Darth Vader

**Darth Vader** ye'l personaxe antagonista principal y de la mesma protagonista antagónicu de la triloxía orixinal de la saga cinematográfica Star Wars.

Apaez orixinalmente nos episodios *IV*, V y *VI*; el tresformamientu d'Anakin Skywalker en **Darth Vader** relátase nel episodiu III. Amás, apaez na amplia serie de noveles, xuegos ya historietes del Universu Espandíu. 

La triloxía orixinal representa al personaxe como un tarrecible cyborg, discípulu de Darth Sidious, l'emperador, que lleva alantre una brutal opresión na galaxa escontra los activistes de l'Alianza Rebelde. La triloxía de precueles descríbilu como un neñu esclavu llamáu Anakin Skywalker que se convierte nun heroicu Caballeru Jedi nes Guerres Clon. Ye entós cuando cai al llau escuru de la Fuerza dempués de que Palpatine (Darth Sidious) lu manipoliara faciéndolu traicionar a los Jedi pa derrocar a la República Galáctica. Nel episodiu VI , Vader, redímese (n'escuchando de boca del emperador que'l so fíu Luke Skywalker tien que matalu pa ocupar el so puestu y en viendo al so fíu que niégase a facelo siendo torturáu pol emperador) p'ayudar a destruyir al Imperiu, sacrificándose nel procesu y cumpliendo, finalmente, el so destín como «l'escoyíu».

## Representación

#### Revenge of the Sith
La medrana de perder a la so amada, Padme Amidala quien morrería en dando a lluz a los sos fíos, *Luke* y *Leia* fixo que la so anterior persona, Anakin Skywalker cayera finalmente nes manes del llau Escuru de la Fuerza siendo'l so primer actu, asesinar al maestru Jedi Maze Windu con ayuda de Palpatine, afayáu físicamente como Darth Sidious. Dempués, en siendo renomáu como Darth Vader, el so primer actu d'otomía sería empobinar a la lexón 501 al Templu Jedi pa desaniciar a tolos Padawan que s'atopaben ellí aprovechando l'ausencia de los Maestros Jedi que seríen tamién asesinaos, sacante Yoda y Obi-Wan Kenobi quien sobrevivieron a la matanza. La so siguiente aición sería asesinar a los líderes separatistes de Mustafar. Sicasí, tres un desafortunáu realcuentru cola esposa del so antiguu yo, Anakin Skywalker, Vader termina enfrentándose al so antiguu maestru Obi-Wan. Nel enfrentamientu posterior, Vader termina con horribles quemadures y mutilaciones diverses de les sos otres estremidaes orgániques cuando intentó de forma imprudente atacar al so ex-maestru rodando pel terremplén del llugar a un ríu de llava cercanu. El contautu col ríu de llava amburó les sos ropes y quemólu de mou considerable estropiando-y severa y permanentemente los sos órganos internos obligándolu a ser reconstruyíu como un Ciborg con prótesis mecániques que trocaríen los sos miembros tullíos y arriendes, revitalizaríenlu con Alquimia Sith potenciando'l so estrizáu cuerpu y finalmente terminaría usando un equipu de respiración asistida de mou permanente.

#### A New Hope
*L'Episodiu IV - A New Hope*, la primer película n'orde d'apaición nos cines, Vader y los sos soldaos prinden a la princesa Leia Organa (Carrie Fisher) que robara los planos de la Estrella de la muerte. Leia presencia cómo'l comandante de la estación espacial, Grand Moff Tarkin (Peter Cushing), afara'l so llar (el planeta Alderaan). Pocu dempués, Vader llucha cola so espada de lluz escontra'l so antiguu maestru, Obi-Wan Kenobi (Sir Alec Guinness), qu'aportó a la Estrella de la Muerte xunto con Luke Skywalker, Han Solo, Chewbacca, R2-D2 y C-3PO pa rescatar a Leia. Vader asesina a Kenobi, convirtiéndolu nun espíritu de La Fuerza. Vader atopa a Luke Skywalker (Mark Hamill) mentanto la Batalla de Yavin, sintiendo nél, una gran arribación de La Fuerza xusto enantes que'l rapazu destruya la estación espacial. Xustu cuando Vader ta a piques d'ablayar la nave de Skywalker, el *[[Ferre Milenariu]]* (Millennium Falcon), pilotáu por Han Solo (Harrison Ford), llogra dar nel blancu de la nave de Vader, ensin destruyila pero unviándola al debalu al traviés del espaciu.

#### The Empire Strikes Back
En *The Empire Strikes Back*, Vader captura a Leia, Han, Chewbacca (Peter Mayhew), y a C3PO (Anthony Daniels) en Bespin (la ciudá de les nubes), p'atraer a Luke a un enfrentamientu. Luke, que foi parcialmente entrenáu pol maestru Yoda (Frank Oz), bátese en duelu escontra Vader, pero derrótalu cenciellamente cuando'l Lord Sith córta-y la mano derecha. Ye entós cuando Vader revéla-y la so verdadera identidá: él ye'l so padre, y ufiérta-y la oportunidá de xunise-y a él pa destruyir xuntos al Emperador y «gobernar la galaxa como padre y fíu». Luke refuga la ufierta y tírase dende una plataforma escontra l'abismu d'un reactor pa ser aspiráu por un conductu de basoria y dempués rescátenlu Leia, Chewbacca, Lando y C3PO.
Nesti capítulu tien un llugar un diálogu ente l'Emperador y Darth Vader que pon en manifiestu la naturaleza de los Siths y el Llau Escuru. Nun encruz de mentires, Darth Vader solicita al emperador permisu pa cazar al so fíu y llevalu énte elli. Nel diálogu dambos despinten al otru la conocencia que tienen de los fechos y la verdadera intención de traición. La naturaleza de los Siths ye la mentira y la traición. Les intenciones del Emperador son nidies: enfrentar a padre escontra'l fíu pa quedase con ún d'ellos y matar al otru. Tamién les de Darth Vader, facer del so fíu'l so aprendiz y matar al Emperador. Dambos despinten les sos verdaderes intenciones pero tán perfeutamente conscientes de les intenciones del otru. Esta sotileza nun se capta la primer vegada que se ve'l filme (yá que falten elementos) pero ye un maxestosu toque de George Lucas. Una rellación asemeyada a la manifestada nesti diálogu plantégala C.S. Lewis nel so llibru «The Screwtape Letters», diciendo que la xunión nel mal dase pola necesidá y non pol amor.

#### Return of the Jedi

En *Return of the Jedi*, Luke terminó'l so entrenamientu y asegúrase al traviés de Yoda, que Vader ye verdaderamente'l so padre. Conoz el pasáu d'Anakin Skywalker al traviés d'Obi Wan Kenobi (presente gracies a cuando se tresformó en parte de la fuerza) y entérase que Leia ye la so hermana ximielga. 

Nuna misión a la Lluna d'Endor, ríndese énte les tropes imperiales siendo conducíu énte l'Emperador por Darth Vader.

A bordu de la segunda Estrella de la Muerte, que ta siendo construyida n'órbita, Darth Sidious intenta seducir a Luke hacia'l Llau Escuru pero esti niégase y trata d'engarrase escontra l'Emperador.

Sicasí, Darth Vader llucha escontra elli nun duelu de sables nel qu'a Luke traiciónenlu los sos camientos y entérase de que Leia tamién ye la so fía. Al tenta-y Vader tocante a que seduciría a Leia al llau escuru, Luke alloria dexando firíu a Vader, tayándo-y la mesma mano qu'elli tien agora robótica, negándose a lluchar por que "Ye un Jedi como'l so padre tamién lo foi". 

L'emperador, noxáu por nun poder tener a Luke y tener a un Darth Vader firíu, llevántase del so tronu y ataca a Luke con rayos de fuerza. Ésti, na so desesperación y dolor, ente la muerte inminente ruega-y a Darth Vader, al so padre que, si aínda tenía bondá dientro de sigo mesmu, mate al Emperador cumpliendo la profecía del «Elixíu». Sicasí, Vader recibe la descarga de rayos de fuerza, lo qu'empioró la so condición, estropiando amás la so mázcara y, finalmente, sellando'l so destín. 

Fuera de la Estrella de la Muerte, los rebeldes ataquen y llogren enfusar la defensa d'esta.

Luke intenta escapar con un bien firíu Darth Vader pero ye sero. Esti píde-y, nos sos últimos aliendos, que lu perdone y que-y quite esa mázcara, pa velu "colos sos propios güeyos", diciéndo-y que-y diga a la so hermana que'l en tou esi tiempu tuvo la razón. Depués de qu'esto se faiga, Darth Vader da los sos últimos sollutos y muerre ensin que Luke pueda faer un res pa salvalu.

Luke entós fuxe de la casi destruyida Estrella de la muerte col traxe de Vader, qu'ambura namái aportar a los montes d'Endor. Ellí, metanes les celebraciones pola victoria rebelde, pos l'Imperiu Galácticu taba abocanando, Luke repara sonriente cómo al apocayá fináu Yoda, y a Obi Wan Kenobi, xúnese-yos Darth Vader como Anakin Skywalker, ensin el traxe robóticu, los trés agora parte de la fuerza amosando que sí: tenía bondá y que yera l'escoyíu p'acabar finalmente colos Sith.

## Producción y publicación

### Etimoloxía
*Vader* ye la plalabra holandesa pa dicir padre, y *Darth* ye una deformación de la pallabra "Dark" (escuru), de forma que podría traducise Darth Vader llibremente como "Padre escuru" (siendo'l *"padre escuru*" de Luke Skywalker).

### Creación y conceutos

La imaxe de Darth Vader creóse cuando l'artista conceptual Ralph McQuarrie dibuxó la primer escena au Vader y los sos Stormtroopers enceten la nave rebelde. Nun principiu imaxinárase que Darth Vader podría volar pel espaciu pa entrar na nave, precisando un traxe y una mázcara p'alendar.

El famosu soníu de la respiración del personaxe creóla l'inxenieru de soníu Ben Burtt, que creó'l soníu grabándose a sigo mesmu alendando nun "snorkel".

El traxe de Vader ye una de les árees nes que l'interés de *Lucas* pola cultura xaponesa (en particular de los guerreros samurái) ponse de manifiestu. Según John Mollo, el cascu de Vader tómase de los cascos alemanes de la Segunda Guerra Mundial.

### Intérpretes

David Prowse desempeñó'l papel de Darth Vader mientres la filmación d'A New Hope. Prowse tuvo d'escoyer ente los papeles de Vader y Chewbacca, y escoyó el primeru porque dicía que: "la xente recordaríalu".[cita  Dempués de la película, James Earl Jones foi contratáu pa doblar les voces de Vader quitando les de Prowse, en parte debíu al fuerte acentu de Prowse (orixinariu del Oeste d'Inglaterra). Lucas finalmente, ufiertó-y a Jones, facer la voz de Vader en toles películes de la triloxía; Jones identificóse estrechamente col papel.

Pa la escena de *[[La Torna del Jedi]]* en que Luke quíta-y la mázcara, Lucas optó pol actor Sebastian Shaw pa retratar al apocayá reformáu Sith.

Na versión en DVD de *La Torna del Jedi*, tala escena, según l'apaición final de la pantasma de Vader foron retocaes y sustituyóse a Sebastian Shaw pol actor Hayden Christensen.

El papel de Darth Vader foi desempeñáu por munchos dobles, el más notable ye l'instructor d'esgrima Bob Anderson. Anderson participa en toles escenes de llucha de *The Empire Strikes Back* y Return of the Jedi. Nuna entrevista a Mark Hamill, en 1983 dixo: "Bob Anderson foi l'home que verdaderamente fixo de Vader nes escenes de llucha". Supónse qu'esto yera un secretu pero, finalmente díxi-y a George que nun creía que fuera xustu. Bob trabayó bien duro y merecíase daqué de reconocencia. Ye risible caltener el mitu de que tou foi fecho por un solu home".

Pa *Revenge of the Sith*, Hayden Christensen, que fixo d'Anakin na triloxía de precuela, vistió l'armadura de Vader en llugar de Prowse. Pero Christensen yera más baxu que Prowse y usóse cierta perspeutiva pa facelu ver tan altu como ésti: el traxe tenía estensiones nes botes y el cascu; y dalgunes tomes de Vader de pies al llau de Palpatine grabáronse usando una perspeutiva forzada.

### Actores y voces
Actores:
* **[[David Prowse]]** - Nos episodios: IV - A New Hope, V - The Empire Strikes Back y VI - Return of the Jedi.
* **[[Sebastian Shaw]]** - Nel episodiu VI - Return of the Jedi, al momentu nel que Luke quíta-y la mázcara a Vader.
* **[[Hayden Christensen]]** - Nos episodios II y III y suplanta la pantasma de Sebastian Shaw nel episodiu VI nel llanzamientu de DVD en 2004.

## Notes

## Referencies