Conceyu baxo xurisdicción central

Los **conceyos so xurisdicción central** o **control direutu** ye'l nivel más altu nes ciudaes utilizáu en China, Corea (Sur y Norte), Taiwán y Vietnam, con condición igual a la de les provincies de tales países anque con distintes variaciones. 
Corea del Sur camudó'l títulu de Ciudaes Gobernaes Direutamente a Ciudaes Metropolitanes (Ciudá Especial pa Seúl) en 1991.

Xeográfica y culturalmente, munchos de los conceyos son enclaves nel centru de les provincies. Dalgunos atópense en posiciones estratéxiques ente les provincies.

; China :
* Beixín, Tianjin, Shanghai y Chongqing.
; Corea del Norte
:* Pyong Yang.
; Corea del Sur
:* Seúl, Busán, Daegu, Incheon, Gwangju, Daejeon y Ulsan.
; Taiwán 
:* Taipéi, Kaohsiung, Taoyuan, Tainan, Taichung y Nuevu Taipéi.
;Vietnam 
:* Ḥanói, Ciudá Ho Chi Minh, Da Nang y Hai Phong

## China continental y Taiwán
### Historia
Los primeros conceyos fueron les 11 ciudaes de Nankín, Shanghai, Beixín, Tianjin, Qingdao, Chongqing, Xian, Cantón, Hankou (agora parte de Wuhan), Shenyang y Harbin que se remonten al gobiernu de la República de China. Fueron creaos en 1927, pocu dempués de que fueren designaos como "ciudaes" mientres la década de 1920. Nominalmente Dalian yera un conceyu, anque taba so ocupación xaponesa. Estes ciudaes fueron llamaes *conceyos especiales/ciudaes* (), pero darréu renombraes conceyos de control Yuan () y finalmente conceyos so xurisdicción central () pol Gobiernu Chinu.

Dempués del trunfu de la Revolución en 1949 Anshan, Benxi y Fushun xubieron a conceyu mientres Qingdao, Dalian y Harbin baxaron a conceyos provinciales. Hankou fundir a Wuhan. Polo tanto quedaben 12 conceyos nel territoriu continental, hasta que Dalian foi alzada en 1950. En payares de 1952, Nankín foi rebaxada a conceyu provincial. En xunetu de 1953, Harbin foi restauráu a la condición de conceyu, xunto a Changchun. Sacante Beixín y Tianjin, que taben baxu control central, tolos demás conceyos rexir poles Árees Alministrativa Mayores (大行政区 Pinyin: Dàxíngzhèngqū).

En xunu de 1954, 11 de los 14 conceyos rebaxar a conceyos provinciales, munchos d'ellos convirtiéronse nes capitales de les sos provincies, namái Beixín, Shanghai y Tianjin, quedáronse, hasta Chongqing foi restaurada en 1997 con una superficie muncho más amplia. Tianjin foi tamién, temporalmente revertida al status de control provincial alredor de los 60.

Dos conceyos de Taiwán creáronse dempués de que'l gobiernu de Chiang Kai-Chek tomó'l control tres la so derrota na Guerra Civil. Taipéi fíxose un conceyu de control yuan en 1967. Lo mesmo fíxose para Kaohsiung en 1979. La promoción de Taichung y Tainan de ciudá provincial a conceyu, foi propuesta y aprobada en 2009. Dende 1994 los conceyos de control yuan fueron oficialmente conceyos baxu control direutu pa sorrayar la so autonomía. Amás de desenvolvimientu políticu, económicu y cultural, la llei taiwanesa dicta qu'un conceyu tien de tener más de 1.250.000 habitantes. 

#### Conceyos antiguos

### China continental

#### Posición na xerarquía
Los conceyos son la clasifición cimera de les ciudaes chines. Anque delles ciudaes de nivel inferior puedan autondenominarse col nome de conceyu, sicasí, en Wikipedia referir a ellos, utilizando los términos convencionales siguientes:

Hai cuatro niveles de les ciudaes na República Popular China:
# Conceyu #
Ciudá-prefeutura
# Ciudá-distritu
# Ciudá-condáu

#### Alministración
Nos conceyos chinos, el más altu funcionariu del gobiernu ye l'alcalde. L'alcalde ye tamién un delegáu na Asamblea Popular Nacional (el parllamentu) y Secretariu Axuntu del Comité Municipal del PCCh. Sicasí, la más alta autoridá alministrativa nel conceyu pertenez al Secretariu del Comité Municipal del PCCh o secretariu del Partíu.

#### Conceyos actuales de China

### Taiwán (República de China)
#### Posición na xerarquía
Los conceyos son les ciudaes de mayor rangu en Taiwán. Anque delles ciudaes de nivel inferior n'ocasiones traduzan la so categoría como conceyos en Wikipedia empléguense los nomes convencionales:

En taiwán hai trés niveles de ciudaes entamaos según l'actual República de China:

# **Conceyu**
# Ciudá provincial
# Ciudá de control distrital

#### Alministración
Nes municipalidaes taiwanesas, l'alcalde ye'l funcionariu de mayor rangu, ye escoyíu cada cuatro años polos votantes censaos nel conceyu, por ex. l'Alcalde de Taipéi.

#### Conceyos actuales en Taiwán

## Corea del Norte
### Posición na xerarquía
Les ciudaes gobernaes direutamente son les ciudaes de mayor rangu en Corea del Norte.

En taiwán hai trés niveles de ciudaes d'alcuerdu al gobiernu de Corea del Norte:

# **Ciudaes gobernaes direutamente**
# Ciudaes

### Conceyos actuales de Corea del Norte

### Conceyos antiguos de Corea del Norte

*Nota:* Corea del Norte usa una romanización variante de la McCune-Reischauer

## Corea del Sur
### Posición na xerarquía
Les ciudaes especiales y ciudaes metropolitanes, conceyos ambos, son la clasifición cimera de les ciudaes surcoreanas.

Esisten trés niveles de ciudaes en Corea del Sur:
# **Ciudá Especial**
# **Ciudá Metropolitana**
# Ciudá

### Alministración
Nes municipalidaes taiwanesas, l'alcalde ye'l funcionariu de mayor rangu, ye escoyíu cada cuatro años polos votantes censaos nel conceyu, por ex. l'Alcalde de Seúl.

### Conceyos actuales de Corea del Sur

*Notes*
* Seúl nun tien nome hanja pero en chinu suel escribise 首爾/首尔 pol so nome nuevu o Hanseong (漢城) pol so nome antiguu que data de la Dinastía Joseon.
* Seúl foi designada "Ciudá Llibre Especial" (*Teukbyeol Jayusi;* 특별 자유시; 特別自由市) dixebrada de la provincia de Gyeonggi en 1946 y "Ciudá Especial" en 1949.

 
## Referencies