Comida rápida

El conceutu de **comida rápida** (n'inglés: *fast food*) ye un estilu d'alimentación onde'l alimentu prepárase y sirve pa consumir rápido n'establecimientos especializaos (xeneralmente caleyeros o a cuerpu de cai). 

Anque yá dende l'antigua Roma sirvir en puestos caleyeros panes planos con olives o'l faláfel nel Mediu Oriente, nun ye hasta l'añu 1912 cuando s'abrir el primer automat, un local qu'ufiertaba comida detrás d'una ventana de vidriu y una ranura pa pagar. 

Una de les carauterístiques más importantes de la comida rápida ye la homoxeneidá de los establecimientos onde se sirve, según l'ausencia de camareros que sirvan en mesa, y el fechu de que la comida sirvir ensin cubiertos.

## Historia

Yá na antigua Roma sirvir en puestos caleyeros panes planos con olivas o'l faláfel nel Mediu Oriente. Na India acostumar dende bien antiguu a sirvir comida caleyera, dalgunes pueden ser les pakores, el Vada pav, el Papri Chaat, el Bhelpuri, el Panipuri y el Dahi Vada. 

En 1912 ábrese'l primera automat en Nueva York, un local qu'ufiertaba comida detrás d'una ventana de vidriu y una ranura pa pagar con monedes. El sistema yá esistía antes en Berlín y en delles ciudaes d'Estaos Xuníos como Filadelfia. La firma popularizó la comida pa llevar sol eslogan "menos trabayu pa ma".

Cola llegada de los populares drive-through nos años 1940 n'Estaos Xuníos, periodu nel que se fai bien popular sirvir comíes ensin necesidá de salir d'un coche, el conceutu "*fast food*" instalar na vida d'Occidente. Les comides sírvense a cuerpu de cai o en dellos países ufiertar en locales comunes denominaos food courts. L'hamburguesa faise bien popular na cocina d'Estaos Xuníos (*vease*: Historia de l'hamburguesa).

El conceutu de comida rápida apaeció n'Europa mientres les Guerres Napoleóniques, cuando nel sieglu XIX los mercenarios cosacos del exércitu rusu en Francia solicitaben nos restoranes que se-yos sirvieren lo antes posible, mentando repitíes vegaes la pallabra Bistró (en rusu: bystro = *rápido*). Los restoranes franceses *Bistro* quedaron con esta denominación a partir d'entós.

A mediaos del sieglu XX un empresariu de l'alimentación n'Estaos Xuníos llamáu Gerry Thomas comercializa per primer vegada lo que se denomina comida preparada (TV dinner). Con esti inventu, una persona ensin mayores esfuercios atopar en pocos minutos con un platu preparáu en casa. Fízose bien popular nos establecimiento de conveniencia y por esta razón conózse-y tamién al alimentu preparáu como 'alimentu de conveniencia'. A finales de los años 1990 empiecen a apaecer movimientos en contra de la 'fast food' y denuncien dellos aspeutos alrodiu de la poca información, l'altu conteníu de grases, azucres y caloríes de dalgunos de los sos alimentos (apaez acuñáu'l términu comida chatarra o comida basura). 

A empiezos del sieglu XXI surden ciertes corrientes contraries a la comida rápida, como'l movimientu Slow Food nacíu nel añu 1984 (promovíu por José Bové), que tien por finalidá lluchar contra los vezos qu'introducen la comida rápida nes nueses vides. Apaecen documentales nos medios denunciando la situación, como la película documental más rellacionada cola hamburguesa *[[Super Size Me]]*, empobinada y protagonizada por Morgan Spurlock (2004), na que decide alimentase namái de comida de los restoranes McDonald's mientres un mes enteru. La presión social aumenta y delles cadenes de restoranes de comida rápida como McDonald's anuncien en marzu de 2006 que van incluyir información nutricional nel empaquetamiento de tolos sos productos.

## Carauterístiques

### Locales y restoranes

Una de les carauterístiques más importantes de la comida rápida ye que puede consumise ensin l'empléu de cubiertos, como, por casu, pizces, hamburgueses, pollu fritu, tacos, sándwiches, pataques frites, aros de cebolla, etc. Esta carauterística dexa distintos tipos de serviciu: consumu en local, recoyida en local y consumu na cai o a casa, entrega domiciliaria.

Tamién ye carauterísticu que na mayoría de los establecimientos de comida rápida nun hai camareros nin serviciu de mesa —anque sí suel haber personal encargáu de recoyer y llimpiar les meses, preparar pa los nuevos comensales—, y les persones tienen de faer cola pa encargar y pagar la so comida, que ye apurrida al intre o tres un curtiu ralu de tiempu, por que darréu pueda dir esfrutala, sentáu nel llocal o n'otru llugar. El que nun haya serviciu de mesa puramente dichu fai que seya frecuente que los establecimientos "conviden" a los veceros a recoyer la comida depositando los restos en cubos de basura y el utillaje (de cutiu solamente la bandexa) nun llugar dispuestu con esi envís.

Suel haber amás un ventanu onde puede ordenar y recoyese la comida dende'l automóvil (drive-in) pa comela nel mesmu autu, en casa o en dalgún otru llugar.

## Comíes
La comida rápida faise de cutiu colos ingredientes formulaos p'algamar un ciertu sabor o consistencia y pa caltener frescura. Esto rique un altu grau d'inxeniería del alimentu, l'usu d'agregos y les téuniques de procesu qu'alterien substancialmente l'alimentu de la so forma orixinal y amenorguen el so valor alimenticiu. Esto fai que seya davezu calificada de comida basura o comida chatarra.

### Exemplos de platos de comida rápida

## Ver tamién
* Nutrición
* *[[Slow Food]]*
* Platu preparáu
* Comida basura
* *[[Food truck]]*

## Referencies

## Bibliografía
* Hogan, David. *Selling 'em by the Sack: White Castle and the Creation of American Food*. New York: New York University Press, 1997.
* Kroc, Ray. *Grinding It Out: The Making of McDonald's*. Chicago: Contemporary Books, 1977.
* Levinstein, Harvey. Paradox of Plenty: a Social History of Eating in Modern America. Berkeley: University of California P, 2003. 228-229.
* Luxenberg, Stan. *Roadside Empires: How the Chains Franchised America*. New York: Viking, 1985.
* Fröschl, Cornelia: Architektur für die schnelle Küche - Esskultur im Wandel, Verlagsanstalt Alexander Koch, Leinfelden-Echterdingen 2003.

## Enllaces esternos

*  Marcelo Pisarro, "Apoloxía de la comida rápida", Revista Ñ, Diariu Clarín, Buenos Aires, sábadu 10 de marzu de 2007.