open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Axenda personal

La **axenda** (del llatín *axenda*, coses que s'han de faer) ye un llibru o cuadiernu col so parte principal orixinalmente en blancu, pero que col so usu dirá rellenándose coles anotaciones que nos dexen recordar y planiar los diversos eventos previstos pa faer en tiempu d'ociu o nel exerciciu profesional, y los asuntos pendientes.
Ye una ferramienta de trabayu imprescindible pa un "executivu", y una bona ayuda pa les persones comenenciudes na optimización del so tiempu.

Pol so tamañu, pueden ser de bolsu, de cartera, o de sobremesa. Pueden cuntar con una páxina per mes, pa recordatorios elementales, delles más pa programaciones selmanales, o con una páxina completa p'acaldía, que dexen rexistrar les diverses actividaes más refechamente.

En toa *axenda* la parte principal "vacía", la seición pa les anotaciones personales ordenada según el calendariu, suel tar precedida por unes páxines p'anotar esos datos personales que siempres tienen de tar a mano sobre'l nuesu vehículu, seguros, médicos, bancos, etc., pero pueden atopase ediciones corporatives específiques con seiciones complementaries qu'inclúin particularidaes personalizaes útiles pa cuasi cada gremiu profesional o les xeneralistas, que típicamente tamién inclúin múltiples datos y accesorios como un santoral local, los nomes de los díes de la selmana y el mes nos idiomes más populares, el mapa con planos de carreteres del país y distancies ente les sos ciudaes, direiciones útiles y teléfonos d'establecimientos de hostelería, aeropuertos, embaxaes, instituciones diverses, conversiones de midíes, fases llunares, distintos zodiacos, listín telefónicu y de direiciones privaes -en blancu, p'anotar unu mesmu-, un marcapáginas -o una cinta- pa señalar el día actual... 

El so periodu de vida útil ye d'un añu, de normal un añu natural, pero puede afaese a un específicu calendariu escolar o deportivu, por casu, y pasáu este, yá cumplió la so función y refúgase.

Hai dende les versiones más económiques hasta les ellaboraes colos materiales más nobles y consideraes como oxetos de regalu o de luxu, o cuasi obres d'arte.

L'axenda ye similar pol so usu al dietario y el diario, anque cada unu coles sos peculiaridaes.

La versión de los tiempos modernos ye l'axenda electrónica, como parte fundamental d'una PDA, teléfonu intelixente, reló intelixente y d'otros dispositivos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Árabe dhofarí

El **árabe dhofari** (tamién conocíu como Dhofari, Zofari) ye una variedá d'árabe faláu en Salalah, Omán y les rexones costeres circundantes (gobernación de Dhofar).

## Referencies
Árabe hadhramí

L**'árabe hadhrami** ye una variedá d'árabe yemenín faláu principalmente nel este de Yeme. Faláu pol pueblu Hadhrami (Ḥaḍārima) que vive en Hadhramaut. Tamién ye falada por munchos emigrantes, qu'emigraron del Hadhramaut al Cuernu d'África (Somalia y Eritrea), África Oriental (Comores, Zanzíbar, Kenia, Tanzania y Mozambique), Sureste asiáticu, (Indonesia, Malasia, Brunei, Singapur) y, apocayá, a los otros Estaos árabes del Golfu Pérsicu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Árabe hiyazí

L**'árabe hiyazí** (tamién conocíu como **árabe hejazí** [ISO 639-3], o **árabe arábicu occidental**) ye una de les variedaes del idioma árabe faláu na rexón oeste d'Arabia Saudita. Amás, puramente falando, hai dos variedaes na rexón de Hijaz, una usada polos beduinos y les tribus rurales, y otra usada pola población urbana, el términos aplícase más frecuentemente a la variedá urbana, falada en ciudaes como Jeddah, Meca, Yanbu, y Medina. Fora de Arabia, el hiyazí urbanu paez tar más estrechamente rellacionaos colos dialeutos árabes de Ḥartum nel norte de Sudán y del Alto Exiptu (Ingham 1971).

## Referencies

## Enllaces esternos
Árabe xordanu

El **árabe xordanu** ye un continuu de variedaes mutuamente intelixibles d'árabe llevantín, falaes pola población de Xordania. Les variedaes árabes xordanes son llingües semítiques, con influencies léxiques d'inglés, turcu y francés. Son falaos por más de 6 millones de persones, y entendíos a lo llargo del Llevante y, en delles estensiones, n'otres rexones de fala árabe. Como en tolos países árabes, l'usu de la llingua en Xordania carauterizar por diglossia; L'árabe estándar modernu ye l'idioma oficial usáu na mayoría de los documentos escritos y los medios, ente que la conversación diaria conducir nes variedaes coloquiales locales.

## Sub-dialeutos del árabe xordanu
Anque hai un dialeutu xordanu común entendíu mutuamente pola mayoría de los xordanos, la llingua diaria falada al traviés del país varia perceptiblemente al traviés de les rexones y del orixe sociu-económicu. Estes variantes afecten en xunto la pronunciación, la gramática y el vocabulariu.

Árabe xordanu cai en tres variedaes
* Xordanu urbanu - perteneciente a la variedá urbana de la llingua árabe llevantín.
* Xordanu rural- perteneciente a les variedaes rurales del sur de la llingua árabe llevantín.
* Xordanu beduíno - perteneciente a l'árabe bedawi.

## Referencies
Árabe juzestaní

El **Árabe juzestaní** ye un dialeutu del Gelet, del idioma mesopotámicu faláu na provincia iranina de Juzestán. Tuvo una llarga historia de contautu col idioma persa, dando llugar a dellos cambeos. Los cambeos principales tán nel orde de les pallabres, l'atribución de les construcciones nome-nome y nome-axetivu, marques de definición, les cláusules de complementu, y marques y conectores de discursu. Ta rellacionáu colos dialeutor irakíes y tien munchos préstamos perses.

L'árabe juzestaní namái s'utiliza en situaciones informales. Nun s'enseña na escuela, nin siquier como un cursu opcional, anque árabe estándar modernu sí s'enseña.

## Referencies

## Bibliografía
* Shabibi, Maryam (supervisor: Matras). *[http://ethos.bl.uk/OrderDetails.do?uin=uk.bl.ethos.529368 Contact-induced grammatical changes in Khuzestani arabic]*. University of Manchester, 2006. (Thesis) - Available from EThOS: Persistent ID: uk.bl.ethos.529368.

## Enllaces esternos
* Árabe juzestaní: un casu de converxencia (n'inglés)
* About Spoken Arabic of Khoramshahr
Árabe libanés

El **árabe libanés** ye la forma d'árabe dialeutal falada n'El Líbanu. Como'l restu de les variedaes falaes de la llingua árabe, nun tien calter oficial, siendo'l árabe estándar la variedá que s'usa na escritura, los medios de comunicación y los contestos bien formales. Esisten tamién, como n'otres partes del mundu árabe, un rexistru entemediu ente l'árabe estándar y l'árabe dialeutal que s'utiliza en contestos formales pero distendíos. 

La mayoría de los vocablos del libanés son árabes, pero como asocede con tolos dialeutos de la rexón, arriquecióse con aportaciones del turcu dende'l sieglu XVI, cuando la rexón taba gobernada polos turcos otomanos. Esti dialeutu amás, asimiló pallabres provenientes del francés y del inglés.

## Clasificación
L'árabe libanés ye una de les variedaes d'árabe llevantín del idioma árabe. Munchos libaneses, especialmente grupos radicales de derecha como los Guardianes de los Cedros, consideren al árabe libanés una llingua separada. Sicasí, si l'árabe libanés fuera consideráu una llingua separada, entós otros dialeutos como'l árabe exipciu, el árabe palestín o'l árabe iraquín tendríen que considerase como llingües separaes tamién. Munchos dialeutos árabes difieren significativamente del árabe estándar pero son mutuamente intelixibles.

## Reforma ortográfica
L'árabe libanés raramente ye escritu, sacante en noveles onde'l dialeutu ta implicáu o en dellos tipos de poesía que nun utilicen l'árabe clásicu n'absolutu. Les publicaciones formales n'El Líbanu, tales como los periódicos, son escritos nel árabe clásicu estándar. Como'l chinu, l'árabe utiliza una llingua lliteraria pa la escritura llamada árabe estándar modernu o ¨**fushá**¨. El alifato o alfabetu árabe ye utilizáu regularmente, sicasí, l'alfabetu llatín ye usáu informalmente nos medios de trasmisión electrónica. El poeta y filósofu Saïd Akl propunxo l'usu del alfabetu llatín, pero nun tuvo aceptación xeneral.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Aprender árabe libanés

## Referencies
* Maksoud N. Feghali, *Spoken Lebanese*. Appalachian State University. Parkway Publishers, 1999 (ISBN 1-887905-14-6)
* Michel T. Feghali, *Syntaxe des parlers arabes actuels du Liban*, Geuthner, París, 1928.
* Elie Kallas, *'Atabi Lebnaaniyyi. Un livello soglia per l'apprendimento del neoarabo libanese*, Cafoscarina, Venecia, 1995.
* Angela Daiana Langone, *Btesem ente lebneni. Commedia in dialetto libanese di Yahya Jaber*, Università degli Studi La Sapienza, Roma, 2004.
* Jérome Lentin, "Classification et typologie des dialectes du Bilad al-Sham", en *Matériaux Arabes et Sudarabiques* n. 6, 1994, 11-43.
* Plonka Arkadiusz, *L'idée de langue libanaise d'après Sa‘īd ‘Aql*, París, Geuthner, 2004, ISBN 2-7053-3739-3 
* Plonka Arkadiusz, "-y nationalisme linguistique au Liban autour de Sa‘īd ‘Aql et l'idée de langue libanaise dans la revue «Lebnaan» en nouvel alphabet", Arábica, 53 (4), 2006, 423-471.
Árabe libiu

El **árabe libiu** ye una variedá oral del árabe falada en Libia. Puede estremase en dos variantes: la oriental, en redol a Bengasi, y l'occidental, en redol a Trípoli. Forma parte del continuum dialeutal árabe del Magreb, denomináu Dariya.

## Historia
El dialeutu **árabe libiu** evolucionó a partir de dos grandes fechos históricos: la migración hilalí-sulaimí y la migración de los árabes d'Al-Ándalus al norte d'África tres la Reconquista. Esti dialeutu tamién incorpora influencies del italianu y, en menor midida, del turcu. Finalmente, tien un sustratu bereber.

## Literatura
Christophe Pereira, *-y parler arabe de Tripoli (Libye)*, Zaragoza: Institutu d'Estudios Islámicos y del Oriente Próximu, 2010.

## Referencies

## Enllaces esternos
Árabe llevantín

El **árabe llevantín**, dacuando llamáu árabe oriental, ye un grupu de dialeutos del idioma árabe que se fala nel Llevante mediterraneu y qu'inclúi la parte occidental de Siria, El Líbanu, Territorios Palestinos y la zona occidental de Xordania. Escontra l'este, nel desiertu, atópense dialeutos beduinos del norte.

## Cañes (clasificación interna)
L'árabe llevantín pue ser estremáu en dos rames mayores:
:* Llevantín del norte (Siria, El Líbanu y Xipre)
:** Árabe libanés
:** Árabe siriu
:* Llevantín del sur (Territorios Palestinos, Israel y Xordania)
:** Árabe palestín

L'árabe llevantín del sur amuesa una rellación cercana col árabe exipciu, ente que l'árabe llevantín del norte amuesa más rellación col árabe Nechd. El llevantín nortizu puede ser estremáu nes siguientes cañes:

:* árabe siriu del norte (Alepo)
:* siriu occidental (costeru) (de Latakia a Trípoli)
:* siriu central (de Hama a Damascu)
:* siriu sureñu (As-Suwayda y Altos del Golán)
:* libanés (Monte Líbanu y Beirut)
:* árabe chipriota maronita (Xipre)

### Diferencies internes
La mayor diferencia ente estes cañes ye la vocal A llarga la cual ye predominantemente /y:/ nel siriu nortizu, /o:/ nel siriu occidental y /a:/ nel siriu central, el siriu sureñu de (As-Suwayda y Altos del Golán) carauterizar por ser un amiestu ente dellos dialeutos como'l siriu central col libanes y un pocu del palestín siendo asina pronunciada la lletra /ق:/qaf/ y utilizando munches pallabres coloquiales provenientes del dialeutu libanes y damascenu. Esiste un claru contraste ente la fala rural y la fala urbana nel árabe llevantín del norte. Los dialeutos rurales caltienen les vocales y diptongos del árabe clásicu; ente que nos dialeutos urbanos utilícense les vocales similarmente a como s'utilicen les mesmes nes variedaes modernes del idioma árabe. Per otru llau, l'árabe llevantín del sur puede estremase como sigue:

:* palestín urbanu (sur d'El Líbanu, Haifa, Nablus, Jaffa, Nazaré, Hebrón, Xerusalén, etc.)
:* palestín rural (Belén y oeste de Xordania)
:* dialeutos beduinos d'Israel

Los subdialeutos del árabe llevantín del sur difieren en dellos aspeutos. La vocal llarga /a:/ pronúnciase /y:/ nel libanés, amás, tantu nel libanés como na fala urbana palestina caltiénense les vocales curties clásiques. Nel libanés caltiénense los diptongos /aj/ y /aw/ del árabe clásicu. La terminación femenina *-ah*, pronúnciase *-eh*/*-ih* nel libanés y el palestín urbanu. Per otru llau, estos subdialeutos difieren nos sufixos de pronome *-at*, *-kum* y *-kunna*, y na formación de los pronomes independientes *huwa* (él), *hiya* (ella), *hum* (ellos) y *hunna* (elles).

Delles diferencies ente'l llevantín del norte y llevantín del sur son:
:* L'usu de ش /ʃ/ pa la negación nel llevantín del sur
:* La vocal que sigue al segundu radical en formes verbales, de cutiu *a* nel llevantín del sur

## Tabla comparativa
La siguiente tabla amuesa cómo se distribúin les variantes:
:

## Ver tamién
* Idioma árabe
* Árabe exipciu

## Referencies

* Artículu de Ethnologue sobre l'árabe llevantín (n'inglés)
Árabe mesopotámicu septentrional

El *árabe mesopotámicu septentrional*' (tamién conocíu como **Moslawi** (significando 'de Mosul') o **árabe mesopotámicu qeltu**) ye una variedady d'árabe faláu al norte de los Montes Hamrin n'Iraq, nel oeste d'Irán, nel norte de Siria, y nel sureste de Turquía (na rexón oriental del Mediterraneu turcu), Rexón del Sureste d'Anatolia y Rexón del Este d'Anatolia Oriental. Al igual qu'otros dialeutos del árabe mesopotámicu y el árabe llevantín, amuesa signos d'un substracto araméu.

EL árabe chipriota comparte un gran númberu de carauterístiques comunes col árabe mesopotámicu; particularmente la variedá del norte, y consideróse como perteneciente a esta área del dialeutu.

L'árabe Mesopotámicu del Norte falóse una vegada en toa Mesopotamia, incluyendo lo que ye güei el Sur d'Iraq y Khuzestan nel Irán (Babilonia), el Gelet Mesopotámicu foi creáu por cuenta de una migración de beduinos al sur y central de Mesopotamia dempués de la invasión mongola.
L'árabe xudeo-iraquín ye l'únicu remanente de Mesopotámicu del norte que foi faláu nel sur y representa a los dialeutos xudíos pre invasión mongola anterior que demuestra más influencia del Akadio y l'Araméu del este nellos.

## Referencies
Árabe najdí

El **árabe najdi** (**اللهجة النجدية**) ye una variedá d'árabe falada na rexón de Najd n'Arabia Saudita.

Hai tres dialeutos principales del árabe Najdi.

#Najdi del Norte, faláu na Rexón d'Hai'il y la Rexón d'Al-Qassim nel Najd.
#Najdi Central (Najdi urbanu), faláu na ciudá de Riyadh y ciudaes y comunidaes agrícoles cercanes.
#Najdi del Sur, faláu na ciudá d'Al-Kharj y pueblos circundantes, y nel Rub 'al-Khali.

## Referencies
Árabe omaní

L**'árabe omaní** (tamién conocíu como **árabe omaní hadari**) ye una variedá d'árabe faláu nos montes Al Hayar d'Omán y en delles rexones costeres vecines. Ye'l dialeutu árabe más oriental. Fuera faláu antes polos colonu en Kenia y Tanzania, pero la mayoría de los falantes o toos ellos camudaron la so llingua progresivamente al suaḥili. Hai dellos dialeutos distintos del árabe omaní, tales como árabe dhofarí o'l árabe shíji.

## Referencies

## Enllaces esternos
Árabe peninsular

El **árabe peninsular** ye un conxuntu de variedaes de la llingua árabe emparentaes ente sigo, falaes principalmente nos países de la Península Arábica y pertenecientes al conxuntu de variedaes del árabe oriental.

Ente les variedaes nes que se suel deividr l'árabe peninsular tán:
* **[[Árabe hiyazí]]**, faláu principalmente na regió d'Hiŷaz
* **[[Árabe najdí]]**, faláu principalmente na rexón de Naŷd.
* **[[Árabe del Golfu]]**, faláu fundamentalmente sobre la mariña del Golfu Pérsicu.
* **[[Árabe bajreiní]]**, faláu en Bahréin y la rexón costera cercana.
* **[[Árabe shíji]]**, faláu na península de Musandam.
* **[[Árabe omaní]]**, faláu na mariña oriental Omán.
* **[[Árabe dhofari]]**, faláu na mariña meridional d'Omán y l'este de Yeme.
* **[[Árabe yemenín]]**, faláu principalmente en Yeme.

## Referencies

### Bibliografía
* Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "Arabian Peninsula Arabic". *Glottolog*. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.
Árabe saḥarianu

El **árabe saḥarianu d'Arxelia** (tamién conocíu como árabe saḥarianu, árabe tamanrasset, o árabe tamanghasset) tratar d'una variedá d'árabe con carauterístiques llingüístiques sistemáticamente estremaes del árabe estándar. L'árabe saḥarianu d'Arxelia ye faláu por una población envalorada de 100.000 persones n'Arxelia, principalmente a lo llargo de la frontera marroquina col Atles. Tamién ye faláu por unes 10.000 persones nel vecín Níxer.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Ethnologue entry for Algerian Saharan Arabic
Árabe saidi

El **Árabe Ṣa‘īdi Arabic** (**صعيدى**, na so propia escritura, **sˤɑˈʕiːdi**, o **sˤyˈʕiːdi**; tamién conocíu como **árabe aaidi** y **árabe del Altu Exiptu**) ye una variante exipciana del árabe dialeutal faláu pol pueblu Ṣa‘īdi dende sur d'El Cairu, Exiptu hasta casi'l cantu con Sudán. Comparte particularidaes llingüístiques tantu col árabe exipciu, como col árabe clásicu del Corán. Los dialeutos inclúin l'árabe exipciu Altu y Mediu. Los falantes d'árabe exipciu non siempres entienden la mayoría de les variedaes más conservadores del árabe Ṣa‘īdi.

L'árabe Ṣa‘īdi tien pocu prestíu a nivel nacional, anque sigue siendo llargamente faláu, inclusive nel norte polos emigrantes rurales que s'afixeron parcialmente al árabe exipciu. Por casu, el xenitivu de Ṣa'īdi suel ser reemplazáu por **bitā** exipciu, pero caltién la realización de **q** como **ɡ** (de normal realizada n'exipciu Árabe como **ʔ**). Los emigrantes Ṣa'īdi de segunda y tercer xeneración son monollingües n'árabe exipciu, pero caltienen llazos culturales y familiares col sur.

## Fonoloxía

### Consonantes
L'árabe Ṣa‘īdi tien les siguientes:

*Nota*: /d͡ʒ/ tamién puede dase como [ʒ] o [d]. Pa esti últimu casu, colapsar con /d/.

## Referencies

## Bibliografía
* Khalafallah, Abdelghany A. 1969. *A Descriptive Grammar of Sa'i:di Egyptian Colloquial Arabic*. Janua Linguarum, Series Practica 32. The Hague: Mouton.
* 

## Enllaces esternos
Árabe mesopotámicu

L**'árabe mesopotámicu**, tamién conocíu como **árabe iraquín** ([ʢɪˈrɑːqi]), ye un continuu de variedaes del idioma árabe mutuamente intelixibles natives de la cuenca de Mesopotamia n'Iraq, según en Siria, Irán, sur de Turquía, y comunidaes de falantes de la diáspora irakí.

## Historia
L'idioma araméu yera la llingua franca en Mesopotamia dende principios del mileniu I aC hasta finales del mileniu I de nuesa yera, y como puede esperase, l'árabe irakí amuesa signos d'un estracto araméu. La variedá Gelet caltuvo carauterístiques del Araméu Babilónicu.

Debíu al multiculturalismu iraquín inherente, según la so historia, l'árabe iraquín de la mesma lleva estensos préstamos nel so léxicu del araméu, acadiu, persa, curdu y turcu.

## Variedaes
L'árabe mesopotámicu tien dos variedaes principales. Una distinción reconocer ente Gelet mesopotámicu y Qeltu mesopotámicu, los nomes que se deriven de la forma de dicir " yo dixi".

El grupu del sur (Gelet) inclúi un dialeutu del Tigris, de les cualos la forma más conocida ye árabe de Bagdag, y un fialecto del Eufrates, conocíu como *Furati*. La variedá Gelet tamién se fala na provincia de Juzestán d'Irán.

El grupu del norte (Qeltu) inclúi'l dialeutu de Tigris del norte, tamién conocíu como árabe mesopotámicu del Norte o *Maslawi* (por Mosul), según dialeutos xudíos y cristianos sectarios (como'l judeoárabe de Bagdag).

## Distribución
Dambes variedaes, el Gelet y el Qeltu del árabe irakí son habladss en Siria, d'antiguo nel Éufrates, esti d'Alepo, y más tarde faláu nel área del ríu Khabur y al traviés de la frontera de Turquía.

El árabe chipriota comparte un gran númberu de carauterístiques comunes col árabe mesopotámicu; especialmente la variedá norte, y llegóse a ver como pertenecientes a esti dialeutu.

## Referencies
Árabe saudín

El **árabe saudín** ye'l términu utiliado pa referise al conxuntu de variedaes y dialeutos del árabe falaos anguaño n'Arabia Saudita. Les variedaes falaes n'Arabia Saudina tán, na so mayoría, dientro del conxuntu de llingües conocíu como árabe peninsular. Les variedaes falaes dientro de Arabia inclúin: el árabe hiyazí, el árabe najdi, el árabe bareiní, el Árabe del Golfu árabe del golfu y el árabe jenubi (nel sur).

Los dos dialeutos (llingües) más falaos nel país son el Hiyazí y el Najdi. hai solamente 200.000 falantes d'árabe del golfu en Arabia Saudita.

## Referencies
Árabe siriu septentrional

El **árabe siriu septentrional** ( / ALA-LC: *al-lahjat as-Sūriyat ash-Shamāliyah*) ye la variedá d'árabe falada nel norte de Siria. Esti dialeutu ye faláu principalmente na rexón d'Alepo. Esta ye una variante del árabe llevantín. La ciudá más septentrional de Líbano, Trípoli tamién tien un acentu bastante similar al atopáu en Alepo.

## Referencies
Árabe somalín

El **árabe somalín** ye una variedá d'árabe yemenín faláu principalmente en Somalia, según na islla de Socotra.

## Referencies
Árabe tihamiyya

El **árabe tihamiyya** ye una variedá d'árabe yemenín faláu principalmente en Yeme y el Sur d'Arabia Saudita. Ye la variedá d'árabe orixinalmente falada poles tribus, que pertenez a la rexón histórica de Tihamah, la llanura costera del mar Roxu de Arabia dende'l Golfu de Aqaba hasta'l Estrechu de Bab el Mandeb.

## Pronunciación
El dialeutu Tihami árabe o Tihamiyya tien munchos aspeutos que lu estremen de tolos otros dialeutos nel mundu árabe. Phonologically Tihami ye similar a la mayoría de los dialeutos yemeninos, pronunciando'l qāf (ق) como [q] y el ǧīm (ج) como un plosive velar [ɡ] (la pronunciación del ǧīm tamién se comparte col árabe exipciu). Gramáticamente tolos dialeutos Tihami tamién comparten la carauterística inusual de reemplazar l'artículu definíu (al-) col prefixu (am-). El tiempu futuru, al igual que los dialeutos qu'arrodien a Sanaa, indicar col prefixu (š-), pa toles persones, p. ša-būk am-sūq "Yo voi dir al Souq". Dellos dialeutos de Tihami, como'l que se fala n'A el-Hodeida, son d'otra manera bastante similares a otros dialeutos yemeninos en gramática y sintaxis, que difieren principalmente nel vocabulariu, ente qu'otros pueden tar tan lloñe de cualesquier otru dialeutu árabe que son práuticamente incomprensibles inclusive a otros yemeninos.

## Referencies
Árabe yemenín

L**'árabe yemeni** ye un conxuntu de variedaes d'árabe falaes en Yeme, suroeste de Saudi Arabia, Somalia, y Xibuti. Ta consideráu xeneralmente un dialeutu bien conservador, teniendo munches carauterístiques clásiques non atopaes al traviés de la mayor parte del mundu árabe.

L'árabe yemenín puede estremase en dellos grupos dialeutales principales, cada unu col so propiu vocabulariu distintivu y fonoloxía. Los más importantes d'estos grupos son árabe san'ani, el árabe ta'izzi-adeni (tamién llamáu árabe yemenín sur o árabe yibuti), el árabe tihamiyya y el árabe hadhrami.L'árabe yemenín utilizar pa les comunicaciones diaries y nun tien un estatus oficial; el árabe estándar modernu utilizar con propósitos oficiales, na educación, el comerciu y los medios de comunicación.

Les llingües semítiques del sur non árabes son idiomes indíxenes a la rexón, qu'inclúin delles llingües sudarábigas modernes, tales como l'idioma mehri y el idioma socotrí que nun son llingües árabes, sinón miembros d'una caña independiente de la familia semítica. Otra familia semítica dixebrada una vegada que se fala na rexón ye l'antiguu árabe del Sur; éstos escastáronse nel periodu pre-islámicu cola posible esceición del idioma razihi. Dalgunos d'estos comparten traces col árabe yemenín por cuenta de influyir sobre él y viceversa.

L'árabe yemenín en sí mesmu ta influyíu tamién pol idioma himyarita, y tien un sustratu significativu d'esta llingua.

## Referencies

## Enllaces esternos
Árabe Juba

**Árabe Juba**, ye un pidgin o *[[llingua franca]]* falada principalmente na provincia de Ecuatoria, y que'l so nome deriva de la ciudá de Juba, en Sudán del Sur. Tamién se fala en comunidaes de sursudaneses que viven nes ciudaes en Sudán.

El pidgin foi desenvueltu nel sieglu , ente los descendientes de los soldaos sudaneses, munchos de los cualos fueron reclutados pola fuercia dende Sudán del Sur. Los residentes d'otres grandes ciudaes en Sudán del Sur, concretamente en Malakal y Wau, polo xeneral nun falen árabe Yuba, y tienden escontra l'usu de la llingua árabe más cercana al árabe sudanés, amás d'usar otros idiomes llocales.

## Referencies
Temburong

**Temburong** ye un distritu (*daerah*) de Brunéi. La capital ye Bangar. Este ye l'únicu distritu que s'atopa separáu del restu del territoriu, lo que lo convierte nun exclave del sultanatu. 

El distritu bordia la Badea de Brunéi al norte y Malasia arrodiar poles demás partes.

El ríu Sungai Temburong flúi al traviés de tol distritu y el ríu Sungai Pandaruan forma al este la frontera con Malasia.

## Provincies
* Bangar 
* Labu 
* Batu Apoi 
* Amo
* Bokok

## Referencies

## Enllaces esternos
Distritu de Tutong

**Tutong** ye un distritu (*daerah*) de Brunéi. La capital ye Tutong. otres ciudaes importantes son Kuala Abang, Lamunin, Melit, Penanjong y Telisai.

El distritu bordia'l Mar de la China Meridional al norte, el distritu de Brunéi y Muara y Malasia al este y el distritu de Belait al oeste.

El ríu Sungai Tutong flúi al traviés de Tutong. Tien el llagu más grande de Brunéi, Tasek Merimbun, que se declara como Parque del Patrimoniu de la ASEAN.

## Provincies
* Pekan Tutong 
* Keriam 
* Telisai 
* Tanjong Maya
* Kiudang 
* Ukong 
* Lamunin 
* Rambai

## Referencies

## Enllaces esternos
Daira

La **daira** (n'árabe, **الدائرة**) ye una unidá alministrativa territorial qu'arrexunta Conceyos utilizada principalmente n'Arxelia y nos territorios controlaos pola República Árabe Saḥariana Democrática. Ta per debaxo de la wilaya y percima del conceyu.

## Arxelia
N'Arxelia cada wilaya o provincia ta estremada en dairas y cada daira ta estremada en conceyos. Por casu na provincia d'Arxel hai 13 dairas: daira de Sidi M'Hamed, daira de Bab El Oued, daira de Hussein Dey, daira de Bouzareah, daira de Bir Mourad Raïs, daira d'El Harrach, daira de Dar El Beïda, daira de Cheraga, daira de Zeralda, daira de Draria, daira de Birtouta, daira de Baraki, daira de Rouiba. Y cada daira en conceyos. Por casu la daira de Bouzareah ta partida en 4 conceyos: Ben Aknoun, Beni Messous, Bouzareah, El Biar.

## República Árabe Saḥariana Democrática
Los refuxaos saḥarianos de la zona de Tindouf atópense distribuyíos en cuatro asentamientos denominaos wilayes (L'Aaiún, Smara, Auserd y Dajla). Cada wilaya consta de seis o siete pequeños nucleos de población formaos por tiendes de campaña (jaimes) y construcciones d'adobe. Estos nucleos denominar *dairas* y tomen el nome de les ciudaes del territoriu ocupáu per Marruecos. Les escueles, hospitales, centros de formación y de cultura asitiaos nel centru de los campamentos son construcciones más sólides.

Les dairas queden partíes de la siguiente forma:

* L'Aaiún: Hagunia, Amgala, Daora, Bucraa, Edchera y Guelta.
* Esmara: Hauza, Chederia, Farsia, Mahbes, Bir Lehlu y Tifariti.
* Auserd: Agüenit, Zug, Miyek, Bir Ganduz, La Güera y Tichla.
* Dajla: Jraifia, Argub, Umdreiga, Bojador, Glaibat el Fula, Ain Beida y Bir Enzaran.

Dalgunes d'estes dairas tán hermaniaes con ciudaes españoles o d'otres partes del mundu. Ésti ye'l casu de la daira de Agüenit na Wilaya de Auserd, hermanada cola llocalidá de Tres Cantos y con Vitoria, la daira de Zug hermanada cola llocalidá de Torrelavega, o la daira de Tifariti na Wilaya de Smara, hermada coles llocalidaes de Los Palacios y Villafranca, la italiana de Campomarino y el conceyu venezolanu de Llibertador.

## Referencies

## Enllaces esternos
Kuala Belait

**Kuala Belait** (malayu: Kuala Belait, Jawi: کوالا بلايت) ye una ciudá asitiada nel suroeste de Brunéi. Ye la capital del distritu de Belait, amás de ser la segunda ciudá más grande del país, dempués de Bandar Seri Begawan capital de Brunéi.

"Kuala Belait" lliteralmente significa "la boca del ríu de Belait" n'idioma malayu. El so nome provién de "Kuala", esto ye, yá sía confluencia de dos ríos, o la desaguada d'un ríu, y Belait, el nome del ríu y el distritu. Tamién ye conocíu llocalmente como "Belait". Cuando sía necesariu pa estremalo del distritu del mesmu nome, ye conocíu llocalmente como "la ciudá KB" n'Inglés o "Pekan Belait" en malayu.
Población: 30 267 hab. (2010).

## Llocalización
Kuala Belait atópase cerca de la frontera occidental de Brunéi col Estáu malayu de Sarawak en 114.18ºY longtitude y 4.59ºN llatitú. El centru de la ciudá ta llindada pel Mar del Sur de China al norte, el ríu Belait al oeste y al sur y los suburbios de Kampong Sungai Pandan y Kampong Mumong al este y sureste, respeutivamente.

La capital alministrativa del distritu históricu de Belait, Kuala Balai atopar al sur y ta venceyada a Kuala Belait tantu per carretera y ríu, y la ciudá petrolera de Seria ta asitiáu a unos 10 milles (16 quilómetros) al este. Bandar Seri Begawan ye d'unos 120 km al nordeste. La ciudá malaya de Miri atopar a unos 40 km al suroeste.

## Referencies

## Enllaces esternos
Peñón d'Arxel

El **Peñón d'Arxel** referir a un pequeñu castru frente a la mariña de Arxel, fortificáu pol Reinu d'España mientres el sieglu XVI. El castru taba conectáu col continente africanu pa formar un dique y el puertu d'Arxel.

## Historia
Fundáu en 1510, cuando los españoles establecer nuna pequeña islla frente a Arxel (actual Arxelia), el Peñón d'Arxel forzó a Salim al-Tumi (Selim-bin-Teumi) a reparar los términos d'un tratáu con España qu'esixía aceptar una presencia española y rindi-y homenaxe. Delles fortificaciones construyir nel castru, y una guarnición de 200 homes quedó establecida. Salim al-Tumi tenía que dir a España a xurar la so obediencia y llealtá a Fernando d'Aragón. 

El castru foi prindáu en 1529 por Jeireddín Barbarroxa na captura d'Arxel (1529). Barbarroxa desmanteló les fortificaciones pa poner fin a la presencia española na zona.

## Referencies

## Enllaces esternos
Honaine

**Honaine** ye una pequeña comuña del norte d'Arxelia cercanu a Tlemecén. La so actividá económica principal ye la pesca y un turismu incipiente. Empecipióse la construcción de la que va ser la desaladora más grande d'África.

Dispón d'un puertu pesqueru y de un amarradero.

## Referencies
Bizerta

**Bizerta** (n'árabe بنزرت *Banzart*) ye una ciudá d'África septentrional, perteneciente a República Tunecina, a unos 65 quilómetros al noroeste de la capital Tunicia, y allugada na mariña del Mediterraneu (frente al estrechu de Sicilia), quedando a los sos llombos el llagu de Bizerta. Cuenta con una población de 114 371 habitantes (censu de 2004), que llega a 200.000 teniendo en cuenta l'área metropolitana. Ye amás la capital de la gobernatura homónima.

## Historia

Bizerta ye l'antigua *Hippo Dyarrhytus* de los fenicios de Sidón, fundada en redol al sieglu XI e.C. según la tradición. Darréu pasó a depender de Cartago y más tarde de Roma. Los vándalos ocuparon la rexón tres la cayida del Imperiu romanu, darréu foi ocupada polos bizantinos y finalmente polos árabes nel sieglu VII. Ocupada en 1535 per España y perdida en 1573 pasa a manes otomanes.

Tres la Congresu de Berlín de 1878, apurríase'l poder a Francia d'ocupar Tunicia y asina ocuparon Bizerta en 1881, convirtiéndose nun importante puertu (a semeyanza de Tolón na ribera norte del Mediterraneu) tres l'apertura de la Canal de Suez en 1882, nel cual confluyíen les rutes comerciales, y del que partíen les espediciones coloniales franceses escontra l'interior del continente.

En marzu de 1939, terminando la Guerra Civil Española, el Comandante de l'armada republicana española, Miguel Buiza ordenó la evacuación de la flota republicana. Tres cruceros, ocho destructores y dos submarinos abandonaron la so base naval en Cartaxena y llegaron a Bizerta, sol vistu bonu de les autoridaes franceses.

En 1942, mientres la Segunda Guerra Mundial la ciudá foi ocupada poles tropes italo-alemanes procedentes de Libia, qu'ocuparon Tunicia pa compensar la invasión aliada del Norte d'África, siendo reconquistada polos Aliaos el 7 de mayu de 1943.

Tres la independencia de Tunicia en 1956, Francia caltién la posesión de Bizerta, por cuenta de la so importancia geoestratégica. Los tunecinos efectúen un bloquéu naval en xunetu de 1961 col ánimu de recuperala, y socesivamente un ataque, pero son repelidos poles fuercies franceses, ganándolos por completu nel plazu de cuatro díes; sicasí, n'ochobre de 1963, tres la independencia d'Arxelia (1962), Francia abandona la plaza. La marcha de los franceses supunxo un cayente pa la economía de la ciudá, dependiente del tráficu marítimu comercial y militar. Na actualidá sigue siendo un importante puertu mercantil y pesqueru, recuperando parte de la so importancia gracies tamién al turismu.

## Ciudaes hermaniaes
* Tánxer. (Marruecos)
* Port Said. (Exiptu)
* Annaba. (Arxelia)
* Kalamata. (Grecia)
* Palermo. (Italia)

## Galería


File:Pilsum leaving Bizerte.jpg|La ponte móvil de la canal Bizerta
File:BizerteKasba.jpg|Vieyu puertu de Bizerta
File:Vue aérienne de Bizerte.jpg|Vista aérea de Bizerta
File:Mosaïque d'El Alia - GiorcesBardo46.jpg|Escenes de pesca nun mosaicu romanu, nel Muséu Nacional del Bardu. Sieglu III d. C.
File:Jebel Aïn Chouna.jpg|Jebel Aïn Chouna
File:AutorouteA4Tunisie.JPG|Autopista A4 Bizerta / Túnez



## Referencies

## Enllaces esternos

* Bizerte.Org 
* Llancen un proyeutu pa protexer y descontaminar el llagu de Bizerta de Tunicia
Béjaïa

**Bejaïa** o **Bidjaya** (en tamazight  / ***Vgaiet***, pronunciáu []; n'árabe *بجاية*',&nbsp;*Bijāya*, *Folgazana* en feniciu, *Saldae* en llatín) ye una ciudá d'Arxelia, asitiada na Cabilia al pie del monte Gouraya y a veres del Mediterraneu. Ye la capital de la wilaya del mesmu nome (departamentu o provincia de Bugía).

Con 177&nbsp;988 habitantes en 2008, ye la mayor ciudá de Cabilia. Ye un polu industrial de posición geoestratégica importante, con un puertu petrolero y comercial nel Mediterraneu. Cuenta coles mesmes con un aeropuertu internacional, l'aeropuertu Soummam-Abane Ramdane, que'l so códigu IATA ye BJA. La wilaya de Bugía tien 3268&nbsp;km² y 912&nbsp;577 habitantes.

Ye la sede de la Universidá de Bugía, llamada Universidá Abderrahmane Mira, que foi fundada en 1983.

## Historia

Bugía ye una de les ciudaes más antigües d'Arxelia. Foi fundada en 26/27 e.C. pol emperador romanu Augusto col nome de *Julia Augusta Saldensium Septimana Immunis* (Saldae), y foi incorporada a la Mauritania Cesariense en 42&nbsp;d.&nbsp;C. Na Edá Media foi unu de los puertos más prósperos del Mediterraneu y fíxose famosa pola calidá de la so cera d'abeya pa candeles (*buxíes*). Les pallabres *bougie* ("vela" en francés) y "buxía" provienen del nome d'esa ciudá. Tamién tuvo un gran papel nel espardimientu de los númberos arábigos n'Occidente.

Foi conquistada ya incorporada al Imperiu español en 1510 y depués conquistada pol Imperiu otomanu en 1555.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Bgayet.net, páxina oficial de la ciudá de Bejaia con numberoses semeyes y videos y estensa información histórica (en francés)
* Páxina oficial del puertu de Bejaia (en francés)
La Goleta (Túnez)

**La Goleta** (n'árabe: حلق الوادي, **Halq al Wadi**; en francés: **La Goulette**) ye'l puertu de la ciudá de Túnez, capital de Tunicia, asitiada 10 quilómetros al suroeste, y principal puertu del país.

## Etimoloxía
Contrariamente a lo que pudiera pensase, el nome de la ciudá nun tien nada que ver col tipu de barcu llamáu goleta, sinón que deriva del árabe *Halq al-Wādī* que significa "gola del ríu". Una gola ye una *canal por onde entren los buques en ciertos puertos o ríos* y fai referencia a la canal de 28 metros de llongura que comunica'l llagu de Túnez col mar abiertu, onde ta asitiada la ciudá.

## Historia
Por cuenta de la so situación xeográfica, La Goleta desempeñó a lo llargo de los sieglos un papel militar importante. Ocupada polos turcos, foi conquistada en 1535 pol exércitu de Carlos I d'España en La Xornada de Túnez. La fortaleza de La Carraca, qu'entá esiste anguaño, foi construyida polos españoles y ampliada polos turcos, que reconquistaron la ciudá en 1574.

El mayor desenvolvimientu de la ciudá producir dende mediaos del sieglu XVIII, como barriu, por estensión, de la capital, cola llegada, primero modesta, d'inmigrantes de Malta y Sicilia atraíos poles oportunidaes de trabayu nel puertu.

En 1868 roblóse l *Tratáu de La Goleta* ente Túnez ya Italia, y a partir d'entós la inmigración italiana fíxose masiva, camudando la fisonomía de la ciudá. En pocos años los italianos fueron mayoría na ciudá, formando'l barriu de la Pequeña Sicilia. Nun principiu la población italiana vivía na indigencia, pero adulces les sos condiciones ameyoraron, fundando una Cámara de Comerciu (1884), la Banca Siciliana, el periódicu *L'Unione* y otres instituciones culturales y asistenciales (teatros, cines, escueles, hospitales) dirixíes a los italianos. Les dos poblaciones, tunecina ya italiana, conviven pacíficamente nun contestu cosmopolita y mestizo, reflexáu na película *[[Un branu en La Goulette]]* de Férid Boughedir.

En 1964, cuando'l presidente Habib Burguiba ordenó a prinda de los bienes de los estranxeros, los italianos entamaron el camín del exiliu. Como solo teníen documentos franceses, nun tuvieron otra eleición que la de buscar una nueva vida en Francia, onde fueron a añader a los Pieds-Noirs procedentes d'Arxelia. La más célebre de los italianos de La Goleta ye l'actriz Claudia Cardinale, que nació na ciudá en 1938.

De primeres puertu comercial, pesqueru, de recréu y de turismu, nun-y queden güei más que funciones de puertu pesqueru y de puertu pa los cruceros turísticos. Na actualidá'l puertu de Radès cumple les funciones de puertu mercante. En La Goleta queden los sos famosos restoranes de pexe y la so llarga sablera, lo que lo fai un destín favoritu de los tunecinos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Gobernación de Mahdía

La **Gobernación de Mahdia** (n'árabe:ولاية المهدية) ye una de les venticuatro gobernaciones de Tunicia. Alcuéntrase nel centru oriental de Tunicia. Cubre un área de 2.966 km² y tien una población de . La capital ye Mahdía.

## Distritos

## Referencies

## Enllaces esternos
Mahdía

**Mahdía** (, *al-mahdīyah*) ye una ciudá tunecina con 51&nbsp;803 habitantes asitiada al sureste de Monastir, al norte de Chebba y al nordeste d'El Djem, na mariña del mar Mediterraneu.

Mahdía ye la capital de la gobernación de Mahdía, que cunta con una superficie de 2966 km² y una población total d'alredor de 380&nbsp;000 habitantes y ta asitiada al norte de Sfax. Tien un importante puertu pesqueru ya industria pal procesamientu del pexe.

## Comunicaciones
La SNCFT opera una llinia de ferrocarril, denomada Métro du Sahel. Un ferrocarril de vía estrecha xune a Mahdía, al traviés de Monastir, con Susa. La estación de tren atopar al sur del cascu vieyu.

Mahdía cunta con dos aeropuertos cercanos, l'aeropuertu de Monastir y el d'Enfidha-Hammamet.

## Historia
La ciudá foi fundada en 921 polos Fatimíes, na dómina del califa Abdallah al-Mahdi. Mahdía convertir na capital d'Ifriquiya y sufrió en 1087 ataques de buques procedentes de Xénova y Pisa. Entá se caltienen dellos edificios de los sieglos X y XI.

En 1390 la ciudá foi oxetivu d'una cruzada. Mahdía, foi base de corsarios musulmanes y foi sitiada por una armada francu-xenovesa ensin ésitu.

Nel centru de la península de Mahdía, atópase la fortaleza de Borj el Kebir. La fortaleza construyir en 1595 so la ocupación turca d'Abdallah Muhámmad Pasha pa defendese de los españoles.

En 1907 afayóse frente a la mariña los restos d'un antiguu navío de valor arqueolóxicu.

## Galería d'imáxenes

Cementerio marino, Mahdia, Túnez, 2016-09-03, DD 12.jpg|Campusantu marín.
Cementerio marino, Mahdia, Túnez, 2016-09-03, DD 14.jpg|Neños de Mahdía posando.
Cementerio marino, Mahdia, Túnez, 2016-09-03, DD 21.jpg|Detalle d'una tumba del campusantu.
Antiguo puerto, Mahdia, Túnez, 2016-09-03, DD 15.jpg|Antiguu puertu.
Bab El Bhar, Mahdia, Túnez, 2016-09-03, DD 19.jpg|Bab El Bahr, símbolu de la ciudá.
Costa de Mahdia, Túnez, 2016-09-03, DD 07.jpg|Vista de la mariña.
Costurera, Mahdia, Túnez, 2016-09-03, DD 04.jpg|Cordudera en Mahdía.
Traje típico local, Mahdia, Túnez, 2016-09-03, DD 05.jpg|Traxe típicu local.
Faro, Mahdia, Túnez, 2016-09-03, DD 22-24 HDR.jpg|Faru de Mahdía.
Fuerte Bordj el Kebir, Mahdia, Túnez, 2016-09-03, DD 34-36 HDR.jpg|Fuerte de Bordj el Kebir.
Granado (Punica granatum), Mahdia, Túnez, 2016-09-03, DD 02.jpg|Granado (*[[Punica granatum]]*) en Mahdía.
Mezquita Slimane Hamza, Mahdia, Túnez, 2016-09-04, DD 02.jpg|Mezquita Slimane Hamza.
Mujer en un balcón, Mahdia, Túnez, 2016-09-03, DD 09.jpg|Arquiteutura típica de Mahdía.


## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina de la Ciudá  (n'inglés)
* Información Turística (n'alemán)
La Mamora

**La Mamora** o **La Mámora** ye'l nome que se-y dio n'España mientres el sieglu XVII a l'actual ciudá marroquina de Mehdía. Asítiase nel norte de Marruecos, na desaguada del ríu Sebú. Tuvo baxu dominiu español ente 1614 y 1681, cuando foi conquistada pol sultán Muley Ismaíl.

## Historia

Tres la conquista de Azamor polos portugueses en 1513, el rei Manuel I mandó que se reconociera l'estuariu del ríu Sebú –fondura, amplitú de la marea, capacidá p'allugar naves, carauterístiques de la tierra de les márxenes, esistencia de madera y piedra pa construcción, condiciones d'una pequeña islla ellí esistente– tou con fines estratéxicos.

Coles informaciones axenciaes ellaboróse un plan, y entamóse una espedición de conquista con 200 embarcaciones y 8000 homes, que partió de Lisboa'l 13 de xunu de 1515. El 24 de xunu, día de San Xuan, l'armada fondió nel estuariu del Sebú, desembarcó y ocupó la población ensin resistencia.

Na ribera del ríu, debaxo d'un pequeñu oteru, empezaron a construyir una fortificación de campaña en fajina y tierra con vistes a edificar dempués otra más sólida en piedra. Esta construcción preparada pa defender el fondeadero nun prevía un ataque pel llau de tierra, lo que se reveló desastrosu cuando sobrevieno l'ataque de los moros a entamos d'agostu, que infligieron una dura derrota a los portugueses. El 10 d'agostu diose la orde de retirada, que se fixo n'escorribanda, perdiéndose más de la metá de los homes, casi la metá de l'artillería y cerca de 100 navíos, fundíos o llancaos na barra.

A finales del sieglu XVI l'allugamientu convertir n'apartaz de pirates sol mandu del inglés Mainwaring qu'actuaron nesa rexón del Atlánticu. La situación namái pudo ser controlada cuando, tres la conquista española de Larache al norte en 1610, éstos ocuparon La Mamora n'agostu de 1614, siendo rebautizada como **San Miguel d'Ultramar**.

Los españoles construyeron un fuerte diseñáu por Cristóbal de Rojas llamáu San Felipe y xunto a él creció una población cercada o *qasbah* adosada. A partir d'entós los españoles tuvieron qu'aguantar asedios marroquinos en 1619, 1625, 1628, 1647, 1655, 1668, 1671, 1675 y 1678, hasta que'l 30 d'abril de 1681 la débil guarnición de 160 homes hubo de rindise ante les tropes de Mulay Ismaíl, el segundu rei de la dinastía alauita, que renombró la población como Mehdía.

Con tomar del fuerte los conquistadores facer cola imaxe del Cristu de Medinaceli que sería más tarde rescatada polos Padres Trinitarios y llevada a Madrid.

## Referencies
Islla del Congresu

La **islla del Congresu** ye una de les trés que formen el pequeñu archipiélagu africanu de les islles Chafarines, que constitúin una de les places de soberanía españoles africanes, atestando con Marruecos. Ye la más serrapatosa, elevada y estensa del grupu insular, ya históricamente sirvió de cárcel. A pesar de ser posesión española, el so espaciu marítimu ta consideráu agües interiores marroquines al igual que l'espaciu de les otres places de soberanía españoles y el de les ciudaes autónomes de Ceuta y Melilla. D'antiguo tuvo xunida a la vecina islla del Rei por aciu un muelle artificial, destruyíu polos temporales. Anguaño ta despoblada y tien coneyos y una importante colonia de palombos selvaxes que, alimentándose nel continente, añeren na islla.

El territoriu tien bien mal accesu. La so mariña occidental ta formada por cantiles bien verticales, ente que la oriental, anque serrapatosa, ye más accesible. La so morfoloxía ye predresa, siendo casi inesistente la tierra vexetal. Dispón d'una cueva nel so estremu meridional que dexa la entrada en barca. La islla ta formada fundamentalmente por dos tipos de roques: andesitas piroxénicas con hyperssante na so base y traquiandesitas na so zones más altes.

## Interés arqueolóxicu

El so mayor interés ye'l medioambiental y l'arqueolóxicu, pos alluga'l xacimientu o pobláu al campu El Zafrín, del tipu neolíticu cardial del V mileniu e.C., que ta siendo investigáu dende l'añu 2000 pol Institutu de Cultura Mediterránea. Son destacables les coleiciones de cerámica llograes nes escavaciones y que formen parte de les coleiciones del Muséu de la Ciudá Autónoma de Melilla.

## Referencies
Johor Bahru

**Johor Bahru** ye una ciudá de Malasia, capital del estáu de Johor, asitiáu en Malasia Peninsular. 

Tien una población de .

Dempués de Kuala Lumpur, la capital nacional, ye'l segundu centru urbanu más pobláu del país. Ye un importante sitiu industrial, de turismu y comercial. La ciudá llenda con Singapur, con que'l so centru urbanu ta comunicada per delles grandes autopistes.

## Ciudaes hermaniaes
Johor Bahru ta hermanada coles ciudaes de:

*  Detroit, Michigan, Estaos Xuníos.
*  Istambul, Mármara Turquía.
*  Kuching, Sarawak, Malasia.
*  Shenzhen, Guangdong, China.
*  Singapur City, Singapur.
*  Yeda, La Meca, Arabia Saudita.

## Referencies

## Enllaces esternos

* ''World-gazetteer.com''. Estadístiques demográfiques de les principales ciudaes de Malasia.
* ''Johor Bahru City Council''. Sitiu oficial del Gobiernu de Johor Bahru.
Islla de Santa Catarina

La **islla Santa Catarina** ye una islla costera de Brasil asitiada nel estáu de Santa Catarina, n'agües del océanu Atlánticu. Tien una superficie de 523 km² nos que viven 315.000 habitantes (2008). Atópase coneutada col continente por trés grandes pontes (ponte Hercílio Luz y una doble ponte rodada, la ponte Colombo Salles y la ponte Pedro Ivo Campos). Amás d'allugar la capital tamién tien balnearios y numberosos establecimientos comerciales.

Un 97,23% del conceyu de Florianópolis, capital del estáu, atópase na islla de Santa Catarina.

Ye la mayor islla d'un archipiélagu constituyíu por más de 20 islles.

El puntu más eleváu de la islla ye'l morru de *Ribeirão da Ilha*, con 532 m d'altitú.

## Historia

En 1776 el rei Carlos III d'España en respuesta a la meyora portuguesa y tando Gran Bretaña ocupada na Guerra d'Independencia d'Estaos Xuníos, ordenó la unviada d'una espedición entamada por don Pedro de Cevallos al Ríu de la Plata compuesta por un exércitu de 9.000 homes y una poderosa flota, formando parte ya interviniendo na mesma'l II Batallón del Reximientu de Saboya al mandu de don Antonio Olaguer Feliú y constituyíu el batallón por 720 soldaos. El 22 de febreru de 1777 el Saboya tuvo l'honor d'empecipiar el desembarcu siguíu pol restu de los batallones, nun atopando oposición dalguna.

Cuando les guarniciones portugueses de les fortaleces de Ponta Grosa, Mures y Santa Cruz vieron que los españoles disponer a atacalos, retiráronse precipitadamente al continente, dexando l'artillería. Dellos barcos dirixir a atacar el Castiellu de Concepción, que foi prindáu ensin faer nengún disparu xunto con 3 zumaces.

La mayoría de los 4.000 soldaos portugueses al mandu del mariscal Antonio Carlos Furtado de Mendoça llograron pasar al continente, pero los prisioneros fueron unviaos a Rio de Janeiro xunto col gobernador el 14 de marzu.

Pol Tratáu d'El Pardo (1778) volvieron a manes portugueses en cuenta de la futura Guinea Española.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Guerres ente España y Portugal na cuenca del Ríu de la Plata.
Cabu de Santa Pola

El **cabu de Santa Pola** ye un cabu de la mariña mediterránea, que s'atopa asitiáu al nordeste de la llocalidá homónima de Santa Pola, na provincia d'Alicante, España. Esta estructura ye unu de los escasos exemplos de petón fósil, d'orixe miopliocénico, de la mariña mediterránea. El puexu espandir escontra l'interior formando la Sierra de Santa Pola, un espaciu verde del conceyu, con estensos pinares. Nel so picu, vértiz xeodésicu de primer orde, hai un faru pa la navegación marítima, construyíu sobre l'antigua torre de la Atalayola. Sol cantil que forma na llinia de mariña, escurre una carretera con pequeñes cales, que xune Santa Pola con Arenales del Sol.

## Referencies