Callospermophilus lateralis

__NOTOC__

L**'esguil de mantu doráu** (***Callospermophilus lateralis***) ye una especie de royedor esciuromorfo de la familia Sciuridae mesma de los montes d'América del Norte.

## Carauterístiques
Esti esguil mide típicamente ente 23-30&nbsp;cm. L'esguil de mantu doráu puede reconocese peles llinia na so pelame, paecíes a una esguil rayáu, pero a diferencia d'esta, nun presenta llinies na so cara. Alcuéntrase davezu viviendo nel mesmu hábitat que la esguil rayáu de Uinta. 

## Historia natural
A pesar de ser un típicu hibernador, ye dicir que se caltién dormiendo nel iviernu gracies a la so grasa corporal, esti esguil tamién almacena comida na so lluriga, igual que l'esguil rayáu, pa consumila mientres la primavera. Amás, dambos animales tienen bolses nes mexelles (abazones) pa poder guardar la so comida temporalmente hasta llevales a la so lluriga, y aun así poder correr a toa velocidá. 

Ye un animal omnívoru; aliméntase típicamente de granes, nueces, bayes, fungos soterraños, pequeños páxaros, llagartos o mamíferos ya inclusive carroña. Los sos depredadores son halcón, papalbes, foínos, gatos monteses y coyotes. Curiar d'estos por aciu un sistema de llamáu d'alarma. Al ver a un posible depredador, dan l'alarma y escuéndense na lluriga que tengan más cerca. Como interés, la marmota de banduyu mariellu y l'esguil de mantu doráu respuenden a los sos llamaos d'alerta indistintamente.

Esti esguil cava llurigues d'hasta 30 m de llargor, y que les sos entraes tán ocultes so tueros cayíos, raigaños d'árboles, o roques. Ye equí onde la fema esguil da a lluz a los sos cachorros, en camaes de 4 a 6 cada branu.

## Impautu nel ecosistema
L'esguil de mantu doráu, al ser un consumidor primariu, sirve d'alimentu pa los sos depredadores, asina que puede afectar fuertemente nos vezos reproductivos y na población d'estos postreros. Asina mesmu, la cantidá d'estos esguiles afecta na población de los animales qu'esta consume. Tamién afecta a les poblaciones d'otros animales pequeños y royedores que compiten pol mesmu tipu d'alimentu.

Más allá de la so rellación cola cadena trófica, esti esguil ye benéfica pal so ambiente. Les sos llurigues pueden ventilar el suelu, aumentando la so fertilidá, y cola so alimentación esvalixen les granes de los árboles.

## Impautu nos humanos
L'esguil de mantu doráu nun ye xeneralmente un riesgu pa los humanos. Les persones qu'acampen cerca d'estos esguiles nun presenten un riesgu mayor. Pero al igual que munchos animales, anque paezan inofensives si son fadiaes estes pueden morder, y tresmitir enfermedaes zoonóticas, como la fiebre por cachiparros de Colorado, una enfermedá causada por un virus de la familia *[[Coltivirus]]*. L'únicu cuidu encamentáu ye curiase de les taragañaes y evitar goler escrementos secos.

Esti esguil tamién tien un leve impautu na economía, especialmente la de la lleña. Na seronda, gran parte de la so dieta constituyir granes, ente les cualos inclúyense granes de coníferes. Esti animal puede comese los biltos d'árboles que fueron llantaos pa la reforestación. Aun así, nun ye consideráu una plaga nin el so impautu ye abondu pa llegar a tomar midíes.

## Subespecies
Conócense 13 subespecies de *C. lateralis*.

* *C. lateralis lateralis*
* *C. lateralis arizonensis*
* *C. lateralis bernardinus*
* *C. lateralis castanurus*
* *C. lateralis certus*
* *C. lateralis chrysodeirus*
* *C. lateralis cinerascens*
* *C. lateralis connectens*
* *C. lateralis mitratus*
* *C. lateralis tescorum*
* *C. lateralis trepidus*
* *C. lateralis trinitatus*
* *C. lateralis wortmani*

## Referencies

## Enllaces esternos

* 
* Belltawn, M. 2003. "Spermophilus lateralis" (On-line), Animal Diversity Web. Últimu accesu 8 de febreru de 2008.