Averroes

**Averroes** (llatinización del nome árabe **Abū l-Walīd Muhammad ibn Ahmad ibn Muhammad ibn Rushd**, **أبو الوليد محمد بن أحمد بن محمد بن رشد**; ) foi un filósofu y médicu andalusí, maestru de filosofía y lleis islámiques, matemátiques, astronomía y medicina.

## Biografía
Averroes provién d'una familia d'estudiosos de derechu. El so güelu foi cadí principal de Córdoba sol réxime de los almorávides y el so padre caltuvo'l mesmu cargu hasta la llegada de la dinastía almohade en 1146. El mesmu Averroes foi nomáu cadí de Sevilla y sirvió nes cortes de Sevilla, Córdoba y Marruecos mientres la so carrera.

Amás d'ellaborar una enciclopedia médica, escribió comentarios sobre la obra d'Aristóteles;d'ende que foi conocíu como «El Comentador». Na so obra *Refutación de la refutación* (*Tahafut al-tahafut*) defende la filosofía aristotélica frente a les afirmaciones d'Al-Ghazali de que la filosofía taría en contradicción cola relixón y sería, polo tanto una falta a les enseñances del Islam. Jacob Anatoli tradució les sos obres del árabe al hebréu mientres el sieglu XIII. Los sos escritos influyeron nel pensamientu cristianu de la Edá Media y la Renacencia. 

A finales del sieglu XII una fola de fanatismu integrista islámicu invadió Al-Ándalus dempués de la conquista de los almohades, y Averroes foi desterráu y aislláu en Lucena y Cabra, cerca de Córdoba, prohibiéndose les sos obres. Meses enantes de la so muerte, sicasí, foi reivindicáu y llamáu a la corte en Marruecos. Munches de les sos obres de lóxica y metafísica perdiéronse definitivamente de resultes de la censura. Gran parte de la so obra namái pudo sobrevivir al traviés de traducciones n'hebréu y llatín, y non nel so orixinal árabe. El so principal discípulu foi Ibn Tumlus, quien-y asocediera como médicu de cámara del quintu califa almohade Al-Nasir.

## Filosofía de la conocencia

La noética de Averroes, formulada na so obra conocida como *Gran comentariu*, parte de la distinción aristotélica ente dos intelectos, el *nous pathetikós* (intelectu receptivu) y el *nous poietikós* (intelectu axente), que dexó desligar la reflexón filosófica de les especulaciones mítiques y polítiques.

Averroes esforciar n'esclariar cómo piensa'l ser humanu y cómo ye posible la formulación de verdaes universales y eternes per parte de seres perecederos.

El filósofu cordobés alloñar d'Aristóteles al sorrayar la función sensorial de los nervios y al reconocer nel celebru la llocalización de delles facultaes intelectives (imaxinación, memoria...). 

Averroes asitia l'orixe de la inteleición na perceición sensible de los oxetos individuales y concreta el so fin na universalización, que nun esiste fuera de l'alma (el principiu de los animales): el procesu consiste en sentir, imaxinar y, finalmente, captar l'universal. 

Esi universal tien, otra manera, esistencia en cuantes que la ye por aquello que ye particular. Sía que non, ye l'intelectu o entendimientu'l qu'apurre la universalidá a lo que parte de les coses sensibles.

Coles mesmes, na so obra *Tahâfut*, espón la necesidá de que la ciencia se adecue a la realidá concreta y particular, pos nun puede esistir conocencia direuta de los universales. 

La concepción del intelectu en Averroes ye cambiante, pero na so formulación más amplia estrema cuatro tipos d'intelectu, esto ye, les cuatro fases que traviesa l'entendimientu na xénesis de la conocencia: *material* (receptivu), *habitual* (que dexa concebilo tou), *axente* (causa eficiente y formal de la nuesa conocencia, intrínsecu al home y qu'esiste na alma) y *adquiríu* (unión del home col intelectu). 

Averroes estrema, amás, ente dos suxetos del conocencia (más puramente: los suxetos de los intelixibles n'actu): el suxetu por aciu el cual esos intelixibles son verdaderos (les formes que son imáxenes verdaderes) y el suxetu por aciu el que los intelixibles son un ente nel mundu (intelectu material). Consecuentemente, el suxetu de la sensación (pol cual ye verdadera) esiste fuera de l'alma y el suxetu del intelectu (pol cual esti ye verdaderu), dientro.

## Trescendencia

A pesar de la condena de 219 tesis averroístas per parte del obispu parisín Étienne Tempier en 1277 por causa de la so incompatibilidá cola doctrina católica, munches d'éstes sobrevivieron na lliteratura posterior de mano d'autores como Giordano Bruno o Giovanni Pico della Mirandola. Asina, atopamos n'esti autores una defensa de la superioridá de la vida contemplativa-teórica frente a la vida práutica (en llinia con defender por Aristóteles na so *Ética Nicomáquea*, X o en y una reivindicación del calter instrumental-políticu de la relixón como una doctrina destinada al gobiernu de les mases incapaces de dase una llei a sigo mesmes per mediu de la razón. La llei relixosa, dixera Averroes na so *Tahafut al-tahafut* (تهافت التهافت), apurre la mesma verdá que'l filósofu algama esplorando na causa y la naturaleza de les coses; sicasí, ello nun implica que la filosofía actúe de nenguna manera nos homes cultos como sustitutu de la relixón: «los filósofos creen que les relixones son construcciones necesaries pa la civilización (...)». La esistencia de la relixón ye tamién necesaria pa la integración del filósofu na sociedá civil. 

Otres tesis qu'atopamos en Averroes son:
* Que'l mundu ye eternu
* Que l'alma ta estremada en dos partes, una individual perecedera (**intelectu pasivu**) y otra divina y eterna (**intelectu activu**).
* L'intelectu activu ye común a tolos homes.
* L'intelectu activu convertir n'intelectu pasivu cuando se topa xuníu a l'alma humana. Cuando la facultá imaxinativa del home recibe les imáxenes que-y apurre l'actividá de los sentíos, tresmitir al intelectu pasivu. Les formes, qu'esisten en potencia en tales imáxenes, son actualizaes pol intelectu activu, convirtiéndose en conceutos y xuicios.

Con cuenta de salvar la incompatibilidá de les tesis averroístas cola doctrina cristiana, Siger de Brabant propunxo la doctrina de la doble verdá, según la cual hai una verdá relixosa y una verdá filosófica y científica. Esta doctrina sería adoptada pola mayoría de defensores europeos del averroísmo.

## Obres principales
* *[[La destrucción de la destrucción|Tahafut al-tahafut]]* (تهافت التهافت, *Refutación de la refutación* o *[[La destrucción de la destrucción]]*, *Destructio destructionis* en llatín)
* *Kitab fasl al-maqal* (*Sobre l'harmonía ente Relixón y Filosofía*)
* *Bidayat al-Mujtahid* (*Distinguíu xurista*)
* Los comentarios al Corpus aristotelicum», qu'entienden:
** Los comentarios menores (Yawami) a la Isagoge de Porfirio, al Organon, Retórica, Poética, Física, De caelo et mundo, De generatione et corruptione, Meteorolóxicos, D'Anima, Metafísica, De partibus animalium, De generatione animalium y Parva Naturalia, d'Aristóteles.
** Comentarios medios (Taljisat) a la Isagoge de Porfirio. el Organon, Retórica, Poética, Física, De caelo et mundo, De generatione et corruptione, Meteorolóxicos, D'Anima, Metafísica y Ética nicomaquea, d'Aristóteles. 
** Comentarios mayores (Tafasir) a los Segundos Analíticos, Física, De caelo et mundo, d'Anima y Metafísica d'Aristóteles.

* Esposición de la *República* de Platón
* Los Comentarios a Ptolomeo, Alejandro de Afrodisias, Nicolás de Damascu, Galeno, al-Farabi, Avicena y Avempace
* El tratáu De Substantia Orbis
* Trés importantes escritos teolóxicos: *Fals al Maqal*, *Kasf´al-Manahiy* y *Damima*
* El *Kitab al- kulliyyat al-Tibb* (*Llibru de les xeneralidaes de la medicina*).

## Resume del ''Kitab fasl al-maqal''
**Tratáu decisivu que determina la naturaleza de la rellación ente Relixón y Filosofía** 

* **La Llei obliga a faer estudios de Filosofía**
** Si los estudios teolóxicos del mundu son filosóficos, y la Llei obliga a realizar dichos estudios, entós, la Llei obliga a faer filosofía.
** La Llei obliga a realizar estos estudios.
** Estos estudios tienen de realizase de la meyor manera, al traviés del razonamientu demostrativu.
** P'apoderar esti preséu, el pensador relixosu tien de llevar a cabu un estudiu preliminar de lóxica, de la mesma manera qu'un abogáu tien qu'estudiar razonamientu llegal. Esto nun ye más heréticu nun casu que nel otru. Y la lóxica tien que ser aprendida de los maestros de l'antigüedá, independientemente del fechu de que nun sían musulmanes.
** Dempués de la lóxica tenemos de dar# en filosofar correutamente. Tamién acá tenemos d'aprender de los nuesos predecesores, igual qu'en matemátiques y en lleis. Polo tanto ta mal prohibir l'estudiu de lo filosofía antigua. El peligru que pueda presentar ye accidental, tal como'l peligru de tomar medicina, tomar agua o estudiar lleis.
** Pa cada home la Llei previo un camín escontra la verdá d'alcuerdu a la so naturaleza, al traviés de métodos demostrativos, dialécticos o retóricos.

* **La Filosofía nun contién nada que s'oponga al Islam**
** La verdá demostrativa y la verdá de les escritures nun pueden tar en conflictu.
** Si l'aparente significáu de les Escritures ta en conflictu coles conclusiones de la demostración, entós tienen de ser interpretaes alegóricamente, esto ye, metafóricamente.
** Con al respective de estes cuestiones tan difíciles, l'error cometíu por un xuez calificáu na materia ye perdonáu por Dios, ente que l'error per parte d'una persona ensin entender na materia nun ye perdonáu.

* **Les interpretaciones filosófiques de les Escritures nun tendríen de ser enseñaes a les mayoríes. La Llei aprove otros métodos pa enseña-yos.**
** El propósitu de les Escritures ye enseñar les ciencies teóricu y práuticu y la práutica y les actitúes correutes.
** Cuando s'usen símbolos, cada tipu de persones, demostratives, dialéutiques o retóriques tienen de tratar d'entender el sentíu interior simbolizáu o'l resta-y al conteníu col aparente sentíu, d'alcuerdu a les sos capacidaes.
** Esplica-y el sentíu internu a persones que nun tán capacitaes pa entender, ye destruyir la so fe nel sentíu aparente ensin reemplazalo por otra cosa. La resultancia ye descreencia n'alumnos y profesores. Ye meyor pal estudiosu profesar la inorancia, citando'l Corán sobre les llendes del entendimientu humanu.
** Los métodos apropiaos pa enseñar a la xente tán indicaos nel Corán, como sabíen los primeros musulmanes. Les partes populares del Llibru son maraviyoses en responder a les necesidaes de too tipu de mentes.

## Averroes na lliteratura
Averroes ye'l protagonista de la hestoria «La busca de Averroes» en *[[El Aleph]]*, de Jorge Luis Borges.

## Ver tamién
* Averroísmo
* Contribuciones islámiques a la Europa medieval

## Bibliografía
* 
* 
* 

### Sobre Averroes
* 

* 
* 
* 

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* .

## Referencies

## Enllaces esternos

* Judería.net  Páxina multillingüe, dedicada a la Judería de Córdoba y a Averroes con cerca d'un millar d'imáxenes y testos traducíos al inglés, hebréu, español y árabe.
* Abu'L Walid Muhammad Ibn Rushd Al-Qurtubi (Averroes), n'inglés.
* Documental sobre Averroes d'Al Jazeera subtituláu n'español
* http://www.larramendi.es/i18n/consulta_aut/registro.cmd?id=3062 Averroes na Biblioteca Virtual de Polígrafos de la Fundación Ignacio Larramendi.
* Averroes: *Sobre l'harmonía ente relixón y filosofía* (el títulu ye *Exame críticu y solución del problema de concordia ente la llei relixosa y la filosofía*).
* Testu francés, con anotaciones nel mesmu idioma, nel sitio de Philippe Remacle (1944 - 2011).