John Bardeen

**John Bardeen**  foi un físicu d'Estaos Xuníos gallardoniáu colos Premios Nobel de Física de los años 1956 y 1972, convirtiéndose xunto a Marie Curie, Linus Pauling y Frederick Sanger nes úniques persones gallardoniaes dos veces col Premiu Nobel (anque Marie Curie y Linus Pauling recibieron premios Nobel en distintes categoríes, Frederik Sanger recibiólu en dambes ocasiones na categoría Nobel de Química y John Bardeen en dambes ocasiones na categoría Nobel de Física).

## Biografía
So padre foi fundador y profesor de la Escuela de Medicina de la Universidá de Wisconsin.

Interesóse nes matemátiques de bien pequeñu, y empecipió los sos estudios d'inxeniería llétrica na Universidá de Wisconsin-Madison en 1923, rematando los sos estudios en 1928. Influyíu pol so mentor John Hasbrouck van Vleck tamién recibió influencies de Paul Dirac, Werner Heisenberg y Arnold Sommerfeld. Amplió los sos estudios en física y matemátiques na Universidá de Princeton llicenciándose en 1936. 

En 1938 empecipió la so xera docente universitaria como profesor auxiliar na Universidá de Minnesota. Dempués de participar na Segunda Guerra Mundial como responsable del llaboratoriu naval d'artillería, en 1943 foi convidáu a participar nel Proyeutu Manhattan pero refugó la invitación.

Bardeen morrió en Boston víctima d'un fallu cardiacu en 1991.

## Investigaciones científiques
En 1945 empezó a trabayar nos Llaboratorios Bell de Nueva Jersey realizando investigaciones científiques alredor de los semiconductores.

William Shockley y Walter Houser Brattain intentaren construyir un nuevu tipu d'amplificador distintu a les válvules termoióniques, basándose nes investigaciones sobre semiconductores de Shockley. Intentáronlo con óxidu de cobre ensin ésitu.

Bardeen llogró construyir xunto con Brattain el dispositivu con xermaniu'l 4 de xunetu de 1951, rematando asina'l desenvolvimientu del transistor.

A pesar d'esto, Shockley postulaba que'l méritu tenía de ser namái de so puesto que foi de so la idea orixinal. Bardeen enoxóse enforma y Brattain glayó-y: *¡Demonios, Shockley, nesto hai abonda gloria pa toos!*.

Finalmente, en 1956 los tres físicos d'Estaos Xuníos fueron gallardoniaos col Premiu Nobel de Física pola so investigación en semiconductores y pol descubrimientu del efeutu transistor.

La primer aplicación d'estos dispositivos fízose nos audífonos.

En 1951 Bardeen ingresó na Universidá d'Illinois, nomando al físicu Nick Holonyak como asistente personal, que darréu diseñaría'l primer Diodu LED en 1962.

Trabayó xunto a Leon N. Cooper y John Robert Schrieffer pa crear la teoría estándar de la superconductividá, lo que darréu se denominaría Teoría BCS. Por esti trabayu los trés físicos fueron gallardoniaos en 1972 col Premiu Nobel de Física.

Bardeen convirtióse asina nel primer físicu, y hasta'l momentu l'únicu, en consiguir dos veces esti Premiu Nobel.
## Lliteratura
* Bernhard Kupfer. *Lexikon der Nobelpreisträger*. Patmos-Verlag, Düsseldorf 2001, ISBN 3-491-72451-1
* Peter Neulen. *Brockhaus, Nobelpreise: Chronik herausragender Leistungen*. Brockhaus, Mannheim/Leipzig 2004, ISBN 3-7653-0492-1

## Ver tamién
*Historia del transistor
*Lletricidá
*Historia de la lletricidá

## Referencies

## Enllaces esternos

*Páxina web del Institutu Nobel, Premiu Nobel de Física 1956 (n'inglés)
*Páxina web del Institutu Nobel, Premiu Nobel de Física 1972 (n'inglés)