Veleyo Patérculo

**Cayo Veleyo Patérculo** (en llatín **Caius Velleius Paterculus**, c. 19 e.C. - c. 31) foi un historiador romanu, tamién conocíu a cencielles como **Veleyo**.

## Nome
Magar yera seguro que'l so segundu nome ye **Veleyo** y el so terceru **Patérculo**, por apaecer d'esta manera nel únicu manuscritu calteníu del so *Historia romana*, el so primer nome foi un tiempu oxetu de discutinios. Nel frontispiciu de la edición de 1520 apaecía como **Publio**, pero nel cuerpu del testu, como **Gayo**, y col primeru apaez mentáu por Tácito, polo qu'historiadores como Shipley y Halm preferíen el segundu. Magar que Prisciano indicó que'l so *[[praenomen]]* yera Marco, la mayoría de los eruditos modernos acepten yá que se llamó **Cayo Veleyo Patérculo**, por cuenta de la apaición posterior, nel norte d'África, d'un miliario col nome completu del so nietu consular (*[[Corpus Inscriptionum Latinarum|C.I.L.]]* VIII, 10311).

## Biografía
Miembro d'una pernomada familia de Campania, Patérculo entró nel exércitu cuando yera bien nuevu. Desempeñóse como tribunu militar en Tracia, Macedonia, Grecia y n'Oriente, y en 2&nbsp;d.&nbsp;C. guardó la entrevista del Éufrates ente Cayo César, nietu d'Augusto, y el rei parto Fraataces. Más tarde, sirvió como *[[Prefeutu romanu|praefectus]]* de caballería y *[[legáu romanu|legatus]]* mientres ocho años (dende 4&nbsp;d.&nbsp;C.) en Germania y Panonia baxu Tiberio. Los sos servicios valiéron-y los nomamientos como cuestor en 8&nbsp;d.&nbsp;C. y, xunto col so hermanu, como pretor en 15&nbsp;d.&nbsp;C. Sábese qu'entá taba vivu en 30&nbsp;d.&nbsp;C., yá que esisten delles referencies históriques avera del consuláu de Marco Vinicio correspondiente a dichu añu, y créese que foi sentenciáu a muerte en 31&nbsp;d.&nbsp;C. por ser amigu de Sejano, a quien emponderaba.

El so *Compendiu de la Historia romana* consiste de dos llibros dedicaos a Vinicio y cubre el periodu que va dende la dispersión de los griegos depués del asediu a Troya hasta la muerte de Livia (29&nbsp;d.&nbsp;C.). El primer llibru, que conclúi cola destrucción de Cartago en 146 e.C., tien seiciones perdíes, incluyíu l'empiezu. La parte posterior de la historia, cuantimás el periodu ente les muertes de Xuliu César (44 e.C.) y Augusto (14&nbsp;d.&nbsp;C.), ye tratada con mayor detalle. Anque se presenten observaciones curties sobre la lliteratura romana y griega, nun esiste nenguna mención de Plauto, Horacio o Propercio. L'autor nun exhibe una verdadera agudez histórica, magar que por lo xeneral ye confiable tocantes a les sos afirmaciones respeuto de fechos en particular. Amás, la so cronoloxía ye inconsistente. Cuando se refier a César, Augusto y por sobremanera al so patrón, Tiberio, Patérculo ye pródigu n'aponderamientos o adulaciones. Les repeticiones, les redundancies y el desaliño tocantes a espresión, pueden debese en parte a les prieses coles cualos escribióse'l testu (según indica de cutiu l'autor mesmu). La retórica pomposa y l'efectu forzáu por causa de hipérboles, antítesis y epigrames, pertenecen al periodu del llatín clásicu, del cual Patérculo ye'l primer exemplu. L'autor propúnxose escribir una narración más completa del últimu periodu, qu'incluyiría la guerra civil ente César y Pompeyo y les guerres de Tiberio, pero nun esisten evidencies de que lo realizara. Les sos fontes principales son los *Oríxenes* de Catón, los *Añales* d'Hortensio Hórtalo, Pompeyo Trogo, Cornelio Nepote y Titu Liviu.

Veleyo Patérculo nun foi bien conocíu na Antigüedá. Al paecer, foi lleíu por Lucano y asonsañáu por Sulpicio Severu, pero namái-y lo menta en comentarios sobre Lucano y, una vegada, por Prisciano.

## Testos

El testu del trabayu de Patérculo, calteníu nun únicu manuscritu mal escritu y tullíu (que afayóse en 1515 por Beatus Rhenanus na Abadía de Murbach, Alsacia, y anguaño tópase perdíu), ta bien conrotu.

* *[[Editio princeps]]*, 1520
* Primeres ediciones al cargu de **
Justus Lipsius
** Jan Gruter
** Nikolaes Heinsius
** Pieter Burmann
* Ediciones modernes
** David Ruhnken y Frotscher (1830-39)
** Johann Caspar von Orelli (1835)
** F Kritz (1840
** ed. mm. 1848)
** Friedrich Haase (1858)
** Karl Felix Halm (1876)
** Robinson Ellis (1898) (revisada por W. Warde Fowler en *Classical Review*, mayu de 1899)

## Referencies

* 

## Bibliografía
* 

## Enllaces esternos
* Velleius Paterculus: History of Rome (orixinal en llatín y traducción n'inglés)
* ''Historia Romana'', traducida por Manuel Sueyro.