Seru Epenisa Cakobau

**''Ratu'' Seru Epenisa Cakobau**  foi un xefe y guerreru de Fixi que xunió les tribus guerriegues del so país sol so mandu y reinó como Tui Viti (Rei de Fixi) dende'l 5 de xunu de 1871 hasta'l 10 d'ochobre de 1874, cuando cedió'l so país a la Reina Victoria d'Inglaterra. 

Cakobau socedió a so padre, el ''Ratu'' Tanoa Visawaqa, como Vunivalu (xefe principal) de Bau'l 8 d'avientu de 1852. afirmando que Bau tenía más preminencia sobre'l restu de Fixi, reclamó'l reinu de Fixi. Sicasí, nun foi aceutáu por otros xefes, que lu víen solo como'l primeru d'ente iguales, como muncho, y tuvo en constante griesca cuasi diez y nueve años hasta qu'unificó les islles so la so autoridá. En 1865 establecióse una Confederación de Reinos Independientes de Viti, con Cakobau como presidente de l'Asamblea Xeneral. Dos años dempués, sicasí, la confederación dixebróse del Reinu de Bau y la Confederación de Lau, con Cakobau asumiendo'l lideralgu del antiguu. Sofitáu por colonizadores foriatos, al cabu llogrócrear un reinu de Fixi xuníu en 1871, y estableció la so capital en Levuka. Decidió establecer una monarquía constitucional, y la primer asamblear llexilativa tuvo llugar en payares d'aquel añu. Tanto la llexislatura como'l gabinete de ministros taba domináu por foriatos.

El gobiernu de los Estaos Xuníos reconoció la nación de Fixi sol reináu de Cakobau bien de tiempu enantes de que la so reclamación fora aceutada polos xefes compañeros. A llargu plazu, sicasí, esto nun cuntó al so favor. El gobiernu americanu féxolu responsable d'una quema premeditada escontra la Islla Nululau, casa de John Brown William, el cónsul americanu, en 1849 (enantes de que Cakobau fuera siquieramente Vunivalu, sólo rei), y pidió 44.000 $ de compensación. Nun siendo pa pagar la delda causada polos xefes Rewan, y temiendo una invasión y anexón americana, Cakobau decidió ceder les islles al Reinu Xuníu. Tamién tuvo motiváu parcialmente pola esperanza de que'l mou de vivir británicu trayería la civilización y la cristiandá a Fixi. Cakobau, un verdaderu caníbal, convirtióse al cristianismu y renunció al canibalismu en 1854. Caltuvo la so posición de xefe principal de Vunivalu de Bau, igual que fizo cola de Fixi, y vivió seliquino hasta la so muerte en 1883.

El nome **Cakobau** ye un nome honráu inda güei, yá que les más de les figures cabezaleres del país foron descendientes de Cakobau. El so tresnietu ''Ratu'' Sir George Cakobau, gobernó como'l primer nacíu llariegu dende 1973 hasta 1983. Otru descendiente, de la llinia materna d'Adi Litia Cakobau, ''Ratu'' Epeli Nailatikau, ye l'actual Presidente de la Casa de los Representativos d'Islles Fixi. ''Ratu'' Sir Kamisese Mara, el padre actual de la fundación de Fiji, tamién ye descendiente de Cakobau, anque non pola llinia paterna. Les élites polítiques, académiques y militares de Fiji tán llaraes de descendientes de Cakobau de gran influyencia.

## Ver tamién
* Fixi en tiempos de Cakobau

## Referencies

## Enllaces esternos
* Fxi: Les islles caníbales
* Una breve historia de Fixi
* [http://www.fijibure.com/history2.htm  La historia de Fixi (tien errores, pero bien de fechos fieles tocante al canibalismu).
* *Rabuka No Other Way*, d'Eddie Dean y Stan Ritova: Cakobau mentáu nes páxines 32, 36 y 71.
* *Men of Mana*, de Kathleen Hancock (numberoses referencies sobre Cakobau).