open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Álvaro Galmés de Fuentes

**Álvaro Galmés de Fuentes** , filólogu, dialectólogu y arabista español.
## Biografía
Sobrino nietu de Ramón Menéndez Pidal, tamién foi'l so alumnu. Llicenciáu en Filoloxía Románica na Universidá de Madrid en 1947, algamó'l grau de doctor con premiu estraordinariu en 1954 y completó la so formación humanista na Universidá de Zúrich ente los años 1949 y 1951.

Foi caderalgu de Filoloxía Románica de les Universidaes de La Laguna, Uviéu y Complutense de Madrid, decanu de la Facultá de Filoloxía de la Universidá d'Uviéu, profesor visitante de les Universidaes de Múnich, Wisconsin y Princeton. 

Dirixó la *Coleición de lliteratura española aljamiado-morisca*. Académicu de númberu de la Real Academia de la Historia; Académicu d'honor de l'Academia de la Llingua Asturiana; Vocal del Comité Internacional d'Estudios Moriscos; Presidente de l'Asociación Nacional de Filólogos Romanistas Españoles; Patronu de la Fundación Menéndez Pidal; miembru del Colexu Llibre d'Eméritos. 

Foi gallardoniáu col Premiu Nacional de Investigación Ramón Menéndez Pidal en 2002, según el xuráu, por ser continuador "de la meyor tradición de la Filoloxía Hispánica y les sos aportaciones renovadores dende les perspectives románicu y semíticu". 

Considerar una de les máximes autoridaes españoles y mundiales en filoloxía románica y arábiga.

## Homenaxes
La Universidá d'Uviéu dedicó una sala de la Biblioteca d'Humanidaes al profesor Galmés de Fuentes.

## Obres
* *Influencies sintáctiques y estilístiques del árabe na prosa medieval castellana* (1955, 1996)
* *Les sibilantes na Romania* (1962)
* *Épica árabe y épica castellana* (1978)
* *El llibru de les batalles, narraciones caballeresques aljamiado-morisques* (1975)
* *Hestoria de los amores de París y Viena* (1970) 
* *Dialeutoloxía mozárabe* (1983)
* *Los moriscos (dende la so mesma vera)* (1993)
* *Les jarchas mozárabes. Forma y significáu* (1994)
* *L'amor cortés na llírica árabe y na llírica provenzal* (1996)

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Ángel de la Fuente

**Ángel de la Fuente Moreno**  ye un economista español.

## Biografía
Ye'l direutor de la Fundación d'Estudios d'Economía Aplicada (Fedea) dende'l 1 d'abril de 2014. Enantes yera científicu titular del Institutu d'Analís Económicu del Conseyu Cimeru d'Investigaciones Científiques (CSIC), del que foi vice-direutor ente 1998 y 2006. Tamién ye miembru de l'Academia Europea de Ciencies y Artes, dende 2002, y miembru del Conseyu Asesor d'Asuntos Económicos de la Presidencia del Principáu d'Asturies, dende 2012.

Ángel de la Fuente ye nietu de Ramón Moreno Pasquau, que foi direutor-xerente de Duro Felguera. Nació en Xixón, onde estudió nel Colexu de la Inmaculada, cola promoción de 1980, antes d'empezar la so formación nos Estaos Xuníos d'América. Primero llogró'l Diploma de High Shool nel Southwestern Central High School y depués empezó los sos estudios universitarios. En 1984 se graduó en ciencies económiques nel Westminster College y depués realizó los sos estudios de posgráu nes universidaes de Drexel, onde llogró un máster n'alministración de negocios en 1986, y de Pennsylvania, onde tamién completó un máster en 1987, esta vegada n'economía. y se doctoró n'economía, en 1991.

Foi profesor ayudante na Universidá Drexel ente 1984 y 1986, y na Universidá de Pennsylvania ente 1987 y 1991. Dende 1991 ye profesor acomuñáu nel departamentu d'economía y hestoria económica de la Universidá Autónoma de Barcelona 

Tamién realizó llabor docente nes universidaes d'Uviéu, Les Palmes de Gran Canaria, Xaén, Santiago de Compostela, Pompeu Fabra, Valencia y Carlos III.

## Distinciones
**L. Robbins Prize* al meyor estudiante de primer añu de posgráu n'Economía, Universidá de Pennsylvania, 1986/87.
**S. Weientraub Memorial Award*, Universidá de Pennsylvania, 1989/90.
**William Polk Carey Prize* a la meyor tesis n'Económiques, Universidá de Pennsylvania, 1991.
*Accésit al *Premiu Fundación Banco Herrero* pa mozos investigadores en ciencies sociales, 2002.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ángela Luzdivina García Fernández

**Ángela Luzdivina García Fernández** , moteyada *«La Capricha»*, foi una activista política española d'esquierda.

## Biografía
Nacida na aldega asturiana de L'Alcargu empieza a trabayar de neña como asistenta p'ayudar a la mala economía familiar.

Na so mocedá trabayó de minera, nun mataderu familiar y d'asistenta.

La primer vegada que va a la escuela facer peles nueches dientro de les Mocedaes Socialistes. Entra rápido na política convirtiéndose nuna gran activista, al igual que los sos padres los cualos, padre y madre fueron presos por motivos políticos.

Participó na Revolución d'Asturies de 1934 forxándose fama d'un calter duru ya infrayable, cuenta que de cutiu comentaba: «A mi namái me vence una bala».

Tres la revolución del 34 ingresa en prisión, de la que sale pocu dempués. Na Guerra Civil lluchó nel frente republicanu mientres dos años y al acabar ésta pasa al monte como maquis faciendo llabores d'enllaz y suministros.

En 2003 recibió la Medaya d'Asturies en categoría de plata por: 

## Referencies

## Enllaces esternos
Óscar Vázquez Martins

**Óscar Vázquez **  ye un karateca asturianu, campeón del mundu por equipos en 2002 y 2006.

## Biografía
Practica'l karate dende los 5 años col so entrenador Lino Gómez Feito. Foi cuatro veces campeón d'Europa na categoría de menos de 70 kg, y campeón del Mundu por equipos en 2002 y 2006. Tamién quedó 2º y 3º del mundu nel pesu de 70kg.

## Palmarés
### Campeonatu del Mundu
#### Kumite Individual
 Madrid 2002: Medaya de bronce en kumite individual masculín menos de 70 kg.
 Monterrey 2004: Medaya de bronce en kumite individual masculín menos de 70 kg.

#### Kumite por Equipos
 Sun City 1996: Medaya de bronce en kumite por equipos.
 Rio de Janeiro 1998: Medaya de bronce en kumite por equipos.
 Múnich 2000: Medaya de bronce en kumite por equipos.
 Madrid 2002: Medaya d'oru en kumite por equipos.
 Monterrey 2004: Medaya de plata en kumite por equipos.
 Tampere 2006: Medaya d'oru en kumite por equipos.
 Tokiu 2008: Medaya de bronce en kumite por equipos.

### Campeonatu d'Europa
#### Kumite Individual
 París 1996: Medaya de bronce en kumite individual masculín menos de 70 kg.
 Eubea 1999: Medaya de bronce en kumite individual masculín menos de 70 kg.
 Istambul 2000: Medaya de plata en kumite individual masculín open.
 Sofía 2001: Medaya d'oru en kumite individual masculín menos de 70 kg.
 Bremen 2003: Medaya d'oru en kumite individual masculín menos de 70 kg.
 Moscú 2004: Medaya d'oru en kumite individual masculín menos de 70 kg.
 Tenerife 2005: Medaya de bronce en kumite individual masculín menos de 70 kg.
 Tallín 2008: Medaya d'oru en kumite individual masculín menos de 70 kg.

#### Kumite por Equipos
 Sofía 2001: Medaya de plata en kumite por equipos.
 Tallín 2002: Medaya de plata en kumite por equipos.
 Bremen 2003: Medaya d'oru en kumite por equipos.
 Moscú 2004: Medaya de plata en kumite por equipos.
 Tenerife 2005: Medaya d'oru en kumite por equipos.
 Tallín 2008: Medaya d'oru en kumite por equipos.

## Referencies

## Enllaces esternos

*mundu_de_karate/1160133120-5.html Entrevista a Óscar Vázquez
Teatru Filarmónica

El **Teatru Filarmónica** ye un teatru que s'atopa na llocalidá española d'Uviéu, Asturies. Ta asitiáu na cai Mendizábal, nun recintu de 871,23&nbsp;m³; y foi inauguráu'l 17 de mayu de 1944. Foi remocicáu nel añu 2004, siendo reinauguráu al añu siguiente.
Ye la sede de la Sociedá Filarmónica d'Uviéu, fundada'l 2 de marzu de 1907, col fin d'espublizar la música de manera altruista y que cuntaba con 30 socios nel so entamu.

## Arquiteutura
L'edificiu cunta con:
* Suétanu: nel que se topen los almacenes.
* Planta baxa: na que s'atopen los camarinos, l'escenariu, la sala de maquillaxe, la zona de butaques y la entrada.
* Primer planta: butaques y un chigre.
* Segunda planta: Butaques

L'escenariu ye pequeñu polo que dende un principiu'l teatru enfrentar al problema de nun poder representar obres con grandes orquestes o decoraos. L'aforu del teatru ye de 800 llocalidaes. Nel llateral atopa la sede de la Sociedá Filarmónica.

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* Programación 
* Distintes imáxenes del teatru
Teatru d'El Fontán

El **Teatru d'El Fontán** yera un antiguu teatru de la ciudá d'Uviéu, (Principáu d'Asturies, España), construyíu como corral de comedies nel sieglu XVII y derruido en 1901, sacante la fachada. L'edificiu actual qu'ocupa la cortil caltién la fachada del antiguu teatru y alluga la Biblioteca d'Asturies "Ramón Pérez de Ayala".

## Historia
El Conceyu d'Uviéu sacó en 1666 a pública puya la construcción de la Casa de Comedies. Empezó a construyise pocu dempués so la direición del arquiteutu Ignacio de Cagigal, siendo inauguráu en 1670. Yera de planta rectangular y cuntaba con palcos p'autoridaes y el Cabildru catedraliciu.

En 1799 se reedificó por completu alquiriendo dende entós una planta semicircular propia de los teatros modernos. Esti teatru tamién disponía de palcos reservaos pa l'Audiencia, el Rexente de la mesma y el Cabildru llamaos popularmente *bolses*, ente que les butaques conocer por *lunetas* y les llocalidaes de xeneral por *cazueles*.

De nuevu foi anováu'l teatru en 1849 ampliando'l so aforu hasta les 600 llocalidaes. Sicasí pa la década de los 80, el teatru presentaba un aspeutu ruinoso y esgonciao. Ésti ye'l teatru del que fala peyorativa y socarronamente Leopoldo Alas «Clarín» nel segundu tomu de La Rexenta:

Ante l'estáu del teatru, el Conceyu empezó les xestiones pa dotar a la ciudá d'un nuevu teatru que lo reemplazara. Dempués de muncha discutiniu dio entamu a les obres de construcción del nuevu teatru, l'actual teatru Campoamor, en 1883 inaugurándose en 1892. El Teatru d'El Fontán cayó en desusu y finalmente foi baltáu en 1901, dexando de pies namái les fachaes.

Dempués de tener distintos usos, finalmente construyóse nel llugar la Biblioteca d'Asturies *Ramón Pérez de Ayala* qu'abrió les sos puertes al públicu en 1987.

## Ver tamién
* Biblioteca d'Asturies "Ramón Pérez de Ayala"

## Referencies

## Enllaces esternos
* Biblioteca d'Asturies ''Ramón Pérez de Ayala'' . Sitio web.
Termes romanes de Valdunu

Les **termes romanes de Valdunu**, tamién conocíes como **termes romanes de Santolaya de Valdunu** son unes termes o baños romanos qu'apaecieron en Valdunu, na contorna del Camín Real de la Mesa, en Les Regueres que ye un conceyu de la comunidá autónoma del Principáu d'Asturies.

## Descubrimientu
Les termes afayáronse de resultes de les escavaciones que se llevaron a cabu xunto a la ilesia parroquial de Valdunu. A mediaos del sieglu XIX empezóse a saber de la esistencia d'estos restos yá que l'investigador Ciriaco Miguel Vigil indicaba qu'en 1868 había xunto a la casa del vecín de Valdunu Domingo Tamargo, y tamién xunto a la ilesia, una serie de restos arqueolóxicos que'l citáu vecín atopó cuando llabraba esti terrén.

## Los restos Tal como indicaba Ciriaco Miguel Vigil, atopáronse lladriyos d'una edificación romana según un molín de granu, de piedra, de funcionamientu manual pero'l descubrimientu más importante foi'l que fizo José Manuel González a mediaos del [[sieglu XX]] mui cerca de la ilesia. Trátase d'un cercu funerariu del [[sieglu II]] y que taba dedicada a Sestio Munigálico, fíu de Progeneo Quadrato y que ta depositada nel [[Muséu Arqueolóxicu d'Asturies]].

Les escavaciones que se llevaron a cabu a principios del sieglu XXI afayaron un *conxuntu termal* datáu a finales del sieglu I, bien emplegáu polos romanos. Les escavaciones ocupen un área de 46 m². Nella vense claramente estremaes dos zones: el caldarium, tamién llamáu calidarium, cella caldaria o cella coctilium, y el tepidarium. El primeru ta estremáu por un muriu de la fachada sur del templu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Tejeda del Sueve

Les **[[Taxus|tejedas]] del Sueve** ye un monte milenariu asitiáu na sierra del Sueve, n'Asturies. Esti monte ta consideráu la mayor concentración de texos (*[[Taxus baccata]]*) d'Europa y una de les mases forestales más antigües del continente.

El monte ta formáu por más de 8.000 texos y una superficie de 80 hectárees.

Según un estudiu del diariu El Mundo esti monte ye l'octavu más importante d'España.

## Estáu

La situación actual del monte ye precaria, pos por cuenta de la esistencia d'herbívoros, principalmente gamos, los nuevos biltos y plantones d'árboles nuevos son destruyíos, lo qu'implica la casi inesistencia de nuevos elementos nel monte. Esta situación tien de resultes l'avieyamientu de la masa forestal.

## Proteición

En 2008 la conseyería de Mediu ambiente anunció para seronda la declaración del monte como espaciu protexíu.

## Enllaces esternos

* Amigos del texu.

## Referencies
Tixileiro

**Tixileiro**

**1**.- Habitantes de los pueblos d'El Vau y A Estierna, dambos pertenecientes al conceyu d'Ibias, y El Corralín y Trabáu, pertenecientes al conceyu de Degaña.

D'antiguo los homes d'estos cuatro pueblos dedicábense a la fabricación y venta itinerante, moviéndose per toa España, vendiéndo too tipu de recipientes de madera que na variante del asturianu occidental faláu nos cuatro pueblos reciben el nome de "tixelas"

Los habitantes de los pueblos vecinos (Vilarmeirín, Taladriz, Vilardecendias, etc.) diéron-yos el nome de "Cunqueiros" porque, según ellos, facíen "Concas". Sicasí, esta pallabra ye desconocida polos tixileiros qu'empleguen pa ello la pallabra "escudieda". (El signu d - una d con un trazu curvu inferior - ye utilizáu pol filólogu Jospeh A. Fernández nel so llibru "*La fala de Sisterna*" pa representar el soníu cacuminal característicu de la variante del asturianu faláu nos cuatro pueblos y que cataloga como evolución del soníu "ts" utilizáu nel asturianu occidental)

Anguaño los tixileiros asumieron el nome "Cunqueiros" y tamién suelen utilizar esti términu pa referise a sigo mesmos anque siguen prefiriendo la pallabra "tixileiros"

**2**.- Xíriga gremial utilizada polos tixileiros mientres los sos desplazamientos pa comunicase ent'ellos ensin ser entendíos polos demás. Ye casi igual que'l "macuneiro" utilizáu polos "cesteiros" del Rebollar, conceyu de Degaña, col mesmu propósitu

## Ver tamién
* Contorna de los Cunqueiros
* A Estierna

## Enllaces esternos

* vocabulariu tixileiro
Tocín de cielu

El **tocín de cielu** ye un postre ellaboráu a base de yema de güevu caramelizada y azucre, compactu y de color mariellu intensu. La tradición asitia'l so orixe en Xerez de la Frontera hai más de 500 años.

Anguaño ye típicu n'Andalucía, calteniendo gran enraigono na mesma Xerez de la Frontera, en Cádiz, en Villoldo, Palencia, y n'Asturies, onde se conocen los **Tocinillos de Cielu** de Grau, tienen gran fama con una tradición repostera, en dellos casos, d'ellaboración del postre dende hai más de cien años.

## Historia
Les primeres noticies del tocín de cielu remontar al añu 1324; fecha na cual foi creáu poles monxes del Conventu d'Espíritu Santu de Xerez de la Frontera. El so orixe ta amestáu a la ellaboración del vinu de la zona y al emplegu masivu de clares de güevu usaes pa la clarificación del mesmu. Les yemes de güevu sobrantes yeren apurríes a les relixoses, que, col fin de reutilizales, crearon el postre "tocín de cielu". Col tiempu, aportó n'unu de los postres más emblemáticos de la repostería española. 

El nome deber al so aspeutu, testura y orixe "relixosu".

Mientres los años de la fame tamién yera común que les cases humildes usaren les yemes de güevos pa faer candiés (del términu inglés *candy egg*; güevu duce que los andaluces tresformaron en candié) pa los más pequeños, emplegando la demasía de yemes pa faer tocín de cielu. 

Anguaño'l Conceyu de Xerez de la Frontera ta realizando trámites pa la concesión d'una indicación xeográfica protexida a esti productu.

## Receta

El tocín de cielu compónse de yema de güevu, azucre y agua. De primeres, faise un almíbar eslleiendo l'azucre n'agua. A ésti, mientres ta tibiu, añader la yemes, batiéndoles. L'amiestu resultante cólase y arrámase nun recipiente caramelizado que se cocina al bañu maría hasta qu'haya coagulado, esto ye, qu'adquiera la consistencia d'un flan. Sírvese fríu.

Opcionalmente puede decorase con merengue con cuenta d'aprovechar les Clara de güevu clares de los güevos utilizaos.

## Ver tamién
* Flan chinu un tipu de Flan
* Tarta capuchina ellaborada colos mesmos ingredientes

## Referencies

## Enllaces esternos

* Receta
*
Texu de Pastur

El **texu de Pastur** ye un árbol centenariu perteneciente a la especie *[[taxus bacata]]*, que s'atopa na llocalidá de Pastur al llau del Santuariu Mariano de La nuesa Señora de Pastur nel conceyu d'Eilao. 

Según cronistes locales, los texos teníen un calter máxicu pa los primitivos celtes, y yeren utilizaos en rituales. En delles ocasiones la Ilesia edificó los sos templos al llau de texos, y d'otros árboles. 

En 2008 les dimensiones del texu de Pastur yeren de 17,5 m d'altor, 20 m de copa y daqué más de 4 m de perímetru, lo qu'indica que puede tener unos trescientos o cuatrocientos años, anque munchos vecinos de la zona considerar milenariu. Esti texu foi declaráu monumentu natural el 13 de marzu de 2003 polo que ta protexíu ya incluyíu nel plan de recursos naturales d'Asturies.

El tueru taba estropiáu pola metá por causa de la penetración de los raigaños d'un xardón. El 23 de xineru de 2009, el vientu partir y baltó mediu árbol lo que desterció'l pesu de les cañes, polo que la Conseyería de Mediu Ambiente, Ordenación del Territoriu ya Infraestructures anunció qu'intervendría pa saniar y fondiar l'árbol.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Declaración de monumentu natural nel BOPA
Unión de Cooperatives Agraries Asturianes

La **Unión de Cooperatives Agraries Asturianes** (**UCAPA**) ye una federación de cooperatives agraries del Principáu d'Asturies.

Ente les sos funciones atópense:

*Fomentar el cooperativismu
*Representar a los sos asociaos
*Entamar xornaes téuniques, congresos y seminarios
*Formar a socios, emplegaos, xerentes y conseyos rectores

## Referencies

## Enllaces esternos
*Unión de Cooperatives Agraries Asturianes
Val de Lauri

La **Cuadriella de Val de Lauri** (1785-1833) foi una división alministrativa histórica del Antiguu Réxime. Una de los cuatro Cuadrielles burgaleses que formaben el Condáu de Treviño en Castiella la Vieya, Intendencia de Burgos.

Les otres trés cuadrielles yeren Embaxo, ríu Somoayuda y Val de Tobera.

Entendía los siguientes ocho llugares, xurisdicción del Conde de Treviño, a saber: 
Aguillo, Foliate, Arrieta, Ascarza, Bustu, Doroño, Golernio, Lezana, Ochate, Ocilla y Ladrera, San Vicentejo, Uzquiano, Imiruri y Zurbitu.

## Bibliografía

* Concepción Camarero Bullón, *Burgos y el Catastru d'Ensenada*, Caxa d'Aforros Municipal de Burgos, Biblioteca Burgalesa de Tesis Doctorales, Burgos, 1989, ISBN 84-87152-01-5.
* Institutu Nacional d'Estadística, Censu de 1.787 "Floridablanca". Burgos, Madrid, 1989. ISBN 84-260-1869-6.
* Gonzalo Martínez Díez, Xénesis Histórica de la provincia de Burgos y les sos divisiones alministratives, Aldecoa, Burgos, 1983. ISBN 84-7009-214-6
* Pascual Madoz, Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar, Madrid, 1849.
* Andrés Merín Allegre, Manual informativu Burgos y provincia, Burgos, 1998. ISBN 84-605-7685-X
* Dionisio Ridruejo, Castiella la Vieya 2, Burgos, Destín, Barcelona, 1.973, ISBN 84-233-1063-9
Valentín Rivero

**Valentín García Rivero Álvarez Jove**  foi un destacáu empresariu y diplomáticu español, naturalizáu mexicanu.

## Biografía
Nació en Xixón, Asturies, el 14 de febreru de 1817. Los sos padres, José García Rivero y María Antonia Alvarez Jove, fueron fundadores de la fábrica de cristales d'aquella provincia. Estudió en Burdeos (Francia) y pasó a Méxicu en 1837 cuando tenía venti años, en busca del so hermanu Víctor Rivero, a quien atopó en Monterrey. Quedóse nesa ciudá trabayando pa la casa de don Francisco de la Penilla. El 16 de xineru de 1845 casóse con Maria Octavia Gajá Delaunay, orixinaria de Londres, en Tampico (Tamaulipas). Al volver a Monterrey púnxose a trabayar por cuenta propia, y en 1854 intervieno na fundación de la fábrica de filaos y texíos "La Fama", primer fábrica qu'esistió na frontera. En 1874 adquirió en propiedá les tierres de La Corralada, na villa de Santiago, onde instaló la fábrica de filaos "El Porvenir". En 1891 fundó la fábrica d'almidón "El Hércules", con maquinaria moderna, y en 1896 los molinos cilindru de Jesús María. Foi cónsul d'España en Monterrey dende 1877. Morrió nesa ciudá'l 30 de xunetu de 1897.

Don Valentín Rivero foi tíu, per parte de la so hermana Hermógenes, del presidente del Conseyu de Ministros d'España Raimundo Fernández Villaverde. Tamién foi tíu políticu del empresariu José A. Muguerza.

## Ver tamién
* Gregorio Zambrano

## Bibliografía
* 

## Referencies

## Enllaces esternos
* Xenealoxía de Valentín Rivero.
Veró

**Veró** ye una casería de la parroquia de Santa Bárbola, perteneciente al conceyu asturianu de Samartín del Rei Aurelio, n'España. Tien una población de .

## Topónimu
La revista *[[Toponimia (publicación)|Toponimia]]*, publicada pola Academia de la Llingua Asturiana en 1991, recueye tamién el topónimu altnernativu **El Corral de Bayuetu**:

Sicasí, el decretu de toponimia del conceyu oficializó'l topónimu como **El Corral de Vayuetu**.

## Turismu
Por Veró pasa la *Ruta de los Molinos*, yá que a escasa distancia del pueblu ta asitiáu'l *Molín de Veró*, restauráu por vecinos y descendientes del pueblu nel añu 2001. Más cercanu al pueblu atopa un llavaderu restauráu apocayá pol Conceyu de Samartín del Rei Aurelio 

### Molín de Veró
Foi restauráu por iniciativa vecinal ente los años 2002 y 2003. Anque nun esisten datos escritos, la tradición popular marca la so antigüedá en cerca de 300 años.
La estructura ye de planta rectangular, con teyáu a dos agües, y edificáu en piedra y lladriyu. Ye bien similar al restu de molinos nel valle de Santa Bárbara.
Asitiar a un altor bien alzáu nel monte, faciendo que'l cursu d'agua nel que s'atopa, sía demasiáu irregular y estacionariu, polo cual, ente los meses de mayu y avientu, ye insuficiente pal so correutu funcionamientu. Posiblemente por ello'l "cubu" sía d'un mayor tamañu, pa poder almacenar agua en dómines de baxu caudal.

## Referencies

## Enllaces esternos
Transportes Unidos de Asturias

**Transportes Unidos de Asturias** (conocida popularmente como «TUA») ye una empresa de calter priváu con participación del Grupu ALSA que xestiona dende 1981 el serviciu públicu de tresporte urbanu colectivu na ciudá d'Uviéu (Principáu d'Asturies, España). Por esti serviciu recibe una subvención del Conceyu d'Uviéu,qu'en 2008 xubió a 10,8 millones d'euros. A cambéu'l Conceyu ingresa la recaldación por venta de billetes.

## Servicios
Dispón d'una flota de 64 autobuses cola que fai 13 llinies diurnes más una llinia nocherniega (conocida como «uxu» o Llinia N) los vienres, sábados y víspores de festivos. Les llinies cubren el 95% de la población municipal y el 92% de la superficie del conceyu. En 2008 toles llinies, nes que viaxen davezu 50.000 pasaxeros, rexistraron 14,3 millones de viaxes, nos que percorrieron 4,3 millones de quilómetros. Tolos autobuses, que son de pisu baxu y disponen de rampla d'accesu pa usuarios en siella de ruedes, cunten con sistemes d'información acústicu y visual nel interior del autobús.

Dende'l 23 d'agostu de 2014 úsense lletres entendíes ente l'A y l'O en llugar de númberos pa identificar les llinies

## Llinies

**Diurnes**

**Nocherniega**

## Tarifes
Les tarifes oficiales dende'l 1d'Avientu de 2014 son:

## Referencies

## Enllaces esternos
Vicente Bultó Estébanez

**Vicente Bultó Estébanez**  ye un árbitru de baloncestu asturianu de la lliga ACB. Pertenez al Comité d'Árbitros de Castiella y Llión. Ye l'actual presidente de l'Asociación Lleonesa d'Árbitros de Baloncestu.

## Trayeutoria
Empezó a arbitrar en 1979, cuando tenía 11 años. A lo llargo de la so carrera participó a los Xuegos Olímplicos d'Atenes en 2004. Tamién participó en numberosos torneos entamaos por FIBA, ente los cualos destaca'l Eurobasket de Madrid en 2007 y l'Européu Sub-20 en 2017.

Ye unu de los árbitros escoyíos pa participar nel EuroBasket 2017 que se va celebrar en Finlandia, Israel, Rumanía y Turquía.

## Temporaes

## Referencies

## Enllaces esternos
Vicente Madera Peña

**Vicente Madera Peña**  foi un mineru sindicalista y políticu asturianu, líder del Sindicatu Católicu d'Obreros Mineros y procurador a Cortes mientres el periodu franquista.

## Biografía
Con solamente once años empieza a trabayar na Hullera Española de Moreda. Primu de Ramón González Peña.

Fundador y secretariu xeneral (1918-1938) de los Sindicatos Católicos Asturianos. El 11 d'abril de 1920 la llocalidá asturiana de Moreda d'Ayer producióse un enfrentamientu colos sos rivales del Sindicatu d'Obreros Mineros d'Asturies (SOMA) lideráu pol so fundador Manuel Llaneza, que se cerró col balance de 11 muertos y 35 mancaos per arma de fueu.

### Segunda República
La so actividá sindical evita la espansión del sindicatu socialista de mineros y na Revolución de 1934 oponer al llevantamientu.
El 6 d'ochobre fueron asesinaos los falanxistes Álvaro Germán Gutiérrez y José Montes Campal (picadores de carbón) cuando defendíen del asaltu los locales del Sindicatu Católicu Mineru. 
Allega a les eleiciones de 1936 formando parte de la cabidatura presentada na provincia d'Uviéu y encabezáu por Melquíades Álvarez arrexuntando a la CEDA y al Partíu Republicanu Lliberal Demócrata.

### Franquismu
Foi nomáu xefe de Falanxe Española en Moreda n'avientu de 1937. Tres la Guerra Civil, en 1938, el sindicatu queda integráu na Organización Sindical del réxime. Foi Procurador de representación sindical na I Llexislatura de les Cortes Españoles (1943-1946) polos obreros del Sindicatu Nacional del Combustible.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Diariu La Vanguardia 03/11/1942 http://hemeroteca.lavanguardia.es/preview/1942/11/03/pagina-2/33106420/pdf.html
* Uviéu, enciclopedia http://el.tesorodeoviedo.es/index.php?title=Vicente_Madera_Pe%C3%B1a
Virxe del Carbayu

**La nuesa Señora d'El Carbayu** ye una advocación de la Virxe María que s'atopa nel Santuariu col mesmu nome, nel conceyu asturianu de Llangréu, España. Ye la patrona del conceyu dende 1954 como símbolu d'unión ente los sos pueblos anque ye un advocación d'orixe medieval.

## Historia
Según la lleenda, la Virxe apaecióse va sieglos sobre un carbayu (*carbayu* n'asturianu) a los trabayadores que taben construyendo una ermita n'otru allugamientu distintu a l'actual. La hestoria popular diz que'l pan que llevaben pa xintar convertir en piedra, d'ende qu'esi llugar llámese anguaño Pampiedra. La so voluntá yera la de construyir el templu nel llugar onde s'atopa güei, dende onde s'apodera tol Valle de Llangréu y dellos cumes. D'ende que la figura de la Virxe allúguese sobre un tueru de carbayu, de la mesma nun retablu barrocu nel interior del santuariu. Tamién se rellaciona'l so orixe con dalguna de les epidemies de peste de la Edá Media. 

Nel sieglu XVII nació una cofradería nel so nome. 
### La imaxe
Ye una imaxe na que s'amuesa a la Virxe cola mirada escontra'l frente y cayida, cubierta por un llargu ropaje y mantu bordáu en colores doraos de manera artesanal. Nun apaez cola figura del Neñu Xesús, nel so llugar lleva un rosariu y un escapulariu, y a los sos pies cabeces de querubinos. Destaca la so corona platiada con aureola. La figura asitiar nun retablu barrocu sobre un tueru d'árbol. La imaxe sacar en procesión pol santuariu'l día 8 de setiembre, cuando se celebra la so festividá. Mientres la Guerra d'Independencia los franceses escalaron el templu.

N'ochobre de 2016 el gobiernu municipal retiró un pequeñu retruque de la imaxe que s'atopaba nel interior del Conceyu de Llangréu, fechu que causó una gran polémica. Foi treslladada a a la capiya del Asilu Virxe del Carbayu. Esiste otru retruque a lo cimero del monte Cogollu, nuna vitrina nel interior d'un tueru.

## Himnu

L'Himnu a la Virxe del Carbayu foi escritu por José León Delestal, mesmu autor que l'himnu de Llangréu, por cuenta de la so proclamación como patrona del conceyu. La música ye d'Ángel Émbil Ecenarro. La lletra guarda rellación cola tradición industrial de la zona.
Corona de los cumes 
Palombu ente la borrina
Estrella qu'arumes
los valles cola to lluz.

Rezando ante'l Carbayu
Llangréu por ti, apriende
que ye Madre de los homes
la Madre de Jesús.

Sobre'l reciu misteriu d'un carbayu
que nel cume suañaba la so oración
florió, como una cantarada de mayu,
la azucena de la nuesa salvación.

Arrames sobre'l valle 
la paz del to reináu
y riesgues la neblina
y apagues nuesa sei.

Allandies cola to gracia
les dures escombreres
y claves na mina
les roses de la fe 

Dios te salve, dulcísima Palombu
qu'encendisti nel monte la to reblaneda,
pa danos los mieles del to arume
y alzanos cola to mano, hasta'l Señor.

Bendícente, Santina
les perlles del orbayu,
bendícente les agües
tisnaes del Nalon.

Y orando ante'l Carbayu
Llangréu ye una llapada
que reina te proclama
rindiendo'l corazón.

## Referencies

## Enllaces esternos
Xente Gai Astur

**Xente Gai Ástur**, tamién conocida como *XEGA*, ye una asociación LGBT non gubernamental, aconfesional y ensin fines codalosos d'Asturies que llucha pola plena equiparación de derechos y contra toa forma de discriminación por orientación o identidá sexual (homofobia, bifobia y transfobia). Forma parte de la Federación Estatal de Lesbianes, Gais, Transexuales y Bisexuales

Lleva en funcionamientu dende 1993 y na actualidá dispón de dellos grupos de trabayu (TRANSgresión, TríbadAS, XEGA Xoven, Grupu Cristianu...). Apocayá ingresó na FELGT (Federación Estatal de Lesbianes, Gais, Transexuales y Bisexuales) p'aunir esfuercios col restu d'asociaciones GLBT d'España.

## Actividá
Ente delles de les actividaes que desenvuelve l'asociación ensin ánimu d'arriquecimientu destaquen:
* Revista *AGE: Asturies Gai*, de publicación trimestral, na que se reflexa l'actualidá GLBT d'Asturies, entemecida con entrevistes a personaxes populares ente'l coleutivu (como Alaska, María Jiménez, etc), monográficos, un cómic...
* Premios *Triángulu Rosa* y *Lladriyu Rosa*, que se dan en xunu, coincidiendo coles fiestes del Arguyu, pa premiar y castigar respeutivamente a los personaxes públicos que más destacaron nel pasáu añu poles sos aiciones y/o declaraciones referentes al coleutivu GLBT n'Asturies.
* Participación en Día Internacional del Arguyu LGBT n'Asturies, Madrid...
* Participación nel *Topu Fartón* (chiringu que se pon nes fiestes de San Mateo na Plaza del Riego d'Uviéu) pa recaldar fondos y partir material.
* Organización de: charres de conocíos activistes, escritores, etc.; movilizaciones pa pidir a distintos conceyos que se solidaricen cola causa (colgando la bandera gai'l 28 de xunu, por casu) y munches otres actividaes que contribúin a la visibilidá y l'activismu que, adulces, tán consiguiendo meyores en materia de derechos y aceptación tantu n'Asturies como n'España y el restu del mundu.
* Actividaes en centros educativos

## Campaña de prevención del VIH/SIDA
Unu de los sos principales campos d'actuación ye la campaña de prevención del VIH/SIDA. Esti llabor tien tres vertientes:
* Concenciar a gais y lesbianes de la importancia d'adoptar práutiques de sexu seguro nes nueses rellaciones sexuales.
* Lluchar contra la discriminación escontra les persones seropositives.
* Denunciar l'usu de la enfermedá del sida como preséu de la homofobia.
* Primir a les alministraciones por que dediquen más esfuercios a la prevención del VIH y al tratamientu y sanamientu del sida.

## Referencies

## Ver tamién
* Festival de Cine LGBTIQ - Asturies

## Enllaces esternos
* Páxina oficial de XEGA
* Facebook
* Twitter
* AsturieX.com Rede Lliberal Asturiana 
* Comité Anti Sida d'Asturies
Zoeles

Los **zoeles** (en llatín, ZOELAE) yeren una tribu prerromana perteneciente al pueblu de los ástures mentada por Estrabón qu'habitaba nes sierres de Nogueira, Sanabria y La Culiebra hasta los montes de Mogadouro según Santa Comba nel norte de Portugal y España. Anque dellos historiadores alcuentren la capital de los zoeles na aldega de Ouselle, antigua Ocellum Galaicorum, nel conceyu lucense de Becerreá, paez claro que la so capital foi la ciudá de Curunda, allugada en dalgún llugar indetermináu ente Bergancia y la provincia de Zamora.

Esisten teoríes qu'amuesen que yeren precélticos y ocupaben les tierres ente Zamora, sureste d'Ourense y parte de Tras-Os-Montes. El so asitiamientu más importante foi'l Castru d'Avellaes, magar que tamién lu foi igual la ciudá de Curunda, d'emplazamientu ignoráu. Yeren Zoeles los clanes de Desoncos, Tridiavos, Visaligos, Cabruagénigos.

Los zoeles tamién son mentaos n'altares atopaos en Bergancia, concretamente nel castru d'Avelãs. Esti pueblu dexó cercos funerarios decoraes con símbolos circulares, simbolizando'l sol y con diseños animales como'l gochu y el venado. Los zoeles son d'orixe desconocíu. Munchos autores considerar una de les etnies más antigües de la península ibérica. 

El llinu cultiváu polos zoeles, aportó a famosu en Roma.

## Tabla d'Astorga

Nel Muséu de Berlín caltiénse la denominada *Tabla de Astorga* o *Tabla de los zoeles*. La Tabla recueye un pactu d'hospitalidá de fecha ensin precisar y les sos posteriores renovaciones nos años 27 y 152&nbsp;d.&nbsp;C. ente dos grupos tribales del pueblu de los zoeles, los desoncos y los tridiavos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Zona Asturoccidental-Lleonesa

La **Zona Asturoccidental-Lleonesa** ye una de les unidaes xeolóxiques nes que se subdivide'l Macizu Ibéricu. Estender nuna franxa curvada, de cerca de 100 km d'anchor, que sigue'l Arcu Ibero-Armoricano. Les sos llendes, salvu al suroeste, son netos: al este pol Encabalgamientu de La Espina, al oeste pola falla de Viveru, al norte perder nel mar Cantábricu y al sur so los sedimentos de la cuenca cenozoica del Duero. Identificóse tamién esta zona nos nucleos aflorantes del basamento de la sierra de la Demanda y la cordal Ibéricu.

## Estratigrafía
Esta zona estremar por una gran espesura de sedimentos cambrianos y ordovícicos (más de 11&nbsp;000 metros) y pola so naturaleza principalmente siliciclástica (cayuelas y arenisques con dellos niveles volcánicos y vulcanoclásticos y de caliares) y más homoxénea que los de la Zona Cantábrica. Tán representaos materiales dende'l Cambrianu hasta principios del Devónicu, producíos nun ambiente marino someru de marxe pasivu, en réxime extensional, daqué más fondu escontra l'oeste. Basándose nes diferencies estratigráfiques definiéronse dos dominios pa esta zona: el Dominiu del Navia y Alto Sil y el Dominiu del Mantu de Mondoñedo.

## Xeoloxía estructural
Estructuralmente carauterizar por pliegues vergentes al este, más baltaos y apertaos escontra l'oeste, cortaos por encabalgamientos vergentes nel mesmu sentíu y un posterior plegamientu con exes verticales. Les roques presenten una fuerte deformación y foliación teutónica visible en casi tola unidá.

## Metamorfismu y magmatismo
Presenta metamorfismu baxu a mediu, más intensu escontra l'oeste, escontra les zones internes del orógeno.

Na zona hai diversos plutones graníticos emplazados en diverses fases de la Oroxenia varisca y a distintes fondures corticales, casi toos acutaos a dos zones de la parte occidental, los domos de Lugo y Boal-Los Ancares. Los más tardíos son abondo superficiales, presenten una seición de circular a elíptica y rellacionáronse con falles extensionales.

## Ver tamién
* Xeoloxía de la península Ibérica
Dalgunes formaciones xeolóxiques mesmes d'esta zona (de más antigua a más moderna):
* Formación de Cándana
* Caliar d'A Veiga
* Serie de Los Cabos
* Formación Pizarra de Ḷḷuarca

## Referencies
Zona d'Actividaes Loxístiques ya Industriales d'Asturies

La **Zona d'Actividaes Loxístiques ya Industriales d'Asturies** o **ZALIA** ye una plataforma loxística que s'atopa enclavada na parroquia de San Andrés de los Tacones, dientro del conceyu de Xixón nel Principáu d'Asturies. La función ye que sía una zona loxística, industrial y de servicios ente'l puertu d'El Musel de Xixón y el puertu d'Avilés.

El complexu alminístrase al traviés de la empresa Zona d'Actividaes Loxístiques ya Industriales d'Asturies, S.A., que'l so accionariado partir de la siguiente manera:

:* Principáu d'Asturies ... 35%
:* Conceyu de Xixón ... 25%
:* Conceyu d'Avilés ... 5%
:* Puertu de Xixón ... 35%
:* Puertu d'Avilés ... 10%

L'área loxística tien accesos dende l'Autovía A-8 (Salida El Montico, direición Avilés), y a escasos metros de la bifurcación cola Autopista A-66 Xixón-Sevilla. Tamién tien accesu per ferrocarril con conexón col pandu (llinia d'anchu nacional Xixón-Madrid). El Puertu d'El Musel cuenta con conexón tantu per ferrocarril como per vía rápida.

La empresa El Corte Inglés acutó 122.400 metros cuadraos p'alcontrar na Zalia el so centru de distribución pa tolos sos establecimientos na zona norte d'España.

## Referencies

## Enllaces esternos
* ZALIA
* FERNÁNDEZ NOGUEROL, S. (2012): "La implantación de la Zona d'Actividaes Loxístiques ya Industriales d'Asturies y la so repercusión territorial (2004-2012)". ''Ería: revistra cuatrimestral de Xeografía'' (Universidá d'Uviéu), núm. 90, pp. 55-74.
Abelardo González

**Ángel Abelardo González Bernardo** , conocíu como **Abelardo**, foi un futbolista asturianu que xugaba de porteru.

## Trayeutoria
Empezó xugando nel Unión de El Entrego y l'U. P. Llangréu. En 1965 llegó al Valencia C. F. pa ser suplente de Pesudo, al que lu acabó quitando'l puestu cola llegada d'Alfredo Di Stéfano al banquín. Foi'l so meyor momentu deportivu yá que consiguió'l Troféu Zamora —al encaxar diecinueve goles en trenta partíos y caltenese imbatíu mientres siete alcuentros consecutivos— y ganó la Lliga. El so actuaciones llevar a ser convocáu pola seleición española, anque siempres tuvo a la solombra d'Iribar. Con altibaxos, finalmente en 1974 la Valencia dio-y la baxa afeutáu por una mancadura y entamó una nueva aventura nel Real Sporting de Xixón, onde permaneció dos temporaes. Una vegada retiráu volvió a Valencia, onde allugó la so residencia, y desempeñó mientres un tiempu la función de preparador de porteros del Valencia Club de Fútbol.

## Clubes

## Palmarés
### Campeonatos nacionales

### Distinciones individuales

## Referencies

## Enllaces esternos
Abelardo Suárez Ibaseta

**Abelardo Suárez Ibaseta**  foi un capitán de la marina mercante española.

## Biografía
Fíu de Rosalía Ibaseta Santurio y de Manuel Suárez Rodríguez, capitán d'Infantería entós destináu en Cuba, Abelardo Suárez Ibaseta nació en Puertu Príncipe (actual Camagüey) el 1 de xunetu de 1882. El 22 del mesmu mes y añu foi bautizáu na parroquia mayor d'aquella llocalidá, y na ceremonia celebrada al efeuto impunxéronse-y los nomes d'Abelardo Ignacio Secundino. En pos de los destinos del so padre, la familia retornó a la Península, y el mozu Abelardo llueu sintió la llamada del mar, cursando en Xixón estudios de Náutica tres los cualos llegaron los obligaos viaxes de práutiques, en veleros y vapores, antes de llograr los títulos de pilotu y capitán, algamando esti postreru en mayu de 1904.

Casóse con quien foi la so primer esposa Elvira Fernández, de la que nacieron los sos fíos, Manuel, Gonzalo y Aurelio Suárez. Finada aquella de forma prematura, Abelardo contrái segundes nupcias con Dolores Pico Sánchez, matrimoniu del que nacieron: Alfredo, Benignu, Mª de los Ánxeles, Rosalía, Marcelina y Luciano.

A finales de la década de 1910, treslladar a Barcelona, puertu onde la cabeza de familia faía les escales de más llarga duración, anque la estancia na ciudá condal duró poco tiempu. De vuelta a Xixón, la familia tuvo delles cases consecutives en cais del centru de la ciudá. Mientres dalgún tiempu, en que tuvo desembarcáu, impartió clases d'Inglés nel Colexu de los Xesuites de Xixón.

Pasó la Guerra Civil y los primeros años de la posguerra en Valencia, onde retoma de nuevu la enseñanza como profesor d'inglés. En 1943, la familia se avecinda de Getafe, llocalidá na que finó'l 13 de febreru de 1959, a los 76 años d'edá.

## Obra
Pintor aficionáu y autodidacta, cultivó per una parte una pintura costumista afigurada n'oleos y acuareles nos que se representen paisaxes de mariña ya interior, bodegones, costumes y tradiciones populares. Llegó a esponer la so obra nos escaparates del bazar “Casa Masaveu” de la cai Corrida, en 1923, y más palantre, en 1929, nel Atenéu Obreru, al pie del so fíu Aurelio, nuna esposición coleutiva empuesta a recaldar fondos pal edificiu social de la institución.

Tamién cultivó profusamente el dibuxu a llápiz, tinta y color, con una gran dedicación a les temes náutiques: vapores y veleros atracaos y fondiaos, o en plenu navegación, xeres portuaries, etc. Nesti campu del dibuxu foi tamién fiel asonsañador de la obra del so fíu Aurelio.

## Bibliografía
* 

## Referencies

## Enllaces esternos
Acisclo Fernández Vallín

**Acisclo Fernández Vallín Bustillo**  foi un científicu y caderalgu d'Asturies, n'España.

## Biografía
Yera fíu d'Alonso Fernández Vallín, profesor del Real Institutu Asturianu, y María Suárez Bustillo. Estudio Cálculu y Náutica nel Real Institutu Asturianu, pasando depués a la Universidá d'Uviéu, onde se doctoró en Ciencies. Foi, de 1847 a 1850, catedráticu del Institutu de Segunda Enseñanza de Valladolid, d'onde pasó, desempeñando la mesma cátedra, al Institutu Cardenal Cisneros, en Madrid, del que foi direutor mientres munchos años. Casáu con Laureana González Soubrié, de que'l so matrimoniu nun tuvo descendencia. 

Perteneció a les Reales Academies de la Historia y de Ciencies Exactes, Físiques y Naturales. Foi Conseyeru d'Instrucción Pública y formó parte de la Xunta Cimera d'Enseñanza y de la d'Estadística. Tuvo una actuación de gran resonancia internacional al salir en defensa de les realidaes españoles, refutando los errores qu'en materia d'enseñanza contenía'l gran mapa mural de M. Manier, na Esposición Universal de París de 1867.

Foi presidente del Centru Asturianu de Madrid. A les sos xestiones nel Conseyu Cimeru d'Instrucción debe la creación y dotación de munches escueles del país, como la d'Artes y Oficios de Xixón, entós aneja al Institutu. Contribuyó a que se-y alzara una estatua a Xovellanos en Xixón. A la so muerte dexó un legáu pa la fundación y sostenimientu d'un asilu - colexu pa neñes güérfanes denomináu Santa Laureana, en Somió, nes cercaníes de Xixón.

Publicó, ente otres obres, un llibru tituláu *La Educación popular n'España*, del que se fixeron ediciones en delles llingües, según numberosos títulos destinaos a la enseñanza de les matemátiques. Como historiador, escribió la obra *Cultura científica n'España nel sieglu XVI*. El so *Xeografía, Matemática o Elementos de Cosmografía* foi mientres munchos años llibru de testu n'escueles especiales civiles y militares.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Fernández Vallín y Bustillo, Acisclo
* Acisclo Fernández Vallín (Conseyeru d'Instrucción Pública), por Agustín Guzmán Sancho, Xixón 1994
Adeflor

**Alfredo García García** , conocíu como **Adeflor**, foi un periodista asturianu.

## Biografía
El so padre foi'l maestru Justo García Fernández. Estudió'l bachilleratu nel Institutu Xovellanos, concluyéndolo en 1894. Empecipiar nel periodismu escribiendo nes columnes de los diarios xixoneses *[[El Noroeste (Xixón)|El Noroeste]]* y *[[El Comercio (España)|El Comercio]]*. Compaxinó'l so llabor periodísticu cola docencia y los estudios y, en 1909, remató la Llicenciatura en Derechu pola Universidá d'Uviéu. En 1920 recibe una ufierta pa ser nomáu redactor xefe del diariu *[[El Sol (España)|El Sol]]*, que refuga. Esi mesmu añu ye nomáu direutor de *El Comercio*.

Foi miembru de númberu del Real Institutu d'Estudios Asturianos.

## Obra
La so obra enmárcase dientro del costumismu xixonés. Centrar nos problemes sociales, económicos y urbanísticos de la ciudá. Dalgunos de los sos llibros son:

### En solitariu
* *Cróniques (al traviés de Galicia)* (publicáu en 1902)
* *Los rubianes*
* *La señora del Paco*
* *El milano*
* *El concejal*

### Con [[Luis Vigil Escalera]]
* *En vacaciones* (1901)
* *Más tipos y más tipadas* (1903)

## Reconocencies
Recibió la distinción de Periodista d'Honor por cuenta de la so xubilación. El Conceyu de Xixón dio a una de les cais del Centru de Xixón el nome de "Periodista Adeflor".

## Referencies

## Enllaces esternos
Adolfo Manzano

**Adolfo Manzano**  ye un escultor asturianu.

## Biografía
Nació en Bárzana en 1958 y estudió na Escuela d'Artes y Oficios d'Uviéu.

## Obra
Adolfo Manzano ye autor de numberoses obres y esposiciones, tanto individuales como coleutives. Ente elles, destaca la escultura *[[Cantar de los díes fuxíos]]*, fecha en mármol de Macael y asitiada na ruta del Cervigón, en Xixón.

## Estilu
El so estilu ye minimalista ya incorpora tou tipu de materiales, dende maderes y tremaos hasta cera, papel o fotografía.

## Referencies

## Enllaces esternos
* «Usar enforma material déxame nun dexar de ser nunca un aprendiz» 28 de setiembre de 2010. Consultáu'l 21 d'avientu de 2017.
* Nel xardín del tiempu 16 de setiembre de 2010. Consultáu'l 21 d'avientu de 2017.
* Adolfo Manzano nel xardín 23 de setiembre de 2010. Consultáu'l 21 d'avientu de 2017.
* El "caballu" d'Adolfo Manzano, convertíu en símbolu del centru 7 de marzu de 2014. Consultáu'l 21 d'avientu de 2017.
Álvaro Díaz Huici

**José Álvaro Díaz Huici**  ye un editor y escritor asturianu.

## Trayeutoria
Na so mocedá, estudió nel Colexu de la Inmaculada (promoción de 1975), de la Compañía de Xesús y ye llicenciáu en Filosofía y Lletres. Venceyáu siempres al mundu de la edición, ocupó cargos directivos en delles editoriales: ente 1981 y 1985 participa na creación y desenvolvimientu d'Ediciones Noega, centrada en publicaciones de calter lliterariu. Ente 1985 y 1990 dirixe GH Editores, y ente 1987 y 1989 fai lo propio en Urrieles Ediciones d'Arte, especializada n'obra gráfica y bibliofilia. Dende la fundación en 1991 d'Ediciones Trea, ocupa la so direición, lo mesmo que de Nigra Trea dende 1999. Como escritor, publicó *Los Calteres de l'Agua* (1980) y *Introducción al Norte* (2002).

Ente 1999 y 2003 foi conceyal del conceyu de Xixón pol PSOE.

## Referencies

## Enllaces esternos
Álvaro Fernández de Miranda

**Álvaro Fernández de Miranda del Llanu Ponte y Vives**  foi un escritor y políticu asturianu y pol so matrimoniu Vizconde de Campo Grande.

Naz n'Uviéu, fíu del xeneral Pablo Fernández de Miranda y Llanu Ponte y doña Raimunda Vives y Amat.

Estudia bachilleratu en Barcelona y una vegada acabáu treslladar a Uviéu pa estudiar Derechu en que la so universidá llicénciase. Nesta dómina empieza a collaborar con distintos periódicos d'ámbitu rexonal como La Voz de Asturias, Revista de Asturias o Ecos del Nalón sol seudónimu de «Lávaro».

Empecipiar na política dexando tras la lliteratura y asina foi escoyíu diputáu provincial por Avilés-Pravia (1891-1894).

En 1916 funda la Lliga Rexonalista Ástur, un partíu políticu de calter rexonalista.

## Obra
Magar la so nacencia ye n'Uviéu, Fernández Miranda, vivió gran parte de la so vida en Grau por cuenta de les posesiones de la familia nel conceyu asturianu. Asina, d'esta forma, de dedica gran parte del so trabayu como historiador al conceyu y asina nel añu 1907 ve la lluz el so llibru «Historia de Grau y el so conceyu».

La so obra ta compuesta por:

* *Hestoria de Grau y el so conceyu* (Madrid 1907)
* *La Xunta Xeneral de Principáu d'Asturies: Esquisa histórica* (Uviéu, 1916). 
* *Guerres astúrico-cantábriques*, na Revista de Asturias». (Uviéu 1879)
* *El Vizconde de Campo Grande* (Uviéu 1924).
* Epígrafe de Grau na obra Asturies d'Octavio Bellmunt y Fermín Canella.
* *Doctrina asturianista* En collaboración con Ceferino Alonso Fernández y José González.

## Distinciones

* Llogró la gran Cruz del Méritu Militar.Perteneció a la Real Academia de la Historia.

## Referencies

## Enllaces esternos