Adán

**Adán** (del hebréu: אָדָם; árabe: آدم) ye, según les relixones Abrahámiques, el primer home creáu por Dios sobre la Tierra; fechu de folla, sobre'l cual se Le insufló l'aliendu de la vida, según narra'l rellatu bíblicu. El Corán nomar cronológicamente primeru de los Profetes. La Fe Bahá'í considera a Adán como'l primera "Mensaxeru de Dios".

## La historia bíblica

Refier el primer llibru de la *[[Torá]]* (conocida nel mundu occidental y especialmente n'ambientes cristianos como *[[Pentateucu]]*), qu'Adán foi creáu por Dios proveniente del polvu, a la so mesma semeyanza, pa gobernar la Tierra. La *[[Biblia]]* declara que d'una costiella tomada del home (Adán) Dios creó a una muyer (Eva).
Siempres según la narración bíblica, Adán y Eva recibieron de Dios mandamientu de fructificar y multiplicase, enllenar la Tierra y gobernala.
Dios punxo a Adán y la so esposa Eva nel güertu del Edén, dándo-y mandamientu de nun comer del "árbol de la ciencia del bien y del mal" pa nun morrer.
Pero Moisés, autor del llibru de *Xénesis*, rellata qu'una astuta culiebra [Satán] engañó a Eva, que comió del frutu prohibíu, viendo que yera "bonu pa comer, y que yera prestosu a los güeyos, y árbol codiciable p'algamar la sabiduría", dándo-y tamién al so home.
Reparando Dios aquel panorama, nun lu prestó, y decidió echar a Adán y Eva del güertu d'Edén, Dios entós dixo a Adán "Col sudu de la to cara vas comer el pan hasta que vuelvas a la tierra, porque d'ella fuisti tomáu; pos polvu yes, y al polvu vas volver". 
La narración bíblica sigui narrando la vida d'Adán y Eva fuera del xardín d'Edén. Cunta qu'ellos tuvieron fíos Caín, Abel y Set y otros tantos y qu'Adán morrió a la edá de 930 años.

## Adán na teoloxía de la Ilesia Mormona

La Ilesia de Xesucristu de los Santos de los Últimos Díes (mormones) sostién qu'Adán y l'Arcánxel Miguel son el mesmu individuu.

Miguel, l'Arcánxel, lluchó contra los ánxeles d'aquella culiebra antigua” o “dragón” (Satanás, diañu) y espulsar a la tierra al rematar la batalla nel cielu mientres la esistencia premortal.

Según delles de les sos escritures modernes, Miguel nació nesta tierra como home: “Adán, el padre de toos, el príncipe de toos, el vieyu de díes”.

Los mormones tamién consideren a Adán como'l primeru d'ente tolos profetes sobre la tierra, amás de ser el primer home, padre y patriarca de la raza humana na tierra.

## Pasaxes nel Corán

## Adán xenéticu

En xenética humana, l'Adán cromosomal-Y defínese como l'individuu más antiguu que tenía un cromosoma Y del cual baxaron tolos cromosomes Y de la población humana actual. 

Un estudiu evolutivu de la Universidá de Stanford sobre 93 polimorfismos xenéticos humanos topaos nesti cromosoma, en mil individuos de 21 rexones del mundu, calculó qu'un antepasáu masculín común a tolos homes actuales vivió n'África hai unos cincuenta mil años. Ye abondo posterior a l'antepasada común llamada Eva mitocondrial, por razones conocíes, una y bones la mitocondria ye heredada solo de la madre y el cromosoma Y ye heredáu solo del padre.

## Iconografía
La imaxe d'Adán y Eva foi profusamente utilizada, siendo unu de les poques temes bíbliques que dan la oportunidá del desnudu al artista. Adán ye imberbe na dómina paleocristiana, ye na Edá Media cuando se-y representa, tantu con barba, como ensin ella.

### Atributos d'Adán
De cutiu represéntase-y con un pedestal o un monte (*home del monte*). Tamién como'l microcosmos que reina nos siete planetes (*homo caelestis*). Tamién arrodiáu d'animales (por ser el so señor).

### La creación d'Adán
Tarreza recurrente, nos sarcófagos paleocristianos apaez Dios poniendo la mano sobre él nel actu de la creación, insuflándole la vida. Más tarde, saliendo de les sos manes. El culmen, ensin dulda, Dios insuflándole l'alma con un deu (Capiya Sixtina).

## Orixe sumeriu d'Adán
La Historia de la lliteratura refier que, nel so orixe, el personaxe lliterariu d'Adán foi tomáu polos xudíos de la lliteratura sumeria, en concretu de la *[[Epopeya de Gilgamesh]]*: tratar d'Enkidu y representa a la Naturaleza y los valores rurales del campu frente a Gilgamesh, que representa la Civilización y los valores urbanos de la ciudá. Los xudíos conocíen la tradición lliteraria sumeria por ser desterraos como esclavos a Babilonia, como tamién conocíen la tradición lliteraria exipcia, de la que tomaron la historia de Job y otros elementos, por emigrar tamién ellí.

## Referencies

## Ver tamién
* *[[Elohim creando a Adán]]*

## Enllaces esternos

* Biblioteca Webislam