Amphipoda

Los **anfípodos** (**Amphipoda**, del griegu *amphí*, "d'un llau y otru" y *podós*, "pie") son un orde de pequeños crustáceos malacostráceos qu'inclúi a más de 7.000 especies descrites, anque'l más grande, *[[Alicella gigantea]]*, puede llegar a midir 34 cm.

Munchos anfípodos son marinos; anque un pequeñu númberu d'especies son límnicos o terrestres. Los anfípodos marinos pueden ser peláxicos (viven na columna d'agua) o bentónicos (viven no fondero marín). Los anfípodos peláxicos son comíos por aves marines, peces, y mamíferos marinos. Los anfípodos terrestres como los Talitridae viven nel sable, guijarrales, o en sableres.

## Distribución y vida
Munches especies de anfípodos peláxicos son mutualistes o (usualmente) parásitos, viviendo n'asociación con invertebraos Scyphozoa y Salpidae. *[[Phronima]]* ye un xéneru relativamente común de los anfípodos peláxicos que maten y llimpien los cuerpos de los Salpidae pa vivir dientro y curiar a les sos críes.

De les relativamente poques especies de vida llibre, los anfípodos planctonicos, onde'l más abondosu de toos ye *[[Themisto gaudichaudii]]*; que vive nel océanu Antárticu, esti anfípodo rexuntar en trupes formaciones, siendo un voraz predador de copépodos y otros pequeños miembros del zooplancton.

Los copépodos, kril y Salpidae, mayoritariamente herbívoros, el carnívoru *Themisto* ye'l más abondosu miembru del mesozooplancton nel océanu Antárticu.

En mares fríos, los anfípodos bénticos son descomanadamente diversos y abondosos. N'agües antártiques, los anfípodos son los más abondosos crustáceos bénticos. Dalgunos son forrajeros, munchos son omnívoros, dalgunos son carroñeros similares a les pirañes: rápido llimpien les carcases de los animales muertos. Los anfípodos son unu de los pocos grupos d'animales frecuentemente vistos cuando submarinos baxen a partes abisales del océanu. Otros anfípodos bénticos son l'alimentu primario de les *[[Eschrichtius robustus]]* ballenes grises. 

Una especie de anfípodo de les quillas de barcos, común del océanu Atlánticu y d'estuarios ye *[[Jassa falcata]]*.

Atopáronse seis especies de anfípodos nel abismu de Challenger, na fuexa de les Marianes. Curiosamente, una d'elles produz un compuestu que se ta probando pa tratar l'Alzheimer.

## Taxonomía
Reconócense les siguientes 205 families:

* **[[Acanthogammaridae]]** Garjajewia, 1901 (41 xéneros, 159 especies)
* **[[Acanthonotozomatidae]]** Stebbing, 1906 (4 xéneros, 17 especies)
* **[[Acidostomatidae]]** Lowry & Stoddart, 2011 (2 xéneros, 11 especies)
* **[[Aetiopedesidae]]** Myers & Lowry, 2003 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Alicellidae]]** Lowry & De Broyer, 2008 (6 xéneros, 16 especies)
* **[[Allocrangonyctidae]]** Holsinger, 1989 (3 xéneros, 69 especies)
* **[[Amaryllididae]]** Lowry & Stoddart, 2002 (8 xéneros, 35 especies)
* **[[Amathillopsidae]]** Pirlot, 1934 (4 xéneros, 20 especies)
* **[[Ampeliscidae]]** Krøyer, 1842 (4 xéneros, 284 especies)
* **[[Amphilochidae]]** Boeck, 1871 (14 xéneros, 89 especies)
* **[[Ampithoidae]]** Stebbing, 1899 (13 xéneros, 170 especies)
* **[[Anapronoidae]]** Bowman & Gruner, 1973 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Anisogammaridae]]** Bousfield, 1977 (12 xéneros, 62 especies)
* **[[Aoridae]]** Stebbing, 1899 (24 xéneros, 228 especies)
* **[[Archaeoscinidae]]** K.H. Barnard, 1930 (2 xéneros, 6 especies)
* **[[Argissidae]]** Walker, 1904 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Aristiidae]]** Lowry & Stoddart, 1997 (5 xéneros, 39 especies)
* **[[Atylidae]]** Lilljeborg, 1865 (9 xéneros, 76 especies)
* **[[Austroniphargidae]]** Iannilli, Krapp & Ruffo, 2011 (3 xéneros, 6 especies)
* **[[Baikalogammaridae]]** Kamaltynov 2001 (1 xéneru,1 especies)
* **[[Bateidae]]** Stebbing, 1906 (1 xéneru, 15 especies)
* **[[Behningiellidae]]** Kamaltynov 2001 (3 xéneros, 4 especies)
* **[[Biancolinidae]]** J.L. Barnard, 1972 (1 xéneru, 8 especies)
* **[[Bogidiellidae]]** Hertzog, 1936 (38 xéneros, 179 especies)
* **[[Bolttsiidae]]** Barnard & Karaman, 1987 (1 xéneru, 2 especies)
* **[[Bougisidae]]** Zeidler, 2004 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Brachyscelidae]]** Stephensen, 1923 (2 xéneros, 5 especies)
* **[[Calliopiidae]]** G.O. Sars, 1895 (26 xéneros, 102 especies)
* **[[Caprellidae]]** Leach, 1814 (88 xéneros, 401 especies)
* **[[Caprogammaridae]]** Kudrjaschov & Vassilenko, 1966 (1 xéneru, 2 especies)
* **[[Carangoliopsidae]]** Bousfield, 1977 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Cardenioidae]]** Barnard & Karaman, 1987 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Caspicolidae]]** Birstein, 1945 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Cebocaridae]]** Lowry & Stoddart, 2011 (9 xéneros, 15 especies)
* **[[Ceinidae]]** J.L. Barnard, 1972 (3 xéneros, 7 especies)
* **[[Cheidae]]** Thurston, 1982 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Cheirocratidae]]** Ren, 2006 (7 xéneros, 18 especies)
* **[[Cheluridae]]** Allman, 1847 (3 xéneros, 4 especies)
* **[[Chevaliidae]]** Myers & Lowry, 2003 (1 xéneru, 6 especies)
* **[[Chillagoeidae]]** Lowry & Myers, 2012
* **[[Chiltoniidae]]** J.L. Barnard, 1972 (6 xéneros, 11 especies)
* **[[Chuneolidae]]** Woltereck, 1909 (1 xéneru, 3 especies)
* **[[Colomastigidae]]** Stebbing, 1899 (2 xéneros, 48 especies)
* **[[Condukiidae]]** Barnard & Drummond, 1982 (1 xéneru, 2 especies)
* **[[Corophiidae]]** Leach, 1814 (25 xéneros, 149 especies)
* **[[Crangonyctidae]]** Bousfield, 1973 (9 xéneros, 225 especies)
* **[[Crangoweckeliidae]]** Lowry & Myers, 2012
* **[[Cressidae]]** Stebbing, 1899 (2 xéneros, 10 especies)
* **[[Crymostygidae]]** Kristjánsson & Svavarsson, 2004 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Cyamidae]]** Rafinesque, 1815 (6 xéneros, 31 especies)
* **[[Cyclocaridae]]** Lowry & Stoddart, 2011 (1 xéneru, 2 especies)
* **[[Cyphocarididae]]** Lowry & Stoddart, 1997 (2 xéneros, 13 especies)
* **[[Cyproideidae]]** J.L. Barnard, 1974 (18 xéneros, 44 especies)
* **[[Cystisomatidae]]** Willemöes-Suhm, 1875 (1 xéneru, 7 especies)
* **[[Dairellidae]]** Bovallius, 1877 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Dexaminidae]]** Leach, 1814 (11 xéneros, 121 especies)
* **[[Didymocheliidae]]** Bellan-Santini & Ledoyer, 1986 (2 xéneros, 4 especies)
* **[[Dikwidae]]** Coleman & Barnard, 1991 (1 xéneru, 2 especies)
* **[[Dogielinotidae]]** Gurjanova, 1953 (13 xéneros, 107 especies)
* **[[Dulichiidae]]** Laubitz, 1983 (6 xéneros, 27 especies)
* **[[Dussartiellidae]]** Lowry & Myers, 2012 (2 xéneros, 3 especies)
* **[[Endevouridae]]** Lowry & Stoddart, 1997 (2 xéneros, 12 especies)
* **[[Eophliantidae]]** Sheard, 1936 (6 xéneros, 13 especies)
* **[[Epimeriidae]]** Boeck, 1871 (5 xéneros, 61 especies)
* **[[Eriopisidae]]** Lowry & Myers, 2013
* **[[Eulimnogammaridae]]** Kamaltynov, 1999 (19 xéneros, 115 especies)
* **[[Eurytheneidae]]** Stoddart & Lowry, 2004 (1 xéneru, 3 especies)
* **[[Eusiridae]]** Stebbing, 1888 (10 xéneros, 111 especies)
* **[[Exoedicerotidae]]** Barnard & Drummond, 1982 (12 xéneros, 20 especies)
* **[[Falklandellidae]]** Lowry & Myers, 2012 (3 xéneros, 3 especies)
* **[[Gammaracanthidae]]** Bousfield, 1989 (2 xéneros, 6 especies)
* **[[Gammarellidae]]** Bousfield, 1977 (3 xéneros, 8 especies)
* **[[Gammaridae]]** Leach, 1814 (35 xéneros, 386 ~especies)
* **[[Gammaroporeiidae]]** Bousfield, 1979 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Giniphargidae]]** Lowry & Myers, 2012 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Hadziidae]]** S. Karaman, 1943 (27 xéneros, 90 especies)
* **[[Hirondelleidae]]** Lowry & Stoddart, 2010 (1 xéneru, 16 especies)
* **[[Hyalidae]]** Bulycheva, 1957 (14 xéneros, 143 especies)
* **[[Haustoriidae]]** Stebbing, 1906 (8 xéneros, 45 especies)
* **[[Hyperiidae]]** Dana, 1852 (5 xéneros, 26 especies)
* **[[Hyperiopsidae]]** Bovallius, 1886 (3 xéneros, 14 especies)
* **[[Iciliidae]]** Dana, 1849 (1 xéneru, 7 especies)
* **[[Ingolfiellidae]]** Hansen, 1903 (12 xéneros, 45 especies)
* **[[Ipanemidae]]** Barnard & Thomas, 1988 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Iphigenellidae]]** Kamaltynov, 2001 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Iphimediidae]]** Boeck, 1871 (14 xéneros, 100 especies)
* **[[Isaeidae]]** Dana, 1853 (2 xéneros, 4 especies)
* **[[Ischyroceridae]]** Stebbing, 1899 (37 xéneros, 231 especies)
* **[[Iulopididae]]** Zeidler, 2004 (1 xéneru, 2 especies)
* **[[Izinkalidae]]** Lowry & Stoddart, 2010 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Kairosidae]]** Lowry & Myers, 2013 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Kamakidae]]** Myers & Lowry, 2003 (10 xéneros, 32 especies)
* **[[Kergueleniidae]]** Lowry & Stoddart, 2010 (2 xéneros, 26 especies)
* **[[Kergueleniolidae]]** Lowry & Myers, 2013 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Kotumsaridae]]** Missouli, Holsinger & Reddy, 2007 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Kuriidae]]** J.L. Barnard, 1964 (1 xéneru, 2 especies)
* **[[Lafystiidae]]** G.O. Sars, 1895 (3 xéneros, 5 especies)
* **[[Lanceolidae]]** Bovallius, 1887 (4 xéneros, 23 especies)
* **[[Laphystiopsidae]]** Stebbing, 1899 (3 xéneros, 8 especies)
* **[[Lepidepecreellidae]]** Lowry & Stoddart, 2010 (1 xéneru, 10 especies)
* **[[Lestrigonidae]]** Zeidler, 2004 (6 xéneros, 17 especies)
* **[[Leucothoidae]]** Dana, 1852 (6 xéneros, 137 especies)
* **[[Liljeborgiidae]]** Stebbing, 1899 (4 xéneros, 104 especies)
* **[[Luciobliviidae]]** Tomikawa 2007 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Lycaeidae]]** Claus, 1879 (2 xéneros, 7 especies)
* **[[Lycaeopsidae]]** Chevreux, 1913 (1 xéneru, 2 especies)
* **[[Lysianassidae]]** Dana, 1849 (78 xéneros, 491 especies)
* **[[Macrohectopodidae]]** Sowinsky, 1915 (2 xéneros, 2 especies)
* **[[Maeridae]]** Krapp-Schickel, 2008 (42 xéneros, 328 especies)
* **[[Maxillipiidae]]** Ledoyer, 1973 (2 xéneros, 3 especies)
* **[[Megaluropidae]]** Thomas & Barnard, 1986 (4 xéneros, 16 especies)
* **[[Melitidae]]** Bousfield, 1983 (46 xéneros, 181 especies)
* **[[Melphidippidae]]** Stebbing, 1899 (3 xéneros, 14 especies)
* **[[Mesogammaridae]]** Bousfield, 1977 (5 xéneros, 6 especies)
* **[[Metacrangonyctidae]]** Boutin & Missouli, 1988 (2+1 xéneros, 19+1 especies)
* **[[Metaingolfiellidae]]** Ruffo, 1969 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Microphasmidae]]** Stephensen & Pirlot, 1931 (3 xéneros, 6 especies)
* **[[Microprotopidae]]** Myers & Lowry, 2003 (1 xéneru, 5 especies)
* **[[Microscinidae]]** Zeidler, 2012 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Micruropodidae]]** Kamaltynov, 1999 (5 xéneros, 52 especies)
* **[[Mimonectidae]]** Bovallius, 1885 (3 xéneros, 13 especies)
* **[[Mimoscinidae]]** Zeidler, 2012 (1 xéneru, 4 especies)
* **[[Miramarassidae]]** Lowry, 2006 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Neomegamphopidae]]** Myers, 1981 (6 xéneros, 21 especies)
* **[[Neoniphargidae]]** Bousfield, 1977 (7 xéneros, 22 especies)
* **[[Nihotungidae]]** J.L. Barnard, 1972 (1 xéneru, 3 especies)
* **[[Niphargidae]]** Bousfield, 1977 (9 xéneros, 322 especies)
* **[[Nuuanuidae]]** Lowry & Myers, 2013
* **[[Ochlesidae]]** Stebbing, 1910 (4 xéneros, 19 especies)
* **[[Odiidae]]** Coleman & Barnard, 1991 (5 xéneros, 11 especies)
* **[[Oedicerotidae]]** Liljeborg, 1865 (44 xéneros, 244 especies)
* **[[Opisidae]]** Lowry & Stoddart, 1995 (4 xéneros, 17 especies)
* **[[Oxycephalidae]]** Bate, 1861 (8 xéneros, 18 especies)
* **[[Pachynidae]]** Lowry & Stoddart, 2011 (11 xéneros, 33 especies)
* **[[Pachyschesidae]]** Kamaltynov, 1999 (1 xéneru, 6 especies)
* **[[Pagetinidae]]** K.H. Barnard, 1931 (1 xéneru, 4 especies)
* **[[Pallaseidae]]** Tachteew, 2000 (8 xéneros, 21 especies)
* **[[Paracalliopiidae]]** Barnard & Karaman, 1982 (5 xéneros, 18 especies)
* **[[Paracrangonyctidae]]** Bousfield, 1983 (3 xéneros, 4 especies)
* **[[Paragammaropsidae]]** Myers & Lowry, 2003 (2 xéneros, 2 especies)
* **[[Paraleptamphopidae]]** Bousfield, 1977 (3 xéneros, 5 especies)
* **[[Paramelitidae]]** Bousfield, 1977 (17 xéneros, 711 especies)
* **[[Paraphronimidae]]** Bovallius, 1887 (1 xéneru, 2 especies)
* **[[Parascelidae]]** Bovallius, 1887 (5 xéneros, 7 especies)
* **[[Pardaliscidae]]** Boeck, 1871 (22 xéneros, 71 especies)
* **[[Perthiidae]]** Williams & Barnard, 1988 (1 xéneru, 2 especies)
* **[[Phliantidae]]** Stebbing, 1899 (7 xéneros, 23 especies)
* **[[Photidae]]** Boeck, 1871 (18 xéneros, 216 especies)
* **[[Phoxocephalidae]]** G.O. Sars, 1891 (81 xéneros, 368 especies)
* **[[Phoxocephalopsidae]]** Barnard & Drummond, 1982 (3 xéneros, 9 especies)
* **[[Phreatogammaridae]]** Bousfield, 1979 (2 xéneros, 5 especies)
* **[[Phronimidae]]** Rafinesque, 1815 (2 xéneros, 11 especies)
* **[[Phrosinidae]]** Dana, 1853 (3 xéneros, 8 especies)
* **[[Platyischnopidae]]** Barnard & Drummond, 1979 (8 xéneros, 15 especies)
* **[[Platyscelidae]]** Bate, 1862 (5 xéneros, 16 especies)
* **[[Pleustidae]]** Buchholz, 1874 (35 xéneros, 139 especies)
* **[[Pleioplateidae]]** J.L. Barnard, 1978 (1 xéneru, 2 especies)
* **[[Podoceridae]]** Leach, 1814 (8 xéneros, 72 especies)
* **[[Podoprionidae]]** Lowry & Stoddart, 1996 (1 xéneru, 4 especies)
* **[[Pontogammaridae]]** Bousfield, 1977 (13 xéneros, 40 especies)
* **[[Pontogeneiidae]]** Stebbing, 1906 (31 xéneros, 168 especies)
* **[[Pontoporeiidae]]** Dana, 1853 (6 xéneros, 34 especies)
* **[[Priscillinidae]]** d'Udekem d'Acoz, 2006 (1 xéneru, 2 especies)
* **[[Priscomilitaridae]]** Hirayama, 1988 (2 xéneros, 2 especies)
* **[[Prolanceolidae]]** Zeidler, 2009 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Pronoidae]]** Claus, 1879 (4 xéneros, 12 especies)
* **[[Pseudamphilochidae]]** Schellenberg, 1931 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Pseudingolfiellidae]]** Lowry & Myers, 2012
* **[[Pseudocrangonyctidae]]** Holsinger, 1989 (2 xéneros, 18 especies)
* **[[Rakiroidae]]** Myers & Lowry, 2003 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Regaliidae]]** Lowry, 2006 (1 xéneru, 3 especies)
* **[[Salentinellidae]]** Bousfield, 1977 (2 xéneros, 22 especies)
* **[[Sanchoidae]]** Lowry, 2006 (1 xéneru, 2 especies)
* **[[Sandroidae]]** Lowry & Myers, 2012
* **[[Scinidae]]** Stebbing, 1888 (5 xéneros, 49 especies)
* **[[Scopelocheiridae]]** Lowry & Stoddart, 1997 (7 xéneros, 18 especies)
* **[[Sebidae]]** Waker, 1908 (3 xéneros, 31 especies)
* **[[Sensonatoridae]]** Lowry & Myers, 2012
* **[[Sicafodiidae]]** Just, 2004 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Sinurothoidae]]** Ren, 1999 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Sophrosynidae]]** Lowry & Stoddart, 2010 (1 xéneru, 14 especies)
* **[[Stegocephalidae]]** Dana, 1852 (25 xéneros, 108 especies)
* **[[Stenothoidae]]** Boeck, 1871 (41 xéneros, 293 especies)
* **[[Sternophysingidae]]** Holsinger, 1992 (1 xéneru, 8 especies)
* **[[Stilipedidae]]** Holmes, 1908 (5 xéneros, 20 especies)
* **[[Synopiidae]]** Dana, 1852 (17 xéneros, 91 especies)
* **[[Talitridae]]** Rafinesque, 1815 (57 xéneros, 268 especies)
* **[[Temnophliantidae]]** Griffiths, 1975 (2 xéneros, 2 especies)
* **[[Thoriellidae]]** Lowry & Stoddart, 2011 (4 xéneros, 5 especies)
* **[[Thurstonellidae]]** Lowry & Zeidler, 2008 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Trischizostomatidae]]** Liljeborg, 1865 (1 xéneru, 16 especies)
* **[[Tulearidae]]** Ledoyer, 1979 (1 xéneru, 1 especie)
* **[[Typhlogammaridae]]** Bousfield, 1979 (5 xéneros, 7 especies)
* **[[Unciolidae]]** Myers & Lowry, 2003 (17 xéneros, 41 especies)
* **[[Uristidae]]** Hurley, 1963 (22 xéneros, 184 especies)
* **[[Urohaustoriidae]]** Barnard & Drummond, 1982 (9 xéneros, 23 especies)
* **[[Uronyctidae]]** Lowry & Myers, 2012
* **[[Urothoidae]]** Bousfield, 1978 (6 xéneros, 61 especies)
* **[[Valettidae]]** Stebbing, 1888 (1 xéneru, 5 especies)
* **[[Valettiopsidae]]** Lowry & De Broyer, 2008 (2 xéneros, 12 especies)
* **[[Vibiliidae]]** Dana, 1852 (3 xéneros, 23 especies)
* **[[Vicmusiidae]]** Just, 1990 (1 xéneru, 2 especies)
* **[[Vitjazianidae]]** Birstein & M. Vinogradov, 1955 (2 xéneros, 5 especies)
* **[[Wandinidae]]** Lowry & Stoddart, 1990 (2 xéneros, 4 especies)
* **[[Zobrachoidae]]** Barnard & Drummond, 1982 (5 xéneros, 5 especies)

## Referencies

## Enllaces esternos

* The Amphipod Home Page
* A database of amphipod literature