Chris Kyle

**Christopher Scott Kyle**  foi un francotirador y militar d'Estaos Xuníos perteneciente a los SEAL de l'Armada de los Estaos Xuníos, famosu por ser el francotirador más letal de la historia militar d'Estaos Xuníos. 

Mientres la invasión d'Iraq de 2003 y la guerra d'Iraq, los iraquinos moteyar Al-Shaitan Ramad ('el demoniu de Ramadi') 

## Biografía
Christopher Kyle nació en Odessa, nel estáu de Texas, en 1974; yera fíu d'un matrimoniu relixosu que se dedicaba a los llabores de la so granxa. A los ocho años, Chris Kyle recibió como regalo un rifle Springfield, y aficionóse al pie del so padre a la cacería de faisanes, falpayares y venaos, desenvolviendo una gran aptitú nel manexu efectivu d'una arma. Darréu regaláron-y una escopeta. Intentó ganase la vida como *[[cowboy]]* de rodeos nel so estáu, pero un accidente grave nun brazu retirar de les corraes. En 1999 Chris intentó enrolarse na Armada de los Estaos Xuníos onde foi miembru de los SEAL hasta 2009.

### Carrera militar
Kyle solicitó ingresar al cuerpu d'Operaciones especiales de los Marines (U. S. Marine Corps Special operations) en 1999. Sicasí, por cuenta de la so recién mancadura nun brazu'l reclutador suxirió-y xunise a los SEAL onde tenía más posibilidaes y foi finalmente aceptáu.
Kyle realizó'l cursu de francotiradores y foi calificáu pa Servicios especiales de los SEAL.

Una vegada graduáu en 2002, Kyle casóse con Taya, la so novia d'entós y tuvieron dos fíos. 
Kyle foi asignáu al Equipu 3 del pelotón *Charlie* de los SEAL.
En 2003, nel marcu de la Operación Llibertá iraquina, Kyle, na so primer campaña, foi destináu a un pobláu en Nasiriya. El so primer oxetivu foi una muyer que portaba una granada.
Na llamada Segunda batalla de Faluya Kyle causó 40 baxes ente los insurxentes iraquinos, pero foi na ciudá de Ramadi onde fadría la so mayor cantidá d'oxetivos confirmaos. La so fama estender a tal puntu que la insurxencia iraquina púnxo-y preciu a la so cabeza.
Axudicáronse-y 160 baxes totales confirmaes, pero Kyle aseguró esaniciar siquier 250 insurxentes.
En 2008, Kyle, tando apostáu en Sdar, un suburbiu de Bagdag, ablayó a un francotirador insurxente con un tiru téunicamente non posible, a 2.100 m de distancia.
Kyle recibió dos Estrelles de Bronce y trés Estrelles de Plata dempués de 4 campañes. Retirar col llamatu y fama dau polos sos pares de *La lleenda*. 

En total, Kyle permaneció diez años nos SEAL, hasta 2009, retirándose pa poder salvar el so matrimoniu cola so esposa Taya, con quien tenía dos fíos.

### Retiru
Kyle foi entrevistáu numberoses vegaes y siempres defendió'l so llabor n'Iraq cola premisa de que per cada baxa d'un insurxente iraquín, salvaba delles vides americanes.

Fundó una empresa de seguridá privada llamada *Craft International* y escribió un llibru autobiográficu tituláu *American Sniper*, onde rellataba les sos esperiencies n'Iraq, que resultó tou un ésitu de ventes.

### Muerte
El sábadu 2 de febreru de 2013, Kyle y el so amigu Chad Littlefield fueron asesinaos pol marine Eddie Ray Routh nun polígonu de tiru cerca de Chalk Mountain, Texas. Dambos quedaron p'ayudar al marine a superar los traumas qu'abasnaba dende'l so regresu de la guerra d'Iraq. Ray Routh carecía trestornu por estrés postraumático. Diba pocos díes sufriera un biltu psicóticu ya inclusive había estáu ingresáu nel hospital. Magar ello, Kyle y Littlefield llevar al campu de tiru de Fort Worth, a unos 60&nbsp;quilómetros de distancia, yá que creíen que yera bien relaxante y terapéuticu pa los veteranos dir cazar o a disparar nun polígonu de tiru. Dempués de conducir una hora y media, Kyle ―mientres conducía― escribió-y un mensaxe de testu a Chad Littlefield: *«This dulde is straight-up nuts»* ('esti tipu ta realmente llocu'), y Chad Littlefield respondió-y tamién por mensaxe de testu: *«He's right behind me, watch my six»* ('ta detrás de mi, mira'l mio seis [xíriga militar que significa 'curia los mios llombos']'). 
Al llegar al campu de tiru, Eddie Ray Routh con dos pistoles mató primero a Littlefield con siete disparos y a Kyle con otros seis, según rellató'l mesmu asesín a los investigadores. 

Ray Routh, qu'entós tenía 25 años, escapó col vehículu de Kyle, pero la policía detener cerca de la so casa en Lancaster, al sureste de la ciudá de Dallas. El 24 de febreru de 2015 Eddie Ray Routh foi declaráu culpable ensin derechu a llibertá condicional de los asesinatos de Kyle y de Littlefield, tres un xuiciu de dos selmanes celebráu na ciudá de Stephenville (Texas), y nel que'l exmarine trató de refugar la condena al argumentar llocura. El xuráu tornó col veredictu dempués de tan solu trés hores de deliberación. El xuez, Jason Cashon, darréu sentenció a Routh a cadena perpetua ensin llibertá condicional.

## Legáu
Amás del so llibru autobiográficu, en 2014 estrenóse la película *[[American Sniper (película)|American Sniper]]*, del direutor Clint Eastwood, protagonizada por Bradley Cooper y Sienna Miller. Foi nomada, ente otros, al Oscar na categoría de meyor película, y ganó l'Óscar a la meyor edición de soníu. Tamién, nos MTV Movie Awards 2015 foi nomada nes categoríes de meyor película y meyor actuación masculina, onde Bradley Cooper ganó'l Golden Popcorn.

Establecióse la Chris Kyle Frog Foundation, (organización ensin fines d'arriquecimientu) creada p'aprovir ayuda a los soldaos retiraos y a les sos families, que pasen por problemes d'adaptación dempués de la guerra.

En Texas, designóse'l día 2 de febreru como'l Chris Kyle Day, pa honrar la memoria del veteranu fináu.

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
*