África francófona

Conozse cómo **África francófona** aquellos países africanos nel que'l francés ye llingua vehícular o cooficial. Según datos de 2007, envalórase que 115 millones de persones falen francés en 31 países francófonos d'África. Ente los informes inclúyense aquellos que tienen el francés como llingua nativa o segunda, sicasí nun tán incluyíos los francofalantes que moren n'otru país del continente onde nun se fala l'idioma. L'idioma llegó a África en tiempu de les colonies.

El francés ye'l segundu idioma del continente, pero en dellos territorios ye l'idioma oficial como en Costa de Marfil o Gabón. N'otros países como Tunicia y Marruecos, la población usa'l francés como llingua vehícular en contraste con otres llingües, o son billingües (árabe y francés) anque ye consideráu'l segundu idioma pola población xeneral.

En cada país, el francés tien la so propia pronunciación y vocabulariu.

## Variedaes dialéutiques
Esisten tres variedaes del francés n'África arrexuntaes en tres categoríes:

* **[[África Occidental|Occidental]]**, **[[África Central|Central]]** y **[[África Oriental|Oriental]]**: Cerca de 75 millones d'habitantes tienen el francés como idioma nativu.
* **[[Magreb]]**: La población árabe y berebere falen una variante francesa magrebina. Cerca de 36 millones falar como segundu idioma.
* **[[Comisión del Océanu Índicu|Índica]]**: El francés ye faláu pola población criolla nes islles del Océanu Índicu (Reunión, Islla Mauriciu y Seixeles). Aproximao ye faláu por 1,6 millones d'habitantes. Nun tien de confundir se colos idiomes basaos nel francés criollu (tamién faláu nel territoriu).

Toles variedaes difieren en comparanza col francés neutru tantu na pronunciación como nel vocabulariu, sicasí, ye utilizáu n'asuntos d'enseñanza, medios de comunicación y documentos llegales.

## Pronunciación
Les diferencies na pronunciación son insignificantes (por casu: el francés faláu en Marruecos ye similar al de Senegal). A pesar d'estes variaciones rexonales, esisten dellos nexos de mancomún cola población africana polo xeneral como la pronunciación de la "R" que tiende a ser alveolar en llugar de la gutural, sicasí, dalgunos pronunciar de manera gutural (similar a la lletra "غ" (ġayn)). Les lletres D, T, L y N al igual qu'otres lletres y fonemes, suenen distintos anque puede caltenese la entonación estándar.

Sicasí, ye imposible xeneralizar sobre la pronunciación del francés. Cada pronunciación depende del acentu del idioma africanu de la zona.

## Vocabulariu
En cuanto al vocabulariu, esisten trés estremes respectu al francés neutru. De primeres, la presencia de pallabres que nun esisten nel francés estándar (de cutiu vienen con localismos y préstamos llingüísticos de determinaos idiomes africanos). Arriendes d'ello, cada rexón tien la so propia variedá, anque'l vocabulariu constitúi tan solo una pequeña estrema respectu al neutru. Nuna conversación ente xente d'otres zones, tender a utilizar un vocabulariu más neutru pa evitar los localismos. Sicasí, esisten otres pallabres franceses que comparten dellos países.

La segunda causa ye l'usu de pallabres qu'en francés tienen otru significáu, por casu: la pallabra "Présentement" (*Al mesmu momentu*) ye usáu con frecuencia nel África subsaḥariana (a esceición del Magreb) anque'l so significáu ye: "D'una manera o otra" o "Como si fora...".

La tercer diferencia ye la variante fonética aprendía na enseñanza del África subsaḥariana nel que s'apriende un francés más clásicu y conservador que'l que se fala n'Europa. D'una manera ye similar al inglés faláu n'India.

El vocabulariu de los africanos nun apaez rexistráu na normativa del francés estándar y queda amenorgáu a la xíriga o a coloquialismos que pasaron a formar parte del usu común.

### Francés de Abidjan

Acordies colos datos envaloraos, ente un 75% y un 99% de los ciudadanos d'Abidjan son francófonos sacante la población indíxena. Hai tres variedaes de francés siendo l'estándar, el faláu por aquellos con accesu a la educación. Sicasí, la mayoría fala un francés más coloquial conocíu como: *français de Moussa* (inspiráu nun personaxe de la revista Ivoire Dimanche publicada nesti dialeutu). La xíriga francesa conocer como "Nouchi", d'usu común ente bandes y la población nueva. Nesta postrera variante suelen apaecer nueves pallabres que son almitíes na fala. En 2012 creóse un diccionariu crowsourced de nouchi por aciu l'usu de móviles.

Dellos exemplos del francés de Abidjan son los siguientes nos que se producen ciertos cambeos de la ortografía francesa sacante "Ô" (pronunciáu como -aw n'inglés).

* *Xune go* ye una xíriga que'l so significáu ye "chica" o "novia". Ye un préstamismo del idioma madinka ("Chica").
* *Un maquis* ye un términu coloquial pa referise a un chigre o bocatería de barriu nel que se sirve comida africana. Esta pallabra tamién esiste nel francés estándar pa referise a la maquis de la II Guerra Mundial. Anque se desconoz el por qué del significáu que-y dan los costamarfiliegos.
* *Un bra-môgô* ye una manera de referise a un mozu, vien ser l'equivalente al español coloquial como: "Chaval" o "Tíu". Ye un préstamismo del madinka
* *Chicotter* significa "Afrellar", "Cutir" o "Castigar" [a los neños]. Ye un préstamu del Portugués brasilanu qu'empezó a formar parte del vocabulariu.
* *-y pia* en xíriga significa "Dineru" y créese que procede del francés "Pièce" (Moneda), "Pierre" (Piedra) o "Piastre" (peseta, duru).

Mientres una conversación dientro d'un contestu formal o cuando parolen ente otros francofalantes estranxeros, suelen remplazar los localismos pol francés neutru (*xune fille*, *un restaurant* o *xune cantine*, etc...) anque los localismos tamién crucien fronteres, por casu ye habitual l'usu de la pallabra: *Chicotter* en Senegal, Malí, Níxer, Burkina Fasu, Chad, República Centroafricana, Benín, Togu y República Democrática d'El Congu.

### Francés de Kinshasa

Kinxasa ye con más de 8 millones d'habitantes, la segunda ciudá francófona más grande del mundu dempués de París y al empar, la principal capital de los países francófonos. Na República Democrática d'El Congu envalórase que 24 millones (40% de la población) d'habitantes fala francés como segundu idioma. El francés ye llingua vehícular xunto col lingala. Esti segundu idioma ye más frecuente na cai anque nos negocios, alministraciones, escueles y medios de comunicación, el francés ye l'idioma predominante.

Por cuenta de la presencia de los dos idiomes, el francés faláu en Kinshasa comparte préstamos llingüísticos del lingala. Dependiendo del estatus social, dalgunos entemecen les dos llingües:

* *Cadavéré*: Significa cansáu o muertu. Ye la pronunciación llocal de la pallabra en francés neutru: *Cadavre* que'l so significáu ye "Cadabre"
* *Makasi*: "Fuerte", "resistente". Procede del lingala
* *Anti-nuit*: "Gafes de sol" que lleven la xente que sale de fiesta peles nueches. Ye una de les maneres de referise a la vida nocherniega de la ciudá.
* *Casser -y bic*: traducción lliteral "romper el Bic". Significáu exactu: "Dexar de dir a la escuela".
* *Merci mingi*: "Munches gracies". *Merci* ye "Gracies" en francés ente que *Mingi* significa "Enforma".
* *Un zibolateur*: "Descorchador". Procede del verbu "Kozibola" que significa "Abrir daqué apexáu o embotellado", a la pallabra añader el subfijo francés -ateur.

## Estaos miembros de la Comunidá Francófona n'África

Pa ser miembru de la Organización Internacional de la Francofonía nun ye necesariu que'l francés sía l'idioma principal o que sía comprensible. Los países de la llista que nunca tuvieron sol control francés o belga apaecen llistaos en cursiva. Arxelia, una de les antigües colonies franceses refugó xunise a la organización poles tensiones polítiques col gobiernu francés.

* Benín (idioma oficial)
* Burkina Fasu (idioma oficial)
* Burundi (idioma oficial xunto col Kirundi)
* Camerún (idioma oficial xunto col inglés)
* *[[Cabu Verde]]* (Portugués como idioma principal)
* República Centroafricana (idioma oficial xunto col Sango)
* Chad (idioma oficial xunto col Árabe)
* Comores (idioma oficial xunto col Shikomor y l'árabe)
* República Democrática d'El Congu (idioma oficial)
* República del Congo (idioma oficial)
* Costa de Marfil (idioma oficial)
* Djibouti (idioma oficial xunto col árabe)
* Exiptu (l'Árabe ye la llingua principal)
* *[[Guinea Ecuatorial]]* (idioma oficial xunto col español y el portugués)
* Francia (idioma oficial)
** Mayotte (idioma oficial)
** Réunion (idioma oficial)
* Gabón (idioma oficial)
* Guinea (idioma oficial)
* *[[Guinea-Bisáu]]* (Portugués como idioma principal)
* Madagascar (idioma oficial xunto col malgax)
* Mali (idioma oficial)
* Mauritania (l'Árabe ye idioma oficial)
* Mauriciu (*Non oficial, segunda llingua*)
* Marruecos (l'Árabe ye idioma oficial)
* Níxer (idioma oficial)
* Ruanda (idioma oficial)
* *[[Santu Tomé y Príncipe]]* (Portugués como idioma principal)
* Senegal (idioma oficial)
* Seixeles (llingua oficial col inglés y Criollu)
* Togu (llingua oficial)
* Tunicia (l'Árabe ye la llingua principal y oficial)

### Países africanos por númberu de francofalantes
Según l'informe de la OIF de 2007, los países africanos con más de 5 millones de francófonos son:

* República Democrática d'El Congu: 24.320.000 como primer y segunda llingua *
Arxelia (país non miembru): 19 millones.
* Costa de Marfil: 12,740,000
* Marruecos: 10,131,000
* Camerún: 7,343,400
* Tunicia: 6,360,000
* Guinea: 6 millones

### Países africanos col mayor porcentaxe de francofalantes
Tocantes a los porcentaxes por habitantes que'l so idioma ye'l francés, un informe de 2007 revela que:

* Francia:
** Departamentu d'ultramar Reunión: 94.5% como primer y segundu idioma.
** Coleutividá d'ultramar de Mayotte: 59%
* Gabón: 80%
* Islla Mauriciu: 72.7%
* Costa de Marfil: 70%
* Santu Tomé y Príncipe: 65%
* Tunicia: 63.6%
* Guinea: 63.2%
* Seixeles: 60%
* República del Congo: 60%
* Guinea Ecuatorial: 60%
* Arxelia: 57%

## Ver tamién
* Magreb
* África del Norte
* África Occidental Francesa
* África subsaḥariana
* Estaos Xuníos d'África Llatina
* Países africanos d'habla romance
* Colonización d'África
* Idioma francés
* Camfranglais

## Referencies

## Enllaces esternos
* LE FRANÇAIS EN AFRIQUE - Revue du Réseau des Observatoires du Français Contemporain en Afrique
* Links for Afrique francophone
* Dictionaries of various French speaking countries
* Le Français et le Français populaire Africain: partenariat, cohabitation ou défiance? FPA, appartenance sociale, diversité linguistique
* La mondialisation, xune chance pour la francophonie
* RFI - L'avenir du français passe par l'Afrique