open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Yang di-Pertuan Agong

***Yang di-Pertuan Agong*** (**Gobernante Supremu** en malayu) ye'l títulu oficial del Xefe d'Estáu constitucional de la federación de Malasia. El puestu de **Yang di-Pertuan Agong** xeneralmente oldéase al de rei nos países occidentales, convirtiendo a Malasia nuna de les poques monarquíes electes del mundu.

Lliteralmente Yang di-Pertuan Agong significa "El Que Foi Fechu Señor".

El Yang di-Pertuan Agong mora nel **Palaciu Nacional** (*Istana Negara*) de Kuala Lumpur, la capital nacional. Tamién tien derechu a utilizar el **Palaciu Nacional de Melawati** (*Melawati Istana Negara*), una residencia de branu na capital alministrativa, Putrajaya, que ye tamién el llugar onde'l Gobernante Supremu ye formalmente escoyíu.

Nuna monarquía constitucional como la malaya el papel de la monarquía ye bien llindáu y mayoritariamente simbólicu. Anque según la Constitución malaya el poder executivu mora nel Yang di-Pertuan Agong, ye exercíu nel so nome pol Gabinete, presidíu por un Primer Ministru responsable ante'l Parllamentu.

El Yang di-Pertuan Agong ye escoyíu cada cinco años d'ente los **Nueve Gobernantes Malayos**, siete sultanes y dos reis, que los sos estaos, xunto con otros cuatro ciudaes, formen la Federación de Malasia. Desque la federación foi formada, en 1957, esistió un sistema de rotación ente los sultanes pa ocupar el cargu de Yang di-Pertuan Agong. L'orde de la rotación foi determináu, en principiu, pola antigüedá de cada sultán (o rei) al mandu del so reinu. Cuando tolos Nueve Gobernantes fueron escoyíos una vegada pa ocupar el tronu, el ciclu vuelve repitise pol mesmu orde.

El 17º y actual Yang di-Pertuan Agong de Malasia ye'l sultán de Kelantan, Ibrahim Iskandar. Foi escoyíu'l 31 de xineru 2024.

## Llista de los Gobernantes Supremos de Malasia

## Referencies
Nashid as-Salaam as-Sultani

**Nashid as-Salaam as-Sultani** (*L'himnu al Sultán*) ye'l himnu nacional del Sultanatu d'Omán. Foi adoptáu en 1970 y enmendáu'l 6 de payares de 1996.

## Lletra transliterada del [[idioma árabe|árabe]]

*Yá Rabbana Ehfid Llana Jalalat Al Sultan*
*Waashabi Fee A el'wtan*
*Bialeizy Walaman.*

*Walyadum Muoayadda,*
*Aahilan Momajjada;*
*Bilnufoosi Yuftda.*
*Walyadum Muoayadda,*
*Aahilan Momajjada;*
*Bilnufoosi Yuftda.*

*Yá Oman, Nahnoo Min Ahd Il Nabi*
*Awfiya Min Kiram Al Arabi.*
*Abshiry Qaboos Jaa*
*Faltubarakhu 'I Sama.*
*Waasidy Waltoqihi Bilduoaa.*

## Traducción al [[idioma inglés|inglés]]

O Lord, protect for us our Majesty the Sultan
And the people in our land,
With honour and peace.

May he live long, strong and supported,
Glorified be his leadership.

For him we shall lay down our lives.

May he live long, strong and supported,
Glorified be his leadership.

For him we shall lay down our lives.

O Oman, since the time of the Prophet
We are a dedicated people amongst the noblest Arabs.

Be happy! Qaboos has comi
With the blessing of Heaven.

Be cheerful and commend him to the protection of our prayers.

## Asturianu
Oh Señor, pa nós protexer la nuesa Maxestá'l Sultán
Y la xente na nuesa tierra,
Con honor y la paz.

¡Que vivan llargu, fuerte y col sofitu,
Ser glorificado el so lideralgu.

Pa él vamos afitar nes nueses vides.

¡Que vivan llargu, fuerte y col sofitu,
Ser glorificado el so lideralgu.

Pa él vamos afitar nes nueses vides.

O Omán, dende los tiempos del Profeta
Somos un pueblu dedicáu ente les más nobles árabes.

Ser feliz! Qaboos llegó
Cola bendición del Cielu.

Sé allegre y felicitamos a la proteición de les nueses oraciones.

## Referencies

## Enllaces esternos
Dinastía Chakri

La **dinastía Chakri** reina en Tailandia desque, nel añu 1782, el rei Taksin foi declaráu llocu. El nome de la dinastía, “*Chakri*” (จักรี) deriva del títulu Phya Chakri, apurríu a Rama I cuando inda sirvía como xeneral nel exércitu de Taksin.

## Llista de los monarques tailandeses de la dinastía Chakri

### Llista de los rexentes

* Somdet Chao Phraya Si Suriyawongse (1868-1873), mientres la minoría d'edá del rei Chulalongkorn.
* La reina Sripatcharinthara o reina Saovabha (1897), mientres el periodu en que'l rei Chulalongkorn viaxó a Europa.
* El príncipe Narisaranuwadtiwongse. (1934-1935)
* El príncipe Oscar Anuvatana. (1935)
* El príncipe Aditya Dibabha. (1935-1944)
* Pridi Banomyong. (1944-1946)
* Rangsit, Príncipe de Chainat. (1946)
* El príncipe Dhanivat Bidyalabh Bridhyakon, (1946-1950) hasta que'l rei Bhumibol Adulyadej concluyó los sos estudios en Suiza.
* La reina Sirikit Kitiyakara, (1956) mientres el periodu en que'l rei Bhumibol Adulyadej retiróse como monxu budista.
* La princesa-madre Srinagarindra, (1960) mientres el periodu en que'l rei Bhumibol Adulyadej y la reina Sirikit viaxaron a Inglaterra.
* El xeneral Prem Tinsulanonda, (2016) asumió la rexencia dende la muerte del rei Rama IX hasta la coronación del rei Rama X.

## Segundu Monarca
Hasta 1885 los reis tailandeses tuvieron el so “segundu rei” o “segundu monarca” (Maha Uparaja), de normal un hermanu del monarca designáu como herederu. Sicasí Rama II foi l'únicu de los sumíos segundos monarques tailandeses n'aportar al tronu. Al finar dalgún segundu rei primero que'l monarca reinante'l títulu pernanecía vacante dellos años. Esti sistema foi derogáu pol rei Chulalongkorn cuando'l so segundu monarca Bovorn Vichaicharn finó y proclamóse al so fíu primoxénitu príncipe herederu.

### Llista de los “Segundos Monarques” talilandeses
* Boworn Maha Surasinghanat สมเด็จพระบวรราชเจ้า กรมพระราชวังบวรมหาสุรสิงหนาท (1782-1802)
* Isarasundhorn (dempués Rama II) (1806-1809)
* Boworn Maha Senanurak สมเด็จพระบวรราชเจ้า กรมพระราชวังบวรมหาเสนานุรักษ์ (1809-1817)
* Boworn Maha Sakpolsep สมเด็จพระบวรราชเจ้า กรมพระราชวังบวรมหาศักดิ์พลเสพ (1824-1832)
* Pinklao พระบาทสมเด็จพระปิ่นเกล้าเจ้าอยู่หัว (1851-1866)
* Boworn Vichaicharn สมเด็จพระบวรราชเจ้า กรมพระราชวังบวรวิไชยชาญ (1868-1885)

## Ver tamién
* Reinu de Sukhothai
* Dinastía de Ayutthaya
* Reinu de Thonburi

## Referencies

## Enllaces esternos
Rei de Tailandia

El **rei de Tailandia** (conocíu tradicionalmente como **rei de Siam**. En tailandés: พระมหากษัตริย์ไทย) ye'l monarca constitucional qu'exerz como xefe d'estáu de Tailandia. Anguaño ye asumíu pola dinastía Chakri.

La monarquía tailandesa data de la fundación del Reinu Sukhothai Xuníu en 1238, con un curtiu *interregnum* de la muerte de Ekkathat a l'adhesión de Taksin. La institución tresformar nuna monarquía constitucional en 1932, dempués de la Revolución de Siam de 1932. La residencia oficial de la monarquía ye'l Gran Palaciu de Bangkok, sicasí, l'actual rei pasa enforma del so tiempu nel Palaciu Chitralada, o la Villa Klai Kangwon (en tailandés: วัง ไกล กังวล - "Palaciu Lloñe d'esmoliciones") nel balneariu de la ciudá de Hua Hin.

## Referencies

## Enllaces esternos

*
Palaciu Chitralada

El **Palaciu Chitralada** (tailandés: พระตำหนักจิตรลดารโหฐาน; pronunciáu Chit Lada Raho-than),ye la residencia privada del rei Bhumibol Adulyadej (Rama IX) y de la reina Sirikit en Bangkok, Tailandia. El palaciu forma parte del complexu de Palaciu de Dusit. El rei Bhumibol foi'l primer rei de la dinastía Chakri en vivir nel Palaciu Chitralda, treslladóse ellí tres la muerte del so hermanu mayor, el rei Rama VIII nel Gran Palaciu. Los terrenes del palaciu, suman en total 4 quilómetros cuadraos, arrodiáu per un foso y Guardias, tamién contienen la Escuela Chitralada, creada primeramente pa los fíos de la familia real. La escuela ye, quiciabes, la más esclusiva en Tailandia.

## Historia
L'edificiu principal del palaciu de dos niveles, fundada por Rama VI. El palaciu foi la residencia de Rama VI. La escuela del palaciu, Chitralada School foi fundada en 1958 polos fíos de la familia real y el personal de palaciu. Un posible futuru rei SAR el Príncipe Dipangkorn Rasmijoti anguaño ye estudiante de kindergarten na Escuela Chitralada.

Mientres el rei taba interesáu na agricultura y la industria agrícola; campu d'arroz, molinos, pexe bono, granxes llecheres y construcción de bones fabriques. Los centros d'investigación de los productos agrícoles tamién tuvieron el so entamu apurriendo formación a los llabradores. Chitralada ye tamién la marca de munchos de los productos del palaciu.

Los visitantes precisen tener un permisu especial pa entrar.

## Referencies
Phleng Chat

***Phleng Chat*** ("เพลงชาติ") ye'l himnu nacional de Tailandia. Foi adoptáu oficialmente'l 10 d'avientu de 1939. La melodía foi compuesta por Peter Feit (En Tailandés: *Phra Jenduriyang*) y la lletra foi escrita por Luang Saranupraphan.

En 1939 el nome del país foi camudáu, de Siam a Tailandia, polo que se realizó un concursu pa la nueva lletra del himnu. Este foi ganáu por Luan Saranupraphan.

## Lletra en Tailandés y Trescripción

## Traducción al asturianu
*La traducción del tailandés al asturianu puede tener *distintes interpretaciones*.

:[[Tailandia]] xune la carne y el sangre de *Thais*.
:La tierra de Tailandia pertenez a *Thais*.
:Llarga foi la to independencia, deseyar la soberanía dexó caltenela,
:Porque *Thais* xunióse pa siempres.
:*Thais'' ye pacíficu y cariñosu,
:Na guerra nun somos cobardes.
:La nuesa soberanía nunca va ser amenazada,
:Vamos sacrificar cada gota de la nuesa sangre pola nuesa nación.
:Tamos llistos pa morrer pola llibertá, la seguridá y la prosperidá.

## Notes

## Referencies

## Enllaces esternos
* Phleng Chat (voz) audiu en formatu MP3 del Departamentu de Rellaciones Públiques del Gobiernu de Tailandia.
* Phleng Chat (instrumental) audiu en formatu MP3 del Departamentu de Rellaciones Públiques del Gobiernu de Tailandia.
Dipangkorn Rasmijoti

**Dipangkorn Rasmijoti**  ye'l presuntu príncipe herederu tailandés, miembru de la dinastía Chakri y primero na llinia de socesión al tronu de Tailandia.

Ye fíu del rei Maha Vajiralongkorn y de la so tercer esposa, Srirasmi Suwadee. El príncipe ta siendo educáu n'Alemaña.


File:Royal Monogram of Prince Dipangkorn Rasmijoti 2019.png|Dipangkorn Rasmijoti


## Distinciones honorífiques
;Nacionales
*  Medaya de primer Clase del Rei Rama IX.

## Ancestros



## Referencies

## Enllaces esternos
Huandoy

El **Huandoy** (en quechua de Huailas: *Tullpa Rahu*) ye un monte neváu de cuatro picachos (el más altu ye de 6.395 msnm) dispuestos en forma de fogón. Ye la tercera monte más altu del departamentu de Áncash.

El macizu Huandoy tien cuatro cumbre:
* Huandoy Esti (5900 msnm)
* Huandoy Norte (6395 msnm)
* Huandoy Oeste (6356 msnm)
* Huandoy Sur (6160 msnm)

Ye accesible al traviés de la quebrada de Llanganuco na provincia de Yungay, Perú, y atópase al norte del monte Huascarán.

## Oronimia
El so nome orixinal yera *Tullpa Rahu* (rexistráu como ), que provién del quechua ancashino *tullpa* ('fogón de piedres') y *rahu* ('xelu'), asina pos Tullparaju significa *"Monte neváu en forma de fogón"*.

## Etimoloxía

La pallabra Huandoy provién de la voz quechua **wantuy**, faciendo referencia de los cuatro ápices o cumes; ellos simbolicen a cuatro cargadores que porten una parigüela, llevando un cadabre. Wantuy significa llevar o treslladar, sobre costazos, una carga ente dellos. Hai analoxía del cambéu de wantuy en Huandoy, como de 'kuntur' en cóndor.

## Ascensiones históriques

### Primer Espedición

: La primera ascención al Huandoy Norte (6395 msnm), poles rimada del sur, foi realizada'l 12 de setiembre de 1932 por una espedición del Club Alpín Alemán (*Deutscher Alpenverein*) conformáu polos alemanes Erwin Schneider y Erwin Hein. Darréu, los miembros de la espedición austro-alemana conquistaron tamién per primer vegada los cumes del Huascarán Sur, Artesonraju y Chopicalqui.

## Referencies

## Bibliografía
* 
* 
* 
* 
* 

## Ver tamién
* Montes de Perú
* Montes del departamentu de Áncash
Yerupajá

El monte **Yerupajá** ta asitiada na cordal de Huayhuash nes nacientes de cuenca del Altu Marañón, nel centru de Perú, América del Sur. Ye'l picu más altu del cordal tien 6 634 m d'altitú, lo que la convierte nel segundu de Perú, siendo'l primeru, Huascarán y el de mayor altor de la cuenca amazónica. La primer ascensión al so visu foi realizada en 1950 por Jim Maxwell y David Harrah.

## Oronimia
Yerupajá significa del quechua "blancu amanecer" (Yuraq, blancu; Pajaj amanecer).

*Esti orónimu provendría de l'apócope y la metátesis del verbu quechua *yuriy* ( apaecer, nacer) en *'yiru* y del sustantivu quechua *paqsa* ( rellumada de la lluna)> pasa> paya. De cuenta que yerupajá significaría " apaez como rellumada de la lluna"

## Allugamientu xeográficu
Atópase allugáu na llende de los departamentos d'Áncash, Huánuco y Lima. El so nome popular ye *El Carniceru*, siendo esta'l segundu altor de Perú, ye sicasí bien difícil xubilo por cuenta de les sos arestes y parés casi verticales, resultando ideal pa la práutica del andinismo profesional.

## Prominencia y vistes

Vista a distancia'l Yerupajá ye xigantescu en rellación a los demás nevaos que conformen el cordal. Al respective de la so paré oriental que ye la más serrapatosa, correspondiente al distritu de Queropalca, provincia de Lauricocha na Rexón Huánuco nun tien una forma definida. La so pimpanes arestes son visibles dende Conococha, Chiquián, altores de Mina Llipa, Cajamarquilla, Rondos, Queropalca y dende puntos sobre una circunferencia imaxinaria de radiu de 60 Km, a una altitú de 4000 msnm. La cara occidental acolumbrar dende Chiquián, tien forma d'hachu que'l so filu, que ye'l cume, da la impresión de bisecar el firmamentu en dos parcialidad del azul infinito.

## Ascensos notables
* 1950 *Southern flank of West Face* FA of peak by David Harrah and James Maxwell.
* 1966 *Direct West Face* 2nd ascent of peak, FA of route over 13 days by Leif Patterson and Jorge Peterek.
* 1968 *Northeast Face* FA of route by Chris Jones and Paul Dix (summit, July 30), supported by Dean Caldwell and Roger Hart (all USA).
* 1979 Primer ascensión Mexicana Cumbre Sur, Nabor Castillo, Antonio Carmona, Vicente Hinojosa

## Ver tamién
* Montes de Perú

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
*
Estado Novo (Portugal)

L**'Estado Novo** o **Segunda República de Portugal** (n'asturianu: *Estáu Nuevu*), ye'l nome del réxime políticu autoritariu y corporativista que tuvo a valir mientres 48 años en Portugal ensin interrupción, anque con alteraciones de forma y conteníu, como en 1933 cola aprobación d'una Constitución por referendu nacional, hasta 1974 cola Revolución de los Claveles n'abril y tres un periodu aturbolináu llevaron a Portugal a la democracia. 

Ye tamién llamáu **Salazarismu**, anque esti últimu términu pueda tamién ser aplicáu al periodu en que António de Oliveira Salazar gobernó, esto ye, dende'l so ascensu al cargu de presidente del Conseyu de Ministros en 1932, hasta la so sustitución por enfermedá en 1968 por Marcelo Caetano.

Foi la dictadura más duradera del sieglu XX n'Europa. La dictadura portuguesa, incluyendo la dictadura militar —1926 a 1933— y la Segunda República —-1933 a 1974—, duró cuarenta y ocho años.

## Ver tamién
* Estado Novo (Brasil)

## Referencies

## Enllaces esternos
Pesu arxentín

El **pesu** (símbolu: $, ISO 4217: ARS) ye la moneda nacional de la República Arxentina dende 1992, cuando reemplazó al austral. Tamién foi conocíu como **pesu convertible** por cuenta de la so paridá col dólar hasta'l cambéu de la llei de convertibilidad en 2002. Empezó a circular el 1 de xineru de 1992 so la mentada llei de 1991.

## Referencies

## Enllaces esternos
Lev

El **lev** (plural los **leva**; en búlgaru *лев*, *лева*) ye la divisa de Bulgaria. El códigu ISO 4217 pa esta unidá monetaria ye **BGN** y la so abreviatura Lv. Dixébrase en 100 **stotinki** (стотинки). En búlgaru antiguu, la pallabra *lev* significaba *lleón*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Bolivianu (moneda)

El **Bolivianu** (símbolu: Bs., códigu ISO 4217: BOB) ye la moneda de cursu llegal de Bolivia. Estrémase en 100 centavos.

La moneda en circulación ente 1863 y 1963 tamién se llamaba bolivianu, pero los billetes y monedes nun yeren los mesmos que los actuales. En 1963 foi reemplazáu pol pesu bolivianu.

El Bancu Central de Bolivia (fundáu en 1928), ye l'organismu económicu responsable de la emisión de la moneda.

## Referencies

## Enllaces esternos
Pula (moneda)

**Pula** ye'l nome de la moneda de Botsuana (el so códigu ISO 4217 ye BWP). Ta estremada en 100 ***thebe.*** *Pula* significa "agua" en tswana en referencia al preciáu y escasu líquidu elementu. *Thebe* significa "escudu".
Esisten billetes de 10P, 20P, 50P y 100P, según monedes de 5t, 10t, 25t, 50t, 1P, 2P y 5P.

La pula foi introducida en 1976, en sustitución del rand de Sudáfrica. A pesar de la so devaluación del 12% en mayu de 2005, la pula sigue siendo una de les divises más poderoses d'África.[cita  A fecha d'agostu de 2005, 1 EUR = 6,615 BWP (ó 1 BWP=0,1512 EUR).

## Referencies

## Enllaces esternos
Pesu colombianu

El **pesu colombianu** ye la unidá monetaria de cursu llegal na República de Colombia. La so abreviatura formal ye COP (ISO 4217), ya informalmente embrívese COL$. Llocalmente úsase'l signu peso. La so circulación ye controlada pol Bancu de la República de Colombia. En 2017, la moneda n'acuñamientu de menor valor ye la de cincuenta pesos ($50) y el billete de mayor valor ye'l de cien mil pesos ($100 000).

## Referencies

## Enllaces esternos
Bolsa de Valores Nacional (Guatemala)

La **Bolsa de Valores Nacional**, S.A. (**BVN**) ye la bolsa de valores más importante de Guatemala. Foi establecida a finales del añu 1987 y encárgase d'apurrir el llugar, la infraestructura, los servicios y les regulaciones por que los axentes de bolsa realicen operaciones bursátiles de manera efectiva y centralizada nel mercáu guatemalianu.

A pesar de cuntar cola autorización llegal, la Bolsa de Valores Nacional nun comercializó aiciones preferentes mientres cinco años, debíu al poco interés del sector empresarial. Sicasí, n'agostu de 2011, cuatro empreses locales volvieron llanzar aiciones preferentes por un monto combináu de GTQ39.5 millones.

## Historia
En 1987 entra en vixencia de la *Llei del Mercáu de Valores y Mercancíes* por aciu l'alcuerdu 99-87 del Ministeriu d'Economía de Guatemala. Antes de la esistencia d'esta llei, l'actividá de les tres bolses de valores esistentes nel país taba regulada namái pol Códigu de Comerciu so un marcu bien xeneral dientro de les actividaes #mercantil y #bursátil.

Dicha llei amás crea'l *Rexistru de Valores y Mercancíes*, quien s'encarga de la vixilancia, control y regulación de les actividaes extrabursátiles, coordinar la supervisión ya inscripción de les bolses de valores, según apurrir al públicu polo xeneral tola información xenerada nos mercaos. Sicasí, dexóse-yos a les bolses de valores tener los sos propios reglamentos, polo cual la so actividá volvióse práuticamente autoregulable polos dirixentes de les bolses, con ciertes regulaciones enmarcaes na llei.

## Referencies
Quetzal (moneda)

El **quetzal** ye l'actual unidá monetaria d'usu llegal en Guatemala, foi creada mientres el gobiernu del presidente José María Orellana en 1925, añu en que sustituyó al pesu guatemalianu. El quetzal divídese'n 100 centavos. Cabo destacar que dende la so nacencia la moneda Quetzal, tuvo 10 centavos enriba del valor del Dólar d'Estaos Xuníos, yá a mediaos de los años ochenta, baxó y asitióse al par del Dólar y, nesa mesma década sufrió otros cambeos, llegando hasta principios de la década 2000, Qtz. 7 y 8.30 por un Dólar, pero recuperóse'n pocos meses quedando estable dende yá hai más de 15 años Qtz.7.50 por un Dólar d'Estaos Xuníos, convirtiéndola nuna de les primeres 30 unidaes monetaries d'Iberoamérica y del mundu más estables.

## Referencies

## Enllaces esternos
Colón (moneda de Costa Rica)

El **Colón costarricense**, llamáu asina n'honor al Almirante Cristóbal Colón, ye la moneda oficial de la República de Costa Rica n'América Central. El so símbolu ye una lletra C travesada por dos barras verticales "₡". El so códigu ISO 4217 ye CRC. Mientres la colonia, en Costa Rica circulaba la moneda española y a partir de la so independencia en 1821, la moneda avezada foi'l Pesu. A partir del 24 d'ochobre de 1896, nel gobiernu de Rafael Yglesias Castro, promulgóse la llei del Talón d'Oru» qu'establecía como unidá monetaria'l Colón, acoyendo un enclín de la dómina con ocasión de les celebraciones del IV centenariu del descubrimientu d'América.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Colón costarricense - billetes
Pesu dominicanu

El **pesu** ye la moneda oficial de la República Dominicana. El so símbolu ye "$", con "RD $" usáu pa estremalo d'otros pesos (o dólares), y el so códigu ISO 4217 ye "DOP". Cada pesu ta dividíu en 100 centavos, pa los qu'utilízase'l símbolu ¢. Ye la única moneda de cursu llegal pa toles transaiciones monetaries nel país, yá sían públiques o privaes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ed Davis (militar)

Sir Edward Grant Martin "Ed" Davis; CB, CBE, OBE, MBE; *más conocíu como* **Ed Davis**  ye un políticu y militar británicu, qu'algamó'l rangu de Teniente xeneral de la fuercia Royal Marines. Dende 2011 hai 2014, foi Comandante Xeneral y depués foi Comandante axuntu de la OTAN nel "Allied Land Command" de Esmirna (Turquía).
Anguaño dende'l día 19 de xineru de 2016, en socesión de Jim Dutton, ye'l nuevu Gobernador de Xibraltar.

## Referencies
El Conventu (Xibraltar)

**El conventu** (**The Convent**, n'inglés) foi la residencia oficial del Gobernador de Xibraltar dende 1728. Orixinalmente foi un conventu de flaires franciscanos, d'ende'l so nome, y terminóse en 1531.
El comedor nel conventu tien la pantalla más amplia de la heráldica de la Mancomunidá de Naciones.

## Historia
Los flaires franciscanos llegaron a Xibraltar mientres el reináu de Carlos I d'España. Tamién se-yos concedió un terrén na zona conocida na dómina como La *Alteria*, onde vivía la xente más probe de Xibraltar. Una ilesia y conventu fueron construyíos en 1531. La entrada taba na parte d'atrás (lo que güei ye Governor's Lane). Estendíase hasta l'área que ta ocupada güei pol John Mackintosh Hall.

Dempués de la toma de Xibraltar por una flota anglo-holandesa nel nome del archiduque Carlos, los flaires franciscanos nun siguieron l'éxodu de la población española y remanecieron en Xibraltar, a lo menos mientres dellos años (la so presencia rexistróse'n 1712). Una vegada llibre de flaires católicos, el conventu franciscanu convirtióse'n residencia de los gobernadores británicos en 1728 y remaneció asina dende entós.

L'edificiu foi reconstruyíu en gran midida mientres los sieglos XVIII y XIX n'estilu xeorxanu con elementos victorianos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Lempira (moneda)

La **Lempira** (códigu ISO 4217: HNL) ye la unidá monetaria d'Hondures dende 1931. Divídese'n 100 centavos. L'organismu responsable de la emisión de la Lempira ye'l Bancu Central d'Hondures.

Circulen monedes de 5 y 10 centavos (aleación de cobre y cinc) y 20 y 50 centavos (aleación d'aceru y níquel). Circulaben monedes de 1 y 2 centavos (fabricaes con una aleación d'aceru y cobre).

Respeutive al papel moneda, circulen billetes de 1, 2, 5, 10, 20, 50, 100 y 500 Lempires, que son de color violáceo y tienen la cara de Ramón Rosa nel frente. En 2013 el Bancu Central d'Hondures aprobó la creación de 315 millones de billetes qu'incluyan el sistema braille y barres especiales destinaes pa les persones non videntes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Gobernación de Belén

La **Gobernación de Belén** (n'árabe : محافظة بيت لحم) ye una de les 16 gobernaciones de Cixordania y la Franxa de Gaza en Palestina. Ocupa un área de 644 km² de la Ribera Occidental, al sur de Xerusalén. La so principal ciudá y capital ye'l Conceyu de Belén. Según la Oficina Central Palestina d'Estadístiques, la so población yera de 180.116 a mediaos d'añu 2006.

## Xeografía
Acordies cola Municipalidá de Belén, la ciudá tien un área total de 575 km². D'esta superficie, 80 km² na actualidá tán sol control de l'Autoridá Nacional Palestina.

## Política
Políticamente, la gobernación de Belén ye una especie de bastión de la izquierda palestina. Nes eleiciones llexislatives palestines de 2006 el Frente Popular pa la Lliberación de Palestina y la *Alternativa* fueron los dos partíos más votaos. El so actual gobernador ye Salah al-Tamari .

## Organización
La gobernación componer de 10 conceyos, 3 campos de refuxaos, y 58 distritos rurales.

## Conceyos
* Battir 
* Beit Fajjar 
* Beit Jala 
* Beit Sahour 
* Beit Lahm (Belén)
* al-Dawha 
* Husan 
* al-Khader 
* Nahalin 
* Tuqu' 
* al-Ubeidiya 
* Za'arreyara

## Campos de refuxaos
* Aida
* 'Azza
* Dheisheh

## Ver tamién
* Gobiernu y política de Palestina
* Xeografía de Palestina

## Referencies
Gobernación de Deir el-Balah

La **Gobernación de Deir el-Balah** () ye una de les 16 gobernaciones de l'Autoridá Nacional Palestina. Allugada nel centru de la Franxa de Gaza, ye alministrada pola Autoridá Nacional Palestina. La so llende este fai de frontera con Israel, y nun dispón d'espaciu aereu nin de territoriu marítimu a pesar d'atestar col mar Mediterraneu al oeste. La so superficie total componer de 56 quilómetros cuadraos. Según la Oficina Central Palestina d'Estadístiques, a mediaos d'añu 2006 tenía una población de 208.716 habitantes, distribuyíos ente siquier ocho llocalidaes.

## Ciudaes
* Deir al-Balah

## Conceyos
* az-Zawayda

## Conseyos locales
* al-Musaddar
* Wadi as-Salqa

## Campos de refuxaos
* Campamentu de Bureij
* Campamentu Deir al-Balah
* Campamentu de Maghazi
* Campamentu de Nuseirat

## Ver tamién
* Gobiernu y política de Palestina
* Xeografía de Palestina

## Referencies
Gobernación de Gaza

La **Gobernación de Gaza** (n'árabe : محافظة غزة) ye una de les 16 gobernaciones del Estáu de Palestina. Asitiada nel centru-norte de la Franxa de Gaza, ye estremera con Israel al este, la Gobernación de Gaza del Norte al norte, la Gobernación de Deir el-Balah al sur, y el mar Mediterraneu al oeste. Al igual que'l restu de la Franxa de Gaza, la so alministración nun tien espaciu aereu nin territoriu marítimu, que son controlaos poles autoridaes israelines. Según la Oficina Central Palestina d'Estadístiques, la población del distritu yera de 505.700 habitantes en 2006. Tolos escaños que representen esta gobernación fueron ganaos polos miembros de Hamás nes eleiciones parllamentaries de 2006. Ye gobernada por Mohamed Qadoura.

La gobernación componer d'una ciudá, tres pueblos y una serie de campamentos de refuxaos.

## Llocalidaes
### Ciudaes
* Ciudá de Gaza (see)

### Conceyos locales
* Juhor ad-Dik
* Madinat al-Awda
* Al-Mughraqa (Abu Middein)

### Campamentos de refuxaos
* Al-Shati (Campamentu de Sablera)

## Ver tamién
* Gobiernu y política de Palestina
* Xeografía de Palestina

## Referencies
Gobernación de Gaza del Norte

La **Gobernación de Gaza del Norte** (n'árabe : محافظة شمال غزة) ye una de les 16 gobernaciones del Estáu de Palestina. Allugada na Franxa de Gaza, tien 61 km² y nun dispón d'espaciu aereu nin de agües territoriales a pesar d'atestar al oeste col mar Mediterraneu. Según la Oficina Central Palestina d'Estadístiques, la Gobernación tenía una población de 270.245 (7,2% de la población palestina) con 40.262 llares a mediaos del añu 2007. Toma tres municipios, dos distritos rurales y un campu de refuxaos.

Tien cinco escaños nel Conseyu Llexislativu Palestín, en 2006 fueron toos ganaos por miembros de Hamás.

## Ver tamién
* Gobiernu y política de Palestina
* Xeografía de Palestina

## Referencies
Gobernación de Khan Yunis

La **Gobernación de** **Khan Yunis** (n'árabe:محافظة خان يونس) ye una de les 16 gobernaciones del Estáu de Palestina, allugada nel sur de la Franxa de Gaza. La so capital ye'l distritu de Khan Yunis. La gobernación tien una población total d'aproximao 280.000 persones. La superficie terrestre ye 69,61% urbana, el 12,8% rural y 17,57% ta compuestu pol campamentu de refuxaos de Khan Yunis.

## Ciudaes

* Abasan al-Kabera 
* Bani Suheila 
* Khan Yunis 

## Conceyos

* Abasan al-Saghira 
* Khuza'a 
* al-Qarara 

## Conseyos Locales

* Al Fujari
* Qa' al-Kharaba 
* Qa' al-Qurein 
* Qizan an-Najjar 
* Umm Kameil 
* Umm al-Kilab 

## Ver tamién
* Gobiernu y política de Palestina
* Xeografía de Palestina

## Referencies
Gobernación d'Hebrón

La **Gobernación de Hebrón** ( n'árabe : محافظة الخليل) ye una división alministrativa del Estáu de Palestina, nel sur de Cixordania. La gobernación tien una superficie de 1.060 quilómetros cuadraos y la so población ye de . Esto fai que la gobernación de Hebrón seya la mayor de les 16 provincies en población y superficie de tierra nel territoriu palestín. La ciudá de Hebrón ye la capital de distritu o muhfaza (asientu) de la gobernación. El gobernador ye Hussein al-A'araj y el comandante de distritu ye Abdel Fattah al-Ju'eidi.

## Organización
El distritu de Hebrón tien un total de siete ciudaes y 18 pueblos. La gobernación tamién contién más de 100 pueblos beduinos y asentamientos que nun tán llistaos de siguío.

## Ciudaes
* Dura
* Halhul
* Hebrón (capital)
* Yatta
* ad-Dhahiriya

## Conceyos
Les siguientes llocalidaes tienen l'estatus de conceyu pol Ministeriu d'Alministración Llocal de l'Autoridá Nacional Palestina .

* Bani Na'im
* Beit 'Awwa
* Beit Ula
* Beit Ummar
* Deir Sammit
* Idhna
* Kharas
* Nuba
* Sa'dir
* as-Samu
* Surif
* Tarqumiya
* Taffuh

## Campos de refuxaos
* al-Arroub
* al-Fawwar

## Ver tamién
* Gobiernu y política de Palestina
* Xeografía de Palestina

## Referencies
Gobernación de Xericó

La **Gobernación de Xericó** (n'árabe: محافظة أريحا) ye una de les 16 gobernaciones del Estáu de Palestina (distritos alministrativos) dientro de los Territorios Palestinos. Atópase na zona oriental de Cixordania, a lo llargo del norte del mar Muertu y na parte sur del valle del ríu Xordán fronterizu con Xordania. La Gobernación estender escontra los montes del oeste, al este de la Gobernación de Ramala y Al Bireh y de la Gobernación de Nablus, y al noroeste de la gobernación de Xerusalén, incluyendo l'estremu norte del desiertu de Xudea.

La población de la Gobernación de Xericó envalorar en 31.501 habitantes, de los cualos unos 6.000 refuxaos palestinos partir en dos campos de refuxaos.

L'agricultura ye importante pa la economía de la gobernación, especialmente nel valle, cerca de Xericó, la so capital. Xericó ye de cutiu consideráu'l más antiguu asentamientu permanente nel mundu; los sos munchos sitios históricos y arqueolóxicos atraen a numberosos turistes a la zona.

El Parque de Elishia ye un paisaxe d'oasis asitiáu nel términu municipal de Xericó. Ta entamáu alredor del manantial que-y da'l so nome (tamién llamáu Fonte del Eliseo y de Ein el sultán), y alluga güertos d'árboles cítricos, palmeres de dátiles y plataneros, según toa una flora d'esencies tropicales.

El 7 de payares de 1927, un terremotu de gran magnitú con epicentru cerca de Xericó, nel Gran Valle del Rift, mató a 350 persones y causó daños importantes na Palestina so Mandatu Británicu.

## Ciudaes
* Xericó

## Conceyos
* al-Auja
* al-Jiftlik

## Pueblos
* al-Fasa'il
* an-Nuway'imah
* Ein ad-Duyuk at-Tahta
* Ein ad-Duyuk at-Foqa
* az-Zubaidat

## Campos de refuxaos
* Aqabat Jaber
* Ein as-Sultan

## Ver tamién
* Gobiernu y política de Palestina
* Xeografía de Palestina

## Referencies
Gobernación de Kalkilia

**Kalkilia** ( *muħāfaẓah Qāqīlyah*) ye una gobernación de l'Autoridá Nacional Palestina nel noroeste de Cixordania. Llenda al norte cola Gobernación de Tulcarem, al sur cola Gobernación de Salfit y al este cola Gobernación de Nablus. Tien una superficie de 164 km² y una población de . La so capital o muhfaza (asientu) ye la ciudá de Kalkilia que bordia la Llinia Verde, frontera col Estáu d'Israel.

## Conceyos
* Azzun
* Hableh
* Kalkilia
* Kafr Thulth

## Pueblos y villes
* Azzun 'Atma
* Baqah
* Baqat al-Hatab
* Beit Amin
* Hajjah
* Immatain
* Islah
* Jayyous
* Jinsafut
* Jit
* Kafr Laqif
* Kafr Qaddum
* an Nabi Elyas
* Ras Atiya
* Sanniriya
* Fara'arreya

## Ver tamién
* Gobiernu y política de Palestina
* Xeografía de Palestina

## Referencies

## Enllaces esternos
Gobernación de Rafah

La **Gobernación de Rafah** (n'árabe: محافظة رفح) ye una de les 16 divisiones alministratives de l'Autoridá Nacional Palestina y una de les 5 allugaes na porción sur de la Franxa de Gaza. La so capital provincial o muhfaza ye la ciudá de Rafah na frontera con Exiptu. Según la Oficina Central Palestina d'Estadístiques, la provincia tenía una población de 171.363 a mediaos del añu 2006. Nella atopa'l Aeropuertu Internacional Yasser Arafat anguaño zarráu.

## Conceyos

* al-Bayuk
* al-Mawasi
* al-Qarya as-Suwaydiya 
* Rafah
* Shokat as-Sufi 

## Campos de Refuxaos

* Tall as-Sultan 
* Campamentu de Rafah 

## Ver tamién
* Gobiernu y política de Palestina
* Xeografía de Palestina

## Referencies
Gobernación de Ramala y Al Bireh

La **Gobernación de Ramala y Al Bireh** (n'árabe: محافظة رام الله والبيرة) ye una de les 16 gobernaciones de Palestina. Cubre una gran parte del centru de Cixordania, na frontera norte de la Gobernación de Xerusalén. La so capital de distritu o *muhfaza* (asientu) ye la ciudá d'Al-Bireh. 

Según la Oficina Central Palestina d'Estadístiques (PCBS), el distritu tenía una población de 290.401 a mediaos del añu 2006. El so gobernador ye Said Abu Alí.

Acordies cola Oficina Central Palestina d'Estadístiques, la provincia cunta con 78 llocalidaes incluyendo campos de refuxaos na so xurisdicción. Trece llocalidaes tienen l'estatus de conceyu.

## Ciudaes
* Ramala
* Beitunia 
* Al Bireh

## Conceyos
Les siguientes llocalidaes de la gobernación de Ramala y al-Bireh tienen una población de más de 5.000:
* Bani Zeid 
* Bani Zeid al-Sharqiya 
* Beit Liqya 
* Bir Zeit 
* Deir Dibwan 
* Deir Jarir 
* al-Ittihad 
* Kharbatha al-Misbah 
* al-Mazra'a ash-Sharqiya 
* Nin'lin 
* Silwad 
* Sinjil 
* Turmus Ayya 
* al-Zaitounah 

## Campos de refuxaos
* Am'ari 
* Deir Ammar 
* Jalazone 
* Kaddoura 

## Ver tamién
* Gobiernu y política de Palestina
* Xeografía de Palestina

## Referencies
Gobernación de Salfit

La **Gobernación de Salfit** (n'árabe: سلفيت محافظة) ye una de les 16 provincies de l'Autoridá Nacional Palestina. Ta asitiada nel noroeste de Cixordania, llenda cola Gobernación de Ramala y Al Bireh , al sur, Naplusa al este y Qalqilya nel norte, según, con Israel al oeste. La so capital y ciudá más grande ye Salfit. Según la Oficina Central Estadístiques de Palestina (PCBS), la provincia tenía una población de 64.129 habitantes a mediaos del añu 2006. Nel censu d'esa mesma institución realizáu en 1997, que rexistró 46.671 habitantes, los refuxaos representaben el 7,7% de la población total. Había 23.758 homes y muyeres 22.913.

## Llocalidaes
* Biddya
* Bruqin
* Dar Abu Basal
* Deir Ballut
* Deir Istiya
* Farkha
* Haris
* Iskaka
* Izbat Abu Adam
* Kafr ad-Dik
* Khirbet Qeis
* Khirbet Susa
* Kifl Hares
* Marda
* Mas-hai
* Qarawat Bani Hassan
* Qira
* Rafat
* Salfit
* Refileru
* Yasuf
* Za'tara
* az-Zawiya

## Colonies y bases israelines
* Alei Zahav
* Ariel
* Barkan
* El Maten
* Elqana
* Etz Efraim
* Havat Yair
* Immanuel
* Karnei Shomron
* Kfar Tapuach
* Kiryat Netafim
* Ma'ale Shomron
* Magen Dan
* Nofei Nehemia
* Nofim
* Peduel
* Revava
* Tapuach occidental
* Yakir

## Ver tamién
* Gobiernu y política de Palestina
* Xeografía de Palestina

## Referencies
Gobernación de Tubas

La **Gobernación de Tubas** (n'árabe: محافظة طوباس) ye una de les 16 divisiones alministratives de l'Autoridá Nacional Palestina y una de les 11 allugaes en Cixordania, tando alcontrada nel nordeste d'esti últimu territoriu. Tien una superficie aproximada de 372 km², La capital provincial o muhfaza ye la ciudá de Tubas. En 2006, la población yera de 48.128 persones.
Na so frontera este llenda col Reinu de Xordania.

## Llocalidaes
Hai 23 llocalidaes allugaes dientro de la xurisdicción de la gobernación.

### Ciudaes
* Tubas

### Conceyos
* Aqqaba
* Tammun

### Conseyos locales
* Bardala
* Ein al-Beida
* Kardala
* Ras al-Far'a
* Tayasir
* Wadi al-Far'a

### Aldegues
* al-Bikai'a

### Campos de refuxaos
* Far'a

## Ver tamién
* Gobiernu y política de Palestina
* Xeografía de Palestina

## Referencies
Gobernación de Tulcarem

La **gobernación de Tulcarem** (n'árabe: محافظة طولكرم *muħāfaẓah Ṭūlkarim*) ye una de les gobernaciones (provincies) de l'Autoridá Nacional Palestina asitiada nel noroeste de Cixordania. La gobernación tien una superficie envalorada en 268 quilómetros cuadraos. Según la Oficina Central Palestina d'Estadístiques, la provincia tenía una población de 172.800 habitantes en 2007. La *muhfaza* o capital de gobernación ye la ciudá de Tulkarem.

## Llocalidaes
El distritu de Tulkarem cunta con 51 llocalidaes y dos campos de refuxaos. Los pueblos y ciudaes que se menten de siguío tienen una población de más de 1.000.

### Conceyos
* Anabta 
* Attil 
* Baqa ash-Sharqiyya 
* Beit Lid 
* Deir al-Ghusun 
* Qaffin 
* Tulkarem 

### Pueblos
* Beit Amin - بيت أمين
* Far'un - فرعون
* Iktaba - إكتابا
* 'Illar- عِلار
* Izbat Shufa - عزبة شوفة
* Al Jarushiya - الجاروشية
* Kafr Abbush - كفر عبوش
* Kafr Jammal - كفر جمّال
* Kafr al-Labad - كفراللبد
* Kafr Rumman - كفر رمّان
* Kafr Sur - كفر صور
* Kafr Thulth - كقر ثلث
* Kafr Zibad - كفر زيباد
* Sir - خربة سر
* Ramin
* Ras Atiya - خربة رأس عطيّه
* Khureish - خربة خريش
* Kur - كور
* an-Nazla al-Gharbiya - النزله الغربيه
* an-Nazla ash-Sharqiya - النزله الشرقيه
* an-Nazla al-Wusta - النزله الوسطه
* Nazlat Abu Nar - نزلات ابو نار
* Nazlat 'Isa - نزلة عيسى
* Nur Shams - مخيّم نور شمس
* Raml Zeita - رمل زيتة/قزازة
* al Ras - الرأس
* Saffarin - سفارين
* Seida - صيدا
* Shufta - شوفه
* Dhinnaba - ِِذِنّابة
* Zeita - زيتا

### Campamentos de refuxaos
* Campamentu de Nur Shams
* Campamentu de Tulkarem

## Ver tamién
* Gobiernu y política de Palestina
* Xeografía de Palestina

## Referencies
Gobernación de Xerusalén

La **Gobernación de Xerusalén** (n'árabe: محافظة القدس) ye una de les 16 gobernaciones palestines asitiaes na porción central de la Ribera Occidental o Cixordania. L'Autoridá Palestina reinvidica que la so capital seya Xerusalén oriental (de 70 km² y ocupada por Israel dende 1967). La superficie total de la provincia ye de 331,6 km².

Según la Oficina Central Palestina d'Estadística, la provincia tenía una población de 429.500 habitantes en 2005, representando'l 10,5% de los habitantes árabes que viven en Palestina.

## Política
Xerusalén oriental ta sol control alministrativo y militar del Estáu d'Israel. Foi amestada per Israel mientres la Guerra de los Seis Díes en 1967, movimientu que nengún país del mundu reconoció y que foi condergáu pola resolución 478 del Conseyu de Seguridá de la ONX, que declaraba dicha anexón «*una violación del derechu internacional*» y ye «*una seria torga pal llogru d'una paz completa, xusta y duradera nel Oriente Mediu*». Sía que non, los residentes palestinos participen nes eleiciones de l'Autoridá Nacional Palestina votando per corréu. Mientres les eleiciones de 2006 pal Conseyu Llexislativu Palestín, Hamás ganó 4 escaños, ente que los candidatos de Fatah ganaron los otros dos escaños reservaos pa los cristianos. Los candidatos de Fatah fueron Imil Jarjoui y Ivivian Sabella.

## Ciudaes
* Xerusalén Este
* Abu Dis
* al Azariyeh
* ar-Ram

## Conceyos
* Biddu
* Beit 'Anan
* Bir Nabala
* Hizma
* Kafr Aqab
* Qatanna

## Ver tamién
* Gobiernu y política de Palestina
* Xeografía de Palestina

## Referencies
Gobernación de Nablus

La **Gobernación de Naplusa** o **Nablus** (n'árabe: محافظة نابلس) ye una de les 16 divisiones alministratives de l'Autoridá Nacional Palestina allugada nel altiplanu central de la Ribera Occidental o Cixordania, 53 quilómetros al norte de Xerusalén. Toma l'área alredor de la ciudá de Nablus, que sirve de muhfaza (asientu) de la gobernación. Ye gobernada por Mahmoud Aloul.

## Ciudaes
La única ciudá na provincia ye Nablus.

* Nablus.

### Pueblos
Les siguientes llocalidaes tienen una población cimera a 4.000 habitantes:

* Aqraba
* Asira al-Shamaliya
* Beita
* Huwara
* Jammain
* Qabalan
* Sebastia

### Campos de Refuxaos
* Askar
* Balata
* Ein Beit al-Ma'

## Ver tamién
* Gobiernu y política de Palestina
* Xeografía de Palestina

## Referencies
Gobernación de Yenín

La **Gobernación de Yenín** (n'árabe: محافظة جنين) ye una de les 16 gobernaciones de la Ribera Occidental y de la Franxa de Gaza nos Territorios Palestinos, que cubre l'estremu norte de Cixordania y la zona alredor de la ciudá de Yenín. Según la Oficina Central Palestina d'Estadístiques, la Gobernación tenía una población de 456&nbsp;212 (6,8% de la población palestina) con 48&nbsp;169 llares a mediaos d'añu 2007. Ye la única provincia de Cixordania onde la mayoría del control de la tierra ta so l'Autoridá Nacional Palestina. Cuatro asentamiento israelinos fueron evacuaos como parte del plan unillateral de retirada d'Israel en 2005. Ye gobernada por Qadoura Mousa.

## Ciudaes
* Yenín (inclúi'l campu de Yenín)
* Qabatiya

## Conceyos
* Ajjah
* Arrabah
* Burqin
* Dahiyat Sabah al-Khei
* Deir Abu Da'if
* Deir Ghazaleh
* Jaba
* Kafr Dan
* Kafr Rai
* Meithalun
* Silat al-Harithiya
* Silat ad-Dhahr
* Yá'bad
* al-Yamun
* Zababdeh

## Ver tamién
* Gobiernu y política de Palestina
* Xeografía de Palestina

## Referencies
Gourde

La **gourde** ("gorda") ye la moneda oficial d'Haití. El so códigu ISO 4217 ye **HTG**, y ta estremada en 100 céntimos. Foi introducida en 1813, reemplazando a l'antigua *llibra.* 

El so órganu emisor ye'l Bancu de la República d'Haití.

## Billetes
Billetes en circulación:

Edición del Bicentenariu de la Independencia d'Haití(1804-2004),sacante los de 20 y 1.000

Los billetes de 1, 2 y 5 Gourdes entá nun se retiraron de la circulación de forma oficial, por tanto pueden ser usaos de forma eventual.

## Monedes

Les monedes de 5, 10 y 20 cents nun caltienen un usu regular y por tanto, anque pueden atopase, el so usu ye minoritariu.

## Tases de cambéu

## Referencies

## Enllaces esternos
David (Michelangelo)

El ***David*** ye una escultura de mármol blanco de 5,17 metros d'altor y 5572 quilogramos de masa, realizada por Miguel Ángel Buonarroti ente 1501 y 1504 por encargu de #*Operar del Duomo* de la catedral de Santa María del Fiore de Florencia. La escultura representa al rei David bíblicu nel momentu previu a enfrentase con Goliat, y foi acoyida como un símbolu de la República de Florencia frente a la hexemonía de los sos derrocaos dirixentes, los Médici, y l'amenaza de los estaos axacentes, especialmente los Estaos Pontificios.

El *David* ye una de les obres maestres de la Renacencia según la mayoría de los historiadores, y una de les escultures más famoses del mundu. Anguaño atópase espuesta na Galería de l'Academia de Florencia, anque hasta 1873 tuvo allugada na plaza de la Señoría de la capital toscana; dende entós en los so llugar álzase una copia de 3 metros realizada tamién en mármol blanco.

## Referencies
Idioma yulá

L**'idioma yulá** (tamién escritu n'ocasiones **diula** pol términu francés **dioula**, **dyula**, autoglotónimo **julakan**) ye la denominación de delles fales mandinga, subgrupu de la familia mandé, autóctones de Costa de Marfil, Malí y principalmente de Burkina Fasu onde tien un millón de falantes. Tradicionalmente foi llingua comercial n'África occidental, como primer o segunda llingua. El númberu total de falantes ye d'unos 2,7 millones. Utilízase xeneralmente pa comerciar y como forma de comunicación interétnica, coesistiendo col francés, que ye idioma oficial.

Otros de los idiomes o dialeutos falaos na zona son: yacuba, senufo, baoulé y anyi..
Ta rellacionáu cola llingua bambara de la mesma forma que lo ta'l inglés británicu del inglés d'Estaos Xuníos. Tamién ye mutuamente intelixible col malinké.

Probablemente ye la llingua más usada pal comerciu n'África Occidental. Anguaño tán n'usu trés tipos d'escritura pal diula, una basada n'alfabetu arábigu, otra basada nel alfabetu llatín y otra más qu'uso l'alfabetu autóctonu llamáu n'ko.

## Referencies

## Enllaces esternos
Llingües mandé centrales

Les **llingües mandé centrales** o **manding-jogo** son una división propuesta de les llingües mandé falaes en Gambia, Guinea-Bisáu, Senegal, Mali, Guinea, Sierra Leone, Liberia, Costa de Marfil, Ghana y Burkina Fasu. Ente les llingües mandé centrales les más importantes demográficamente son el mandinga (mandinka, el bambara y el yulá). Estes llingües son falaes polos pueblos llamaos mandinga.

## Clasificación interna
Ente los grupos filoxenéticos claramente bien establecíos que formen parte de les llingües mandé centrales tán:
* Llingües jogo-jeri
* Llingües manding
* Llingües vai-kono
* Llingües mokole
* Llingües susu-yalunka

.

## Comparanza léxica
Los numberales en distintes llingües mandé noroccidentales son:

## Referencies
Idioma mossi

La llingua **mossi**, **mòoré** (tamién **mõõre**, **moré**, **moshi** o **mos**) ye una de les dos llingües oficiales rexonales de Burkina Fasu. El mòoré forma parte de la caña Oti-Volta de les llingües gur, y en particular ta estrechamente emparentáu col frafra (farefare) faláu al sur Burkina Fasu y col dagbani faláu pela redolada de Bolgatanga nel norte de Ghana.

El mòoré ye faláu pol pueblu Mossi, que ta formáu por aproximao unos 5 millones de persones en Burkina Fasu, amás d'otros 60.000 más en Malí y Togu.

## Alfabetu
L'alfabetu del idioma mossi utilizáu en Burkina Fasu ye una variación del alfabetu llatín. Contién les siguientes lletres:

**Mayúscules**
A ʼ B D E Ɛ F G H I Ɩ K L M N O P R S T U Ʋ V W Y Z
**Minúscules**
a ʼ b d e ɛ f g h i ɩ k l m n o p r s t u ʋ v w y z
**Valores fonéticos**
a ʔ b d e ɛ f g h i ɪ k l m n o p r s t u ʊ v w j z

## Referencies

### Bibliografía
* Manessy, Gabriel (1968/71)'Langues voltaïques sans classes' in Actes du huitième congres international de linguistique africaine. [Congress was 1968, proceedings published 1971] Abidjan, Université d'Abidjan, 335&ndash;346.

### Enllaces esternos
*EE.XX. Institutu del Serviciu Esterior Moré cursu básicu
*informe Ethnologue sobre Moore
*Panafricanu l10n wiki páxina en Moore
Llingües cangin

Les **llingües cangin** o **chaŋin** son falaes por unes 200 mil persones (2007) nuna pequeña rexón al este de Dakar. Estes llingües son falaes por persones de la etnia serer que nun falen el mesmu idioma serer (*serer-sine*). Yá que los sos falantes son étnicamente serer les llingües cangin fueron consideraes frecuentemente como dialeutos del serer, sicasí, nun tán emparentaes de manera cercana col serer. De fechu el serer ta más estrechamente rellacionáu col fulani que coles llingües cangin.

## Clasificación
Les llingües cangin son:

El lehar y el noon son particularemente cercanos ente sigo, al igual que'l ndut y el palor, anque non lo suficientemente cercanos como pa ser mutuamente intelixibles. El safen ye claramente más cercanu al grupu lehar-noon que al grupu palor-ndut.

## Comparanza léxica
Los numberales para distintos grupos de llingües cangin son:

## Referencies

### Bibliografía
*Walter Pichl, *The Cangin Group: A Language Group in Northern Senegal*, Pittsburg, PA : Institute of African Affairs, Duquesne University, Coll. African Reprint Series, 1966, vol. 20
*Guillaume Segerer & Florian Lionnet 2010. "'Isolates' in 'Atlantic'". *Language Isolates in Africa* workshop, Lyon, Dec. 4