Llingües xermániques

El **xermánicu** ye ún de los tueros llingüísticos con más falantes dientro del indoeuropéu.

## Carauterísticas xenerales
Carauterízase pol pasu del acentu llibre indoeuropéu a la primera sílaba radical y por camudar delles consonantes indoeuropees nun procesu fonéticu-fonolóxicu conocíu pol nome de primera mutación consonántica.

Na primera mutación consonántica:

1.Les oclusives sordes orixinales tórnanse en fricatives sordes en xermánicu:
Indoxermánicu */p/, */t/, */k/ (> */ph/, */th/, */kh/) > Xermánicu /f/, /þ/, /h/

* /p/ > /f/: llatín. ***p'''ater'', poru: [[alemán]] ***V**ater'', [[inglés]] ***f*'ather*, [[danés]] ***f**ar*
* /t/ > /þ/: llatín ***t**res*, poru: [[inglés]] ***th**ree*
* /k/ > /h/: llatín ***c**ord-*, poru: [[alemán]] ***H**erz*, [[inglés]] ***h**eart*

2.Les consonantes */b/, */d/, */g/ > xermánicu /p/, /t/, /k/

* /b/ > /p/: [[llatín]] ***b**aculum*, poru: [[alemán]] ***P**egel*
* /d/ > /t/: [[llatín]] ***d**ecem*, poru: [[inglés]] ***t**en*, [[danés]] ***t**i*
* /g/ > /k/: [[llatín]] ***g**ula*, poru: [[alemán]] ***K**ehle*

== Dialeutos xermánicos ==
El tueru xermánicu ta xebráu en tres grupos de llingües:

=== Xermánicu nórdicu ===
Dientro d'esti grupu débese solliñar el xermánicu nórdicu occidental (col [[Idioma islandés|islandés]] y el [[feroés]]), y el xermánicu nórdicu oriental (col [[suecu]], el [[danés]] y el [[noruegu]]). Esti últimu amuesa dos variantes, el Bokmål o noruegu de base danesa y el Nynorsk o noruegu de base dialeutal occidental (por agora pertenciente al xermánicu nórdicu oriental).

*'Llingües xermániques nórdiques**:
* [[Escandinavu antiguu]] ([[Antiguu islandés]]):
** Nórdicu occidental
*** [[Idioma islandés|Islandés]]
*** [[Feroés]]
*** [[Noruegu]] (Nynorsk, a mediu camín ente occidental y oriental)
** Nórdicu oriental
*** [[Danés]]
**** [[Noruegu]] (''Bokmål'' o ''Riksmål'') 
*** [[Suecu]]

=== Xermánicu occidental ===
Ye'l grupu con más falantes, pues inclúi l'inglés y l'alemán. D'un llau puen estramase l'[[inglés]], el [[frisiu]], el [[neerlandés]] o holandés (col [[afrikaans]]) y el baxu alemán y d'otru l'altu [[alemán]] (col [[yiddish]]), que sufrió la segunda mutación consonántica).

**Llingües xermániques occidentales**:
* [[Xermánicu occidental]]
** [[Alemán|Altu alemán]] 
*** [[Alemán|Alemán estándar]]
*** [[Luxemburgués]]
*** [[Suizu alemán]]
*** [[Yiddish]]
** [[Baxu alemán]]
*** [[Plattdeutsch]] (baxu alemán n'Alemaña)

*** [[Neerlandés]]
**** [[Afrikaans]] 
**** [[Idioma limburgués|Limburgués]]
** Xermánicu occidental insular
*** [[Frisón|Frisiu]]
*** [[Inglés]]
*** [[Escocés (llingua xermánica)|Escocés]]

=== Xermánicu oriental ===
Anguaño estinguíu. Yera'l grupu del [[góticu]] y del [[xépidu]].

**Llingües xermániques orientales''':
* Góticu
** Góticu de Crimea 
* Vándalu 
** Borgoñés 
** Lombardu 

Tabla de comparanza ente les llingües xermániques:


  
 Inglés
 Escocés
 Afrikaans
 Neerlandés 
 Alemán
 Yiddish
 Góticu
 Islandés
 Feroés
 SuecuDanés
 
  
 Apple
 Aiple
 Appel
 Appel
 Apfel
 עפּל (Epl)
 Aplus
 Epli
 Súrepli
 Äpple
 Æble
 
  
 Board
 Buird
 Bord
 Bord
 Brett
 &nbsp;
 Baúrd
 Borð
 Borð
 Bord
 Bræt
 
  
 Book
 Beuk
 Boek
 Boek
 Buch
 בוך (Buḫ)
 Bóka
 Bók
 Bók
 Bok 
 Bog
 
  
 Breast
 Breest
 Bors
 Borst
 Brust
 ברוסט (Brust)
 Brusts
 Brjóst
 Bróst
 Bröst
 Bryst
 
  
 Brown
 Broun
 Bruin
 Bruin
 Braun 
 &nbsp;
 Bruns
 Brúnn
 Brúnt
 Brun
 Brun
 
 
 Can
 Kan
 Kan
 Kan
 Kann
 
 Kon
 Dos
 Dos
 Kan
 Kan
 
 
 
 
  
 Day
 Day
 Dag
 Dag
 Tag
 טאָג (Tog)
 Dags
 Dagur
 Dagur
 Dag
 Dag
 
 
 Die
 Dee
 Sterf
 Sterven
 Sterben
 &nbsp;
 Diwan
 Deyja
 Doyggja
 Dö
 Dø
 
  
 Has
 Has
 Heeft
 Heeft
 Hat
 גענוג (hat)
 Hafrt-og
 Hefur
 Hefur
 Har
 Har
 
  
 Give
 Gie
 Gee
 Geven
 Geben
 געבן (Gebn)
 Giban
 Gefa
 Geva
 Giva/Ge
 Give
 
  
 Glass
 Gless
 Glas
 Glas
 Glas
 גלאָז (Gloz)
 &nbsp;
 Gler
 Glas
 Glas
 Glas
 
  
 Gold
 Gowd
 Goud
 Goud
 Gold
 גאָלד (Gold)
 Gulþ
 Gull
 Gull
 Guld
 Guld
 
  
 Hand
 Haund
 Hand
 Hand
 Hand
 האַנט (Hant)
 Handus
 Hönd
 Hond
 Hand
 Hånd
 
  
 Head
 Heid
 Kop
 Hoofd/Kop
 Haupt/Kopf 
 קאָפּ (Kop)
 Háubiþ
 Höfuð
 Høvd/Høvur
 Huvud
 Hoved
 
  
 High 
 Heich
 Hoog 
 Hoog
 Hoch
 הױך (Hoyḫ)
 Háuh
 Hár
 Høg/ur
 Hög
 Høj
 
  
 Home
 Hame
 Huis
 Thuis
 Heim
 הײם (Heym) 
 Háimóþ
 Heim
 Heim
 Hem
 Hjem
 
  
 Hook
 Heuk
 Haak
 Haak
 Haken
 &nbsp;
 &nbsp;
 Krókur
 Haken
 Hake
 Hage
 
  
 House
 Hoose
 Huis
 Huis
 Haus
 הױז (Hoyz)
 Hús
 Hús
 Hús
 Hus
 Hus
 
  
 Many
 Mony
 Menige
 Menig
 Mehrere
 &nbsp;
 Manags
 Margir
 Nógv
 Många
 Mange
 
  
 Moon
 Muin
 Maan
 Maan
 Mond
 &nbsp;
 Ména
 Tungl
 Máni
 Måne
 Måne
 
  
 Night
 Nicht
 Nag
 Nacht
 Nacht
 נאַכט (Naḫt)
 Nahts
 Nótt
 Nátt
 Natt
 Nat
 
  
 No
 Nae
 Nee
 Nee
 Nein/Nö
 נײן (Neyn)
 Né
 Nei
 Nei
 Nej
 Nej
 
  
 Old
 Auld
 Oud
 Oud
 Alt
 אַלט (Alt)
 Sineigs
 Gamall
 Gamal/Gomul
 Gammal
 Gammel
 
  
 One
 Ane
 Een
 Een
 Eins
 אײן (Eyn)
 Áins
 Einn
 Ein
 En/ett
 En
 
  
 Ounce
 Unce
 Ons
 Ons
 Unze
 
 &nbsp;
 Únsa
 &nbsp;
 Uns
 Unse
 
  
 Snow
 Snaw
 Sneeu
 Sneeuw
 Schnee
 שנײ (&#X160;ney)
 Snáiws
 Snjór
 Kavi
 Snö
 Sne
 
  
 Stone
 Stane
 Steen
 Steen
 Stein
 שטײן (&#X160;teyn)
 Stáins
 Steinn
 Steinur
 Sten
 Sten
 
  
 That
 That
 Dit
 Dat
 Das
 דאָס (Dos)
 Þata
 Þetta
 Hatta
 Det
 Det
 
  
 Two
 Twa
 Twee
 Twee
 Zwei/Zwo
 צװײ (Ẓvey)
 Twái
 Tveir
 Tveir
 Två
 To
 
  
 Who
 Wha
 Wie
 Wie
 Wer
 װער (Ver)
 Has
 Hver
 Hvør
 Vem
 Hvem
 
  
 Worm
 Wirm
 Wurm
 Worm
 Wurm
 װאָרעם (Vorem)
 Maþa
 Maðkur, Ormur
 Ormur
 Mask, Orm
 Orm
 


## Referencies

## Enllaces esternos
* Historia y gramática de les llingües xermániques