Lliteratura n'Estremadura

La **lliteratura n'Estremadura** ye aquella escrita nes distintes llingües falaes n'Estremadura: castellán, estremeñu, castúu, fala y portugués.

Puede dicise que la lliteratura n'Estremadura empieza colos testos escritos en llatín. Unu de los primeros testimonios que tenemos güei ye *De vita et miraculis Patrum Emeritensium* (635) atribuyíu a Paulo Diáconu.

A lo llargo del tiempu, la mayoría de el autores estremeños escribieron en castellán y namá nos últimos sieglos apaecieron obres nes otres llingües d'Estremadura, como l'estremeñu y el castúu.

## Lliteratura n'estremeñu
La llingua d'Estremadura empieza a apaecer na documentación dende'l sieglu XIII. Nel sieglu XVII apaecen testos nel subdialeutu talaveranu (1638).​ L'estremeñu empieza a tener más presencia na lliteratura con Vicente Barrantes y el so *Días sin sol* de 1875.

En 1984, José María Alcón Olivera publicó *Requilorios*, la primer novela escrita n'estremeñu.​ Hubo qu'esperar hasta los años 2000 para ver nueves publicaciones n'estremeñu, nesti casu, na variante d'El Rebollar, con *El corral los mis agüelus*, de José Benito Mateos Pascual. Esta foi siguida pola *Primera Antología de Poesía Extremeña* nel añu 2005. En 2011 publicóse *La nueva literatura en estremeñu*, siguida en 2012 per una segunda parte.

En 2012, Ismael Carmona García publicó'l poemariu *Pan i verea*. Los hermanos Miguel Herrero Uceda y Elisa Herrero Uceda publicaron dos llibros de relatos n'estremeñu: unu en 2012, col títulu *Ceborrincho, relatos extremeños*, y otru en 2015, tituláu *Mamaeña, relatos extremeños*. Otros llibros nos años posteriores son *La huélliga* de Marcos Cruz Díaz y *El sol del lobu* d'Aníbal Martín. En 2025, Vicente Costalago publicó *Euris estremeñus i sotras poemas*, estremáu en trés partes: la primera con poemes épicos sobro dellos héroes estremeños; la segunda con poesíes relixoses; y una última con poesíes sueltes. En payares d'esi mesmu añu, publicó tamién *Estórias estremeñas*, un llibru con trés rellatos, dos d'ellos influyíos pola mitoloxía estremeña y otru inspiráu na rebelión campesina estremeña.

## Lliteratura en castúu

Puede dicise que la lliteratura en castúu tuvo'l so orixe con Luis Chamizo (1894-1945) y la so obra *El miajón de los castúos*.

Nel sieglu XIX tamién destaquen José María Gabriel y Galán (1870-1905) y Ventura Villarrubia Pila. Y ente los sieglos XIX y XX, atopamos a Antonio Reyes Güertes (1887-1952), Javier Feijóo, Carmen Vera y Ricardo Quintana Sánchez-Bote.

## Lliteratura en fala
Nun hai muncha lliteratura escrita en fala. Ente los llibros publicaos nesta llingua ta *Versus Valeoris da nosa fala - Obra poética mañega*, de Domingo Frades Gaspar. Ye una escoyeta de poemes escritos pol autor a lo llargo de cincuenta años. Tamién esisten dellos llibros de *Contus y Relatus Cortus*.

Otros testos en fala pueden atopase en *Anduriña - Rivista cultural d'As Ellas*, editada pola Asociación cultural "O Lagartu Verdi" cola collaboración del Conceyu d'Eljas, que se publicar dende 1997.

Ente les traducciones tenemos el *Novu Testamentu en fala*, traducíu por Mingu (Domingo Frades Gaspar)​ y *El Principito*, tituláu *O/U Pequenu Príncipi*. Coordináu por Antonio Garrido Correas, foi realizáu por trés amigos: Mingu, Seve y Pepi (Domingo Frades Gaspar, Félix Severino López Fernández y José María González Rodríguez).

:*Cuandu ei tiña seis anus vi, unha ve, unha lámina magnífica in un libru sobre u Bosqui Vilgin que se chamaba 'Historias vivías'".*

En 2026, Vicente Costalago publicó *Vérsus sóltus*, un llibru de poesía orixinal escritu na *Propuesta Ortográfica de la UEX*.

## Lliteratura en portugués oliventino
Si la lliteratura en fala ye escasa, entá lo ye más la lliteratura en portugués oliventino, si ye que puede falase d'una "lliteratura" nesa llingua.

L'únicu llibru qu'esiste güei en portugués oliventino ye *U principinhu* (El Principito),​ que foi traducíu por Manuel Sánchez.

## Referencies

## Bibliografía
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*