Maxenta

**Maxenta**, tamién llamáu **[[fucsia]]**, ye un color que puede variar del colloráu púrpura al púrpura enchíu. El so usu ta rellacionáu cola actual teoría del color, onde se define como un color importante que forma parte de los círculos cromáticos, cumpliendo'l rol tantu de color primariu sustractivu (CMYK), como de secundariu aditivu (RGB), y reemplaza al púrpura del modelu tradicional del so llugar como entemediu ente'l colloráu y l'azul.

Como color primariu sustractivu hai un maxenta estándar normalizáu qu'apaez en catálogos cromáticos, que coincide con el color de la tinta maxenta utilizada pa impresiones en cuatricromía. El términu «maxenta», sicasí, abarca a un conxuntu de coloraciones asemeyaes al estándar, denominaes **maxentoses**.





## Historia y propiedaes

### El colorante fucsina

«Maxenta», como nome de color, usar por primer vegada pa referise al colorante fucsina (hidrocloruro de rosanilina, C20H19N3·HCl), que daba un tinte descritu como colloráu violeta, que podía faese virar al violeta.

La fucsina foi afayada en forma independiente y casi simultánea por August Wilhelm von Hofmann y François-Emmanuel Verguin en 1858, siendo comercializada pola firma *Renard frères et Franc*, de Lyon, Francia. Foi Renard quien bautizó a esti colorante col nome de «fucsina» por cuenta de qu'en la tinción de llana y de seda daba un color similar al de les flores del fucsia (*[[Fuchsia]] sp.*), y a que *renard* («foín» en francés) ye *fuchs* n'alemán.

La fucsina utilizóse primeramente como colorante testil y —polémicamente, yá que ye tóxica— pa colorear vinos. Como tinte pa teles tuvo darréu un gran ésitu por cuenta del so color intensu, a pesar de que s'escolorar rápido por efeutu de la lluz. Taba bien en boga pa 1860, cuando los franceses rebautizaron el color de la fucsina como «maxenta» n'alusión a la sangre esparnao na batalla de Magenta, asocedida na llocalidá lombardu–véneta de Magenta, n'Italia.

Anguaño, el tinte orixinal de fucsina sigue usándose, y desenvolviéronse variantes químiques que s'apliquen a distintos propósitos. Inda se llamen «fucsina» y «maxenta», anque tamién los conoz por otros nomes. La so principal área d'empléu ye en bioquímica y medicina, onde los usa pa faer tinciones en preparaos histolóxicos.

### Complementariedá

En tolos sistemes de cromosíntesis mentaos, el color complementariu del maxenta ye'l verde.

## Magenta sustractivu (color primariu)

**Maxenta** ye, xunto col mariellu y el cian, un color primariu del modelu de color CMYK y como tal son sinónimos los nomes **colloráu maxenta** o **colloráu primariu**, y pola semeyanza cola so tonalidá ye equivalente al **[[fucsia]]**, **[[colloráu púrpura]]** y **[[rosa mexicanu]]**. Cuando se trabaya con pigmentos de cualquier clase (pintures, colorantes, tintes) basta con entemecer los trés colores primarios en distintes proporciones pa llograr tolos demás, col agregáu de negru y dacuando de blancu pa llograr una tonalidá más clara o más escura.

Nel procedimientu d'impresión por cuatricromía (que s'usa pa imprimir, por casu, llibros y revistes en color) tamién xuega un papel fundamental el maxenta, una y bones esta téunica tamién emplega los colores primarios sustractivos col agregáu de negru. D'ellí qu'un color pa cuatricromía describir por aciu el porcentaxe de cada unu d'estos cuatro colores qu'entra na so composición. Asina, un área impresa en color maxenta puru va tar compuesta por C=0 (0% de cian), M=100 (100% de maxenta), Y=0 (0% de mariellu) y K=0 (0% de negru). *Vease [[CMYK]].*

Nel cuadru de la derecha apúrrese una muestra d'esti maxenta sustractivu o pigmentariu «d'imprenta». Tratóse d'asemeyar la coloración de la tinta maxenta pura lo meyor posible por aciu el sistema d'amiestu de colores qu'utiliza'l monitor.

### Maxenta pictóricu

Los colores pa pintura artística que s'atopen nel comerciu so la denominación cromática de «maxenta» suelen tar ellaboraos con quinacridones, colorantes maxenta desenvueltos nos años 1930. Usualmente son más escuros que'l maxenta de cuatricromía, por cuenta de que los artistes pueden esleir o esclariar los colores al faer los sos amiestos. El maxenta pa cuatricromía, sicasí, ye relativamente claro por que'l so valor nun difiera enforma del de la tinta mariella con que tien de combinase.

Dellos exemplos de maxenta pictóricu:

|}

### Otros exemplos

|}

## Maxenta aditivu (color secundariu)

Nel sistema aditivu de síntesis de color, nel cual los colores llógrense entemeciendo lluz de color en llugar de pigmentos, el maxenta ye un color secundariu. Los colores primarios d'esti sistema son el colloráu, el verde y l'azul; pa llograr maxenta hai que superponer lluz azul y lluz colorao. Opcionalmente, podemos partir de la lluz blanco, que contién a tolos otros colores, y penerar el verde, dempués de lo que va quedar solo la combinación de colloráu y azul: maxenta.

Esti sistema aditivu de colores lluz ye'l qu'utilicen los monitores y televisiones pa producir colores. Nesti sistema, un color describir con valores numbéricos pa cada unu de los sos componentes (colloráu, verde y azul), indicando en candia con «R», al verde con «G» y al azul con «B». Nuna escala de valores de 0 a 255, el maxenta aditivu puru que se ve nel cuadru de la derecha esprésase como R=255 (colloráu al valor máximu), G=0 (nada de verde) y B=255 (azul al valor máximu). *Vease [[Modelu de color RGB|RGB]].*

Nótese que na muestra de color maxenta de la derecha nun se dan los valores pal sistema sustractivu de cuatricromía (C, M, Y y K); esto ye porque'l espaciu de color CMYK ye menor que l'espaciu de color RGB. Ye dicir qu'entemeciendo colores lluz pueden llograse más colores qu'entemeciendo pigmentos. Por esi motivu dalgunos de los colores que se ven nun monitor d'ordenador nun pueden reproducise fielmente en papel.

Esti maxenta foi unu de los primeros colores que pudieron reproducir los ordenadores personales al abandonar la monocromía, a principios de los años 1980.

### Colores web

Los colores HTML establecíos por protocolos informáticos pal so usu en páxina web inclúin el maxenta que s'amuesa debaxo. Como se ve, coincide col maxenta aditivu puru, y en programación puede invocá-ylo indistintamente colos nomes **' (maxenta) o **' (fucsia).





Delles coloraciones web rellacionaes:

## Color extra-espectral

El color lluz maxenta nun puede ser xeneráu por una sola llonxitú d'onda llumínica, polo cual nun esiste nel espectru de lluz visible: ye un color extra–espectral. Por que se produza ye necesaria un amiestu de llonxitúes d'onda del color coloráu y del color azul, o del violeta.

## En vexiloloxía y heráldica

El maxenta ye un color desaxeradamente raru de topar en banderes y escudos heráldicos, yá que la so adopción data de dómines relativamente recién. Sicasí, esisten dellos exemplos del so usu:

### Escudu de Magenta (Francia)

La comuña de Magenta, nel departamentu francés de Marne, lleva esi nome en conmemoración de la batalla de Magenta, llibrada en xunu de 1859 ente l'Imperiu francés y el Reinu d'El Piamonte-Cerdeña, per un sitiu, y Imperiu austrohúngaru pol otru. La descripción heráldica del blasón de la comuña indica que'l campu del escudu tien de tar cruciáu por «una barra maxenta al natural», refugando asina'l fechu de que los esmaltes heráldicos nun inclúin al color maxenta. Anguaño la comuña francesa de Magenta ta hermanada cola comuña italiana homónima, de la cual tomó nome la batalla.

Idénticu orixe tien el nome del Bulevar de Magenta, en París.

### Bandera de Cartago (Colombia)

La bandera de Cartago, conceyu del departamentu colombianu del Valle del Cauca, incorpora específicamente al color maxenta, descritu oficialmente como «moráu maxenta», que nesti pabellón simboliza «la fe nes creencies relixoses, heredaes de los nuesos antepasaos, l'alcordanza de los nuesos prelaos, l'encendíu color de les nueses xentes poles cuestiones que tienen rellación direuta colo espiritual y la esperanza nun futuru meyor pa tolos habitantes».

### Lábaru Cántabru (España)

El lábaru cántabru contemporaneu, oficialmente «símbolu identitario» del pueblo cántabru, al norte d'España, caltién el color maxenta, específicamente «coloráu púrpura», y oru del lábaro romanu. Esti postreru ye descritu nes fontes clásiques como «...bordáu n'oru y ornado con piedres precioses, marcaba'l Labarum purpúreo».

## Galería


Ficheru:Refill Ink Kit Color crop.jpg | Tintes para rellenáu de cartuchos d'imprentadora; nótese'l color maxenta, a la izquierda
Magenta--w.jpg | Tinta maxenta d'imprenta
Ficheru:Green-Magenta-Glasses.jpg | Gafes estereoscópiques con cristales maxenta y verde
Ficheru:Magenta.jpg | Filtros maxenta de distintes intensidaes, usaos pa la correición del color de la lluz ambiental en fotografía
Ficheru:Calibrachoanoamagenta.jpg | Floriamientu de la variedá de *[[Calibrachoa]]* «Noa Magenta»
Ficheru:Dianthus - 4.JPG | Clavel maxenta
Ficheru:Jotiba Temple.jpg | Cera coloriada de maxenta, color col que s'homenaxa al dios Jotiba, nun complexu de templos de Kolhapur, India
Marilyn Monroe in Gentlemen Prefer Blondes trailer.jpg | Moda: Marilyn Monroe en "Gentlemen Prefer Blondes"


## Ver tamién
* Rosa (color)
* Fucsia
* Rosa mexicanu
* Colorante
* Batalla de Magenta
* Una llista de colores nel Colores

## Referencies

## Enllaces esternos