Prunus serotina

***Prunus serotina*** ye un árbol de la familia de les rosácees, orixinaria d'América del Norte del este de Quebec meridional y d'Ontario del sur a Texas, la Florida central. Ye una especie del subxéneru *Padus* coles flores en recímanos, y ye un árbol de fueya caduca que crez 15-30 m d'altu.
Les fueyes son simples, de 6-14 centímetros de llargu, col marxe serráu. La fruta tien 1 centímetru de diámetru y ye daqué astrinxente y amarga si cómese fresca, tamién la peracaben los páxaros, pa quien la astringencia nun ye desagradable.

Rellacionar de cerca col **capulín de Virginia** (*[[Prunus virginiana]]*), del que s'estrema poles fueyes más grandes y les cereces, que cuando tán madures son negres, non coloraes. Tamién se confunde col **capulín**: *[[Prunus salicifolia]]* de Méxicu. N'Europa confundir cola zrezal aliso (*[[Prunus padus]]*), del cual estrémase poles fueyes, que son brilloses, y les flores, qu'apaecen más tarde (*serotino* significa *tardíu*), unes selmanes dempués de les fueyes. Por eso, en munchos idiomes (francés, italianu, alemán), esta especie llámase **zrezal tardía**.

## Especie invasora n'Europa
La **zrezal negra** foi introducíu n'Europa nel 1623 como planta ornamental y dende el sieglu XIX foi utilizáu pa la repoblación forestal. Anguaño, la so área de distribución amplióse hasta casi toa Europa y de cutiu entra tantu en competición direuta coles especies forestales natives que la flora amenorgar de forma considerable. Les granes d'esta especie son esperdigaes poles aves y pueden permanecer hasta cinco años nel suelu forestal enantes de la guañada. Eso favorez el rápidu espardimientu de la zrezal negra, sobremanera dempués de baltar d'esplotación de los montes.

## Capulí en Los Andes
Suel ser una planta tamién esvalixa en Los Andes, en zones de clima templáu como en partes de Colombia, Ecuador y Perú. Na llocalidá peruana de Cajamarca la planta empieza a floriar y dar frutos nel primer trimestre del añu; l'árbol ye utilizáu en fiestes tradicionales conocíes como *unshas*.

## Propiedaes
Del capulí utilícense les fueyes, el cogollu, y les cañes, pa fines melecinales; y la fruta pol so valor nutricional.
:Les fueyes y los cogollos d'esta planta utilizar p'aselar los cólicos, y les molesties del reumatismu. Ye efectivu pa combatir el malestar del gripe, tien propiedaes expectorantes, sollivia los accesos de tos, polo que ta indicáu pa la bronquitis, tos, afuego y color azuláu por falta d'osíxenu, el catarru de les víes respiratories y la tos convulsiva.
:**Usu esternu**: N'Andar, nel sur d'Ecuador utilicen les cañes de capulí, delles vegaes conxuntamente con otres plantes pa delles ceremonies de llimpia.
:**Principios activos**: Les fueyes contienen un aceite esencial, grasa, resina, tanín, amigdalina, glucosa, un pigmentu pardu y sales minerales. La corteza contién, pigmentu pardu, amigdalina, almidón, ácidu gálico, grasa, calciu, potasiu, y fierro. La corteza, fueyes y granes, en contautu cola agua, lliberen ácidu cianhídricu o cianuru d'hidróxenu (HCN), por esta razón tien de manipoliase con cuidu.
:**Contraindicaciones**: Nun inxerir preparaciones que contengan fueyes de capulí en dosis elevaes, nin por periodos enllargaos, debíu al ácidu cianhídricu que lliberen les sos fueyes, corteza y granes.

## Taxonomía
*Prunus serotina* describióse por Jakob Friedrich Ehrhart y espublizóse en *[[Gartenkalender]] 3: 285*, nel añu 1783. 
;Etimoloxía
***Prunus***: nome xenéricu que provién d'un antiguu nome griegu (*προύνη*), y depués llatín (*prūnus, i*) de la cirolar. Yá emplegáu por, ente otros, Virxiliu (G. 2, 34) y Pliniu'l Vieyu (13, XIX, 64)

***serotina***: epítetu llatín que significa "tardía" 
;Variedaes aceptaes:
* *[[Prunus serotina var. alabamensis]]* (C.Mohr) Little
* *[[Prunus serotina var. eximia]]* (Small) Little
* *[[Prunus serotina subsp. hirsuta]]* (Elliot) McVaugh
* *[[Prunus serotina var. rufula]]* (Wooton & Standl.) McVaugh
;Sinonimia:
* *Cerasus capollin* Ser. ex DC.
* *Cerasus longifolius* Nutt. ex Torr. & A.Gray
* *Prunus capollin var. prophyllosa* Donn.Sm.
* *Prunus capuli* Cav.
* *Prunus salicifolia* Kunth
* *Prunus serotina var. salicifolia* (Kunth) Koehne

## Ver tamién
* *'[[Plantes melecinales (C)]]
* [[Terminoloxía descriptiva de les plantes]]
* [[Cronoloxía de la botánica]]
* [[Historia de la botánica]]

== Referencies ==


== Bibliografía ==
# Jørgensen, P. M. & S. León-Yánez. (eds.) 1999. Catalogue of the vascular plants of Ecuador. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 75: i–viii, 1–1181.
# Killeen, T. J., E. García Estigarribia & S. G. Beck. (eds.) 1993. Guia Arb. Bolivia 1–958. Herbario Nacional de Bolivia & Missouri Botanical Garden, La Paz.
# Radford, A. E., H. E. Ahles & C. R. Bell. 1968. Man. Vasc. Fl. Carolinas i–lxi, 1–1183. University of North Carolina Press, Chapel Hill.
# Schwegman, J. Y. 1991. The Vascular Flora of Langham Island, Kankakee County, Illinois. Erigenia 11: 1–8.
# Scoggan, H. J. 1978. Dicotyledoneae (Saururaceae to Violaceae). 3: 547–1115. In Fl. Canada. National Museums of Canada, Ottawa.
# Voss, E. G. 1985. Michigan Flora. Part II Dicots (Saururaceae-Cornaceae). Bull. Cranbrook Inst. Sci. 59. xix + 724.
# Wunderlin, R. P. 1998. Guide Vasc. Pl. Florida i–x + 1–806. University Press of Florida, Gainseville.
# Brummitt, R. K. 2011. Report of the Nomenclature Committee for Vascular Plants: 62. Taxon 60(1): 226–232.
# Gandhi, K. N., J. L. Reveal & L. Brouillet. 2009. (1886-1887) Proposals to conserve the names Prunus serotina and P. virginiana (Rosaceae) with conserved types. Taxon 58(1): 312–314.

== Enllaces esternos ==


*  [http://www.cas.vanderbilt.edu/bioimages/species/frame/prse2.htm *Prunus serotina* imaxines de la [[Universidá Vanderbilt]]]
*  [http://www.europe-aliens.org/speciesFactsheet.do?speciesId=13913 *Prunus serotina'', an alien invasive specie in Europe)]