open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ápiz

En botánica o zooloxía, **ápice** designa l'estremu cimeru o punta (del llatín *apex*, col mesmu significáu) de la fueya, del frutu, del pólipu, etc. L'axetivu *apical* puede aplicase a flores, frutos, o cnidarios, col significáu de *el más distal*. *Distal*, de la mesma, ye lo que s'asitia escontra l'estremu opuestu a la base o parte basal del órganu en cuestión, como la zona oral de los antozoos. 

Nun órganu, por casu una fueya, hai qu'estremar ente l'ápice orgánicu, por onde puede crecer distalmente l'órganu, dotáu de texíu meristemático, y el ápice xeométricu, que ye a cencielles el puntu más desamoráu de la base.

## Referencies

## Enllaces esternos
Diastema

Llámase **diastema** al pequeñu espaciu ente dos dientes.

Comúnmente utilízase esti términu pa referise a la separación de los incisivos cimeros. Asocede cuando hai una desproporción ente'l tamañu de los dientes y la quexal. Puede apaecer como un signu d'acromegalia anque nun ye patognomónico.

Puede ser alcontráu o xeneralizáu; esti postreru ye frecuente nos neños por cuenta de que los dientes temporales tienen menores dimensiones que los dientes permanentes. Esti espaciu apaez cuando hai una discrepancia güesu-diente positiva. En dellos casos ye necesariu realizar un tratamientu por aciu ortodoncia.

En los cuentos de Canterbury, Geoffrey Chaucer fai referencia a la muyer cola separación de dientes. En dómines medievales y en ciertos folclores, esti buecu acomuñábase, especialmente en muyeres, con muyeres luxurioses o con deseos carnales bien percima de la media.

## Referencies
Criptomnesia

La pallabra **criptomnesia**, procedente de la bibliografía especializada de llingua francesa, significa *alcordanza oculta*.

En psicoloxía y psiquiatría conozse como criptomnesia (o criptoamnesia, según dellos autores) a un fenómenu ilusoriu na memoria o sesgu de memoria. Asocede cuando se recuerda daqué que ta almacenáu na memoria, pero nun s'esperimenta como una alcordanza. La persona tien la sensación de tener una idea nuevo y orixinal frutu de la so propia creatividá ya inspiración, pero en realidá l'orixe d'esa idea ye una alcordanza latente na so memoria por escuchala ayundes. Dicha idea taba grabada na so memoria, pero nun recuerda quién o'l contestu nel que la escuchó. Comúnmente asocede con pensamientos, idees, cantares o chistes. Nun hai que confundir la criptomnesia col plaxu apostáu.

## Definición
"Entender por «criptomnesia» el procesu pol cual vuélvese consciente una imaxe mnémica que nun ye reconocida primariamente como tal, lo que namái asocede eventualmente de manera secundaria, pela vía de la reconocencia *a posteriori* o del razonamientu astractu. Lo carauterístico de la criptomnesia ye que la imaxe que remanez nun lleva en sí les notes distintives de la imaxe mnémica, esto ye, nun ta en conexón col correspondiente complexu del yo supraconsciente". Nun tien de ser confundíu con Hipermnesia, na que s'apina de manera anormal la facultá d'acordanza, siendo reproducíes les imáxenes mnémicas como tales.

Supondría asina una alteración de la memoria consistente en remembrar una alcordanza y nun reconocelo como tal, de manera que la idea paez nueva y personal. Esto dase, de papu sanu, nos casos de plaxu involuntariu. El suxetu cree ellaborar daqué per primer vegada por aciu una combinación inédita d'estímulos, pero en realidá topamos ante una idea recuperada tal que foi almacenada na memoria del individuu.

Foi descritu per primer vegada por Carl Gustav Jung, quien lo utilizó na so tesis de doctoráu (*[[Alrodiu de la psicoloxía y patoloxía de los llamaos fenómenos ocultos]]* (1902)) pa demostrar que dellos episodios de creatividá, incluyida la creatividá supuestamente paranormal, nun son más qu'alcordances inconscientes d'un material memorizado enforma tiempu tras.

## Ver tamién
* Théodore Flournoy
* Memoria
* Plaxu

## Referencies

## Bibliografía
* 

## Enllaces esternos
* Criptomnesia.
Estepicursor

En botánica, denominar **estepicursores**, «nubes del desiertu» o «noria» a les especies de plantes que viven en zones esteparias o araxales y que, una vegada fructificadas, son abasnaes pol vientu, que les tresporta d'un sitiu a otru, faciéndoles rodar o abasnar, de manera que los sos diáspores (granes o frutos) suéltense y esvalíxense. Tamién reciben la denominación de *plantes corredores*, *plantes rodadoras* o "boles pancracia". N'España, son bien carauterístiques les especies *[[Salsola kali]]* y *[[Eryngium campestre]]*.

Trátase d'una modalidá, si quierse, de l'anemocoria, na que l'elementu tremáu, tamién llamáu diáspora o disemínulo, ye la totalidá o cuasi totalidá del individuu, magar esta definición ye interpretable al aviesu, esto ye, l'elementu dispersable *per se* incorpora partes de la planta que nun tienen función germinativa, en mayor o menor cantidá.

## Otros nomes

Rodamundos, sorrasca, churumico, calamino, boja, salicón (como la conoz na zona sur de Toledo), salicor, salicornio, salicornia, barrilla, corredora del desiertu, bola del oeste, apretaculos, capitana, ontina, malvecino y alicornio n'España; cardu rusu, pastito, planta rodadora, yuyo bola y bolina del desiertu n'Arxentina; pelusa del desiertu en Chile; bruxa, chamizo, cachanilla, maromera, salsola, rodadora y voladora en Méxicu y nel sur de los Estaos Xuníos.

## Simbolismu

Esti tipu de planta popularizar nes películes del Oeste, que-y dieron un significáu altamente visual. Pasó a representar llugares afaraos, secos, de cutiu desangelados, con pocos o nengún ocupante. De cutiu úsase cuando los personaxes lleguen a un llugar abandonáu o d'aspeutu siniestru; nesi momentu, un estepicursor va cruciar rodando, de cutiu acompañáu por un vientu secu y sibilante. Dacuando úsase pa dar efeutu risible a llugares onde nun s'espera ver un estepicursor, pero onde la vacuidad faise evidente. Xunto col soníu de los grillos, los rodamundos emplegar pa dar énfasis a un silenciu incómodu tres un chiste malu o la declaración absurda de dalgún personaxe, a los que-y siguirá'l soníu del vientu y dicha planta rodando de fondu.

## Referencies
Riegu nasolabial

El **riegu subnasal**, conocíu como **filtrum** o **riegu del filtrum**, ye una parte de la cara, en concretu la pequeña depresión ente la boca (el llabiu cimeru) y la ñariz. Ta definíu poles dos crestes llixeres na piel que lo circunscriben. El so llargor y anchor son variables. Acaba inferiormente nun allongamientu llamáu tubérculu llabial.

Investigaciones recién confirmaron que'l riegu subnasal ye la muerte de la unión ente la ñariz y el llabiu cimeru qu'esistió nos nuesos ancestros hai 55 millones d'años.

## Referencies

## Enllaces esternos
Fosfenu

Un **fosfenu** ye un fenómenu carauterizáu pola sensación de ver manches lluminoses que ta causáu pola estimulación mecánica, llétrica o magnética de la retina o corteza visual. Un exemplu de fosfenu son los patrones lluminosos que se ven al estregar los párpagos con bastante presión. Los fosfenos son un fenómenu entóptico.

Rellacionóse los fosfenos cola neuritis óptica.

## Historia
En 1918 Lowënstein y Borchard afayaron que tres la estimulación llétrica del córtex visual apaecíen fosfenos. Penfield y el so grupu d'investigación na década de 1950 confirmaron los fosfenos y que la estimulación llétrica de ciertes zones del celebru producíen imáxenes (fosfenos) como soníos, sensaciones táctiles.

## Fosfenos y prótesis neuronales
Brindley y Lewin, na Universidá de Cambridge, y un grupu d'investigadores de la Universidá d'Utah, dirixíos por Dobelle, estudiaron a xeitu los fosfenos y establecieron los cimientos pa faer una prótesis visual basada en señales llétriques inyectaes por aciu electrodos nel córtex visual. En 1976 el grupu de Dobelle llogró que ciegos de llarga duración llograren ver calteres Braille utilizando seis electrodos. La llectura yera muncho más rápida que col tactu.

Yeren los primeros intentos de realizar prótesis neuronales. Güei inda nun tán bien establecíes pos sigue habiendo problemes cola implantación permanente d'electrodos nel celebru: oxidación, inflamación de les meninxes, etc. 

En 2002 l'Institutu d'Astrofísica de Canaries desenvolvió un programa de sustitución sensorial nel que se crea un espaciu visual sonoru. Créase un espaciu sonoru que los ciegos pueden interpretar. Pensemos por casu que tolos oxetos anubrir de campanielles que suenen al mesmu volume, la distancia vien señalada pol nivel de dichu volume.

## Referencies
Quincunce

**Quincunce** ye una disposición xeométrica de cinco pieces formada por cuatro elementos formando un cuadriláteru, al que s'añader un quintu elementu nel encruz de les sos diagonales. La pallabra deriva del llatín *Quincunx*: los romanos, que'l so sistema aritméticu yera en parte duodecimal, utilizaben *quincunx* pa referise una partición de cinco doceavos.

## Usos

* El quincunce ye un patrón comúnmente utilizáu a la de llantar güertes.
* Nos dados y nes fiches de dominó, el númberu cinco representar con cinco puntos en forma de quincunce.
* En arquiteutura, una planta en quincunce ye una planta cuadrada con una torre central y cuatro torres menores en caúna de les cuatro esquines, xuníes por corredores. Ente los exemplos más famosos atópense los templos d'Angkor (Camboya), construyíos ente los sieglos IX y XII.
* En heráldica, ye común que les agrupaciones de cinco elementos entamar en forma de quincunce: por casu, na bandera de les Islles Salomón.
* N'informática utilízase'l quincunce pa trabayar con dellos problemes gráficos como'l *[[aliasing]]*.

## Otros
En lliteratura, esiste una conocida novela de misteriu, escrita por Charles Pallisier, al respeutu d'esta formación xeométrica.

## Ver tamién
* tresbolillo

## Referencies

## Enllaces esternos
Llomba gravitacional

Una **llomba magnética **(Gravity hill, n'inglés), tamién conocida como **llomba misteriosa**, **llugar misteriosu o** **gravedá de carretera**, ye un llugar onde la disposición del suelu produz la ilusión óptica, de faer qu'una rimada cuesta abaxo aparente ser una rimada cuesta arriba. Asina un automóvil que tea fora de marcha va paecer tase rodando cuesta arriba en contra de la gravedá. Hai cientos de llombes magnétiques reconocíes alredor del mundu.

La rimada de les llombes magnétiques ye una ilusión óptica, anque dichos sitios son delles vegaes acompañaos por rellatu que faen mención a fuercies magnétiques o inclusive sobrenaturales qu'asoceden nel llugar. El factor más importante que contribúi a la ilusión ye un horizonte parcial o dafechu apexáu; ensin un horizonte, xulgar la rimada d'una superficie ye difícil, por cuenta de la falta d'una referencia exacta. De normal asumir que los oxetos que podríen ser más o menos perpendiculares al suelu pa una persona (como los árboles) pueden de fechu tase inclinando, compensando la referencia visual d'esta.

La ilusión ye similar a la Habitación d'Ames, nel cual les esferes tamién paecen rodase en contra de la gravedá.

El fenómenu opuestu (una llomba escontra riba que paez plana) ye conocíu nel ciclismu como "falsu planu".

## Ver tamién
* Llista de cuetos de gravedá

## Referencies
Agloe

**Agloe** ye un llugar ficticiu del Condáu de Delaware, que finalmente convertir nun puntu de referencia real.

## Historia
Na década de 1930 el fundador de la empresa General Drafting Company, dedicada a la realización de mapes de carreteres, **O**tto **G**. **L**indberg, y un ayudante, **E**rnest **A**lpers, asignaron l'anagrama de les sos iniciales a una interseición de carreteres ensin asfaltar nos montes de Catskill: NY 206 y Morton Hill Road, al norte de Roscoe, Nueva York. El llugar foi nomáu como trampa de derechos d'autor.

Na década de 1950 un almacén de ventes de productos foi construyíu na interseición nel mapa y dióse-y el nome *Agloe General Store* por cuenta de qu'este yera'l topónimu qu'apaecía nos mapes de carreteres de la petrolera Esso. Con posterioridá Agloe apaeció nun mapa del editor Rand McNally dempués del que'l cartógrafu que realizó'l mapa llograra'l nome del llugar de la mesma alministración del condáu de Delaware. 

Anque con posterioridá l'almacén de productos cerraría, Agloe siguiría apaeciendo nos mapes hasta la década de 1990, na que finalmente foi esaniciáu. El odónimo apaeció en Google Maps hasta marzu de 2014. El Serviciu Xeolóxicu d'Estaos Xuníos añadió "Agloe (Not Official)" al nomenclátor del so sistema d'información de nomes xeográficos en febreru de 2014.

## Ver tamién
* Entrada ficticia
* Cai trampa

## Referencies
Interestatal 19

La **Interestatal 19** (embrivida **I-19**) ye una autopista interestatal allugada nel estáu d'Arizona. L'autopista empecipia nel sur dende la West Crawford Street cerca de la frontera mexicana en Nogales escontra'l norte na . L'autopista tien un llargor de 102,4 km.

## Caltenimientu
Al igual que les carreteres estatales, les carreteres federales, la Interestatal 19 ye alministrada y caltenida pol Departamentu de Tresporte d'Arizona poles sos sigles n'inglés ADOT.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina oficial d'ADOT
* Llista de ciudaes sirvíes per autopistes interestatales
* Llista d'Autopistes per estáu
Roques de Stenness

Les **Roques de Stenness**, o **Piedres de Stenness**, son un monumentu neolíticu asitiáu nes Islles Orkney, n'Escocia. Asitiar nun puexu na ribera sur d'un ríu que se coneuta col estremu sur de los llagos Stenness y Harray. El nome provién d'una pallabra en nórdicu antiguu que significa "cabu predresu". Delles pontes crucien agora esti regueru, pero d'antiguo namái podía cruciase por una calzada de piedra. El Aniellu de Brodgar atopar a aproximao 1,2 km al noroeste, al otru llau del ríu y cerca del ismu formáu ente los dos llagos. La tumba abovedada de Maeshowe ta tamién a 1,2 km al este, y nes proximidaes de Stenness pueden atopase otros monumentos similares, lo que paez indicar qu'esta área tenía una importancia ritual especial. Les roques de Stenness y el restu de monumentos neolíticos cercanos, ente ellos el pobláu de Skara Brae, fueron declaraos Patrimoniu de la Humanidá pola Unesco en 1999.

Les roques del monumentu son bloques delgaos de piedra, d'una grosez averada de 300 mm. De cuatro o hasta cinco metros d'altor, orixinalmente formaben una elipse de 12 roques d'unos 32 m de diámetru, nuna superficie llana de 44 m arrodiada por un foso. El foso ta cortáu na roca y tien hasta 2 metros de fondura y siete d'anchor, y ta arrodiáu per un terremplén de tierra, y con una sola entrada escontra'l norte. La entrada ta alliniada escontra l'asentamientu neolíticu de Barnhouse, apocayá atopáu xunto al Llagu Harray. Una de les piedres, conocida como *Watch Stone* o "piedra vigía" asítiase fora del círculu, al noroeste, y tien un altor de 5,6 m. Tamién hai otres roques más pequeñes, como una piedra cuadrada asitiada nel centru del círculu, na que s'atopó restos de cerámica, güesu y carbón; nel foso atopáronse tamién restos animales. Los restos de cerámica rellacionen amás esti monumentu con Skara Brae y con Maeshowe, lo que, xunto con otros nicios, fai pensar qu'esti monumentu data del añu 3000&nbsp;e.&nbsp;C.

El círculu de roques de Stenness tuvo venceyáu con diverses tradiciones y rituales hasta'l sieglu XVIII, rellacionaos con deidaes nórdiques. Walter Scott visitó'l llugar en 1814, pero pocu dempués un granxeru decidió retirar les roques, empezando, n'avientu de 1814 cola destrucción de la llexendaria Piedra de Odín. La so actuación provocó un gran refugu, polo que'l granxeru detúvose dempués de destruyir una roca y baltáu otra, que foi darréu restablecida xunto con una inexacta reconstrucción del interior del círculu, en 1906. El restu de les piedres sobrevivieron al pasu del tiempu, creando una estructura similar a la del Aniellu de Brodgar o Stonehenge.

La cantante Loreena McKennitt canta nel cantar *Standing Stones* del so álbum *Parallel Dreams* una hestoria d'amor que tien a ésti monumentu neolíticu cómo parte d'ella.

## Ver tamién
* Barnhouse
* Aniellu de Brodgar
* Skara Brae
* Maeshowe

## Referencies

## Enllaces esternos
{{commonscat}
* Orkneyjar - El Círculu de Roques de Stenness 
* Maeshowe - El Círculu de Roques de Stenness
Aniellu de Brodgar

El **Aniellu** o **Círculu de Brodgar** (n'inglés, *Ring of Brodgar* o *Brogar*) ye una arquiteutura Neolítica formada per un círculu de piedra o *[[Crónlech]]* nes Islles Orkney, n'Escocia. El círculu de piedra atopar nun ismu ente'l llagu Stenness y el llagu Harray. El centru del círculu nunca foi escaváu, y anque nun foi científicamente datáu créese que foi construyíu alredor del 2500 e.C., polo que sería contemporaneu -en sentíu ampliu- de Stonehenge y de munchos otros restos arqueolóxicos similares nes islles britániques y n'Europa.

El círculu tien 104 metros de diámetru, y ye'l terceru más grande del Reinu Xuníu. El monumentu orixinalmente taba compuestu por 60 piedres, de les que solo 27 calteníense a la fin del sieglu XX. Les roques taben dispuestes alredor d'un foso circular de tres metros de fondura y nueve metros d'anchu que fuera escaváu primeramente nel suelu de roca.

L'área cercana al Aniellu contién munches otres roques y apilamientos similares, según enterramientos prehistóricos, lo que lo convierte nun paisaxe ritual importante. Anque'l so propósitu nun ye conocíu, la proximidá de les Roques de Stenness y de la tumba de Maeshowe confier a esta estructura una importancia histórica especial. L'Aniellu de Brodgar y otros monumentos neolíticos cercanos, ente ellos el pobláu de Skara Brae, fueron declaraos Patrimoniu de la Humanidá pola Unesco en 1999.

Les escavaciones realizaes pol Orkney College na zona cercana del *Ness of Brodgar*, ente l'aniellu de piedres y Stenness punxo al descubiertu gran númberu d'edificios, tanto rituales como domésticos, y los sos trabayos suxeren que ye probable qu'haya más nes cercaníes. Tamién s'afayaron pieces de cerámica, güesos, ferramientes de piedra y una maza de piedra pulida. El descubrimientu más importante ye probablemente una paré de piedra d'unos 100 metros de llargu y seis metros d'altor. Paez travesar tola península y podría tener un significáu simbólicu, como barrera ente'l mundu ritual del aniellu y el mundu cotidianu que lu arrodia.

## Ver tamién
* Skara Brae
* Roques de Stenness
* Maeshowe
* Barnhouse

## Referencies

## Enllaces esternos

* Información sobre l'Aniellu de Brodgar
Newgrange

**Newgrange** ye unu de los pasaxes funerarios del complexu *[[Brú na Bóinne]]* nel condáu de Meath y el xacimientu arqueolóxicu más famosu d'Irlanda.

## Historia
 
Foi construyíu aproximao ente 3300-2900&nbsp;e.&nbsp;C., acordies con feches del carbonu 14 (Grogan 1991), esto fai-y 500 años más antiguu que la Gran Pirámide de Guiza d'Exiptu, y 1000 más que Stonehenge (anque les primeres etapes de Stonehenge son aproximao de la mesma dómina que Newgrange). Permaneció perdíu mientres más de 4000 años por cuenta de un amenorgamientu del montículo hasta que nel sieglu XVII foi afayáu por xente que buscaba piedres pa la construcción, y describir como una cueva. 

Newgrange foi escavada y restaurada na so mayoría ente 1962 y 1975 so la supervisión del profesor Michael J O'Kelly, del Departamentu d'Arqueoloxía de la University College Cork (O'Kelly 1986). Consiste n'enorme montículo fechu de piedra tallada pol home y alteria nel interior d'un círculu de 97 grandes guardacantones coronáu por un muriu inclináu escontra adientro de cuarzu blancu y granitu. La mayoría de les piedres vienen de la redoma de la construcción, anque les piedres de granitu y cuarzu de la fachada fueron tresportaes dende llugares más alloñaos, de xuru dende Wicklow y la badea de Dundalk, respeutivamente. 

Pel interior del montículo trescurre un pasaxe de 18 metros que s'enfusa hasta un terciu del diámetru y lleva a una cámara cruciforme. La cámara funeraria tien un techu en voladizu que s'alza abruptamente hasta un altor d'unos 6 metros. El teyáu permaneció casi intactu mientres más de 5000 años.

Paez que Newgrange usóse como una tumba. Los buecos na cámara cruciforme aguanten grandes cuenques de piedra dientro de les cualos taben asitiaos los restos incineraos d'aquellos asitiaos pa folgar. Mientres la escavación, namái s'atoparon los restos de cinco individuos. 

Newgrange ta empobináu astronómicamente: cada añu, na mañana del solsticiu d'iviernu, la lluz del sol enfusa nel pasaxe y alluma el suelu de la cámara mientres 17 minutos. Dalgunos especularon por ello que'l Sol tendría una gran importancia nes creencies relixoses del pueblu que lu construyó, y otros tomaron l'afayu como referencia pa estudios arqueoastronómicos n'otros monumentos similares (anque l'alliniación de Newgrange ye la única fehacientemente demostrada y podría ser frutu de la casualidá).

D'antiguo el montículo taba arrodiáu per un aniellu esterior d'inmenses piedres dereches, de les cualos hai dolce d'unos trenta y siete posibles que permanecen. Sicasí, paez que'l círculu de piedra qu'arrodiaba Newgrange nun ye contemporaneu col monumentu en sí sinón que foi asitiáu ellí unos 1000 años dempués na Edá del Bronce.

## Ver tamién
* Brú na Boinne
* Arqueoastronomía

## Referencies
* Grogan, Y. 1991. “Prehistoric and Early Historic Cultural Change at Brugh na Bóinne.” in *Proceedings of the Royal Irish Academy* 91C, pp126-132
* O’Kelly, M.J. 1982. *Newgrange. Archaeology Art and Legend.* London: Thames and Hudson

## Referencies

## Enllaces esternos

* Newgrange
* Heritage of Ireland - Brú na Boinne Vistor Centre (Newgrange and Knowth) (Meath)
* Fotografíes de Newgrange y alrededores - Irlanda
Rubjerg Knude Fyr

El **Rubjerg Knude** ye un faru abandonáu que s'atopa na islla de Vendsyssel-Thy, en Dinamarca, ente les poblaciones de Lønstrup y Løkken del conceyu de Hjørring.

Foi construyíu en 1899 na parte alta d'una llomba, a unos 60 metros sobre'l nivel del mar. Los barcos detectaben la so lluz dende una distancia d'unos 40 quilómetros. Les nubes fueron atropando arena ante'l faru, hasta tal puntu qu'en 1968 la so lluz dexó de ser visible. El faru funcionó como muséu hasta 2002, añu en que la duna terminó per soterrar dalgunos de los edificios anexos, sicasí'l faru nunca llegó a quedar soterráu pol sable. La duna va apandándose colos años y muévese escontra'l nordés, anguaño inda tien un altor d'ente 90 y 100 metros.

## Referencies

## Enllaces esternos
Kverkfjöll

El **Kverkfjöll** ye un volcán activu islandés asitiáu na llende del glaciar Vatnajökull. Presenta una altitú de 1&nbsp;764 msnm y sobre él atopa'l glaciar Kverkjökull que se funde cuando entra n'erupción. So los montes hai una gran cámara de magma caliente que formó unes cueves glaciares. Anguaño, nun pueden ser visitaes pol riesgu de colapsu, lo cual ta señalizáu nel aparcamientu del glacial.





## Ver tamién
* Volcanes d'Islandia

## Referencies

## Enllaces esternos

* Galería fotográfica de islandsmyndir.is
* Semeya
* Cueva de xelu
Guéiser Fly

El **guéiser Fly**, tamién conocíu como **Fly Ranch Geyser**, ye un guéiser xeotérmico artificial allugáu nel condáu de Washoe, Nevada, aproximao 32 km al norte de Gerlach.

El guéiser Fly atópase cerca de la llende del Reservorio Fly nos valles geotérmicos de Hualapai y tien un altor averáu de 1,5 metros y un anchor de 3,7 metros, cuntando'l montículo sobre'l que s'asitia.En xunu de 2016, el proyeutu Burning Man anunció que mercara'l Fly Ranch, qu'inclúi'l guéiser. El ranchu (y el guéiser) inda tán zarraos al públicu, pero entama l'accesu pal futuru.

## Historia
La fonte del calor del terrén del guéiser Fly deber a un estanque de roca caliente bien fondu onde los resquiebros y falles tectóniques son comunes. El guéiser Fly foi creáu por fuercia mientres la perforación de pozos en 1964 mientres s'esquizaba nueves fontes d'enerxía xeotérmica. Ye posible que'l pozu nun fuera tapáu correutamente, o dexáu abiertu, pero quiera que non, los minerales disueltos empezaron a alzase y atropase, creando'l montículo travertino sobre'l que s'asitia'l guéiser y sigue creciendo. L'agua llibérase constantemente, algamando 1.5 metros nel aire. El guéiser contién delles terraces qu'arramen l'agua en 30 a 40 estanques sobre un área de . El guéiser ta formáu por una variedá de minerales, pero los sos brillosos colores deber a les algues termofílicas.

## Otros géiseres locales
Un intentu previu de perforación de pozos en 1917 dio llugar a la creación d'un guéiser cercanu al anguaño activu Fly Geyser; creó una pilastra de carbonatu cálcicu d'unos 3,7 m d'altor, pero cesó cuando'l Fly Geyser empezó a lliberar agua en 1964.

Dos géiseres adicionales nel área fueron creaos de manera similar y siguen creciendo.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Friends of Black Rock High Rock 
* Imáxenes del guéiser Fly
* Proyeutu Fly Ranch-Burning Man
Gran furacu azul

El **Gran Furacu Azul** (the Great Blue Hole n'inglés) ye un gran sumidoriu o "furacu azul" de la mariña de Belize. Atópase cerca del centru del petón Lighthouse, un pequeñu atolón allugáu a 100 quilómetros de la mariña continental y la Ciudá de Belize. El furacu ye de forma circular, y cuenta con más de 300 metros d'anchu y 123 metros de fondura. Cuando acabó la glaciación, o última Edá de Xelu, fai 12.000 años, el nivel del mar xubió,** los covarones anubriéronse, la cubierta derrumbóse** y formóse esta torca qu'apasiona a los buceadores porque alluga munches especies de pexes, esponxes y corales. Créese que ye'l fenómenu más grande del mundu nel so xéneru. El Gran Furacu Azul ye parte del Sistema de Reserves de la Barrera del Petón de Belize, Patrimoniu de la Humanidá de la Unesco.

## Esploración

Esti sitiu fíxose famosu por Jacques-Yves Cousteau, quien realizó una primer inmersión en 1960 y declaró esti llugar como unu de los diez meyores sitios de bucéu nel mundu. En 1971, Cousteau llevó'l so barcu, el Calypso, al furacu pa trazar les sos fondures. Les investigaciones d'esta espedición confirmaron l'orixe del furacu como típiques formaciones de piedra caliar cárstica, constituyíes antes de la elevación del nivel del mar en siquier cuatro etapes, dexando salientes con fondures de 21, 49 y 91 metros. Les estalactites fueron recuperaes de cueves somorguiaes, confirmando la so formación previa sobre'l nivel del mar. Dalgunes d'estes estalactites atópense fora de la vertical de 10°-13°, nuna orientación coherente, lo qu'indica que tamién hubo dalgún movimientu xeolóxicu y un enclín de la plataforma subxacente, siguíu por un llargu periodu nel planu actual.

## Turismu
Esti ye un llugar popular ente los buzos recreativos, que son atraíos pola oportunidá de buciar n'agües cristalines y atopase con delles especies de pexes, qu'inclúin los xigantes. Podemos atopar delles especies de tiburones como los nodriza, el tiburón de petón del Caribe y el tiburón de punta negra. Viéronse otres especies de tiburones, como'l tiburón toru y tiburón cabeza de martiellu, pero los avistamientos nun son frecuentes. Polo xeneral, los viaxes de bucéu al gran furacu azul son escursiones d'un día completu, qu'inclúi somorguiase nel furacu azul y otros dos somorguiaes nos petones cercanos.
Cueves de formación similar, como la del gran furacu azul, son bien conocíes nes mariñes de Belice, y na península de Yucatán, onde se conocen como "cenotes".

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* El gran furacu azul de Belice
* Los 7 fuexos terrestres más impresionantes
Parque nacional de los Llagos de Plitvice

El **Parque Nacional de los Llagos de Plitvice** (en croata: *Plitvička jezera; Plitvice* pronunciáu /plitˈvitsɛ/) ye'l más conocíu de los parques nacionales croates.

## Descripción

Ta asitiáu na rexón de Lika, una paraxa onde s'alternen llagos, catarates y manantiales d'espectacular guapura. Esta rexón foi declarada Parque Nacional yá en 1949, y catalogada nel Patrimoniu de la Humanidá de la Unesco en 1979, con una ampliación en 2000.

El parque tien una superficie cercana a les 30.000 hectárees, 22.000 d'elles cubiertes de montes. La zona que puede visitase atopar nel centru del parque, son 8 km² de valle pobláu de montes, onde la hidrografía conformó un paisaxe formáu por 16 llagos de distinta altitú comunicaos por 92 tabayones y cascaes. La vexetación componer nun 90% d'hayas.
La visita realízase a cuerpu al traviés de senderos y pontes de madera, los llagos más grandes son percorríos por silencioses barques. Esti parque amena tamién gran interés ente los turistes polos acontecimientos que tienen llugar ellí, como por casu, les bodes xunto a los tabayones. Esti llugar foi candidatu a ser una de les siete maravíes naturales del mundu nel 2011.

## Flora y fauna
El parque nacional de los llagos de Plitvice ye bien montiegu, principalmente d'hayas, abetos y pinos, y cuenta con un amiestu de los Alpes y vexetación mediterránea. Cuenta con una gran variedá en particular de les comunidaes vexetales, por cuenta de la so gama de microclimes, suelos distintos y distintos niveles d'altitú.

L'área ye tamién llar d'una enorme variedá d'especies animales y aves. La fauna rara, como l'osu pardu européu, el llobu, el águila, l'uxu, el llobu cerval, gatu montés, y el urogallo atópense equí, xunto con munches especies más comunes. Siquier 126 especies d'aves fueron rexistraes ellí, de los cualos 70 rexistráronse como cría mesma nel parque.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Plitvice Lakes National Park (UNESCO) (n'inglés)
* parque nacional-de-los llagos-de-plitvice/ Llagos de Plitvice (N'español)
* 
* Parque Nacional de los Llagos de Plitvice Información d'utilidá n'español
Pozu de Darvaza

El **pozu de Darvaza** o **cráter de Darvaza**, tamién conocíu como *puerta al Infiernu*, ye una antigua prospección de gas allugada nel desiertu de Karakum, cerca de la pequeña aldega de Darvaza, en Turkmenistán. El desiertu, qu'ocupa'l 70% del país o 350.000&nbsp;km², ye bien ricu en petroleu y gas natural.

Esti cráter de 69 metros de diámetru, 30 metros de fondura y una temperatura nel so interior de 400°C crear tres un accidente en 1971 mientres unes obres de prospección de gas de xeólogos soviéticos, quien vieron cómo'l so equipu y les sos tiendes yeren tragaos pela tierra. En realidá, afayaren una cueva soterraña llena de gas natural. Tarreciendo que'l cráter causara l'escape de dellos gases naturales peligrosos, l'equipu decidió prende-y fueu. Envaloraron que s'escastaría en dellos díes, sicasí, lleva cuatro décades amburáu. Dende entós ambura ensin parar y brinda un espectáculu impresionante. Hubo intentos fallíos por apagar el fueu.

## Ver tamién
* Darvaza
* Desiertu de Karakum
* Fueu soterraño de Centralia
* Escape de metanu d'Omeru Canyon

## Referencies

## Enllaces esternos

* Llocalización del cráter, apreciable pol so color acoloratáu.
* Videu del pozu de Darvaza.
* Q&A: The First-Ever Expedition to Turkmenistan's "Door to Hell" - National Geographic.
Llagu Moraine

El **llagu Moraine** ye un llagu de monte alcontráu nel Parque Nacional Banff, en Alberta, Canadá. Más concretamente, atópase nel valle de los Diez Picos (n'inglés: Valley of the Ten Peaks), a unos 14 quilómetros de distancia de la llocalidá de Llagu Louise y a una altitú d'unos 1884 metros sobre'l nivel del mar. Moraine quier dicir morrena n'inglés. 

El llagu Moraine, con una superficie total de mediu quilómetru cuadráu, ye alimentáu gracies a un glaciar. Por tanto, algama'l so nivel máximu mientres la segunda metá del mes de xunu. El so llamativu color azul, carauterísticu de los llagos de la zona de la Carretera de los campos de xelu (Icefields Parkway), provién de la refraición de la lluz pola mor del polvu de roca depositáu dende los montes. 

## Turismu

Alredor del llagu esisten delles rutes de senderismo que dacuando s'atopense cerraes por cuenta de los osos grizzly. L'axencia del gobiernu canadiense Parks Canada, ocupada de la preservación del medioambiente, da información sobre l'estáu de los caminos y de les restricciones de camín.

La sienda más fácil ye tamién la más frecuentada por turistes. La ruta Rockpile tien unos 300 metros de llargor y un desnivel de tan solo 24 metros. La vista del llagu dende lo alto de les roques ye una de les más fotografiaes de Canadá. Esa vista tamién ye conocida como la *Twenty Dollar View*, la "Vista de los venti dólares", yá que apaeció nel aviesu de los billetes de venti dólares canadienses de 1969 y 1979. 

Otres de les rutes son la de los lago Consolación, la Moraine Lake Lakeshore Trail (ruta de la vera del llagu), Llagu Eiffel, Pasu Wenkchemna, Valle Larch y Pasu Sentinel.

### Esguilada
Puede llegase hasta'l Abellugu Neil Hogan ("Neil Colgan Hut") nun tiempu d'ente ocho y doce hores d'esguilada pela Ruta Perren dende'l llagu Moraine.

## Apaiciones
La imaxe del llagu Moraine apaez en munchos llugares, incluyendo:
* Nel aviesu de los billetes de venti dólares canadienses de 1969 y 1979.
* Nuna de les imáxenes de vista previa principales del sistema operativu Android.
* Bernard Callebaut anuncios impresos.
* N'unu de los fondos disponibles nel Blackberry Pearl.
* N'unu de los fondos disponibles nel Palm Pre.
* N'unu de los fondos de Windows 7 de la serie "Canada".
* N'unu de los fondos de Windows 7 de la serie "Winter".
* Como la páxina d'entamu de Bing del 13 d'ochobre de 2009.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Parks Canada
* Videu del llagu Moraine
Xabón d'aceru inoxidable

El **xabón d'aceru inoxidable** ye un cachu d'aceru inoxidable, de normal moldiáu cola forma d'una pastilla de xabón. La so función ye la de neutralizar o amenorgar el fuerte golor que s'esprende de les manes en manipoliando alimentos de fuerte arume como'l ayu, la cebolla o animales muertos. La forma de pastilla de xabón ye puramente ergonómica y decorativa; en realidá, cualquier cachu d'aceru inoxidable, tal como una cuyar, puede usase col mesmu fin.

Por cuenta de l'ausencia d'esplicaciones químiques aceptables del posible funcionamientu, o la realización d'esperimentos controlaos, desconozse si'l xabón d'aceru inoxidable tien dalguna efectividá. Esta clase de xabones espublízase por que sían usaos con agua, asina que ye posible que los componentes sulfurosu eslleir direutamente nel agua o la so eliminación vese catalizado pol aceru, si de dalguna manera l'aceru tien una mayor eficacia demostrable que cualesquier otra sustancia.

L'aceru inoxidable compónse principalmente de fierro y cromu, y contién una fina capa de óxidu de cromu (III) na so superficie. Los óxidos metálicos son acedos de Lewis y pueden catalizar la oxidación. El óxidu de fierro y los óxidos de cromu pueden ser usaos como catalizadores de la oxidación, efectivos pa la oxidación a escala industrial de compuestos d'azufre amenorgaos y goliosos a temperatures d'unos 180&nbsp;°C. Por que esto empiece a pasar, los compuestos deben adsorberse na superficie d'óxidu metálicu. El cromu tamién puede actuar como adsorbente por sigo solo. Otra esplicación posible ye qu'una delgada capa de grasa, que contién los compuestos arumosos, sía estregada y despegada mecánicamente na superficie del aceru.

Esisten aplicaciones similares, como discos d'aceru inoxidable en zapatos y fregaplatos, que dicen qu'absuerbe los golores.

## Ver tamién
* Ionizador d'aire

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Koteka

Una **koteka** ye un particular complementu indumentario fetiche fechu con un calabacín buecu y secu. Llevar en Irian Jaya (la parte occidental de Nueva Guinea alministrada por Indonesia) los homes de les tribus Dani, Lani, Mexe, 'Nggem, Yali, Papúes, Walaak (y otres) nel falu que ye calteníu erecto por una correa. De cutiu llévase solo, pero, dacuando, en combinación con tocaos de plumes, aros de lianas endolcaos nel pechu, abalorios, plumes, peñaos a base de cuchu y fango y adornos de ñariz y/o oreyes de caniles o güesos de gochu.

Esisten dellos tipos de koteka pos según el so usu (caza, danza, situaciones mundanes, etc.) varien en forma y dimensiones. Formar pero, sobremanera, el tamañu del oxetu nun sirve de marcador social nin guarda rellación dalguna col rangu del portador. 

La koteca sirve de proteición contra la entrada d'espíritos malinos y la so forma y tamañu estrema a unes tribus d'otres. Tamién la utilicen pa guardar tou tipu de coses, comida ya inclusive tabacu.
## Referencies

## Enllaces esternos
R/P FLIP

El ***FLIP*** (*Floating Instrument Platform*) ye un barcu-plataforma d'investigación perteneciente al gobiernu de los Estaos Xuníos d'América.

La so orixinalidá provién que ye un barcu normal cola capacidá de fundise y quedar vertical como si fuera una plataforma, pudiendo aguantar grandes nubes gracies a la so gran estabilidá.

La maniobra de cambéu de posición consiste en tener una gran cubierta de más de cien metros. El cascu de 108 metros de llongura ta provistu de tanques d'agua que se van enllenando y fai que'l barcu fúndase. Esta parte fundida funciona como anclaje p'asegurar la so estabilidá quedando somorguiada. La parte trasera del barcu ye la que queda percima de l'agua. La maniobra tien una duración averada de media hora y los tripulantes permanecen nel barcu suxetos. El moblame tien un sistema de xiru que fai que se mueva y los baños tán doblaos unos pa la posición de barcu y otros pa la posición de plataforma.

El barcu ta diseñáu pa estudios meteorolóxicos, señales acústiques, temperatura de l'agua, densidá y estudiu del altor de les agües. La so tripulación ta compuesta por cinco tripulantes y hasta once científicos.

Foi diseñáu na década de los 60 pola Universidá de California y construyíu en Portland, Oregón pola compañía Gunderson Brothers Engineering Company, siendo botáu en xunu de 1962. Nel añu 1995 recibió una subvención de dos millones de dólares pa la modernización del equipamientu.

Puede operar per tol mundu anque la so zona habitual d'aición ye la mariña oeste d'Estaos Xuníos.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina oficial (n'inglés)
* Información xeneral (n'inglés)
* Más información (n'inglés) 
* Artículu de Damn Interesting (n'inglés)
ElgooG

**ElgooG** (*Google* solletráu al aviesu) ye una versión especular del motor de busca Google. La peculiaridá de *elgooG* ye qu'amuesa invertíu tol testu de les páxines web guardaes nel caxé de Google. Magar qu'orixinalmente creóse "por diversión", atopó un usu práuticu en China, dempués de que'l gobiernu d'esi país prohibiera Google.

Por cuenta de que los términos de busca *elgooG* impréntense a la inversa, los usuarios pueden burllar los filtros de la censura gubernamental china. *elgooG.com* ye un sitiu web funcional. La solicitú de WHOIS amuesa que'l dominiu ye propiedá de Google.

Si s'escribe "elgooG" nel campu de busca y púlsiase'l botón de "Voi tener suerte", el programa redirixe al Google normal, pero con lletres al aviesu.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina principal de elgooG
Hola mundu

N'informática, un programa **Hola mundu** ye'l qu'imprime'l testu «¡Hola, mundu!» nun dispositivu de visualización, na mayoría de los casos una pantalla de monitor. Esti programa suel ser usáu como introducción al estudiu d'un llinguaxe de programación, siendo un primer exerciciu típicu, y considérase fundamental dende'l puntu de vista didácticu.

En dellos llinguaxes, configurar un conxuntu de ferramientes básiques completu dende cero hasta'l puntu en que los programes triviales puedan ser compilados y executaos arreya una cantidá de trabayu sustancial. Por esta razón, xeneralmente ye usáu un programa bien simple pa probar un nuevu conxuntu de ferramientes.

Nos sistemes basaos en microcontroladores emplegaos pal aprendizaxe, suelse considerar Hola mundu al programa que dexa poner en manera intermitente un led. El programa consiste en mandar alternativamente un nivel altu y unu baxu por unu de los puertos del sistema, dando a cada unu de dichos niveles un valor de retardo.

## Ver tamién
* Ejemplo de implementación del «Hola mundu»

## Enllaces esternos
* Hello World! Más de 200 exemplos d'Hola Mundu (n'inglés). Versión del sitiu guardada nel Internet Archive.
* The Hello World Collection, otra extensísima llista d'exemplos (n'inglés).

## Referencies
Lenna

**Lenna** (que tendría de llamase en realidá **Lena**) ye un fragmentu de fotografía d'una *[[Playmate (modelu)|playmate]]* reproducida nel númberu de payares (miss payares) de 1972 de la revista *[[Playboy]]*. Sirve como imaxe de prueba pa los algoritmos de compresión d'imaxe y convirtióse *de facto* nun estándar industrial y científicu.

## Descripción

El nome "Lenna" ye'l qu'apaez nel artículu orixinal de *Playboy*, al camudar el nome orixinal de Lena Söderberg na revista por que fuera pronunciáu correutamente polos anglofalantes.

La imaxe ye tan conocida que Lena Soderberg (de soltera Sjööblom), una sueca, foi la invitada d'honor de la 50ª Conferencia Añal de la Society for Imaging Science in Technology, en 1997.

L'usu d'esta imaxe pasó por diverses vicisitúes por cuenta de la desnudez orixinal de la imaxe, y tamién debíu al fechu de que *Playboy* intentó lluchar contra l'usu ensin autorizar de la imaxe. Pero la revista abandonó llueu la vía llegal y amosóse acordies con l'usu de "Lenna" por motivos publicitarios. Según la revista Wired, "a pesar de que *Playboy* ye famosu por adoptar midíes contra l'usu illegal de les sos imáxenes, decidió pasar per alto l'usu xeneralizáu d'esti póster central en particular."

David C. Munson, redactor-xefe mientres los discutinios del IEEE avera del tratamientu d'imáxenes en xineru de 1996, cita dos razones qu'espliquen la popularidá d'esta imaxe nel terrén de la investigación: "de primeres, esta imaxe contién bonos amiestos de detalles, de zones planes, y una testura que fai trabayar bien a los distintos algoritmos de compresión d'imaxe. ¡Ye una bona imaxe de prueba! Amás, "Lenna" ye la imaxe d'una muyer curiosa. Nun resulta sorprendente que la comunidá qu'investiga sobre compresión d'imaxe (principalmente masculina) gravite alredor d'una imaxe que-yos resulte curiosa."

## Historia

La hestoria de la imaxe foi narrada na llista de distribución del IEEE Professional Communication Society en mayu de 2001, nun artículu de Jamie Hutchinson:

Lenna nun foi la primer imaxe d'una revista *Playboy* en ser usada pa ilustrar algoritmos de procesamientu d'imáxenes. Lawrence G. Roberts usó una imaxe del *Playboy* de 1960 con permisu y atribución, na so tesis del MIT en 1961 sobre entamáu d'imáxenes.

En 1988, foi entrevistada por una publicación informática sueca y felicitóse polo qu'asocediera cola so imaxe. Aquél foi'l momentu en que supo per primer vegada del usu de la so imaxe nel mundu de la informática.

### Discutiniu

L'usu de la imaxe produció ciertu discutiniu y hai xente esmolecida tantu pol so conteníu lascivo como por conflictos de propiedá.

Cuando'l IS&T quixo convidar a Lena a la so conferencia,

La coincidencia fizo que *Playboy* declarara qu'esi númberu fuera'l que más vendió: 7.161.561 exemplares.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina alrodiu de "Lenna" (con una semeya de 1997)
* Lenna (Archivu TIFF)
* Imaxe completa
IP sobre palombos mensaxeros

**IP sobre palombos mensaxeros** ye una propuesta sarcástica de protocolu de rede creada en 1 d'abril de 1990 pa la tresmisión de *[[datagrama|datagrames]]* del protocolu IP per aciu de palombos mensaxeros. Foi definida nel encamientu RFC 1149, una Pidimientu de Comentarios (RFC) del Grupu de Trabayu d'Inxeniería d'Internet (IETF) escrita por D. Waitzman. Ye parte de los RFC del 1 d'abril, cuando, como parte del April Fools' Day, ye habitual ente los espertos en redes informátiques añader un RFC humorísticu

El 1 d'abril de 1999 espublizóse l'encamientu RFC 2549, una estensión de l'anterior denomada **IP sobre palombos mensaxeros con calidá de serviciu**. Arriendes, el RFC 6214, espublizáu'l 1 d'abril de 2011, 13 años dempués de l'adopción de IPv6, supunxo una estensión del RFC 1149 pa esti protocolu

El IPoAC foi implementáu con ésitu pa nueve paquetes, con una ratio de perda del 55% por fallos del operador, y un tiempu de rempuesta ente 3000 y 6000 segundos (54 minutos y 1.77 hores, respeutivamente), polo qu'esta teunoloxía sufre d'una alta llatencia. Aínda asina, pa grandes tresferencies los palombos son a tener un altu rindimientu, implementando una sneakernet. Nos últimos años, la capacidá d'almacenaxe, y por tanto la densidá d'información qu'un palombu pue llevar creció 3 vegaes más rápidu que l'anchu de banda del internet. Asina, si 16 palombos tarden 1 hora en llevar dos tales tarxetes sd de 512 GB, la velocidá media de tresmisión va ser 145.6 Gbit/s, escluyendo la tresmisión dende y escontra les tarxetes SD

## Ver tamién

* Calidá de serviciu
* Datagrama
* Internet Protocol (IP)
* Request for Comments (RFC)

## Referencies

## Enllaces esternos

* RFC 1149 *A Standard for the Transmission of IP Datagrams on Avian Carriers*.
* RFC 2549 *IP over Avian Carriers with Quality of Service*.
* Aplicación práutica galería de semeyes de les primeres implementaciones d'esti protocolu sobre'l sistema operativu Linux.
Llinguaxe de programación esotéricu

Un **llinguaxe de programación esotéricu** o **exóticu** ye un llinguaxe de programación minimalista, que la so utilidá pa la programación de proyeutos de gran tamañu ye dudosa de normal por cuenta de la so naturaleza cégara o otra carauterística que nun ye común n'otros llinguaxes. Amás de normal úsense como prueba de conceutu na creación de llinguaxes de programación Turing completus.

Polo xeneral estos llinguaxes tienen una sintaxis bien básica, con un alfabetu bien acutáu, lo que los fai especialmente peculiares nel so implementación. Na so creación munches vegaes primó la diversión per parte de los desarrolladores, sobre la utilidá. Sicasí, coles mesmes trátase de llinguaxes que funcionen como un desafíu tantu pa quien los crean, como para aquellos qu'intenten programar con ellos.

## Exemplos
Un llinguaxe exemplar d'esti tipu ye P′′, creáu pol informáticu teóricu italianu Corrado Böhm en 1964, y que se constitúi como'l primer llinguaxe imperativu de la programación estructurada que la so pertenencia a la clase de los Turing completos pudo ser demostrada ensin necesidá del usu de la instrucción GOTO.

* INTERCAL, diseñáu pa ser desaxeradamente malo d'entender.
* Befunge, difier de los llinguaxes convencionales en que los programes tán dispuestos nuna parrilla bidimensional.
* Whitespace, que les sos pallabres clave consiste namái n'espacios en blancu, tabulador y llinies nueves.
* Brainfuck, el so oxetivu ye faer un llinguaxe que fuera al empar bien simple, Turing completu y que riquiera un compilador pequeñu.
* Malbolge, diseñar pa ser el llinguaxe más difícil.
* HQ9+, que consiste en namái cuatro instrucciones, caúna d'un solu calter: *H*, *Q*, *9*, y *+*
* Unlambda, foi diseñáu pa faer la programación difícil y sufierto.
* Ook!, ye una parodia de Brainfuck, el llinguaxe ta diseñáu para orangutanes.
* Oz ye un llinguaxe de programación multi-paradigma.
* LOLCODE, que les sos pallabres clave son abreviatures bien estruyíes del llinguaxe utilizáu poles imáxenes de los Lolcat
* Piet, que los sos programes son mapes de bits que se ven como arte astracto.

## Ver tamién

* Llinguaxe de programación
* Máquina de Turing

## Referencies

## Enllaces esternos

* The International Obfuscated C Code Contest
* http://www.formauri.es/personal/pgimeno/compurec/LenguajesEsotericos.php
Muerte por PowerPoint

**"Muerte por PowerPoint"** ye una espresión aplicada a les presentaciones basaes en diapositives qu'inducen a l'aburrición y la fatiga por cuenta de la sobrecarga d'información. Anque'l términu inclúi namái PowerPoint, esti fenómenu nun ye esclusivu del software de Microsoft: cualquier programa pa crear presentaciones dexa a los usuarios rellenar diapositiva tres diapositiva de testu y viñetes ("bullet-points" n'inglés), lo que trai a esa sobrecarga d'información mentada enantes.

La frase foi creada por Angela R. Garber. Otros autores criticaron PowerPoint por cuenta de los sos efeutos sobre la comunicación, como Edward Tufte (2006) y Kalyuga et al. (1991). Wright (2009) suxer que PowerPoint ye una ferramienta bien conveniente pa oradores con escasa capacidá, yá que amenorga los mensaxes complicaos a simples viñetes y dexa que l'estilu (la forma) apodere sobre la sustancia (el conteníu). Por cuenta de estos factores, ye una ferramienta tremendamente popular. 

Otra frase equivalente ye "Envelenamientu por PowerPoint", creáu por Scott Adams, l'autor de Dilbert.

## Referencies

## Ver tamién
* PowerPoint
* Prezi
* SlideShare

## Enllaces esternos
* The New 10 Commandments of Powerpoint
* http://www.slideshare.net/thecroaker/death-by-powerpoint