José Suárez

**José Lisardo Suárez Sánchez**  foi un actor asturianu.

## Biografía
Nacíu en Trubia treslladar a los dos años d'edá a Uviéu, permaneciendo nesa ciudá hasta los ocho años. El so padre yera maestru armeru. En 1927 treslládase xunto colos sos padres a Logroño. En 1934 en careciendo'l so padre, la familia torna de nuevu a Asturies. Un añu más tarde, en 1935 fina finalmente'l so padre lo que fai que tenga qu'abandonar los estudios pa sofitar económicamente a la so familia, que atopábase nuna situación económica precaria. Trabayó en dellos emplegos, ente ellos el d'oficial d'artes gráfiques nuna imprenta d'Uviéu.

Al cumplir dieciocho años se enrola nun reximientu d'Artillería en Logroño en 1938. A la fin de la guerra civil apuntar na Lexón, con destín en Melilla, onde foi xubíu a cabu y permaneció mientres dos años hasta que, en xunetu de 1941 apuntóse como voluntariu na División Azul. En 1943 vuelve a España, dempués de dos años de campaña en Rusia y consigue emplegu como interventor nel ferrocarril Vascu-Asturianu, n'Uviéu. 

En 1943 el direutor Gonzalo Delgrás escuéyelu pa interpretar el papel de Josefín na so película *[[Altar mayor (película)|Altar mayor]]*, dando empiezu asina a la so carrera cinematográfica onde participó nun total de sesenta y cuatro films. Actuó en películes como *[[La neña de Luzmela]]* y *[[La muralla feliz]]*. En *[[Brigada criminal]]* realiza'l so primera gran interpretación, encarnando a un inspeutor de policía, tipu que repitiría en delles películes. Esi mesmu añu, 1950, contrái matrimoniu na basílica de Cuadonga con María Luisa Vázquez, frutu d'esti matrimoniu ye la so única fía María Eugenia. 

Dempués d'amosar el so talentu en dellos papeles protagonistes, destacando especialmente'l de Condergaos (1953), la so gran oportunidá como actor lléga-y con *[[Cai Mayor (película)|Cai Mayor]]*, obra maestra de Juan Antonio Bardem, que'l so trunfu internacional abrió-y les puertes del mercáu italianu. La so fogosa y violenta creación de Vito en *[[La sfida]]*, dirixida por Francesco Rosi, encimentó la so popularidá, y dende entós intervieno con regularidá nuna importante serie de coproducciones. Protagonizó tamién delles películes en Méxicu, al llau de delles de les estrelles más importantes d'aquel país, como Dolores del Rio o Silvia Pinal. En 1954, según una encuesta del Institutu d'Opinión Pública, foi consideráu'l cuartu meyor actor español tres Fernando Fernán Gómez, Francisco Rabal y Jorge Mistral.

La so voz foi utilizada pal personaxe de Bruno Díaz y Batman na serie de Batman y Robin cuando la mesma grabóse n'español. La so última película foi *[[La trastienda]]*, y dos años dempués rodó un episodiu de *[[Curro Jiménez]]*. L'añu 1975, con solu cincuenta y seis años d'edá, sufrió una trombosis que-y dexó paralizáu mediu cuerpu. Adulces foise reponiendo de la so enfermedá, magar nunca llegó a recuperar la movilidá total del so cuerpu, lo que-y dexó prematuramente inhabilitáu pal cine.

Ente los sos cargos puede destacar que foi presidente mientres nueve años del grupu d'Actores nel Sindicatu Nacional del Espectáculu, y tamién presidente de la Mutualidá Llaboral d'Artistes hasta 1971, cuando foi nomáu alcalde d'Ayer, siendo xefe llocal del movimientu. Taba en posesión de delles condecoraciones de guerra y de la Medaya d'Oru de Cisneros. Finó'l 6 d'agostu de 1981 en Morea, llocalidá onde afitara la so residencia dende'l so matrimoniu.

## Filmografía

## Premios
* La Medaya del Círculu d'Escritores Cinematográficos al meyor actor principal, en 1954, por *Crime imposible*.
* El de meyor actor español según la revista ''Trunfu'' en 1957 por ''Cai Mayor''.
* El de meyor actor nel Festival de San Sebastián de 1964 por *La boda*.
*Premiu de la Selmana de Cine de Lisboa en 1955 por Condergaos.

## Referencies

## Enllaces esternos
**José Suárez. El galán que pudo reinar,* d'Arcadio Martínez. Editorial Círculu Coloráu, 2018.
*Páxina de Facebook dedicada al actor: https://www.facebook.com/josesuarezactor/
*Biografía
* Diariu El País