Saldaña de Burgos

**Saldaña de Burgos** ye una llocalidá y un conceyu asitiaos na provincia de Burgos, comunidá autónoma de Castiella y Llión (España), contorna d'Alfoz de Burgos, partíu xudicial de Burgos, cabecera del conceyu del so nome. 

La trama urbana de Saldaña de Burgos consta de dos nucleos: Ventes de Saldaña y Saldaña de Burgos, tres les crecederes y sustituciones urbanístiques realizaes, les mayores tresformaciones urbanes dar na periferiasobremanera na zona sur de Ventes onde la crecedera d'usu residencial ye predominante. Como resultancia de la crecedera de la trama urbana, aniciáronse numberosos vacíos internos y unos cantos difusos.

## Xeografía
Falta 10&nbsp;km de Burgos, capital de la so provincia. Asítiase na Ruta de la Llana. Consta de dos cascos urbanos: Ventes de Saldaña y Saldaña de Burgos. Distantes ente sí 1,5&nbsp;km.

Nel conceyu conflúi'l ríu de Modúbar col Ausín (esti últimu afluente del primeru). Xuntar nel términu municipal de Saldaña de Burgos.
Atiesta colos conceyos de Modúbar de la Emparedada, Sarracín, Cardeñadijo, Villagonzalo Pedernales y Villariezo

### Allugamientu


## Historia
Saldaña ye un pueblu asitiáu a la vera d'un camín que seria col tiempu unu de los nervios principales de la comunicación d'España, previnieron faciendo un barriu (Les Ventes de Saldaña) dedicáu al serviciu de los viandantes, destacando la producción de carros de madera pal usu d'estos. El nucleu poblacional dedicar al laboreo agrícola.

A pesar de la temprana apaición de Saldaña como Villa deñ Alfoz Burgalés, el primer documentu dedicáu a ella ye del 6 de xunetu de 1057, pero d'años antes esiste otru documentu que delata l'anterior esistencia de Saldaña, porque fai referencia a Saldañuela, derivación de Saldaña. Esta operó como villa matriz, fundando otru doblamiento al que llamó Saldaña menor o Saldañuela, pueblu que, efeutivamente esistió y güei subsiste na casa-palaciu en cantu de la carretera de Burgos a Soria.

En 1250, siendo abá del Monesteriu de San Pedro de Cardeña, Pedro Jiménez, cometióse un asesinatu en Saldaña. El vecín Diego Caro apaeció muertu con violencia. Darréu, el merín de Burgos allegó na Villa, esixendo'l pagu de `homicidiu´, esto ye, el cobru d'una fuerte multa paga por tolos vecinos y que'l merín retendría hasta qu'apaeciera'l culpable, pero'l conceyu de Saldaña, axuntáu polos sos dos alcaldes, llamaos Ordoño y García, fai-y saber al merín que se vuelva a Burgos, pos en Saldaña nun-y correspuende exercer l'autoridá. Volviera'l celosu merín a Burgos coles manes vacíes y apelo a la xusticia mayor, celebróse xuiciu nel claustru de la catedral de Burgos y l'abá y los vecinos supieron defendese de la pretendida intromisión, pos el tribunal sentenció al so favor.

La hestoria de Saldaña llena páxines nel sieglu XVI cola creación del dominiu de Saldañuela en provechu d'Isabel Osorio, una revesosa dama que xaz na Ermita del Santo Cristo de los Buenos Temporales de flaires Trinitarios, na vecina Villa de Sarracín. Isabel vivió na Corte Real dende mocina y ellí tuvo de trabar una rellación d'afectividá col príncipe Felipe, depués Felipe II d'España, el llamáu «Rei Prudente», la resultancia foi qu'Isabel volvió a Burgos con ínfulas alzaes, estableciendo'l so señoríu en Saldañuela onde alzó un formosu palaciu Arquiteutura del renacentista.La creación del señoríu d'Isabel afectó a l'alministración municipal de Saldaña, predio centenariu de Cardeña. Les rellaciones del monesteriu benedictín y los socesivos propietarios de dichu señoríu nun fueron cordiales; los pleitos asocediéronse y nel sieglu XVIII inda s'aldericaben cuestiones de xurisdicción.

**Saldaña de Burgos**, llugar que formaba parte de la Xurisdicción de Saldañuela nel partíu de Burgos, unu de los catorce que formaben la Intendencia de Burgos mientres el periodu entendíu ente 1785 y 1833 tal como se recueye nel Censu de Floridablanca de 1787. Tenía xurisdicción de señoríu qu'exercía entós el marqués de Lazán, quien nomaba alcalde pedáneo.

Güei Saldaña caltién el so pujanza nel sector servicios. La so proximidá a los dos importantes víes de comunicación Madrid-Francia y con llevante, aseguren el porvenir, la cercanía a la capital provincial, ye tamién un factor positivu.

## Monumentos
**- [[Palaciu de Saldañuela]]**: de sieglos XVI–XVIII. Casa-palaciu renacentista de gustu italianizante y tipoloxía suburbana asitiáu nel campu a 250 metros del cascu urbanu de Saldaña de Burgos. El so diseñu y el programa decorativu manierista de los sos principales elementos convertir n'unu de los más refinaos de la provincia. Foi mandáu a construyir por Isabel Osorio, formosa dama de la Corte de Felipe II, con quien, dicen, tuvo dos fíos. Vulgarmente conocíu como «El Palaciu de la Puta», falta a 250 metros al sur del cascu urbanu. Anguaño pertenez a una entidá bancaria.

**- Pilón**: Fonte con Pilón de piedra arenisca, con decoración vexetal y arcu de mediu puntu. La so construcción data del añu 1889.

**- [[Ilesia de la Santa Cruz (Saldaña de Burgos)|Ilesia de la Santa Cruz]]**.

**- Molín**: Esto ye un antiguu molín que s'atopa asitiáu pela rodiada del pueblu, na cai col mesmu nome.

## Fiestes
* 14 de setiembre: Esaltación de la Santa Cruz.
* Tamién se celebren distintes actividaes a lo llargo del añu, entamaes pola asociación del pueblu, llamada Peña Santa Cruz.
* Pel branu entámase una fiesta pa recaldar dineru pa ONGs.

## Referencies

## Enllaces esternos