieza ***Umme Sahar fi[lius]***.

## Interpretación
Los nomes propios qu'apaecen na estela, *Umme Sahar* (en vascu *Ume zahar* ‘el fíu vieyu o primoxénitu’) y *Narhunges fíu de Abisunhat*, considérense vascu-aquitanos.

## Referencies

## Enllaces esternos