open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fortaleza Dashtadem

El **castiellu de Dashtadem** llamáu tamién **fortaleza de Dashtadem** (n'armeniu: Դաշտադեմի ամրոց), ye una estructura que se foi construyendo ente los sieglos X al XIX, asitiada na periferia de la parte sur de la población de Dashtadem na provincia de Aragatsotn d'Armenia. A una distancia d'unos dos quilómetros atopa'l restauráu Monesteriu de San Cristóbal (n'armeniu: Սուրբ Քրիստափորի վանք) del sieglu VII, visible dende'l castiellu-fortaleza.

## Descripción
Un cortil cercáu octogonal arrodia la fortaleza, construyíu a principios del sieglu XIX. #Formar una llinia continua d'ocho baluartes con murios de cortina que zarra unes fortificaciones interiores: siete baluartes poligonales regulares y un bastión semicircular al norte. Onde pueden apreciase los bastiones dafechu consten de dos cares y dos llaos con abertures de fueu pa protexer los murios de cortina y los bastiones axacentes, los murios ente los bastiones semicirculares tán n'ángulu pa protexese mutuamente. La puerta principal #atopar nun ángulu rectu formáu dende nel llau este del bastión norte.[2]

Na parte esterior percima del arcu de la puerta d'entrada atopen baxorrelieves con representaciones de lleones. Un muriu más baxu decagonal interior arrodia'l torrexón de la fortaleza y una capiya axacente del sieglu X. Cinco de los diez bastiones orixinales semicirculares permanecen de pies. La torre del homenaxe consta de cuatro torres semicirculares -probablemente del sieglu XII- que fueron añadíes nuna fecha posterior a les fortificaciones anteriores armenies del sieglu X. Per debaxo d'estes torres hai grandes cisternes y túneles que conducen a la parte cimera de la torre del homenaxe. La estructura foi parcialmente anovada nos últimos años del sieglu XX y la capiya reconstruyida por completu.
Na paré esti de la torre del homenaxe hai una inscripción de cuando foi una fortaleza árabe con escritura cúfica del añu 1174, onde s'atribúi la estructura al sultán Ibn Mahmud (Shahanshah) perteneciente a la dinastía de los Shaddadides y postreru emir de Ani.

Hasta apocayá, la fortaleza fuera'l llar de pastores locales y les sos families. Estes persones fueron movíes mientres se punxeron en marcha les renovaciones.[2]

## Galería

File:Դաշտադեմի ամրոց.jpg|Bastión semicircular norte.
File:Dashtadem Fortress Gate.JPG|Puerta de la fortaleza con representaciones de lleones sobre ella.
File:Dashtadem Fortress Exterior Walls.JPG|Recintu cercáu del sieglu XIX.
File:Dashtadem Fortress 1.JPG|Parte interior del cortil.
File:Dashtadem Fortress.JPG|Torre del homenaxe.
File:Fortress of Dashtadem 06.JPG|Capiya del sieglu X.
File:Dashtadem Fortress Inscription.JPG|Inscripción árabe del sigo XII.


## Ver tamién
*Llista de castiellos d'Armenia

## Bibliografía

## Referencies
Kakavaberd

**Kakavaberd** o **Kaqvaberd** (n'armeniu: Կաքավաբերդ) conocíu tamién como Geghi Berd, **Keghi Berd** o Kegh (n'armeniu: Գեղի բերդ ), ye una fortaleza asitiada nuna llomba con vistes al gargüelu del ríu Azat na Reserva del Estáu Khosrov na provincia de Ararat d'Armenia. #Atopar a 1.516 metros sobre'l nivel del mar. 

## Historia
La fortaleza foi mentada per primer vegada por Hovhannes Draskhanakerttsi ente los sieglos IX al X na so Historia d'Armenia como controlada pola noble familia armenia Bagratuni. Escribió que nel añu 924, depués de perder una batalla nel llagu Sevan, el comandante y xefe de Bashir pasó a atacar la fortaleza de Kakavaberd, pero ganólu Gevorg Marzpetuni. El mesmu eventu rexístrase nel llibru *Armenia and the Armenians* (1874) de James Issaverdens, onde dexó dichu:

Nel sieglu XI perteneció a la familia Pahlavuni y nel los sieglos XII y XIII a la familia Proshyan –d'onde provién el nome d'una cercana ciudá–. La última vegada que se menta Kakavaberd, ye cuando nel añu 1224 dempués de perder una batalla que tuvo llugar cerca de Garni, Ivane Zakarian atopó abellugu ellí. L'historiador armeniu Muratsan (1854-1908), mentó la fortaleza en *Gevorg Marzpetuni* (1896), una novela histórica ambientada na Armenia del sieglu X.

## Descripción
Les parés fortificaes de Kakavaberd tán bien calteníes y corona una cresta dientro de la Reserva del Estáu Khosrov. Ye inaccesible dende trés de los sos llaos pel so terrén serrapatosu. Les torres nel llau nordés miden ente 8 y 10 metros d'altor y el so murios son d'una espesura d'ente 2 y 2,5 metros. Dientro de la fortaleza atopen les ruines d'una ilesia y otres estructures.
File:Kakavaberd Tatuli berd fortress 019.JPG|Torre de la fortaleza.
File:Կաքավաբերդի ամրոց.jpg|Vista del amurallamientu.
File:Kakavaberd Tatuli berd fortress 025.JPG|Restos sobre parés serrapatoses.
File:Kaqavaberd-byAT.JPG|Inscripciones nes roques de Kakavaberd.
File:Kakavaberd Tatuli berd fortress 007.JPG|


## Ver tamién
*Llista de castiellos d'Armenia

## Referencies

## Enllaces esternos
Fuerte Tavush

**Fuerte Tavush** (n'armeniu: Տավուշի բերդ), tamién conocida como **fortaleza Bull Amram**, son unes ruines medievales asitiaes na periferia de la población de Berd de la provincia de Tavush d'Armenia, correspondiente al históricu reinu d'Armenia. L'afluente del ríu Kurá, el Tavush, flúi cerca de la fortaleza.

## Historia
El fuerte Tavush foi mentáu per primer vegada a principios del sieglu X, cuando reinaba Ashot II “El Hierro” y como residencia de los virréis na so mayoría de la familía Bull Amran. Dende'l sieglu XIV la fortaleza foi abandonada y degradándose hasta'l so estáu en ruines. La fecha de la so fundación ye desconocida, anque ente los sieglos IX y X foi nomada como llugar y dellos príncipes asitiáronse ellí remontándose contra la dinastía Bagratuni.

## Descripción
Tavush consistía nuna ciudadela con una fortaleza inferior, asitiada nos altos cantiles serrapatosos nuna llomba estrecha -con un anchor máximo de 25 metros-. Un muriu semicilíndrico permanez xuníu a la muralla que tenía hasta 12 metros d'altor, construyida con grandes piedres de andesita, caltuviéronse restos nes zones esti y noroeste y dientro del so área dellos restos d'otros edificios. La entrada principal taba asitiada na parte sur. So la parte oriental inferior de la ciudadela, caltiénense parés d'otra fortaleza menor con mampostería ciclópea de piedres quebraes, una nave tipu antepar con parés de la ilesia, restos de viviendes y d'edificios. L'agua potable #estrayer pola parte inferior del llau sur de la fortaleza y venía de les fontes llamaes Giglan, al traviés de tuberíes de magre, de les que se caltienen dellos restos. Les ruines de la fortaleza en delles partes son visibles, anque cuasi na so totalidá, #atopar so una gruesa capa de tierra, nesti llugar lleváronse a #cabo #excavación arqueolóxiques.

## Ver tamién
* Llista de castiellos d'Armenia

## Referencies

## Enllaces esternos
* Fuerte Tavush en armeniapedia
Teishebaini

**Teishebaini** (n'armeniu: Կարմիր Բլուր) ye un xacimientu arqueolóxicu d'Armenia. Foi la capital de les provincies en Transcaucasia del Reinu d'Ararat (Urartu). Anguaño alcuéntrase cerca de la moderna ciudá de Yereván, n'Armenia. El sitiu foi una vegada una fortaleza y centru gubernamental con parés torres y contrafuertes perimetrales, puertes masives, un patiu d'armes dientro de los sos murios, y trasteros qu'ocupaben por completu la planta baxa. El complexu de la ciudá, el palaciu y ciudadela en xunto miden más de 110 acres (0.45 km²). 

## Ver tamién
* Arqueoloxía

## Referencies
Yergevanits

**Yergevanits** (n'armeniu: *Երգեվանք*), ye una fortaleza en ruina de la dómina medieval asitiada a lo cimero d'un monte, na vera esquierda del ríu-afluente Tavush Aghnja al oeste de la población d'Aygedzor de la provincia de Tavush d'Armenia. La fortaleza pertenez a los sieglos X - XIII.

## Historia
A finales del sieglu XIX l'obispu Makar Berkhudaryants refirióse a ella nestos términos: Tamién la menciona l'historiador armeniu Kirakos Gandzaketsi.

## Ver tamién
* Llista de castiellos d'Armenia

## Referencies
Ushiberd

**Ushiberd** (n'armeniu: Ուշիբերդ) son los restos d'una antigua fortaleza de la Edá del Fierro asitiada sobre una llomba pela rodiada del pueblu de Ushi na provincia de Aragatsotn d'Armenia.

## Descripción
Atópase'l so mayor parte en ruines sacante dellos murios qu'arrodiaben la fortaleza, que s'atopen alredor del cantu de la llomba. Dientro de la zona que foi una vegada l'interior de la fortaleza hai grandes montones de piedres de gran tamañu, qu'enantes formaren parte de les parés y estructures interiores. 

Xustu al empiezu de la llomba y nun llugar un pocu alloñáu de lo qu'una vegada foi un llugar d'asentamientu d'ente los sieglos III y I e.C., alcuéntrase'l monesteriu de San Sargis edificáu ente los sieglos VII y XIII. Cerca d'ellí pela carretera principal que conduz de Ushi al monesteriu y la fortaleza hai una pequeña capiya del sieglu X.
File:Iron Age Fortress of Ushi.JPG|Restos de la fortaleza na parte cimera de la llomba.
File:SAINT SARGIS MONASTERY OF USHI 320.JPG|Monesteriu de San Sargis.


## Ver tamién
* Llista de castiellos d'Armenia

## Referencies
Tsitsernakaberd

**Dzitsernagapert** o **Tzitzernakaberd** (n'armeniu, Ծիծեռնակաբերդ; en rusu, Цицернакабéрд) ye un monumentu dedicáu a víctimes del xenocidiu armeniu, fechu que'l pueblu sufrió dende 1915 hasta alredor de 1922.

Foi edificáu xunto al Muséu del Xenocidiu Armeniu nuna llomba, al oeste del ríu Hrazdan y cerca de la ciudá de Yereván, la capital del país.

## Etimoloxía
La pallabra armenia *Tsitsernakaberd* (Ծիծեռնակաբերդ , "*fortaleza de les golondrines pequeñes*") ye un nome compuestu polos raigaños de les pallabres Tsitser (ծիծեռնակ, "*pequeña golondrina*") y kaberd (բերդ, "*fortaleza*") col infixu aglutinante na (ա, de la o de les; d'alcuerdu al sentíu que se dea na oración usada).

## Historia

La construcción de la obra empezó en 1966 (mientres la dómina soviética) por cuenta de les manifestaciones de Yereván en 1965, mientres la cual un millón de persones #manifestar na ciudá mientres 24 hores pa conmerorar el cincuentenu aniversariu del xenocidiu armeniu. Los trabayos empezaron en dichu añu y la obra foi terminada en 1968.

## Monumentos
* **El cercu**: Monumentu de 44 metros que, apuntando al cielu, simboliza'l renacer de los armenios. Allúgase al llau de les dolce grandes lloses. Ta fecha de basaltu.
* **Los dolce lloses**: Ta compuesta de dolce grandes lloses de basaltu gris, que representen les dolce provincies perdíes nel actual territoriu de Turquía. Dientro d'elles, a una fondura de 1,5 metros, alcuéntrase la llapada eterna, signu de duelu.
* **La muralla**: De 100 metros, tien los nomes les ciudaes y aldegues armenies nes cualos fueron executaes les masacres. Cerca del muséu hai abetos plantaos por distintes personalidaes como Arnold Schwarzenegger o Jacques Chirac en memoria y reconocencia del xenocidiu armeniu.

## Tradiciones

El 24 d'abril ye un día de duelu nacional declaráu festivu, nel cual los habitantes de Yereván y otres rexones o inclusive la diáspora armenia, encabezaos polos sos líderes políticos y la Ilesia nacional #dirixir en procesión de duelu hasta esti monumentu. Pocos son los habitantes de la ciudá que nun participen, pero los que sí faen ufriendes florales al monumentu, que tamién recibe visites d'otres ciudaes y turistes.

## Muséu

En 1995, un pequeñu muséu circular soterrañu foi abiertu nel otru estremu del parque onde puede apreciase y aprender información básica de los fechos asocedíos en 1915. Delles semeyes tomaes port fotógrafos alemanes (aliaos otomanos na Gran Guerra, tales como Armin T. Wegner y delles publicaciones sobre'l xenocidiu tamién s'atopen equí. Cerca del muséu ye'l llugar onde estadistes estranxeros llantaron árboles en memoria del xenocidiu.

## Ver tamién
* Manifestaciones de Yereván en 1985
* Xenocidiu armeniu

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina oficial del muséu (n'armeniu, turcu ya inglés)
Economía d'Islles Fixi

Islles Fixi, dotada de recursos forestales, minerales y de pesca, ye una de les economíes más desenvueltes del Pacíficu, anque tenga un vastu sector de subsistencia. Les esportaciones d'azucre, les remeses de los sos ciudadanos residentes nel estranxeru y una creciente industria de turismu - que recibió 755 mil visitantes el 2015 - son les principales fontes de divises esternes.

La industria d'azucre particularmente recibió accesu especial a la Xunión Europea, pero tendrá de ser afeutada pola política de la XE de corte de subsidios al azucre. La producción d'azucre ye responsable por 1/3 de l'actividá industrial del país.

La industria del turismu foi afeutada pol golpe d'estáu del añu 2006 y la so recuperación ye incierta. El 2007 la llegada de visitantes cayó 6%, resultando perdes d'empleos nel sector, según una cayida de 7% del productu interior brutu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Asociación Paralímpica d'Islles Fixi

L**'Asociación Paralímpica de Fixi** ye'l Comité Paralímpicu Nacional de Fixi. Ye una organización ensin ánimu d'arriquecimientu qu'escueye equipos y recalda fondos pa unviar competidores de Fixi a los eventos paralímpicos entamaos pol Comité Paralímpicu Internacional (IPC).

La organización ta en Suva. El presidente de la organización ye Freddy Fatiaki. La organización foi fundada en 1990 col nome *Fiji Sports Association for the Disabled* (FSAD). Hubo organizaciones pa deportes con discapacidá enantes en Fixi, con competiciones nacionales en 1984. Al añu de la so constitución, la organización foi reconocida pol país, el Comité Olímpicu Nacional, el CPI y les federaciones deportives nacionales qu'inclúin atletismu, tiru con arcu, yudu, natación, tenis de mesa y powerlifting. Unos cuantos años más llueu, tamién seríen reconocíos pola federación nacional de tenis. L'asociación camudó'l so nome a Comité Paralímpicu de Fixi en 2008 pa cumplir con una directiva del CPI ya incluyir *Paralímpicu* nel so nome. Al empiezu de la hestoria de la organización, les deportistes paralímpicos calteníen la igualdá colos deportistes olímpicos, pero esto camudó a finales de la década de 2000, cola integración d'unos cuantos deportes solamente. El financiamientu ye una razón importante pa la falta de meyora de l'Asociación Paralímpica de Fixi.

El comité nacional tuvo sofitu internacional de la Comisión de Deportes australiana y el Comité Paralímpicu d'Oceanía. Ayudaron al Comité de Fixi a crecer el deporte discapacitáu nel país y llanzar programes d'ufierta n'escueles.

## Referencies

## Enllaces esternos
Paratriatlón

El **paratriatlón** ye una variante del triatlón p'atletes con discapacidá física. El deporte ríxese pola Unión Internacional de Triatlón (ITU), y desendolcóse nun primer eventu paralímpicu celebráu nos Xuegos Paralímpicos de Rio de Janeiro 2016 en Brasil.

La Unión Internacional de Triatlón nel campeonatu añal, inclúi una prueba de distancia con una prueba de natación de 750 metros; montar en bicicleta 20 quilómetros emplegando triciclos, bicicletes, o bicicletes tándem de sielles de ruedes o con un guía, y una carrera a cuerpu de 5 km.
 
Los atletes compiten en seis categoríes d'alcuerdu a la naturaleza de los sos problemes físicos. Nos Xuegos Paralímpicos de Rio de Janeiro 2016 celebróse una carrera sprint de 750 metros que constaba de natación, ciclismu 20 km y 5 quilómetros corriendo.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Web oficial de la Unión Internacional de Triatlón
*Federación Española de Triatlón
Federación Deportiva del Comité Paralímpicu Nicaraguanu

La **Federación Deportiva del Comité Paralímpicu Nicaraguanu** (FEDCOPAN) ye la organización deportiva encargada d'entamar les actividaes paralímpiques en Nicaragua, y ta representada énte'l Comité Paralímpicu Internacional (IPC) dende 2001. La so sede allúgase en Managua, Nicaragua.

El presidente ye Juan Francisco Balladares Petting, quien tomo'l cargu en 2011 con una duración de 4 años pa rematar el so cargu en 2015.

## Historia
El *Comité Paralímpicu Nicaraguanu* naz nel añu 2001, onde por iniciativa d'un grupos d'atletes con discapacidá axúntase pa espresar les sos moliciones énte'l Direutor Executivu del Institutu Nicaraguanu de la Mocedá y el Deporte (INJUDE), darréu tómase la decisión en xunto formar un Comité Paralímpicu n'ámbitu deportivu, que trabaya na ellaboración de los Estatutos que van rexir esti Comité, estes persones fueron: Dionisio Zeledón de parte del INJUDE, Tomás Hernández de parte de l'Asociación de Sielles de Ruedes, Mario Soto de parte de los Non Videntes, Sra. Reyna Hernández de parte de les Persones Sordes y la representante de los Pipitos Ana Isabel.

El Comité Paralímpicu Nicaraguanu (CPANIC), constituyóse oficialmente nel añu 2002, cola integración de 4 asociaciones d'Organizaciones con discapacidá nel ámbitu del deporte siendo estes: Asociación de Padres con Fíos con Discapacidá (Los Pipitos), Asociación de Persones Sordes (ANSNIC), Asociación de Ciegos (OCM-MT), Asociación de Deportes sobre Sielles de Ruedes (ANDSR); y na actualidá integremos una discapacidá más, siendo esta: Asociación de Bandíos d'Un Brazu (Amputaos de miembros cimeros) y siguir integrando más Asociaciones que practiquen deportes con Discapacidá.

Nel añu 2007 llógrase la Personalidá Xurídica del nuesu Comité'l cual llógrase sol nome de Federación Deportiva del Comité Paralímpicu Nicaraguanu baxo les sigles FEDCOPAN, sumiendo les sigles de CPANIC.

## Deportes

## Xunta Directiva

## Referencies
Comité Paralímpicu d'Oceanía

El **Comité Paralímpicu d'Oceanía** ye una organización paralímpica allugada na ciudá de Sydney, Australia. Ye una organización internacional formada polos siete comités paralímpicos nacionales d'Oceanía.

## Historia
El Comité Paralímpicu d'Oceanía formóse en 2006, cuando la Federación Fespic foi estremada en dos instituciones separtaes, dando orixe al Comité Paralímpicu d'Oceanía y el Comité Paralímpicu Asiáticu.

## Miembros

## Eventos

### Xuegos de la FESPIC
* 1975: Beppu.
* 1977: Parramatta.
* 1982: Ḥong Kong.
* 1986: Surakarta.
* 1989: Kobe.
* 1994: Beixín.
* 1999: Bangkok.
* 2002: Busan.
* 2006: Kuala Lumpur.

### Xuegos de la Mocedá de la FESPIC
* 2003: Ḥong Kong

## Ver tamién
* Comités Olímpicos Nacionales d'Oceanía

## Referencies

## Enllaces esternos
*Sitiu web oficial
Comité Paralímpicu Nacional

Un **Comité Paralímpicu Nacional** ye una organización deportiva responsable de los deportistes discapacitaos del so país y que ta adscrita al Comité Paralímpicu Internacional (CPI).

## Comités per continente
Nel añu 2012 esistíen 174 miembros del CPI, pero namái dellos países unvien deportistes a los Xuegos Paralímpicos. Tán partíes en cinco organizaciones rexonales:

## Referencies

## Enllaces esternos
* Comité Paralímpicu Internacional
Comité Paralímpicu Angolanu

El **Comité Paralímpicu Angolanu** (**CPA**) ye la organización que coordina'l deporte paralímpicu n'Angola. Alcuéntrase na ciudá de Luanda y ta afiliáu al Comité Paralímpicu Africanu y al Comité Paralímpicu Internacional.

## Historia
El Comité Paralímpicu Angolanu foi fundáu'l 10 de payares de 1994 so la denominación d'Asociación del Deporte pa Deficientes d'Angola (ADDA). El 10 d'avientu de 1996 pasó a denominase *Federación Angolana de Deportes pa Deficientes* (FADD) y el 14 de setiembre de 2000 foi rebautizáu como Comité Paralímpicu Angolanu.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu web oficial del Comité Paralímpicu Angolanu
* Estaya d'Angola nel Comité Paralímpicu Internacional
Comité Paralímpicu de Chile

El **Comité Paralímpicu de Chile** ye la organización deportiva qu'exerz como Comité Paralímpicu Nacional en Chile, fundada'l 20 d'agostu de 2013. La so sede allúgase en Santiago, Chile, y el so actual presidente ye Ricardo Elizalde.

## Historia
Tuvo como antecedentes la **Federación de Deportistes Lisiaos de Chile** (Fedilichi), creada en 1985, creada pa entamar la participación chilena nos Xuegos Parapanamericanos, y la **Federación Paralímpica de Chile** (Feparachile), fundada en 1992, que llogró la representación de Chile énte'l Comité Paralímpicu Internacional (CPI) y foi reconocida oficialmente pol Comité Olímpicu de Chile (COCh) en 1995.

En 1996 llevó la primer delegación chilena oficial a los Xuegos Paralímpicos d'Atlanta 1996; nos Xuegos Paralímpicos de Barcelona 1992 yá participaren deportistes chilenos —Víctor Valderrama en llevantamientu de peses y Gabriel Vallines en natación—, sicasí ello foi pola invitación direuta que se realizó a países llatinoamericanos que nun participaren na cita paralímpica. La federación llogró la so personalidá xurídica'l 21 d'avientu de 2000.

Problemes económicos —una delda de CLP 5 599 480— llevaron a la Feparachile a la so desafiliación del COCh n'abril de 2012. El 27 de marzu de 2013, el COCh constituyó la Comisión Ad hoc Paralímpica, integrada por Ricardo Elizalde Bravo, Alberto Vargas Peyreblanque, Rafael Rossi Serrano y Patricio Delgado Gallardo, que derivó na fundación del **Comité Paralímpicu de Chile** 20 d'agostu de 2013.

## Deportes

### Branu

### Iviernu

## Ver tamién
* Chile nos Xuegos Paralímpicos
* Chile nos Xuegos Parapanamericanos

## Referencies
Comité Paralímpicu de Tonga

El **Comité Paralímpicu Nacional de Tonga** (n'inglés: *Tonga National Paralympic Committee*) ye'l Comité Paralímpicu Nacional que representa a Tonga. Esta organización ye la responsable de les actividaes deportives paralímpiques nel país y representa a Tonga nel Comité Paralímpicu Internacional.

## Ver tamién
*Tonga nos Xuegos Olímpicos

## Referencies

## Enllaces esternos
*Sitiu web oficial del Comité Paralímpicu de Tonga
Comité Paralímpicu Européu

El **Comité Paralímpicu Européu** (n'inglés: *European Paralympic Committee*, EPC) ye una organización ensin ánimu d'arriquecimientu, formada polos distintos Comités Paralímpicos Nacionales y otres entidaes europees, xunto con delegaciones europees d'instituciones internacionales de deporte pa discapacitaos. Ye tamién responsable de coordinar y supervisar les competiciones a nivel européu de deporte paralímpicu, amás de la so potestá disciplinaria y sancionadora.

El Comité foi creáu en 1991, adoptando la so denominación actual en 1999.

L'EPC ta formáu por 47 Comités Paralímpicos Nacionales europeos, 4 cañes europees d'organizaciones internacionales de deporte pa discapacitaos y una federación independiente de deporte paralímpicu.

Los órganos de gobiernu y representación son l'Asamblea Xeneral y el *Comité Executivu*.

L'Asamblea añal ye'l preséu de discutiniu de tolos temes rellacionaos col so ámbitu d'actuación, destacando'l congresu celebráu en 2002 sobre "Harmonización de Procedimientos y Policía Antidopaxe nos deportes europeos p'atletes con discapacidá", con notable ésitu collecháu.

L'EPC centra les sos actividaes na fechura de competiciones a nivel européu nos siguientes deportes: esquí alpín, tiru con arcu, atletismu, ciclismu, ḥoquei sobre xelu en siella de ruedes, natación, esquí nórdicu, bolos, baille en siella de ruedes, *[[powerlifting]]* y otros.

Dende l'añu 2005 y anguaño'l so presidente ye l'ex-atleta español Enrique Sánchez-Guijo.

## Miembros
Na tabla siguiente llístense los Comités Paralímpicos nacionales, col añu de la so creación. Tamién s'amuesa l'añu nel que fueron reconocíos pol Comité Paralímpicu Internacional en casu de que seya distintu. 

## Referencies

## Enllaces esternos
*Comité Paralímpicu Européu (n'inglés).
Tigranocerta

**Tigranocerta** (n'armeniu, Տիգրանակերտ, treslliteráu como "Tigranakert" o tamién "Dikranagerd" n'armeniu occidental; Tigranocerta ye la forma llatina) yera una ciudá que posiblemente s'atopaba cerca de l'actual Silvan (Turquía), al este de Diyarbakır. Foi fundada pol emperador armeniu Tigranes el Grande nel sieglu primeru e.d.C. Tigranocerta foi fundada como capital del Imperiu armeniu con vistes a qu'ocupara una posición central al empar que la estensión del imperiu diba aumentando. Foi una de les cuatro ciudaes d'Armenia que tomaron el nome de Tigranocerta.

Tigranes espulsó a munchos habitantes de los sos llares p'aumentar la población de la ciudá. Naquel tiempu Armenia estendiérase hasta'l Mar Caspiu pel este, escontra Capadocia central pel oeste, y escontra Xudea pel sur, llegando a rexones tan alloñaes como'l llugar nel que na actualidá s'atopa'l Krak des Chevaliers. Un exércitu romanu empobináu por Luciu Liciniu Lúculu ganó a Tigranes na batalla de Tigranocerta nes proximidaes de la ciudá nel añu 69 enantes de nuesa era, dempués d'ello saquió la ciudá unviando a los sos habitantes de vuelta a los sos llugares d'orixe. Mientres les conquistes orientales de Pompeyu'l Grande, Tigranocerta foi prindada de nuevu anque por poco tiempu por Roma, que la volvió a perder cuando foi devuelta a Tigranes el Grande en cuenta de una indemnización de 6.000 talentos. Roma volvió tomar la ciudá cuando Corbulón, mandáu a la cabeza d'una lexón romana, ganó a Tiridates mientres la rebelión armenia del añu 64 d.C. Mientres el periodu otomanu, los armenios que vivíen en Diyarbekir denomaben a la so ciudá "Dikranagerd" y el xentiliciu qu'usaben pa sigo mesmos yera "Dikranagerdtsi". En realidá entá s'alderica l'allugamientu de l'antigua Tigranocerta, pero nun ye probable que tuviera en Diyarbekir, una ciudá que na Antigüedá foi conocida como Amida.

## Historia
Los mercaos de la ciudá enllenáronse de mercaderes de tol mundu antiguu que trataben colos sos productos. Tigranocerta convirtióse llueu nun importante centru comercial y cultural del Oriente Próximu. L'emperador fixo construyir un teatru nel qu'actores tanto griegos como armenios representaben traxedies y comedies. La cultura helenística mientres la Dinastía Artáxida exerció una fuerte influencia na ciudá, el griegu yera la llingua oficial *de facto* na ciudá. Tigranes estremó la Gran Armenia, nucleu del Imperiu, en cuatro rexones o virreinatos principales, en función de criterios estratéxicos. Tres el saquéu, nel que se destruyeron estatues y templos, la ciudá foi afarada. Una importante cantidá d'oru y plata foi conducida a Roma como botín de guerra. Lúculu tomó la mayor parte de los metales preciosos de les estatues fundíes, lo mesmo que de vasos, copes y otros bienes de valor. Mientres, el pillaxe la mayoría de los habitantes fuxó de la ciudá. Tamién el teatru foi campera de les llapaes. La ciudá nunca se recuperó de la devastación.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Ancient and premodern Armenia.
* "Armenia's 12 Capital Cities" Exhibition Opened in Paris.
Arethusana arethusa

***Arethusana arethusa*** ye una especie d'inseutu lepidópteru perteneciente a la familia de les Nymphalidae, subfamilia Satyrinae.Ye la única especie del xéneru *Arethusana*.

La especie Arethusana arethusa foi descrita por Johann Nepomuk Cosmas Michael Denis y Ignaz Schiffermüller en 1775, sol nome inicial de Papilio arethusa. foi reclasificada en 1951 pola entomólogu francés Hubert de Lesse nel xéneru monotípoco Arethusana.

## Descripción
Pintes ocres  ye de color ocre con una ancha banda submarginal  mariella naranxa, y un visible ocelu negru nel ápice de les ales anteriores.

L'envés de les anteriores ye mariellu anaranxáu bordiáu más o menos llargamente de marrón, col visible ocelu negru discretamente pupilado al ápice de les ales anteriores ente que l'envés de les posteriores ta marcáu d'una banda clara y de nervaduras blanques bien visibles.

### Gata
La so gata ye de color beige con rayes llonxitudinales color marrón gastáu.

## Bioloxía

### Periodu de vuelu y envernía
Univoltinu, la Pintes ocres vuela nuna xeneración de mediaos de xunu a empiezos de setiembre.

### Plantes güéspedes
Les plantes güéspedes de la so canesba son diverses, como les *Festuca*, les *Dactylis*, les *[[Poa]]* y *Bromus erectus*

## Ecoloxía y distribución
La Arethusana arethusa esta presente en Marruecos, nel Europa (España, Portugal, Francia) nos balcaness (Eslovaquia, Albania, Grecia), Turquía y Oriente Mediu hasta n'Arménia, sur de Rusia y suroeste de Siberia.

En Marruecos, ye *Arethusana arethusa aksouali*, que ye un endemismu de los montes del Toubkal y namái presente nesti llugar.

El pequeñu montascosu, la Pintes ocres, esti presente na mayoría de los departamentos de la Francia metropolitana salváu los departamentos de Bretaña, de Vosgos, d'Altu Saona y Alsacia, de Creuse, de Puy-de-Dôme, de Allier y d'Altu Loira, de Pas-de-Calais, de Gers y Córcega.

### Biotopu
La Pintes ocres gusta-y les zones yerboses, arbustives, márxenes de monte, y ribayos predresos, vuela hasta los 1 700 metros.

### Sinónimos
* *Papilio arethusa* [Schiffermüller], 1775 Protonyme
* *Papilio erythia* Hübner, 1805 
* *Hipparchia arethusa* [Otakar Kudrna]
* *Arethusana dentata* (Frayer, 1834) 
* *Satyrus boabdil* Rambur, 1840 
* *Satyrus dentata* Staudinger, 1871,.

### Taxonomía
* *Arethusana arethusa aksouali* Wyatt, 1952 a Marruecos.
* *Arethusana arethusa heptapotamica* (Stauder, 1924)
* *Arethusana arethusa pontica* (Heyne, [1895].

### Proteición
Ta protexíu na rexón Islla de Francia según figura na publicación a esti fin del 22 de xunetu de 1993 relativu a la llista de los inseutos protexíos en rexón "Islla de Francia".

## Notes y referencies



### Venceyos esternos
*  euru butterflies
*  butterfly  Guía
*  caparines de Poitou-Charentes
*  http://www.leps.it/indexjs.htm?SpeciesPages/ArethAreth.htm Moths and Butterflies of Europa and North Africa]

### Bibliografía
* Guía de les caparines d'Europa y d'África de Norte, Delachaux y Niestlé, Tom Tolman&Richard Lewington, ISBN 978-2-603-01649-7
* Lionel G. Higgins y Norman D. Riley (1988). *Guía de les caparines d'Europa.* Delachaux y Niestlé (Lausana).
Comité Paralímpicu Nacional de Zambia

El **Comité Paralímpicu Nacional de Zambia** (n'inglés: *National Paralympic Committee of Zambia*) ye'l Comité Paralímpicu Nacional que representa a Zambia. Esta organización ye la responsable de les actividaes deportives paralímpiques nel país y representa a Zambia nel Comité Paralímpicu Internacional. Foi fundáu en 2005, sustituyendo a la Federación Deportiva de Persones con Defectu de Zambia. La institución ye financiada pol gobiernu del país, p'asegurar la formación d'entrenadores p'atletes con discapacidá, pa facilitar la formación de clubes deportivos, entamar competiciones de los deportes paralímpicos, identificar y entrenar a mozos atletes y aumentar l'enfotu d'estos postreros. El so primer presidente foi l'exatleta paralímpicu de maratón en siella de ruedes Lango Sinkamba.

## Referencies

* «Zambia». *paralympic.org* (n'inglés). Consultáu'l 30 d'agostu de 2016.
Comité Paralímpicu de Xeorxa

El **Comité Paralímpicu de Xeorxa** ye'l Comité Paralímpicu Nacional de Xeorxa. Ye una organización ensin ánimu d'arriquecimientu qu'escueye equipos y recalda fondos pa unviar competidores xeorxanos a los acontecimientos de deporte paralímpicu entamaos pol Comité Paralímpicu Internacional (IPC).

Giorgi Chakvetadze ye'l presidente de la organización. El vicepresidente ye Tinatin Revazishvili. Irma Khetsuriani, un miembru del Georgian nacional esgrima en siella de ruedes, trabayos pal Comité Paralímpicu de Xeorxa como un direutor d'oficina.

El comité d'esti país foi establecíu en 2003. El país unvió competidores a los Xuegos Paralímpicos de 2008 per primer vegada. David Maisuradze yera'l presidente de la organización de 2003 a 2011. En 2011, la organización aprobó una carta nueva y Levan Odisharia convirtióse nel nuevu presidente. En 2013, el comité robló un conveniu de collaboración col Ministeriu de Defensa de Xeorxa, coles mires d'integrar soldaos firíos nel programa paralímpicu. En 2014, l'atleta kenyanu de siella de ruedes Anne Walufa visitó'l Comité como parte de la Fundación Agitos WoMentoring. Atopóse ellí al mentor Revazishvili, un competidor ecuestre.

## Referencies
Erebia euryale

***Erebia euryale*** ye un lepidópteru ropalocero de la familia Nymphalidae.  

## Distribución
Sierres d'Europa dende'l norte d'España hasta los Balcanes, Urales y Península de Kanin. En la península Ibérica  alcuéntrase nel Cordal Cantábricu y Pirinéu.

## Hábitat
Praos alpinos húmedos,  con yerba abondoso, de cutiu acomuñada a pinares; árees abiertes ente carba en ribayos predresu, zones yerboses percima de montes. de 1200-2000 metros.  
### Plantes nutricies
La gata aliméntase de *Anthoxanthum odoratum* y *Deschampsia cespitosa*, Sesleria varia, Festuca ovina, Festuca rubra, Festuca alpina, Poa nemoralis, Carex flacca.

## Periodu de vuelu y envernía
Ye Univoltina, una xeneración ente finales de xunetu y medios d'agostu, según l'altitú y la llocalización. El desenvolvimientu llarval trescurre mientres dos temporaes.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Biodiversidá Virtual   
* European Butterflies (inglés) 
* Asturnatura
Echmiadzin

**Echmiadzín** o **Ejmiatsín** (armeniu: Էջմիածին) ye la ciudá más santa d'Armenia y la sede del *katholikos*, el xefe de la Ilesia apostólica armenia. Ta na provincia d'Armavir, cerca de 20 quilómetros al oeste d'Ereván.

La ciudá foi fundada como Vardkesaván nel sieglu IV o III e.C. El rei Vagharsh (r. 117-140) fixo camudar el nome a **Vagharshapat** (armeniu: Վաղարշապատ), qu'aínda persiste como la denominación oficial de la ciudá. Mientres delles décades la ciudá convirtióse na capital d'Armenia y siguió siendo la ciudá más importante del país hasta'l sieglu IV.

Históricamente, el puntu más importante de la ciudá ye la catedral d'Echmiadzin. Foi construyida orixinalmente por San Gregoriu l'iluminador como basílica, ente 301-303, cuando Armenia yera l'únicu país nel mundu onde la relixón cristiana yera la relixón del estáu. Según los escritos armenios del sieglu V, San Gregoriu tuvo una visión de Cristu baxando del cielu y cutiendo la tierra con un martiellu d'oru pa demostrar onde tenía de construyise la catedral. Poro, el patriarca dio a la ilesia y la ciudá'l nuevu nome d**'Echmiadzín**, que puede traducise como "el llugar au amiyó l'Únicu Niciáu".

La Catedral d'Echmiadzin figura ente'l Patrimoniu de la Humanidá pola UNESCO.

## Referencies

## Enllaces esternos
Erebia lefebvrei

***Erebia lefebvrei*** ye un lepidópteru ropalóceru de la familia Nymphalidae.(E. Lefebvrei Boisduval 1828).
 

## Distribución
Habita distintes zones del Cordal Cantábricu, Pirinéu. N'España alcuéntrase en Picos d'Europa, Sierra de la Demanda, puertu de Benasque, Puigmal y picu de Finestrelles; en Francia vive dende los Pirinéu atlánticos hasta los montes Carlit y Canigó.

Vuela ente 1.700 y 2.700 metros d'altitú.


Erebia lefebvrei MHNT 2013.0.336 Vallée d'Estaube Hautes-Pyrénées - ventral.jpg|*Erebia lefebvrei*
Erebia lefebvrei MHNT 2013.0.336 Vallée d'Estaube Hautes-Pyrénées - dorsal.jpg| *Erebia lefebvrei* △


## Hábitat
Zones caliares, bien inclinaes bordiaes per árees yerboses; análogamente, tamién otros zones predreses. 

La gata aliméntase probablemente de gramínees del xéneru *Festuca* y *[[Poa]]*.

## Periodu de vuelu y envernía
Ye Univoltina, vuela nuna xeneración al añu, ente finales de xunu y finales d'agostu, según l'altitú y la llocalidá. 

Envierna como canesba mientres dos años.

## Comportamientu
Vuela cerca de les roques y de cutiu párase a reposar. 

Pon los güevos individualmente.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Biodiversidad Virtual.  
* Asturnatura
Yerevandashat (ciudá antigua)

**Yervandashat** ( n'armeniu:Երվանդաշատ), yera una ciudá y una de les capitales históriques d'Armenia, qu'actuó como capital ente'l 210 y 176 aC. mientres el dominiu de la dinastía Oróntida d'Armenia y el principiu de los sos socesores:dinastía artáxida.

## Historia
Yervandashat foi construyida alredor del 210 aC po l'últimu rei oróntido Orontes IV d'Armenia. Edificarser na vera derecha del ríu río Aras, nel cantón de Arsharunik de la provincia de Ayrarat del Reinu d'Armenia. Taba asitiada a 1 quilómetru al este de la moderna llocalidá d'Armenia de Yervandashat, na actual Provincia d'Iğdır, de Turquía.

Según Moisés de Corene, Orontes fundó Yervandashat pa reemplazar Armavir como la so capital dempués de que Armavir quedara ensin agua por un cambéu del ríu Aras .

L'antigua ciudá de Yervandashat foi destruyida pol exércitu del rei persa Sapor II nel añu 360 aC.

El sitiu arqueolóxicu nun foi oxetu d'una investigación importante, pero de manera preliminar, les fortificaciones y dellos restos de palacios fueron descubiertos.

## Referencies
Dvin

**Dvin** (n'armeniu: Դվին; en griegu: Δουσιος, Τισιον) yera una gran ciudá comercial, la capital d'Armenia nel Alta Edá Media. Les sos ruines tán asitiaes na provincia de Ararat, cerca del pueblu del mesmu nome. Foi incluyida na llista del patrimoniu de la Humanidá de la UNESCO l'añu 1995.

Foi construyida en 335 por Cosroes III d'Armenia, sobre les ruines d'un antiguu asentamientu y fortaleza del segundu mileniu e.C. Dende entós la ciudá convertirse na principal residencia de los reis armenios de la dinastía arsácida. Llegó a tener una población d'unos 100 000 habitantes, que se dedicaben a toa clase d'oficios y artes, artesaníes, comerciu, pesca, etc. El 13 de febreru del añu 863, un terremotu dexó un saldu de dellos miles de muertos. Trenta años dempués, el 28 d'avientu del 893, un terremotu entá más devastador dexó un saldu de 70 000 muertos.  En 1236, la ciudá foi dafechu destruyida polos mongoles.

## Nombre
Fuentes lliteraries antigües armenies cuasi siempres dan el nome de l'antigua ciudá de Dvin como Dwin o Duin. Autores posteriores favorecieron la denominación Dvin, que ye la forma más común emplegada na lliteratura académica. La pallabra ye d'orixe pérsicu y significa la llomba.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Iranica.com (artículu sobre Dvin na *Enciclopedia iránica*).
Tigranakert (Artsakh)

**Tigranakert** (n'armeniu, Արցախի Տիգրանակերտ), Arts'akhi **Tigranakert**) ye'l nome d'una antigua ciudá armenia que data del periodu helenísticu. Ye una de les ciudaes antigües del pandu armeniu que llevaron el mesmu nome, n'honor del rei armeniu Tigranes el Grande (r. 95–55 e.d.C.), anque dellos eruditos apuntaron qu'esti Tigranakert en particular podría tar fundáu pol padre de **Tigranes el Grande**, Tigranes I (r. 115–95 e.d.C.). Ocupa una estensión d'unes 50 hectárees y alcuéntrase na provincia de Martakert na República de Nagorno Karabakh, autoproclamada independiente y *de jure* na llocalidá d'Aghdara n'Azerbaixán, unos cuatro quilómetros al sur del ríu Jachenaget.

## Historia
Los arqueólogos daten la fundación de Tigranakert unos ochenta años enantes del entamu de nuesa dómina, mientres el reináu del rei Tigranes el Grande. Robert Hewsen punxo en dulda l'atribución a Tigranes II, al nun atopar inda inscripciones o monedes que la xustifiquen y tola identificación basóse nel nome llocal del sitiu. Les ruines de la segunda Tigranakert inda nun s'afayaron, magar que créese que pue tar asitiada nel distritu de Gardman. Tres el cayente de la ciudá na alta Edá Media, caltúvose'l nome de "Tigranakert" nes formes llocales de Tukrakert (Տըկրակերտ) y Turnakurt (Տըրնակուրտ).[6]

## Escavaciones
Les escavaciones en Tigranakert empezaron en marzu de 2005 y siguieron baxo la direición del *Hamlet Petrosyan del Institutu d'Arqueoloxía y Etnografía de l'Academia Armenia de Ciencies*. Los arqueólogos sacaron a la lluz dos de les muralles principales de la ciudá, según torres d'estilu helénicu y una ilesia armenia d'ente los sieglos V y VII. En 2008, l'equipu d'escavación tuvo problemes de financiamientu, anque les autoridaes de la República de Nagorno Karabakh prometieron asigna-yos 30 millones de drams por que sigan coles sos investigaciones.

En xunu de 2010 inauguróse na antigua ciudá d'Ağdam (güei en ruines), un muséu dedicáu al estudiu y la preservación d'oxetos estrayíos de les ruines de Tigranakert.

## Galería

File:Tigranakert museum 11064.JPG|Muséu sobre Tigranakert n'Ağdam.
File:Tigranakert museum 11065.JPG|Restu de Tigranakert exhibíu nel muséu.
File:Tigranakert2.jpg|Vista de Tigranakert.
File:Tigranakert3.jpg|Vista de Tigranakert.


## Ver tamién
* Llista de castiellos d'Armenia

## Referencies

## Bibliografía
*    
* 

## Enllaces esternos
Erebia manto

***Erebia manto*** ye un lepidópteru ropalóceru de la familia Nymphalidae, (Denis & Schiffermüller, 1775).  

Los adultos, de tamañu medianu, caracterizense pola ausencia o cuasi desapaición de los ocelos, anque presenta enforma polimorfismu.

## Distribución
Atópase n'Europa: Alpes Marítimos, nordeste de Isère hasta l'Alta Saboya, Vosgos, centru de los Alpes hasta los Alpes Julians, los Tatra y Cárpatos, Bosnia y Herzegovina, Picos d'Europa, Pirinéu y Macizu Central. N'España vive la subespecie *constans*.

## Hábitat
Praos húmedos con flores, escamplaes de monte; a gran altitú habita en pindies y praos con yerba d'altor moderáu. La gata, de vezos nocherniegos, alimentense de *[[Festuca rubra]]* y posiblemente otres especies del xéneru.

## Periodu de vuelu y envernía
Ye Univoltina, una xeneración al añu, ente principios de xunetu y principios de setiembre. Cada exemplar envierna nos primeros estadios del so desenvolvimientu, como canesba, mientres dos temporaes.

En Picos d'Europa vuela percima de 1 500 metros.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Biodiversidá Virtual  
* European Butterflies 
* Asturnatura
Las Murias de Babia

**Las Murias de Babia** ye una llocalidá española perteneciente al conceyu de Cabrillanes (tradicionalmente conceyu de Babia Alta, de riba, o de Suso) na contorna de Babia, provincia de Lleón.

## Xeografía
Alcontráu na parte occidental lleonesa del Cordal Cantábricu. Atópase a un altor de 1.292 metros, na parte más baxa del valle de Llagu de Babia. Ye unu de los valles de menores dimensiones de Babia Alta, con menos de 5 km de llargor, que conflúi nel ampliu valle del río Lluna. Trátase d'un valle d'orixe glaciar, una caña llateral del antiguu glaciar del valle del Sil, la so cabecera foi disectada pola erosión del ríu Sil. Na so parte alta tien un tramu de valle muertu ocupáu parcialmente por una llaguna (Llaguna Grande o de Llagu de Babia). La zona de Las Murias presenta'l conxuntu morreico más completu rellacionáu col glaciar del Sil.Forma parte de la Reserva de la Biosfera de Babia (Elementu de la RB Gran Cantábrica).

La peña “La Cresta” (2067m) ye la más destacable de les qu'arrodien al pueblu. Nella ta la fonte de Michán, que les sos agües flúin de forma intermitente.

El pueblu ta bien tremáu y estrémase en dos barrios.

## Toponimia
"Muria" tien el significáu de "paré"; el plural "muries" alude a restos de construcciones derruidas, o a fai referencia a montoneres de cantares que s'asitien nes tierres de llabranza pa delimitar los terrenes.

## Historia
Na dómina medieval, según dellos historiadores, esistió una ermita na paraxa denominada “Los Oteros”.

Na actualidá namái s'atopa la Ilesia Parroquial de San Mamés, documentada dende 1767, pero posiblemente construyida a finales del sieglu XV o principios del XVI. Cabo destacar que la ilesia permaneció en mala traza bona parte de la so historia. Sufre una fonda remodelación nos años sesenta que lu quita de los sos retablos y puerta d'entrada orixinales. Na actualidá tien cobertoria de fibrocemento, que ruempe cola sintonía d'otres ilesies de la zona.

Na década de los ochenta produciéronse más de la metá de los robos y furtos d'arte relixoso denunciaos en trenta años na provincia de Lleón. En 1982, la Ilesia de San Mamés sufre'l robu de dos motes, un copón, dos patenas y una custodia de plata.

## Población

## Referencies
Puertu de Somiedo

El **puertu de Somiedo** ye un puertu de monte asitiáu nel cordal Cantábricu a una altitú de 1485 metros.

Comunica'l Principáu d'Asturies con Castiella y Llión; concretamente, el conceyu asturianu de Somiedo col términu municipal lleonés de Cabrillanes.

La carretera que la traviesa recibe la denominación AS-227 na aguada asturiana y -LE-495 na lleonesa.

Na so redoma nacen los ríos Somiedo y Sil.

Esta en plenu Parque natural de Somiedo, reserva de la Biosfera.

## Referencies

## Enllaces esternos
*http://mas.lne.es/toponimia/index.php?leer=318&pallabra=xii Etimoloxía na obra Toponimia de Asturias
*
Erebia meolans

***Erebia meolans*** ye un lepidópteru ropalóceru de la familia Nymphalidae. E. meolans de Prunner 1798. Piamonte, Italia.

## Distribución
Cordales de la metá oeste d'Europa. Na península Ibérica alcuéntrase a la Sierra de Gredos, Sierra de Guadarrama, Cuenca, Teruel, Castellón, Sierra de la Demanda, Cordal Cantábricu, Pirinéu, Prepirineu y Montseny.

## Hábitat
Claros de monte yerbosos y con flores. La gata aliméntase de *Agrostis capillaris*, *[[Deschampsia flexuosa]]*, *Nardus stricta*, *[[Festuca ovina]]* y *Festuca iberica*.

## Periodu de vuelu
Univoltina, una xeneración al añu ente finales de mayu y medios d'agostu, según la llocalidá.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Biodiversidá Virtual  
* European Butterflies (inglés)
* Asturnatura
Bagaran

**Bagaran** (Armeniu: Բագարան), yera una ciudá na antigua fundada mientres el reináu de la dinastíal Oróntida. Ye una de les capitales kistóriques d'Armenia.

## Historia
### Antigua y medieval
Según l'historiador armeniu Movses Khorenatsi, Bagaran foi fundada mientres el sieglu III aC por rei Orontes IV d'Armenia. Rápido convirtióse nel centru relixosu d'Armenia, en sustitución de Armavir como'l sitiu espiritual principal de los templos paganos de los oróntidos. Dempués de que cayida de la dinastía Oróntida y l'ascensu de la dinastía Artáxida, el rei Artaxias I movió tolos monumentos paganos de Bagaran y reasitiar na so capital de nueva construcción d'Artashat, fundada nel añu 176 aC.

Mientres la segunda metá del sieglu VI, Bagaran xunto con tol cantón de Arsharunik convertir en propiedá de los príncipes Kamsarakan. La Ilesia de San Teodoro construyir ente los años 624 y 631, convirtiéndose n'unu de los principales puntos de referencies de Bagaran. Les inscripciones na ilesia de San Teodoro de Bagaran atopar na parte esterior de tol edificiu, a partir de la cara norte del ábside occidental y percorriendo al traviés del norte, nes cares orientales y del sur.

La dinastía Bagratuni fíxose cargu de la ciudá mientres el sieglu VIII. Nel 895, dempués del establecimientu del Reinu d'Armenia, Bagaran convertir na capital d'una Armenia independiente sol rei Ashot I. El so socesor Smbat I treslladó la capital a Shirakavan nel 890. So la dinastía Bagratuni, Bagaran siguió siendo unu de los centros más prósperos del reinu armeniu. Munchos miembros de los gobernantesl Bagratuni, incluyendo Ashot I, fueron soterraos en Bagaran.

Aun así, nel añu 1045, Bagaran xunto con capital Ani foi invadida polos bizantinos. En 1064, la ciudá foi atacada y destruyida en gran midida pol selyúcida. Mientres el sieglu XII, el Shah-Armens fíxose cargu de Bagaran. En 1211, la ciudá foi gobernada de volao polos príncipes Zakarid d'Armenia antes de ser invadida pol mongols en 1236. En 1394, Bagaran foi finalmente destruyida por Tamerlán.

## Referencies
Billón

Un **billón** ye, na escala numérica llarga, la d'usu habitual n'España y la mayoría de los países d'Europa, un millón de millones, esto ye, **10<sup>12</sup>**.

Nel sistema internacional d'unidaes represéntase col prefixu **tera**.

**1 billón=10<sup>12</sup>=1.000.000.000.000**

## El billón (''billion'') de los países de fala inglesa
Nel sieglu XVII hebo una corriente de matemáticos qu'adoptó'l nome de *billion* (o'l so equivalente notres llingües) pa referise a una cantidá de mil millones (10⁹), un númberu que los falantes d'otres llingües nomaben millardu (del francés *milliard*). 

Esti ye, anguaño, el significáu que caltién la pallabra nel inglés faláu nos Estaos Xuníos, el portugués faláu en Brasil, el griegu y el turcu, ente más otres llingües. No que cinca al inglés británicu, tardó bien de tiempu n'aceptar el significáu de billion como equivalente a mil millones. Sicasí, por influyencia del inglés d'Estaos Xuníos, a finales de la Segunda Guerra Mundial yá taba espardíu'l so usu, y el gobiernu británicu declaró oficialmente en 1974 qu'esi yera'l so valor, axeitándose asina a l'acepción norteamericana de la pallabra. 

Hai que dicir tamién, no que cinca a esta cuestión, que'l billón de la llingua asturiana ye l'equivalente, n'inglés, al *trillion*, mentantu que n'asturianu un trillón ye un millón de billones.

## Referencies