open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Century City (California)

El Distritu de **Century City** ye un centru financieru, comercial y residencial de 712.000 m² nel llau oeste de la ciudá de Los Angeles, California, Estaos Xuníos. Llenda colos distritos de Westwood nel llau oeste, Rancho Park nel suroeste, Cheviot Hills y Beverlywood nel sureste, y Beverly Hills nel llau norte. Les cais principales son los bulevares Santa Monica, Olympic, y Pico. Al igual que l'Avenida de les estrelles y la Cai Century Park al este y al oeste.

El distritu ye un llugar importante de compañíes de llicenciaos, y dellos executivos na industria del entretenimientu tienen les sos oficines equí. L'Almacén Westfield ye ún de los llugares de compres más visitaos en Los Angeles.

## Skyline

El Skyline ye un bon contraste de casa de viviendes unifamiliares y colos rascacielos al dellau d'elles. Los Rascacielos de Century City foron unos de los cimeros rascacielos construyíos en Los Angeles dempués de les nueves regulaciones nos años 60, pa edificios que puean resistir terremotos.
Les Torres más reconocíes de Century City son:
 
*Fox Plaza, Centru d'operaciones de 20th Century Fox, Compañía de produccion de pelicules; Star Wars, Indiana Jones, etc.) anque ye más reconocida como Nakatomi Plaza na pelicula Die Hard.
*Torre MGM, Centru de negocios de la compañía histórica de Hollywood, Metro-Goldwyn-Mayer.
*Centru AIG SunAmerica
*Century Plaza Hotel
*Torres ximielgues Century Plaza

## Referencies

## Enllaces esternos
Beverly Hills

**Beverly Hills** ye una ciudá asitiada nel condáu de Los Angeles, California, Estaos Xuníos, que s'alcuentra al pie de los montes Santa Mónica. Llenda al este col barriu de "West Hollywood" y el "Fairfax District" de la ciudá de Los Angeles. Al sur llenda con Los Angeles y al oeste con "Westwood Village" y "Century City", los que son barrios de la ciudá de Los Anxeles y non ciudaes incorporaes.

Beverly Hills ye famosa poles grandes mansiones qu'acueye y por ser el llar de los ricos y famosos a la par que de grandes estrelles del cine.

Ye'l llar de grandes famosos como Robert Redford, Anastacia, Jennifer Lopez, Leonardo DiCaprio, Julia Roberts, Nicolas Cage, John Travolta y Jack Nicholson.

## Referencies

## Enllaces esternos
Meißen

**Meißen** (*Mišno, Miśnia*) ye una ciudá de la rexón de Saxonia (Alemaña) d'aproximadamente 30.000 habitantes. 


Image:Meissen1.jpg|Meißen
Image:DEU Meißen COA.png
Image:Meissen.png
Image:Meissen-Porcelain-Vase.JPG


## Referencies

## Enllaces esternos
* http://www.stadt-meissen.de
* http://www.meiland.de/meissen/e_touris.htm
Islles britániques

**Islles Britániques** ye'l nome tradicionalmente emplegáu pa identificar l'archipiélagu d'islles asitiaes al noroeste de la costa europea compuestu por Gran Bretaña y otres munches islles menores próximes. Tán separtaes de la Europa continental pel mar del Norte al este y pela canal de la Mancha al sur, demientres qu'al oeste y al norte llenden col océanu Atlánticu. 

* Gran Bretaña
* Irlanda
* Islla de Man
* Islla de Wight
* Islles Orkney
* Islles Shetland
* Islla de Fair
* Islles Hébrides
y otres munches pequeñes islles qu'arrodien Gran Bretaña.

Les Islles Anglonormandes inclúinse tamién a vegaes nel archipiélagu, anque les razones pa facelo son más bien polítiques qu'estrictamente xeográfiques, por cuanto tán munchu más cerca de la costa francesa que de la inglesa.

L'usu del términu paez tar amenorgando, sobre too ente los propios habitantes de les islles, por mor de les sos connotaciones polítiques y históriques del términu. Mentantu toes pertenecieron al Imperiu Británicu, el términu caltúvose alloñáu de toa polémica. D'otra miente, cola independencia de la República d'Irlanda (a la vez que con una cierta medra del sentimientu diferencial en Gales y Escocia) parte de los sos habitantes considérenlo inaceutable, por remitir a un subordinamientu al Reinu Xuníu qu'anguaño ye historia.

## Referencies

## Enllaces esternos
Islla de Wight

La **Islla de Wight** ye un condáu insular asitiáu na costa sur d'Inglaterra, enfrente de la ciudá de Southampton. Coloquialmente ye conocida como "La islla" (*The island*) polos sos habitantes. La so población nel añu 2003 yera de 136.252 habitantes.

La islla de Wight ye l'único distritu unitariu d'Inglaterra que tien estatus de condáu. Tien un únicu representante nel Parllamentu.

## Historia

La mayoría del tarritoriu que compón la islla de Wight foi depositáu demientres el Cretáceu tardíu, como parte del llargu valle fluvial en que consistía lo qu'anguañu ye la costa sur d'Inglaterra. Los pantanos de la rexón sirvieron pa conservar fósiles. Por esu, la islla ye una de les llocalizaciones europees más interesantes p'alcontrar restos dedinosaurios.

La islla de Wight convirtióse en islla en dalgún intre de la última edá de xelu cuandu la medra de la mar separtó la islla del continente. La islla formó parte de la britania celta. Los [romanos]nomaronla ''Vectis''. Foi conquistada por [Vespasiano demientres la invasión romana. Depués de los romanos, la islla tuvo ocupada polos Xutos, una tribu xermánica, al aniciu de les invasiones anglosaxones.

Mentantu la conquista normanda fundóse'l Castiellu de Carisbrooke. La islla nun volvió tar baxu'l control dafechu de la corona hasta que nel añu 1293 foi vendida al rei Eduardu I.

Aique VIII fortificó la islla utilizando material procedente d'antiguos monasterios. Sir Richard Worsley, capitan de la islla, capitaneó la resistencia del últimu ataque francés nel añu 1545.

Ente 1597 y 1602 construyéronse les fortificaciones esteriores del castiellu de Carisbrooke. Demientres la guerra civil inglesa, el rei Carlos fuxó haza la islla de Wight creyendo que sería bien acoyíu pol gobernador Robert Hammond. D'otra miente, Hammond ordenó encarcerlar al rei nel castiellu de Carisbrooke.

La reina Victoria fizo d'Osborne House la so residencia braniega. Eso convirtió la islla nel principal llugar de vacaciones pa la realeza europea. 

## Llugares d'interés

* Les roques nomaes The Needles
* El castiellu de Carisbrooke
* Osborne House, residencia de branu de la reina Victoria.
* El castiellu de Yarmouth

## Referencies

## Enllaces esternos
Portsmouth

**Portsmouth** ye una ciudá d'unos 190.000 habitantes asitiada nel condáu de Hampshire na costa sur d'Inglaterra. La unidá alministrativa forma parte d'un espaciu más ampliu de Portsmouth qu'inclúi Fareham, Portchester, Gosport, Havant (qu'inclúi un gran suburbiu de *Leigh Park*), Lee-on-the-Solent, Stubbington y Waterlooville, con una población estimada de 442.252 residentes, siendo la decimoprimer mayor zona urbana d'Inglaterra. Foi un notable puertu naval demientres sieglos, 

Portsmouth dexó de ser un puertu militar hai pocos años pero queda un astilleru principal y bas pa la Marina Real Britanica *Royal Navy*. Hai un puertu comercial que coneuta col continente pa tresporte de persones y mercancíes.

Les más de les atraiciones turístiques de Portsmouth tán rellacionaes cola so historia naval, ente elles: el muséu del Día D y l'astilleru onde s'alcuentren los barcos HMS Victory, los restos del Mary Rose, HMS Warrior y el Muséu de la Marina Real *Royal Naval Museum*.

En 2005 completóse la construcción d'una torre de 165 metros d'altor nomada Spinnaker Tower, que permite vistes dende 100, 105, y 110 metros sobro'l nivel de la mar.

Otra atraición turística inclúi'l llugar de nacencia de Charles Dickens, Blue Reef Centre un zoolóxicu marín, Cumberland House un muséu d'historia natural, y el castiellu Southsea.

Ye de les poques ciudaes britániques que tien dos catedrales: la catedral anglicana de San Tomás n'Old Portsmouth, y la católica romana de San Xuan Evanxelista, n'Edinburgh Road. Esto ye debíu a cuando se volvió permitir a los católicos restablecer catedrales nel Reinu Xuníu nel sieglu XIX, namás se-yos permitió facelu en llugares onde nun esistiera una catedral anglicana como en Birmingham, Arundel, Southwark, Westminster y Salford. Esta torga foi agora refugada como en Liverpool y Bristol. La catedral católica foi consagrada en 1882, años más sero en 1926, cuando Portsmouth algamó l'estatus de ciudá la ilesia anglicana de San Tomás obtuvo l'estatus de catedral en perxuiciu d'otres ilesies de la ciudá pol so estatus históricu.

## Población
Tien una población de .

## Xeografía
*Llatitú: 50º 46' 00" N
*Llonxitú: 001º 04' 59" O

## Referencies

## Enllaces esternos
Esposición Universal

**Esposición Universal** ye'l nome xenéricu de varies esposiciones de gran envergadura celebraes per tol mundu dende la segunda metá del sieglu XIX. La organización que s'ocupa oficialmente de nomar les ciudaes organizadores d'esti tipu d'eventos ye'l Bureau International des Expositions (BIE).

Les esposiciones aprobaes pol BIE pueen ser consideraes universales, internacionales o especializaes, con una duración d'ente 3 y 6 meses. Sicasí, cualesquier país o ciudá pue entamar feries y esposiciones asemeyaes ensin el patronazgu del BIE.

El conceutu d'esposición universal contribuyó fuertemente a la comunicación social de los llogros imperialistes, al incorporase como curiosidaes elementos etnográficos propios de les cultures dominaes por parte de les grandes potencies imperiales.

D'esti mou, nestes mega-feries amosábense los grandes avances de la invención teunolóxica al llau de les últimes espresiones (aceutaes pola Academia) del arte.

## Ver tamién
* Llista d'esposiciones universales

## Referencies

## Enllaces esternos
* http://www.expo92.es
* Expo 67
Southampton

**Southampton** ye una ciudá del sur d'Inglaterra con ún de los puertos comerciales más importantes del Reinu Xuníu. Tien una población de .

Ta asitiada a mediu camín ente Portsmouth y Bournemouth, y el so puertu ye famosu por ser el puertu de partía del Titanic nel so viaxe inaugural.

La ciudá cunta amás con una prestixosa universidá. 

La más parte del so cascu histórico foi esfarrapáu polos bombardeos alemanes demientres la Segunda Guerra Mundial.

Una deles sos cais llámase "Asturias Way".

## Historia
Yá na Edá de Piedra había asentamientos nel área, pero foron los romanos quienes establecieron el primer asentamientu permanente, conocíu como *Clausentum*. Yera un importante puertu comercial que sirvía a les ciudaes romanes de *Venta Belgarum* (Winchester) y *Sorviodunum* (Salisbury).

Los anglosaxones treslladaron el ñúclu del pueblu al otru llau del ríu Itchen, nel so asitiamientu d'anguaño. La principal urbanización taba centrada alredor de lo que ye güei l'área de St. Mary.

Conocíu comu *Hamwic* o *Hamwith*, siguió siendo un importante puertu, que formaba parte de la rede comercial qu'apaez por esta dómina na zona del mar del Norte y el Bálticu, xunto con Ribe, Hedeby, Birka, Quentovic y Dorestad.

El nome *Hamwic* evolucionaría llueu a *Hamtun*, y eventualmente a *Hampton*.

## Ver tamién

## Bibliografía
* Thierry Dutour, *La ciudad medieval: orígenes y triunfo de la Europa urbana*, p. 97-98. — Paidós, Buenos Aires, 2005. ISBN 950-12-5043-1

## Referencies

## Enllaces esternos
Esposición

Una **esposición** ye un actu, xeneralmente públicu, nel que s'amuesen oxetos (obres d'arte, afayamientos arqueolóxicos, instrumentos científicos, ya eso) que por dalguna razón gocien d'interés popular. Tamién pue facer referencia al actu nel qu'una persona fala a un auditoriu.

## Ver tamién
*Esposición Universal

## Referencies

## Enllaces esternos
Gran Esposición

**Gran Esposición** () ye'l nome cola que se conoz a la esposición universal celebrada en 1851 en Londres. Concebida p'amosar el progresu de tol mundu: maquinaria, productos manufacturaos, escultures, materies primeres, tolos frutos de la creciente industria humana y del so ilimitáu maxín. La so apertura, el 1 de mayu, en Hyde Park, amosó toes estes maravíes nuna maraviya más: The Crystal Palace (el *Palaciu Cristal*). El príncipe Albertu, maríu de la Reina Victoria, foi'l principal promotor d'esta esposición.

Esta exhibición simboliza ya entama la mirada del ser humanu haza'l progresu y la modernidá; amosó nel so tiempu, la supremacía d'Inglaterra como'l país más avanzáu industrialmente. Los artículos ingleses, ocupaben más de la metá del Crytal Palace, ya espeyaben el sutil confliutu ente lo vieyo y lo nuevo que tantu esmoleció a la Europa del sieglu XIX. Varios países mandaron los sos productos, dientru de los cualos tovía podía vese muncha manu artesanal. Les colonies ingleses, unviaron una gran variedá de productos que cautivaron el maxín del públicu inglés. Amás, ye equí onde s'entamó a ver la estremancia ente un emerxente grupu que sería'l Primer Mundu escontra otros que depués seríen países en "vía de desendolque" o'l Tercer Mundu.

Como bas d'esta esposición, s'alcontraba la fe na conocencia científica. La ciencia taba produciendo nuevos y poderosos camudamientos na manera de producir y de ver la vida, camudando asina mesmu'l pensamientu. L'home quería tener la mayor conocencia posible pa poder controlar a la ñatura. Les ciencies como la física, la xenética, la sicoloxía, l'antropoloxía y la socioloxía, escomenzaron a tener más adeutos pal so estudiu, propiciando camudamientos y descubriciones na aplicación de nueves conocencies científiques.

## Referencies

## Enllaces esternos
Auditoriu

Un **auditoriu** ye l'área dientru d'un teatru, sala de conciertos u otru espaciu d'actuación n'onde l'audiencia escucha y ve la interpretación. Pa los cines, el númberu d'auditorios ye tamién espresáu como'l númberu de sales.

El términu remanez del griegu *auditorium* que yera una serie d'asientos puestos de manera semicircular nel anfiteatru.

## Referencies

## Enllaces esternos
Teatru

Denómase **teatru** (del griegu: *Theatrón*, "llugar pa contemplar") a la rama del arte escénicu, rellacionada cola actuación, que representa hestories frente a una audiencia usando una combinación de discursu, xestos, escenografía, música, soníu y espectáculu. Ye tamién el xéneru lliterariu qu'abarca les obres concebíes nún escenariu, énte un públicu. El Día del Teatru celebrase'l 27 de marzu.

N'adición a la narrativa común, l'estilu de diálogu, el teatru tamién toma otres formes como la ópera, el balé, el mimu, el teatru kabuki, la ópera china y la pantomima.

Nomase tamién *teatru* al edificiu destináu a la representación d'estes obres dramátiques o a otros espectáculos escénicos.

## Ver tamién

* Actuación
* Comedia
* Drama
* Dramatización
* Dramaturgos
* Léxicu teatral
* Ópera
* Taller de teatru
* Teatru d'estilu Art Déco
* Teatru d'estilu isabelín
* Teatru d'estilu italianu
* Teatru d'estilu post
* Teatru de marionetes bunraku
* Teatru de vanguardia
* Teatru del absurdu
* Teatru kabuki
* Teatru na educación
* Teatru Nō
* Traxedia
* Traxicomedia

## Referencies

## Enllaces esternos

* Diccionario teatral 
* Post-Theater una revista académica especializada en teatru d'estilu *post*.
* Teatro LMR. Cumaná Venezuela 
* Teatros Alternativos
* ACTA 
* Teatro Dominicano 
* Resumen de eventos teatrales de latinoamerica
Actuación

L**'actuación** al procesu d'investigación personal que fai l'actor o actriz pa descubrir a un futuru personax a representar. Dichu procesu entama dende una interiorización pa conocer l'entamu de dichu personax y trayelu dende lo más fonderu y tresformalu nún personax integráu. L'actuación ye descrita como aiciones feches por un personax dientru la escena teatral. Anque diches aiciones son auténtiques, habríen a lo menos tar cargaes d'una intención que permita que l'observador s'estimule y llogra recibir el mensax dafechu. 

## Vea tamién
* Actor / actriz

## Referencies

## Enllaces esternos
Televisión

La **televisión** ye un sistema de telecomunicación pa la tresmisión y receición d'imáxenes (en movimientu) y soníu a distancia.

Esta tresmisión pue ser efeutuada mediantes ondes de radio o por redes especializaes de televisión per cable.

La pallabra "televisión" ye un híbridu de la voz griega "Tele" (distancia) y la llatina "visio" (visión). El términu televisión se refier a tolos aspeutos de tresmisión y programación de televisión. A vegaes abreviase como *TV*.

**Televisor** (o *tele* como ye conociú coloquialmente) ye la terminal que recibe la señal y l'amuesa nuna pantalla, tien dellos controlespa axustes y opciones.

Anguaño la televisión ye un de los aparatos más usaos na vida del home, amás de ser el mediu de comunicación más difundíu del mundu, siendo mui influyente nes costumes culturales y de consumu. Funciona en base a la fotolletricidá, que fai la tresformación de la lluz en corriente llétrica. Les imáxenes que garra una cámara emitense por ondes d'alta frecuencia hasta les antenes de receición y reproducense al traviés del tubu d'imaxe del televisor.

## Formatos televisivos
* Informativu televisivu
* Talk show
* Reality show
* Programa infantil
* Entrevista de televisión
* Programa contenedor
* Late Show

## Ver tamién
* Televisión dixital
* Televisión Dixital Terrestre
* Cadena de televisión
* Canal de televisión

## Referencies

## Enllaces esternos
Datu

Un **datu** ye una representación simbólica (numbérica, alfabética, etc.), d'un atributu o carauterística d'una entidá. El datu nun tien valir semánticu (sentíu) en sí mesmu, pero comenientemente tratáu (procesáu) pue utilizase na realización de cálculos o toma de dicisiones. Ye d'emplegu mui común nel ámbitu informáticu.

En programación un datu ye la espresión xeneral que describe les carauterístiques de les entidaes sobre les cuales apera un algoritmu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Radio (mediu de comunicación)

La **radio** ye una teunoloxía que posibilita la tresmisión de señales mediantes la modulación d'ondes electromagnétiques. Éstes son ondes que pueen propagase tanto al traviés del aire como del espaciu vacíu y nun requieren un mediu de tresporte.

Una onda de radio orixínase cuando una partícula cargada (por exemplu, un electrón) s'escita a una frecuencia asitiada na zona de radiofrecuencia (RF) del espectru electromagnéticu. Otres menes d'emisiones que cain fuera de la gama de RF son los rayos gamma, los rayos X, los rayos cósmicos, los rayos infrarroxos, los rayos ultraviola y la lluz visible.

Cuandu la onda de radio actúa sobre un conductor llétricu (l'antena), induz nél un movimientu de la carga llétrica (corriente llétrica) que pue ser tresformáu en señales d'audiu u otru tipu de señales portadores d'información.

Anque s'emplega la pallabra *radio*, les tresmisiones de televisión, radio, radar y telefonía móvil tán incluyíes nesta clas d'emisiones de radiofrecuencia.

Los xéneros radiofónicos podríen clasificase de la siguiente manera:
El reportaxe
*La crónica
*La crítica
*El comentariu
*L'editorial
*La entrevista
*La tertulia
*L'alderique

## Ver tamién
* Llinguax radiofónicu
* Diexismu
* Radioafición
* Primer tresmisión de radio del mundu
* Asociación Mundial de Radios Comunitarias
* Radio per Internet

## Referencies

## Enllaces esternos
Tiempu

El **tiempu** ye la magnitú física que mide la dura de les coses suxetes a cambéu, esto ye, el cachu que trescurre ente dos eventos consecutivos que se miden d'un pasáu haza un futuru, pasando pel presente. Ye la magnitú que permite parametrizar el cambéu y ordenar los socesos en secuencies, estableciendo un pasáu, un presente y un futuru, y da llugar al principiu de causalidá, ún de los axomes del métodu científicu.

La so unidá básica nel sistema internacional d'unidaes ye'l segundu. El so símbolu ye **s**, nun pudiéndo escribise con mayúscules por ser un símbolu y non una abreviatura, nin "seg" nin con un puntu al final.

## Referencies

## Enllaces esternos
Paddy Moloney

**Paddy Moloney**  ye unu de los fundadores del grupu musical irlandés The Chieftains, participando en toles grabaciones feches pol grupu.

Nació en Donnycarney cerca de Dublín. So madre compró-y una flauta cuando tenía seis años y a los ocho entamó a aprender a tocar la gaita. Tamién toca l'acordión y el bodhrán. Al final de los años 50 él xuntóse con Seán Ó Riada y amestóse al so grupu Ceoltóirí Chualann. Xunto con Garech de Brun (inglesáu como Garech Browne) de Luggala, fundó Claddagh Records en 1959. En 1968 fizo de productor pal sellu y supervisó la grabación de 45 álbumes. 

Trabayó en sesiones pa Mike Oldfield, Muppets, Mick Jagger, Sting y Stevie Wonder. Tamién foi compositor de dellos cantares nos álbumes de The Chieftains, asina como de la música de la película de *La Isla del Tesoru*. 

## Discografía seleccionada

* Paddy Moloney and others - *The Drones and Chanters: Irish Pipering* (1971)
* Paddy Moloney and Sean Potts - *Tin Whistles* (1974)

## Referencies

## Enllaces esternos
Rhaetianu

**Rhaetianu** ye como se conoz en xeoloxía al pisu más superior del Triásicu Superior. Estiéndese aproximadamente dende hai 203,6 millones d'años hasta hai 199,6. 

Ye'l periodu que sigue al Norianu y precede al Hettanxanu, del periodu Xurásicu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Anisianu

**Anisianu** ye como se conoz en xeoloxía al pisu más inferior del Triásicu Mediu. Estiéndese aproximadamente dende hai 245 millones d'años hasta hai 237. 

Ye'l periodu que sigue al Olenekianu y precede al Ladinianu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Llista d'asteroides/12101–12200

*... | [[Llista d'asteroides/12001–12100|Previu]] | *'Llista d'asteroides*' | [[Llista d'asteroides/12201–12300|Siguiente]] | ...*

## Referencies

## Enllaces esternos
María Jesús Rodríguez

**María Jesús Rodríguez**  ye una escultora y pintora asturiana.

Formóse inicialmente na Escuela d'Artes Aplicaes d'Uviéu, onde tomó contautu con otros artistes de la so xeneración colos que terminaría formando'l Grupu Abra, colos que trabayaría ente los años 1981 a 1987. Los sos primeros pasos daralos como pintora derivando, posteriormente, hacia la escultura.

La so primer esposición individual fairala en 1983, na Sala Piñole, de Xixón, onde presentará una serie d'escultures a les que los críticos aplicaríen el términu de primitives. Evolucionó dende unes composiciones paisaxístiques y xeolóxiques a unos conceptos más abstractos. El so llinguaxe ye inconfundible, tanto no conceptual como no material (normalmente emplega cartón nos sos trabayos, al que somete a procesos estremaos y al qu'aplica cromatismos entamando col negro y evolucionando hacia otros colores puros).

Espuso en galeríes de París, Zurich o Nueva York, arriendes d'otres a lo llargo d'España.

Collaboró na parte gráfica del númberu 1 la revista de lliteratura asturiana Adréi (1986), que dirixeren Berta Piñán y Xuan Bello, con una riestra de dibuxos que titulara *Llousas*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Espo 2005

La **Espo 2005** foi la Esposición Universal que se celebró ente'l 25 de marzu y el 25 de setiembre de 2005 (una duración de 185 díes) na Prefeutura d'Aichi, Xapón. El nome de la esposición en xaponés ye –lliteralmente– "Esposición l'amor - la Tierra" xeneralmente tornáu comu "Esposición del amor a la Tierra" (愛・地球博, ***Ai-chi'''kyū haku''), siendo'l nome en xaponés un juegu de pallabres (洒落, ''share'') con 愛知万博 (***Aichi*' Banpaku*, Esposición Universal d'Aichi). El llema de la esposición ye "La sabiduría de la ñatura" (自然の叡智, *jizen no eichi*).

L'área principal ta na ciudá de Nagakute, al este de Nagoya, nún área de 1,85 km². Un pequeñu sector de 0,15 km² cerca de Seto ye tamién parte de la Espo. La ciudá de Toyota tamién tien dellos eventos, pero nun tien un área d'exhibición. Los organizadores esperen un total de 15 millones de visitantes.

Al área de Nagakute pue llegase fácilmente dende Nagoya per metru (llinia Hagashima) a la última parada en Fujigaoka, siguíu por un recorríu nel nuevo LINIMO, un tren de llevitación magnética.

## Semeyes

Expo 2005 Flaggs and Corporate Pavillion Zone.jpg|Expo 2005 colos Pabellones Corporativos nel fondu.
Expo 2005 Asian countries Pavillions Common 6.JPG|Comunidá Global Pabellón 6.
Expo2005 Overview.jpg|Parte del Global Loop (Paseu del Mundu).


## Referencies

## Enllaces esternos

*Expo 2005
Golor

El **golor** ye la fin de perceición del sentíu l'olfatu. El términu fragancia o arume ye usáu principalmente pola industria d'alimentos o cosméticos pa describir un golor placenteru, y ye davezu usada pa referise a perfumes. Los golores corresponden al fenómenu oxetivu de los químicos disueltos nel aire, anque, como n'otros sentíos, dellos factores psicolóxicos puen desempeñar ciertu papel na perceición de los mesmos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ciudad Lineal

**Ciudad Lineal** ye'l nome d'un distritu perteneciente a la ciudá de Madrid organizáu alministrativamente nos barrios de Ventas (151), Pueblo Nuevo (152), Quintana (153), Concepción (154), San Pascual (155), San Juan Bautista (156), Colina (157), Atalaya (158) y Costillares (159).

El nome del distritu provién de la idea de "Ciudá Llinial", un modelu d'organización de la ciudá ideáu pol arquiteutu y urbanista español Arturo Soria, basáu na idea d'edificar siguiendo la llinia de cais principales que serviríen como exes pal tresporte y comerciu. Les cases burgueses allugábense de llau de la cai, mientres que les viviendes obreres taben detrás d'estes, comunicaes per cais secundaries tresversales a la principal. N'honor a esti urbanista púnxose-y el so nome a la cai que diseñara, una de les principales del distritu.

El barriu de Ventas (abreviatura del nome históricu *Las Ventas del Espiritu Santo*), contién el Cementeriu de La Almudena nel que ta allugáu el *Panteón de Hombres Ilustres*. Xunto a esti cementeriu alcuéntrase'l Cementeriu Civil.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Ortofoto de Ciudá Llinial, mapes del distritu y los sos barrios, mostrando tamién les seiciones censales
Andaluz (Soria)

**Andaluz** ye una llocalidá asitiada al sur de la provincia de Soria, comunidá de Castiella y Lleón, a 40 km de Soria capital, pela carretera SO-100 en direición a Berlanga de Duero (Soria). 

Forma parte del municipiu de Berlanga de Duero.

## Arquiteutura
*Ilesia románica se San Miguel Arcánxel (Sieglu XII) (ver: El Románicu na ribera'l Duero )
*Ponte romanu (Reconstrucción medieval)
*Ábside de la ilesia románica de la Virxe de la Cai (sieglu XII)
*Restos del castiellu d'Andaluz.

## Población
*20 habitantes 2006).
*Xentiliciu: Andalucenses.

## Xeografía
*Altitú: 919 metros.
*Asítiase sobre una llanura na cuenca'l ríu Duero, a 919 metros sobre'l nivel de la mar.

## Fiestes
*San Miguel Arcánxel (últimu fin de selmana de setiembre).

## Referencies

## Enllaces esternos
Giuseppe Piazzi

**Giuseppe Piazzi** foi un astrónomu y sacerdote italianu, monxu teatín. Ñació en Ponter (Valtellina)'l 7 de xunetu de 1746 y morrió en Nápoles el 22 de xunetu de 1826. Fundó l'observatoriu astronómicu de Palermu. 

El 1 de xineru de 1801, descubrió un oxetu estelar que se desplazaba pel fondu d'estrelles: el so movimientu yera retrógradu primero y direutu depués, de mou que camentó que yera un nuevu planeta; na carta remitida al so collaciu Barnaba Oriano, de Milán, ansí lo indicaba anque cuando escribió a Joseph Lalande (en París) y a Johann Elert Bode (en Berlín) nun quinxo arriesgase: anunció-yos el descubrimientu d'un nuevu "cometa".

Piazzi bautizólu col nome de *Ceres Ferdinandea*, pola diosa griega y siciliana, y pol rei Fernandu IV de Nápoles y Sicilia. Más alantre, el *Ferdinandea* eliminóse por razones polítiques. **1 Ceres** resultó ser el primer asteroide que s'observaba del cinturón d'asteroides y, hasta anguaño, el de mayor tamañu conocíu.

Poques selmanes depués perdióse nel resplandiu solar d'ocasu: basándose nes poques observaciones disponibles Gauss creyó una ferramienta matemática nueva, cola que pudo predicir la posición del asteroide; meses más sero recuperábase nuevamente Ceres.

A los pocos díes William Herschel col so gran reflector emplegando elevaos aumentos, determinaba'l diámetru micrométricu del cuerpu y (basándose na distancia, determinada pol cálculu orbital de Gauss) el tamañu real del mesmu: en tornu a 260 km. Si yera un planeta, yera enforma pequeñu; en marzu de 1803 un nuevu "planeta" (más sero *asteroide*, nome suxeríu por Herschel) sumábase a la llista al descubrir Heinrich Olbers el diminutu Palas.

Piazzi dedicóse demientres munchu tiempu a ellaborar un catálogu d'estrelles, güei en desavezu, que presentaba la posición esauta de dellos miles d'elles; ceo sería superáu pol de Friedrich Bessel primero (unes 75.000 estrelles) y Friedrich Argelander depués (con más de 259.000).
 

## Referencies

## Enllaces esternos
Astrónomu

Un **astrónomu** o **astrónoma** ye un científicu cuya área d'investigación ye l'astronomía.

Considérase l'entamu de l'astronomía na antigua Babilonia polos sos sacerdotes. Estudios recientes de los grabaos babilonios amuesen la conocencia estremadamente precisa que teníen del so cielu nocturnu. Siguiendo a los babilonios, los exipcianos tamién ponien especial procuru na observación del cielu.

La combinación de les interpretaciones relixoses del cielu, como lliendes y mitos, conducen a una dualidá que güei nós identificamos como astroloxía. Ye importante tener en cuenta qu'enantes de 1750 aproximadamente, nun s'estremaba ente astronomía y astroloxía.

A diferencia de la más de científicos, los astrónomos nun pueen remanar direutamente los oxetos qu'estudien, y han facer usu de detallaes observaciones pa les sos descubriciones. Xeneralmente, los astrónomos usen telescopios y otros instrumentos ópticos pa les sos observaciones.

## Ver tamién
* Astronomía amateur
* Llista d'astrónomos

## Referencies

## Enllaces esternos
Científicu

Un **científicu** ye, davezu, una persona que se dedica a producir resultaos nes ciencies faciendo usu del métodu científicu. L'aplique o aceición moderna de «científicu» (comu profesional) ye alcuñada por Whewell en 1840.

## Científicos per rames del saber
* astrónomos (incluyendo astrofísicos)
* bíólogos (incluyendo botánicos, zoólogos, ornitólogos)
* economistes 
* físicos
* xeólogos (incluyendo vulcanólogos y sismólogos)
* matemáticos
* químicos (incluyendo bioquímicos)

## Ver tamién
* Ciencia
* Métodu científicu

## Referencies

## Enllaces esternos
3 Juno

**3 Juno** (n'asturianu **Xunón**) foi'l tercer asteroide descubiertu'l 1 de setiembre de 1804 pol astrónomu alemán Karl Ludwig Harding. Foi bautizáu asina n'honor de Xuno, diosa romana del matrimoniu, proteutora del Estáu y Reina del Olimpu.

Juno ye ún de los mayores asteroides del cinturón d'asteroides, midiendo cerca de 240 km de diámetru. Ye un asteroide de tipu S, lo que significa que ye altamente reflectante y ta compuestu de níquel-fierro amestao con silicatos de fierro y magnesiu.

Juno ye'l más grande de la familia Juno d'asteroides.

## Estudios sobro Juno

Según James L. Hilton (1999), observóse que la órbita de Juno camudó en 1839, mui probablemente por mor d'un alcuentru imprevistu. 

Juno foi'l primer asteroide pal que s'observó una ocultación. Pasó sobro una tenue estrella el 19 de febreru de 1958. Dende entós, fueron observaes delles ocultaciones de Juno.

Juno foi fotografiáu pol telescopiu Hooker nel Observatoriu monte Wilson, usando óptica adaptativa. L'estudiu reveló que Juno tien un cráter de 100 km producíu por un impautu antiguu, lo que fai que paeza que-y dieron un *mordiatu* al asteroide.

## Referencies

## Enllaces esternos

*  Catchall Catalog of Minor Objects: 3 Pallas
Telescopiu Hooker

El **telescopiu Hooker** ye un telescopiu refleutor de 100 pulgaes, 254 centímetros d'abertura, instaláu na cima del Observatoriu Monte Wilson California.

En 1896 l'astrónomu George Hale convenció al so pa, un adineráu home de negocios, que financiara un espeyu astronómicu de 1.52 metros de diámetru; recordó que la montura habría ser financiada pola universidá de Chicago, la cuala tardó doce años en facelu. Eventualmente quedó instaláu esti telescopiu, el mayor del mundu n'aquel entós, nel observatoriu del Monte Wilson.

Pero doce años fueren munchos pal entusiasmu de Hale, quien yá planiaba la construcción d'un telescopiu mayor. Convenció al magnate John Hooker de financiar la construcción d'un espeyu de 2,54 metros de diámetro y al institutu Carnegie de Washington d'aportar la montura del telescopiu, el cualu foi tamién instaláu en Monte Wilson. Ansí, en 1917 foi inauguráu'l famosu telescopiu "cien pulgaes", el mayor del mundu demientres trenta años.

Eventualmente cedería esti títulu al famosu telescopiu de cinco metros del Observatoriu Palomar, instaláu en Monte Palomar, el cualu lleva'l nome de *George Hale*, quien fuera'l so perseverante promotor.

## Referencies

## Enllaces esternos
4 Vesta

**4 Vesta** ye'l tercer mayor asteroide del cinturón d'asteroides, con 468 km de diámetru, y el cuartu en ser descubiertu. El so tamañu y superficie inusualmente brillante faen a Vesta l'asteroide más brillante. Ye l'únicu asteroide n'ocasiones visible a simple vista como una estrella de 6ª magnitú.

Foi descubiertu'l 29 de marzu de 1807 dende Bremen pol médicu y físicu alemán Heinrich Wilhelm Olbers yá que les sos aficiones lu llevaron a estudiar la órbita de los cometes (de fechu, descubrió cinco cometes, amás d'a Vesta y a (2) '''Palas'''). Olbers bautizó al asteroide como Vesta, la diosa virxe romana del llar, a suxerencia del prominente matemáticu Carl Friedrich Gauss 

Tres el descubrimientu de Vesta en 1807, nun s'alcontró nengún otru asteroide demientres 38 años. El siguiente foi (5) '''Astrea'''.

## Referencies
* K. Keil, *Geological History of Asteroid 4 Vesta: The Smallest Terrestrial Planet* n'Asteroids III, William Bottke, Alberto Cellino, Paolo Paolicchi, und Richard P. Binzel, (Editors), Univ. of Arizona Press (2002), ISBN 0-8165-2281-2

## Referencies

## Enllaces esternos
*  Catchall Catalog of Minor Objects: 4 Vesta
*  Semeyes del Sistema Solar (*SolarViews*): Vesta 
*  Mapes de Vesta tomaos pol Hubble 
*  El Hubble descubre l'enorme cráter de la superficie de Vesta 
*  Semeyes de Vesta tomaes con óptica adaptativa pol telescopiu Keck
Llista d'asteroides/14101–14200

*... | [[Llista d'asteroides/14001–14100|Previu]] | *'Llista d'asteroides*' | [[Llista d'asteroides/14201–14300|Siguiente]] | ...*

## Referencies

## Enllaces esternos
Babilonia

**Babilonia** yera un antiguu estáu asitiáu en Mesopotamia (anguaño Iraq), orixinándose a magar de los territorios reuníos d'Acad y Sumeria. Según la *[[Biblia]]* foi fundada por Nemrod fai cuatro mil quinientos años, que tamién construyó la famosa Torre de Babel. La llingua babilónica ye una variante de la llingua acadia, d'orixe semita. Los sos líderes más importantes foron el rei Hammurabi (1780 e.C. -1750 e.C.) creador del "Códigu d'Hammurabi", Nabopolasar (626-605 e.C.), y el so socesor, Nabucodonosor II (604-562 e.C.), dándose l'apoxéu del **Imperiu Babilónicu** nos sos reinaos.

Amás, pal movimientu rastafari, **Babilonia** representa la corrupción de lo establecío anguaño. Simboliza la cadarma y a les sos instituciones. Representa tolo que ye malo, de fechu dizse que Nueva York, y en resultancia los Estaos Xuníos, representa la nueva Babilonia del Mundu.

## Referencies

## Ver tamién
* Babilonia (ciudá)
* Babel
* Baal
* Torre de Babel
Movimientu rastafari

El **Movimientu rastafari** ye un movimientu relixosu que xurdió en Xamaica nos entamos de los años 1930 a magar de profecíes bíbliques sobro la divinidá de Haile Selassie, de les aspiraciones sociales y polítiques de la comunidá negra y de les enseñances del publicista y organizador ñacíu en Xamaica Marcus Mosiah Garvey. Anque la visión política y cultural de Garvey inspiró a los fundadores del movimientu, que lu consideraron como un profeta, él enxamás s'identificó a sí mesmu col movimientu. Había cerca de 1.000.000 de rastafaris nel mundu nel añu 2000. De los xamaicanos, un 60 por cientu, aproximadamente, identifiquense a sí mesmos como rastafaris. El rastafarianismu xurdió ente la población negro de clas trabayadora en Xamaica, y permaneció demientres un tiempu como un defensor de la supremacía negra. Anguaño, d'otra miente, estendióse a lo llargo de gran parte del mundu al traviés de la inmigración. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Escudu de Caravia

L**'escudu de [[Caravia]]** (Asturies) ta formáu por:

*Primer cuartel cortau: la Cruz de los Ánxeles d'oru ya piedres precioses, xunto a dos ánxeles vistíos y esnalaos.
*Segundu cuartel medio partíu: un sol, que ye propiu de les armes de la familia los Cutre.
*Tercer cuartel partíu y dividíu en dos: a la drecha un aigla de sable, a la manzorga una torre de piedra natural.
*Al timbre, corona del Príncipe d'Asturies.

## Ver tamién
*Escudos d'Asturies

## Referencies

## Enllaces esternos
Haile Selassie

**Haile Selassie**  foi l'Emperador d'Etiopía ente 1930 y 1974 y agora ye meyor conocíu como l'unviáu de Dios ente los miembros del Movimientu rastafari. Ñacíu'l 23 de xunetu de 1892 comu Lij Tafari Makonnen Ge'ez, tomó'l nome Selassie cuandu yera coronáu. 

Ente 1936 y 1941 foi espulsáu del so pais polos invasores d'Italia, pero col sofitu del Reinu Xuníu rellogró ser Emperador. En 1974, un güelpe d'Estáu quitólu del so tronu y, según el nuevu gobiernu Marxista, morrió'l 27 d'agostu de 1975. Los Rastes entamaron a adoralu dende los años trenta, o seya pocu tiempu depués de que se coronó, y orixinalmente namái na islla Caribeña de Xamaica.

El famosu músicu Bob Marley predicólu comu unviáu de Dios, trayendo esta teoría de la so divinidá a una mayor audiencia.

## Referencies

## Enllaces esternos
Menelik II

**Menelik II**  foi emperador d'Etiopía (nomada n'aquel entós Abisinia). Ñacíu n'Ankober, na actual Etiopía en 1844 y muertu n'Adís Abeba, ciudá fundada por él mesmu, en 1913. Foi negus de Soa, na Etiopía central, y emperador d'Etiopía dende 1889 a 1909. Menelik II tresformó'l país a magar d'una riestra d'estaos semiindependientes nuna nación xunía. 

Yera herederu al tronu de Soa tres la muerte del so pá, el príncipe Hailu Malkot, en 1855, pero foi lleváu a la corte del emperador Teodoru II d'Abisinia, el mesmu que venciera al so pá, y que-y daría a una de les sos fíes por muyer. Conquista Soa y se proclama rei d'esti tarritoriu, al cualu medra anexonando otros, como los del pueblu galla.

Posteriormente defendió l'autonomía de Soa xunto al emperador Xuan IV d'Abisinia, a quien socedió en 1889 tres munchos intentos gracies a l'aida d'Italia. Esi mesmu añu anexonó los reinos septentrionales de Tigré y Amhara y robló con Italia'l polémicu tratáu d'Uccialli, cuya torna al italianu incluyía una cláusula pola qu'aceutaba'l protectoráu italianu, lo cualo Menelik II nun sabía.

En cuantes supo de los términos n'italianu del alcuerdu, refugólu, lo cualo nun sentó demasiao bien a los italianos, que dalgún tiempu más sero, en 1894, invadieron Abisinia provocando la primer guerra ente dambes naciones. Los italianos camentaben algamar una fácil victoria, como en cualesquier otru país africanu, pero foron vencíos na batalla d'Adua en 1896 y nesi mesmu añu Etiopía proclamóse vencedora. Robló entós un nuevu tratáu con Italia, nel cuálu Etiopía ganaba la so reconocencia comu país dixebráu ya Italia la colonia d'Eritrea. Abisinia consolidó la so independencia en 1906, añu nel qu'algamó la primer reconocencia internacional.

En 1886 fundó Addis Abeba, y aplicó una política de modernización militar, económica y cultural que permitió afitar les bases d'un estáu modernu. Nesti procesu cabe destacar el so intentu d'abolir l'comerciu d'esclavos, el recorte de poder y privilexos de la nobleza feudal del país y l'apertura del comerciu con Djibouti, colonia francesa, gracies al permisu que dio a los franceses pa construyir un ferrocarril. A magar de 1903, cuándu sufrió un ataque d'apoplexía, la so salú encomenzó a deteriorase y, dos años más sero, nomó socesor al so fíu Liy Yassu, dexando de ser emperador en 1909. Morrió en 1913 na so capital, Addis Abeba.

 

## Referencies

## Enllaces esternos
Amhara

Los **amhara** son un pueblu d'Etiopía. Exercieron la supremacía nel país col réxime de Meguistu Haile Mariam, hasta que foi derrocáu por una coalición de partíos dominaos pola etnia tigranya.

## Gobiernu del Estáu
El partíu del gobiernu ye l'Ethiopian Peoples Revolutionary democratic Front.

L'All Amhara Peoples Organization (AAPO) paez ser una organización paragües tres la que s'oculten dellos grupos armaos: **Ethiopian Unity Front** apera nel norte de Shoa; l**'Ethiopian Unity Patriotic Front** o **Ethiopian National Patriotic Front** del Dr. Taye Woldesamayat quiciás gueta fondos pa l'alquisición d'armes. Sicasí nun s'informa de choques armaos en tarritoriu amhara nos caberos años, sobre tou na llinia que llenda con Sudán onde la violencia ye persistente: utilizada primeru polos monárquicos del EDU (**Ethiopian Democratic Union**) na so llucha escontra Meguistu Haile Mariam, llueu foi zona de combate pal EPRP marxista-leninista, quien a la so vegada foi ellimináu pol exércitu, ocupando entós estes posiciones fuercies del TPLF. El desplazamientu de persones que s'alcontraben ente la guerrilla y l'exércitu dio llugar al surdimientu de los Kefagne (Descontentos). Intentóse organizar a estos Kefagne nún **Kefagne Patriotic Front**, y al paecer formóse un conseyu de cinco antiguos xenerales del rexime de Menguistu pa dirixir esti frente, y produxéronse dellos choques haza 1993 pero dende 1994 nun se tien informáu d'actividá dala.

## Referencies

## Enllaces esternos
Nemrod

**Nemrod**, del hebréu "***ma-rádh***" que significa "***Rebelaremonos***", según la Biblia, yera descendiente d'Adán y bisñetu de Noé al traviés de la llinia de Cam. Foi fíu natural de Cus, pero llegalmente herederu de Sem.
Distinguióse como un poderosu cazador n'oposición a **[[Jehová]]** (Xénesis 10:9) 

Na xenealoxía posterior al diluviu que relata la Biblia, ye'l primeru d'una llinia de reis audaces, opresores y tiranos. Atribúin-y, ente otres, la fundación de Babilonia y Nínive. Nun tuvo descendencia direuta. La so socesión perpetúase por llinia llateral.

## Referencies

## Enllaces esternos
Dinar sudanés

El **[[dinar]] sudanés** foi la moneda oficial de Sudán hasta'l 10 de xineru de 2007. Ta dividida en 10 llibres sudaneses y cauna en 100 piastres. El dinar foi introducíu el 8 de xunetu de 1992 reemplazando a la llibra como unidá de bas. La moneda ta cotizada al dinar libiu n'alredor de 200 dinares sudaneses por un dinar libiu. A data de 13 de xineru de 2005, la tasa de cambéu taba en 255.950 dinares sudaneses por un dólar d'Estaos Xuníos o 336.173 por un euru.

Monedes en circulación:
* 1 dinar
* 2 dinares
* 5 dinares
* 10 dinares
* 20 dinares
* 50 dinares
* 100 dinares (*Nun se confirma que tea en circulación)

Billetes en circulación:
* 5 dinares
* 10 dinares
* 25 dinares
* 50 dinares
* 100 dinares
* 200 dinares
* 500 dinares
* 1000 dinares
* 2000 dinares

Los billetes de 5, 10 y 25 dinares tán siendo removíos y reemplazaos por monedes. Esistíen billetes de 5, 10, 50 y 100 llibres circulando a la par colos billetes de dinares.

## Referencies

## Enllaces esternos
Dinar

El **dinar** ye la moneda de dellos estaos del mundu, la mayoría d'ellos son de llingua árabe o qu'antiguamente formaron parte del Imperiu Otomanu, yá qu'históricamente foi usáu en tierres musulmanes. La pallabra "dinar" (دينار n'árabe y en persa) tien el mesmu orixe que'l dineru, yá que deriva del denariu del Imperiu Romanu.

El **dinar** yera una antigua moneda musulmana d'oru que s'entamó a acuñar a fines del sieglu VII n'Al-Andalus, y que tenía un pesu que, según les dómines, oscilaba ente los 4,25 gramos y los 3,85 g. Nos sos entamos imitaba los modelos bizantinos, pero ceo adquirió calter propiu y definíu, fasta'l puntu que foi imitáu fuera de los territorios califales.

Estaos qu'usen anguaño'l dinar como moneda:

*Arxelia: el dinar arxelín
*Baḥréin: el dinar de Baḥréin
*Irán: el rial iranín divídese en 100 dinares
*Iraq: el dinar iraquín
*Xordania: el dinar xordanu
*Kuwait: el dinar kuwaitianu
*Libia: el dinar libiu
*Macedonia: el dinar macedoniu
*Serbia: el dinar serbiu
*Sudán: el dinar sudanés (enantes utilizaba la llibra sudanesa)
*Tunicia: el dinar tunecín

Estaos y territorios qu'usaron el dinar comu moneda:

*Abu Dhabi: el dinar d'Abu Dhabi
*Federación d'Arabia del Sur: el dinar d'Arabia del Sur
*Croacia: el dinar croata
*Yeme del Sur: el dinar yemenín
*Yugoslavia: el dinar yugoslavu
*República de la Krajina Serbia: el dinar reformáu de la Krajina
*República Serbia: el dinar de la República Serbia

## Referencies

## Enllaces esternos
Bota (calzáu)

Una **bota** ye un tipu de calzáu que cubre'l pie y parte del todiyu, y n'ocasiones llega hasta la rodiella o l'énguane, orixinalmente foron diseñaes comu calzáu de trabayu. Esisten infinidá de variedaes según altor, color, material y estilu. Las más d'elles tien un tacón, claramente estremáu de la suela anque tean dambos fabricaos nel mesmu material.

## Otros usos
* Bota

## Referencies
Bota

**Bota** pue ser:

* La **[[Bota (recipiente)|bota de vinu]]**, un recipiente de cueru pa tresportar vinu;
* Un tipu de calzáu que cubre'l pie y el tobillu, les **[[Bota (calzáu)|botes]]**.
* Los barriles de vinu emplegaos pa la ellaboración de los vinos de Xerez de la Frontera, les **[[Bota (xerez)|botes]]**.

## Referencies
Montañés

El **cántabru** o **montañés** ye una variante del asturlleonés falada na metá occidental de Cantabria y en delles zones del Valle de Pas y del Valle de Soba na parte oriental. Ye una variedá de transición ente'l dominiu asturlleonés y l'castellán. La so clasificación ye incierta yá que hai fontes que la clasifiquen como un dialeutu del castellán influyíu pol asturlleonés.  

## Fonética y fonoloxía
* Hai exemplos de caltenimientu de la f inicial llatina en forma de h aspirada (escrita n'asturianu normativu como ḥ), como n'asturianu oriental. En dellos subdialeutos cántabros dase una aspiración similar de la s intervocálica (voḥotros).
* Sustantivos y axetivos de xéneru masculín acaben en -u, sacantes nomes de persona, numerales y munchos topónimos nes variantes occidentales. Nes orientales tolos plurales, alverbios, verbos, artículos y nomes de persona.
* La -e final tiende a zarrar en -i, sobremanera na variedá oriental. Por exemplu *lechi*.
* Palatalización de la l- inicial en lexicalizaciones como llar, lloreda (lloréu), llama, etc.
* Palatalización de la n- en lexicalizaciones: ñevi (ñeve), ñial (ñeru), ñublu (nubláu), etc.
* Diptongaciones, elipsis y metátesis: pirriu, argullu (arguyu), aḥuegar, muḥotros, uḥanu, etc.
* Yeísmu: /ʎ/ pronúnciase como [ʝ], sobremanera na zona central: vayi (valle).
* Aspiración de la s intervocálica.
* Desplazamientos acentuales: ráiz, máiz, méndigo, cardino.
* Pronomes tónicos qu'en castellán son átonos: el tu prau (el to prau), la mi jata (la mio xata).
* Formes d'imperativu plural en -ái, -éi, -í.
* Contraición "en" + artículu en *nel, ena, enos, enas*.
* En delles variedaes zárrase la -a átona en posición final en -e cuando va darréud 'una sílaba acentuada: case (casa), Cantabrie, Selaye...
* Desdendolcu d'"y" antihiática, sobremanera nos grupos -íu, -uí, -éa, -ee, -eí, -ía o -iá: diye (día), guiyar (guiar), miyu (míu), etc. Tamién pue afectar a plurales y esporádicamente participios: maldayis/maldáis, levantayu/levantáu.
* Na zona del Pas la "r" de la 3ª persona del plural de los pretéritos cai: cazáin (cazaron), atropáin (atroparon).

## Testu
Testu del poeta de Santander Vicente Gutiérrez Escudero:

## Referencies

## Enllaces esternos
* Diccionariu de montañés
* Plataforma Esclave
* Proyeutu Depriendi
* Cursu de L'Argayu 
* Aición pol cántabru 
* Asociación para la Defensa de los Intereses de Cantabria
6 Hebe

**6 Hebe** ye un asteroide pergrande del cinturón d'asteroides. Tien una superficie rellumante y ta compuestu de metales de níquel-fierro con roques de silicatos.

Foi'l sestu asteroide descubiertu'l 1 de xunetu de 1847 dende Driesen. Foi'l segundu y últimu asteroide descubiertu por Karl Ludwig Hencke, que tamién alcontró Astrea. Foi bautizáu asina n'honor a Hebe, diosa griega de la mocedá.

El 5 de marzu de 1977, Hebe ocultó Kaffaljidhma (γ Cetus), una estrella de tercer magnitú moderadamente brillante. Nun se tien informao de nenguna otra observación d'ocultaciones por Hebe.

A resultes d'esta ocultación, P. D. Maley anunció la descubrición d'un pequeñu satélite al que s'apodó *Jebe*. D'otra miente, dicha descubrición nun ta confirmada. 

## Referencies

## Enllaces esternos
*  Catchall Catalog of Minor Objects: 6 Hebe