Dialeutu salentín

El **dialeutu salentín** (*dialettu salentinu*) ye la llingua falada nel Salento, territoriu de Puglia meridional. Distintu del italianu rexonal pullés, pertenez a la familia de les Llingües romániques y ta clasificáu ente les variedaes de tipu meridional estremu xunto a los dialeutos falaos en Sicilia y na Calabria centru-meridional.

L'área del dialeutu salentín entiende tola provincia de Lecce, el terrén de la provincia de Brindisi y la porción sur-oriental de la provincia de Taranto (Taranto escluyida).

## Aspeutos históricos, sociales y culturales
### Historia
La hestoria del dialeutu del Salento ye bien complexa y articulada, enllena d'influencies llingüístiques procedentes de les poblaciones establecíes nel territoriu mientres los sieglos: messapi, griegos, árabes, xudíos, españoles, franceses, etc. Hai pruebes d'eses poblaciones sobremanera a nivel léxicu y na onomástica (en particular, munchos préstamos del español y del francés).

Esisten distintes teoríes sobre l'orixe y el desenvolvimientu d'esti idioma, pero hai tamién tantes discordancias ente los estudiosos qu'entá nun tenemos un enfoque bien definíu de la situación. Una cosa, sicasí, ye cierta: tratar d'un dialeutu resultante d'un billingüismu bien aniciáu ente llingua romance (llatina) y llingua greco-bizantina, del qu'inda tenemos pruebes nel área de la *[[Grecia Salentina]]*, l'actual colonia de helenófonos alredor de Calimera y Zollino. Precisamente, yá nel periodu de la Magna Grecia, cola importancia entá mayor de l'agricultura al respeutive de la industria, les zones hasta agora rurales adquieren importancia urbana; poro, garrástise a una reestructuración de les clases sociales que trai una reestructuración a nivel llingüísticu tamién: el griegu, idioma vulgar faláu solo nes árees rurales, empieza a formar parte de la vida urbana, acompañando ya influyendo nel llatín (llingua oficial) a nivel fonéticu, léxicu y morfosintácticu. Esti procesu d'enraigono llingüísticu sigue cola llegada del Imperiu Bizantín, dende'l sieglu VI. Nacen entós el salentín romance y el salentín greco-bizantín, resultaos de préstamos recíprocos de los sos antecedentes (llatín y griegu) y direutes derivaciones del actual dialeutu. Siguen los préstamos y les influencies recíproques ente una y otra llingua. Sicasí, según lo que diz Fanciullo (1996), polo xeneral puede notase una influencia mayor del bizantín sobre'l romance, como demuestra col exemplu del vocalismu tónicu sicilianu, bien amáu por él. Respectu al vocalismu tónicu romance, constituyíu por 7 vocales y 4 graos (alto, mediu-altu, mediu-baxu, baxu: /i/, /o/, /y/, /o/, /ɛ/, /ɔ/, /a/), el sicilianu confunde les vocales medies y, por tanto, caracterízase por 5 vocales y 3 graos. Asina que se produz el zarru de toles /y/ en /i/ y les /o/ en /o/, típicu de la fala salentina. Por casu, la pallabra “sole” (“sol” n'español) ye *sule* en salentín central, según “stasera” (esta nueche) -> *stasira* (sal. central). El vocalismu tónicu sicilianu ye testigu claru y direutu de la influencia bizantina nel romance, porque yera precisamente'l bizantín el que tenía estes carauterístiques.

Amás, nun artículu escritu por R.Coluccia: “*Migliorini y la storia linguistica del Mezzogiorno*”, afírmase qu'en munchos testos salentinos del sieglu XV atopen unos trazos gráficos propios del norte de Puglia o d'otres rexones del estremu Sur; igualmente, munchos testos romances escribíense utilizando l'alfabetu griegu. Esta ye otra prueba de la copresencia de distintes tradiciones llingüístiques y non romances dientro de la rexón (y del Salento sobremanera), lo qu'implica tamién un procesu d'afirmación del grafismu italianu más lentu y más difícil equí que n'otres rexones.

Una de les fontes lliteraries más importantes y preseos pal estudiu del dialeutu salentín ye ensin dulda el *Llibru di Sidrac otrantino*, esto ye, la vulgarización salentina del Llibru di Sidrac”. Ye unu de los escritos incluyíos nel pequeñu volume “*Testi non toscani del Quattrocento*”, tomada d'obres procedentes de delles rexones d'Italia, y presenta carauterístiques propies del Salento centromeridional, amás de delles traces típiques septentrionales.

## Descripción llingüística
### Fonética

Polo que concierne al vocalismu, destaquen dellos aspeutos en particular: la vocal A tónica, en cualquier posición, siempres da *a* (*ala* por ala”; *mare* por “mare”; *cantu* por 

“cantar”; etc.), como la átona final. Dende'l sufixu llatín -ARIU, de normal, resulta *-aru*; por casu, G.B.Mancarella (1974) menta'l vocablu salentín *šenaru* pol llatín JANUARIU, o tamién, *cranaru* por GRANARIU.

Otra particularidá fonética topar nes vocales O y O pretóniques que suelen dar siempres *o* (*puddicaru* POLLICARIU o *puddara* PULLARIA), sacante dellos casos, en que pueden camudase en *a* (brindisino *canoscu* por COGNOSCO o otrantino *caniatu* por COGNATU) o en *i* por cuenta de disimilación (brindisino *diluri* por DOLORES). Les mesmes vocales O y O átones finales, sicasí, siempres dan un resultáu y fúndense en *o*: por tanto, tenemos *manu* por mano” o *liettu* por “letto” 'cama'.

En cuanto al consonantismu, el salentín carauterizar pola presencia d'unos soníos debíos a particulares grupos consonánticos y que nun esisten na llingua italiana. Primero, la resultancia cacuminal o retroflexu del grupu -LL-, que da'l soníu *ḍḍ* ([ɖ] en IPA) en tol Salento centru-meridional (ente que na zona septentrional y parte de la meridional namái hai un resultáu dental, pero non retroflexu: *dd*). D'esta manera, “cavallo” (caballu) ye *cavaḍḍo* en Lecce, Ótranto, Galípoli, etc. (*cavaddu* en Brindisi y el so alredor). La mesma resultancia llograr col grupu -TR-, que ye *ṭṛ* en tol Salento centru-meridional (ente que se queda dental nel Norte del Salento): “pietra” (pedra), pos, dizse *peṭṛa* (*petra* en Brindisi y contorna).

Otra carauterística importante ye la palatalización intensa del grupu -STR- intervocálicu, asina que se produz el soníu *šš* ([ʃ:] n'AFI): *nonššo* (“nostro”, nuesu), *finešša* (“finestra”, ventana), etc.

L'asimilación de -ND- y -MB- analizada por D’Elia (1957) ye otru datu peculiar del dialeutu salentín y nun se produz uniformemente en tol Salento: ello ye qu'en delles ciudaes esta asimilación nun esiste pa nada, d'ende que los dos grupos consonánticos permanezan (*kuandu* “quando”; *kiumbu* “piombo”, plomu). Ye'l casu de Galípoli, Alezio, Tuglie, Sannicola, Aradeo, Seclì, Galatone, Cutrofiano, Soleto, Galatina, Noha, Sternatia, Zollino, Martano, Martignano, Calimera. Sicasí, en llocalidaes como Lecce, Squinzano, Surbo, Collepasso, Parabita, Galugnano, Strudà, Lizzanello, Cavallino, S. Pietro Vernotico l'asimilación asocede solo con -MB- que se vuelve -*mm*- (*kiummu*). Finalmente, en Castrignano del Capo, Ugento, Ruffano, Francavilla Fontana, Melendugno, Trepuzzi, Casarano, Muriu, S. Vito dei Normanni, Acquarica del Capo, Gagliano, Galugnano, Melissano, Palmariggi, Vernole, S. Cesario l'asimilación apaez con dambos grupos -ND- y -MB- (*kuannu, kiommu*).

A lo último, hai qu'afitase en delles oclusives: en particular, la dental sonora -D- en posición intervocálica vuélvese sorda (*pete*  *verṭṛy*; “il capo” la cabeza > *la capu*; “la parete” la paré > *lu parite*). 

Otra peculiaridá surde del usu de *meju/pešo* (“meglio/peggio”) en cuenta de “migliore/peggiore” (meyor/peor). Polo que se deduz qu'estos términos dialeutales vienen de los neutros llatinos MELIUS/PEJUS y non MAIOR, PELIOR, PEJOR. Asina qu'en dialeutu dizse *li meju fiuri* por “i fiori migliori” (les flores meyores).

Nel dialeutu salentín nun esiste l'usu del pronome partitivu pa espresar una cantidá indeterminada; nel so llugar, suelse emplegar *doi*: *aḍḍo ccattatu ddoi mile* “ho comprato delle mele” (merqué unes mazanes). Hai que destacar tamién que, ente que n'italianu'l pronome posesivu suel anteceder al sustantivu al que se refier, en dialeutu retárdase; d'ende que l'italianu “il mio cane” (el mio perru) correspuenda al salentín *lu cane meu*. Amás, l'usu del pronome en posición enclítica ta bien estendíu. Unos exemplos de Rohlfs (1967): *sòruta, fràtuta, sirsa, cagnàtuta,…*

Tocantes a los pronomes personales, sería meyor esquematizar la situación:

Como puede notase nel cuadru, dientro de la función suxetu la primer persona singular deriva del llatín EO, correspondiente a la forma popular EGO; pero dacuando (raramente) utilízase la forma MIHI nel so llugar (*mìe*). La segunda singular vien de TIBI, y na tercera singular y plural destaquen los direutos continuadores de ILLU/A. Dientro de la función complementu, na forma tónica los pronomes caltiénense cuasi invariados, salvo les primeres dos persones, d'ende que nunes zones de Lecce empléguense les formes *meve* y *teve* tamién (*a mmève, cu ttève*). Na forma átona, ye interesante reparar los distintos tipos pronominales na tercer persona singular: en dellos llugares del Salento (provincia de Lecce o Galípoli), n'efeutu, la función dativa espresar con *ndi, nde, nin, ne* ( *y*, Ŏ > *o*) y diptonguen con vocal final de segundes condiciones (Ĕ > *iè*, Ŏ > *uè*). Ejemplificando, basándonos en Morosi (1874): *tene* (TĔNET), *tiempu* (TĔMPU); *core* (CŎRE), *vueli* (VŎLES). A diferencia de les anteriores, les tres vocales estremes palatales Ī, Ĭ, Ē siempres dan *i*, según les tres vocales estremes velares siempres dan *o*. A ver: *filu* (HĪLU), *pilu* (PĬLU), *čroxura* (CĒRA); *purpu* (PŌLYPU), *nučy* (NŬCE), *fruttu* (FRŪCTU).

Polo que concierne a les vocales átones, I y Y pretóniques, tiren a tresformase en *y* (*fenešša* Il viaggio de Leuche: tratar d'un pequeñu poema dialeutal n'octaves escritu nos primeros años del sieglu XVIII. Nel encabezamientu ta escritu: *Viaggio de Leuche à lingua de Lecce compostu dallu Mommu de Salice, ed últimamente dallu medesimu rinuatu mpiersu lu Scegnu de Casaleneu, y deddicatu allu Marchese d'Oria D. Michele Imperiale. Divisu ntre Canti* (“viaggio di Leuca nella lingua di Lecce composto da Geronimo di Salice, ed últimamente dallo stesso rinnovato presso la Fonte Pliniana di Manduria, y dedicato al Marchese di Oria D. Michele Imperiale. Acolumbro in tre Canti”, viaxe de Leuca na llingua de Lecce escritu por Gerónimo de Salice, y últimamente anováu na Fonte Pliniana de Manduria, y dedicáu al Marqués de Oria D. Michele Imperiale. Estremáu en tres Cantos). Del autor (*Mommu de Salice*) sábese pocu: morrió en 1714 en Manduria y yera un cura nativu de Salice qu'oficiaba en Guagnano. La tema, como'l títulu mesmu suxer, ye'l del viaxe (precisamente, el viaxe que fizo l'autor a Leuca); pero hai otros motivos dientro de la composición, como'l de la cultura popular: ello ye que cita unos dichos populares inda activos, cantares tradicionales, llamatos, o dacuando espresiones vulgares. La variedá llingüística que s'utiliza ye'l dialeutu de Lecce.

Nniccu Furcedda: ye una farsa pastoral del sieglu XVIII estremada en tres actos y asitiada nuna alquería de Francavilla Fontana. Inda se representa na ciudá, nes fiestes d'antroxu. Nun sabemos enforma sobre l'autor, pero supónse que se trata d'un *Ciommo Bachisi* (versión dialeutal de Girolamo Bax): orixinariu de Grottaglie, seique estudió medicina en Nápoles so la proteición de Michele Imperiali. Casóse con una pariente so, Angela Bax, en 1714 y morrió en 1740. Tocantes a la obra, el protagonista, *Nniccu Furcedda*, ye un dueñu de alquería que quier dar a la so fía Nina como esposa a Rocco, un doctor qu'estudió en Nápoles. Pero Nina ta namorada d'otru home, Paolo, col qu'a la fin consigue casase gracies tamién a l'ayuda de la so madre Perna. A lo llargo de la farsa hai munches referencies a la cultura popular: utilícense llamatos ya inxuries, dichos tradicionales, imprecaciones y proverbios. Ye emblemática la figura de Rocco, doctor que, en cuanto tal, intenta utilizar un llinguaxe más ‘áulico’ y ‘italianizado’, soliendo cayer nel ridículu.

Dialogo tra un Toscanu y un Gallipolino: tratar d'un llibru en versos de 1794 que'l so autor ye desconocíu. Ye un diálogu ente un habitante de Galípoli y un toscanu, qu'alderiquen sobre una comedia qu'acaben de ver: bien apreciada pol primeru, menos pel segundu. Polo que s'estructura como un verdaderu contraste, non yá d'idees, sinón tamién de personaxes (unu vien d'una precisa ciudá del Salento, Galípoli, ente que l'otru ye, más genéricamente, ‘toscanu’) y, sobremanera, de mentalidaes que s'espresen per mediu de dos códigos distintes: el dialeutu del galipolino (rexistru popular) y l'italianu del toscanu (rexistru áulico). El contraste ye asina una parodia non del rexistru dialeutal, sinón del rexistru más áulico del italianu.

### Autores contemporáneos
Merecen unes menciones otros autores en dialeutu salentín más recién:

Orazio Testarotta de Taviano (1870-1964): el so verdaderu nome ye Oronzo Miggiano. El seudónimu col que se conoz foi escoyíu por razones específiques: el nome Orazio alude al poeta llatín col cual comparte'l calter satíricu de les sos obres; ente que Testarotta ye la traducción n'italianu del dialeutu *capiruttu* (cabeza rota) porque se cayía siempres de cabeza. La suya ye una poesía qu'emplega la sátira pa denunciar la situación político y social de la dómina. N'efeutu, trés son les temes fundamentales nos que se basa: la condición políticu-social dende'l fascismu hasta la edá republicana; la condición de la población en rellación cola economía; el progresu industrial y tecnolóxico qu'alteria'l sistema enteru.

Giuseppe Susanna (1851-1929): la so poesía tien una función ideolóxico y progresista, y por eso en netu contraste cola poesía dialeutal antecedente. El principal oxetivu nes obres de Susanna ye la emancipación del proletariáu y de los llabradores, basándose nun llinguaxe yá non sentimental como'l de finales del sieglu XIX.

Pietro Gatti de Ceglie Messapica (1913-2013): xunto a Nicola G. De Donno y Erminio Caputo, ye unu de los máximos representantes d'aquella xeneración d'autores qu'operaron sobremanera dempués de la segunda guerra mundial. Trátase d'un periodu carauterizáu por una mayor llibertá d'escritura y continues esperimentaciones. Sobremanera, la poesía dialeutal anovóse radicalmente, carauterizada agora por un fuerte individualismu y suxetivismu.

Nicola Giuseppe De Donno de Maglie (1920-2004): pertenez a la xeneración d'autores nacíos ente 1915 y 1930. Nes sos obres trata temes y problemes bien actuales, moviéndose llibremente del auobiografismo a la sátira a argumentos relixosos o sociales. Utiliza'l dialeutu como llingua autónoma, llibre de cualquier compromisu espresivu.

Erminio Caputo (nacíu en Campobasso, en 1921): él tamién pertenez a la xeneración de los escritores nacíos nos primeros trenta años del sieglu. Concebíu por padres salentinos, establecer en Lecce en 1965, dempués d'unes estancies ocasionales en Toscana y Marques. A diferencia de De Donno, que representaba un puntu de referencia importante pa él, la so poética ye prevalentemente relixosa, amestada non tanto a la realdad esterna que lu arrodia, cuanto a la interior, íntima, de l'alma.

## Proverbios
*A čči sparte la megghiu parte*

a quien comparte tóca-y la porción más pequeña.

*Batti lu fierru quannu è cautu*

“batti il ferro finché è caldo” (bate'l fierro mientres seya caliente): cada situación hai qu'encarala y resolvela en tiempos curtios, nun convién dexar nada en suspensu.

*Či 'ncielu sputi a ’nfačča te cate*

“se sputi in aria ti ricade in faccia” (si cuspes pel aire te va cayer na cara): si desprecies a daquién o daqué te va recayer tarde o aína.

*Či è turtura all'acqua torna*

“se è tortora all'acqua torna” (si ye tórtola vuelve a l'agua): si daquién paez propensu a daqué tarde o aína va demostrar.

*Či llassa la sṭṛada ecchia pe lla noa, sape čče llassa ma nu ssape čče ṭṛoa*

“chi lascia la strada vecchia per la nuova, sa cosa lascia ma non sa cosa trova” (quien dexa'l camín vieyu pol nuevu, sabe qué dexa pero nun sabe qué atopa): cuando decidimos empezar un camín nuevu, siempres somos conscientes de lo que dexamos, pero nunca sabemos qué vamos atopar.

*Či našše čučču nu ppote murire caḍḍu*

“chi nasce asino non può morire cavallo” (quien naz pollín nun puede morrer caballu): na vida nunca se camuda.

*Fače cchiù miraculi na utte te mieru ca na chiesa china te santi*

“fa più miracoli una botte di vino che una chiesa piena di santi” (fai más milagros un tonel de vinu qu'una ilesia llena de santos).

*Fanne comu te fannu ca nu bbe ppiccatu*

“fai ciò che gli altri ti fanno che non è peccato” (fai lo que te faen los otros porque nun ye pecáu).

*La cuta è forte a scurčare*

“la coda è forte da spellare” (la cola ye fuerte pa desollarla): la parte final de daqué siempres ye la más malo de terminar.

*Lu purpu se coče cu ll'acqua soa stessa*

“il polipo si cuoce cola sua stessa acqua” (el pulpu cocer cola so propia agua): una persona puede aprender namái de los sos propios errores.

*Nu ppoi tinire la utte china e la mugghiere mbriaca*

“non puoi avere la botte piena e la moglie ubriaca” (nun puedes tener el barril llenu y la muyer borracha): nun puede consiguise tou na vida, hai que saber escoyer.

*Quannu auṭṛu nu ttei cu mmammata te curchi*

“quando altro non hai con tua madre ti corichi” (cuando nun tienes otra cuesa te ches cola to madre): cuando nun tienes otres posibilidaes te contentu de lo que tienes.

*Quannu lu tiaulu te ncarizza l'anima toa ole*

“quando il diavolo ti accarezza l'anima tua vuole” (cuando'l diablu te afalaga quier la to alma): si una persona de sópitu pórtase gentilmente, facer porque quier daqué a cambéu.

*Stenni lu pete pe quantu è llongu lu passu*

“stendi il piede per quanto è lungo il passo” (estiende'l pie por cuanto ye llarga la pisada): fai lo que puedes faer sobre la base de los recursos que tienes a disposición.

*Te cabbi nu nči mori ma čči ccappi*

*cabbu* (o *iabbu*) = “criticara”, “parlar male” (criticar, falar mal): nun hai que criticar o xulgar de manera desaveniente porque un día podría pasar la mesma desaventura a quien primero falaba mal d'ella.

## Onomástica
La fuerte influencia de la llingua griega primeru y de la llatina dempués percíbese non yá nel dialeutu faláu, sinón tamién nel campu de la onomástica salentina. Polo xeneral, hai una fuerte presencia de topónimo y antropónimo griegos con respectu de los llatinos.

Polo que concierne a los topónimos, basta numberar dalgunos de los d'orixe griega: *Aradeo*, *Badisco*, *Calimera*, *Cocùmola*, *Leuca*, *Paràbita*, *Ràcale*, *Sanàrica*, *Sternatìa*, etc. Hai tamién munchos topónimos (sobremanera na zona meridional del Salento) que terminen por *-anu* (*Alessano, Gagliano, Taurisano,…*): tratar d'una desinencia d'orixe llatina que deriva del costume, en dómina imperial, de determinar una propiedá (o finca) pol nome del dueñu, creando un axetivu dende'l nome xentiliciu. Polo que de ANTONIUS, por casu, resultaba ANTONIANUM. Esisten 43 d'esti tipu en tol Salento, incluyíu dellos pueblos de la Grecia Salentina (*Castrignano*, *Corigliano*, *Martano*, *Melpignano*,…), que la so desinencia oficial *-anu* en grico ye *-ana*: asina tenemos, por casu, *Curiana* por Corigliano o *Martana* por Martano.

El mesmu sufixu *-anu* ta bien presente tamién dientro de los antropónimos, pero equí acentúase: *Castrignanò*, *Corlianò*, etcétera. Trátase, nesti casu, d'antropónimos d'orixe griegu. Más polo xeneral, podemos reconocer ‘griegos’ toos aquellos antropónimos (o -pocos topónimos) con acentuación oxítona (*Agrosì*, *Arnò*, *Bassilì*; *Castrì*, *Nardò*). Según lo que declara Cassoni (1989) «*-ò* correspuende a *-vos*, *-on*; *-à* correspuende al sufixu griegu *-as*, dende un previu *-éas*;&nbsp; &nbsp;*-ì* correspuende a *-y(ta)*, *-ìon*». Amás, Paolo Stomeo (1984) evidenció que'l 25% de los apellíos salentinos inda ta atestiguáu en Grecia.

Depués hai nomes que reflexen les distintes minoríes llingüístiques asitiaes a lo llargo de la historia. Por casu, atopamos apellíos d'orixe albanés (*Bellusci, Frascino, Gramascio, Stamati, Tocci,…*), resultantes de la inmigración d'eses poblaciones alredor de la provincia de Taranto ente'l sieglu XV y 1530. O tamién, hai nicios de la inmigración eslava asocedida en redol a 1500 nunos pueblos de la provincia de Brindisi (*San Vito dei Normanni*, orixinariamente llamáu *San Vito degli Schiavoni*) o'l mesmu apellíu *Bax*, de xuru eslavu.

## Fraseoloxía
*Bbaššllabre l'ali*

“abbassare -y ali” (baxar les ales): parar cola soberbia y l'arrogancia.

*Canğllabre l'acqua all'očyḍḍo*

“camudara l'acqua all'uccello” (camudar l'agua al páxaru): ye la manera más nidia pa dicir ‘mexar’. En dellos pueblos dizse tamién *canğllabre l'acqua alle ulìe* o *šettare nu picca te acqua*.

*Canuššutu comu lu sette danari*

“conosciuto come il sette di denari” (conocíu como'l siete d'oros): dicir d'una persona bien bultable.

*Curnutu, vattutu y caččatu te casa*

“cornuto, picchiato y cacciato di casa” (cornudu, tundíu y espulsáu de casa): dicir de quien, amás de sufrir el dañu por daqué polo cual nun tien culpa, tien que soportar tamién les consecuencies inxustes.

*Fare casa y pputea*

“fare casa y taverna” (faer casa y tabierna): habitar nuna pequeña casa, qu'abarca agospiamientu y actividá comercial.

*Nde šimme cu nna manu a nnanzi y una a rretu*

“ce ne andammo con una mano davanti y una dietro” (fuimos con una mano delantre y otra detrás): como si tuviéramos desnudos. Cuando nun hai dineru.

*Nu ffischia*

“non fischia” (nun xibla): dicir de quien ye impotente, nun tien capacidaes sexuales, pero tamién quien nun consigue faer el so trabayu con precisión.

*Restara all'urmu*

Quedase ensin nada.

*Rriccojere cu llu cucchiarinu*

“raccogliere con il cucchiaino” (recoyer cola cuyarina): dicir d'una persona que nun ta bien pa nada y tien de ser ayudada por daquién pa recuperase.

*Stare a ččommu*

Tar mal de verdá.

*Stare cchiù ḍḍai ca quai*

“essere più di là che di qua” (tar más allá qu'acá): tar morrebundu. Nunos pueblos dizse tamién *stare cu lli peti a lla fossa*.

*Stare cu lla lluna*

Ser irascible.

*Tare nu corpu alla utte y unu allu tampagnu*

“dare un colpo alla botte y unu al coperchio” (dar un golpe al barril y otru al tapón): ser un pocu estratega, intentar dir acordies con tou y toos.

*Ttaccare bbuttune*

“attaccare bottone” (abrochar botón): empezar a falar enforma y nun dase cuenta de fadiar a quien escucha.

*Ucca te furnu*

“bocca di forno” (boca de fornu): dicir d'una persona que come enforma.

## Referencies

## Enllaces esternos