open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jack Butler

:*Nun confundir col escritor d'Estaos Xuníos [[Jack Butler (autor)]]*

**Jack Butler**  yera'l postreru falante nativu de la llingua australiana jiwarli. Como postreru falante, foi la principal fonte d'información sobre la llingua. Fíu d'un pastor d'oveyes blancu, Dick Butler, y una aborixe australiana, Silver, foi criáu pola so madre y el so padrastru, Jinapuka, tamién aborixe, en Ullawarra Station y Glen Florrie Station, n'Australia.

En Glen Florrie Station, nel campu d'aboríxenes, aprendió les llingües y costumes d'estos curiando de los más vieyos. La so llingua favorita yera'l jiwarli, qu'aprendió de Wangki o 'Stumpy', como yera conocíu polos blancos. Tamién aprendió a falar jurruru y thalanyji. Pasó gran parte de la so vida adulta en Mount Stuart Station, onde entró en contautu cola forma de vida occidental. Casóse con Molly Ashburton en 1927 y tuvo cuatro fíos con ella. Retirar a Onslow nos años 1970 y morrió en Carnarvon el 10 de mayu de 1986.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Información sobre Jack Butler  na Universidá de Melbourne (n'inglés)
Jacob Rodrigues Pereira

**Jacob Rodrigues Pereira** (*afrancesáu* Jacob Rodrigue Péreire)  foi'l primer profesor de sordos de Francia.

## Biografía
De familia d'orixe xudíu, el so llugar de nacencia ye aldericáu: per un sitiu créese que nació en Peniche, Portugal, y por otru que nació en Berlanga, España, treslladándose darréu a Portugal cola so familia.

Jacob y la so familia establecer en Burdeos en 1714, col fin d'evitar una acusación de herexía.

Nesta ciudá abrió diversos centros educativos, nos qu'almitía a persones sordes. Pa la so educación, adoptó l'alfabetu manual de Juan Pablo Bonet, añadiendo 30 figures correspondientes a soníos en llugar d'a lletres. Por ello ye consideráu como unu de los inventores de la llingua manual pa sordos y atribúyese-y el ser la primer persona n'enseñar a falar a una persona sorda non verbal. 

En 1759, foi nomáu miembru de la Royal Society de Londres.

Mientres la so vida dedicar a protexer el bienestar de los xudíos del sur de Francia, Portugal y España. En 1749 yera axente voluntariu de los xudíos portugueses en París. En 1777, los sos esfuercios apurrieron a los xudíos veníos de Portugal el derechu a establecese en Francia.

En 1876 los restos de Pereira fueron treslladaos del Campusantu de los Xudíos portugueses de La Villette al Campusantu de Montmartre.

En Burdeos esiste una cai nel so honor, la "rue Rodrigues Péreire"; y en Berlanga, amás d'una cai, un colexu públicu, "C.P. Jacobo Rodriguez Pereira". Na ciudá de Badayoz tamién hai una cai céntrica que lleva'l so nome.

Los sos nietos, los hermanos Péreire fueron unos famosos financieros y banqueros franceses mientres el Segundu Imperiu.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Bibliografía  
*Bibliografía na Enciclopedia Xudía (n'inglés)
James Lockhart

**James Marvin Lockhart**  ye un historiador, caderalgu y académicu d'Estaos Xuníos que s'especializó nel estudiu de la dómina colonial en Llatinoamérica.

## Biografía
Realizó los sos estudios de llicenciatura na Universidá de Virxinia Occidental y de maestría y doctoráu na Universidá de Wisconsin-Madison. Especializóse nel estudiu de les fontes históriques escrites n'idioma náhuatl y na cultura nahua de la dómina poscolonial. Ye profesor eméritu de la Universidá de California en Los Angeles (UCLA). Ye unu de los principales fundadores de la llamada escuela New Philology, que constrúi la hestoria en base al estudiu de les fontes escrites en llingües indíxenes de la dómina colonial de Méxicu. 

## Obres publicaes
* *Spanish Peru, 1532-1560*, en 1968.
* *The Men of Cajamarca: A Social and Biographical Study of the First Conquerors of Peru*, en 1972.
* *Nahuatl in the Middle Years: Language Contact Phenomena in Texts of the Colonial Period*, en coautoría con Frances Karttunen en 1976.
* *Beyond the Codices: The Nahua View of Colonial Mexico*, en coautoría con Arthur J. O. Anderson y Frances Berdan en 1976.
* *The Art of Nahuatl Speech: The Bancroft Dialogues*, coeditado con Frances Karttunen en 1987.
* *Nahuas and Spaniards: Postconquest Mexican History and Philology* en 1991.
* *The Nahuas after the Conquest: A Social and Cultural History of the Indians of Central Mexico, Sixteenth through Eighteenth Centuries*, en 1992. 
* *Of things of the Indies : essays old and new in early Latin American history*, en 1999.
* *Grammar of the Mexican Language: With an Explanation of Its Adverbs* de Horacio Carochi (1645), traducción en 2001.

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Iravatham Mahadevan

**Iravatham Mahadevan**  ye un epigrafista indiu, que s'especializa na escritura del Indo y epigrafía del idioma tamil.

* ஐராவதம் மகாதேவன் (en tamil)
* airāvatam makātēvan (treslliteración)
* [ʌjrɑːʋʌt̪ʌm mʌxɑːd̪yːʋʌn]
* /airávatam majadevan/

Mahadevan nació en 1930 en Birmania británica (na actual Birmania/Myanmar), onde'l so padre Iravatham exercía como médicu. La so familia pertenez a la casta de brahmanes smarta tamiles del distritu costeru de Thanyavur (nel estáu de Tamil Nadu).
Mahadevan educar na ciudá de Tiruchirapalli. Dempués de graduase en Ciencies y Derechu, ingresó nel Serviciu Alministrativu Indiu.

Mahadevan descifró les perantigues inscripciones d'idioma tamil-brahmi, y suxirió tentativamente que'l brahmi podría provenir de la escritura de la cultura del valle del Indo]] (III mileniu&nbsp;e.&nbsp;C.), en llugar de la hipótesis más aceptada de que deriva del idioma araméu.

Trabayó tola so vida como funcionariu. En 1970 utilizó una beca p'armar la primer concordanza de sellos de Harappa. Gregory Possehl consideró-y un trabayador cuidadosu, metódicu, que tien curiáu d'esplicar los sos camientos y métodos. El so estilu refierse más a “conclusiones provisorias” y “hipótesis de trabayu” más qu'idees concluyentes y fechos peracabaos».

En 1986 el so fíu Vidia Sagar Mahadevan finó nun accidente. Pa perpetuar la so memoria, en 2003 Mahadevan vendió un bungalow na mariña de Tiruvanmiur y estableció la fundación Vidyasagar Educational Trust que da beques a estudiantes meritorios n'institutos d'entrenamientu industrial y politéunicu. Tamién se creó'l Vidyasagar Institute of Biomedical Technology and Science, qu'ufierta graos de maestría y doctoraos.

El Gobiernu de la India dio-y el premiu Padma Shri.

## Referencies
Jan te Winkel

**Jan Te Winkel** (Winkel, 1847 - Ámsterdam, 1927), llingüista, escritor y hispanista holandés.

## Biografía
Enseñó llingua y lliteratura neerlandesa na Universidá d'Ámsterdam (1892) y en 1893 empecipió un *Atles llingüísticu de los dialeutos neerlandeses*. 

Ente les sos obres destaquen *Historia de la llingua y de la lliteratura neerlandeses* y *Ontwikkelingsgang der Nederlandsche Letterkunde*, traducíu como *Desenvolvimientu de la lliteratura neerlandesa* (1908-1927) que llegaría a tener siete volúmenes y qu'empresta atención especial a la influencia qu'exerció la lliteratura española sobre la neerlandesa nel sieglu XVII; editó amás la *Moria* y una coleición medieval de fábules, el *Isopet*.

## Bibliografía
*Jan te Winkel - Digitale bibliotheek voor de Nederlandse letteren.
*1910. *Professor Dr. J. te Winkel*. Prins der Geïllustreerde Bladen. Bladzijde 173 en 174.
*Biografisch Woordenboek van Nederland.

## Referencies
* Jo Tollebeek: *Men of Character. The emergence of modern humanities*. Wassenaar, 2011. ISBN 9789071093685
Xaponesismu

Denomínase **xaponesismu** a una pallabra nueva o neoloxismu proveniente del idioma xaponés y usada n'otru idioma, más o menos afecha. 

## Pallabres xaponeses n'asturianu
Unu de los procesos evolutivos de les llingües ye la incorporación de estranxerismos pa designar idees de les qu'escarecen. Ciertos idiomes son más abiertos qu'otros, pero práuticamente toos viven el procesu. Magar n'ocasiones les incorporaciones nun dexen de presentar resistencia per dalguna parte de la población hai munchos casos en que de xuru son un gran apurra y parte del intercambiu cultural. Nel casu de los xaponesismos n'asturianu tenemos:

* Bonsái
* Kárate y karateca
* Quimonu
* Samurái
* Saque
* Sintoísmu (*shinto*)
* Yen
* Yudu

## Referencies
Xaponés clásicu

El  ye la variante de xaponés faláu y escritu que s'utilizó mientres la yera Heian en Xapón, alredor de los sieglos X y XII. Ye'l socesor del xaponés antiguu y caracterízase por tener una gran influencia del vocabulariu chinu y sufrir estensos cambeos nel so fonoloxía.

El xaponés clásicu foi l'estándar pa la forma escrita del llinguaxe por enforma tiempu. El so usu empezó a tornar dempués de la Restauración Meiji, cuando los novelistes empezaron a escribir en xaponés modernu, a pesar de que los periódicos y los documentos oficiales siguieren escribiéndose en xaponés clásicu. Dempués de la Segunda Guerra Mundial, la mayoría del xaponés escritu yá taba representada pol xaponés modernu. Con too y con eso, na actualidá sigue teniendo usu lliterariu, especialmente en xéneros tradicionales como'l haiku.

## Ver tamién
* Xapón
* Idioma xaponés
* Hiragana
* Katakana
* Kanji
* Furigana
* Okurigana
* Xaponés antiguu
* Jōyō kanji. los 1945 carauteres consideraos básicos.
* Mojibake
* Nihongo nōryoku shiken: exame oficial del idioma xaponés
* Proto-japónico
* Shodou: caligrafía xaponesa
* Rōmaji

## Referencies

## Enllaces esternos
* Introducción al xaponés clásicu  (n'inglés)
Jawi

El **jawi** ye un alfabetu árabe afechu pa escribir el idioma malayu. Ye una de les dos formes d'escritura en Brunéi y ye usáu en menor grau en Malasia, Filipines, Indonesia y Singapur principalmente en contestos relixosos.

## Introducción
L'alfabetu jawi esistió mientres munchos sieglos nel archipiélagu indonesiu (Nusantara). El so desenvolvimientu ta venceyáu cola llegada del Islam. Consiste na so mayoría de calteres árabes xunto con calteres adicionales únicos pal jawi.

L'alfabetu jawi ye una de les escritures usaes pa escribir el llinguaxe malayu. El jawi usóse dende la era del Islam Pasai, a la era del reinu del sultán Johor y tamién Aceh nel sieglu XVII. Evidencia d'esto atópase na tablilla Terengganu (Batu Bersurat Terengganu) que data del añu 1303, ente que l'usu más antiguu del alfabetu romanu data del sieglu XIX.

## Lletres
Jebel Sinjar

as montes de **Jebel Sinjar**, **Jabal Sinjar** o **montes Sinjar** atopar al noroeste d'Iraq, na provincia de Ninawa, alzándose sobre l'amplia llanura d'Al-Jazirah (la isla), ente los ríos Tigris y Éufrates. El puntu más alto asítiase en redol a los 1.500 m. L'estremu occidental d'esta pequeña cadena montascosa enfusa en Siria. El ríu más importante que naz nesti llugar ye'l wadi Al-Tharthar, que percuerre 210 km hasta'l llagu Tharthar, 120 km al norte de Bagdag.

Nestos montes viven unos 150.000 curdos yazidíes, la metá de los prauticantes conocíos del yazidismu, unos 300.000 en tol mundu. 

El clima ye grebu y el paisaxe manero y ocre, con una vexetación esteparia que foi a menos, una y bones les investigaciones realizaes sobre'l polen presente nel suelu amuesen qu'hasta hai unos 300 años el llugar yera más húmedu. Les precipitaciones raramente superen los 400 mm añales.

## Referencies
* 
* http://www.indexmundi.com/zm/iz/200.htm

## Referencies

## Enllaces esternos
* http://beyondbordersphotography.com/blog/?p=65
* http://www.persee.fr/web/revues/home/prescript/article/paleo_0153-9345_1991_num_17_1_4540
Xíriga rimada cockney

La **xíriga rimada ''cockney*** (n'[[idioma inglés|inglés]] *cockney rhyming slang*) ye una forma d'espresión bien habitual nel [[inglés británicu]], especialmente na fala de les clases populares de [[Londres]]. Consiste en reemplazar una pallabra d'usu frecuente por otra que forma parte d'una frase fecha que rima con ella, pa depués esaniciar la pallabra que rima, que pasa a ser inferida. La sustitución tien munches vegaes un efeutu humorísticu poles sos connotaciones, como nel exemplu típicu d'utilizar *trouble* (*problemes*) por *wife* (*esposa*), xugando cola rima de *trouble and strife* (*problemes y discutinios*, una frase frecuente), pero tamién cola actitú convencionalmente asignada a les esposes.

Al depender de la conocencia estrecha de los vezos llingüísticos locales, la xíriga rimada ye malo d'entender pa quien nun tán familiarizaos con ella. Magar el so orixe ye inciertu, supónse que se desenvolvió precisamente a esti efeutu, pa evitar que los estraños entendieren la conversación. Delles hestories cunten que pudo aniciase nel mercáu, por que los veceros nun pudieren entender lo que los tenderos dicíen, anque tamién se cree que s'anició nes prisiones, por que los carceleros nun pudieren entender a los presos.

La xíriga rimada *cockney* foi llevada al cine en [[película (cine)|películes]] tan diverses como *Green Street Hooligans* o *Mary Poppins*, na que l'actor d'[[Estaos Xuníos]] [[Dick Van Dyke]] faía infructuosos esfuercios por sonar como un auténticu *cockney*. Tamién foi usada na archipopular [[serie de televisión]] británica *Only fools and horses*. Coles mesmes esiste un estilu de música llamáu *rockney*, interpretáu por grupos como [[Chas and Dave]], qu'utilicen la xíriga nos sos cantares.

== Exemplos ==

# apples = apples and pears = stairs = escalera #
jam = jam jar = car = coche #
trouble = trouble and strife = wife = esposa #
lee = [[Lee Marvin]] = starving = morriendo de fame #
bread = bread and honey = money = dineru #
britneys = [[Britney Spears]] = beers = cerveces
# porky = porky pies = lies = mentires
Ejemplo de frase en *cockney*:

* *Cockney'': I ran out o´ bread so I took me jam back to me gaff
* Inglés: I ran out of money so I took my car back to my house = Quedé ensin dineru, asina que volví a casa col coche.

## Referencies
Xirigoncia

La **xirigoncia** o **jeringonza** ye una variante lúdica del fala nes que s'entrepolen sílabes ente mediu d'una pallabra en forma repitida. Orixinalmente denominábase-y xirigoncia a cualquier llinguaxe de mal gustu, complicáu y malo d'entender, pero col tiempu'l so significáu varió a la modalidá específica d'intercalación.

Amás del entretenimientu, tamién puede usase como una manera de codificar el mensaxe (criptolalia) de forma qu'otres persones cercanes a los falantes ensin acostumar a esta forma de falar nun consigan entender lo que los falantes dicen.

Estes variantes danse como xuegu o entretenimientu en países de fala castellana como España y Hispanoamérica.

## Usu
* Dempués de cada sílaba amiéstase'l soníu "p" y repitir la vocal.

* Dempués de cada vocal amiéstase'l soníu "p" y repitir la vocal.
### Ejemplo
Conversación:
* Hopolapa, ¿copomopo epestapas? (Hola, ¿cómo tas?)
* Yopo epestopoy bipiepen, ¿ypi tupu? (Yo toi bien, ¿y tu?)
* Tapambiepen, grapacipiapas. (Tamién, gracies.)
* Epesopo yapa lopo sapabipiapa (Eso yá lo sabía)
Esiste una variante en pallabres con diptongu, nel tercer exemplu la pallabra "gracies" estremar en trés partes anque tenga dos sílabes, polo que da dos resultaos grapacipiapas y grapaciapas.

## Variantes
Otra variantes col llinguaxe consisten en

* Invertir l'orde de les sílabes, como nel vesre.

* Repitir la postrera vocal o l'acentuada, interponiendo dalguna partícula, ésti ye'l casu del rosarigasino;

* Inxertar sílabes como *cuti*. Perru en cuti dizse *cutipé cutirró*.

* Utilizar otres consonantes en llugar de la P. Por casu la F. (Hofolafa, ¿cófomofo efestáfas?)

Tamién hai otres formes de geringoso como la G-KQH, que ye un geringoso usáu cola lletra K, la pallabra siguiente cola lletra Q y la pallabra siguiente cola lletra H, por casu:

Hokolaka, coqomoqo eshestashas? (Hola, ¿cómo tas?)

Bikienken, yqy tuhu? (Bien ¿y tu?)

Bikienken tamqanbienqen (Bien tamién....)

## Ver tamién
* Rosarigasino
* Vesre
* Pig Latin

## Referencies

## Enllaces esternos
* Jeringozator  - Un traductor d'español a jeringozo (pallabres acentuaes nun funcionar).
Xuegos de la Francofonía

Los **Xuegos de la Francofonía** son una combinación d'eventos deportivos y artísticos nes naciones de fala francesa que se realiza cada cuatro años dende 1989, de manera similar a los Xuegos de la Mancomunidá Británica. Nos xuegos participen atletes y artistes de los 56 naciones miembro de la Francofonía, incluyendo a Canadá, Bélxica, Guinea Ecuatorial y Suiza. El númberu de participantes algama los 3.000 atletes

## Sedes


## Países participantes
Participen les delegaciones de los países miembros de la Organización Internacional de la Francofonía:

Tamién participen nestos xuegos, les delegaciones de los países miembros acomuñaos de la Organización Internacional de la Francofonía:
* 
* 
* 

Inda nun participaron les delegaciones de los países que son observadores de la Francofonía:

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina oficial de Los Xuegos de la Francofonía (en Francés)
Xuramentos d'Estrasburgu

Los **Xuramentos d'Estrasburgu** (*Sacramenta Argentariae*) son unos xuramentos d'ayuda mutua emprestaos el 14 de febreru de 842 ente dos de los nietos de Carlomagno, Carlos el Calvo y Luis el Xermánicu, contra'l so hermanu Lotario, onde s'atopa'l primer testimoniu d'una llingua romance falada en Francia, yá claramente distinta del llatín, que marquen la nacencia de la llingua francesa. 

Los Xuramentos d'Estrasburgu fueron declaraos y redactaos nesti protofrancés y en *teudisca lingua* (llingua xermánica), per caúnu de los dos monarques na llingua del otru, y dempués poles sos tropes, de cuenta que tol mundu pudiera entendelo. 

Fueron trescritos por Nitardo, otru nietu de Carlomagno, y vienen ilustrar el momentu en que'l llatín lliterariu, utilizáu nos documentos, dexó de ser intelixible pol pueblu.

## Testu en ''teudisca lingua''

Escritu nuna llingua xermánica de tipu fráncicu, falada na rexón renana. Pronunciáu por Carlos el Calvo.

* In Godes minna ind in thes christianes folches ind unser bedhero gealtnissi, fon thesemo dage frammordes, so fram so mir Got geuuizci indi mahd furgibit, so haldih tesan minan bruodher, soso man mit rehtu sinan bruodher scal, in thiu, thaz er mig sosoma duo ; indi mit Ludheren in nohheiniu thing ne gegango, zhe minan uuillon imo ce scadhen uuerhen*

## Testu en ''romana lingua''

Escritu en *protofrancés*, claramente distintu del llatín, pero ensin munchos de les traces qu'estremen al francés de los primeros testos lliterarios. Pronunciáu por Luis el Xermánicu.
Esti "protofrancés" sicasí, tien claramente traces del occitanu y el catalán, vease;
'Per l'amor de Deu i per del poble cristià i nostre comú salvació/ salvament, d'ací en endavant, quant Deu sabiesa i poder em doni...'
Aiudha; ajuda 
Cadhuna; cadascuna
Dreit; Dret

La influencia del latin escritu rescampla en cuanto al llugar del verbu refierse.

## Traducción al asturianu
Traducción del testu en *romana lingua*

*Pol amor de Dios y pol pueblu cristianu, y por el nuesu bien común, d'equí p'arriba, mientres Dios déame sabiduría y poder, voi socorrer a este'l mio hermanu Carlos cola mio ayuda y cualesquier otra cosa, como se debe socorrer a un hermanu, según ye xustu, a condición de qu'él faiga lo mesmo por mi, y nun voi tener nunca alcuerdu dalgunu con Lotario que, pola mio voluntá, pueda ser perxudicial pal mio hermanu Carlos.*

## Otros testos d'orixe francés
Esisten otros testos anteriores a los Xuramentos, qu'atestigüen el romance faláu en Francia, como les gloses de Cassel, del sieglu VII, o les gloses de Reichenau, un sieglu posteriores. Estos son, sicasí, glosarios o llistes de pallabres. 

El segundu testu completu de la hestoria de la llingua francesa ye la Secuencia de Santolaya, fechada en 880, y que constitúi'l primer testu lliterariu francés.

## Ver tamién
*Tratáu de Verdún

## Referencies

## Enllaces esternos
*El testu orixinal de Nitardo qu'inclúi los Xuramentos d'Estrasburgu:
**L'orixinal en llatín 
**Traducíu al francés
Kevade

***Kevade*** (*Primavera* n'estoniu) ye una película de 1969 dirixida por Arvo Kruusement ye una adautación cinematográfica en blancu y negru de la popular novela del mesmu nome del escritor estoniu Oskar Luts'.

En 1970 la película vendió 558.000 entraes n'Estonia (que tien una población total de 1,34 millones d'habitantes) y 8,100,000 na Xunión Soviética en 1971. La película foi re-estrenada n'Estonia'l 13 d'abril del 2006.

La película foi filmada en Palamuse, Estonia.

El 7 de xineru del 2012 Google Estonia dedica la so portada al cumpleaños 125 d'Oskar Luts con un Doodle con referencia a Kevade.

## Repartu

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Kilometroak

**Kilometroak** ye una fiesta que se celebra'l primer domingu d'ochobre na provincia vasca de Guipúzcoa, País Vascu. Pa recaldar fondos coles mires d'ayudar a la ikastola de la llocalidá organizadora, que varia en cada edición. Esta fiesta data de 1977 y dende entós foise celebrando cada añu. 

## Oxetivos

*Ayudar económicamente en cada edición a la ikastola de la llocalidá organizadora.
*Dar a los ciudadanos la oportunidá de sentise cerca de la ikastola, l'euskara y la cultura vasca.
*Fomentar l'euskara y les actividaes entorno a la cultura vasca.

## Ediciones

* 1977: Beasain-Lazkano
* 1978: Zubieta
* 1979: Azpeitia
* 1980: Tolosa
* 1981: Arrasate/Mondragón
* 1982: Hernani
* 1983: Donostia/San Sebastián
* 1984: Renteria
* 1985: Zumarraga-Urretxu-Legazpia
* 1986: Deba
* 1987: Zarautz
* 1988: Irun
* 1989: Oñati
* 1990: Andoain
* 1991: Bergara
* 1992: Oiartzun
* 1993: Ordizia
* 1994: Legazpia
* 1995: Donostia/San Sebastián
* 1996: Elgoibar
* 1997: Pasaia-Lezo
* 1998: Tolosaldea
* 1999: Renteria
* 2000: Azpeitia
* 2001: Beasain
* 2002: Zumarraga-Urretxu
* 2003: Lazkano
* 2004: Orio-Zarautz
* 2005: Aretxabaleta-Eskoriatza
* 2006: Oiartzun (Guipúzcoa)
* 2007: Bergara
* 2008: Irura
* 2009: Donostia/San Sebastián
* 2010: Lezo
* 2011: Azpeitia
* 2012: Andoain
* 2013: Tolosa
* 2014: Orio
* 2015: Usurbil
* 2016: Bergara
* 2017: Oñati
* 2018: Zumarraga-Urretxu
*2019: Zarautz
*2020: Amasa-Villabona Zizurkil

## Otres celebraciones rellacionaes
Llistáu de fiestes en favor de les ikastoles por provincies:

* "Ibilaldia" (En Vizcaya).
* "Nafarroa Oinez" (En Navarra). 
* "Herri Urrats" (Nel País Vascu francés).
* "Araba Euskaraz" (n'Álava).

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina web oficial del Kilometroak
Kim Da-som

**Kim Da Som** (; ), conocida como **Dasom** , ye una cantante y actriz surcoreana. Foi miembru del grupu del grupu femenín surcoreanu Sistar baxu Starship Entertainment. Actuó en películes y obres televisives, incluyendo *Family* (2012–13) y *Melody of Love* (2013–14).

## Carrera

### Pre-debut
Antes de cantar, Dasom había entráu y ganáu en dellos concursos de poemes y composiciones.

### Sistar

En xunu de 2010, Dasom fixo'l so debú como miembru de Sistar en *[[Music Bank]]* de KBS col senciellu debú «Push Push».

### Carrera en solitariu
Dasom apaeció nel videu musical del cantar «Rock Ur Body» de VIXX la cual foi publicada'l 13 d'agostu de 2012. Ella tamién apaeció nel videu musical «Please Don't...» de K.Will publicáu'l 10 d'ochobre de 2012.

El 15 y 16 de xineru, Dasom foi una MC de Golden Disk Awards, celebráu en Malasia. Ella llogró'l papel principal del videu musical «Love Blossom» de K.Will.

Dasom interpretó'l papel principal del drama *Melody of Love*.

El 20 d'abril de 2015, revelóse que Dasom va xunir al *reality show* *Law of the Jungle* xunto con Jinwoon de 2AM. El *reality show* empezó a emitise en mayu.

El 14 de xunu de 2015, revelóse que Dasom xunir a la serie de variedaes *My Little Television* de MBC como convidada regular.

El 6 de xunetu de 2015, revelóse que Dasom protagonizaría un drama tituláu *[[La nuera escéntrica|The Eccentric Daughter-in-Law]]*. Ella taría interpretando a Oh In Young, miembru d'un grupu de moces. El drama contién doce episodios y empezó a emitise'l 17 d'agostu de 2015.

En xineru de 2017, Starship Entertainment publicó *Vintage Box Vol. 4*, una collaboración de Dasom y 40.

## Discografía
### Collaboración y bandes sonores

## Filmografía
### Película

### Series de televisión

### Programes de variedaes

### Presentadora

### Apaición en videos musicales

## Premios y nomamientos

## Referencies

## Enllaces esternos

*
Kim Dong-jun

**Kim Dong-jun** (; Busan, 11 de febreru de 1992) ye un cantante y actor surcoreanu.

## Biografía
Tien un hermanu mayor, Kim Dong-hyeon.

## Carrera
Nel 2010 y con namái 17 años debutó per primer vegada col grupu musical "ZE:A" xunto a Hee-chul, Park Hyung-sik, Jun-young, Kwang-hee y Tae-heon y de los subgrupos "ZE:A Five" y "ZE:A J". El 9 de febreru del 2017 anuncióse que'l grupu habíase separáu.

Nel 2014 foi designáu como unu de los portadores de l'antorcha de los "17mo Asiáticos Incheon Xuegos" (2014 Incheon Asian Games).

Nel 2015 apaeció per primer vegada nel esitosu programa de televisión surcoreanu Running Man (tamién conocíu como "Leonning maen") onde formó equipu colos sos compañeros de "ZE:A". Esi mesmu añu ganó'l Premiu Revelación nel novenu "Festival Musical añal Daegu Internacional" (n'inglés: "Daegu International Musical Festival 2015") pol so papel nel musical "All Shook Up”.

Nel 2016 xunióse apaeció nel programa d'espectáculu de variedaes "King of Mask Singer" concursando como "A Day's Trip Chuncheon Station".

Esi mesmu añu anunció que llanzaría'l so primer single como solista.

El 21 de mayu del 2018 anuncióse que se xuniera al repartu principal de la serie About Time onde va dar vida a Jo Jae-yoo, un xeniu y habilidosu direutor musical qu'escarez d'humanidá. - **convidáu**
|-
| align="center"| 2010 - 2015 || *[[Let's Go! Dream Team|Let's Go! Dream Team 2]]* || **miembru**
|-
| align="center"| 2014 || *[[Law of the Jungle|Law of the Jungle in Borneo]]* || **8** episodios - (ep. #100-107) - **miembru**
|-
| align="center"| 2014 || *[[I Live Alone]]* || episodios #76 - **convidáu**
|-
| align="center"| 2012, 2013, 2014 || *[[Hello Counselor]]* || **4** episodios - (Ep. #91, 135, 174 y 201) - **convidáu**
|}

### Series de televisión

### Películes

## Premios y nomamientos

## Referencies

## Enllaces esternos
 
* 
* Soompi News - Kim Dong-jun
* Allkpop News - Kim Dong-jun
Kanji kentei shiken

El , tamién conocíu como , o , ye una prueba d'aptitú na conocencia de los kanji. El Kanken ye un exame del nivel de llectura, escritura y correutu emplegu de los kanji.

Esisten 12 niveles distintos, siendo'l más fácil el nivel 10 y el más difícil el nivel 1, cola inclusión de niveles entrepolaos pre-2 y pre-1. Ta entamáu pola Fundación del Exame d'Aptitú de Kanji (財団法人日本漢字能力検定協会) y reconocíu oficialmente pol Ministeriu d'Educación Xaponés a partir del nivel 8. Dura 40 minutos pa los niveles entendíos ente'l 10 y el 8, y una hora pa los siguientes. Esíxese un porcentaxe de respuestes correutes del 80% pa los niveles entendíos ente'l 10 y el 8, el 70% pa los siguientes hasta'l pre-2 y de nuevu'l 80% pa los más avanzaos. El nivel 2 ye lo más alto que suel llegar un falante nativu, inclusive aquellos con una educación cimera, y supón una ventaya p'atopar emplegu o llograr beques. Los niveles pre-1 y 1 son desaxeradamente raros inclusive ente los mesmos xaponeses.

El Kanken namái esamina'l nivel de conocencia de kanji, polo que nun tien el mesmu oxetivu que'l Nōryoku shiken, pero puede sirvir de complementu. En principiu taba pensáu pa esaminar el nivel de los mesmos xaponeses, pero puede esaminase cualquier persona independientemente de la so nacionalidá. Esisten centros desaminadores fora de Xapón, pero los niveles pre-1 y 1 namái tán disponibles nos centros de Xapón. Cada añu celebren trés convocatories en febreru, xunu y ochobre.

## Exercicios per nivel

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina oficial del Kanken (namái en xaponés)
Justizia Euskaraz

***Justizia Euskaraz*** (*Xusticia n'euskera*, traducíu) ye un proyeutu pa impulsar la normalización del usu del euskera nos xulgaos y l'oxetivu principal ye garantizar el derechu de la ciudadanía a dirixise a l'Alministración de Xusticia en cualesquier de los dos idiomes oficiales (euskera y castellán) de la Comunidá Autónoma Vasca y de Navarra.

## Proyeutu

En 1996 foi tresferida a les Comunidaes Autónomes la competencia de l'alministración de la Xusticia. Como esta competencia foi tresferida, les Comunidaes Autónomes que tienen dos idiomes oficiales (Cataluña, Comunidá Autónoma Vasca, Navarra, Galicia y Valencia) trabayaron pa poder garantizar los derechos llingüísticos de la ciudadanía nestos territorios.

Nel casu del euskera, son dos les Comunidaes Autónomes implicaes: la Comunidá Autónoma Vasca y la Comunidá Foral de Navarra.

### Marcu xurídicu
L'usu del euskera na alministración de xusticia rexir en por un marcu llexislativu basáu principalmente en:
* Artículu 3 de la Constitución Española de 1978
* Artículu 6 del Estatutu d'Autonomía de la Comunidá Autónoma Vasca
* Artículu 9 de la Llei Orgánica de Reintegración y Amejoramiento del Réxime Foral de Navarra (LORAFNA)
* Llei 10/1982, de 24 de payares, básica de normalización del usu del euskera
* Llei Foral 18/1986, de 15 d'avientu, del Euskera
* Llei Orgánica del Poder Xudicial artículos 231 y 341
* Carta Europea de les Llingües Rexonales o Minoritaries
* Decretu 174/2010, de 29 de xunu, de normalización llingüística de l'Alministración de Xusticia na Comunidá Autónoma Vasca

## Proyeutu ''EPAIBI''

El proyeutu *EPAIBI* impulsar el Gobiernu Vascu.

## Proyeutu ''Auzia Euskaraz''

El proyeutu *Auzia Euskaraz* (*Pleitu o Pleitu n'euskera*, traducíu) foi impulsáu tamién pol Gobiernu Vascu. Dientro d'esti proyeutu destácase l'aplicación *“Auzia Euskaraz”,* una ferramienta dixital creada pol equipu de normalización llingüística de l'Alministración de Xusticia coles mires d'impulsar el euskera na Xusticia.

### ''Eman Zure Euskara!''
*Eman Zure Euskara!* (*Da'l to euskera*, traducíu) ye otru proyeutu que s'integra nel proyeutu *Auzia Euskaraz*. Esti proyeutu pretende crear la primer comunidá íntegramente n'euskera nel ámbitu de la xusticia.

## Asociación ''Justizia Euskaraz''

L'asociación *Justizia Euskaraz* (*Justizia Euskaraz Elkartea*) ye una asociación creada en 2004 pa la defensa de los derechos llingüísticos na Alministración de Xusticia. El presidente de l'asociación ye Esteban Umerez. Dientro de l'asociación hai llexisladores, abogaos, procuradores, xueces, maxistraos, profesores de Derechu...

## Participantes

En toos estos proyeutos participen abogaos, fiscales, xueces, maxistraos... Ente los xueces, juezas, maxistraos y maxistraes que participen nestos proyeutos, tán:
* Gabiñe Biurrun
* Nekane San Miguel
* Diego Dorronsoro

## Referencies
Koha ditore

**Koha ditore** ye un diariu de Kosovu, provincia autónoma de Serbia anguaño so l'alministración de les Naciones Xuníes. Foi publicáu per primer vegada en 1997 y el so propietariu ye'l *Grupu Koha*. Anguaño'l so direutor ye Flaka Surroi, hermana de Veton Surroi un popular políticu albanokosovar. Veton Surroi foi'l responsable del periódicu hasta 2004, pero arrenunció del so cargu al empezar la so carrera política dientro del Partíu reformista ORA. *Koha ditore* publicar íntegramente n'albanés el so nome significa "*El tiempu a diariu*".

## Oríxenes

* Unes informaciones 
* Infprmaciones y proyeutos 
* Numeros y datos
Krio

El **krio** ye un idioma criollu desenvueltu en Sierra Lleona, principalmente na capital, Freetown, polos descendientes d'esclavos lliberaos estauxunidenses y cimarrones xamaicanos a partir del sieglu XVIII.

## Orixe y desenvolvimientu
Tres l'apaición de llingües criollas basaes nel idioma inglés nel área del África occidental nel sieglu XVIII, y cola fundación de Freetown en 1792, estos pidgin presistentes fueron progresivamente incorporaos na fala de dellos grupos en Sierra Lleona ente 1787 y 1855. El pidgin inicial gradualmente evolucionó escontra un llinguaxe estable, la llingua materna de los descendientes d'aquelles primeres comunidaes, y la llingua franca de Sierra Lleona.

Na década de 1960, Thomas Decker tradució delles obres de Shakespeare al krio, y compunxo poesía orixinal en krio. Na década de 1980 el Nuevu Testamentu foi traducíu a krio.

## Carauterístiques
L'idioma krio ye la llingua franca d'unos 4 millones de sierraleoneses o otros grupos étnicos y los miles de decendentes krios d'otres partes d'África Occidental. Ye la llingua materna d'unes 500.000 persones. Contién elementos del idioma yoruba y del idioma igbo. Acordies colos datos disponibles en 2011, el krio yera faláu pol 90% de la población de Sierra Lleona.

El pichi ye una llingua falada en Guinea Ecuatorial derivada del krio, que llegó per primer vegada a la isla de Bioko lleváu polos pobladores africanos que veníen de Freetown, Sierra Lleona, en 1827. El pichi ye'l segundu idioma más faláu nel país, namái por detrás del fang y siguíu de cerca pol bubi. Emplegada principalmente polos fernandinos, grupu étnicu establecíu en Bioko, y ta bastante influyida pol español, idioma oficial de Guinea Ecuatorial.

Esisten tamién comunidaes de falantes de krio en Gambia, Nixeria y Camerún.

## Referencies

## Bibliografía
* Ethnologue report for language code:kri
* "The Use of Pre-Verbal Particles in Sierra Leone Krio"

## Enllaces esternos

* Ethnologue report for Krio
* Krio Research Centre at Umeå University, Sweden.
* Krio proverbs
* The Universal Declaration of Human Rights in Krio
* PanAfrican L10n page on Krio (& Pidgin)
Kuanua

El **kuanua** o **tolái** ye una llingua falada pol pueblu tolái de Papúa Nueva Guinea, que viven na península de Gazelle en Nueva Bretaña del Este. (Esti llinguaxe ye de cutiu mentáu na lliteratura como "tolai". Sicasí, el tolai ye en realidá'l nome del grupu cultural. Los tolais referir a la so llingua como *Atún Tinata*, que se traduz como la Verdadera Llingua.)

## Clasificación
El kuanua pertenez a la caña oceánica de la familia de llingües austronesies. El más inmediatu ye'l subgrupu ye'l grupu d'idiomes de patpatar-tolai qu'inclúi tamién el minigir (tamién falada na península de Gazelle) y el patpatar (faláu en Nueva Irlanda).

## Distribución xeográfica
Falar na península de Gazelle na Nueva Bretaña Oriental de la provincia de Papúa Nueva Guinea.

## Idiomes derivaos
El kuanua dizse que ye una de les principales llingües de sustratu del tok pisin. Dellos artículos del vocabulariu del tok pisin que probablemente vienen del kuanua (o una llingua estrechamente rellacionada) inclúin:

*aibika (de ibika) - Hibiscus manihot
*buai - Nuez de areca
*diwai (de dawai) - árbol, madera *guria
- terremotu *kawawar
(de kavavar) - jengibre
*kiau - güevu
*lapun - persona mayor
*liklik (de ikilik) - pequeñu *umben
(de uben) - rede de pesca

## Referencies

## Enllaces esternos
Kwon

**Kwon** o tamién escritu **Gwon**  ye un apellíu bien común en Corea. Delles fontes indiquen la esistencia de 56 clanes, pero la mayoría d'ellos fundiéronse col clan d' Andong Kwon na facción Sijeung Gong, pocu dempués de la creación de Corea del Sur.

## Persones notables
* Gwon Yul: xeneral del sieglu XVI.
* Kwon Boa: cantante, actriz, compositora, baillarina y modelu.
* Kwon Sang Woo: actor.
* Sol Bi (nacida como Kwon Seon Mi): actriz y cantante. Antigua miembru del grupu Typhoon.
* G-Dragon (nacíu como Kwon Ji Yong): compositor, músicu y cantante. Líder del grupu Big Bang.
* Kwon Yuri: cantante actriz, compositora, baillarina, rapera, modelu, presentadora de TV y MC. Integrante del grupu Girls' Generation.
* Kwon So Hyun: cantante, baillarina y rapera. Integrante del grupu 4minute.
* Kwon Yul: coreanu-americanu, ganador del programa *Survivor: Cook Islands*.
* Kwon Min: pianista coreana-americana.
* Kwon Elizabeth, patinadora norte-americana.
* Kwon Nara: integrante del grupu Hello Venus.
* Kwon Ri Se: antigua integrante del grupu Ladies' Code, finada'l 7 de setiembre de 2014, díes dempués d'un tráxicu accidente.
* Kwon Hyuk: cantautor y productor musical surcoreanu.

## Ver tamién
* Nome coreanu

## Referencies

## Enllaces esternos
Küchendeutsch

**Alemán negru de Namibia** (n'alemán: *Küchendeutsch*, *"alemán de cocina"*) ye una llingua criolla falada en delles partes de Namibia basándose nel alemán estándar.

Esta llingua criolla ta cerca de la estinción. Fálase sobremanera polos africanos que sirvieron a los sos amos coloniales cuando Namibia foi conocida como África del Suroeste Alemana, pero que nun aprendieron l'alemán estándar. Anguaño los sos falantes tamién utilicen l'alemán, l'inglés o'l afrikaans.

## Ejemplo
Oraciones d'exemplu y los sos equivalentes n'alemán estándar:
* *Lange nicht sehen* - enforma nun se ve ("Lange nicht gesehen")
* *Was Banane kosten?* - ¿Cuántu cuesta'l plátanu? ("Was kostet die/eine Banane?")
* *spät Uhr * - ye tarde ("ye ist spät")
* *Herr fahren Jagd, nicht Haus* - l'home va cazar, y nun ta en casa ("Der Herr geht zur Jagd, und ist nicht zu Hause")

## Ver tamién
* Idioma alemán en Namibia
* Alemán de Natal, faláu en Sudáfrica

## Referencies

* Ana Deumerta, *Namibian Kiche Duits: The Making (and Torne) of a Neo-African Language*, Universidá de Ciudá del Cabu *
Susanne Mühleisen, Emil Schwörers ''Kolonial-Deutsch'' (1916)
Lady Rojas Benavente

**Lady Rojas Benavente**  ye profesora universitaria peruanu- canadiense. Trabaya nel departamentu d'Estudios Clásicos, Llingües Modernes y Llingüística como educadora de lliteratura hispanoamericana na Universidá Concordia. 
Lady Rojas Benavente ye investigadora en teoríes poétiques, narrativa y drama, los estudios de xéneru, el feminismu, la educación contemporánea, los derechos humanos y la inmigración llatina en Canadá. Benavente tamién participa de manera activa na Asociación d'artistes de Laval pa promover más conocencia sobre los autores llatinoamericanos. Presentemente, ye parte del organismu canadiense “*Passages*” que promueve la tolerancia nos centros d'educación. Benavente ocúpase igualmente d'un proyeutu multicultural nel Colexu Marie de France sobre la situación de los inmigrantes peruanos en Montreal. Publicó poemes y cuentos en Canadá, Perú y Francia.
## Educación
* 1991 Doctoráu en Lliteratura Hispánica de la Universidá Laval, Quebec, Canadá.
* 1985 Maestría en Lliteratura Española de la Universidá de Ottawa, Ontario, Canadá. Cum Laude. 
* 1983 Llicenciatura n'Artes n'Hestoria y Español, Universidá de Ottawa, Ontario, Canadá. 
* 1968 Diploma de calificación como profesor d'enseñanza secundaria especializada en Llingua y Lliteratura Española, Psicoloxía y Filosofía, Universidá Pedagóxica Nacional de la Muyer, Lima, Perú. Cum Laude.
## Obra
Nel añu 2008, Lady Colorada crea nel cursu SPAN 303 (*Critical Reading of Hispanic Texts*). Un añu más tarde, crea nel cursu SPAN 470 (sobre atestiguo). Esi mesmu añu entama'l Día Internacional de la Poesía pola paz na Universidá de Concordia. (Montreal).

Rojas publicó cuatro llibros: el so poemariu: *Étoile d'eau. Estrella d'agua* (2006) traducíu al francés por Nicole Barré, y trés obres de crítica lliteraria: *Allumamientu verbal nos 90. Escritores peruanes: signos y plátiques* (1999); y con Catherine Vallina: *Celebración de la creación lliteraria d'escritores hispanes nes Amériques* (2000), y *Poétiques d'escritores hispanu-americanes a l'alba del próximu mileniu* (1998).

## Nominaciones
Nel 2004, Lady Rojas gana la medaya d'honor de la Universidá de Pau y la ciudá Bagnères-de-Bigorres, de Francia. Nel mesmu añu recibió la Medaya Pablo Neruda de l'Asociación Peruana d'Intelectuales. N'añu 2007, Lady Rojas tamién ganó dos premios en reconocencia a la so obra lliteraria y la so participación cultural. El primeru, un Diploma d'Honor del Institutu Lliterario y Cultural Hispánicu, en Luján - Arxentina, y el segundu, una pintura de l'artista Susana Beibe.

## Referencies

## Bibliografía
* 
* http://www.concordia.ca/congress2010/includes/bios/Lady-Rojas-Benavente.html?height=400&width=500 
* 
* http://thechronicleherald.ca/books/43999-poets-artist-show-fredericton%E2%80%99s-beauty
Lagom

**Lagom** ye una pallabra d'orixe suecu (nórdicu) que significa 'casi perfectu', 'suficiente', 'fayadizu', 'tantu o tan bonu como tendría de ser'.

Una frecuente y popular cita etimolóxica qu'espresa'l so significáu, ye que la pallabra *lagom* provién de les comíes na vieya sociedá agrícola mientres les cualos toos na facienda acostumaben a comer de la mesma olla y beber del mesmu vasu o de la mesma taza. Yera entós necesariu qu'algamara pa toos. Esto ye sicasí un mitu. El diccionariu de la Real Academia Sueca categoriza la etimoloxía como una vieya declinación de la pallabra *lag* (llei) onde'l sufixu *-um* nel suecu antiguu determinaba'l dativu de la forma plural. El significáu orixinal de la pallabra *laghum*, que yera'l so delletréu normal, yera 'd'alcuerdu a la llei', 'llegalmente'. Non necesariamente referíu a una llei xurídica. Nel so llugar tratar d'una *llei* con un significáu daqué cercanu a la espresión 'de mancomún'. El significáu de la pallabra vieno amenorgase col tiempu a daqué averáu a 'apropiáu', 'pal común de toos' o más cenciellamente 'nin enforma nin pocu' o 'tanto como a los demás'.

Inclusive la llista de pallabres de la Enciclopedia Nacional describe la pallabra como'l dativu de la forma plural de *llei* pero col significáu 'posición correuta' o 'rellación correuta'. Dacuando una espresión llógrase entender meyor si pensar como tando en 'desalcuerdu cola llei'. *Lagom* ye la cantidá que se precisa por que daqué esti 'n'alcuerdu cola llei' ye dicir como tien que ser. El verbu que resulta más familiar a la pallabra *lagom* llámase *laga* que significa reparar daqué (como por casu un vehículu) o cenciellamente preparar daqué (como por casu la comida). 

Una apreciación común de la pallabra ye que ye esclusiva del idioma suecu y que nun esiste en casi nengún otru idioma, con esceición del noruegu (tantu *[[bokmål]]* como *[[nynorsk]]*). Ente los idiomes que nun tienen traducción direuta esisten pallabres con significaos similares que pueden ser utilizaes en diverses traducciones so evidentes condicionantes semántiques. Por casu nel mesmu noruegu la pallabra *passelig* y en danés la pallabra *tilpas*. Inclusive en serbocroata *taman*, en estoniano *paras* y en xaponés *choudo* son pallabres que s'averen significativamente.

## Referencies

## Enllaces esternos
Lagunen-deutsch

El ***lagunen-deutsch***, conocíu tamién como «*launa-deutsch*» o «*Laguner-Deutsch*», ye un dialeutu del idioma alemán que se fala pela redolada del llagu Llanquihue, na Rexón de Los Lagos (Chile), polos descendientes de los inmigrantes llegaos dende Alemaña a mediaos del sieglu XIX. 

El lagunen-deutsch integró elementos del idioma español, inclusive incorporando falsos cognaos, y recibíu la continua influencia del alto alemán estándar que s'enseñó nos colexos alemanes de la zona. Dende esti dialeutu pasaron dellos elementos léxicos al español chilenusobremanera nomes de recetes de cocina como *[[kuchen]]* y *[[strudel]]*.

## Ver tamién
* Idioma alemán en Chile
* Alemañol
* Llingües de Chile

## Referencies

## Enllaces esternos
* Tiroler in Südamerika - Llanquihue, Chile (n'alemán)
LangMaker

**LangMaker** correspuende tantu a un software, un sitiu web y una llista de discutiniu, toos creaos por Jeffrey Henning; dende febreru de 2009 el sitiu nun funcionó correutamente.

## Software
El software LangMaker dexa derivar vocabulariu ficticiu a partir d'unes regles daes. Foi creáu como una ayuda tanto a los ideolingüistas, como a escritores de ficción que deseyen dar nomes ficticios, principalmente n'obres de xéneru fantásticu.

## Sitiu n'Internet
El sitiu n'Internet foi unu de los principales sitios de referencia sobre llingües construyíes.

El sitiu foi un sitiu de autopublicación controlada, esto ye que cualquier persona puede crear artículos sobre nueves o vieyes llingües artificiales y l'editor del sitiu, Jeffrey Henning, namái revisa que lo que se publicar paeza ser una llingua artificial ensin una valoración sobre la calidá o complexón de la mesma.

## Llista de discutiniu
Esistieron realmente dos llistes de corréu electrónicu: Langmaker@yahoogroups.com y Langmaker2@yahoogroups.com&nbsp;.

La primer llista foi una llista de distribución, orixinalmente dedicada al software LangMaker, pero anguaño utilizada p'anunciar novedaes del sitiu LangMaker.

La segunda foi una llista de discutiniu xeneral sobre llingües artificiales.

## Ver tamién
* Llingua construyida

## Referencies

## Enllaces esternos
* LangMaker.com (archivu)
Lapao

El **lapao** ye un dialeutu del naxi, faláu na China meridional y zones de Birmania y el Tíbet por unes 300.000 persones. Puede escribise por aciu pictogrames o bien con signos silábicos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Latin American Board

**Latin American Board** (**LAB**) ye un departamentu académicu de la Universidá de Georgetown. Foi creáu en 2006 pa fortalecer les rellaciones de la universidá con América Llatina y la Península Ibérica, LAB alliniar nos esfuercios académicos de la Universidá de Georgetown de formar nes temes de comerciu internacional y competitividá global, al traviés de proyeutos empobinaos a resultancies y estratexa. La directiva de Latin American Board ta formada por líderes destacaos de la Rexón tantu del sector públicu, priváu, y ensin fines d'arriquecimientu. 

L'actividá principal de Latin American Board ye'l *Global Competitiveness Leadership Program* (GLC), qu'unvia ente 35 a 40 estudiantes d'España, Portugal y América Llatina a un diplomáu de 4 meses en Georgetown sobre *lideralgu global*. Dende 2009 los ex-alumnos del GLC faen una xunta añal llamada iClass, que se realiza en distintes ciudaes iberoamericanes. 

Na xunta consultiva y la xunta editorial de Latin American Board figuraron nomes como José María Aznar (ex-presidente d'España), Fernando Henrique Cardoso (ex-presidente de Brasil), Vicente Fox (ex-presidente de Méxicu), Ricardo Lagos (ex-presidente de Chile), Andrés Pastrana (ex-presidente de Colombia).

## Referencies

## Enllaces esternos
* Latin American Board de la Universidá de Georgetown. Sitio n'español.
Latin NCAP

El **Programa d'Evaluación de Vehículos Nuevos p'América Llatina y el Caribe** (**Latin NCAP**) ye un programa de seguridá p'automóviles creáu en 2010 pola Federación Internacional del Automóvil Rexón IV, la fundación FIA, el International Consumer Research & Testing y la Fundación Gonzalo Rodríguez. La iniciativa tien sofitu del Bancu Interamericano de Desenvolvimientu (B.I.D.), siguiendo'l programa Euru NCAP y otros esquemes alredor del mundu. El so oxetivu ye probar la seguridá activo y pasivo de nuevos automóviles vendíos n'América Llatina y el Caribe.

## Ver tamién
* Euru NCAP
* Global NCAP
* ASEAN NCAP
* C-NCAP
* J-NCAP
* NHTSA
* IIHS
* Nasva
* Seguridá automovilística

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu oficial de Latin NCAP
* Descripción xeneral de les pruebes de Latin NCAP
Llingua aUI

**aUI** ye una llingua artificial creada por John W. Weilgart a principios de la década de 1960. Pola so estructura entra dientro de les llingües filosófiques o llingües lóxiques.

## Historia

L'aUI apaeció per primer vegada na publicación *"aUI: The Language of Space: Pentecostal Logos of Love & Peace"*, 1962, siendo, según Weilgart, un idioma absolutamente lóxicu y racional.

John W. Weilgart, un psiquiatra d'Iowa d'orixe austriacu afirmó aprender l'idioma d'un ser del espaciu esterior. La pallabra *"aUI"* significa (en aUI) *"espaciu-mente-soníu"*. Otros llibros posteriores del mesmu autor afondando sobre esta llingua van ser *"aUI: The Language of Space: For the First Time Represented and Adapted to the Needs of This Planet"*, 1967 y *"Cosmic Elements of Meaning: Symbols of the Spirit's Life: A Cosmology for Mankind's Survival in the Atomic Age of Space"*, 1975.

## Carauterístiques
aUI utiliza 42 fonemes (incluyendo variaciones nasalizadas de les vocales pa los númberos), a cada unu de los cualos ta acomuñáu un significáu, siendo estos 42 conceutos básicos a partir de los que se constrúin el restu. Magar Weilgart proponía un xuegu propiu d'ideogrames de la so invención, de normal úsense los calteres del alfabetu llatín pa representar la escritura en aUI.

***** Nasalizaes.

### Delles pallabres en aUI

* Dios: kU
* Diablu: yrkU
* Animal: vos
* Animal domésticu: bos
* Perru: waubos
* Gatu: bo*zvos
* Caballu: ukbos
* Páxaru: kEos
* Pescáu: jEos
* Árbol: tok
* Fruta: ot
* Agua: jEn
* Líquidu: jE
* Aire: kE
* Sol: a*ki
* Lluna: y*ki
* Avión: kEged
* Casa: uga

## Referencies
* Alan Libert, *A priori Artificial Languages*. Lincom Europa, Munich, 2000. ISBN 3-89586-667-9
* John W. Weilgart, ''aUI, Language of Space: Logos of Love, Pentecostal Peace, and Health Thru Harmony, Creation and Truth''. Cosmic Communication Co., 1979. ISBN 0-912038-08-X
* John W. Weilgart, ''aUI: The Language of Space: For the First Time Represented and Adapted to the Needs of This Planet''. Cosmic Communication Co., 1967. ASIN B000P3RCG2

## Referencies

## Enllaces esternos
* The "Language of Space"
* Langmaker.com - aUI
* https://web.archive.org/web/20060324224031/http://home.pacifier.com/~patten/