open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Equinoidea

Los **equinoidea**, comunmente conocíos como **oricios** o **aleznes**, son una clas del filum de los equinodermos. Tienen forma de globu o discoidal (dólares d'arena), nun tienen brazos y tienen una cadarma interna, cubierta namás pola epidermis, constituida por numberoses plaques calcárees axuntaes ente sí ríxidamente formando un caparachu, nes que s'articulen les púes móviles. Viven en tolos fondos marinos, hasta los 2.500 m de fondura. Fueron abondosos n'époques xeolóxiques arriendes del Silúrico. Anguaño abarquen unes 950 especies.

## Referencies

## Enllaces esternos
Calanda

**Calanda** ye un municipiu de la provincia de Teruel, na comunidá autónoma d'Aragón, España.

## Títulos de Calanda
* ***Antiquísima***: Concedíu dende tiempos remotos.
* ***Muy Lleal***: Concedíu pol rei Xaime I nel añu 1239.
* ***Fiel***: Concedíu pol rei Pedru IV el Ceremoniosu.
* ***Fidelísima***: Concedíu pol rei Felipe V nel añu 1717, dando-y tamién pal so escudu un lleón y una flor de lis.

## Principales folixes
* **Xineru**: Foguera de San Antón.
* **3 de febreru**: Folixa de San Blas nel Barriu de les Cantareríes.
* **5 de febreru**: Folixa de Santa Águeda.
* **29 de marzu**: Festividá del Millagru de Calanda.
* **Abril**: Selmana Santa.
* **15 de mayu**: Folixa de San Isidro Llabrador.
* **5 d'agostu**: Folixa de la Virxe de les Nieves.
* **14 - 16 d'agostu**: Folixes n'Honor a San Roque (Fiestes de branu).
* **Ochobre**: Folixes patronales n'Honor a la Virxe del Pilar; el 12 d'ochobre se fai la tradicional ofrenda floral.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina web de Calanda
* Páxina web de la Selmana Santa calandina
* Centru Buñuel Calanda
* Melocotón de Calanda. Denominación d'orixe
Semen

El **semen** o **espelma** (del griegu σπερμα, *sperma*, que significa "semiya") ye un llíquidu esnidiosu y blancu que ye espulsáu a traviés del pene durante la eyaculación. Alcuéntrase compuestu por espermatozoides (de los testículos) y plasma seminal que produzse pol aporte de los testículos, l'epidídimu, les vesícules seminales, la próstata, les glándules de Cowper, les glándules de Littre y los vasos deferentes.

Calcúlase qu'en ca eyaculación son lliberaos unos 300 millones d'espermatozoides, que son quien a caltener la so movilidá unes 24 a 48 hores. Esti periodu de tiempu débese al dieldu químicu que contién el llíquidu seminal, pues ensin elli los espermatozoides nun sobreviven namái qu'unes hores, perdiendo darréu la so capacidá de reproduición.

## Referencies
Rio de Janeiro

La ciudá de **Rio de Janeiro** (nome completu: *São Sebastião do Rio de Janeiro*, que quier dicir en llingua asturiana: *San Sebastián del Ríu de Xineru*, tamién conocida simplemente como *Rio*) ye la capital de l'estáu homónimu, la segunda ciudá más grande y poblada de Brasil dempués de São Paulo y tamién d'una de les más importantes ciudaes en Brasil; nómase *A cidade maravilhosa* ("la ciudá maraviosa") pola so belleza. A les persones nacíes na ciudá tienen el xentiliciu de *[[Carioca (xentiliciu)|carioca]]* o *fluminense*. Foi la capital de Brasil dende 1763 hasta 1822, mientres Brasil foi una colonia portuguesa, y llueu hasta 1960 como una nación independiente, cuando la capitalidá del país camudó a la recién construyida Brasilia.

Ye famosa polos sos entornos naturales, poles sos prestixoses celebraciones d'antroxu, pola samba y otres músiques, poles sos playes turístiques enllenes d'hoteles (como Copacabana ya Ipanema). Dalgunos puntos d'interés sacantes les playes son la estatua xigante de Xesús, conocida como'l Cristu Redentor, asitiada na cima del cerru del Corcovado; el picu Pan d'Azúcar, col so teleféricu; el Sambódromu, una gran avenida utilizada pelantroxu; y l'estadiu de fútbol de Maracaná, unu de los más grandes del mundu.

El 2 d'ochobre de 2009, el Comité Olímpicu Internacional asignó a Rio de Janeiro la celebración de los Xuegos Olímpicos de 2016.

## Referencies

## Enllaces esternos
Radioactividá

La **radioactividá** ye un fenómenu físicu natural, pol cual algunos cuerpos o elementos químicos nomaos radioactivos, emiten radiaciones que tienen la propiedá d'impresionar plaques fotográfiques, ionizar gases, producir fluorescencia, travesar cuerpos opacos a la lluz ordinaria, etc. Debío a esa capacidá nomense radiaciones ionizantes (en contraste coles non ionizantes). Les radiaciones emitíes puen ser electromagnétiques, en forma de rayos X o rayos gamma, o bien corpusculares, comu puen ser nucleos d'Heliu, electrones o positrones, protones u otres. En resumen, ye un fenómenu qu'ocurre nos nucleos d'algunos elementos, que son capaces de tresformase en nucleos d'elementos d'otros átomos. 

La radioactividá ye una propiedá de los isótopos que son "inestables".

## Exemplos d'isótopos radioactivos naturales
* Uraniu 235U y 238U
* Toriu 234Th y 232Th
* Radiu 226Ra y 228Ra
* Carbonu <SUP>14</SUP>C
* Tritiu 3H
* Radón 222Rn
* Potasiu 40K
* Poloniu 210Po

## Exemplos d'isótopos radioactivos artificiales
* Plutoniu 239Pu y 241Pu
* Curiu 242Cm y 244Cm
* Americiu 241Am
* Cesiu 134Cs, 135Cs y 137Cs
* Yodo 129I, 131I y 133I
* Antimoniu 125Sb
* Ruteniu 106Ru
* Estronciu 90Sr
* Criptón 85Kr y 89Kr
* Seleniu 75Se
* Cobaltu 60Co
* Cloru 36Cl

## Referencies
Frédéric Chopin

**Frédéric-François Chopin**  ye considerau unu de los más importantes compositores y pianistas de la historia. El so nome de nacencia yera **Fryderyk Franciszek Chopin**, pero adoptó la forma en francés cuando dexó Polonia y coló pa París a la edá de 20 años, d'onde nun volvió nunca. La so perfeición téunica, el so refinamientu estilísticu y la so ellaboración armónica foron comparaes históricamente coles de Johann Sebastian Bach, Wolfgang Amadeus Mozart y Ludwig van Beethoven pola so perdurable influyencia na música de tiempos posteriores. La obra de Chopin representa'l romanticismu musical nel so estáu más puru. 

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina principal de la Sociedá Chopin de Varsovia  (n'inglés y polacu)
* Infochopin - Páxina de Frédéric Chopin  eventos, conciertos (n'inglés y polacu)
* Páxina del Muséu Chopin en Valldemossa Inglés, polacu, alemán, castellán, francés
* Chopin: the poet of the piano Anh Tran
* Chopin MIDI Library
James Madison

**James Madison**  foi'l cuartu Presidente de los Estaos Xuníos. Abogáu, políticu y unu de los más influyentes de los "Pás Fundadores" pola so contribución a la redaición de la Constitución de los Estaos Xuníos, a tal puntu que ye nomáu "El Pá de la Constitución". 

Coo representante del Congresu trabayó col presidente George Washington na xera de facer el primer gobiernu de los Estaos Xuníos. Amás, fizo, xunto con Thomas Jefferson, el primer Partíu Republicanu (dempués conocíu como Partíu Demócrata-Republicanu) que s'oponía a les tesis defendíes pol Partíu Federalista.

Foi Secretariu d'Estáu durante la presidencia de Thomas Jefferson (1801-1809) encargándose de supervisar la compra de Louisiana nel añu 1803.

## Referencies

## Enllaces esternos
* James Madison at MetaLibri
Hassan II

**Al-Hasan ibn Muhammad** o **Hasan II**  foi rei de Marruecos dende 1961 hasta la so muerte. Foi'l fíu mayor de Mohammed V, sultán primeru y dempués, rei de Marruecos.

Foi enviáu a l'exiliu en Madagascar poles autoridaes franceses en 1953 xunto col so pá'l rei Mohammed V, anque se-y permitió tornar en 1955, añu nel que surdió'l reinu. Mientres los disturbios de 1956, dirixó la represión escontra los bereberes sublevaos nos montes del Rif. Foi proclamáu príncipe en 1957, y convirtióse en rei tres la muerte del so pá en 1961. 

El so gobiernu conservador fortaleció la dinastía alauí, ya invadió y anexonó El Sáḥara Occidental cola "Marcha Verde" de 1975.

## Fíos de Hassan II
* Princesa Lalla Meryem
* Rei Mohammed VI
* Princesa Lalla Asma
* Princesa Lalla Hasna
* Príncipe Moulay Rachid

## Referencies

## Enllaces esternos
Bayer

**Bayer** ye una compañía químico-farmacéutica fecha'l 7 d'agostu de 1863 en Barmen, Alemaña conocida mundialmente pola so marca orixinal aspirina.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Bayer
Gripe español

La **Gripe española** (tamién conocida como la **Gran pandemia de gripe**, la **Epidemia de gripe de 1918** o **La gran gripe**) foi una pandemia de gripe de gravedá, causáu por un brote d'Influenza virus A del subtipu H1N1 que mató ente 50 y 100 millones de persones en tou el mundu ente 1918 y 1919. Piensase que foi una de les pandemies mas mortíferes na historia de la humanidá. Munches de les sos víctimes foron adultos y xóvenes saludables, a diferencia d'otres epidemies de gripe qu'afecten a neños, vieyos o persones debilitaes.

La enfermedá esaminóse por primer vegada en Fort Riley, Kansas, Estaos Xuníos el 11 de marzu de 1918. Un investigador asegura que la enfermedá apaeció nel Condáu de Haskell, Kansas en xineru de 1918. Los Aliaos de la Primer Guerra Mundial nomaronla *Gripe española* porque la pandemia recibió una mayor atención de la prensa n'España que nel restu del mundu, ya qu'España nun se vio involucrada na guerra y entoncies non censuró la información sobre la enfermedá.

## Referencies

## Enllaces esternos
* ''Institut Pasteur. La Grippe Espagnole de 1918'' (Powerpoint presentación en francés)
* Les cróniques de La Vanguardia sobre la Gripe Española 
* De cuando'l gran gripe, Diario el Comercio, Gijón.
Giuseppe Verdi

**Giuseppe Fortunino Francesco Verdi**  foi un compositor románticu italianu d'ópera del sieglu XIX. Ye autor de dellos de los títulos más populares del repertoriu actual, como los qu'axunten la so triloxía popular o romántica: *[[Rigoletto]], [[La Traviata]]* ya *[[Il Trovatore]]*.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Toles óperes de Verdi (blogspot)
* Semeyes del entierru de Verdi
Cueva del Sidrón

La **Cueva de Sidrón** ye la cueva asturiana (España) más grande de piedra caliar non carbonífera. Abelluga a cinco especies de quirópteros y tien dos nueves especies de coleópteros. Asina mesmo, la cavidá aposia un xacimientu prehistóricu con delles pintures rupestres (dellos dibuxos encarnaos).

Ta asitiada nel conceyu de Piloña, cabu la parroquia de Boriñes. En 1994, espeleólogos xixoneses qu'esploraben una de les galeríes de la cueva atoparen los primeros restos humanos, que resultaren ser de neandertales d'unos cuarenta mil años d'antigüedá. Atopárese tamién bayura de material llíticu y oseu.

Del analís de los restos de güesos, los científicos sofiten que representen a nueve individuos: a dos neños, dos rapazos y a cinco adultos .

Hasta güei, la cueva de **Sidrón**, aportare unos 1400 restos óseos, ente güesos y dientes, amás d'industria llítica y andrayos d'animales.

## Referencies

## Enllaces esternos
Hebe Camargo

**Hebe Maria Camargo**  más conocida pol nomatu de ***Hebe Camargo*** y ***Hebe***, foi una actriz, presentador de televisión y cantante brasilana. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Romualdo Alvargonzález Lanquine

**Romualdo Alvargonzález Lanquine**  foi un inxenieru, políticu y empresariu asturianu. Diputáu a Cortes en 1935-36 pola CEDA, promotor de la Feria Internacional de Muestres d'Asturies. 

Morrió asesináu nel bandu republicanu durante la Guerra Civil Española.

## Referencies

## Enllaces esternos
U2

**U2** ye un grupu de rock irlandés, formáu en 1976 en Dublín.

La banda ye una de les más populares del mundu dende metá de la década de 1980. Vendió más de 170 millones de discos alredor del mundu, tien seis álbumes que llegaron al númberu 1 na llista d'ésitos nos Estaos Xuníos, y otros nueve nel Reinu Xuníu. 
U2 ye unu de los grupos con mayor ésitu de tolos tiempos, y foron gallardonaos con 22 Premios Grammy, el númberu más altu pa un artista de Rock.

## Discografía
### Álbumes d'estudiu
* *[[Boy (álbum de U2)|Boy]]* (20 d'ochobre de 1980).
* *[[October (álbum de U2)|October]]* (16 d'ochobre de 1981).
* *[[War (álbum de U2)|War]]* (28 de febreru de 1983).
* *[[Under a Blood Red Sky]]* (payares de 1983).
* *[[The Unforgettable Fire]]* (1 d'ochobre de 1984).
* *[[The Joshua Tree]]* (9 de marzu de 1987).
* *[[Rattle and Hum]]* (11 d'ochobre de 1988).
* *[[Achtung Baby]]* (12 de payares de 1991).
* *[[Zooropa]]* (6 de xunetu de 1993).
* *[[Original Soundtracks 1]]* (6 de payares de 1995).
* *[[Pop (álbum d'U2)|Pop]]* (4 de marzu de 1997).
* *[[All That You Can't Leave Behind]]* (31 d'ochobre de 2000).
* *[[How to Dismantle an Atomic Bomb]]* (22 de payares de 2004).
* *[[No Line on the Horizon]]* (26 de febreru de 2009).
* *[[Songs of Innocence]]* (2014).
* *[[Songs of Experience]]* (2017).
* *[[Songs of Surrender]]* (2023).

### Álbumes en direuto
* *[[Under a Blood Red Sky]]* (payares de 1983).

### Álbumes recopilatorios
* *[[The Best of 1980-1990]]* (payares de 1998).
* *[[The Best of 1990-2000]]* (payares de 2002).
* *[[Unreleased and Rare]]* (2004).
* *[[U218 Singles]]* (payares de 2006).

### EP
* *[[Three]]* (1979).
* *[[Wide Awake in America]]* (1985).
* ** (1997).
* *[[7 (EP d'U2)|7]]* (2002).
* *[[Exlusive]]* (2003).
* *[[Early Demos]]* (2004).
* *[[Live from Under the Brooklyn Bridge]]* (2004).
* *[[Wide Awake in Europe]]* (2010).
* *[[Europa EP]]* (2019).

## Referencies

## Enllaces esternos
Batalla de Guadalajara

La **Batalla de Guadalajara** (8 de marzu – 23 de marzu de 1937) foi un enfrentamientu na Guerra Civil Española desarrolláu alredor a la ciudá de Guadalajara nun intentu por entrar na capital d'España pol norte. 

Participaron l'Exércitu Popular Republicanu y el *[[Corpo Truppe Volontarie]]* italianu cola Agrupación de carros d'asaltu y coches blindaos, afitáu por otres unidaes del exércitu franquista, en concreto la División de Soria. Tou ello englobase dientro de les operaciones militares que distintos autores consideren comu la Batalla de Madrid.

La batalla entamó con una ofensiva italiana'l 8 de marzu y finó'l 11 de marzu, cuando les tropes de l'Exércitu Popular Republicanu retrocedieron ante l'empuxe de los italianos, perdiendo varies llocalidaes. Ente'l 12 y el 14 de marzu, les fuercies republicanes foron atacaes por unidades del exércitu franquista. La posterior contraofensiva republicana, que contaba con fuercies de les Brigaes Internacionales, tuvo llugar ente'l 15 y el 18 de marzu y siguió fasta'l día 23 de marzu.

## Referencies

## Enllaces esternos
* La Batalla de Guadalajara, dende Brihuega
* La Batalla de Guadalajara 
* La Cucaracha - The Spanish Civil War Site (en castellán, inglés y alemán)
Paz

La pallabra **paz** deriva del llatín *pax*. Ye xeneralmente definía, en sentíu positivu, como un estáu de tranquilidá, y en sentíu opuestu como ausencia d'inquietú, violencia o guerra.

Dende'l puntu de vista del Derechu internacional, y por estensión de la definición anterior, el términu *Paz* nun conveniu o tratáu que pon fin a la guerra (como por exemplu, la Paz de Westfalia).

Pue falase d'una paz social comu entendimientu y bones rellaciones ente los grupos, clases o estamentos sociales dientro d'un país. 
Nel planu individual, la paz noma un estáu interior, ensin cólera, odiu y más xeneralmente de sentimientos negativos. Ye, por tanto, deseada pa unu mesmu y tamién pa los demás, fasta'l puntu de convertise nun saludu (*la paz te contigo*) o nuna meta na vida.

La **Paz** ye tamién una parte de la liturxa católica.

## Referencies
Día Internacional de la Muyer

El **Día Internacional de la Muyer** (enantes denomináu **Día Internacional de la Muyer Trabayadora** celebrase'l día 8 de marzu y ta reconocíu pola Organización de les Naciones Xuníes (ONX). Nesti día conmemorase la llucha de la muyer pola so participación, en pie d'igualdá col home, na sociedá y nel so desarrollu integru comu persona. Ye fiesta nacional n'algunos países. 

La idea d'un día internacional de la muyer surxó al final del sieglu XIX, na revolución industrial y durante'l momentu de mayor intensidá del movimientu obreru. La celebración recoxe una llucha ya entamada n'antigua Grecia por Lisístrata, quien entamó una fuelga sexual escontra los homes pa poner fin a la guerra, y que se vio reflexada na Revolución francesa: les muyeres parisienses, que pidíen "*[[llibertá]], [[igualdá]] y [[fraternidá]]*", marcharon facia Versalles pa esixir el sufraxu femenín, pero nun foi hasta los primeros años del sieglu XX cuando s'entamó aproclamar, dende diferentes organizaciones internacionales d'esquierda, la celebración de una xornada de llucha específica pa la muyer y los sos derechos.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Día Internacional de la Muyer
* Historia del Día Internacional de la Muyer
* Historia del Día Internacional de la Muyer 
* Páxina de la ONX
* Día Internacional de la Muyer Trabayadora en hoyMujer.com
Halichoerus grypus

La  ye una especie de mamíferu pinnípedu de la familia de los fócidos relativamente común nes agües del Atlánticu norte.

## Referencies

## Enllaces esternos
Feria Internacional de Muestres d'Asturies

La **Feria Internacional de Muestres d'Asturies** (**FIDMA**) ye un certame cadañeru que se celebra nel recintu ferial Luis Adaro de Xixón (Asturies) que sirve a empreses ya instituciones pa presentar l'estáu de la industria, el comerciu y los servicios n'Asturies. Celébrase nel mes d'agostu. 

## Referencies

## Enllaces esternos

*Sitiu oficial
Cayés

**Cayés** ye una parroquia del conceyu asturianu de Llanera. Estiéndese per  de la so fastera meridional y llenda: al norte y l'este cola parroquia de Llugo, al oeste cola d'Ables y al sur colos conceyos d'Uviéu y Siero. La so población, de , ta repartida ente los llugares de L'Arroyu, Cadaxe, Campiello, Coruño, La Ponte, La Vega y La Venta'l Gallo.

La so ilesia, consagrada a San Martín, ta allugada cerca Campiello. De traza asemeyada a les de les ilesies rurales asturianes de los sieglos XVII y XVIII ta enforma remocicada: el cabildru foi peslláu dafechu, y añadióse-y una torre-campanariu d'estilu neohistoricista a los pies de la nave. 

Hebo en dellos llugares de la parroquia delles industries yá trancaes, como la fábrica de pólvora de Coruño o Cerámica Guisasola.

## Llocalidaes

### Cayés
Reconócese'l topónimu suprallocal **Cayés**, formáu por Cadaxe y Campiello.

### Sitios

## Personaxes célebres
* Alberto Marcos Vallaure, xeólogu y rector de la Universidá d'Uviéu.
* Emilio Marcos Vallaure, direutor del Muséu de Belles Artes d'Asturies y Conseyeru de Cultura y Deporte del Principáu d'Asturies.

## Bibliografía
* *Diccionario Enciclopédico del Principado de Asturias* (2004) Ed. Nobel, Uviéu.- ISBN 84-8459-266-1

## Referencies

## Enllaces esternos
Fulgencio Batista

**Fulgencio Batista y Zaldívar** , militar y presidente de Cuba ente 1940-1944 y llueu en 1952-1959, conocíu como "L'Home". 

Fíu de Belisario Batista y de Carmela Zaldívar, cubanos que llucharon pola independencia d'España, a Batista se lu consideraba de sangre mulata. 

So má llamólu Rubén y puso-y el so apellíu, Zaldívar, tres el negazu por parte de Belisario Batista d'inscribilu baxo'l so propiu apellíu. Nes actes del xulgáu de Banes siguió siendo llegalmente Rubén Zaldívar hasta qu'en 1939, al ser nomáu a la candidatura presidencial, descubrióse que la inscripción de nacimientu de Fulgencio Batista nun esistía. Algamala costó-y atrasar la presentación de la so candidatura y quince mil pesos pa pagar al xuez.

## Referencies

## Enllaces esternos
Posada (parroquia de Llanera)

**Posada** ye una parroquia del conceyu asturianu de Llanera. De  d'estensión, y con , ta allugada nel centru del conceyu y abarca los llugares d'Abarrío, Severies y Posada, que ye la capital del conceyu.

## Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Mundín

**Mundín** ye un barriu de la llocalidá d'El Truébano, na parroquia asturiana de Llugo, nel conceyu de Llanera.

Alncuéntrase a la vera'l Picu Santu Firme, el segundo monte más eleváu de Llanera, tres el Gorfolí.

## Referencies

## Enllaces esternos
Cartago

**Cartago** foi una importante ciudá de l'Antigüedá, fundada polos fenicios procedentes de Tiro nun enclave costeru na fastera norte d'África, cerca de l'actual ciudá de Túnez. La lleenda clásica cuenta que foi la princesa Dido la que fundó nel añu 814 e.C.. Anque n'actualidá s'afirma que la ciudá foi fundada ente los años 825 e.C. y 820 e.C. col nome de *Qart Hadašt* (en grafía hebrea קרת חדשת, y en púnica "qrt ħdʃt"), ye dicir, Ciudá Nueva.

Tres la decadencia de Tiro, Cartago desarrolló un gran estáu, de caráuter republicanu con dalgunes carauterístiques monárquiques o de tiranía, qu'evolucionó a un sistema plenamente republicanu. Los territorios controlaos por Cartago convirtiéronla na capital d'una próspera República. Cartago foi per munchu tiempu una ciudá más próspera y rica que Roma. Na so meyor época llegó a tener 400.000 habitantes, edificios de hasta seis y siete pisos d'altura, un sistema d'alcantarelláu unificáu y docenes de baños públicos.

La República Cartaxinesa enfrentose a la República Romana pola hexemonía nel Mediterraneu occidental, siendo derrotada nel 146 e.C.. Esti fechu provocó la desapaición del Estáu cartaxinés y l'esfaimientu de la ciudá de Cartago.

Nel 29 e.C. Octaviu fundó nel mesmu llugar la colonia romana Julia Cartago, que se convirtió na capital de la provincia romana d'África, una de les zones productores de cereales más importantes del imperiu. El so puertu foi vital pa la esportación de trigu africanu pa Roma. La ciudá llegó a ser la segunda n'importancia del Imperiu con 400.000 habitantes. Nel añu 425, los vándalos conquistaron Cartago durante'l reináu del rei Gensericu y convirtiéronla na capital del so nuevu reinu. La ciudá foi reconquistada pol xeneral bizantín Belisariu nel añu 534, permaneciendo baxo influyencia bizantina fasta'l 705.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Recreación Virtual Puertu de Cartago (YouTube)
* Historia de Cartago por Carlos G. Wagner, prof. Historia Antigua de la UCM
* Centro d'Estudios Fenicios y Púnicos
* Historia de Cartago nel Diccionariu Hispano-Americanu 
* Los cartaxineses na Gran Enciclopedia Rialp
* Cartago por José I. Lago 
* La escritura púnica
* Los fenicios
Picu Santu Firme

El **Picu Santu Firme** ye'l segundu monte más altu del conceyu de Llanera (Asturies).

Nel so cume alcuéntrase un área recreativa, na que se celebra'l 1 de mayu un romería campesina na que los mozos y moces de Llugo y Posada, avérense hasta esti monte col bollu preñáu y la botella sidra.

Nuna les sos tenlleres afáyase'l barriu de Mundín, más el pueblu de mayor entidá y que s'asítia na falda del monte ye Llugo.

## Referencies

## Enllaces esternos
Posada (Llanera)

**Posada** ye un llugar de la parroquia del mesmu nome y ye la capital del conceyu asturianu de Llanera. Ye la segunda llocalidá más poblada del conceyu (tres La Estación), mas puédese considerar la más importante ya que nella tán presentes los más de los servicios, alministraciones y negocios del conceyu. Anguaño aduz considerablemente'l so númberu d'habitantes por mor a la so cercanía colos grandes noyos de población, y especialmente a Uviéu, Xixón y Avilés lo que ta faciendo que Llanera seya un conceyu mozu en plena espansión.

Allugada a una altitú de 200 m, tien una población de .

## Sitios
* El Campo
* La Piñella
* Requexu
* Rondiella

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Centru Penitenciariu d'Asturies

El **Centru Penitenciariu d'Asturies** (conocíu como **Centru Penitenciariu de Villabona** hasta 2017) ye l'únicu centru penitenciariu esistente n'Asturies. Foi inauguráu nel añu 1992 sustituyendo a l'antigua Cárcele d'Uviéu y a la Prisión del Coto de Xixón.

El centru denómase Villabona al ser una llocalidá cercana a elli si bien la más cercana ye Tabladiello.

Nes arredolaes del Centru Penitenciariu construyóse un apeaderu de la llinia C1 de Renfe Cercaníes col nome d'estación de Villabona-Tabladiello, pa dar serviciu a aquelli, debío a la llonxanza de la estación de Villabona.

Foi visitada el 28 d'abril de 2009 pola infanta Cristina de Borbón pa desaminar el programa d'incorporación de reclusos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Torre de los Valdés (Llanera)

La **Torre de los Valdés** allúgase nel conceyu asturianu de Llanera.

Ta declaráu Monumentu Histórico Artísticu. Demientres el sieglu XX realizáronse-y diverses reformes que comportaron un cambéu na so fisonomía, la cobierta anterior de teya a cuatro vertientes sustituyose por un remate almenáu y tanto na torre como nel cuerpu arquiteutónicu abriéronse grandes vanos goticistes. 

Podríen corresponder a la so construcción orixinal les saeteres del pisu soperior, onde s'alcuentra l'escudu d'armes de los Valdés, Llión, Castiella y Bernaldo de Quirós.

## Referencies

## Enllaces esternos
William Herschel

**William Herschel**, nacíu **Friedrich Wilhelm Herschel** , astrónomu alemán, descubridor del planeta Uranu y d'otros numerosos oxetos celestes, y pá del tamién astrónomu John Herschel.

## Importantes descubrimientos

En 1783 Herschel descubrió que'l Sol nun taba quietu como siempre se creyó: comparando les observaciones de distintes estrelles relativamente "fixes", demostró que la nuesa muévese, arrastrando a la Tierra y al restu de planetes, hacia la estrella *Lambda Herculis*. Tamién bautizó a esi movimientu como "ápiz solar". 

Cuatro años dempués, descubrió a Titania y Oberón, dos llunes d'Uranu.

## Referencies

## Enllaces esternos
* La furia de Poseidón Interesante artículu sobre'l descubrimientu d'Uranu y la polémica pola precedencia del de Neptunu.
* William Herschel Breve biografía.
Tormenta xeomagnética

Una **tormenta xeomagnética** ye una perturbación temporal de la magnetosfera terrestre. Asociada a una eyeición de masa coronal (**CME**), un furacu na corona o una llamarada solar, ye una onda de choque de vientu solar que llega ente 24 y 36 hores dempués del socesu. Esto namás ocurre si la onda de choque viaxa facia la Tierra. La presión del vientu solar sobre la magnetosfera aumentará o disminuirá dependiendo de l'actividá solar. La presión del vientu solar cambia les corrientes llétriques na ionosfera. Les tormentes magnétiques duren de 24 a 48 hores, anque puen prollongase varios díes.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Supertormenta solar 
* Perfeutu Desastre: Tormenta Solar
Festival d'Eurovisión Junior 2010

EL **[[FEI|VIII Festival d'Eurovisión Junior]]** celebraráse en Bielorrusia, nel Minsk Arena de Minsk, la so capital. Celebraráse'l sábadu 20 de payares de 2010.  Foron presentaes trés candidatures pa organizar el festival: Rusia, Malta y Bielorrusia, finalmente, foi Bielorrusia quien ganó y organizará'l festival.

## Países participantes
La Xunión Europea de Radiodifusión confirmó'l día 28 de xuliu de 2010 la llista oficial de los países que compitirán nel Festival d'Eurovisión Junior 2010. Son 14 países:

### Países retiraos
*  Xipre
*  Rumanía

### Máximas puntuaciones

Tras la votación los países que recibieron 12 puntos (máxima puntuación que podía otorgar xurado y televoto) fueron:

## Referencies
Faru de Tapia

El **[[faru]] de Tapia** ye'l más occidental de los 15 qu'hai n'Asturies. Ta allugáu na islla de Tapia, a la vera la villa'l mesmu nome, capital del conceyu homónimu, a unos 6 km de la ría del Eo. Ye de tercer orde y, igual que tolos que s'asitien ente'l cabu Peñes y la llende con Galicia, depende pal so control y mantenimientu de l'Autoridá Portuaria d'Avilés.

Foi inauguráu el 1 de setiembre de 1859, y tien una lente de tercer orde. L'edificiu primitivu yera cuasi cuadráu, d'una planta, con teyáu de pizarra a dos agües y con un patiu central. Remocicáronlu en 1922, y dende aquella ye de planta cuasi rectangular, y caltién el patiu central. La torre, de granitu, ta na cara Norte, y tenía un primer cuerpu octogonal y otru más decagonal. Una mala restauración, en 1962, escondiola embaxu un prisma cuadráu d'azulexos que tien, na cara Norte, el nome "Tapia" grabáu. Tien, amás, un pequeñu edificiu anexu.

Foi lletrificáu nel añu 1944.

## Bibliografía
* Menéndez Solar, Belén, *Faros del litoral asturiano*. Uviéu, Conseyería de Fomentu del Principáu d'Asturies, 1997.
* Sanz, Eduardo, *Faros de Asturias*. Xixón, Silverio Cañada Editor, 1990.

## Referencies

## Enllaces esternos

*  Faros de Asturias
*  El faru de Tapia na web d'''El faro de Luisu''
*  Semeyes del puertu y el faru de Tapia na páxina web del conceyu
Faru de Cuideiru

El **faru de Cuideiru** s'asitia na punta Roballera, a la vera la villa pixueta, capital del conceyu de Cuideiru.

## Bibliografía
*Menéndez Solar, Belén, *Faros del litoral asturiano*. Uviéu, Conseyería de Fomentu del Principáu d'Asturies, 1997.
*Sanz, Eduardo, *Faros de Asturias*. Xixón, Silverio Cañada Editor, 1990.

## Referencies

## Enllaces esternos
Festival del Cantar d'Eurovisión Junior

El **Festival d'Eurovisión Junior** ye un concursu televisivu de calter añal, nel que participen intérpretes representantes de les televisiones (na so mayor parte públiques) que los sos países son miembros de la Xunión Europea de Radiodifusión. El festival tresmitióse cada añu dende 2003 y nél participen neños d'ente 9 y 15 años.

Ta activu dende'l 2003, cuando se celebró un festival denomáu Melodi Grand Prix Nordic, y nél participaron Dinamarca, Suecia y Noruega y que ganó la delegación danesa. A imaxe d'esti festival, la Xunión Europea de Radiodifusión decidió organizar nel añu 2003 el *Festival del Cantar d'Eurovisión Junior* y que tendría la so puesta n'escena en Copenḥague (Dinamarca), el 15 de payares de 2003.

Pasaron dellos años dende qu'entamó y munchos países dexaron de participar nel certame. A pesar d'ello, tamién debutaron dellos países qu'enantes namái participaben nel Festival de la Canción d'Eurovisión p'adultos. Los sos años d'esplendor ya pasaron, ya qu'escasos países quieren participar, a lo contrario del Festival de la Canción d'Eurovisión. En dalgunos años como nel 2009, la UER, cuasi se cancela'l certame debíu a que pocos países queriíe participar, como-y pasa al Eurovisión de Baile. Por suerte, tien los países del este, que nesa zona atópense la gran mayoría de países participantes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Vicente Prado

**Vicente Prado Suárez** , más conocíu como **El Pravianu** ye un conocíu gaiteru asturianu, arriendes de monologuista, profesor de gaita y luthier.

El so llabor como gaiteru destaca especialmente nel acompañamientu de tonada, siendo'l gaiteru oficial nel Concursu de Tonada Ciudá d'Uviéu. En dos ocasiones ocupó'l llugar d'honor nel Memorial Silvino Argüelles como meyor gaiteru acompañante (2003 y 2005). Foi discípulu de Lluis d'Arnizo, unu de los grandes maestros de la gaita.

## Álbumes
### Propios
* *Río Verde* (1987)
* *Viniendo de Maliayo* (1998)
* *El Pravianu* (2000)
* *Vicente Prado, "El Pravianu"* (2006) 
* *El Pravianu toca y canta* (2014)
### Xunto a otros artistas
* *Mano a mano* (con Pepín Robles, 2011) 

Además de varios discos dientro del grupu Folixa Astur, participó tamién:

* *Villancicos asturianos* (1989) 
* *Discu de monólogos xunto a "El Maestro" y "Mundín"* (1988)

## Premios
* 1978, primer premiu categoría xuvenil concursu de canción asturiana de Mercaplana Xixón.
* 1981, primer premiu modalidá gaiteru concursu canción asturiana de Mieres.
* 1982, primer premiu modalidá gaiteru concursu canción asturiana de Mercaplana Xixón.
* Primer premiu modalidá gaiteru concursu de canción asturiana de L'Entregu.
* 1987, seleición Asturiana «Memorial Remis Ovalle»
* 1987, premiu Mcallan al meyor gaiteru astur-galaico nel festival Intercélticu de Lorient

## Referencies

## Enllaces esternos
Manuel Fraga Iribarne

**Manuel Fraga Iribarne**  foi un políticu español. Foi ministru d'Información y Turismu ente 1962 y 1969, durante'l gobiernu de Francisco Franco, asina comu vicepresidente del Gobiernu y ministru de la Gobernación darréu de la so muerte, ente avientu de 1975 y xunetu de 1976, baxo la presidencia de Carlos Arias Navarro. Fundador del partíu Reforma Democrática, embrión d'Alianza Popular y de la mesma manera del Partíu Popular, el principal partíu de derecha n'España, foi unu de los *[[Pás de la Constitución|Pás]]* de l'actual Constitución Española de 1978. Líder de la oposición a Felipe González durante los años ochenta del sieglu XX, presidió la Xunta de Galicia ente 1990 y 2005.

## Referencies

## Enllaces esternos
Emilio Fernández

**Emilio Fernández Romo** , foi un destacáu direutor, actor y productor de cine mexicanu muy conocíu pol nomatu de **L'Indiu**, gran autor y xenial protagonista de la *Época d'Oru* del cine mexicanu.

## Filmografía
Amósase darréu namás la so filmografía comu direutor, señalándose les obres más importantes de la so trayeutoria.

* La isla de la pasión (1941)
* Soy puro mexicano (1942)
* Flor silvestre (1942)
* María Candelaria (1944)
* Las abandonadas (1945)
* Bugambilia (1945)
* Pepita Jiménez (1946)
* Enamorada (1946)
* La perla (1947)
* The Fugitive (non acreditada la so co-direición con John Ford) (1947)
* Río Escondido (1948)
* Maclovia (1948)
* Salón México (1949)
* Pueblerina (1949)
* La Malquerida (1949)
* Duelo en las montañas (1950)
* The Torch -Adautación n'inglés a la película Enamorada- cola participación de la llexendaria actriz Paulette Goddard alternando con Pedro Armendáriz (1950)
* Un Día de vida (1950)
* Víctimas del pecado (1951)
* Islas Marías (1951)
* La bienamada (1951)
* Siempre tuya (1952)
* Acapulco (1952)
* El mar y tú (1952)
* Cuando levanta la niebla (1952)
* La red (1953)
* Reportaje (1953)
* El Rapto (1953)
* El Rebelión de los colgados (1954)
* La rosa blanca (1955)
* Nosotros dos (1955)
* La tierra del fuego se apaga (1955)
* Una cita de amor (1958)
* El impostor (1960)
* Pueblito (1961)
* Paloma herida (1963)
* Un dorado de Pancho Villa (1967)
* El crepúsculo de un dios (1969)
* La choca (1974)
* Zona roja (1976)
* Méxicu Norte (nueva versión de Pueblerina)(1979)
* Erótica (1979)

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* Emilio Fernández en Cine Mexicano páxina del ITESM
* El "indio" Fernández
Adolfo de la Huerta

**Felipe Adolfo de la Huerta Marcor**  foi un políticu mexicanu, presidente del so país en 1920.

## Referencies

## Enllaces esternos
Pascal Richard

**Pascal Richard**  foi un ciclista suizu, profesional ente los años 1986 y 2000, durante los cuales algamó 68 victories.

## Palmarés

## Reconocimientos
* Mendrisio d'Oru (1993)

## Equipos
* KAS (1986)
* Toshiba (1987)
* Weinmann (1988)
* Helvetia (1989-1991)
* Festina (1992)
* Ceramiche Ariostea (1993)
* GB Maglificio (1994-1996)
* Casino (1997-1998)
* Mobilvetta Design (1999)
* Linda Mc Cartney (2000)

## Referencies
Xacimientu arqueolóxicu

Un **xacimientu arqueolóxicu** o **sitiu arqueolóxicu** ye una concentración de vestixos arqueolóxicos (materiales, estructures y restos medioambientales). N'élli podemos atopar restos d'actividá humana y ta constituíu pola presencia d'erbíes, preseos y elementos estructurales, soyáu d'ocupación y otres anomalíes. Estos restos pueden encontrase mediante una mera prospección de superficie, o si l'asentamientu fuere enterráu con una prospección de subsuelu.

## Clasificaciones de xacimientos

Los xacimientos arqueolóxicos clasifíquense güeyando a dellos criterios:

* *Cronolóxicu:* según las grandes etapes culturales: paleolíticu, neolíticu, mesolíticu... Tamién en rellación a las cultures: Sumer, Acad, Exiptu, Grecia...

* *Funcional:* Distínguense los de hábitat y les necrópolis. Nos de hábitat realícense actividaes comunitaries como xintar y rellacionarse. Nun entamu apenes dexen güelga (güesos, preseos, cernada), pero col desendolcu fáese más complexu (tiendes de gamayos). Les necrópolis: rendíen cultu a los difuntos, al principiu son namás simples cagüercos que fáense más complexes; hay enterramientos de'incineración o inhumación, coleutivos o individuales.

* *Tipolóxicu:* según el so asitiamientu topográficu: en cueva, valle...

* *Duranza:* temporal, estacional, fitu o non.

## Tipos de actuaciones en xacimientos

La normativa española (*Reglamento de Actividades Arqueológicas*), establez seyes tipos de actividaes en xacimientos arqueolóxicos, que necesiten autorización

### [[Cavadura arqueológica]]

Puede ser mesmo terrestre que subacuática, entendida como la saca de tierra y l'análisis d'estructures fechu con metodoloxía científica, destinada a descubrir y esquisar toda clas de restos históricos.

### Calicata arqueolóxica
Ye la esploración **superficial** y sistemática realizada con metodoloxía científica, mesmo terrestre que subacuática, dirixida al estudiu, investigación o detección de vestixos arqueolóxicos o paleontolóxicos.
Mafalda

***Mafalda*** ye'l nome d'una tira de prensa arxentina desarrollada pol historietista Quino dende 1964 a 1973, la cual ta protagonizada pola neña homónima, "*espeyu de la clas media llatinoamericana y de la xuventú [[progresista]]*" que se muestra preocupada pola humanidá y la paz mundial, y rebélase escontra'l mundu dexáu polos sos mayores.

Mafalda ye muy popular en Llatinoamérica en xeneral, España, Italia, Grecia y Francia. Foi traducida a más de trenta idiomes.

## Adautaciones a otros medios
* *El Mundo de Mafalda* (1981).
* *Mafalda Va a la Escuela* (1981)
* *Los Xuegos de Mafalda* (1981)
* *Mafalda y la Sopa* (1981)
* *Los Suaños de Mafalda* (1981)

## Referencies

## Enllaces esternos

* La páxina de Quino
Juan Díaz de Solís

**Juan Díaz de Solís**  foi un navegante español, descubridor del Ríu de la Plata.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Documentu orixinal de Lucas C. Marton
Xacimientu arqueolóxicu de Cimavilla

El **xacimientu arqueolóxicu de Cimavilla** allúgase nel barriu de Cimavilla nel conceyu asturianu de Xixón.

El xacimientu abarca una riestra venceyales romanes descubiertes nes escavaciones de 1982.

El xacimientu compónese de:

* **[[Termes de Campu Valdés|Termes Romanes]]** (): Asitiaes en Campu Valdés, son una construcción de calter públicu dataes ente los sieglos I y II. Nel sieglu II aníciase una reforma y enantu de les mesmes como amuesen rodapies, mosaicos o pintures murales. Puédense visitar.

* **Fábrica de Salazón** (): Fábrica de salazones datada ente los sieglos III y IV qu'indica la esistencia d'una cadarma comercial de manufacturáu de pexe. Tres les escavaciones y el so estudiu, tornóse a tapecer dexando una muestra na Torre del Reló.

* **Muria de defensa**: La obra más importante de los romanos dátase ente los sieglos III y IV. La muria tenía unos 850 metros de percorríu y abellugaba nel so interior el pobláu romanu esistente. La muria contenía amás torres de defensa y vixilancia semicirculares.

## Referencies

## Enllaces esternos
Xacimientu d'icnites

Los **xacimientos d'[[icnites]] d'[[Asturies]]** abarquen los conceyos de Xixón, Villaviciosa, Colunga y Ribeseya. Trátense de xácees y nantes pertenecientes al xurásicu, de les que coye destacar nueve xacimientos nos que afayárense 446 xácees. Les icnites de la sablera de la Griega pertenecientes a un gran saurópodu cuya impresión del pie algama unos 130 cm de diámetru son les mayores alcontraes fasta'l momentu n'España y alcuéntrense ente les de mayor tamañu del mundiu.

Estos xacimientos son a percorrese pela denominada cuesta de los dinosaurios: 

:* La sablera de Merón , los cantiles d'Oles y el faru y puertu de Tazones (Villaviciosa).
:* Los cantiles de Llastres y la sablera de La Griega (Colunga).
:* La sablera de Vega, los cantiles de Tereñes y la sablera de Ribeseya (Ribeseya).

## Referencies

## Enllaces esternos
* Muséu del Xurásicu d'Asturies
* Información de los yacimientos
Escudu de Tameza

L**'escudu de [[Tameza]]** (Asturies) divídise horizontalmente. Na parte soperior vese la Cruz de los Ánxeles, en referencia'l pasáu eclesiásticu del conceyu. Na inferior aprucen dos gües enfrentándose. Estos bovinos aprucen pola lleenda que cunta cómo se fixaron les llendes del conceyu con Proaza, faciéndolos lluchar y marcando la posición na que quedaron depués del enterriu. So l'escudu ta la corona real.

Anguaño, l'ayuntamientu representa les armes so un escudu francés, anque ensin cartelu nin ornamentación esterior dalo. Foi creáu por Octavio Bellmunt y Fermín Canella pa ilustrar la so obra "Asturias".

## Ver tamién
*Escudos d'Asturies

## Referencies

## Enllaces esternos
* Escudu de Tameza, Federación Asturiana de Conceyos
Tratáu de Tordesillas

El **Tratáu de Tordesillas** ye'l compromisu soscritu en Tordesillas (n'actualidá na provincia de Valladolid, nel noroeste d'España) el 7 de xunu de 1494 ente Sabela y Fernando, reis de Castiella y Aragón, y Xuan II rei de Portugal, gracies al cual s'afitaben un repartu de les zones de conquista y anexón del nuevu mundu mediante una llinia divisoria de l'Océanu Atlánticu y de los territorios axacentes.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Tratáu de Tordesillas  dixital pol Archivu Xeneral d'Indies
* Parte del testu del tratáu
* Testu completu n'inglés del tratáu
* El Tratáu de Tordesillas y la so proyeición nel Pacíficu , por Lourdes Díaz-Trechuelo.
Xira al embalse de Tresona

La **Xira al embalse de Tresona** celébrase na contorna al embalse de Tresona nel conceyu de Corvera, n'Asturies.

Trátase d'una folixa que se celebra anguaño el 1 de mayu (día del trabayador) y cuya tradición entamó cola folixa del trabayador d'Ensidesa, güei Arcelor-Mittal.

Celébrase durante tol día una xinta campestre cola actuación de grupos folclóricos, bandes de gaites y fina con una verbena. Los xóvenes tamién s'aconceyen durante tola tarde pa beber sidra y tar de folixa. Ente los mozos ye nomada popularmente "Folixa del pantanu".

## Referencies
Vasco Núñez de Balboa

**Vasco Núñez de Balboa**  foi un esplorador, gobernante y conquistador español. Foi'l primer européu en divisar l'Océanu Pacíficu y el primer européu en fundar una ciudá permanente en tierres continentales americanes.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Biografía de Núñez de Balboa 
* Biografía de Núñez de Balboa
* Descubridores xerezanos: Vasco Núñez de Balboa
* Vasco Núñez de Balboa 
* Biografía de Vasco Núñez de Balboa 
* Fundación de Santa María la Antigua del Darién
* Vasco Núñez de Balboa y el descubrimientu del Mar del Sur
* Muerte de Vasco Núñez de Balboa
*
Escavación arqueolóxica

Una **escavación arqueolóxica** ye la actividá realizada sobre un xacimientu arqueolóxicu mesmo terrestre que subacuática, na que a traviés de la saca de tierra y l'análisis de estructures fechu con metodoloxía científica, búscase descubrir ya investigar toda clas de restos históricos o paleontolóxicos, asina como los componentes xeomorfolóxicos rellacionados con ellos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Aracaju

**Aracaju** ye un conceyu brasilanu capital del estáu de Sergipe. Allúgase nes márxenes del Océanu Atlánticu, al llau de los ríos Sergipe y Poxim. Acordies col IBGE, la ciudá tien una población de .

## Persones renomaes
*Damin —futbolista— (1949)

## Referencies

## Enllaces esternos
Auguste Charlois

**Auguste Honoré Charlois**  foi un astrónomu francés que descubrió 112 asteroides trabayando en Niza. 
L'asteroide (1510) Charlois lleva'l so nome.

## Referencies

## Enllaces esternos
(363) Padua

**Padua** ye l'asteroide númberu 363, asitiáu nel cinturón d'asteroides. Foi descubiertu pol astrónomu Auguste Charlois dende l'observatoriu de Niza (Francia) , el 17 de marzu de 1893.

Debe'l so nome a la ciudá italiana de Padua, próxima a Venecia.

## Referencies

## Enllaces esternos

* 
* Páxina oficial de la Nasa
Nat King Cole

**Nathaniel Adams Coles** , más conocíu como **Nat "King" Cole**, foi un pianista y cantante d'Estaos Xuníos de jazz y pop.

## Discografía Parcial

## Referencies

## Enllaces esternos
Real Zaragoza

El **Real Zaragoza** ye un club de fútbol profesional español, de la ciudá de Zaragoza n'Aragón. Foi fundáu en 1932 cola aunión de l'Iberia S.C. y del Zaragoza C.D., los dos clubes más importantes de la ciudá n'aquel añu. 

Ye'l 9º equipu na clasificación histórica de la Primer División Española de fútbol xugando 54 temporaes nesta categoría.

El 10 de setiembre de 2009, la IFFHS publicó la clasificación de los meyores clubs europeos del sieglu XX, ocupando el Real Zaragoza la posición númberu 37 debío a los campeonatos europeos algamaos nel sieglu XX, la Copa de Feries de 1964 y la Copa d'Europa de Campeones de Copa en 1995.

N'actualidá alcuéntrase nel puestu númberu 355 na clasificación mundial de clubes de la IFFHS y el puestu númberu 59 de la clasificación histórica del mesmu organismu. Ye'l 7º equipu en númberu d'aficionados n'España (2,7%), según la encuesta del CIS de mayu de 2007.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina web oficial del ''Real Zaragoza''
Premiu Pepe Campo

El **Premiu 'Pepe Campo**' ye un gallardón convocáu pola Sociedá d'Humanitarios de Samartín de Morea (Ayer) en collaboración cola Conseyería de Cultura del Gobiernu d'Asturies, pasando por delles modalidaes hasta convertise en certame pa monólogos que traten temes d'actualidá social, política y cultural, en prosa o en versu, siempres en llingua asturiana.

El premiu lleva'l nome del escritor d'Ayer, Pepe Campo (Morea, 1921-1992) autor d'una bayurosa obra conformada por monólogos y poesíes de calter popular. 

En 1997 la Sociedá d'Humanitarios de Samartín convócalu como concursu de narrativa:

## Palmarés como premiu pa rellatos

*1997
-Xandru Martino Ruz, de Ribeseya, por “Tienes unos güeyos que manquen”

-Accésit a Maria Belén Quirós López, de Vayu, (Grau), por “Tres nueches en La Fontona”, de “Caxigalines”

*1998
-María Meana Fernández, de Candás por “Alcordances”

-Accésit a Pablo Rodríguez Medina, de L’Entregu, por “Los guardianes del mármole”.

*1999
-Pablo Rodríguez Medina por “Los Paraísos perdíos”

*2000

-Naciu Varillas,de Xixón, pol testu “Nun t’esmolezas que siempres te voi entender”.

*2001
-Pablo Rodríguez Medina, con “Esparabanes nel silenciu”

## Palmarés como premiu de narrativa pa rapazos

Pola mor del probetayu númberu d'obres que se presenten, decídese cambiar les bases de la convocatoria y empobinar el Concursu “Pepe Campo” a rapazos d'hasta 20 años. Tanto na edición de 2002 como la de 2003, el premiu queda ermu al ver que les obres presentaes nun tienen calidá suficiente.

## Palmarés como premiu pa monólogos
Ye nel 2004, aprovechando la fornada de nuevos monologuistes y la ruina acoyida del concursu na so modalidá anterior, cuando Los Humanitarios entamen el Concursu de Monólogos, respetando’l nome del escritor costumista, que tamién trabayó esti xéneru. Esi mesmu añu nun hai participación y el premiu, otra vuelta queda ermu.

El premiu paez anguaño afitáu como l'únicu entamáu pal monólogu asturianu, ún de los xéneros con más tradición na lliteratura asturiana, y que vive na década última un momentu d'importante renovación y ésitu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Comité Olímpicu Internacional

El **Comité Olímpicu Internacional** (**COI**) con sede en Lausana (Suiza), creóse'l 23 de xunu de 1894 pol Barón Pierre de Coubertin en París col envís d'alitar los antiguos xuegos olímpicos griegos.

Na so primer integración taben representaos dolce países: 
# Arxentina (José Benjamín Zubiaur)
# Bélxica (Maxime de Bousies)
# Austria-Bohemia (Jiri Guth-Jarkovsky)
# Estaos Xuníos (William Sloane)
# Francia (Ernest F.Callot y Pierre de Coubertin)
# Grecia (Demetrius Vikelas)
# Gran Bretaña (C. Herbert Ampfhill y Charles Herbert)
# Hungría (Ferenc Kemény)
# Italia (Mario Luccesi Palli y Andria Carafa)
# Nueva Zelanda (Leonard A. Cuff)
# Rusia (Alexei Xeneral de Boutowsky)
# Suecia (Viktor Xeneral Balck)

El **COI** coordina les actividaes del Movimientu Olímpicu. Arriendes ta encargáu de supervisar y alministrar tol tocante a los Xuegos Olímpicos. Ye dueñu de tolos derechos asociaos a los símbolos olímpicos, la bandera, himnu, lema, xuramentu y los xuegos. Remana los derechos de tresmisión de los xuegos, la publicidá y demás actividaes d'alcuerdu a la Carta Olímpica. Arriendes ye l'organismu internacional encargáu d'organizar y escoyer les ciudaes que van ser sedes de los Xuegos Olímpicos cada 4 años.

## Referencies

## Enllaces esternos