Folioscopiu

Un **folioscopio** o **filoscopio** (**flip book** o f**lick book,** n'inglés**)** ye un llibru que contién una serie d'imáxenes que varien gradualmente d'una páxina a la siguiente, por que, cuando les páxines pásense rápido, les imáxenes paezan animase asemeyando un movimientu o otru cambéu. Son ilustraos usualmente por neños, pero pueden tar tamién empobinaos a adultos y emplegar una serie d'animaciones.

## Orixe
La primer evidencia que tenemos d'un mecanismu como esti ye'l motuscopio (del llatín "motus", movimientu y del griegu "skopein", contemplar) de Philippe Jacob Lautenburger. Lautenburger foi un artista qu'en 1760 ellaboró un cuadiernu nel que dibuxó nes páxines impares una imaxe. En cada páxina apaecía la mesma figura en distintes fases d'un movimientu. Al pasar les páxines del cuadiernu rápido producíase la ilusión de movimientu de la figura. Esto llográbase amás pol fechu de que toles figures teníen el mesmu tamañu y ocupaben el mesmu llugar nes respeutives páxines.

Basándose nesti mesmu mecanismu, en 1898 Henry William Short patenta'l filoscopio, camudando nesti casu los dibuxos por fotografíes. Esti mecanismu comercializar coles fueyes del cuadiernu introducíes nuna pequeña caxa de madera que les caltenía per un sitiu primíes, activando'l mecanismu de forma automatizada al primir una pequeña palanca.

## Funcionalidad
Los folioscopios son esencialmente una forma primitiva d'animación. Como una película cinematográfica, basar na persistencia retiniana pa crear la ilusión de movimientu continuu en llugar d'una serie d'imáxenes discontinues socesives. En llugar de *lleer* d'esquierda a derecha, l'espectador a cencielles afita la vista nel mesmu llugar de la imaxe mientres se voltiar les páxines. El llibru debe tamién ser percorríu con abonda velocidá por que se cree la ilusión, por eso la forma normal de velo ye teniendo'l folioscopio con una mano y pasando les páxines col pulgar de la otra mano; por ello haise acuñáu'l términu *cine de pulgar* que reflexa esti procesu.

## Historia y usos culturales
Dacuando supúnxose que'l folioscopio esistió dende munchos antes de la invención de los dispositivos d'animación más complexos del sieglu XIX como'l fenaquitoscopio y el zoótropo, pero nun s'atopó evidencia concluyente. Esisten dellos llibros medievales con imáxenes secuenciales, como Sigenot (1470). Les ilustraciones nesti llibru son enmarcaes y tienen intervalos curtios ente les distintes fases d'aición, pero les imáxenes nun pueden producir la ilusión d'un movimientu fluyíu. La noción necesaria de midíes más pequeñes qu'un segundu nun se desenvolvería realmente hasta'l sieglu XIX.

El primer folioscopio foi patentáu pol británicu John Barnes Linnet en setiembre de 1868 col nome de *kineograph*. Foi la primer forma d'animación qu'utilizaba una secuencia llinial d'imáxenes en llugar de la circular, la utilizada pol fenaquitoscopio. El pioneru del cine alemán Max Skladanowsky exhibió per primer vegada les sos imáxenes fotográfiques en serie en forma de folioscopio en 1894, ente qu'él y el so hermanu Emil nun desenvolvieron un proyeutor cinematográficu propiu hasta l'añu siguiente.

En 1895, Herman Caler y Dickson inventaron una especie de folioscopio mecanizado llamáu mutoscopio, que montaba les páxines nun cilindru rotativu en cuenta de tener forma de llibru. El mutoscopio siguió siendo una atraición popular hasta mediaos del sieglu XX, utilizáu como máquines que funcionaben con monedes nos parques d'atraiciones y salones recreativos. En 1897, el cineasta inglés Henry William Short empezó a comercializar el so folioscopio, tratar d'un llibru plegable asitiáu nun soporte metálicu pa facilitar el pase de les páxines.

Los folioscopios considerar na actualidá un xuguete infantil, anque nos Estaos Xuníos, fueron una vegada “premios” nes caxes de ceberes y galletes. Sicasí, más allá del so papel nos entamos del cine, dende la so creación foi una ferramienta de promoción efectiva pa productos p'adultos como automóviles y pitos. Anguaño, siguen siendo utilizaos n'estratexes de marketing, según nel arte y coleiciones fotográfiques. Los folioscopios antiguos son bien populares ente coleicionistes, sobremanera aquellos más difíciles de consiguir, los creaos ente finales del sieglu XIX y principios del XX, que llegaron a llograr miles d'euros en ventes y puyes.

Dende 2007, Walt Disney Animation Studios empecipió les sos películes con un logotipu de producción que primeramente remembra a un folioscopio. Empieza cola representación d'una páxina de papel balera, depués, cuando les páxines empiecen a pasar, dibúxense los detalles de Mickey Mouse en Steamboat Willie. 

El primer festival internacional de flip books celebrar en 2004, pola Akademie Schloss Solitude en Stuttgart. Otru festival internacional d'esti tipu celebrar en Linz, Austria en 2005.

En 2010, los servicios postales d'Hungría llanzaron un folioscopio y sellos que representaben un gömböc en movimientu. Israel creó un "Cuadernín de sellos d'animación israelina" esi mesmu añu, en conmemoración del "250 ° aniversariu del Folioscopio". 

El diseñu del pasaporte finlandés llanzáu en 2012 contién un flip book d'un alce caminando.

## Ver tamién
* Electrotaquiscopio
* Praxinoscopio
* Estroboscopio
* Zoótropo
* Zoopraxiscopio
* Taumatropo
* Stop motion

## Referencies