PlayStation

**PlayStation** (プレイステーション Pureisutēshon, oficialmente embrivida como **PS1**) ye una videoconsola de sobremesa de 32 bits llanzada por Sony Computer Entertainment el 3 d'avientu de 1994 en Xapón. Considérase la videoconsola más esitosa de la quinta xeneración tantu en ventes como en popularidá. Amás de la orixinal llanzóse la PSone. Tuvo gran ésitu al enllantar el CD-ROM dientro del so hardware a pesar de qu'otres compañíes como SEGA (Sega CD), Panasonic (3DO), Phillips (CD-i), SNK (Neo Geo CD), NEC (Super CD ROM) y Atari (Atari Xaguar) yá lo emplegaren. Diches compañíes tuvieron poco ésitu al utilizar el CD-ROM como soporte p'almacenar xuegos. Envalórase que Sony llogró vender 105&nbsp;500&nbsp;000 unidaes de la so videoconsola en 10 años. La consola foi descontinuada en 2007

## Historia

La PlayStation foi llanzada a la venta'l 3 d'avientu de 1994 en Xapón, el 9 de setiembre de 1995 n'EE. XX. y el 29 de setiembre de 1995 n'Europa. Tou empezó con un contratu rotu con Nintendo a finales de la década de 1980.
Nintendo alcordó con Sony, a finales de los ochenta, desenvolver pa la so esitosa SuperNintendo un apéndiz pa incorporar xuegos en CD, amás del tradicional cartuchu. El xigante de los videoxuegos, sicasí, rompió cola teunolóxica xaponesa, neófita entós na industria, porque consideraba que vencía demasiáu nel control y beneficios derivaos de la venta de xuegos en CD.

Ken Kutaragi, que naquella dómina yera un inxenieru informáticu de Sony apasionáu polos videoxuegos, propunxo una consola que combinaba les capacidaes gráfiques d'una estación de trabayu y la unidá de CD-ROM de Sony. Mientres 2 años, Ken Kutaragi buscó ensin ésitu daquién en dalgún llugar del grupu audiovisual de Sony que sofitara'l so proyeutu. Treslladóse, xunto cola so investigación, d'un llaboratoriu a otru, hasta que Teruo Tokunaka llevólu a ver al entós presidente Norio Ohga por qu'espunxera la so idea.

La cúpula de Sony, ronciega dende un principiu a introducise nel mercáu de los videoxuegos, pretendía terminar equí l'aventura. Sicasí, la obstinación de Kutaragi fizo que la compañía siguiera alantre. La empresa derivó'l proyeutu, con Kutaragi a la cabeza, a Sony Music para nun responsabilizase de les impredicibles consecuencies del apueste. La collaboración, a lo postrero, foi fundamental pa la producción de CDs. Hasta 1993, la compañía nun cuntaría con una seición propia de videoxuegos, Sony Computer Entertaiment.

Sony llanzó la PlayStation en Xapón el 3 d'avientu de 1994. L'ésitu foi inmediatu. La clave taba nes facilidaes ufiertaes pola compañía a los desarrolladores de videoxuegos, entusiasmaos coles grandes posibilidaes téuniques, los trés dimensiones y el CD. Los desarrolladores tomaben demasiaos riesgos económicos creando cartuchos pa Sega o Nintendo; Sony, otra manera, ufiertaba toles facilidaes pa poder cuntar con un variáu catálogu de xuegos. Aína sumáronse los grandes del sector. Títulos como Gran Turismo, Metal Gear o Final Fantasy son hestoria fundamental de los videoxuegos.

El saltu a Europa y Estaos Xuníos foi igual d'esitosu. Sony optó rebaxar el preciu de la so consola per debaxo de costu. El llanzamientu n'América foi a 299 dólares, bien per debaxo de los 399 del so principal competidora, la Sega Saturn, barrida por completu. Al contrariu del enclín de la industria, Sony pretendía llograr beneficios derivaos del software, non solo del hardware. Y facer: les ganancies de Sony Computer Entertaiment llegaron a suponer el 90% de la compañía.

La primer versión de la PlayStation superó los cien millones de consoles vendíes nueve años dempués del so llanzamientu.

## Descripción del equipu

* **Forma**: Tien la forma d'un prisma rectangular de color gris y destaca pol so diseñu compactu y llixeru. Col llanzamientu de la PSOne, la PlayStation amenorgó entá más el so tamañu y pesu, los cantos estremos se curvaron más y el color foi un gris más claru en comparanza col orixinal.

* **Parte cimeru**: Atópase'l llector CD, allúguense los botones d'encendíu y apagáu y el de reinicio (reset), d'últimes ta'l botón p'abrir la tapa del llector de CD. Na versión PSOne, el botón de reinicio (reset) sume tal como se conocía nel orixinal PlayStation y esti botón ye reasitiáu na parte d'encendíu.
* **Parte fronteru**: Na parte frontera de la consola, allúguense dos ranuras pa coneutar los mandos y na parte cimera allúguense dos ranuras pa inxertar les tarxetes de memoria (Memory Cards n'inglés). Na quinta xeneración de videoxuegos, apaecieron munchos xuegos llargos, yá yera un requisitu tener les tarxetes de memoria pa guardar les meyores de los xuegos o dalguna personalización d'un xuegu.
* **Parte trasera**: Nesi llugar topa un puertu paralelu (que Sony esanició nes últimes versiones de la consola, supuestamente pa combatir la piratería de los sos xuegos, pos esisten accesorios que, una vegada coneutaos al mesmu, dexen refugar les proteiciones del sistema y executar xuegos non orixinales), un puertu serie, la entrada d'alimentación y la salida d'A/V. Al quitar creyeron que podíen combatir la piratería, lo cual nun funcionar y por otros sistemes llogróse (pol implante de chips o conexón de cables internos, eso si'l chip yera compatible con tolos xuegos pirates).
* **Partes llaterales**: La consola ta provista d'unes pequeñes rejillas de ventilación que dexen la disipación del calor. Encamentábase dexar les partes llaterales llibres de cualquier oxetu qu'apexara la ventilación p'asina evitar los sobrecalentamientos.
* **Parte inferior**: Na parte inferior hai unes rejillas de ventilación, tamién s'alluguen los torniellos que suxeten la carcasa y d'últimes tán les etiquetes d'información de la consola.

## Especificaciones téuniques
* CPU: **R3000A**, de 32 bits RISC con una frecuencia de reló a 33,8688 MHz. Foi desenvuelta por LSI Logic Corp con teunoloxía llicenciada de SGI y contién, nel mesmu chip, el **Geometry Transfer Engine** y el **Data Decompression Engine**
** Capacidá de cálculu de 30 MIPS 
** Anchu de banda del bus de 132 MB/s 
** Caxé d'instrucciones de 4 kB 
** Caxé de datos de 1 kB 
** Geometry Transfer Engine (GTE): allugáu dientro del chip de la CPU, ye l'encargáu de la renderización de los gráficos 3D 
*** Capacidá de cálculu: 66 MIPS 
*** Capacidá de procesamientu gráficu: 
**** 1&nbsp;600&nbsp;000 de polígonos per segundu (flat-shaded) 
**** 360&nbsp;000 polígonos de testura mapeada y fontes de lluz/s 
** Motor de compresión de datos: tamién allugáu dientro del chip de la CPU, ye'l responsable de la descompresión de la información de los xuegos Compatible con archivos MPEG-1 y H.261 
*** Capacidá de cálculu: 80 MIPS 
*** Direutamente conectáu al bus de la CPU (ordenador) 
* GPU: separada de la CPU, encargar de procesar tola información de gráficos en 2D 
** Paleta de colores: 16&nbsp;700&nbsp;000 de color 
** Resoluciones: dende 256 × 224 hasta 640 × 480 
** Frame Buffer ajustable 
** Tables de busca de colores ilimitaes 
** Capacidá de procesamientu gráficu: 4000 sprites de 8 × 8 píxeles, con scaling y rotación individual 
** Puede remanar redolaes simultánees 
** Puede faer avisiegu o avisiegu Gouraud, y mapeado de testures 
* Unidá de procesamientu de soníu (SPU): esti chip ye l'encargáu de procesar el soníu ** 
Puede remanar fontes ADPCM con 24 canales y hasta 44,1 kHz 
** Puede procesar efeutos dixitales como: 
*** Modulación Pitch 
*** Cubierta *** 
Enllaz 
*** Reverberación dixital 
** Puede procesar hasta 512 KB de muestres *waveforms* 
** Soporta preseos MIDI 
* Memoria: 
** RAM central: 2 MB 
** RAM de videu: 1 MB 
** RAM de soníu: 512 kB 
** Buffer pa CD-ROM: 32 kB 
** ROM del BIOS: 512 kB 
** Tipu y capacidá de les tarxetes de memoria estándar (Memory Card): EEPROM de 128 kB 
* Unidá de llectura de CD-ROM: 
** Velocidá de llectura de 2x (300 kB/s a lo más en tresferencia de datos) 
** Compatible col formatu CD-XA 

### Especifícaciones físiques
* Dimensiones: 270 mm (anchor) x 60 mm (altor) x 188 mm (fondu) 
* Pesu: 1,2 kg 
* Entrada/Salida: 
** Una unidá llectora de discos CD-ROM 
** Dos puertos pa mandos de control 
** Un puertu paralelu, allugáu na parte trasera (non nos últimos modelos de la consola) 
** Un puertu serie, allugáu na parte trasera de la consola ** 
Dos ranuras destinaes a les tarxetes de memoria ** 
Una salida analóxica d'usu múltiple, RF, Compuestu, S-Video y RGBs
** Una entrada d'alimentación CA, de 220-240 V (120 V na entrega norteamericana y 100 V na xaponesa) 
* Consumu: 10 W (17W nos modelos SCPH-100x y SCPH-550x)

## Accesorios y periféricos

* Mandu analóxicu: Nun principiu la PlayStation nun cuntaba con un mandu analóxicu yá que esistíen bien pocos xuegos en 3D. Darréu, tres l'apaición nel mercáu de Nintendo 64 y el so mandu con joystick central, Sony desenvolvió un mandu analóxicu pa los xuegos en 3D. Fabricar d'un mayor tamañu que l'orixinal, foi forníu con dos pads analóxicos unu pal movimientu y l'otru pa reparar la redolada del xuegu, amás de la función de vibración na so siguiente versión conocíu como DualShock.
* Memory Card: Creada col fin de poder almacenar les partíes de diversos xuegos, una y bones los xuegos yeren bien llargos y tardábase delles hores en completalos. La Memory Card foi fundamental pa los xugadores. Amás esta namái cuntaba con un espaciu llindáu pero según foi pasando'l tiempu llanzáronse versiones non oficiales de más capacidá.
* Multitap: Foi creáu col fin de poder xugar más de 2 xugadores al empar nun solu xuegu. Contién un cable que tien una salida igual a la de los controles y tien 4 entraes de control (**A**, **B**, **C** y **D**). Va asitiáu nes mesmes ranuras onde se conecten los controles, usualmente ensin importar la ranura que sía (1 o 2), conectáu na ranura 1 el comandu apaez como 1-A,1-B,1-C y 1-D siendo lo mesmo na ranura 2,2-A,2-B,2-C y 2-D sirviendo esto pa estremar unos comandas d'otros, asina pudiendo coneutar hasta 8 controles. Cada ranura de control que contién tien una entrada de memory card, esto por que cada xugador cargue la so configuración. Funciona en dambes consoles (PS, PSOne). Son pocos los xuegos que pueden xugase con cuatro xugadores. Ente ellos, destaquen:
** Crash Bash
** Crash Team Racing
** Micro Machines V3
** Street Racer
** Winning Eleven
** WWE
** Pro Evolution Soccer y FIFA Football

## Catálogu de videoxuegos
Una carauterística principal de la PlayStation foi l'ampliu catálogu de videoxuegos que llogró llograr en poco tiempu a pesar de que la compañía poner nel mercáu tiempu dempués que'l so rival Sega col so videoconsola Sega Saturn col so xuegu *[[Sonic R]]*, pero anterior a Nintendo col so Nintendo 64 col so xuegu *[[Super Mario 64]]*.

El catálogu de llanzamientu de la consola cuntaba con: 
* Battle Arena Toshinden
* 
* Rapid Reload
* Ridge Racer
* Street Fighter: The Movie
* Wipeout
L'últimu videoxuegu publicáu pa PlayStation foi *[[FIFA Football 2005]]*, el 12 d'ochobre de 2004 n'Estaos Xuníos,  en 2005 pa Europa, y Legendary Hits: Dewprism en 2007 (anque ye un xuegu de 1999) para Xapón.

## Versiones

* **PlayStation orixinal**: De color gris, entendía nun aparatu de tamañu relativamente ampliu y diseñu rectangular puertos pa 2 mandos de control, 2 tarxetes de memoria, un puertu serie, un puertu paralelu, salida A/V analóxica y minijack pa modulador de radio frecuencia. Conocida abreviadamente como PS0. Debíu al nome del prototipu realizáu para Nintendo, llamáu PlayStation X ye fácilmente confundida cola PS0 (nun confundir col sistema multimedia PSX que más tarde publicaría Sony en Xapón).
* **PlayStation Video CD**: En 1997, Sony llanzó'l modelu SCPH-5903 de la consola, qu'incluyía capacidá pa reproducir discos en formatu VideoCD 2.0 (VCD). Esti modelu solamente foi distribuyíu n'Asia.
* **PlayStation Net Yaroze** (DLT-H300x): De preciu más altu que la orixinal y de color negru en vegada del avezáu gris. Venía con ferramientes ya instrucciones que dexaben al usuariu programar xuegos y aplicaciones pa PlayStation ensin necesidá d'un kit de desenvolvimientu completu, que puede llegar a costar delles vegaes el preciu de la mesma consola, amás de precisar permisu de Sony.
* **PSOne**: Sony da más tiempu de vida al so productu PlayStation, debíu al gran ésitu llográu. D'esta manera, llanza a la venta una versión más económica amenorgando'l tamañu del equipu, daqué similar a lo que fizo Nintendo col NES y SNES. Foi llanzada a la venta nel añu 2000 xunto a la so socesora, la PlayStation 2. La PSOne presenta menor pesu y dimensiones, tien los mesmos botones y puertos pa tarxetes de memoria y botones d'aición nos mandos de control. Sicasí, yá nun cunta col puertu serie nin paralelu de la orixinal. Amás, la fonte d'alimentación pasa a ser esterna p'amenorgar entá más el tamañu de la consola.

## Sistemes de ''arcade'' basaos na arquiteutura del sistema
* Capcom Sony ZN-1 y ZN-2
* Namco System11 y System12
* Taito FX-1
* Konami SYSTEM 573
* Konami BEMANI Systems

## Codificaciones más comunes del ''software''

* SLES (Sony Computer/Licensed Europe Software) PAL (Europa).
* SLUS (Sony Computer/Licensed United States) NTSC-O (Estaos Xuníos).
* SCUS (Sony Computer/Licensed All Regions) MultiSelector (PAL/NTSC).
* SLPM (Sony Computer/Licensed PlayStation) NTSC-J (Xapón).

## Ver tamién
* PocketStation
* PlayStation Portable
* PlayStation Vita
* 3DO Interactive Multiplayer

;Videoconsoles de Sony
* **PlayStation**
* PlayStation 2
* PlayStation 3
* PlayStation 4

;Videoconsoles competidores de PlayStation 
* Nintendo 64
* Sega Saturn
* Atari Xaguar

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitiu web oficial
* FAQ non oficial sobre Sony PlayStation (formatu TXT, n'inglés) 
* Especificaciones téuniques
* Latam PlayStation Website