Serial televisivu

Un **serial televisivu** o **telenovela americana** (n'inglés, ***soap opera***) ye una modalidá de folletín que s'espubliza al traviés de la televisión en forma d'entregues periódiques davezu diaries. Presenta dos carauterístiques principales: per un sitiu, los sos episodios nun tener unidá argumental en sí mesmos, sinón que les trames queden abiertes pa los capítulos siguientes; y, por otru, la producción arrinca ensin un calendariu previstu de zarru.

La esaltación de los sentimientos, la multiplicidá de trames y l'usu de personaxes estereotípicos son otres traces que definen al serial. Nos sos oríxenes, taba empobináu sobremanera a un públicu femenín, pero, nos últimos tiempos, les cadenes sofitáronse nesti xéneru pa segmentar a l'audiencia. Ye'l casu de los llamaos seriales xuveniles.

El serial tamién s'utiliza dacuando como forma d'organización de les trames d'una serie d'ámbitu xeneral, entamando les temporaes nuna socesión de seriales que cunten les trames por entregues, en llugar d'emplegar episodios independientes pa desenvolver cada temporada. Otres vegaes una temporada d'una serie puede tar compuesta indistintamente por episodios individuales y por seriales, alternando dambos formatos de trama a lo llargo de la serie.

## Historia

L'orixe de los seriales remontar a los folletinos de la lliteratura popular de finales del sieglu XIX n'Europa y el mundu anglosaxón. Les muyeres probaron ser un escelente mercáu pa les hestories seriaes, basaes casi siempres nes fantástiques desventures d'una protagonista. Esto derivó, per una parte, nel xéneru lliterariu de la novela romántica y, por otra, nel serial radiofónicu, que'l so modelu narrativu puede considerase como l'antecedente más cercanu del serial televisivu.

Nos años trenta del sieglu XX empezar a emitir n'Estaos Xuníos en radio *soap operes* como *Painted Dreams*. Anguaño, la *soap opera* de radiu de mayor duración ye *The Archers* de la BBC, qu'empezó en 1951 y lleva más de 16.300 episodios.

En 1949 debutó en NBC *These Are My Children*, el primer *daytime drama* (nome alternativu pa esti xéneru) de la televisión d'Estaos Xuníos, que nun duró más d'un mes. *Guiding Light* ye la soap opera de mayor duración, con más 18,000 episodios dende'l so estrenu'l 25 de xineru de 1937 en NBC Radio y el 30 de xunu de 1952 en televisión por CBS.

## Orixe del nome

El nome *soap opera* significa "obres de xabón", lliteralmente. Esti nome tan peculiar tien como orixe que n'Estaos Xuníos les primeres *soap operes* yeren dirixíes a les ames de casa que se quedaben nel so llar nes mañanes mientres los sos maríos diben trabayar. Los patrocinadores, conscientes del so mercáu, atayaben la tresmisión regularmente p'anunciar productos de llimpieza como xabón. El mercáu y el públicu camudaron, mas el nome con que fueron conocíes quedóse ya inclusive se traduz direutamente a otros idiomes (como en noruegu *såpeopera*).

## Carauterístiques

### Producción y programación

A diferencia de les series, que suelen plantegase pa trece episodios, los seriales empiecen a producise ensin un númberu determináu de capítulos. Nun hai un final previstu. La producción queda suxeta asina a la evolución de los resultaos d'audiencia llograos, que deciden la so retirada o permanencia. Dellos seriales consiguieron caltenese n'emisión mientres décades. Ye'l casu del británicu *[[Coronation Street]]*, estrenáu en 1960, qu'entá sigui ufiertando ITV.

Los seriales suelen emitise en tira diaria (n'inglés, *strip*), téunica de programación que consiste n'ufiertar el mesmu programa tolos díes (polo xeneral, de llunes a vienres), a la mesma hora. Ello condiciona los ritmos de producción, que resulten especialmente intensos.

El serial televisivu suel concebise pal *daytime* (bandes diurnes), términu que s'utiliza como oposición del *prime time*. D'ende que suelan ser producciones de baxu costu, comparativamente con otros xéneros de la ficción, dáu'l menor consumu que se rexistra nel *daytime*.

### Narrativa

La traza más singular de los seriales ye que les trames caltiénense abiertes episodiu tres episodios, lo que marca la diferencia coles series, que, por norma xeneral, presenten capítulos autoconclusivos. Esta carauterística conviérte-y nun productu con una fuerte capacidá de fidelización, que provién de la horizontalidá de les sos trames y de la téunica del suspense.

Les exes temátiques del serial son fundamentalmente dos: les rellaciones humanes y les rellaciones llaborales. La primer tema, qu'atropa la mayor parte de les trames, apela direutamente al planu de los sentimientos, rellacionáu históricamente col rol social femenín. D'esta miente, los productores garantícense l'atención de les muyeres, el públicu que más consume televisión nel *daytime*.

Esti filo argumental acompañar de trames aniciaes nel mundu de los negocios, acomuñaes al rol masculín, cola pretensión de que'l productu sía vistu tamién por homes.

L'interés por integrar el mayor númberu d'espectadores posible ta presente inclusive nos seriales que tienden escontra la segmentación de l'audiencia. Nel casu de los llamaos seriales xuveniles, encétense universos temáticos válidos tantu p'adolescentes y mozos como p'adultos. Un exemplu ye'l títulu español *[[Al salir de clase]]*, emitíu por Telecinco ente 1997 y 2002, qu'entemecía trames y personaxes claramente xuveniles, a partir d'una redolada estudiantil, con otres adultes, al traviés de conflictos familiares y colos profesores.

## Serial vs. telenovela

La telenovela puede entendese como la versión llatinoamericana del serial anglosaxón. A pesar de que dambos términos úsense como homólogos, esisten marcaes diferencies narratives y de producción, hasta'l puntu de que la telenovela pue ser considerada, en sí mesma, como un xéneru.

### Duración

La principal diferencia ye que la telenovela concíbese, dende'l primer momentu, con un final previstu. Polo xeneral, la producción plantegar pa una duración estándar d'un añu, al cabu del cual conclúi la emisión, ensin posibilidá de continuidá, independientemente del so ésitu. Como se señaló, el serial arrinca ensin un númberu determináu d'episodios y la so permanencia n'antena ta en función del so rendimientu d'audiencia.

L'argumentu, los medios de producción y la repartida d'una telenovela tán xeneralmente determinaos dende antes del entamu de la so grabación, ente que, nel casu d'una *soap opera*, éstos van modificando conforme desenvuélvese la hestoria. Los seriales camuden asina constantemente d'actores, escritores, direutores y, inclusive, escenarios.

### Conteníu y moral

La telenovela ye un xéneru carauterísticu de los países iberoamericanos, que la so realidá sociocultural y relixosa condicionó históricamente les exes temátiques, conteníos y usos narrativos d'esti xéneru. Nos sos oríxenes, les telenoveles presentaben hestories fuertemente venceyaes a la moral católica, cola idea del pecáu como perspeutiva dominante. Les *soap operes*, sicasí, contienen una moral típicamente protestante, derivada del so orixe anglosaxón.

La telenovela atópase anguaño nun procesu de cambéu, que ta desdibujando les sos pautes narratives iniciales. A ello tamién contribúi la so fuerte espansión mundial, nun primer momentu a países como España y Portugal, dempués a Europa oriental y, a raigañu del ésitu internacional del títulu colombianu *Yo soi Betty, la fea*, a Europa Occidental y a Estaos Xuníos.

## Famosos de les ''soap operes''

Dalgunos de los actores y cantantes qu'utilizaron d'esti tipu de programes como plataforma pa dempués empezar una carrera en películes o na música son, ente munchos otros: Shakira (en telenovela mexicana), Jennifer Lopez, George Clooney, Ricky Martin (en telenovela mexicana), Natalie Imbruglia y Kylie Minogue.

## Llista de delles ''soap operes'' famoses
* *[[Dallas (serie de televisión)|Dallas]]* (1980-1991, CBS, Estaos Xuníos)
* *[[Flamingo Road (serie de televisión)|Flamingo Road]]* (1980-1982, NBC, Estaos Xuníos)
* *[[Dinastía (serie de televisión)|Dynasty]]* (1981-1989, ABC, Estaos Xuníos)
* *[[Falcon Crest]]* (1981-1990, CBS, Estaos Xuníos)
* *[[The Bold and the Beautiful]]* (1987-presente, CBS, Estaos Xuníos)
* *[[General Hospital]]* (1963-presente, ABC, Estaos Xuníos)
* *[[As The World Turns]]* (1956-2011, CBS, Estaos Xuníos)
* *[[The Young and the Restless]]* (1973-Presente, CBS, Estaos Xuníos)
* *[[Eastenders]]* (1985-presente, BBC, Reinu Xuníu)
* *[[Coronation Street]]* (1960-presente, ITV, Reinu Xuníu)
* *[[Hotel Cæsar]]* (1998-presente, TV2, Noruega)
* *[[Neighbours]]* (1985-presente, Seven Network, Australia)

A partir de los años noventa, munches de les series dramátiques de televisión incorporen de forma sistemática elementos del serial, como la continuidá de delles trames (sobremanera les referíes al desenvolvimientu del personaxe) mientres dellos episodios o una temporada entera, o l'énfasis nel drama y los sentimientos. Exemplos d'esti enclín son Beverly Hills, 90210 (1990-2000, FOX, Estaos Xuníos) y ER (1994-2009, NBC, Estaos Xuníos).

## Ver tamién
* Serie de televisión
* Serial radiofónicu

## Referencies