Louisiana

**Louisiana** (francés: *Louisiane*, criollu francés de Luisiana: *Léta de la Lwizyàn*, en castellanu *Luisiana*) ye un estáu de los Estaos Xuníos, asitiáu al sur del país, siendo la so capital la ciudá de Baton Rouge. La ciudá más poblada ye Nueva Orleans. Llenda'l norte con Arkansas, al este con Mississippi, al sur col Golfu de Méxicu, y al oeste con Texas. La so llende occidental vien marcada pel ríu Mississippi. Louisina ye l'únicu estáu que nun s'atopa estremáu en condaos, sinón en parroquies.

El censu poblacional de Luisiana en 2008 yera de 4.410.796 persones. Les zones urbanes cunten con un importante patrimoniu cultural y llingüisticu, influyíes por un amiestu de les tradiciones y llingües franceses, haitianes, españoles y canadianos, lo mesmo que de les distintes cultures nativu-americanes presentes na rexón. Estaos Xuníos compró'l territoriu a Francia nel 1803, anque la zona qu'anguaño ocupa l'estáu de Louisiana foi mientres un curtiu tiempu colonia española. Amás, mientres el sieglu XVIII los colonizadores importaron a numberosos esclavos d'África. Munchos d'ellos veníes de la mesma rexón nel África Occidental, lo que dexó caltener viva la so cultura. Tres la Guerra Civil, los residentes d'orixe inglés empezaron a primir pola anglicanización del estáu, y en 1921, l'inglés convirtióse por primer vegada na única llingua na educación, decisión que foi revertida en 1974. Louisiana nun tuvo nunca una llingua oficial, garantizando la constitución estatal "el derechu de les persones a caltener, fomentar y promover los sos respectivos oríxenes históricos, llingüísticos y culturales". Louisiana tien más tribus natives americanes que cualesquier otru estáu del sur, incluyíes cuatro reconocíes a nivel federal, diez reconocíes pol estáu y cuatro que nun recibieron reconocencia.

Gran parte de les tierres del estáu formaronse a partir de sedimentos arrastraos pel ríu Mississippi, dexando enormes deltes y vastes árees de marismas. N'árees más elevaes, el fueu ye un procesu natural nel paisaxe y produció estenses árees de montes de pinos de fueya llarga y sabanes húmedes. Estos sofiten un númberu escepcionalmente grande d'especies de plantes, incluyíes munches especies d'orquídees terrestres y plantes carnívores.

## Etimoloxía
Louisiana foi nomada n'honor a Lluis XIV, rei de Francia ente 1643 y 1715. El nome orixinalmente escontra referencia al territoriu clamáu por René-Robert Cavelier, Sieur de La Salle, siendo esti'l territoriu bañáu pel ríu Mississippi. El sufixu -ana en llatín indica "relativu o relativa a un individuu, suxetu o oxetu particular", poro, Louisiana indicaría "relativu a Louis".

## Historia
Los primeros humanos ocuparon el area ocupada anguaño por Loiusiana fai aproxidamente 12.000 años. Delles tribus habitaron la zona, destacando les de Atakapa, Choctaw, Chitimacha, Natchez y Tunica.

En 1541, Hernando de Soto, un esplorador español amiyó na actual Louisiana y reclamola para España. Darréu en 1682, foi Francia quién la reclamó para sí. Mientres un tiempu, esti territoriu tuvo en disputa ente dambos países.

Tres la independencia d'Estaos Xuníos, en 1803, esti país mercó les tierres ocupaes per Francia, qu'inclúin l'actual estáu, pero que tamién se expandian muncho más al norte, hasta la frontera con Canadá. Pocos años dempués, en 1812, convertir nel 18ᵘ estáu.

En 1861, mientres la Guerra de Secesión, Lousiana foi unu de los estaos qu'abandonó la Unión, hasta 1868, tres la cayida de la Confederación.

## Referencies

## Enllaces esternos