Michel Martelly

**Michel Joseph Martelly**  ye un políticu y exmúsico haitianu, foi'l presidente de la República d'Haití dende'l 14 de mayu de 2011 al 7 de febreru de 2016. Foi'l primer presidente llexítimu de la so nación qu'asocede a otru electu tamién democráticamente.

## Infancia y Mocedá
Nació dientro d'una familia de clase media, el so padre yera supervisor d'una planta petrolífera. El so güelu maternu, Auguste de Pradine, foi un cantante haitianu que compunxo cantares en contra de la ocupación d'Estaos Xuníos n'Haití. Martelly aprendió a tocar el pianu por sigo mesmu. Dempués de graduase de la preparatoria y en siendo refugáu na Facultá de Medicina d'Haití, inscribir na Academia Militar Haitiana, pero depués foi espulsáu tres, según él, preñar a l'afiada d'un xeneral. En 1984 emigra escontra los Estaos Xuníos xunto a la so primer esposa, onde de volao asiste a la universidá comuñal de Red Rocks. En 1986, en cursando malapenes un semestre, divórciase y torna a Haití nel momentu que el dictador Jean-Claude Duvalier *(Baby Doc)* ye derrocáu y obligáu a exiliase. En 1987 retorna a los Estaos Xuníos cola so novia Sofía, casóse con ella en Miami y tienen al so primer fíu: Olivier. Martelly dedicar a trabayar nun llocal en construcción mientres un añu, y torna de nuevu cola so esposa a Haití. En 1988 torna a Haití, y empecipia la so carrera musical tocando'l tecláu n'eventos locales de Pétion-Ville y Kenscoff, dambos suburbios de Puertu Príncipe.

## Carrera musical
Michel Martelly foi un pioneru nes bandes que solamente toquen konpa dirèk, un xéneru bailladeru surdíu n'Haití en llingua criolla. Esti xéneru surdió na década de 1950 y foi creáu por Nemours Jean-Baptiste. Martelly, un tecladista y autoproclamado el presidente del konpa dirèk, popularizó un estilu *nouvelle génération* o de nueva xeneración.

## Carrera política

Les rellaciones de Martelly con miembros de pasaos gobiernos d'Haití y con diplomáticos d'Estaos Xuníos recibió opiniones mistes y crítiques por fans y activistes. Ye bien sabíu que Martelly ye un amigu del presidente René Préval, y que tamién tien llazos d'amistá col Tte. Cnel. Michel François, ex-xefe de la policía de Puertu Príncipe, quién foi convicto por crímenes de lesa humanidá.

Antes del golpe d'Estáu que derrocó a Jean-Bertrand Aristide, Martelly operó una discoteca que se llamaba *The Garage*, que yera frecuentada por militares haitianos y otros miembros de la clase dirixente. Más tarde, dempués del segundu golpe d'Estáu que sufrió Aristide, Martelly presentó una serie de conciertos en contra del regresu del derrocáu presidente y de cualquier presencia d'Estaos Xuníos na nación. El carismáticu Martelly refugó retratase ante les crítiques de les sos afiliaciones con políticos y funcionarios gubernamentales. Como nuna ocasión díxo-y a un reporteru: "*Yo nun tengo porqué defendeme....es el mio derechu. Ye'l mio país. Yo puedo lluchar polo que creo.*"

En 1997, participó en *Creer ye Poder*, un video musical educativu avera del VIH, con un mensaxe de prevención de la epidemia del Sida. El so llabor humanitariu como presidente de la Foundation Rose et Blanc, una institución fundada por él y la so esposa, en favor de los probes y marxinaos del país, foi la base pa la so selección como Embaxador haitianu de Bona Voluntá pa la proteición del Mediu Ambiente pol gobiernu del Pdte. Préval.

En 2010, postulóse como candidatu a la presidencia d'Haití, llegando al tercer llugar según los datos preliminares, esti fechu amenó una crisis eleutoral, porque s'alegó que'l candidatu oficialista Jude Célestin fuera favorecíu por un fraude cometíu pol gobiernu. El 3 de febreru de 2011 anuncióse'l so pase a la segunda vuelta que se celebraría'l 20 de marzu, dempués d'un pactu nel que Célestin arrenunció de siguir na guerra. Martelly propunxo que se reinstauren les Fuercies Armaes d'Haití, que fueron desmantelaes por Aristide en 1995.

## Presidencia

### Toma de posesión

La ceremonia de invistidura túvose que celebrar nel Parllamentu provisional. La ceremonia empecipiar a les 8&nbsp;am, hora llocal (13:00&nbsp;GMT). A les 9:30&nbsp;am (14:30 GMT) depositóse una ufrienda floral nel Muséu del Panteón Nacional.

Envalórase que la ceremonia costó US$ 2 millones.

## Vida personal
Anguaño Martelly mora n'Haití, anque caltuvo una segunda residencia en Palm Beach na Florida. Vive cola so esposa y mánager, Sophia Saint-Rémy y los sos cuatro fíos. En 2006, Martelly anunció la so retirada de la música, dexaría de grabar discos y presentase en conciertos, pero dos años dempués anunció'l so regresu a la música con un nuevu senciellu, *Magouye*, y un nuevu filme curtiu, *Bandi Llegal*.
Ye primu de Richard Morse, famosu músicu y alministrador d'un hotel en Puertu Príncipe.

## Discografía

## Referencies

## Enllaces esternos
*Biografía per Fundación CIDOB (n'español)