Aloe arborescens

***Aloe arborescens***, llamada comúnmente **planta pulpu**, **aloe candelabru** o a cencielles **candelabru**, ye una especie perteneciente al xéneru *[[Aloe]]* nativa de la mariña suroriental africana.

## Descripción
De forma arbustiva, cola base maderiza y bien ramificáu. Si presenten un tarmu únicu dominante ésti mide ente unu y cuatro metros.

Les fueyes como tolos aloes disponer en rosetes, son de color verde glauco, llanceolaes, carnoses y con dientes nos cantos. El tarmu floral surde nuna inflorescencia simple, d'unos 60&nbsp;cm, que contién un recímanu de 20-30&nbsp;cm, xeneralmente cónicu, onde s'axunten les flores de color naranxa escarlata (más colorada qu'otres especies como *[[Aloe maculata]]*, que la tien más anaranxada), permanecen erectas enantes de la so apertura, inclinándose escontra baxo más tarde.

El floriamientu produzse pel iviernu. El frutu presentar nuna cápsula de parés inconsistentes, que zarra munches granes.

## Distribución y hábitat
Ye orixinaria, principalmente, de la mariña suroriental africana, alcuéntrase en Sudáfrica, Mozambique, Zimbabue y Malaui. Ye una de les trés especies de mayor distribución del xéneru.Atopar n'altitúes dende'l nivel del mar hasta nos montes, onde vegeta n'afloramientos predresos y riscos espuestos.

## Usos y cultivu

### Usos melecinales
Esta especie comparte propiedaes melecinales con *[[Aloe vera]]* y ye comúnmente utilizada pa tratar quemadures. Nun estudiu científicu realizáu por Jia et al. nel que s'aplicó magaya de *A. arborescens* a aguarones y coneyos de llaboratoriu con firíes inducíes probóse que la tasa de sanamientu ameyoraba nes que s'utilizó la magaya. Según l'estudiu, l'aplicación d'estractu de *A. arborescens* "tendía a amenorgar significativamente la gravedá de les firíes con al respective d'aquelles trataes con solución salina". Amás de les propiedaes curatibles, afayóse l'amenorgamientu de la crecedera microbiana: "l'aplicación del estractu tornara con eficacia la crecedera bacteriana de cuatro bacteries mientres el periodu d'estudiu".

Dellos estudios preliminares indiquen qu'esta especie pudiera ser beneficiosa nel tratamientu del cáncer yá que contién compuestos que inhiben la proliferación celular.
Los resultaos d'un ensayu clínicu nel que se trató a 240 pacientes con *A. arborescens* amosaron que'l aloe ameyora los efeutos de la quimioterapia amontando la so eficacia tantu en tases d'amenorgamientu del tumor como en tiempu de sobrevivencia.

### Xardinería
Ye una planta popular en xardinería pola guapura de los sos grandes y ensundioses fueyes y el vibrante color de les sos flores que surden pel iviernu, cuando poques plantes tán en floriamientu. El néctar duce que produz tamién ye curiosu pa páxaros, caparines y abeyes.

Esta especie arrobínase fácilmente por frada, tolera la seca y dase bien tanto a plenu sol como a semisombra. Amás, aguanta dellos graos baxo cero.

### Otros usos
Les flores, de les que s'estrayi un componente pa tintura, suelen utilizase en cosmética.

## Taxonomía

*Aloe arborescens* describióse por Philip Miller y espublizóse en *[[The Gardeners Dictionary]]*:... eighth edition non. 3*, nel añu 1768.
;[[Etimoloxía]]:
***Aloe***: nome xenéricu d'orixe bien inciertu. Podría ser deriváu del [[idioma griegu|griegu]] *άλς, άλός* (als, alós), "sal" - dando *άλόη, ης, ή* (aloé, oés) que designaba tanto la planta como'l so zusmiu - por cuenta del so sabor, que recuerda l'agua del mar. D'ellí pasó al [[llatín]] *ălŏē, ēs* cola mesma acepción, y que, en sentíu figuráu, significaba tamién "amargosu". Propúnxose tamién un orixe [[idioma árabe|árabe]], *alloeh*, que significa "la sustancia amargoso brillosa"; pero ye más probablemente d'orixe complexu al traviés del hebréu: *ahal* (אהל), frecuentemente citáu en testos [[bíblicu|bíblicos]].

***arborescens***: [[epítetu]] [[llatín]] que significa "con forma d'árbol".
;Variedaes aceptaes:
* [[Aloe arborescens subsp. arborescens|*Aloe arborescens* subsp. *arborescens*]]
;[[Sinonimia (bioloxía)|Sinonimia]]:
Tien los siguientes [[Sinónimu (bioloxía)|sinónimos]]:
* *Aloe arborea* <small>[[Medik.]]</small>
* *Aloe arborescens* var. *frutescens* <small>([[Salm-Dyck]]) [[Heinrich Friedrich Link|Link]]</small>
* *Aloe arborescens* var. *milleri* <small>[[A.Berger]] in H.G.A.Engler</small>
* *Aloe arborescens* var. *natalensis* <small>([[J.M.Wood]] & [[M.S.Evans]]) [[A.Berger]] en H.G.A.Engler</small>
* *Aloe arborescens* var. *pachythyrsa* <small>A.Berger en H.G.A.Engler</small>
* *Aloe frutescens* <small>Salm-Dyck</small>
* *Aloe fruticosa* <small>[[Lam.]]</small>
* *Aloe natalensis* <small>J.M.Wood & M.S.Evans</small>
* *Aloe perfoliata* var. *arborescens* <small>([[Mill.]]) [[William Aiton|Aiton]]</small>
* *Aloe perfoliata* var. *eta*
* *Catevala arborescens* <small>[[Medik.]]</small>

== Ver tamién ==
* [[Planta melecinal]]
* [[Fitoterapia]]
* [[Usos melecinales de los raigaños]]
* [[Medicina china tradicional]]
* [[Terminoloxía descriptiva de les plantes]]
* [[Cronoloxía de la botánica]]
* [[Historia de la botánica]]

== Referencies ==


== Bibliografía ==
# Bailey, L. H. & E. Z. Bailey. 1976. Hortus Third i–xiv, 1–1290. MacMillan, Nueva York.
# CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Ca. nat. Méxicu. CONABIO, Ciudá de Méxicu.
# Gibbs Russell, G. E., W. G. Welman, E. Reitief, K. L. Immelman, G. Germishuizen, B. J. Pienaar, M. v. Wyk & A. Nicholas. 1987. List of species of southern African plants. Mem. Bot. Surv. S. Africa 2(1–2): 1–152(pt. 1), 1–270(pt. 2).

== Enllaces esternos ==


* USDA, NRCS. 2006. The PLANTS Database, 6 de marzu de 2006 (http://plants.usda.gov).
* Gard. dict. ed. 8: *Aloe'' non. 3. 1768
*