Cathay Williams

**Cathay Williams**  foi una muyer soldáu d'Estaos Xuníos que s'apuntó nel Exércitu de los Estaos Xuníos sol nome de **William Cathay**. Foi la primer muyer afroamericana apuntada y la única documentada sirviendo nel Exércitu de los Estaos Xuníos amarutada d'home.

## Vida temprana
Williams nació n'Independence, Missouri d'un home negru llibre y una muyer negra esclava, siendo por tanto'l so estáu llegal tamién la esclavitú. Mientres la so adolescencia, Williams trabayó como esclava doméstica na casa del plantíu Johnson nes contornes de Jefferson City, Missouri. En 1861 les fuercies de la Unión ocuparon Jefferson al empecipiase la Guerra de Secesión. Nesi momentu, los esclavos prindaos fueron oficialmente designaos pola Unión como "contrabandu" y munches muyeres fueron obligaes a sirvir en puestos de sofitu militar como cocineres, llavanderes, o enfermeres. Williams, de diecisiete años, sirvió nel 8º Reximientu Voluntariu d'Infantería d'Indiana, mandáu pol coronel William Plummer Benton.

## Guerra Civil americana
Mientres los siguientes años, Williams viaxó col 8ª d'Indiana, acompañando a los soldaos nes sos marches al traviés d'Arkansas, Louisiana, y Georgia. Cathay Williams tuvo presente na Batalla de Pea Ridge y na Campaña del Río Coloráu. Hubo un tiempu en que foi tresferida a Litle Rock, onde vería homes afroamericanos uniformados sirviendo como soldaos, lo cual pudo habe-y inspiráu'l so propiu interés nel serviciu militar. Más tarde, Williams foi tresferida a Washington, D.C., onde sirvió a les órdenes del xeneral Philip Sheridan. Cuándo la guerra terminó, Williams taba trabayando en Jefferson Barracks.

## Serviciu nel Exércitu de los EE.XX.
A pesar de la prohibición del serviciu femenín nel exércitu, Cathay Williams apuntar nel Exércitu Regular de los Estaos Xuníos amarutada d'home y sol nome falsu de "William Cathay" el 15 de payares de 1866 en St. Louis, Missouri pa un compromisu de trés años. Foi asignada al Reximientu 38ª d'Infantería de los Estaos Xuníos dempués de pasar un exame médicu superficial. Namái otres dos persones conocíen l'engañu, el so primu y un amigu, dambos soldaos nel mesmu reximientu.

Poco dempués del so allistamientu, Williams contraxo viruela, foi hospitalizada y reincorporóse a la so unidá, qu'entós s'atopaba acuartelada en Nuevu Méxicu. Posiblemente por cuenta de les remortines de la viruela, el calor de Nuevu Méxicu, o los efeutos acumulaos de tantos años de marcha, el so cuerpu empezó a amosar señales de tensión. Foi hospitalizada con frecuencia. El ciruxanu de correos finalmente afayó que yera una muyer ya informó al comandante. Foi llicenciada del Exércitu pol so comandante, el capitán Charles Y. Clarke el 14 d'ochobre de 1868.

## Años posteriores al serviciu militar
Cathay Williams foi trabayase como cocinera en Fort Unión, Nuevu Méxicu, y más tarde treslladóse a Pueblo, Colorado. Williams casóse, pero l'enllaz terminó desastrosamente cuando'l so home robó'l so dineru y un equipu de caballos. Williams facer arrestar. Depués camudóse a Trinidá, Coloriáu, onde vivió como cordudera. Tamién pudo ser propietaria d'una pensión. Foi daquella que la hestoria de Williams fíxose pública. Un reporteru de St. Louis oyó rumores sobre una muyer afroamericana que sirviera nel exércitu, y vinu pa entrevistala. La so vida y serviciu militar salió nel *St. Louis Daily Times* el 2 de xineru de 1876.

A finales de 1889 o principios de 1890, Cathay Williams ingresó nun hospital local onde permaneció dalgún tiempu, y en xunu de 1891, solicitó una pensión d'incapacidá basada nel so serviciu militar. La naturaleza de la so enfermedá y la discapacidá desconócense. Había precedentes en conceder una pensión a muyeres soldáu. Deborah Sampson en 1816, Anna Maria Lane, y Mary Hayes McCauley (meyor conocida como Molly Pitcher) recibieren pensiones pol so serviciu na Guerra d'Independencia de los Estaos Xuníos.

## Salú decreciente y muerte
En setiembre de 1893, un doctor emplegáu pol Serviciu de Pensiones de los EE.XX. esaminó a Cathay Williams. A pesar de que sufría de neuralxa y diabetes, habíen-y amputáu tolos deos de los pies, y solo podía caminar con muletes, el médicu decidió que nun calificaba pa una paga por discapacidá. La so solicitú foi refugada.

La fecha exacta de la muerte de Williams ye desconocida, pero supónse que morrió pocu dempués de que se-y negara la pensión, probablemente en dalgún momentu de 1893. La so llábana senciella de madera deterioróse llueu. Por ello'l so llugar de sepultura agora perdióse.

## Honores
En 2016, un bustu de bronce de Cathay Williams y una placa cola so hestoria arrodiáu per un pequeñu xardín de roses, foi desveláu nel esterior del Richard Allen Cultural Center en Leavenworth, Kansas.

En 2018, inauguróse un bancu memorial n'honor a Cathay Williams nel Paséu d'Honor nel Muséu Nacional d'Infantería.

## Referencies