Henry Miller

**Henry Valentine Miller**  foi un novelista d'Estaos Xuníos. La so obra componer de noveles semiautobiográficas, nes que'l tonu crudu, sensual y ensin papes na boca amenó una serie de discutinios nel senu d'un Estaos Xuníos puritanu que Miller quixo estigmatizar denunciando la hipocresía moral de la sociedá norteamericana, criticando de camín l'aportar de la esistencia humana, esnudando'l so cinismu y múltiples contradicciones. Censuráu por el so estilu y conteníu provocatible y rebalbo en rellación a la creación lliteraria de la so dómina, les sos obres influyeron notablemente na llamada Xeneración Beat.

## Biografía
La mocedá de Miller foi errática. Alternaba diversos trabayos con curtios periodos d'estudios nel City College de Nueva York. En 1928 cásase con June Mansfield en divorciándose de la so primer esposa, Beatrice Sylvas, cola que tuvo una fía.

En 1930, mientres la Gran Depresión, marcha a Francia, onde vive l'españíu de la Segunda Guerra Mundial. Nesta dómina, Miller decide consagrase totalmente a la lliteratura. Los sos primeros años de bohemia en París fueron miserables, tuvo que lluchar contra'l fríu y la fame; alimentar coles comíes que-y ufiertaben y dormía, cada nueche, so una ponte distinta. La suerte va presentar na persona de Richard Osborn, un abogáu americanu que-y ufierta una habitación nel so apartamentu. Cada mañana, Osborn, dexaba enriba de la mesa de la cocina un billete de 10 francos por que Miller gastar a la so conveniencia. Conoz a Anaïs Nin (de la que foi amante), a Brassaï y a Alfred Perlès, y empiecen los sos tanteos col surrealismu.

Na seronda de 1931, Miller llogra'l so primer emplegu como correutor d'estilu (en París) nel periódicu Chicago Tribune, gracies al so amigu Alfred Perlès, ocasión qu'aprovecha pa publicar dellos artículos que va roblar col nome de "Perlés", yá que namái los miembros del equipu editorial podíen editar los sos escritos. Escribe, nesi añu, *[[Trópicu de Cáncer (novela)|Trópicu de cáncer]]*, na Villa Seurat de Montparnasse, que va ser publicáu gracies al sofitu de la so amiga y amiga, la tamién escritora Anaïs Nin, en 1934. Esta novela supúnxo-y, nos EE.UU, un procesu por obscenidad, según les lleis vixentes nesa dómina dictaes contra la pornografía. Esta novela tuvo censurada, nel so país, hasta l'añu 1961, y namái pudo ingresar clandestinamente cola portada de *[[Jane Eyre]]*, el clásicu de Charlotte Brontë.

Miller prosigue la so batalla personal contra'l puritanismu intentando lliberar, dende un puntu de vista moral, social y llegal, los tabús sexuales esistentes na lliteratura americana. Sigue escribiendo noveles, toes censuraes nos Estaos Xuníos por obscenes. Publica *Primavera negra* (1936), y *[[Trópicu de Capricorniu (novela)|Trópicu de Capricorniu]]* (1939), que consiguen el so espardimientu nos EE.UU magar tener que ser vendíos subrepticiamente, lo cual contribúi a forxar la so reputación d'escritor underground.

Torna a los Estaos Xuníos en 1940 ya instálase nel Big Sur (California), onde sigui produciendo una lliteratura puxante, colorista y socialmente crítica. Escribe *El colosu de Marussi* (1941), que trata sobre un viaxe a Grecia, país que visitó convidáu por Lawrence Durrell; el llibru más qu'una guía al usu ye un monumentu llíricu a la sensualidá mediterránea, una crítica brillosa a la manera de vida americanu y un alegatu pola paz. Siguiéronlu 039;'La velea del aire acondicionáu* (1945-47), la triloxía *La crucifixón rosa*, compuesta por *Sexus* (1949), *Plexus* (1953), y *Nexus* (1960). Escribió *Les naranxes del Bosco* en [[1957]]; y l'estudiu lliterariu, *El mundu de D.H. Lawrence* en [[1980]].

consideróse-y, inclusive, un [[postmodernismo|postmoderno]]. Los sos *trópicos*, tachaos de pornográficos, xeneraron una gran polémica y fueron prohibíos nos países [[anglosaxón|anglosaxones]]. En [[1964]] la [[Suprema Corte d'Estaos Xuníos|Corte Suprema]] de los Estaos Xuníos anula, de la Corte d'Estáu, el xuiciu contra Miller por obscenidad, lo que representa la nacencia de lo que, más tarde, va ser conocíu col nome de [[revolución sexual]].

Ente les sos aficiones taben les de pianista amateur y pintor. Escribió llibros sobre la so pintura y tres la so muerte, les sos acuareles fueron treslladaes a dos museos: el Henry Miller Museum of Art na ciudá d'[[Omachi]] [[Nagano]] ([[Xapón]]) y el Henry Miller Art Museum na Coast Gallery de Big Sur.

Finó por causa d'entueyos circulatorios en Pacific Palisades, California. Los sos restos fueron incineraos y les sos cenices espardíes sobre [[Big Sur]].

== Obres ==
* Cartes a Anaïs Nin (esta obra entienden un periodu de 15 años, de 1931 a 1946), fecha de publicación (n'español, por Bruguera Amigu) 1981
* *Trópicu de Cáncer*, 1934
* *Primavera negra*, 1936
* *Max y los fagocitos blancos*, 1938
* *Trópicu de Capricorniu*, 1939
* *El güeyu cosmolóxicu*, 1939
* *El mundu del sexu*, 1940
* *El colosu de Marussi*, 1941
* *La sabiduría del corazón*, 1941
* *Un domingu dempués de la guerra*, 1944
* *Velea d'aire acondicionáu*, 1945
* *La sorrisa xunto a la escala*, 1948
* *Sexus*, 1949
* *El tiempu de los asesinos*, 1952
* *Díes seles en Clichy*, 1956
* *Big Sur y les naranxes de Hieronymus Bosch*, 1960 
* *Plexus*, 1953
* *Nexus*, 1960
* *Opus pistorum* (póstumu), 1983
* *Quería Brenda (Cartes a Brenda Venus)'' 1986
* Nueches d'amor y allegría (según Editorial Rueda (Arg) 1952)
* Los llibros na mio vida (según Editorial Sieglu Venti (Buenos Aires), tien fecha d'impresión de 1963)
* Reflexones sobre la Muerte de Mishima (publicáu en the Weekly Post de Tokiu, en 1971, dempués de la muerte de Yukio Mishima)
* Nueva York ida y vuelta (según Editorial La Pleyade, tien fecha d'impresión de 1978) 
* Al cumplir ochenta (publicáu pola UNAM)
* Pornografía y obscenidad (recopilatorio de Henry Miller y D.H. Lawrence, por Edit. Argonauta)

## Referencies

## Enllaces esternos