Toni Morrison

**Toni Morrison**  foi una escritora d'Estaos Xuníos, ganadora del Premiu Pulitzer en 1988 y del Premiu Nobel de Lliteratura en 1993.

Nes sos obres, Morrison fala de la vida de la xente de color, cuantimás de les muyeres, y epondera a esa comunidá. Ye una combatiente a favor de los derechos civiles y comprometida cola llucha en contra la discriminación racial.

## Biografía
Toni Morrison nació na llocalidá de Lorain, nel estáu d'Ohio, nel senu d'una humilde familia negra de clase trabayadora. Bautizada col nome **Chloe Anthony Wofford**, adoptaría'l nome lliterariu Toni Morrison, tomando'l nome del so llamatu familiar y l'apellíu del so home, l'arquiteutu Harold Morrison, con quien tuvo casada (dende 1958 hasta 1964) y con quien tuvo dos fíos.

En 1949 empezó los sos estudios na Universidá Howard en Washington D. C. y siguió na Universidá Cornell, graduándose en Filoloxía inglesa en 1955. Esi añu empezó a trabayar como profesora na Texas Southern University en Houston, siguiendo depués na Universidá Howard y n'otros centros académicos a lo llargo de los años. 

En 1964, empezó a trabayar como editora lliteraria na casa Random House de Nueva York, dende onde desempeño un rol vital nel espardimientu de la lliteratura afroamericana, al editar llibros d'autores como Henry Dumas, Toni Cade Bambara, Angela Davis y Gayl Jones. 

## Actividá académica
* Profesora d'inglés na Texas Southern University (1955-57)
* Profesora na Universidá Howard
* Profesora na Universidá Estatal de Nueva York (SUNY) en Albany
* Profesora Robert F. Goheen d'Humanidaes na Universidá de Princeton
* Miembru de l'Academia Americana de les Artes y les Lletres
* Miembru del Conseyu Nacional de les Artes. 

## Actividá lliteraria
La so primer novela apaeció cuando cuntaba casi cuarenta años: *Güeyos azules* narra la historia d'una neña negra, Pecola, que quier tener los güeyos del color de les muñeques de les neñes blanques. *El cantar de Salomón*, publicada en 1977, ye un rellatu sobre la xunta del materialismu y el poder del amor, y llogró un rápidu ésitu popular.
En 1981 publicó *Tar Baby*, que foi traducida como *La islla de los caballeros*. 
*Beloved* rellata la historia d'una esclava qu'atopa la llibertá, p'afayar qu'hai distintes formes d'esclavitú posibles. 
*Jazz* y *Xugando na escuridá* fueron dambos ésitos de ventes.
*Love* narra la historia d'odiu ente dos muyeres qu'amen al mesmu home.
*Una bendición*, ye'l títulu escoyíu en castellán pa la historia d'una nueva afroamericana nel sieglu XVII, na que trata temes como la esclavitú, el racismu, la segregación; como fonderada d'una historia d'amor y amistá.
*Home*, publicada en 2012, ye una novela ambientada nos años 50s, y narra la historia de Frank, un soldáu na guerra de Corea, y del so regresu dende un Exércitu integráu a la so tierra natal, entá segregada. 

### La so opinión sobre Clinton
En 1998, cuando l'entós presidente Bill Clinton foi enxuiciáu con motivu del escándalu Lewinsky, Morrison declaró: "Clinton ye'l primer presidente negru de los Estaos Xuníos", dando a entender que taba siendo maltratáu polo que se consideraba'l so "negritud": 

La frase "el nuesu primer presidente negru" foi adoptada en tonu positivu polos adherentes de Clinton; incluyendo a quien lo honraron nuna cena del Congressional Black Caucus el 29 de setiembre de 2001, por casu, Eddie Bernice Johnson (D-TX): "tuvo tantes iniciatives que nos fixeron pensar, por un momentu, qu'escoyéramos al nuesu primer presidente negru".

## La so obra
### Noveles
* *Güeyos azules* (*The Bluest Eye*, 1970).
* *Sula* (*Sula*, 1973).
* *El cantar de Salomón* (*Song of Solomon*, 1977).
* *La islla de los caballeros* (*Tar Baby*, 1981).
* *[[Beloved (novela)|Beloved]]* (*Beloved*, 1987).
* *Jazz* (*Jazz*, 1992).
* *Paraísu* (*Paradise*, 1997).
* *Amor* (*Love*, 2003).
* *Una bendición* (*A Mercy*, 2008).
* *Volver* (*Home*, 2012).

### Obres de teatru
* Dreaming Emmet, 1986

### Ópera
* Llibretu de la ópera *[[Margaret Garner (ópera)|Margaret Garner]]* (representada per primer vegada en mayu de 2005)

### Non ficción
* *The Black Book* (1974)
* *Xugando na escuridá* (*Playing in the Dark*, 1992).
* *Remember:The Journey to School Integration* (2004)

## Premios
* Premiu de la Crítica (*National Book Critics Award*) por *El cantar de Salomón* de 1977.
* Premiu Pulitzer por *Beloved*, 1988.
* National Humanities Medal, 2000.
* En 1993, anque nun tenía más que seis títulos publicaos, ganó'l Premiu Nobel de Lliteratura, siendo la primer muyer negra en recibilo.

## Referencies

## Enllaces esternos
* The Toni Morrison Society (n'inglés)
* Premiu Nobel de Lliteratura 1993: Toni Morrison (n'inglés)
* Anniina's Toni Morrison Page (n'inglés)