open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Coleutividá territorial

Una **coleutividá territorial** () ye una alministración y un suxetu públicu, distintu del Estáu Francés, qu'exerz ciertes competencies que-y son atribuyíes sobre un territoriu determináu. Les coleutividaes territoriales de la República Francesa tán definíes nel artículu 27 de la Constitución: estes son les comuñes (fr. *communes*), los departamentos (fr. *départements*), les rexones (fr. *régions*), les coleutividaes de estatus particular y dalgunes coleutividaes d'ultramar.

Esti términu sustitúi al de coleutividá local (fr. *collectivité locale*) dende la revisión constitucional del 28 de marzu de 2003. Sicasí, entá ye usáu, como por casu na Direición Xeneral de coleutividaes locales (fr. *Direction générale des collectivités locales*) del Ministeriu del Interior de Francia.

## Carauterístiques
Una coleutividá territorial presenta trés carauterístiques:
* personalidá xurídica;
* competencies;
* llibertá d'alministración

## Reforma de les coleutividaes territoriales
El Presidente Nicolas Sarkozy y el segundu gobiernu de François Fillon punxeron en marcha a partir de xineru de 2008 una reforma de les coleutividaes territoriales. Esta foi finalmente adoptada pol Parllamentu'l 17 de payares de 2010.

Los 3485 conseyeros territoriales deberíen ser escoyíos en 2014 n'escrutiniu uninominal mayoritariu a dos vueltes con un estragal de cualificación afitáu nel 12,5% de los inscritos y una estricta paridá de xéneru. Sicasí ye probable qu'esti nuevu cargu electu nun vea la lluz debíu al proyeutu de llei que conduz al abandonu d'esta reforma presentáu en payares de 2012 pol gobiernu de Jean-Marc Ayrault.

## Referencies

## Ver tamién
* Organización territorial de Francia

## Notes y referencies
Comunidá d'aglomeración

La **Comunidá de aglomeración** (*Communauté d'agglomération*) de Francia, ye una entidá territorial (EPCI) de Francia, Entemedia ente la comunidá urbana y les comunidaes de comuñes (*communauté de communes*).
Rexir pola llamada Llei *[[Jean-Pierre Chevènement|Chevènement]]*, 99-586 de 12 de xunetu de 1999, y pa la so formación tien d'arrexuntar un mínimu de 50.000 habitantes en redol a un nucleu central de siquier 15.000 habitantes.

La comunidá de aglomeración exerz como competencies propies les de desenvolvimientu económicu o la de direición de tresportes, ente otres, siendo la so principal fonte de recursos el cobru de la tasa profesional.

En 2014, hai en Francia 222 comunidaes de aglomeración, arrexuntando a más de 19 millones d'habitantes.

## Notes y referencies

## Ver tamién
* Mancomunidaes de Francia

## Enllaces esternos
* El balance de la intercomunalidad en 1 de xunu de 2006 pola Direición Xeneral de Coleutividaes Locales (DGCL)
* Asamblea de Comunidaes de Francia
* Cartografía de la intercomunalidad urbana en 1 de xunu de 2006
* Repertoriu de la rexón y aglomeración de l'asociación ETD
*
Jean-Pierre Chevènement

**Jean-Pierre Chevènement** [ʒɑ̃ pjɛʁ ʃəvɛnmɑ̃] (Belfort, 9 de marzu de 1939), políticu francés, fundador del partíu Movimientu Republicanu y Ciudadanu (*Mouvement Républicain et Citoyen* en francés), antiguu miembru del Partíu Socialista y delles vegaes ministru del gobiernu de Francia. Pertenez a Le Siècle.

## Oríxenes

Fíu de profesores, estudia na Escuela Nacional d'Alministración (ENA), na mesma promoción que'l futuru primer ministru Lionel Jospin (1965) y adheriendo durantes los sos estudios a la Seición Francesa de la Internacional Obrera (SFIO).

## Carrera política

### Miembru del PSF

En 1971 participa a la fundación del PSF, siendo escoyíu diputáu pol territoriu de Belfort en 1973.

En 1979 sofita les tesis de François Mitterrand nel congresu del PSF de Metz, resultando escoyíu pa redactar el programa socialista que va resultar victoriosu nes eleiciones presidenciales de 1981.

Nomáu ministru d'Investigación y Teunoloxía dende'l 22 de marzu de 1981, nésti periodu ye tamién escoyíu presidente del conseyu rexonal de la rexón del Francu Condáu y alcalde de Belfort el 14 de marzu de 1983. Anque pocos díes dempués dimite del cargu de ministru, en 2005 caltenía inda'l cargu d'alcalde d'ésta ciudá.

En 1984 torna al gobiernu como ministru d'Educación hasta 1986 y más tarde como ministru de defensa (1988) hasta la so dimisión el 19 de xineru de 1991, cola que manifiesta la so oposición a la participación de Francia na Guerra del Golfu. 

Esta decisión va alloña-y progresivamente del PSF, partíu qu'abandona en 1993 pa tresformar en partíu políticu'l Mouvement des Citoyens (MDC).

### Fundación del MDC

Nes europees de 1994, llogra namái'l 2,54% de votos (unos 450 000), pero'l so prestíu llévalu a ser llamáu por Lionel Jospin pal cargu de ministru del Interior en 1997 nun gobiernu de coalición d'izquierdes.

En setiembre de 1998, mientres ye operáu d'una vesícula, sufre un grave accidente al resultar alérxicu a l'anestesia que lu lleva a la coma mientres dellos díes.

Anque recupera'l puestu nel ministeriu namái 4 meses dempués del accidente, va dimitir nuevamente del cargu pol so desalcuerdu col proyeutu d'autonomía de Córcega, n'honor a la so célebre frase: *Un Ministru, o bien cierra'l picu, o bien dimite*.

Como candidatu a Presidente de la República, nel 2002 llogra'l 5,33% de los sufraxos (más de 1,5 millones de votos) nunes eleiciones marcaes pola ascensión de los votos del Frente Nacional de Jean-Marie Le Pen que llegó a desbancar a Lionel Jospin pa la disputa de la segunda vuelta presidencial. Al términu d'estes eleiciones, anovó'l MDC formando'l Mouvement Républicain y Citoyen (MRC).

### Líder del MRC

Dende agostu de 2004, el MRC declárase partidariu del non al proyeutu de la Constitución Europea por interpretala como un *vasallaxe a los [[Estaos Xuníos]]*, posición que va llograr la mayoría del 54,87% de votos nel referendu de mayu de 2005.

El congresu del MRC d'abril de 2005 confírma-y como candidatu a les presidenciales del 2007.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitiu web del MRC
Metrópolis de Lyon

La **Metrópolis de Lyon** () ye una coleutividá territorial francesa con estatutu particular, allugada na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes. Tien una población de .

## Historia
Fundada'l 1 de xineru de 2015, la Metrópolis de Lyon sustitúi a la comunidá urbana de Lyon y, nel so territoriu, al departamentu de Ródanu. Tien al empar les competencies d'un departamentu y les d'una metrópolis.

## Xeografía
Llinda al oeste, sur y este con Ródanu, al nordeste con Ain y al sur con Isère. 

## Comuñes

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitiu oficial de Grand Lyon, La Métropole (en francés)
Distritos de Francia

En 2011, los 101 departamentos de Francia taben estremaos en 343 **[[distritos de Francia|distritos]]** (de los que 13 yeren d'ultramar).

## Referencies

## Enllaces esternos
Llista de distritos urbanos alemanes

Alemaña ta estremada en 402 distritos, de los cualos 295 son rurales (Landkreise) y 107 urbanos (*Kreisfreie Städte* o *Stadtkreise*), esto ye, ciudaes polo xeneral con más de 100.000 habitantes que formen un distritu por sigo mesmes. 

Los distritos urbanos siguen un conceutu paecíu al de les Statutarstadt d'Austria o a les "Independent cities" de los países de fala inglesa. 

Los distritos urbanos d'Alemaña son los siguientes:

**[[Baden-Wurtemberg]]**

**[[Baxa Saxonia]]**

¹ *según la "Llei de Gotinga" del [[1 de xineru]] de [[1964]], la ciudá de Gotinga forma parte del Distritu Rural ([[Landkreis]]) de Gotinga pero caltién la llexislación relativa a los Distritos Urbanos (*Stadtkreise*).*
² *según la "Llei de la rexón de Hannover" del [[1 de payares]] de [[2001]], Hannover cuenta como distritu urbanu mientres nun haya otra norma que la contradiga. 

*'Baviera**


**Berlín**


**Brandeburgu**


**Bremen**


**Hamburgu**


**Hesse**


**Mecklemburgu-Pomerania Occidental**


**Renania del Norte-Westfalia**


¹ ''según la "Aachen-Gesetz (Llei de Aquisgrán)" del [[21 d'ochobre]] de [[2009]], Aquisgrán cuenta como distritu urbanu mientres nun haya otra norma que la contradiga.

**Renania-Palatináu**


**Saxonia**


**Saxonia-Anhalt**


**Sarre**<br />
Nun hai distritos urbanos nel Sarre. La ciudá de [[Saarbrücken]] foi un distritu urbanu pero incorporar a la federación de la ciudá de Saarbrücken ''(Stadtverband Saarbrücken)'' el [[1 de xineru]] de [[1974]].

**Schleswig-Holstein**


**Turinxa'''

## Ver tamién
* Distritos d'Alemaña
* Llista de distritos rurales alemanes

## Referencies

## Enllaces esternos
Distritos rurales d'Alemaña

Alemaña ta estremada en 401 distritos, de los cualos 294 son rurales (**Landkreise**) y 107 urbanos (*Kreisfreie Städte* o *Stadtkreise*), esto ye, ciudaes polo xeneral con más de 100.000 habitantes que formen un distritu por sigo mesmes. Llista de distritos urbanos alemanes.

Los distritos rurales son los siguientes:

1 *Plaza alministrativa del distritu pero nun parte del distritu. Pertenez a la [[llista de distritos urbanos alemanes]].*

## Ver tamién
* Alemaña
* Estaos d'Alemaña
* Distritos d'Alemaña
* Llista de distritos urbanos alemanes

## Referencies

## Enllaces esternos
Conceyos d'Alemaña

Los **[[conceyu|conceyos]]** (n'alemán **[[Gemeinde]]n**, traducida con más precisión como "comunidaes") son el nivel más baxu de la división territorial oficial n'Alemaña. Son comúnmente'l cuartu nivel de división territorial, tres los *[[Estáu federáu (Alemaña)|land]]* (estáu), *[[Distritos d'Alemaña|kreis]]* (distritu) y *[[samtgemeinde]]* (coleutividá). Los gemeinde que son el nivel alministrativo y territorial más baxu nesos estaos tamién inclúin *[[regierungsbezirke]]* (singular: *regierungsbezirk*) como una división territorial entemedia. Solo 10 conceyos n'Alemaña tienen subdivisiones alministratives de quintu nivel y toos ellos tán en Baviera. Los niveles más altos d'autonomía tener aquellos *gemeinden* que nun son parte d'un *kreis*; estos conócense coloquialmente como *kreisfreie städte* o *stadtkreise*, dacuando traducíos como "ciudá-distritu". Esti casu puede dase inclusive en conceyos pequeños. Sicasí, munchos conceyos más pequeños perdieron esta distinción en delles reformes alministratives nos postreros 40 años, cuando fueron incorporaos en dalgún *kreis*, magar en dellos estaos caltuvieron una autonomía más alta que los demás conceyos del *kreis* (denominaos *[[Großy Kreisstadt]]*). Los conceyos denominaos *«stadt»* (pueblu o ciudá) son conceyos urbanos, ente que aquellos que solo tienen de nome *«gemeinde»* clasifíquense como rurales.

## Información xeneral

El conceyu más pobláu d'Alemaña ye la ciudá de Berlín, y el menos pobláu ye Wiedenborstel (8 habitantes en 2010), en Schleswig-Holstein. Les ciudaes d'Aquisgrán y Saarbrücken tienen un estatus especial, polo que los númberos de los respeutivos estaos de Renania del Norte-Westfalia y el Sarre apaecen ente paréntesis na siguiente tabla.

## Conceyos per estáu federal
*Datos hasta'l 1 d'agostu de 2009. Ente paréntesis, el númberu de ciudaes incluyendo los dos con estatutu especial: [[Aquisgrán]] en [[Renania del Norte-Westfalia]] y [[Sarrebruck]] en [[Sarre]].*

## Referencies

## Ver tamién
* Conceyos d'Alemaña (A-K)
* Conceyos d'Alemaña (L-Z)
* Organización territorial d'Alemaña
Organización territorial de la República Democrática Alemana

El **distritu** (n'alemán *Bezirk*) foi la división alministrativa básica de la República Democrática Alemana (RDA) dende 1952 hasta la so disolución en 1990. La reforma alministrativa efectuada na RDA en 1952 estremó al país en catorce distritos y éstos de la mesma en distritos rurales (*Landkreise*) y urbanos (*Stadtkreise*). El Conseyu d'Estáu de la RDA dio a Berlín (Esti) una autonomía similar a un distritu, anque nun constituyó nin formó parte de nengunu. 

Los distritos por densidá de población y tamañu yeren equivalentes a les rexones alministratives de la República Federal Alemana (RFA). Estes divisiones escarecíen d'autonomía política como sí asocedía sicasí colos estaos federaos (*Länder*) del so contraparte occidental. Igualmente, los distritos de la RDA nun tener un autogobiernu local, asemeyándose a les entidaes polítiques comunales en dichu aspeutu. 

Los distritos de la RDA integrar colos diez estaos federaos de la RFA (*Länder*) y Berlín el 14 d'ochobre de 1990 por aciu una llei aprobada'l 22 de xunetu del mesmu añu como parte del procesu de la reunificación alemana. El nome de dicha llei ye «Llei Constitucional pa la formación d'estaos federaos na República Democrática Alemana».

## Llista de distritos
Esta ye la llista de los distritos que conformaron la RDA de norte a sur:

 El distritu de Karl-Marx-Stadt llevó nel so empiezu y final el nome de *distritu de Chemnitz*, en referencia a la ciudá de Chemnitz, que se llamó *Karl-Marx-Stadt* dende'l 10 de mayu de 1953 hasta'l 30 de mayu de 1990.
 Oficialmente, Berlín Este nun yera nengún distritu, anque dende 1961 el so estatus foi oldeáu al de distritu.

## Tres la reunificación

La reunificación alemana implicó la disolución de los distritos y la so sustitución polos nuevos estaos federaos (*neue Bundesländer*), qu'heredaron, con poques diferencies, el nome y les llendes de los que fueron abolíos cola reforma de 1952.

Los estaos actuales que sustituyeron a los distritos de la RDA son:
*Brandeburgu
*Mecklemburgu-Pomerania Occidental
*Saxonia
*Saxonia-Anhalt
*Turinxa

## Ver tamién
* Organización territorial d'Alemaña
* Organización territorial de la República de Weimar

## Referencies

## Enllaces esternos
Organización territorial de la República de Weimar

Antes de la I Guerra Mundial, los Estaos constituyentes del Imperiu alemán yeren 22 monarquíes más pequeñes, tres ciudaes-estáu y el Territoriu imperial d'Alsacia-Lorena. Dempués de les perdes territoriales del Tratáu de Versalles y la Revolución de 1918, el restu d'estaos siguieron esistiendo como repúbliques. Los antiguos Ducaos Ernestinos siguieron de volao como repúbliques antes de fundise pa formar l'Estáu de Turinxa en 1920, sacante Saxonia-Coburgu, que se convirtió en parte de Baviera.

## ''Länder'' (estaos, repúbliques)

Estos Estaos fueron gradualmente *de facto* abolíos sol réxime nazi vía'l procesu conocíu como Gleichschaltung ("nazificación"), en cuantes que los Estaos fueron en gran midida reorganizáu en *[[Gau (Alemaña nazi)|Gaue]]* (plural pa *Gau*). Sicasí, la ciudá llibre de Lübeck foi formalmente incorporada a Prusia en 1937 tres la Llei del Gran Hamburgu - aparentemente motiváu pola personal antipatía de Hitler escontra la ciudá. La mayor parte del restu d'Estaos fueron eslleíos polos Aliaos a la fin de la II Guerra Mundial y n'últimu términu reorganizaos nos modernos Estaos federaos d'Alemaña.

## Provincies prusianes

Dempués de la cayida del Imperiu alemán el Reinu de Prusia foi reconstituyíu con un goberino republicanu como'l Estáu Llibre de Prusia. Tuvo que vencer virtualmente tol territoriu perteneciente a les provincies de Posen y Prusia Occidental a Polonia, estáu de nueva creación. Prusia y les sos provincies formalmente siguieron esistiendo anque'l control políticu foi tomáu finalmente pol Partíu Nacional Socialista Alemán dempués de la so xubida al poder en 1933. Tanto Prusia y l'Alemaña Nazi fueron finalmente eslleíes tres el fin de la II Guerra Mundial en 1945.

* Berlín (en 1920 la ciudá foi considerablemente estendida (Llei prusiana del Gran Berlín) por cuenta de Brandeburgu).
* Brandeburgu.
* Alta Silesia (parte de Silesia ente 1938 y 1941).
* Baxa Silesia (parte de Silesia ente 1938 y 1941).
* Hannover (en 1921 Pyrmont, enantes un distritu del Estáu Llibre de Waldeck-Pyrmont, xunir a él).
* Hesse-Nassau (en 1929 el Estáu Llibre de Waldeck, anteriomente un estáu independiente d'Alemaña, xunir a él).
* Hohenzollern.
* Pomerania.
* Prusia Oriental.
* Posen-Prusia Occidental (creada en 1922 de partes de les provincies de Posen y Prusia Occidental que nun fueren cedíes a Polonia, la provincia foi eslleida en 1938 siendo'l so territoriu principalmente incorporáu a Pomerania, y dos exclaves a Brandeburgu y Silesia.)
* Rin.
* Saxonia.
* Schleswig-Holstein.
* Westfalia.

## Yera Nazi

Anque los Länder y provincies prusianes siguieron esistiendo oficialmente dempués de la Llei Habilitante de 1933, fueron afechos a les divisiones alministratives correspondientes al Partíu Nazi (*[[Gau (Alemaña nazi)|Gaue]]*) dempués de 1934, quien se convirtieron *de facto* nos sos socesores.

## Ver tamién
*Provincies de Prusia
*Estaos de la Confederación Xermánica
*Estaos del Imperiu alemán
*Divisiones alministratives de l'Alemaña nazi
*Estaos federaos d'Alemaña

## Referencies

*
Estaos del Imperiu alemán

L'Imperiu alemán consistía orixinalmente de 27, y más tarde (pa 1876) 26 Estaos constituyentes, el mayor de los cualos yera Prusia. Estaos estaos, o *Staaten* (o tamién *Bundesstaaten*, ye dicir estaos federaos, un nome deriváu de la previa Confederación Alemana del Norte; fueron conocíos como *Länder* mientres la República de Weimar), teníen votos nel Bundesrat, que-yos daba representación a nivel federal. 

Dalgunos d'estos Estaos llograron la so soberanía de resultes de la disolución del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu. Otros fueron creaos como Estaos soberanos dempués del Congresu de Viena en 1815. Los territorios nun yeren necesariamente allegantes, como Baviera, o Oldenburgu —munchos esistíen en delles parte (enclave y exclaves) como resultáu d'alquisiciones históriques o, en dellos casos, por cuenta de divisiones dinástiques—.

## Reinos

*Reinu de Prusia (de la mesma subdividíu en provincies)
*Reinu de Baviera
*Reinu de Saxonia
*Reinu de Wurtemberg

## Grandes Ducaos
*Gran Ducáu de Baden
*Gran Ducáu de Hesse
*Gran Ducáu de Mecklemburgu-Schwerin
*Gran Ducáu de Saxonia-Weimar-Eisenach (denomináu Gran Ducáu de Saxonia dende 1877)
*Gran Ducáu de Mecklemburgu-Strelitz
*Gran Ducáu d'Oldenburgu

## Ducaos
*Ducáu de Brunswick
*Ducáu de Saxonia-Altenburgu
*Ducáu de Saxonia-Meiningen
*Ducáu de Saxonia-Coburgu-Gotha
*Ducáu d'Anhalt
*Ducáu de Saxonia-Lauenburgu (hasta 1876, dempués incorporáu a Prusia)

## Principaos
*Principáu de Schwarzburgu-Sondershausen
*Principáu de Schwarzburgu-Rudolstadt
*Principáu de Waldeck-Pyrmont
*Principáu de Reuss-Greiz (Llinia mayor)
*Principáu de Reuss-Gera (Llinia menor)
*Principáu de Schaumburg-Lippe
*Principáu de Lippe

## Ciudaes Llibres y Hanseátiques
A diferencia de les monarquíes mentaes enriba estes ciudaes estáu taben constitucionalmente entamaes como repúbliques.
*Ciudá Llibre y Hanseática de Lübeck
*Ciudá Llibre y Hanseática de Bremen
*Ciudá Llibre y Hanseática de Hamburgu

## Territorios imperiales
A diferencia de tolos otros Estaos constituyentes mentaos, esta rexón, qu'entendía territoriu vencíu per Francia en 1871, foi nun principiu alministrada pol gobiernu central, evolucionando dempués solo a una república con autonomía acutada, con un parllamentu estatal escoyíu por sigo mesmu en 1912.
*Alsacia-Lorena

## Ver tamién
*Provincies de Prusia
*Estaos de la Confederación Xermánica
*Organización territorial de la República de Weimar
*Divisiones alministratives de l'Alemaña nazi
*Estaos federaos d'Alemaña

## Referencies

## Enllaces esternos
Organización territorial d'Italia

La Constitución de la República Italiana entama'l territoriu dende 1948 en trés niveles de gobiernu llocal, y declara a Roma como la capital de la República.

## Rexones

 
Italia tradicionalmente estremar en cinco grandes árees xeopolítiques y en 20 rexones alministratives, de les cualos 5 gocien (por motivos históricos, xeográficos y étnicos) autonomía y un estatutu especial.

* Noroccidental (Liguria, Lombardía, El Piamonte y Valle d'Aosta)
* Nororiental (Emilia-Romaña, Friuli-Venecia Julia, Trentín-Altu Adigio y Vénetu)
* Central (Abruzzo, Lazio, Marques, Toscana, Umbría) 
* Meridional (Puglia, Basilicata, Calabria, Campania y Molise)
* Insular (Cerdeña y Sicilia)

De les rexones destacaes Sicilia adquirió'l so derechu a un estatutu especial autonómicu en 1946 por cuenta de la so condición xeográfica, étnica y política (preponderancia d'un fuerte sentíu independentista); sicasí les otres adquirieron mesmu estatutu nos años siguientes: Cerdeña, Valle d'Aosta, Trentín-Altu Adigio en 1948 por motivos étnicos y llingüísticos y darréu, en 1963, Friuli-Venecia Julia.

## Provincies

 

N'Italia, la **[[provincia]]**  ye una división alministrativa de nivel entemediu ente'l conceyu o comuña  y la rexón . Una provincia ta compuesta por dellos conceyos , y de normal delles provincies formen una rexón (sacante la rexón del Valle d'Aosta, que solo tien una).

Por casu, Módena y Maranello son dos conceyos de la provincia de Módena; y Módena al igual que Reggio Emilia son dos provincies de la rexón Emilia-Romaña.

En 2004, había 103 provincies n'Italia. En 2005 creáronse cuatro provincies nueves en Cerdeña, y otros trés provincies nueves más van ser efectives en 2009, lo que va dar llugar a un total de 110 provincies.

## Conceyos

La **comuña**  ye un ente autónomu y constitúi la unidá alministrativa básica de les provincies y les rexones, al cargu de gran parte de les xeres civiles. Estos estrémense de la mesma en circunscripciones y tán al cargu de un alcalde  electu popularmente.

A partir del 19 de xineru de 2001 les **diecinueve circunscripciones**  de Roma denominar *[[Conceyos de Roma|]]*, cada cual con un presidente d'elección direuta y una xunta asesora. Nel añu 2001 n'Italia había 8.101 conceyos o comuñes, bien variaos en población y superficie.

## Fracciones

La **fracción xeográfica**  ye una subdivisión municipal que designa a una pequeña llocalidá o nucleu de cases relativamente aisllada de la ciudá o pueblo cabecera del conceyu.

## Referencies
Frazione

Una ***frazione*** (plural: *frazioni*) ye una subdivisión municipal d'Italia, correspondiente a entidá llocal menor n'español, que designa un tremáu de cases o una pequeña llocalidá, que constitúi dientro d'un conceyu un nucleu de cases relativamente aislláu de la so sede.

Les grandes ciudaes, nun suelen estremase en fracciones  sinón en circunscripciones . Tamién esisten designaciones específiques que camuden según la rexón, pudiendo una *frazione* llamase, según la rexón, *borgata*, *[[rione]]*, *contrada*, etc.

A partir del 19 de xineru de 2001 les 19 circunscripciones de Roma denominar *[[Conceyos de Roma|]]*, cada cual con un presidente d'elección direuta y una xunta asesora.

## Países qu'empleguen esti términu
*  Italia
*  San Marín (curazie)
*  Suiza

## Referencies

## Enllaces esternos
* Llista de les ''frazioni'' italianes
Organización territorial del Reinu Xuníu

La **organización territorial del Reinu Xuníu**, un Estáu rexonal, asítiase sobre un complexu sistema xerarquizáu d'alministración en dellos niveles y especialización según el tipu de competencies exercíes:
 
L'estáu ta compuestu de 4 países:
*Inglaterra
*Escocia
*Gales 
*Irlanda del Norte

Cada país ta subdividíu en rexones y ciertes competencies fueron devueltes a les autoridaes llocales.

## Ver tamién
*Subdivisiones d'Inglaterra
*Subdivisiones d'Escocia
*Subdivisiones de Gales
*Subdivisiones d'Irlanda del Norte

----
**Árees dependientes:** Anguila, Bermuda, Islles Caimán, Islles Malvines, Islla de Man, Islles Pitcairn, Islles Vírxenes Britániques, Xibraltar, Guérnesei, Xerséi, Montserrat, Santa Elena, Islles Xeorxa del Sur y Sandwich del Sur, Territoriu Británicu del Océanu Índicu y Islles Turcos y Caicos
Organización territorial d'Escocia

A efeutos alministrativos **[[Escocia]]** ta estremada en 32 conceyos (n'inglés: *Council Areas*, en gaélicu escocés: *Comhairle*) gobernaos por una autoridá unitaria responsable de tolos servicios locales. Esta subdivisión en conceyos tuvo vixente dende'l 1 d'abril de 1996, acordies coles disposiciones aprobaes en 1994. Otres organizaciones, gubernamentales y non gubernamentales, utilicen sistemes de subdivisión d'Escocia distintos del oficial, en munchos casos calteniendo les divisiones heredaes inclusive dende la Edá Media.

L'estatus de «ciudá» en Reinu Xuníu vien determináu por una patente real. Hai seis ciudaes n'Escocia: Aberdeen, Dundee, Edimburgu, Glasgow, Inverness y Stirling.

## Antigües subdivisiones
Históricamente, Escocia tuvo estremada en condaos, ciudaes-condáu y *[[burgh]]s* grandes y pequeños, que, xunto coles parroquies, yeren la forma tradicional más estendida d'organización. Dende 1975 hasta 1996, la división d'Escocia pal gobiernu llocal tuvo compuesta por 10 rexones, que de la mesma estremar en distritos, según por *island council areas* (conceyos insulares)

Dende 1996, Escocia estremar en 32 conceyos o *council árees* alministraes por una autoridá unitaria responsable de tolos servicios locales. Los *Community councils* ("conceyos comuñales") pela so parte son organizaciones informales que representen a determinaes subdivisiones dientro del conceyu.

### Rexones d'Escocia ente 1975 y 1996

## Conceyos

## Otres subdivisiones
Esisten otres subdivisiones distintes d'Escocia pa distintos fines. Asina, los sistemes de bomberos y de policía inda se basen na división en rexones introducida en 1975. Pal sistema sanitariu, pa los distritos postales según pa otres organizaciones gubernamentales y non gubernamentales, caltiénense subdivisiones xeográfiques diverses de llarga tradición.

## Referencies

## Enllaces esternos
Patente real

Una **patente real** ye un tipu de documentu llegal en forma de carta abierta apurrida por un monarca o un gobiernu concediendo un cargu, un derechu, un monopoliu, títulu, o estatus, a daquién, o a una entidá como una corporación.

Lo opuesto a una *patente* (que provién del llatín *litterae patentes*) ye una *carta zarrada* (en lat. *litterae clausae*) que son de naturaleza personal y sellaes de tal manera que namái quien lo recibe puede lleer el conteníu de la carta. La *patente* de cutiu empieza con un saludu como «A quien el presente vieren y entendieren». Les *patentes* pueden usase como una forma de conferir una carta de naturaleza o carta de ciudadanía, escudos d'armes, pa la creación de corporaciones, o por un monarca pa crear un cargu. Tamién son avezaos en forma de diplomes académicos y títulos académicos que provienen d'instituciones oficiales. El términu *patente* referir na actualidá especialmente al documentu que reconoz derechos esclusivos de propiedá industrial sobre un inventu.

Esti tipu de documentu yera precisu, por casu, pa l'apertura de teatros o creación de compañíes d'actores nel teatru de la Restauración inglesa.

## Ver tamién
* Patente de corsu
* Patente
* Lettre de cachet
Patente de corsu

La **patente de corsu** (del llatín *cursus*, «carrera») yera un documentu apurríu polos monarques de les naciones o los alcaldes de les ciudaes (nel so casu les corporaciones municipales), pol cual el propietariu d'un navío tenía permisu de l'autoridá p'atacar barcos y poblaciones de naciones enemigues. D'esta forma'l propietariu convertir en parte de la marina del país o la ciudá espendedora. 

Les patentes de corsu fueron bien utilizaes na Edá Media y la Edá Moderna cuando les naciones nun podíen costearse marines propies o non lo suficientemente grandes. D'esta forma Francia, Inglaterra y España emplegar llargamente. Tamién fueron usaes poles naciones americanes mientres les guerres d'independencia. Abolir en 1856 nel Tratáu de París, que dio fin a la guerra de Crimea. La Constitución Nacional d'Arxentina caltuvo hasta 1994 una cláusula qu'atribuyía al Congresu Nacional: *22. Conceder patentes de corsu y de represalies, y establecer reglamentos pa les preses*.

## Derechos d'una patente de corsu

### Pa la nación o ciudá

* Poder controlar de cierta manera al propietariu. Tanto ye asina que Lluis XIV y otros monarques franceses esixíen fuertes fiances pa evitar que los armadores obligaren a los sos oficiales a realizar aiciones impropies pa un miembru de la marina nacional.
* Disponer d'una armada ensin necesidá d'invertir na construcción de barcos, reclutamiento de tripulación, armamentu, etc.
* Tener derechu a parte de los beneficios llograos.
* Poder alegar que les aiciones realizaes contra países contra los que nun se taba en guerra, pero a los que se-yos quería hostigar, yeren obra de pirates ayenos a la so voluntá.

## Referencies

## Ver tamién
*Piratería
*Corsariu
*Mercenariu
*Ordenanza Xeneral de Corsu
División territorial de Malta

La **división territorial de Malta** consta de trés niveles.

L'estáu ta estremáu en tres rexones alministratives qu'arrexunten a sesenta y ocho consejo locales. Los dos niveles estableciéronse pola Llei de Conseyu Llocal de 30 de xunu de 1993. Hai un nivel entemediu, los distritos estadísticos, ensin valor alministrativu.

## Llista de conseyos locales

## Ver tamién
* :Categoría:Distritos de Malta
* :Categoría:Conseyos Locales de Malta

## Referencies
Gozo

**Gozo** (*Għawdex* en maltés) ye una islla del archipiélagu de Malta, nel mar Mediterraneu. Ye la segunda en tamañu del país. En idioma maltés, la islla ye llamada **Għawdex** (pronunciáu *ao-desh*).

## Xeografía
Gozo tien una superficie de 67 km² y una población de 30.000 persones, de les cualos 6.000 viven na so capital Victoria.

Ta a 6 km al noroeste de la islla de Malta y tien una forma oval, con 14 km de llargu y 7,25 km nel so puntu más anchu.

## Historia
La islla foi habitada dende'l 5000 e.C., cuando se dexaron delles estructures megalítiques en Ggantija. Los primeros habitantes del Neolíticu probablemente cruciaron dende Sicilia.

En 1530, Carlos I d'España — col beneplácito del papa Clemente VII — venció a la Orde de San Xuan de Xerusalén les islles de Gozo, de Malta y Comín, según Trípoli. La intención yera protexer el Mediterraneu occidental de l'avanzada otomana.

Sicasí, en xunetu de 1551, los otomanos y pirates berberiscos conquistaron la islla, esclavizando ente 5.000 y 6.000 habitantes, y unviándolos a Tarhuna (Libia) dende'l puertu de *Mġarr Ix-Xini*. 

La hestoria de Gozo tuvo bien apegada al restu de Malta, a la que tuvo xunida dende tiempos inmemoriables cola esceición d'un curtiu periodu d'autonomía ente'l 28 d'ochobre de 1798 y el 5 de setiembre de 1800.

## Deportes
* Asociación de Fútbol de Gozo
* Primer División de Gozo
* Segunda División de Gozo
* Copa de Gozo

## Referencies

## Enllaces esternos
Islla de Malta

La **islla de Malta** ye la mayor de los tres islles principales que constitúin l'archipiélagu de Malta. El so área ye de 246 km². Inclúi'l puntu más altu del archipiélagu, el Ta'Dmejrek a 253 m d'altor y la capital del país, La Valeta. El terrén ta carauterizáu per baxes llombes con campos de terraza.

## Referencies

## Enllaces esternos

*  en DMOZ
Divisiones alministratives de Luxemburgu

## Distritos

Luxemburgu ta estremáu en 3 distritos:
*Diekirch
*Grevenmacher
*Luxemburgu

## Cantones

Estos distritos tán estremaos en 12 cantones.

*Distritu de Diekirch
** Cantón de Clervaux
** Cantón de Diekirch
** Cantón de Redange
** Cantón de Vianden
** Cantón de Wiltz
*Distritu de Grevenmacher
** Cantón de Echternach
** Cantón de Grevenmacher
** Cantón de Remich
*Distritu de Luxemburgu
** Cantón de Capellen
** Cantón de Esch-sur-Alzette
** Cantón de Luxemburgu
** Cantón de Mersch

## Comuñes

Estos cantones tán estremaos en comuñes, la división alministrativa menor en Luxemburgu.
Cantones de Luxemburgu

El **cantón** ye una división alministrativa de Luxemburgu, asitiada ente'l distritu y la comuña.

## Llista

La siguiente llista amuesa los 12 cantones de Luxemburgu clasificaos por orde alfabéticu. El númberu asignáu a cada cantón dexa asitialos nel mapa d'al llau.

## Ver tamién
* Distritos de Luxemburgu
* Comuñes de Luxemburgu
* Ciudaes de Luxemburgu

## Referencies

## Enllaces esternos
Organización territorial de la República Turca del Norte de Xipre

La autoproclamada República Turca del Norte de Xipre atópase subdividida en cinco distritos (en idioma turcu: *İlçeler*). Cada distritu atópase gobernáu por un kaymakam.
## Distritos

## Referencies
Kaymakam

***Kaymakam*** (tamién solletráu ***kaimakam*** y ***caimacam***) ye'l títulu usáu pol gobernador d'una provincia na República de Turquía. Tamién yera'l títulu usáu polos gobernadores de les diverses provincies nel Imperiu otomanu.

## Etimoloxía
El términu en turcu modernu *Kaymakam* provién de dos pallabres árabes usaes en Turquía: *kâim* (قائم), que significa "nel llugar de" y makâm (مقام), usáu nel contestu de "posición" o "estatus". En tiempos otomanos, un *kâim-makâm* yera l'axente del estáu que representaba al sultán a nivel llocal. Anguaño, el *kaymakam* ye'l representante del gobiernu.

## Historia
Según dalgunos, el primer *kaymakam* de la historia foi Ali Ibn Abi Talib, quien, supuestamente, foi nomáu por Mahoma como primer califa. Poro, considérase que Alí sirvió "nel llugar de" Mahoma

El términu tomó un significáu más específicu na historia de Moldavia y Valaquia, onde se refier al sustitutu temporal del *[[hospodar]]* (príncipe) mientres el gobiernu de los fanariotas. Nesti contestu la pallabra tendría d'escribise *caimacam*, yá qu'en rumanu, el cargu escríbese *căimăcămie*.

Dende l'establecimientu de la soberanía otromana en 1872 y hasta la so conversión en protectoráu británicu en 1916, los *[[hakim]]s* (dirixentes locales) d'Arabia y Qatar ostentaron tamién el títulu de *kaymakam*. De la mesma forma, los trés *hakims* de Kuwait llevaron el títulu d'orixe turcu.

Nel exércitu otomanu y nel d'Exiptu, el títulu de *kaymakam* usar pa referise a "teniente coronel". Tamién s'aplicaba a los comandantes navales. Mustafa Kemal Atatürk sirvió como *kaymakam* del 57º reximientu na batalla de Galípoli.

## Fuentes
* WorldStatesmen- see present nations

## Referencies

## Enllaces esternos
Organización territorial d'Estonia

El **condáu** (n'estoniu: *maakond*) ye una subdivisión alministrativa d'Estonia. Estonia ta estremada en 15 condaos. El gobiernu (n'estoniu: *maavalitsus*) de cada condáu encabezar un gobernador del condáu (n'estoniu: *maavanem*), que representa al gobiernu nacional a nivel rexonal. Ye nomáu pol Gobiernu estoniu por un periodu de cinco años.

## Llista de condaos

Cada condáu, de la mesma, estremar en conceyos que son de dos tipos: **conceyos urbanos** o **[[ciudá|ciudaes]]** (n'estoniu *linn*), y **conceyos rurales** (n'estoniu *vald*).

## Historia
Les llendes actuales de los condaos fueron afitaos el 1 de xineru de 1990.

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
* Reforma del gobiernu llocal
Organización territorial de Letonia

**Letonia**, acordies cola Reforma Territorial Alministrativa qu'entró en vixencia'l 1 de xunetu de 2021, divídese en 36 conceyos (en letón: *novadi*) y 7 ciudaes autónomes (en letón: *valstspilsētas*), caúna cola so propia alministración.

## Conceyos

## Ciudaes autónomes

## Ver tamién
* Llocalidaes de Letonia

## Referencies

## Enllaces esternos
Organización territorial de Lituania

Lituania ta estremada en diez condaos, éstes de la mesma estrémense en sesenta conceyos con estatus distintos, cuarenta y tres son conceyos-distritos, ocho son ciudad-municipio y nueve son llamaos conceyos por non poder entrar en nenguna de les otres dos categoríes.

¹(CM) Ciudad-municipio, (DM) Distritu-conceyu, (M) Conceyu

## Mapa de los condaos de Lituania

## Referencies

## Enllaces esternos
Distritos de Luxemburgu

El **distritu** yera la mayor subdivisión territorial de Luxemburgu. Esistíen tres distritos que de la mesma s'estremaben en 12 cantones y 116 comuñes. Nel añu 2015 tuvieron suspendíos.

## Alministración
Cada distritu yera alministráu por un comisariu de distritu, nomáu pol Gran Duque.

Les comisaríes de distritu vixilaben d'una manera xeneral la xestión de les alministraciones municipales, los sindicatos de conceyos y los establecimientos públicos. La competencia de los comisarios de distritu estender por toles ciudaes y comuñes del so ámbitu, cola esceición de la ciudá de Luxemburgu, que yera so autoridá direuta del ministru del interior, sacante nos casos previstos por lleis especiales.

A cada comisariu correspondíalu un secretariu de distritu que ye nomáu pol Gran Duque por proposición del comisariu de distritu.

## Llista

Los cantones fueron creaos na década de 1840. En 1857 creóse'l distritu de Mersch a partir de los cantones de Mersch y Rédange, pero foi abolíu en 1967.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Mapa
Condáu d'Alytus

El **condáu d'Alytus** ye un de los diez condaos en que s'estrema Lituania. Cubre un área de 5.425 km² y allugaba una población de 182.851 habitantes en 2001.

## Conceyos
El condáu d'Alytus ta estremáu en cinco conceyus, de los cualos trés son distritos municipales (DM), unu ye ciudá-conceyu (CM) y otru ye conceyu (M).

* Alytus (CM)
* Alytus (DM)
* Druskininkai (M)
* Lazdijai (DM) 
* Varėna (DM)

## Referencies

## Enllaces esternos
Cantharis livida

***Cantharis livida*** ye una especie d'escarabayu coleópteru del xéneru Cantharis de la familia Cantharidae.

## Distribución xeográfica
Esta especie ta presente pela mayor parte d'Europa y norte d'África. 

## Hábitat
Atópase habitualmente sobro flores, árboles y arbustos de mayu a xunetu, a la gueta d'otros inseutos menores.

## Referencies

## Enllaces esternos
http://www.naturespot.org.uk/species/cantharis-livida
Cantharis

***Cantharis*** ye un xéneru inseutos de la familia Cantharidae, perteneciente a la subfamilia *[[Cantharidae|Cantharinae]]* y a la tribu *Cantharini.* El xéneru contién 36 especies aproximao.

## Especies

* *[[Cantharis brancuccii]]* (Svihla, 1992)
* *Cantharis bulgarica* (Svihla, 1983)
* *[[Cantharis cedricola]]* (Wittmer, 1971)
* *Cantharis cincti thorax* (Moscardini, 1963)
* *[[Cantharis cretica]]* (Wittmer, 1971)
* *Cantharis cyprogenia* (Svihla, 1983)
* *Cantharis dahlgreni* (Wittmer, 1984)
* *Cantharis dedicata* (Svihla, 2005)
* *Cantharis emiliae* (Svihla, 1992)
* *Cantharis gemina* (Dahlgren, 1974)
* *Cantharis heleocharis* (Sato, Okushima & Ishida, 2002)
* *Cantharis inthanonensis* (Wittmer, 1997)
* *Cantharis iranica* (Wittmer, 1975)
* *[[Cantharis jindrai]]* (Svihla, 2004)
* *Cantharis kafkai* (Svihla, 1999)
* *Cantharis kambaitiensis* (Wittmer, 1989)
* *[[Cantharis knizeki]]* (Svihla, 2004)
*''Cantharis livida'' (Linnaeus, 1758)
* *Cantharis lucens* (Moscardini, 1967)
* *Cantharis malaisei* (Wittmer, 1989)
* *Cantharis melaspoides* (Wittmer, 1971)
* *[[Cantharis metallipennis]]* (Wittmer, 1997)
* *[[Cantharis minutemaculata]]* (Wittmer, 1997)
* *Cantharis pakistana* (Wittmer, 1997)
* *Cantharis pamphylica* (Wittmer, 1971)
* *Cantharis podistroides* (Svihla, 1992)
* *Cantharis rifensis* (Kocher, 1961)
* *[[Cantharis satoi]]* (Wittmer, 1997)
* *Cantharis schoeni* (Svihla, 1992)
* *Cantharis seinghukuensis* (Wittmer, 1989)
* *Cantharis shergaoensis* (Wittmer, 1989)
* *Cantharis sucinonigra* (Kuska, 1992)
* *[[Cantharis thibetanomima]]* (Wittmer, 1997)
* *Cantharis voriseki* (Svihla, 1992)
* *Cantharis ziganadagensis* (Wittmer, 1971)
* *Cantharis zolotikhini* (Kazantsev, 1994)

## Allugamientu
El so hábitat atópase n'Europa, Norte d'África y en Rusia.

## Referencies
Organización territorial de Xipre

La República de Xipre atópase estremada en seis distritos alministrativos: 

*Distritu de Famagusta
*Distritu de Kyrenia
*Distritu de Lárnaca 
*Distritu de Limassol
*Distritu de Nicosia 
*Distritu de Pafos
## Distritos en manes de la República Turca del Norte de Xipre

Cada distritu ta gobernáu por un representante del gobiernu central. Los distritos de Famagusta, Kyrenia y parte del de Nicosia atópense enclavaos dientro de la autoproclamada República Turca del Norte de Xipre (en turcu: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti [KKTC]). Sicasí, esti estáu *de facto* tien la so propia organización territorial.

De la mesma, los territorios de les bases de soberanía d'Acrotiri, nel sur de la isla, y de Dhekelia, escontra l'este, tán sol mandu d'un alministrador designáu pol Reinu Xuníu. Nestos territorios esisten bases militares del Reinu Xuníu.
Área metropolitana central d'Asturies

Conozse como **Área metropolitana central d'Asturies** a la conurbación de les árees urbanes que formen los conceyos de la zona central del Principáu d'Asturies n'España con una población cimera a los 850.000 habitantes. El fechu de que nenguna de les ciudaes que la formen sía con claridá la ciudá central, capaz pol so tamañu o centralidad de funciones d'apostrar a les demás al rangu de ciudá satélite, fai discutible que se-y pueda aplicar puramente'l conceutu d'área metropolitana. Trátase, por tanto, d'un área policéntrica, siendo la séptima d'España en númberu d'habitantes (ver Árees metropolitanes d'España).

Históricamente caracterizóse por ser un importante focu industrial del qu'heredó una importante rede de ferrocarriles. Esta conforma anguaño un elementu vertebrador del área metropolitana xunto col'autopista «Y», una vía d'alta capacidá que xune Uviéu, Xixón y Avilés dende la década de 1970, y que siempres dexó la comunicación ente les ciudaes d'una forma bien rápida. Otros conceyos del centru (especialmente Siero) y los de les Contornes Mineres (especialmente Llangréu y Mieres) completen esta área. 

En 2016 el Gobiernu del Principáu d'Asturies llanzó una propuesta pa la configuración d'un espaciu denomináu Área Metropolitana d'Asturies formáu por 29 conceyos, suxetu a unes mesmes directrices subrexonales y con un consorciu y un conseyu metropolitanos.

## Referencies

## Ver tamién

* Demografía d'Asturies
*Ocho asturianu
*Ciudá Ástur
Ocho asturianu

Conozse como **Ocho asturianu** al área que formen los conceyos o conceyos asturianos d'Avilés, Xixón, Llangréu, Mieres y Uviéu. Denomínase asina porque sobro un mapa'l territoriu delimitado puede circunscribirse na forma de cifrar ocho ("8"). La selección d'estos cinco conceyos ye porque alluguen les cinco ciudaes más poblaes d'Asturies.

## Referencies

## Ver tamién
* Área metropolitana central d'Asturies
* Ciudá Ástur
Ciudá Ástur

**Ciudá Ástur** ye un proyeutu personal de Fermín Rodríguez Gutiérrez pa reconocer oficialmente l'área central del Principáu d'Asturies como un área metropolitana policéntrica. Ciudá Ástur compondríase 
de 20 conceyos y tendría unos 850.000 habitantes, convirtiéndose nel sestu nucleu de población d'España y el terceru del Arcu Atlánticu.

El proyeutu nun foi lleváu a cabu entá, pos munchos dulden de la conveniencia de llamar "ciudá" al centru d'Asturies, yá que nun presenta homoxeneidá urbana, yá qu'en realidá la mayor parte d'esta área correspuende a terrén rural, non urbanizáu ya inclusive forestal.

El términu foi aceptáu de forma non oficial y puede vese en publicaciones como llibros de testu.

## Referencies

## Ver tamién

* Área metropolitana central d'Asturies
* Ocho asturianu
Árees metropolitanes d'España

Llista d**'árees metropolitanes d'España** definíes según distintos estudios y metodoloxíes:

* Árees urbanes +50. Gobiernu d'España. Ministeriu de Fomentu. Publicáu en 2016.
* Estimación de Francisco Ruiz (Universidá de Castiella-La Mancha, proyeutu AUDES5) a partir de datos de población envaloraos pol Institutu Nacional d'Estadística y árees metropolitinas definíes d'alcuerdu a parámetros que dexen definir "conurbaciones" (agrupaciones supramunicipales o árees metropolitanes) comparables.
* El World Gazetteer ufierta datos relativos a la población y estadístiques rellacionaes. Cifres actuales de población y superficie de tolos países y de los territorios más importantes.

* Cifres envaloraes poles mesmes Comunidaes Autónomes onde s'asientan eses árees urbanes.

Les diferencies na metodoloxía dan llugar a distintes definiciones d'árees urbanes.

## Ver tamién
* Demografía d'España]]
* Árees metropolitanes de la Xunión Europea
* Árees metropolitanes d'Andalucía
* Plan d'Ordenación del Territoriu d'Andalucía

## Referencies

## Enllaces esternos
Observatoriu Kleť

L**'Observatoriu** Kleť (**Hvězdárna Kleť**) ye un observatoriu astronómicu na República Checa. #Atopar na Bohemia Meridional, al sur del cume del monte Kleť, cerca de la ciudá de České Budějovice. Construyíu en 1957, l'observatoriu ta a una altitú de 1070 metros y cuenta con alredor de 150 nueches estenes al añu.

## Astrónomos

L'astrónomu Antonín Mrkos trabayó equí dende 1966-1991. Dos astrónomos principales qu'anguaño trabayen nel Observatoriu de Klet son Jana Tichá y el so home Miloš Tichý.

## Preseos
L'observatoriu cunta con dos telescopios principales:

* Un telescopiu de 1,06 m, KLENOT (dende 2002)
* Un telescopiu reflector 0,57m, f/5.2 (dende 1993)

## Asteroides
L'asteroide (7796) Járacimrman foi redescubierto dende l'Observatoriu Kleť el 16 de xineru de 1996 por Zdeněk Moravec y designóse 1996 BG. #Reparar hasta abril de 1996 y depués en xunu y xunetu de 1997. Afayóse que ye un asteroide perdíu que se reparara primeramente en dos causes: dende l'Observatoriu de Brera-Merate nel norte d'Italia, el 12 d'avientu de 1973, y dende Observatoriu de Monte Stromlo (cerca de Canberra, Australia), el 8 y 9 de xunetu de 1990.

## Ver tamién
* Oxetos astronómicos descubiertos dende l'Observatoriu Kleť

## Referencies

## Enllaces esternos
Campeonatu Mundial de Ciclismu en Pista

El **Campeonatu Mundial de Ciclismu en Pista** ye la competición de ciclismu en pista más importante a nivel mundial. Ye entamáu añalmente pola Xunión Ciclista Internacional (UCI).

La UCI celebró de cutio campeonatos mundiales nes distintes especialidaes del ciclismu en pista dende 1893. Hasta 1992 celebrábense competiciones por separáu pa ciclistes aficionaos ("amateur") y ciclistes profesionales.

## Ediciones





## Medalleros históricos
### Total
**Actualizáu a Apeldoorn 2018.*

### Yera abierta
**De Hamar 1993 a Apeldoorn 2018 (yera abierta: pruebes tantu pa ciclistes profesionales como pa * amateurs*)*

## Ver tamién
*Ciclismu nos Xuegos Olímpicos
*Campeonatu Européu de Ciclismu en Pista

## Referencies

## Enllaces esternos
*Llistes de medayistes na páx. de la UCI (hasta 2010) .
*Resultaos oficiales en *tissottiming.com* (dende 2000) .
Nacencia

El **nacimientu** o la **nacencia** ye'l momentu en que termina'l procesu de xestación, y remanez un nuevu ser vivu a la tierra. Esti sale del banduyu de la so madre nel casu de los animales vivíparos, o del güevu nel casu de los animales ovíparos, o bien cuando una planta sale de la grana, o bien cuando un neonatu humanu sale del banduyu de la so madre.

## Nel ser humanu

Nel casu humanu, a la nacencia llámase-y partu. El tiempu de xestación, esto ye, el periodu ente la concepción y la nacencia, tien una duración que ronda los nueve meses.

En rellación a la moral y la relixón, la cuestión de cuándo empieza la vida d'un ser humanu, hai menudu tuvo suxeta a alderique, por casu, col fin de responder a cuestiones xurídiques sobre'l derechu del fetu a nacer (frente a dereches de la madre a decidir sobre'l so propiu embaranzu, o sobre'l destín d'un fetu non vidable).

## Ver tamién
* Albuertu
* Episiotomía

## Referencies

## Enllaces esternos
Vespula

***Vespula*** ye un xéneru de viéspores sociales d'amplia distribución nel hemisferiu norte que cunta con solo ventitrés especies. Xunto col taxón rellacionáu, *Dolichovespula*, suel llamase coleutivamente pol nome común de viéspora común. Les especies de *Vespula* tienen un espaciu óculo-malar curtiu (ver figura) y unu enclín más pronunciada a faer niales soterraños que les del xéneru *Dolichovespula*. Pertenecen a la familia Vespidae.

## Especies destacaes

* Dos especies europees: *Vespula germanica* (viéspora alemana) y *Vespula vulgaris* convirtiéronse n'especies invasores al ser introducíes por fuercia en Norteamérica, Sur África, Nueva Zelanda, Australia oriental y Suramérica

* *Vespula maculifrons* y *Vespula pensylvanica* son comunes en Norteamérica.

## Llista d'especies

* *Vespula acadica* (Sladen, 1918) – 
* *Vespula alascensis* Packard, 1870
* *Vespula arisana* (Sonan, 1929)
* *Vespula atropilosa* (Sladen, 1918)
* *Vespula austriaca* (Panzer, 1799)
* *Vespula consobrina* (Saussure, 1854)
* *Vespula flaviceps* (Smith, 1870)
* *Vespula flavopilosa* Jakobson, 1978
* *Vespula germanica* (Fabricius, 1793) – chaqueta mariella 
* *Vespula inexspectata* Eck, 1991
* *Vespula infernalis* (de Saussure, 1854)
* *Vespula ingrica* Birula, 1931
* *Vespula entemedia* (du Buysson, 1904–05)
* *Vespula kingdonwardi* Archer, 1981
* *Vespula koreensis* (Rad., 1887)
* *Vespula maculifrons* (Buysson, 1905)
* *Vespula nursei* Archer, 1981
* *Vespula orbata* (Buysson 1902)
* *Vespula pensylvanica* (Saussure, 1857)
* *Vespula rufa* (Linnaeus, 1758)
* *Vespula rufosignata* Eck, 1998
* *Vespula shidai* Ish., Yam., Wagn., 1980
* *Vespula squamosa* (Drury, 1770)
* *Vespula structor* (Smith, 1870)
* *Vespula sulphurea* (Saussure, 1854)
* *Vespula vidua* (de Saussure, 1854)
* *Vespula vulgaris* (Linnaeus, 1758) – aviespa común

File:Wasp morphology.png|Anatomía.
File:Vespula vulgaris portrait.jpg|Detalle de la cabeza de Vespula vulgaris.


## Referencies