Llingua estándar

Una **llingua estándar**, **estándar llingüísticu** o **variedá estándar** (conceutu que nun tien de ser confundíu colos de norma llingüística, llingua escrita o llingua lliteraria) ye una variedá llargamente espublizada, y polo xeneral entendida por tolos falantes de la llingua, frecuentemente ye la forma usada na educación formal y la usada más llargamente pelos medios de comunicación. En munchos casos, anque non siempres, la forma estándar puede ser una llingua planiada a partir del diasistema d'una llingua, col envís de consiguir un modelu de llingua unitariu pa la enseñanza, los usos oficiales y los usos escritos y formales, que de la mesma dexe cohexonar política y socialmente el territoriu onde ye oficial. 

El **procesu d'estandarización** ta incluyíu na parte de la política llingüística relativa a la modelación formal d'una llingua, a la adscripción d'un estatus xurídicu y alministrativu, y al fomentu de la so alquisición, conocíu en sociollingüística como *planificación llingüística*.

El procesu d'estandarización rique escoyer ciertes traces del diasistema que se quier estandarizar, según l'aplicación de criterios restrictivos de peñerada. Tamién requierse la formalización y consensuación de ciertes formes que puedan ser usaes como convención que marca les llendes de lo que se considera y lo que nun se consideren formes de la variedá estándar. 

## Tipoloxíes d'estandarización
Pa la estandarización, suelen escoyese una o más de los siguientes tipos de variedaes d'un diasistema nun determináu momentu históricu: 
# Variedaes sociolectales.
# Variedaes funcionales.
# Variedaes xeolectales.
D'ente les diverses variedaes sociolectales, ye frecuente escoyer la variedá de les élites culturales, sociales, económiques y polítiques, denominaes tamién variedaes de prestixu. D'ente les diverses variedaes funcionales, o rexistros, pa la codificación gramatical y léxica ye frecuente escoyer la variedá más fixa y tradicionalmente rellacionada colos usos de les capes sociales cultes (y coles mesmes más cercana al estándar): la llingua escrita. D'ente les diverses variedaes xeolectales, ye frecuente escoyer la variedá de la zona xeográfica onde s'atopa'l poder político o económicu d'un país o rexón llingüística.

Según la o les variedaes xeográfiques que sirvan de base al estándar, esisten tres tipoloxíes d'estándar: unitariu monocéntricu, unitariu policéntricu (o composicional) y pluricéntricu:
* Llámase **estándar unitariu monocéntricu** al ellaboráu por un solu organismu normativu, pal qu'escueye una sola variedá xeográfica. 
* Llámase **estándar unitariu policéntricu (o composicional)** al ellaboráu por un solu organismu normativu o por un cuerpu coordináu d'organismos normativos, nel que s'escueyen y funden dalgunes o toles variedaes xeográfiques d'un mesmu diasistema. Esti ye'l casu del español actual o del vascu unificáu, o euskera batúa.
* Llámense **estándares pluricéntricos** a los distintos estándares ellaboraos por distintos organismos, a partir d'un mesmu diasistema llingüísticu. Esti ye'l casu de la llingua catalana, que suma al estándar catalán y un nuevu estándar unitariu policéntricu ellaboráu namái a partir de les variedaes cultes falaes na Comunitat Valenciana.

## Ver tamién
* Asturianu estándar
* Euskera batua
* Hochdeutsch

## Referencies