open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
David Shanks Ewart

**David Shanks Ewart**  foi un pintor escocés. Estudió na Escuela d'Arte de Glasgow poco dempués de la Primer Guerra Mundial. En 1926 ganó'l Premiu Guthrie cola obra *The Toilers*.

## Vida
David Shanks Ewart nació en Glasgow, nel númberu 117 de Henderson Street, North Woodside. Los sos padres fueron James Ewart (18 d'abril de 1866-2 d'avientu de 1949) y Agnes Waddell Shanks (10 de xunetu de 1861-4 d'agostu de 1932). Casó con Gwendolyn Robertson (30 de setiembre de 1900-1984) el 8 d'agostu de 1928 en Hartwood, North Lanarkshire. Tuvieron dos fíes y un fíu.

Durante la Segunda Guerra Mundial, foi voluntariu na Reserva de la Marina Real dende 1941.

## Arte
Estudió na Escuela d'Arte de Glasgow dende 1919 y graduóse en 1924. En 1924 ganó una beca y viaxó a Francia y a Italia.

Na esposición de 1926 de la Real Academia Escocesa, la so obra *The Toilers* ganó'l Premiu Guthrie d'esi añu.

Na esposición de primavera del Club d'Arte de Glasgow, Ewart presentó la obra *The Night Watchman*.

Participó na esposición del Institutu Real de Belles Artes de Glasgow en 1927. Les sos obres *Loch Coruisk* y *The Return* fueron mencionaes en The Scotsman, que señaló que nun teníen el mesmu impactu que la so obra anterior *The Emigrants*.

Enseñó na Escuela d'Arte de Glasgow durante un periodu curtiu.

Foi aceptáu como miembru asociáu de la Real Academia Escocesa en 1934.

Na esposición del Institutu d'Arte de Paisley de xineru a febreru de 1939, Ewart presentó un retratu d'una neña tituláu *Eve Sylvia*.

Na esposición del Institutu Real de Belles Artes de Glasgow d'ochobre de 1939 nel Muséu de Kelvingrove, presentó un retratu de James Muir D. Sc.

Principalmente retratista, dende 1946 viaxaba cada añu a los Estaos Xuníos pa pintar pa industriales americanos ricos durante seis meses al añu.

## Muerte
Finó'l 12 d'ochobre de 1965 en Glasgow, nun centru de cuidados.

## Obres
La so obra *These Shall Our Hearts Remember* ta nel Muséu de Hull, na Galería d'Arte Ferens.

Realizó semeyes de personalidaes como John Stewart, alcalde de Glasgow y l'Almirante de la Flota Sir Dudley Pound.

Un autorretratu de so ta espuestu nes Galeríes Nacionales d'Escocia.

Esisten obres atribuyíes a un Ewart en Marruecos en 1939, pero nun hai evidencia qu'indique que David Shanks Ewart viaxara a Marruecos nesa dómina. Estes obres tamién presenten un estilu distintu al so trabayu conocíu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Atolón de Huon

L**'atolón d'Huon** () ye una islla coralina que forma parte de los petones d'Entrecasteaux, al noroeste de Nueva Caledonia. Dende 2008 ta incluyíu, xunto colos llagos de Nueva Caledonia, nel patrimoniu de la humanidá de la UNESCO.

## Xeografía
El petón del atolón tien un llargor total de . Nun ta zarráu dafechu, y presenta delles canales pequeñes y una apertura al noroeste. Ye'l más importante de los petones d'Entrecasteaux, xunto col del atolón vecín de la Surprise.

La islla Huon ta asitiada na barrera oriental del atolón. Atópase a unes 155 milles marines () de la punta noroeste de la Grande Terre. Mide aproximao  de llargu per  d'anchu.

A diferencia de los trés motu del atolón vecín de la Surprise, el guanu acumuláu nel sable de la islla Huon nun foi nunca esplotáu, lo qu'esplica que esti seya güei'l puntu más altu de los petones d'Entrecasteaux, con una altitú máxima de . Namái se desenvolvió una pequeña capa de vexetación yerbácea enriba del sable.

## Historia
Na Segunda Guerra Mundial, el buque *[[Chevreuil (buque)|Chevreuil]]*, de les Fuerces Navales de la Francia Llibre, foi unviáu a Nueva Caledonia pol comandante de la Marina nel Pacíficu, el capitán de fragata Cabanier, pa realizar misiones de caltenimientu del orde. Comandáu pol alférez Fourlinnie, realizó una inspeición nel atolón d'Huon ente'l 16 y el 21 d'avientu de 1941.

## Biodiversidá
La islla Huon ye un llugar de puesta pa les tortugues verdes ente avientu y marzu. Munches aves marines añeren ellí de manera permanente, ente les que destaquen tres especies de Sulidae: *[[Sula dactylatra]]*, *[[Sula leucogaster]]* y *[[Sula sula]]*), asina como *[[Thalasseus bergii]]*) y *[[Onychoprion fuscatus]]*.

## Ver tamién
* Llagunes de Nueva Caledonia
* Francia d'ultramar

## Bibliografía
*

## Referencies

## Enllaces esternos

*Especies Invasoras en el atolón Surprise, CSIC
Jožef Pusztai

**Jožef Pusztai** , tamién conocíu como **Jožef Pustaj**, foi un escritor prekmuru, traductor, periodista, cantor, educador.

## Biografía
Nació na parte sur de Transmurania. El so nome real yera *Jožef Pozderec.*

Estudió na escuela pedagóxica de Čakovec (anguaño Croacia), onde también foi cantor. Trabayó como educador en Martjanci, cerca de Murska Sobota, mientres trenta y cinco años.

Ehí arrexuntó un estensu himnariu pa los católicos eslovenos n'Hungría, que se publicó en Budapest en 1893. El llibru contién un calendariu, un llibru d'oraciones y 526 poemes, incluidos 160 n'húngaru. Tomó munchos de los sos poemes d'antiguos manuscritos de los sieglos XVI y XVII, que tán escritos nuna llingua mista prekmuru-croata. Pusztai corrixó l'idioma y la melodía de los cantares antiguos.

Anque Pusztai fixo que'l so apellíu hungarizárase, nunca tuvo realmente a favor de la maxarización. Collaboró ​​con Jožef Borovnjak, foi una figura clave nacional y líder políticu de los eslovenos n'Hungría.

La segunda obra más importante de Pusztai ye la creación del calendariu del *Dober pajdás* (Bon Amigu). *Dober pajdáš* foi una publicación popular ente la xente y contribuyó descomanadamente al desenvolvimientu del periodismu en llingua prekmura.

En 1919, sofitó a la República Soviética Húngara y editó un boletín informativu pal pueblu en prekmuru. Tres la Primer Guerra Mundial, retiróse a la vida privada y tornó a la so ciudá natal.

## Referencies

## Enllaces esternos

*
Franc Ivanocy

**Franc Ivanocy** , que'l so verdaderu nome ye **Franc Koudela**, foi un escritor prekmuru, sacerdote católicu, deán y políticu.

## Biografía
El pueblu natal d'Ivanocy foi'l trubiecu de Jožef Borovnjak y Aleksander Terplan, dambos importantes autores de la lliteratura prekmura. Ivanocy provenía d'una familia noble, polo que llevaba'l nome de *Franc Ivanocy* (significa Franciscu d'Ivanovci), en referencia al so llugar de nacencia.

Completó la so educación elemental, secundaria y universitaria en Kančovci (Kančevci), Kőszeg, Szombathely y Budapest. Foi ordenáu sacerdote'l 11 de xunetu de 1882 en Győr. En 1889 foi nomáu párrocu de Tišina. En 1889 foi nomáu deán de Murska Sobota. Viaxó a Italia delles vegaes, onde conoció al Papa Lleón XIII.

Cuando Jožef Borovnjak avieyó, Ivanocy convirtióse nel líder políticu de los eslovenos n'Hungría. Fundó'l *Slovenska Lüstva Stranka* (Partíu Popular Eslovenu) y escribió folletes polítices en prekmuru. La so obra más importante ye la creación del calendariu católicu prekmuru *Kalendar Srca Jezušovoga* (Calendariu del Sagráu Corazón). Esti calendariu publicóse hasta 1944. El calendariu también publicaba artículos sobro política, economía y ficción, esto convirtióla nuna publicación versátil.

Como sacerdote por demás intelixente, cultu y decidíu, Ivanocy lluchó contra les autoridaes estatal y eclesiástica, contra toa esplotación y opresión de les persones en términos sociales y étnicos. Nes sos artículos, escribo sobro la necesidá d'una prensa prekmura, poniendo enfotu na nacionalidá y los derechos, y na esmolición pola llingua materna.

## Bibliografía
*

## Referencies

## Enllaces esternos
Knattleikr

****** (n'asturianu: 'xuegu-bola') foi un antiguu xuegu de boles xugáu polos viquingos d'Islandia. El términu tamién s'aplica a un deporte modernu creáu por recreadores históricos, y anguaño xugáu n'algunes instituciones de los Estaos Xuníos como un deporte universitariu, basáu no que se conoz sobre'l xuegu históricu.

## Xuegu
El xuegu yera probablemente similar a les primeres versiones del deporte irlandés del *hurling*, que tamién data de l'antigüedá. Les regles esautes del *Knattleikr* perdiéronse, pero delles informaciones sobrevivieron dende la dómina viquinga n'Islandia (entamando alredor del sieglu IX).

Los xugadores taben estremaos n'equipos, cada ún con un capitán. El xuegu tomaba abondo tiempu, dende mañana a nuechi. El *Knattleikr* yera un xuegu popular, atrayendo espectaores de toa Islandia.

El xuegu implicaba una bola dura siendo golpeada por un palu, anque los xugadores tamién podíen usar les sos manes. El contautu corporal foi permitíu na llucha pola pelota onde'l más fuerte tenía la meyor oportunidá de ganar. Asina, la intimidación yera un ingrediente importante con delles batalles orales rexistraes nes antigües sagues. El xuegu cunta con penalizaciones y una caxa penalizaciones.

Camiéntase que'l campu de xuegu yera una superficie plana cubierta de xelu, por casu un estanque conxeláu (anque tamién se menta tierra conxelada, *svell*). Los viquingos podríen usar alquitrán y sable so les sueles de les sos botes pa xenerar tracción. 

## Recreación
Anguaño, el knattleikr ye de cutiu recreáu en feries medievales y por entusiastes de la cultura nórdica. Tamién xuégase en dellos campus universitarios. La Universidá Brandeis, la Universidá Clark, el Providence College y la Universidá de Yale en particular son conocíos polos sos equipos. La primer competición añal de knattleikr intercolexal de Nueva Inglaterra xugóse n'abril de 2007 na Universidá Clark ente l'equipu de Clark y Brandeis.

El grupu de recreación hestórica *New England Vikings* alerta que'l xuegu ye peligrosu y refierse a les lleis de Grágás islandeses de qu'un xugador puede dexar el xuegu en cualquier momentu.

La película de 2022 The Northman representa un xuegu de knattleikr.

## Referencies históriques
Les descripciones más completes del xuegu atópense nes siguientes sagues islandeses:

* Grettis saga capítulu 15
* Gísla saga capítulos 15 y 18
* Egils saga capítulu 40
* Eyrbyggja saga capítulu 43
* Vápnfirðinga saga capítulu 4

## Ver tamién

* La Soule, xugada polos normandos de Normandía y Bretaña.
* Broomball, una versión canadiense moderna.
* Episkiros, un xuegu de pelota griegu antiguu.
* Harpastum ye un xuegu de bola romanu, una palabra probablemente derivada d*'Arpagu*, p'arrebatar o tomar con violencia.
* Trigón, un xuegu de pelota romanu.
* Cuxu, un xuegu de pelota chinu orixinalmente usáu pa preparar a los soldaos pa la batalla.
* Hurling, un xuegu xugáu n'Irlanda qu'implica un xuegu similar de palu y pelota.
* Shinty, un xuegu xugáu n'Escocia qu'implica xuegos similares de palu y pelota.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Hurstwic.org
* Hestoria de Broomball y Knattleikr
* Knattleikr.blogspot.com
* Situs Game Online
Sophie Cysch

**Hedvig Carolina Sophie Cysch** (de soltera **Wiberg**; ) foi una cantante mezzosopranu y actriz de teatru sueca, qu'interpretó davezu papeles principales n'operetes, tantu n'Estocolmu como en Gotemburgu. Ye especialmente recordada por interpretar el papel protagonista en **', la versión sueca de ''[[La belle Hélène]]'' de [[Jacques Offenbach]].

== Biografía ==
Nacida n'Estocolmu'l 15 d'ochobre de 1847, Sophie Wiberg yera fía del conserxe Karl Erik Wiberg y d'Anna Elisabet Sederström. Asistió a la escuela de [[balé]] d'[[Anders Selinder]] dende 1857 y a la escuela del [[Teatru Real Suecu]] dende 1863. Debutó nel Nya Teatern de Gotemburgu na primavera de 1866 como Laura en **' (*Los recién casaos*) de Bjørnstjerne Bjørnson. Dende 1867 actuó nel recién inauguráu Svenska Teatern d'Estocolmu, onde dende'l principiu foi reconocida como una de les actrices más talentoses. Foi contratada pol Teatru Real ente 1872 y 1877. Tres estudiar en París (1877-79), actuó en teatros de Gotemburgu y Estocolmu ente 1880 y 1888. En 1882 casó col mayorista Karl Teador Cysch (1853-1903).

Nel escenariu ganó popularidá rápidamente, interpretando a Madame Tallien en **' (''El lleón enamoráu'') y a Rose en **' (*L'honor y el dineru*), dambes obres de François Ponsard. Tamién interpretó a Hero en ** (*[[Munchu ruíu y poques nueces]]*), a Julieta en *[[Romeo y Julieta]]* y a Cordelia en *[[El rei Lear]]* de Shakespeare. Destacó cada vez más como cantante d'opereta, especialmente pola so interpretación del papel protagonista en *La belle Hélène* d'Offenbach.

Tres el matrimoniu, Cysch retiróse de los compromisos a tiempu completu, pero siguió apoyando la compañía teatral que fundó col so home. N'agostu de 1882 interpretó'l papel protagonista en *Lili* d'Hervé nel Djurgårdsteatern d'Estocolmu, lo que-y valió un notable ésitu. La representación siguió durante tol seronda y l'iviernu nel Södra Teatern. Más tarde actuó en *[[Die schöne Galathée]]* de Franz von Suppé y en *[[Giroflé-Girofla]]* de Charles Lecocq. Gracies a los sos ésitos, llegó a conocese como "la Judic sueca", en referencia a la cantante francesa d'opereta Anna Judic.

Tres la so última actuación en 1888, de nuevu en *La belle Hélène*, los sos últimos años fueron cada vez más difíciles. El so home morrió en 1903 tres perder tolos sos bienes, y ella quedó ensin recursos. Tres pasar un tiempu nun centru de caridá pa vilbes, finó nel departamentu de enfermedaes mentales de l'asistencia sanitaria d'Estocolmu'l 20 de marzu de 1917.

## Referencies

## Enllaces esternos
Jožef Klekl (políticu)

**Jožef Klekl**  foi un escritor prekmuru, sacerdote católicu, periodista y políticu.

## Biografía
Jožef Klekl nació na enllanada de Transmurania. El so güelu, Anton Klekl, treslladóse de Baxa Estiria a Hungría. El so primu tamién se llamaba Jožef Klekl (1879–1936), quien yera editor d'un periódicu y sacerdote católicu.

Foi ordenáu sacerdote'l 11 de xunetu de 1897. En 1905 convirtióse en párrocu de Pečarovci, pero la so salú deterioróse. Poro, retiróse a Črensovci (Črenšovci), onde se dedicó a la lliteratura, el periodismu y la política. En 1904 fundó la revista católica prekmura *Marijin list* (Periódicu de la María). Depués, en 1913, fundó'l periódicu prekmuru más importante, *Novine,* que se publicó hasta 1941.

Convirtióse nel líder del partiú *Slovenska Lüstva Stranka* (Partíu Popular Eslovenu) tres la muerte de Franc Ivanocy (1913). L'oxetivu de Klekl yera unir a los eslovenos d'Hungría con los eslovenos de Carniola y Estiria, prevenir la violenta maxarización de Transmurania y llograr el desenvolvimientu económicu de la rexón. En política, caltuvo una postura católica coherente y con procuru. Los protestantes de Transmurania nun ayudaron a Klekl nos sos esfuerzos.

Hungría foi ganada na Primer Guerra Mundial. El nuevu gobiernu intentó llegar a un entendimientu coles distintes nacionalidaes d'Hungría. Klekl presentó el so plan pa l'autonomía de Transmurania, pero les conversaciones col gobiernu húngaru fracasaron. Por cuenta de la proclamación de la República Soviética Húngara, amosóse puramente a favor de la unificación de Transmurania col Estáu de los Eslovenos, Croates y Serbios.

Dempués de 1920, Klekl siguió esixiendo autonomía en Transmurania del Reinu de Yugoslavia, pero los esfuerzos nun tuvieron ésitu. Tamién aportunó sistemáticamente nel usu del idioma prekmuru na lliteratura, a pesar de qu'otres partes imponíen-y l'usu del eslovenu estándar.

Opúnxose dafechu a la izquierda política, al lliberalismu y al comunismu. En *Novine,* Klekl escribía de cutiu sobro acontecimientos n'España porque almiraba el fervor de el españoles pola fe católica. Condergó severamente la Revolución d'Ochobre n'Asturies (1934) porque los revolucionarios asesinaron a dellos sacerdotes y creyentes católicos.

La Guerra Civil Española tamién foi tema diaria d'artículos en *Novine.* Nos sos artículos, Klekl felicitó el bandu subleváu, llamándolos lluchadores pola relixón *(veroborci).* Mentó específicamente la ocupación nacionalista de les ciudaes de Xixón y Uviéu.

En 1941, Hungría ocupó Transmurania y los ocupantes internaron al vieyu y enfermu Klekl. Amás, bilordiar con demandes falses y prohibieron los sos periódicos. Na Yugoslavia comunista, tamién foi echáu llevantos falsamente porque taba en contra del comunismu y aportunaba n'usar l'idioma prekmuru.

Anguaño, Jožef Klekl ye consideráu'l políticu más importante de Transmurania, quien llogró la unificación de la rexón cola so patria.

## Bibliografía
*

## Referencies

## Enllaces esternos
Jožef Sakovič

**Jožef Sakovič**  foi un escritor prekmuru, sacerdote católicu y políticu.

## Biografía
Nació nes llombes de Transmurania. Foi ordenáu sacerdote'l 2 de xunetu de 1899. Foi capellán de los croates de Burgenland y mientres dellos años y aprendió'l so idioma. En 1902 tornó a Transmurania. Dende 1917 hasta 1928 dirixó la parroquia de Turnišče.

Foi un escritor distinguíu, líder relixosu, predicador, políticu y organizador que fixo enforma pola so rexón. Reeditó y revisó llingüísticamente los llibros de Mikloš Küzmič en prekmuru. Tamién escribió nuevos llibros d'oraciones y catecismos en prekmuru.

Yera un conocedor en llingua prekmura, superando a los sos contemporáneos. Escribió frecuentemente pal periódicu *Novine* de Jožef Klekl, *Marijin list* y el calendariu *Kalendar Srca Jezušovoga.*

Al igual que Klekl, aportunó n'usar l'idioma prekmuru incluso cuando Transmurania se xuniera al estáu de los Eslovenos, Croates y Serbios. Sakovič nun quixo tolerar la predicación y la catequización de los capellanes eslovenos n'eslovenu estándar, porque l'ordinariatu de Maribor querer con demasiada priesa, polo que prefirió retirarse a Alsószölnök, na rexón de Szentgotthárd n'Hungría, onde morrió en 1930.

## Bibliografía
*

## Referencies

## Enllaces esternos
Janoš Flisar

**Janoš Flisar**  foi un escritor prekmuru, traductor, periodista, editor, educador y poeta.

## Biografía
Dempués d'estudiar la educación primaria en Puconci y aprender húngaru a mayores en Nemescsó y nel Gymnasium Luteranu de Sopron, completó con ésitu'l 25 de xunu de 1875, cumpliendo asina los requisitos formales pa enseñar nes escueles. Refugó un puestu de educador que-y encamentaren n'Hungría y tornó a Transmurania pa enseñar ente los sos compatriotes eslovenos.

Yá a una edá temprana publicó artículos nel primer periódicu prekmuru, *Prijátel* (Amigu), fundáu por Imre Agustič. Tres la muerte de Agustič, *Prijátel* dexó de publicar. Darréu, Flisar publicó artículos nel selmanariu húngaru-prekmuru *Muraszombat és vidéke* (Murska Sobota y la so contorna).

Mientres esti periodu, el prominente pastor luteranu Rudolf Cipot aportunó na maxarización de los eslovenos n'Hungría y torgó la publicación de llibros o periódicos por parte de los protestantes eslovenos. Tres la Primer Guerra Mundial, el periodismu protestante en llingua prekmura pudo desenvolvese. Janoš Flisar participó na fundación de revistes protestantes como *Düševni list* ("Revista espiritual") y *Evangeličanski kalendari* ("Calendariu luteranu"). Primero foi coeditor, depués editor xefe. Con frecuencia publicaba artículos nel boletín de los emigrantes prekmuros, *Amerikanszki Szlovencov Glász* ("Voz de los eslovenos estadounidenses").

La obra de Flisar ye bien estensa y granible. Tamién compiló un diccionariu húngaru-prekmuru. Sicasí, intentó caltener l'antigua tradición lliteraria y llingüística luterana prekmura, y por ello, xuntu con otros artífices de la estratexa de desenvolvimientu de la comunidá protestante prekmura, nun pudo adautala a los cambeos del idioma prekmuru. Sicasí, sofitóse nel llinguaxe, yá entós anacrónicu, de los testos prekmuros más antiguos ya incorporó pallabres ya innovaciones gramaticales tomaes del húngaru, lo que significó que nun pudo modernizar l'antiguu conceutu llingüísticu, de la mesma que nun pudo superar los antiguos principios lliterarios y poéticos centrándose nel conteníu relixosu y educativu.

## Bibliografía
*

## Referencies

## Enllaces esternos
Jožef Baša Miroslav

**Jožef Baša** , tamién conocíu pol alcuñu de **"Miroslav"**, foi un poeta prekmuru.

## Biografía
Nació na parte sur de Transmurania y preparóse pal sacerdociu. El so hermanu foi l'escritor, políticu y sacerdote Ivan Baša.

Jožef Baša creció cola imprenta de Franc Ivanocy y empezó a publicar poemes en *Marijin list* (Periódicu de María) en 1913 y en *Novine* en 1914.

El so llinguaxe poéticu en prekmuru ye consideráu bien bellu, llenu de carga emocional, comprensible, sobriu, fluyíu y d'altu nivel. Na so llingua materna, afiguró'l sufrimientu y la murnia causaos pola guerra mundial, xuntu con una predicción d'un futuru meyor. Colos sos poemes, superó significativamente la poesía de la dómina en llingua prekmura y creó una llírica distintiva con tonos románticos y contemporáneos.

## Bibliografía
*

## Referencies

## Enllaces esternos
Štefan Kühar

**Štefan Kühar** , tamién conocíu como **Števan Kühar** , foi un escritor prekmuru, folclorista y llingüista.

## Biografía
Nació na parte sur de Transmurania. Štefan Kühar, aunque careció enfermedaes mientres tola so vida, foi un fervosu collaborador de la prensa prekmura a principios del sieglu XX.

Cuando tenía dieciséis años y yera xastre, foi a una escuela de clase media en Lendava, depués a un llicéu en Nagykanizsa y al seminariu en Szombathely, que tuvo qu'abandonar dempués de solo unos meses pola mor de la tubercolosis. En casa, l'home enfermu escribió les tradiciones populares de Transmurania y publicóles nel calendariu *Kalendar Srca Jezušovoga* (Calendariu del Sagráu Corazón) a partir de 1912.

En 1913 escribió una gramática descriptiva del prekmuru titulada *Slòvnica vogrsko-slovènskoga narêčja* (Gramática del dialectu eslovenu n'Hungría), que nun se completó y permaneció en manuscritu.

## Bibliografía
*

## Referencies

## Enllaces esternos
Taina Bertell

**Taina Bertell**  foi una periodista, poeta y feminista finlandesa. Foi redactora de la Ylioppilaslehti ente 1983 y 1984. Foi una de les activistes de los entamos del movimientu verde en Finlandia.

Bertell foi escoyida como la primer suplente del movimientu Helsinki, precursor de Helsingin Vihreät, nes eleiciones municipales de 1980. Por iniciativa d'ella, permitióse viaxar con carrinos de bebé ensin billete nos medios de tresporte públicu.

Bertell finó a causa d'un tumor cerebral.

## Obres
* 
* 

## Referencies

## Enllaces esternos
Pentti Halttunen

**Pentti Halttunen**  foi un poeta popular finlandés. Los padres de Halttunen fueron Tahvo Halttunen y Eeva Pakarinen.

## Obres
* *Pentti Halttusen runoja*, editáu por Vihtori Laurila. Fundación del Muséu Peura, Rautalampi 1960

## Referencies

## Enllaces esternos
Club de Fútbol Aurrerá

**Club de Fútbol Aurrerá** foi un club de fútbol con sede en Ciudá de Méxicu, que xugó nel Campeonatu de Primera Fuerza ente 1923 y 1929.

## Historia
Aurrerá foi fundáu en 1919 por un grupu d'inmigrantes asturianos y vascos.

Na temporada 1920-21, el tornéu dixebróse en dos lligues: una mexicana y otra nacional. Aurrerá xugó na lliga nacional xunto a los clubes América, Germania, España, L'Amicale Francaise, Reforma y Luz y Fuerza.

Na temporada 1923-24, el club xunióse a la "Lliga Mexicana Amateur Association" y terminó en 4ª posición. Al final de la temporada 1928-29, el club retiróse de la lliga y desapaeció pocu dempués.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ladislav Brožek

**Ladislav Brožek**  ye un astrónomu eslovacu. Nel Observatoriu de Kleť, en Bohemia, descubrió un total de 23 planetes menores ente 1979 y 1982, según consta nel Centru de Planetes Menores.

Unu de los sos descubrimientos, l'asteroide del cinturón principal 2613 Plzeň, foi nomáu n'honor a la so ciudá natal, Plzeň. En 1981, descubrió 3102 Krok, un oxetu cercanu a la Tierra del grupu Apolo. Tamién nomó otru de los sos asteroides, 3834 Zappafrank, en memoria del músicu y compositor de rock Frank Zappa (1940–1993).

## Llista de planetes menores descubiertos

## Referencies
 

## Enllaces esternos
Casa de Natoli

**Natoli** ye una antigua familia noble d'orixe provenzal, que gobernó'l Principáu de Sperlinga a partir del sieglu XVII.

## Historia
La casa de los Natoli dividióse en varies ramas, dalgunes d'elles con títulos principescos, ducaos, barones y marquesaos. Los sos miembros asentáronse principalmente n'Italia, Francia y España.

## Patrimoniu
La familia Natoli poseyó feudos y residencies históriques, ente ellos el Principáu de Sperlinga, con importantes posesiones de tierra en Francia, Sicilia, Lacio, Toscana y Apulia y otros países d'Italia.

## Ver tamién
* Principáu de Sperlinga
* Families nobles italianes
* Nobleza francesa

## Referencies

## Enllaces esternos
Ifalik

**Ifalik**, tamién escritu **Ifaluk**, ye un atolón de coral formáu por cuatro islles nel centru de les Islles Carolines nel Océanu Pacíficu, y constitúi un distritu llexislativu del Estáu de Yap nos Estaos Federaos de Micronesia. Ifalik ta asitiáu aproximao a 40 km al este de Woleai y a 700 km al sureste de la islla de Yap. La población d'Ifalik yera de 561 persones nel añu 2000, viviendo nun área de 1,5&nbsp;km2. Les islles principales d'Ifalik llámense Ella, Elangelap, Rawaii y Flalap, que ye la islla principal del atolón.

## Xeografía
La superficie terrestre total d'Ifalik ye de , pero contién una llaguna de  de fondura y  d'estensión. L'área total ye d'aproximao seis kilómetros cuadraos.

## Historia
Ifalik yera conocida como una "islla guerrera". Enantes del contautu con Europa, los sos guerreros invadieron les islles esteriores de Yap y tamién delles islles esteriores de Chuuk. Los atolones atacaos incluyeron Lamotrek, Faraulep, Woleai, Elato, Satawal, Ulithi y Poluwat (islla esterior de Chuuk).

Como toles Islles Carolines, la soberanía pasó al Imperiu Alemán en 1899. La islla pasó a tar baxo control del Imperiu del Xapón tres la Primer Guerra Mundial, y foi alministrada dempués baxo'l Mandatu de los Mares del Sur. Tres la Segunda Guerra Mundial, la islla pasó a tar baxo control de los Estaos Xuníos d'América y foi alministrada como parte del Territoriu en Fideicomisu de les Islles del Pacíficu dende 1947, y pasó a formar parte de los Estaos Federaos de Micronesia dende 1979.

## Referencies

## Enllaces esternos
Fiorenzo Tomea

**Fiorenzo Tomea**  foi un pintor italianu.

## Biografía
Tomea nació en Zoppè di Cadore, Italia. Estudió na Academia Cignaroli de Verona, onde conoció a Giacomo Manzù y Renato Birolli, nel periodu 1926–27. Tres treslladase a Milán, entró en contautu con Edoardo Persico, que lu invitó a esponer la so obra na *Galleria del Milione* en 1931. El so enfoque centrábase principalmente nel paisaxe y la naturaleza muerta. La segunda metá de los años 1930 traxo los primeros reconocimientos oficiales, incluyendo una medaya d'oru na *1ª Mostra del Sindacato Interprovinciale Fascista di Belle Arti de Milán* en 1937. Xunióse al grupu Corrente y presentó obres con ellos na *Società per le Belle Arti ed Esposizione Permanente de Milán* en 1939. La Bienal de Venecia dedicó-y una sala esclusiva a la so obra na 23ª Esposición Internacional d'Arte de la Ciudá de Venecia en 1942. Nel periodu de posguerra, la so pintura centraríase nos paisaxes de la zona de Cadore. Foi segundu clasificáu nel Premiu Marzotto en 1954 y ganó'l Premiu Michetti en Francavilla al Mare en 1958.

## Referencies
* Antonella Crippa, Fiorenzo Tomea, catálogu en llinia Artgate de la Fondazione Cariplo, 2010, CC BY-SA (fonte pa la primer versión d'esti artículu).

## Referencies

## Enllaces esternos
Viale Bligny

El **Viale Bligny** ye una cai nel centru de Milán. Allúgase nesta cai la prestixosa Universidá Bocconi.

Nel Viale Bligny tien l'estudiu l'artista Maurizio Cattelan, onde creó munches de les sos obres más conocíes.

## Descripción
El Viale Bligny considérase una cai icónica de Milán, non solo pola presencia de la Universidá Bocconi y los sos edificios históricos, sinón tamién porque dellos escenes famoses de la película *[[Rocco e i suoi fratelli]]* de Luchino Visconti (1960) fueron rodaes equí.

Dende Viale Sabotino (Porta Romana) hasta Via Col di Lana, el Viale Bligny forma parte del esclusivu distritu Bocconi.

La cai tien 1000 metros de llargu. Comunica con Viale Sabotino y el Corso Italia.

Les cais d'esta zona inclúin Viale Sarfatti, Viale Sabotino y el Parcu Ravizza, el parque onde los estudiantes del campus Bocconi van estudiar y practicar deportes. Nel Parcu Ravizza hai una galería d'arte al aire llibre.

Nel distritu de Viale Bligny en Milán, los edificios de primer nivel tienen precios medios que pueden superar los 9.500 €/m² y algamar hasta 22.000 €/m².

## Palacios de diseñu

* *Palazzo Rimini*, d'Alessandro Rimini y Ernesto Bontadini, Viale Bligny, 44, Milán (1929)
* *Palazzo Soncini*, conxuntu d'edificios d'Eugenio Soncini, Viale Bligny, Milán (1965/66)
* *Palazzo Liberty*, Viale Bligny 60, estilu Liberty
* *[[Palazzo Roentgen]]*, Via Anelli 1, diseñáu n'estilu racionalista por Shelley McNamara y Yvonne Farrell (2008)

## Referencies

## Enllaces esternos
Carlo Perogalli

**Carlo Perogalli**  foi un arquiteutu y historiador de l'arquitectura italianu. Foi alumnu de Gio Ponti nel so estudiu, onde llevó a cabu un llargu aprendizaxe, y foi amigu de Piero Portaluppi.

## Vida y obres
Matriculóse na Facultá d'arquitectura del Politécnicu de Milán en 1940 y graduóse en 1946, a pesar del llargu periodu de serviciu militar durante la guerra. Na mesma universidá, dende 1946 foi asistente voluntariu d'Ambrogio Annoni nes cátedres de *Carauteres estilísticos y constructivos de los monumentos* y *Restauración de monumentos*, convirtiéndose n'asistente encargáu en 1947 y catedráticu en 1948. Yá en 1946 contribuyó a la recopilación de «lo más importante y concluyente» que'l so maestru presentara nes clases y que se publicó nel volume *Scienza ed arte del restauro architettonico. Idee ed esempi*. En 1954 llogró la docencia llibre en *Carauteres estilísticos y constructivos de los monumentos* y en 1958 en *Restauración de monumentos*.

Dende 1960 hasta 1993 foi profesor de *Historia de l'arquitectura II* na Facultá d'Arquitectura del Politécnicu de Milán (como profesor contratáu dempués de xubilarse en 1991). Enseñó tamién dos años na Facultá d'Inxeniería del mesmu centru y ocho años na Facultá d'Arquitectura de la Universidá de Xénova.

De 1950 a 1971 exerció como arquiteutu, primero en collaboración col so ex-compañeru d'estudios Attilio Mariani (hasta 1958), y dempués de forma autónoma, trabayando nel ámbitu cultural del *[[Movimento per l'arte concreta]]*, al que se xunió. Munches de les sos obres fueron publicaes (bien na dómina de la so realización o bien en tiempos más de recién) en revistes y monografíes d'arquitectura contemporánea, ente elles los dos palacios de Viale Beatrice d'Este en Milán (1951–52/1956–57) diseñaos con Attilio Mariani, y l'aparcamientu mecanizáu de vía Gozzi 5, tamién diseñáu con Mariani (1967–69).

A l'actividá docente y de proyeutos sumó una intensa trayeutoria como escritor, con más de cuarenta monografíes en solitariu o en collaboración, principalmente sobre historia de l'arquitectura y restauración. Destaca especialmente polos sos «aportes anticipatorios a la historia comparada de l'arquitectura fortificada y la cultura rural, temes qu'hasta entós nun formaben parte de la historia oficial de l'arquitectura construida».

Dotáu d'una gran capacidá de síntesis y d'una mirada analítica, Carlo Perogalli foi tamién un destacáu fotógrafu d'arquitectura. Les imáxenes que tomó nos sos múltiples viaxes, que solíen acompañar les sos publicaciones, formen güei parte del fondu fotográficu que lleva'l so nome y que se caltién nel Institutu pa la Historia del Arte Lombardu (ISAL).

## Notes

## Referencies

## Enllaces esternos
Artois

**Artois** (; picardu: *Artoé*) ye una rexón del norte de Francia, perteneciente a Altos de Francia. El so territoriu abarca una superficie d'aproximao 4.000&nbsp;km2 y tien una población d'un millón de persones. Les sos ciudaes principales inclúin Arras (), Saint-Omer, Lens y Béthune.

## Llocalización
Artois ocupa l'interior del departamentu de Pas-de-Calais, que la so parte occidental constitúi l'antiguu Boulonnais. Artois correspuende aproximadamente a los distritos de Arras, Béthune, Saint-Omer y Lens, amás de la parte oriental del distritu de Montreuil. Ocupa l'estremu occidental de la conca carbonífera que s'estiende escontra l'este pel vecín departamentu de Nord y traviesa'l centru de Bélxica.

## Referencies

## Enllaces esternos
Andrea de Cesaris

**Andrea de Cesaris**  foi un pilotu italianu d'automovilismu, que compitió en Fórmula 1 dende  hasta .

De Cesaris participó en 208 Grandes Premios de Fórmula 1 ensin llograr una victoria, calteniendo'l récord de más carreres ensin ganar dende'l Gran Premiu del Xapón de 1989 hasta ser superáu por Nico Hülkenberg nel Gran Premiu de Miami de 2024. Una serie d'accidentes al entamu de la so carrera fixeron que ganara reputación de ser un pilotu rápidu pero peligrosu.

En 2005 y 2006, de Cesaris compitió na categoría Grand Prix Masters pa pilotos retiraos de Fórmula 1. Finó'l 5 d'ochobre de 2014 tres perder el control de la so motocicleta na autopista Grande Raccordo Anulare de Roma.

## Referencies

## Enllaces esternos
Andrea Sestini Hlaváčková

**Andrea Sestini Hlaváčková** (de soltera **Hlaváčková**; ) ye una ex-xugadora profesional de tenis checa.

## Biografía
Ye tres veces campeona de Grand Slam en dobles, con victories nel Roland Garros 2011 y nel US Open 2013 en dobles femeninos xunto a Lucie Hradecká, amás del títulu nel US Open 2013 en dobles mestos con Max Mirnyi. Sestini Hlaváčková tamién foi subcampeona en dobles femeninos en Wimbledon 2012 y nel US Open 2012, amás del Open d'Australia 2016 y 2017. Algamó la so meyor clasificación en dobles como númberu 3 del mundu n'ochobre de 2012, y ganó 27 títulos en dobles nel WTA Tour, incluyendo les Finales WTA 2017 con Tímea Babos, y tres títulos nel nivel Premier Mandatory/Premier 5.

N'individuales, Sestini Hlaváčková algamó la meyor clasificación de la so carrera como númberu 58 del mundu en setiembre de 2012, y llegó a una final del WTA Tour en Gastein en 2013. El so meyor resultáu en torneos de Grand Slam individuales foi nel US Open 2012, onde llegó a la cuarta ronda. Hlaváčková formó parte del equipu checu que ganó la Copa Federación en 2012 y 2014, participando tamién nel tornéu de 2013. Tamién ganó una medaya de plata en dobles nos Xuegos Olímpicos de Londres 2012 xunto a Hradecká.

## Vida personal
Hlaváčková casóse col ex-tenista italianu y emplegáu de la WTA, Fabrizio Sestini, en xunetu de 2017. Tienen dos fíes, Isabella (nacida en 2019) y Bea (nacida en 2024). Hlaváčková empezó a competir col nome "Andrea Sestini Hlaváčková" n'acabando la temporada 2017.

La so hermana mayor, Jana Hlaváčková, tamién foi xugadora profesional de tenis.

## Referencies

## Enllaces esternos
Fractal Possession

***Fractal Possession*** ye'l séptimu álbum d'estudiu de la banda austriaca de black metal Abigor. Foi espublizáu a nivel mundial en 2007.

## Llista de cantares

## Créditos
* A.R. (Arthur Rosar) – Voces
* P.K. (Virus 666, Peter Kubik) – Guitarra, baxu
* T.T. (Thomas Tannenberger) – Batería, guitarra

## Referencies

## Enllaces esternos
Martyn Quayle

**George Martyn Quayle**  foi un políticu manés que ocupó'l cargu de Ministru de Turismu y Ociu nel Gobiernu de la Islla de Man y representó a Middle na Cámara de les Llaves. Tamién foi ministru del Departamentu de Cuidaos Sociales.

## Biografía
Martyn Quayle nació na Islla de Man, fíu de George Douglas Quayle y Elaine Evelyn Corrin. Estudió en St Ninian's High School y Ballakermeen High School enantes d'entrar na función pública. Dempués xunióse a Isle of Man Farmers Ltd, onde llegó a ser Secretariu de la Compañía y Direutor Xeneral ente 1986 y 2002.

Nes eleiciones xenerales de 2001 foi escoyíu MHK por Middle nel so primer intentu, y caltuvo'l so escañu ne eleiciones de 2006. N'avientu de 2006 foi nomáu Ministru d'Asuntos Internos y en 2008 pasó a Turismu por decisión de Tony Brown. Darréu foi treslladáu al Departamentu de Cuidados Sociales.

Perdió'l so escañu nes eleiciones xenerales de setiembre de 2011, cuando foi derrotáu pol agricultor independiente Howard Quayle (ensin parentescu).

Quayle finó nun hospital de Liverpool el 26 d'agostu de 2016 por mor de les lesiones sufríes nuna cayida dos selmanes antes.

## Cargos gubernamentales
* Ministru de Turismu y Ociu, 2008–2011
* Ministru d'Asuntos Internos, 2006–2008
* Presidente de l'Autoridá de les Agües de la Islla de Man, 2004–2006

## Referencies

## Enllaces esternos
László Kiss (astrónomu)

**László Kiss** , que robla los sos escritos académicos como *Kiss L. László*, ye un físicu húngaru, premiáu col Premiu Széchenyi, miembru de númberu de la Academia Húngara de les Ciencies, profesor investigador y direutor xeneral del Centru d'Investigación d'Astronomía y Ciencies de la Tierra (CSFK) dende'l 1 de xineru de 2019. Ente 2016 y 2018 foi direutor del Institutu d'Astronomía Konkoly Thege Miklós del mesmu centru.

Foi coordinador científicu de la XIII Olimpiada Internacional d'Astronomía y Astrofísica y presidente del comité científicu encargáu de los problemes del certame, y presidente de la Asociación Húngara d'Astronomía ente 2020 y 2024.

El so colega Sárneczky Krisztián dio-y el nome de 113202 Kisslászló a un asteroide descubiertu'l 7 de setiembre de 2002, n'honor a él.

El 17 d'avientu de 2020, el Club de Periodistes Científicos concedió-y por unanimidá'l títulu de Científicu divulgador del añu pol so llabor destacada na divulgación científica.

## Vida personal
Tien triple nacionalidá: serbia, húngara y australiana, y ye padre de tres fíos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ibagué

**Ibagué**, conocida como **San Bonifacio de Ibagué del Valle de las Lanzas** mientres el periodu colonial español, ye la capital del Departamentu de Tolima, ún de los 32 departamentos que conformen la República de Colombia. La ciudá ta asitiada nel centru del país, na cordal central de los Andes colombianos, cerca del Nevado del Tolima. Ye una de les ciudaes más poblaes de Colombia, con aproximao 500.000 habitantes, lo que la convierte na undécima ciudá más poblada del país, y con una población de 544.132 nel conceyu. Foi fundada'l 14 d'ochobre de 1550 pol capitán español Andrés López de Galarza. Alministrativa ta dividida en 13 comuñes y la zona rural cuenta con 17 ''corregimientos'' (una división alministrativa inferior al conceyu). Como capital del departamentu de Tolima, la ciudá alluga'l Gobiernu departamental, l'Asamblea Departamental y la Fiscalía Xeneral. Ye l'epicentru principal de la vida política, económica, alministrativa, empresarial, artística, cultural y turística de la zona.

Ibagué foi una de les trés ciudaes escoyíes pola World Trade Center Association (WTCA) pa construyir sedes, xunto con Cali, sumándose a la que yá esiste en Bogotá. La economía d'Ibagué básase principalmente nos sectores industrial, turísticu y agrícola, siendo la so industria testil la tercera más grande de Colombia. Según l'informe *Doing Business* del Bancu Mundial en Washington DC, Ibagué lidera la clasificación de ciudaes con mayor facilidá pa facer negocios ya invertir nel país, tres Manizales. La ciudá forma parte tamién del exe cafeteru colombianu.

La ciudá ye conocida como "La Capital Musical de Colombia y América", gracies al Conservatoriu de Tolima (ún de los más prestixosos e importantes de Colombia), les sos fiestes folclóriques, y los sos munchos monumentos dedicaos a la música. Les principales instituciones educatives de la ciudá son la Universidá de Tolima, la Universidá d'Ibagué y el Conservatoriu de Tolima.

## Referencies

## Enllaces esternos
László Kiss

**László Kiss** puede referise a:

## Deportes
* László Kiss (futbolista) (nacíu en 1956), entrenador húngaru y ex-futbolista, xugó na Copa Mundial de 1982.
* László Kiss (entrenador de fútbol) (nacíu en 1949), entrenador húngaru de fútbol.
* László Kiss (políticu) (nacíu en 1979), políticu húngaru, alcalde del distritu 3 de Budapest.
* László Kiss (remeru) (1951–2016), remeru olímpicu húngaru.
* László Kiss (nadador) (nacíu en 1940), nadador y entrenador húngaru.

## Otros
* László Kiss-Rigó, obispu dende 2006 de la Diócesis Católica Romana de Szeged–Csanád.
* László Kiss, miembru de la banda húngara de rock underground Európa Kiadó.
* László Kiss (nacíu en 1972), astrónomu húngaru y descubridor de planetes menores.
Bowser

, tamién conocíu como **Rei Bowser** o **Rei Koopa**, ye un personaxe de ficción y l'antagonista principal de la franquicia *[[Mario (franquicia)|Mario]]* de Nintendo. En Xapón tien el títulu de . Ye l'archienemigu del fontaneru Mario y líder de la raza de tortugues conocíes como Koopas. Representáu como un monstruu que cuspe fueu y con una personalidá tiránica, los sos oxetivos principales son secuestrar a la Princesa Peach y conquistar el Reinu Champiñón.

Bowser apaeció per primer vegada como enemigu de Mario nel videoxuegu de 1985 *[[Super Mario Bros.]]* El diseñador Shigeru Miyamoto concibiólu inicialmente como un güe, basándose nel Rei Güe de la película d'animación de Toei *[[Alakazam the Great]]*. Sicasí, Takashi Tezuka comentó que'l personaxe paecía más una tortuga que un güe, lo que llevó a rediseñalu como líder de los Koopas, una raza de tortugues antropomórfiques.

Dempués de *Super Mario Bros.*, Bowser apaeció n'otros xéneros de videoxuegos, incluyendo xuegos de rol como *[[Paper Mario]]* y *[[Mario & Luigi]]*, xuegos deportivos como *[[Mario Kart]]* y *[[Mario Tennis]]*, y xuegos de llucha como *[[Super Smash Bros.]]*. Tamién apaeció en delles series d'animación, incluyendo tres series producíes por DIC Entertainment y foi interpretáu por Dennis Hopper na película de 1993 *[[Super Mario Bros. (película)|Super Mario Bros.]]*. Jack Black punxo-y voz en *[[The Super Mario Bros. Movie]]* (2023) y *[[The Super Mario Galaxy Movie]]* (2026).

Bowser recibió en xeneral una bona acoyida, con críticos que señalen que ye unu de los villanos de videoxuegos más icónicos y reconocibles. Foi nomáu como'l mayor villanu de videoxuegos de tolos tiempos pola *[[Guinness World Records Gamer's Edition]]*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Elato

**Elato** (Woleaian: Yelaat) ye un compuestu por tres islles en les Carolines Centrales nel Océanu Pacíficu y formen parte del distritu legistativu del estáu de Yap en la Federación de estaos de la Micronesia. Llocalízense aproximadamente a Oeste de Lamotrek. 
La población yera de 96 pobladores nel añu 2000, que viven en un espacio de pocu mas de mediu km².

## Xeografía
La islla ye un Atolón doble con un llargor total de 14 kilómetros y 2 kilómetros d'anchu. El componente norte, llamáu Elato, contién dos llagunes y tres castros. Ta conectada al componente sur, llamáu Lamolior, por una estrecha dorsal submarina. Lamolior tien dos castros. Los dos componentes formen parte del mesmu monte marín. 
L'área total de la tierra pa dambos componentes combinaos ye de namái 0,526 kilómetros cuadraos. El cercanu Atolón Olimarao pertenez alministrativamente a Elato.

## Historia
Como en toles Islles Carolines, la soberanía pasó al Imperiu d'Alemaña en 1899. La islla cayó sol control del Imperiu de Xapón dempués de la Primer Guerra Mundial, y foi darréu alministrada sol Mandatu de los Mares del Sur. Dempués de la Segunda Guerra Mundial, la islla pasó al control de los Estaos Xuníos d'América y foi alministrada como parte del Territoriu en Fideicomisu de les Islles del Pacíficu dende 1947, y pasó a formar parte de los Estaos Federaos de Micronesia dende 1979.

## Referencies

* Columbia Gazetteer of the World. Vol. 1, p. 900&nbsp;

## Enllaces esternos

* Informe de la espedición alemana del Pacíficu Sur 1908-1910
Garuda Indonesia

**Garuda Indonesia** ye la aereollinia nacional d'Indonesia, con sede nel Aeropuertu Internacional Soekarno-Hatta cerca de Xakarta. Socesora de KLM Interinsulair Bedrijf, forma parte de la alianza d'aereollinies SkyTeam y ye la segunda aereollinia más grande d'Indonesia tres Lion Air, operando vuelos regulares a dellos destinos n'Asia, Europa y Australia dende los sos centros operativos, ciudaes clave y otres ciudaes con vuelos pa la Hajj. Ye la única aereollinia indonesia que vuela al espaciu aereu européu.

Nel so momentu cume, ente finales de los años 1980 y mediaos de los 1990, Garuda operaba una rede estensa de vuelos per tol mundu, con servicios regulares a ciudaes como Adelaide, El Cairu, Fukuoka, Johannesburgu, Los Angeles, París, Roma y otres ciudaes d'Europa, Australia y Asia. A finales de los años 1990 y principios de los 2000, una serie de dificultaes económiques y operatives afectaron gravemente a la aereollinia, obligándola a recortar servicios de forma drástica. En 2009, Garuda acometió un plan de modernización de cinco años conocíu como *Quantum Leap*, que renovó la marca, la identidá visual, el logotipu y los uniformes, amás d'adquirir una flota y instalaciones más modernes y reforzar la presencia nos mercados internacionales. Garuda recibió premios como "Aereollinia más ameyorada", "Aereollinia de 5 estrelles" y "Meyor tripulación de cabina del mundu" por Skytrax. Dende entós volvió a enfrentar problemes financieros agravaos por casos de corrupción. Sicasí, caltién los estándares de serviciu y seguridá. La direición foi reemplazada en 2020 y púnxose en marcha un nuevu programa de reestructuración.

Garuda operó tamién una filial de baxu costu, Citilink, qu'ofrecía vuelos económicos a dellos destinos indonesios y foi separada en 2012. En payares de 2018, la aereollinia asumió les operaciones y la xestión financiera de Sriwijaya Air por alcuerdu de cooperación. El contratu venció n'avientu de 2019.

## Referencies

## Enllaces esternos
Thomas Nuttall

**Thomas Nuttall** pue referise a:

* Thomas Nuttall (botánicu) (1786-1859), botánicu y zoólogu inglés.
* Thomas Albert Bradshaw Nuttall (1889-1963), futbolista inglés.
Thomas Albert Bradshaw Nuttall

**Thomas Albert Bradshaw Nuttall** , conocíu como **Tom Nuttall**, foi un futbolista profesional inglés que xugó como delanteru na Football League pa los equipos Southend United, Everton y Manchester United.

## Vida personal
Nuttall sirvió na Royal Garrison Artillery mientres la Primer Guerra Mundial.

## Estadístiques

## Referencies

## Enllaces esternos
Thomas Nuttall (botánicu)

**Thomas Nuttall**  foi un botánicu y zoológu inglés que vivió y trabayó n'Estaos Xuníos ente 1808 y 1841.

Nuttall nació nel pueblu de Long Preston, cerca de Settle nel West Riding de Yorkshire y pasó dellos años como aprendiz d'imprentador n'Inglaterra. Poco dempués de colar a los Estaos Xuníos conoció al profesor Benjamin Smith Barton en Filadelfia. Barton animó'l so fuerte interés pola historia natural.

## Primeres esploraciones nos Estaos Xuníos
En 1810 viaxó a la zona de los Grandes Llagos y en 1811 participó na Espedición Astor dirixida por William Price Hunt en nome de John Jacob Astor pel ríu Missouri. Nuttall foi acompañáu pol botánicu inglés John Bradbury, que recoyía plantes pa los xardinos botánicos de Liverpool. Nuttall y Bradbury dixebráronse del grupu nel puestu comercial colos indios Arikara en Dakota del Sur, y siguieron más arriba pel ríu con Ramsay Crooks. N'agostu tornaron al puestu de los Arikara y xuniéronse al grupu de Manuel Lisa pa volver a St. Louis.

Anque Lewis y Clark ya viaxaren per esa ruta, munchos de los sos especímenes perdiéranse. Por ello, munches de les plantes recoyíes por Nuttall nesti viaxe yeren desconocíes pa la ciencia. La guerra inminente ente Gran Bretaña y Estaos Xuníos fixo que tornara a Londres vía Nueva Orleans. En Londres dedicóse a organizar la so gran colección de plantes y a compartir les sos esperiencies con otros científicos.

## Etapa final
Dende 1842 hasta la so muerte en 1859, Nuttall vivió en Nutgrove Hall, en St Helens, edificiu construyíu pol imprentador Jonas Nuttall en 1810. Nuttall ta soterráu en Christ Church nel cercanu pueblu de Eccleston.

## Eponimia
El World Register of Marine Species recueye 44 xéneros y especies marines nomaes nel so honor col epítetu *nuttalli*. Delles plantes y aves fueron nomaes en memoria de Nuttall, como *[[Dryobates nuttallii]]* por parte del so amigu William Gambel, y *[[Pica nuttalli]]* y *[[Phalaenoptilus nuttallii]]* por John James Audubon. Tamién se-y dedicó homenaxe n'especies como *[[Cornus nuttallii]]*, *[[Delphinium nuttallianum]]*, *[[Quercus texana]]*, *[[Mimosa nuttallii]]*, *[[Viola nuttallii]]*, *[[Atriplex nuttallii]]*, *[[Bigelowia nuttallii]]*, ente otres plantes.

El Nuttall Ornithological Club de Cambridge, lleva'l so nome.

## Referencies

## Enllaces esternos