Henry Mancini

**Henry Mancini** (**Enrico Nicola Mancini**, ) foi un célebre compositor d'Estaos Xuníos de música de cine, de *[[jazz]]* y d'influencies llatines. 

Ye llargamente recordáu por ser el compositor de la banda sonora de la *[[La Pantera Rosa|Pantera Rosa]]* (pola que ganó un Grammy) y pola so collaboración nes comedies de Blake Edwards, na que destaca'l cantar *[[Moon River]]* (de *[[Breakfast at Tiffany's]]*). Amás de componer pa películes como *[[Charada]]*, *[[Days of Wine and Roses]]*, *[[The Race]]* o *[[Dos na carretera]]*, foi'l creador de les temes de delles series de televisión (dalgunes de dibuxos animaos): *[[Remington Steele]]* (con Pierce Brosnan), *[[El páxaru espín]]* o *[[Peter Gunn (serie)|Peter Gunn]]*, ente otres (Les sos composiciones pa la saga de *La Pantera Rosa*, la tema de *La pantera rosa* y la tema de *A Shot In the Dark* fueron darréu usaos nes series animaes de la Pantera Rosa y nos curtiumetraxes del inspector, respeutivamente).

## Biografía
Mancini nació y crióse nel barriu Little Italy de Cleveland, Ohio en 1924. Yera fíu d'inmigrantes italianos provenientes d'Abruzzo. El so padre, Quintu, y la so madre Anna treslladáronse bien llueu a Aliquippa, en Pennsylvania y foi ellí onde a los ocho años el so padre introdució-y nel estudiu de la música y la flauta, preséu al que yera aficionáu. A los 12 años, Mancini empecipiar nel pianu y al cabu de pocos años empezó a interesase polos arreglos. La necesidá d'afondar nes sos conocencies conduciólu hasta Max Adkins, que yera direutor y arreglista de la orquesta del Stanley Theatre de Pittsburgh.

Poco dempués de graduase na Aliquippa High School, na seronda de 1942, Mancini matricular na Juilliard School of Music. El so allistamientu en 1943 atayó los sos estudios. Sirvió na fuercia aérea y dempués n'infantería. Tres el so llicenciamientu, en 1945, xunióse como pianista arreglista a la orquesta de Glenn Miller y Tex Beneke. Ellí conoció a la so esposa, Ginny O'Connor, que yera cantante. Casóse en Hollywood en 1947 y treslladáronse a Holmby Hills, en California, col so fíu Chris y les sos fíes Mónica y Felice.

Darréu, siguió estudiando de forma privada con Ernst Krenek, Mario Castelnuovo-Tedesco y Alfred Sendry.

Empezó a trabayar nel cine en 1952 en películes de serie B de los estudios Universal so les órdenes del direutor del departamentu musical Joseph Gershenson. Nestos años, Mancini, xunto con otros músicos de la Universal, como Hans J. Salter y Herman Stein trabayaron frenéticamente pa crear una gran cantidá de material que sería usáu y reutilizáu en múltiples películes. Nesta primer etapa, Mancini carauterizar por un soníu sinfónicu y atonal. 

En 1958 firma'l so primer trabayu en solitariu, pos hasta agora figurara como coautor, adaptador, orquestador o inclusive nin siquier yera acreditáu; esti títulu foi la conocida obra maestra d'Orson Welles *[[Touch of Evil]]* de 1958 (*Sei de Mal* n'Arxentina y n'España, y *Solombres del Mal* en Méxicu,). Con esta obra, Mancini empieza a definir la so personalidá musical: temes inspiraes nel jazz, interpretaos por una pequeña orquesta. 

La música de *[[Touch of Evil]]* atraxo l'atención del direutor Blake Edwards, quien lo contrató pa faer la música de la so serie de televisión *Peter Gunn*, pa la cual Mancini creó una tema que pasó a l'antoloxía de les grandes temes del cine y que foi usáu n'ensame de películes, por casu en *[[The Blues Brothers (película)|The Blues Brothers]]* de 1980 (n'España *Gañinos a tou ritmu*, en Llatinoamérica *Los Hermanos Caradura*) o *Waterworld* (1995). Del álbum, editáu por RCA Victor, vender en poco tiempu más d'un millón de copies. Amás, la música d'esta serie valió-y dos premios Grammies en 1958. La rellación ente Edwards y Mancini ye una de les más llargues y más esitoses collaboraciones direutor-músicu de la historia del cine, yá que s'enllargó mientres más de 30 años y 28 películes. Ello ye que la so segunda collaboración televisiva, la serie *Mr. Lucky* reportó-y a Mancini dos nuevos Grammies.

Na década de 1960 Mancini algama la so máxima popularidá, gracies a les películes de Edwards (*[[La pantera rosa]]*, *[[Breakfast at Tiffany's]]*, *[[Days of Wine and Roses]]* y otres), pero tamién pola so collaboración con otros grandes direutores como Stanley Donen (*[[Arabescu]]*, *[[Charada]]* y especialmente *[[Dos na carretera]]*) o Howard Hawks (*[[El so xuegu favoritu]]* y *[[Hatari!]]*, cola tema "Baby Elephant Walk"). Nesta década Mancini apurre otres de les sos señes d'identidá: el coru mistu, qu'interpreta la tema principal de la película. 

Nes décades de 1970 y 1980 amás de películes como *[[Silver Streak]]* o *[[The Pink Panther Strikes Again]]*, tuvo que dedicase tamién a la televisión, y creó temes bien conocíes como los de les series *[[Hotel]]* y *[[Remington Steele]]*. En 1982 gana un Óscar pola so comedia musical *Victor Victoria*, sumando cuatro en total.

Un fragmentu d'un conciertu de la so orquesta, foi amosáu mientres una demostración en colores realizada por Canal 13 de Chile en 1978.

Henry Mancini finó en 1994 víctima d'un cáncer d'entrellenzu.

## Premios
Tuvo nomáu al Óscar en 17 ocasiones, llográndolo en cuatro, con *[[Breakfast at Tiffany's]]* (1962) nel apartáu de meyor banda sonora orixinal y meyor cantar ("Moon River"), *[[Days of Wine and Roses]]* (1963), nel de meyor cantar, y nel apartáu a la meyor adautación musical de *[[Victor Victoria]]*. Tamién foi nomáu en munches ocasiones pa los más importantes premios, ganando 20 Grammy y un Globu d'Oru.

## Tributos
-Nel capítulu del show animáu orixinal de "La pantera rosa" tituláu "Pink Plunk Pink", la pantera rosa llogra que la orquesta toque'l so cantar identificativu, revelándose a la fin un namái asistente, quien aplaude ye más y nada menos que Henry Mancini.

Son munchos los artistes qu'interpretaron les sos temes, ente ellos Dave Grusin, nun CD tituláu *Two for the Road*, y Mike Patton, nel so proyeutu Fantomás del Álbum *The Directors Cut* en versiones nada convencionales de *Experiment in Terror* y *Charade*.

La orquesta de mueyu colombianu, La 33, fixo una versión de la tema de la Pantera Rosa iguar con ritmos de mueyu y mambo, y dándo-y el nome de *[[La Pantera Mambo]]*.

La tamién colombiana orquesta La Real Charanga, de Bogotá, a la temporada de llanzada La Pantera Mambo por La 33, llanzó un arreglu del cantar qu'identifica a les caricatures de L'Inspector, titulándolo "Inspector Charanga", en ritmu de jazz llatín.

Una banda arxentina de Punk Rock, Espulsaos, versionó la tema intro de "The Pink Panther Show" nel so discu "Altoparlantes 2".

Una banda arxentina de reggae, Pollero Pantalón, versionó la tema intro de "The Pink Panther Show" y la tema principal de la mesma serie.

La banda inglesa Emerson Lake and Palmer versionó la tema de *Peter Gunn* nel discu *In Concert* grabáu en Montreal en 1977 y editáu en 1979. La banda utilizar delles vegaes como introducción na xira de Works II.

## Filmografía
*1953 - *[[It came from outer space]]*
*1953 - *[[The Sound of Music]]* (namái adautación musical con Joseph Gershenson) (nomaos al Óscar)
*1954 - *[[La muyer y la bisarma]]*
*1955 - *[[Tarántula (1955)|Tarántula]]*
*1955 - *[[La guerra privada del Mayor Benson]]* (con Herman Stein)
*1958 - *[[Sei de mal]]*
*1961 - *[[Solteru nel paraísu]]*
*1961 - *[[Breakfast at Tiffany's]]* (Óscar a la meyor música de filme dramáticu)
*1962 - *[[Hatari!]]*
*1962 - *[[Chantaxe contra una muyer]]*
*1962 - *[[Un optimista en vacaciones]]*
*1963 - *[[Days of Wine and Roses]]* (Óscar al meyor cantar)
*1963 - *[[Charada]]* (nomáu al Óscar)
*1963 - *[[La pantera rosa (1963)|La pantera rosa]]* (nomáu al Óscar)
*1964 - *[[Queríu corazón]]*
*1964 - *[[A Shot in the Dark]]*
*1965 - *[[The Race]]*
*1966 - *[[Dos na carretera]]*
*1966 - *[[Arabescu]]*
*1966 - *[[Momentu a momentu]]*
*1967 - *[[Wait Until Dark]]*
*1968 - *[[El guateque]]*
*1970 - *[[Los xirasoles]]* (nomáu al Óscar)
*1970 - *[[Historia d'Amor]]* 
*1970 - *[[Darling Lili]]* (namái música adicional y adautación musical con Johnny Mercer), nomáu al Óscar a la meyor adautación musical.
*1971 - *[[Casta invencible]]*
*1972 - *[[Oklahoma añu 10]]*
*1973 - *[[The Thief Who Came to Dinner]]*
*1973 - *[[Érase una vegada en Hollywood]]* (al pie de otros músicos)
*1974 - *[[99'44 % muertu]]*
*1974 - *[[La moza de Petrovka]]*
*1975 - *[[The Return of the Pink Panther]]*
*1975 - *[[The Great Waldo Pepper]]*
*1976 - *[[The Pink Panther Strikes Again]]*
*1976 - *[[Silver Streak]]*
*1978 - *[[Revenge of the Pink Panther]]*
*1979 - *[[10. La muyer perfecta]]* (nomáu al Óscar)
*1980 - *[[Gañinos a tou ritmu]]* (namái tema musical)
*1981 - *[[Condorman]]* (Walt Disney)
*1982 - *[[Remington Steele]]* (serie de televisión)
*1982 - *[[Victor Victoria]]* (con Leslie Bricusse) (Óscar a la meyor banda sonora y adautación musical)
*1982 - *[[Trail of the Pink Panther]]*
*1983 - *[[Curse of the Pink Panther]]*
*1985 - **
*1985 - *[[Santa Claus: el filme]]*
*1986 - *[[Basil, el mure superdetective]]*
*1986 - *[[Esta ye la mio vida]]*
*1987 - *[[Blind Date (película de 1987)|Blind Date]]*
*1989 - *[[Esa pantasma ye'l mio xefe]]*
*1990 - *[[Ghost Dad]]*
*1991 - *[[Nunca escaezas]]*
*1991 - *[[Axente ocultu]]*
*1991 - *[[Switch (película)|Switch]]*
*1994 - *[[Tom y Jerry. La película]]*
*1994 - *[[Son of the Pink Panther]]*

## Bibliografía
* *Mancini Song Book*. Londres, Compass Music Ltd, 1965.

## Referencies

## Enllaces esternos

*

* Sobre Henry Mancini , nel sitio Score Magacine; n'español.

* Sobre Henry Mancini  nel sitio American Music Preservation; n'inglés.

*; n'inglés.

*Henry Mancini en Find a Grave; n'inglés.