Maclura pomifera

***Maclura pomifera***, el **naranxal de Luisiana**, **espín de los osages**, o **naranxal de los osages**, ye una especie arbórea de la familia de les moracees.

## Descripción
Ye un árbol caducifoliu, de xamasca esférica, pudiendo llegar a los 10 o 15 metros d'altor. Les cañes tán dotaes d'escayos axilares, les fueyes son alternes y oblongues, con márxenes ondulaos. La flor ye unisexual, colgando les masculines en cañes pedunculares, y les femenines n'inflorescencies esfériques, con un pedúnculu bien curtiu. El frutu ye sincárpico, con gran cantidá de drupes aconceyaes en forma de globu, similar a la naranxa, al esterior mamilífero y que cobra un color llevemente anaranxáu cuando madura; nun ye comestible. La madera ye duro, usándose n'ebanistería dacuando. De la corteza estrayi una materia colorante, un flavonol: la morina.

## Distribución y hábitat
Ye una especie nativa del sur d'América del Norte, anque se xeneralizó por tol territoriu d'Estaos Xuníos, y Ontario, en Canadá.

## Condiciones de cultivu
Ye una especie rústica, qu'amuesa gran capacidá d'adaptación. Foi utilizada como ornamental en xardinería.

## Usos
*Maclura pomifera* utilízase comúnmente como una fila d'árboles cortavientos nos estaos de la pradería, lo que-y da unu de los sos nomes coloquiales, "mazana de cobertoria". Foi unu de los árboles principales que s'usaron col presidente Franklin Delano Roosevelt na barrera verde de les Grandes Praderíes del proyeutu WPA, que s'empecipió en 1934 como un ambiciosu plan pa modificar el clima y prevenir la erosión del suelu nos estaos de les Grandes Llanures, y en 1942 dio llugar al plantíu de 30.233 petrines de proteición que contienen 220 millones d'árboles que s'estendíen por 18,600 milles (29,900 quilómetros). Los árboles d'afilaos escayos tamién se llantaron como sebes de disuasión del ganáu, enantes de la introducción del alambre d'escayos y dempués convirtiéronse nuna fonte importante de postes de cerca. En 2001, utilizóse la madera na construcción en Chestertown (Maryland) del *Schooner Sultana*, un retruque del HMS Sultana (1768).

La madera pesao, de granu finu de color mariellu-naranxa ye bien trupa y ye bien apreciada pelos mangos de ferramientes, cabillas, postes de barganales, y otres aplicaciones que rican una madera estable dimensionalmente fuerte qu'aguanta la podrizu. De la madera que tien la fibra recta (la mayoría ye nuedos y trenzada) fáense bien bonos arcos. En Arkansas, a principios del sieglu XIX, un bon arcu de la so madera valía un caballu y un cobertor. Amás, un tinte de color mariellu-naranxa puede ser estrayíu de la madera, que puede utilizase como un sustitutu de *[[Maclura tinctoria]]* y anilines colorantes. Cuando s'ensuga, la madera tien el mayor conteníu de BTU de cualesquier madera norteamericana comúnmente disponibles, y quema llargu tiempu con gran calor. Na actualidá, los floristes utilicen los frutos de *Maclura pomifera* con fines decorativos.

Anque se cree comúnmente que *Maclura pomifera* usar pa repeler a los inseutos, nun hai pruebes abondes pa sofitar esto. La investigación demostró que los compuestos estrayíos de la fruta, cuando se concentra, pueden repeler inseutos. Sicasí, les concentraciones naturales d'estos compuestos nel frutu son demasiáu baxos como por que'l frutu d'un eficaz empuste d'inseutos. En 2004, la EPA aportunó en qu'un sitiu web de venta de frutes de *Maclura pomifera* en llinia, tenía qu'esaniciar cualquier noticia de les sos supuestes propiedaes plaguicidas como un falsu anunciu.
;Química:
Osajina y pomiferina son pigmentos flavonoides presentes na madera y fruta, que supón aproximao'l 10% del pesu secu de la fruta. La planta tamién contién el flavonol morin.

## Taxonomía
*Maclura pomifera* describióse por (Raf.) C.K.Schneid. y espublizóse en *[[Illustriertes Handbuch der Laubholzkunde]]* 1(5): 806. 1906.
;Etimoloxía:
***Maclura***: nome xenéricu dau n'honor del xeólogu d'Estaos Xuníos William Maclure (1763-1840).

***pomifera***: epítetu llatín de *pomum* = "mazana".
;Sinonimia:
* *Ioxylon pomiferum* Raf.
* *Joxylon pomiferum* Raf.
* *Maclura aurantiaca* Nutt.
* *Toxylon aurantiacum* (Nutt.) Raf.
* *Toxylon maclura* Raf.
* *Toxylon pomiferum* Raf.

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica

## Referencies

## Bibliografía
# Flora of China Editorial Committee. 2003. Flora of China (Ulmaceae through Basellaceae). 5: 1–506. In C. Y. Wu, P. H. Raven & D. Y. Hong (eds.) Fl. China. Science Press & Missouri Botanical Garden Press, Beijing & St. Louis.
# Nasir, E. & S. I. Ali (eds). 1980-2005. Fl. Pakistan Univ. of Karachi, Karachi.

## Enllaces esternos