Lviv

**Lviv** (del llatín *Leopolis*; , *L'viv*; ; ; ; , *L'vov*; ; en yidis: לעמבערג, *Lemberg*, o לעמבעריק, *Lemberik*) ye la capital de la provincia *([[óblast]])* homónima, n'Ucraína.

## Historia
Lviv ye mentada per primer vegada en 1256 na *[[Crónica de Galitzia y Volinia]]*. Fundar el príncipe ruteno y depués rei Daniel de Galitzia (unu de los principaos eslavos en que s'espandió la Rus de Kiev) y foi nomada n'honor del so fíu Lev (Lleón). Llueu se convierte nun importante centru comercial. En 1349 quedó so control polacu por cuenta de la invasión de los tátaros, más conocíos como tártaros y al conveniu d'unión que los habitantes de Galizia establecieron con Polonia, denomináu la «Unión de Lublik» col fin de fortalecese contra l'invasor y nun dexase invadir). Como parte de la Corona del Reinu de Polonia, Lwów convertir na capital de la provincia rutena fundada en 1389.

### Periodu polacu
La prosperidá de la ciudá mientres los sieglos siguientes deber a los privilexos comerciales daos pol rei Casimiro III de Polonia, la reina Eduviges I de Polonia y otros reis polacos. En 1412 la ciudá convertir en sede de l'archidiócesis católica, que dende 1375 tuviera en Halych. En 1444 concedióse-y el derechu básicu, lo que se tradució nuna creciente prosperidá de la ciudá, yá que se convirtió n'unu de los centros comerciales más importantes nes rutes comerciales ente Europa Central y la rexón del mar Negru. Tresformóse tamién nuna de les fortaleces principales del Reinu de Polonia.

Sufrió diverses revoluciones de los cosacos ucraín-polacos, cuando los príncipes "aristocráticos" dexaron de respetar los pactos de Lublik. Mientres el SIEGLU|XVII|d|s|0}} la revolución de Bohdan Khmelnytsky consiguió que'l so deséu trunfara, axuntar les cañes ruses nel tueru orixinal. Sufrió diverses invasiones de suecos, húngaros, turcos, rusos y cosacos que llegaron a les sos puertes. En 1648 un exércitu de cosacos autóctonos y tártaros de Crimea tomó Lviv. La ciudá nun foi destruyida por cuenta de la so guapura y el fechu que Bohdan Khmelnytsky el líder de la revolución estudiara ellí y nun quería vela arruinada. Los cosacos retirar en direición oeste escontra Zamość, depués de cobrar un rescate de 250 000 ducaos. Lviv foi asina la única gran ciudá en Polonia que nun foi destruyida. En 1672 foi sitiada polos otomanos, que nun pudieron conquistala. Lviv foi prindada per primer vegada por un exércitu estranxeru en 1704 cuando les tropes sueques al mandu del rei Carlos XII entraron na ciudá dempués d'un curtiu sitiu. Malu periodu de la historia de Polonia. Enrique Sienkiewicz escribió una triloxía llamada "A sangre y fueu" novelada, qu'espresa lo anárquico y les reivindicaciones de la dómina que convién lleer p'averase a la tema.

### Periodu austrohúngaru

Permaneció so autoridá polaca casi ensin interrupción hasta 1772, añu en que pasó a manes austriaques y convirtióse na capital de la provincia de Galitzia. Anque nes revueltes de 1848 sufrió daños al ser bombardiada, el so desenvolvimientu foi bien importante mientres el SIEGLU|XIX|d|s|1}}. Convertir nun importante centru cultural. Amás de la Universidá, fundada en 1784, zarrada en 1805 y reabierta en 1817, construyóse una escuela téunica (1877). Escontra 1910, cuntaba la ciudá colos cuatro facultaes de la Universidá, la Escuela Téunica Cimera, seis escueles cimeres d'educación (cuatro en polacu, una n'ucraín y otra n'alemán), dos escueles cimeros de ciencies, una escuela normal pa maestros y maestres, una escuela cimera de señorites, escuela d'arte industrial, academia de comerciu, escuela forestal, escuela veterinaria, conservatoriu de música, academia militar y otros centros d'enseñanza. Tamién se realizaron importantes obres, como la Casa Consistorial (construyida ente 1828 y 1837) o la llegada del ferrocarril, cola llinia proveniente de Cracovia, en 1861.

Aumentó la so población de cuenta qu'en 1910 yera la cuarta ciudá del Imperiu austrohúngaru, con una población de 361 000 habitantes.

### I Guerra Mundial
Na I Guerra Mundial llibráronse encarnizadas batalles na ciudá y la so contorna. Foi ocupada por Rusia en 1914 y 1915. El gobiernu de la curtia República d'Ucraína Occidental establecer na ciudá a finales de 1918, pero los polacos espulsaron a les tropes ucraínes y recuperaron el control de Lviv. En 1919, un añu dempués de terminada la guerra, foi apurrida a Polonia.

### En Segunda República Polaca

Nel periodu d'enteguerres, Lviv yera la tercer ciudá más poblada de Polonia, dempués de Varsovia y Łódź, y convirtióse na sede del Voivodato de Lwów. Darréu dempués de Varsovia, yera'l segundu centru cultural y académicu más importante de la Polonia d'enteguerres.

### II Guerra Mundial

Na primer fase del conflictu, antes de la intervención soviética, el xeneral Maczek dirixó a la 10ª Brigada de Caballería Motorizada polaca que defendía la ciudá contra la 2ª División Acorazada alemana.

Les tropes soviétiques s'apoderaron de la ciudá el 22 de setiembre de 1939 al empiezu de la II Guerra Mundial, y más tarde ocupar l'exércitu alemán dende'l 29 de xunu de 1941 al 27 de xunetu de 1944, cuando foi retomada pol exércitu soviéticu.

Establecióse'l guetu de Lviv. A los 110 000 xudíos qu'había a empiezos de la guerra sumárense-yos unos 100 000 refuxaos. En xunu de 1941 empezó una serie de matances empobinaes pol *Einsatzgruppe C* y cola collaboración de los nacionalistes ucraínos, que nes selmanes siguientes acabaron con 6000 xudíos. Al tiempu, les autoridaes nazis crearon un campu de trabayos forzaos, Janowska, d'onde fueron siendo sacaos los más débiles pal so estermín. 200 000 fueron direutamente executaos nes proximidaes del campu y decenes de miles fueron unviaos al campu d'estermín de Belzec. Mientres la lliquidación del campu, en 1943, fueron asesinaos tamién munchos xudíos, sobreviviendo unos pocos nel alcantarelláu. Cuando los rusos entraron na ciudá'l 26 de xunetu de 1944, ente 200 y 900 xudíos quedaben na ciudá (823 acordies con el Jewish Provisional Committee). Unu de los sos más famosos residentes foi Simon Wiesenthal, deportáu primero a Janowska y depués a Buchenwald y Mauthausen. La ocupación alemana y l'Holocaustu supunxeron el fin de la comunidá xudía leopolitana tal como esistiera dende'l SIEGLU|XIV|d|s|0}}. La sinagoga de la Rosa Dorada, construyida en 1582, foi volada polos alemanes en 1942. La prensa xudía sumió (el diariu xudíu en polacu *Chwila*, principal mediu de la comunidá, sumió'l 10 de setiembre de 1939).

### Posguerra
En 1945 foi vencida polos Aliaos a la XRSS (Unión de Repúbliques Socialistes Soviétiques) y entró a formar parte de la República Socialista Soviética d'Ucraína. La población polaca foi espulsada, diendo la mayoría a la ciudá de Wrocław (Wrocław), qu'hasta 1945 fuera alemana, y Lviv foi repoblada con población ucraniana. El centru históricu de la ciudá foi declaráu Patrimoniu cultural de la Humanidá pola UNESCO en 1998. El 13 d'ochobre de 2007 inaugurar en Lviv un monumentu al líder nacionalista pola independencia d'Ucraína Stepan Bandera.

## Población

La población en 1989 yera de 791&nbsp;000 habitantes, cantidá que baxó a 733&nbsp;000 en 2001.

## Economía

La ciudá ye nuedu de comunicaciones y nucleu industrial. Nella fabrica material electrónicu, automóviles, productos químicos, testiles y alimentos preparaos. Lviv tien la conexón ente toa Ucraína y toa Polonia, asina se plantegó desque foi parte del Imperiu Austrohúngaru y de Polonia. Otra cuestión dientro de la economía de Lviv ye'l turismu, yá que ye una de les ciudaes más visitaes d'Ucraína por el so estilu y la so arquiteutura. Nel 2008 Ucraína foi l'octavu país más visitáu del mundu.

En Lviv ta construyéndose anguaño'l Eurotren, que tien una importancia particular nel contestu del Campeonatu de fútbol d'Europa UEFA EURO 2012, considérase la construcción de víes ferriales ente Lviv y la frontera polaca, pa tener víes en xunto y que'l so anchor va tar afecha al estándar européu (les víes ferriales nos países de les ex repúbliques soviétiques tienen un anchor de 1520 mm, distinta a la de la mayor parte del restu d'Europa, qu'emplega víes d'anchu internacional de 1435 mm). La construcción d'una vía ferrial de 85&nbsp;km. de percorríu va costar más de 500 millones d'euros.

Amás de los aspeutos deportivu y turísticu, el proyeutu "Eurotren" va favorecer el desenvolvimientu económicu-comercial de los contactos d'Ucraína colos países vecinos. N'actualidá la diferencia d'anchor de los carriles supón un gran gastu de tiempu y dineru pal transbordo de mercancíes na frontera polacu-ucraniana.

## Educación
La Universidá Nacional Ivan Franko de Lviv ye la institución universitaria de la ciudá. La Universidá de Lviv ye la más antigua d'Europa del Este (fundada en 1661) y una de les más prestixoses. Persones como Kazimierz Twardowski (fundador de la Escuela de Lviv-Varsovia), Stanisław Lem, Bruno Schulz, Rudolf Weigl o Stanisław Ulam pasaron por ésta institución pública.

Lviv ye unu de los centros académicos más importantes d'Ucraína. Tamién ye la sede de la Universidá Politéunica de Lviv, que foi establecida en 1843.

## Cultura

Lviv foi un importante centru cultural mientres enforma tiempu. Foi una de les ciudaes más importantes na República de les Dos Naciones.

Na ciudá atopa la Universidá d'Iván Franko (1661) y hai numberosos teatros y museos. Ye sede del arzobispáu católicu, ortodoxu ucraín y armeniu, y tien dos ilesies del SIEGLU|XIV|d|s|1}}. Congregación de les Hermanes Benedictines de Lviv. Nesta ciudá escribió'l llibru escocés, una llibreta con problemes matemáticos, so la supervisión de Stefan Banach.

Mientres el periodu austrohúngaru, Lviv yera un centru cultural y editorial bien importante pa les tierres de llingua ucraniana, que taba reprimida nel Imperiu Rusu.

Lviv ye llugar de conexón ente Ucraína y Polonia, asina se plantegó desque foi parte de la República de les Dos Naciones, Imperiu Austrohúngaru y de Polonia. Toes estes cuestiones formaron parte de Lviv, tanto na so arquiteutura como na so cultura europea.

## Deportes
Lviv foi sede de la Eurocopa 2012

## Tresportes

## Ciudaes hermaniaes
Lviv ta hermanada coles siguientes ciudaes:

*  Banja Luka
*  Wrocław
*  Budapest
*  Cracovia

*  Eskilstuna
*  Friburgu de Brisgovia
*  Grozny
*  Kutaisi

*  Łódź
*  Lublin
*  Novi Sad
*  Przemyśl

*  Rishon LeZion
*  Rochdale
*  Samarcanda
*  Winnipeg

## Ver tamién
*Persones de Lviv

## Referencies

## Enllaces esternos

*  - Fotogalería de Olena Krushynska. 
*  - Una pequeña ciudá de la vieya Europa