open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Islla d'Isabel II

La **islla de [[Sabela II d'España|Sabela II]]** conforma, xunto cola islla del Congresu y la islla del Rei, l'archipiélagu de les islles Chafarines, plaza de soberanía española asitiada nel mar Mediterraneu, frente a la mariña norte d'África, tien 15,3 hectárees. El so nome provién de la reina española homónima. España tomó posesión d'ella, al igual que del restu de les Chafarines, ensin protestes nin reclamos per parte de Francia y Marruecos.

La islla ta constituyida fundamentalmente por andesitas piroxénicas. Na zona ensin ocupar pola base militar, que la so superficie ronda la metá de la islla, topáronse 58 especies botániques distintes.

## Población

Ye la única islla habitada de los trés. Anque llegó a cuntar con una población cercana a los mil persones, na actualidá namái s'atopa nella una guarnición militar, amás de personal del Ministeriu de Mediu Ambiente d'España, por ser les islles un Abellugu Nacional protexíu pola riqueza de les sos especies naturales.

Mientres los meses de branu vive tamién na islla un grupu d'arqueólogos que realicen escavaciones nel xacimientu neolíticu descubiertu na Islla del Congresu, llamáu El Zafrín, del V mileniu edC, encabezaos pol Institutu de Cultura Mediterránea. El xacimientu ye un pobláu al campu del que se llograron dellos miles de fragmentos cerámicos de tipu cardial.

## Edificaciones
La islla cunta con distintes edificaciones de calter castrense. Amás, cuenta con edificios como la ilesia de La nuesa Señora de la Concepción y la Torre de la Conquista, dambes de mediaos del sieglu XIX, amás d'un faru, construyíu a principios del sieglu XX.

### Ilesia de La nuesa Señora de la Concepción
Amás de los edificios ya instalaciones de calter militar, cunta la islla con una ilesia de nave única d'alredor de doscientos cincuenta metros cuadraos construyida ente 1851 y 1853 so la advocación de la Virxe de la Concepción, que s'atopa anguaño en grave estáu d'abandonu. Foi'l vicariu interín de la ilesia parroquial de Melilla, Bartolomé de Fuentes, quien punxera a les tres islles so la advocación de la Virxe el mesmu día de la ocupación, el 6 de xineru de 1848. Foi rehabilitada nuna ocasión, en 1951.

## Ver tamién
* Islles Chafarines

## Referencies
Cabila

**Cabila** ye un términu d'orixe árabe utilizáu pa designar tanto a les tribus d'árabes y bereberes del norte d'África como al territoriu onde s'asientan. Según la definición del antropólogu David Montgomery Hart, una cabila ye una "unidá homoxénea ya independiente política y socialmente qu'ocupa una zona determinada."

Mientres el protectoráu español de Marruecos, les cabilas fueron la base de la organización político-alministrativa nel ámbitu territorial. Caúna d'elles taba gobernada por un caíd, anque dalgunes aguantáronse a aceptar la estructura impuesta pola alministración colonial y fueron alministraes direutamente por interventores militares.

## Referencies

## Enllaces esternos
Procurador en Cortes

**Procurador en Cortes** ye una denominación propia del parllamentarismu español, usada pa referise a la persona escoyida o designada pa representar distintes comunidaes nes distintes Cortes.

Nes antigües Cortes de Castiella y, polo xeneral, en les del Antiguu Réxime, solíase denominar «procurador» al representante designáu peles ciudaes y villes y que s'apiguraba n'unu de los trés *brazos*: eclesiásticu, nobiliariu y *[[Tercer Estáu|común]]*. La Constitución española de 1812 usó'l términu de «diputaos» pa los miembros de les Cortes Xenerales. El Estatutu Real de 1834 estableció les Cortes Xenerales del Reinu, formaes poles cámares denominaes Estamentu de Próceres y Estamentu de Procuradores, los primeres de nomamientu regio y los segundos eleutivos. La denominación de «procurador» sume nes siguientes cartes magnas, que devuelven la forma establecida na Constitución de 1812, pero recuperar cola Llei Constitutiva de les Cortes, qu'establez les Cortes Españoles mientres el réxime franquista, y que teníen el propósitu de romper cola tradición lliberal. De nuevu, la denominación de «procurador» sume de la Constitución española de 1978, sustituyéndose poles de «diputáu» y «senador».

El Estatutu d'Autonomía de Castiella y Lleón de 1983 adopta la denominación tradicional de «procurador» pa los miembros de les modernes Cortes de Castiella y Llión, sede del poder llexislativu de la comunidá. Tamién se denominen asina los miembros de les actuales Xuntes Xenerales d'Álava, órganu llexislativu de la provincia y territoriu históricu d'Álava.

## Ver tamién
* Parllamentarismu español

## Referencies
África Occidental Española

El **África Occidental Española** (**AOE**) foi'l nome de l'agrupación de colonies españoles nel oeste d'África, qu'esistió ente 1946 y 1958. Tenía so la so alministración a los territorios d'Ifni, Cabu Juby, Saguía el Hamra y Río de Oro.

## Historia
La unidá alministrativa foi creada en xunetu de 1946 cola agrupación del territoriu d'Ifni, la zona sur del protectoráu español de Marruecos (conocida como Cabu Juby), la zona de Saguía el Hamra y la colonia de Río de Oro. Dende 1934 estos territorios taben so la xurisdicción de l'Alta Comisaría d'España en Marruecos y, n'última instancia, dependíen de la Direición Xeneral de Marruecos y Colonies. Sicasí, a partir del Decretu de xunetu 1946 pasaron a desligarse del protectoráu de Marruecos y constituyéronse nuna alministración políticu-militar propia, sol nome de «Gobiernu de los territorios del África Occidental Española». Pol mesmu decretu establecióse que los territorios pasaben a depender direutamente de la Presidencia del gobiernu, exercida naquel momentu pol dictador Francisco Franco.

El 14 de xineru de 1958, tres la Guerra d'Ifni ente España y Marruecos, l'agrupación dexó d'esistir. Cabu Juby foi cedíu a Marruecos (alcuerdu de Angra de Cintra, 1 d'abril de 1958). Río de Oro y Saguía el Hamra formaron la provincia española d'ultramar d'El Sáḥara español, en cuantes que Ifni formó otra provincia española d'ultramar.

## Gobernadores xenerales

## Pulicaciones
En Sidi Ifni editóse la publicación selmanal *[[A. O. E.]]* —sigles de «África Occidental Española»— ente 1945 y 1968.

## Ver tamién
* África Occidental Francesa
* Provincia de Ifni

## Referencies

## Bibliografía
* 
* 
* 
* 
*
Provincia d'Ifni

La **provincia de Ifni** foi una provincia española d'ultramar que s'estendía nun pequeñu territoriu colonial asitiáu na mariña occidental del actual Marruecos en redol a la ciudá de Sidi Ifni. Esistió como tal ente 1958 y 1969, anque yá dende 1958 —a raigañu del desenllaz de la Guerra d'Ifni— el control *de facto* per parte d'España de la mayor parte del territoriu viose sustancialmente amenorgáu; llindándose este a la ciudá de Sidi Ifni y la so contorna.

## Símbolos
L'escudu heráldicu de la provincia siguía'l siguiente blasón:

## Historia
;Antecedentes
El 28 d'abril de 1860 el sultán de Marruecos reconoció los derechos españoles sobre Santa Cruz de la Mar Pequeña, una antigua plaza española na mariña atlántica del norte d'África que la so fundación por Diego d'Herrera remontar a 1476. Una comisión hispanu-marroquina favorecida pola Real Academia de la Historia determinó equivocadamente en 1878 l'ancón de Uad Ifni como l'allugamientu de Santa Cruz de la Mar Pequeña; esta postrera na actualidá tender a asitiar en Puertu Cansáu, otru puntu de la mariña atlántica del Magreb. España nun dar# en la ocupación de la colonia de Ifni hasta 1934. El territoriu de Ifni atopábase subdividíu nos distritos Centro (con capital en Sidi Ifni), Norte (con capital en Tiugsa), y Sur (con capital en Telata de Isbuia). Ente 1946 y 1958 Ifni formó parte del África Occidental Española (embrivida como AOE, el conxuntu de colonies y protectoraos d'España na parte occidental del continente africanu), xunto a Cabu Juby, Saguia el Hamra y Río de Oro. Ente 1957 y 1958 llibróse la Guerra d'Ifni ente fuercies franco-españoles y l'Exércitu de Lliberación marroquina.
;Provincia Al
sumir l'AOE, Ifni constituyóse'l 10 de xineru de 1958 nuna provincia d'ultramar, nel marcu según dellos académicos de «una campaña de llexitimación histórica de la presencia colonial española n'África». Tres la guerra, España solo pudo caltener control efectivu *[[de facto]]* sobre'l perímetru de la ciudá de Sidi Ifni. A diferencia del casu de los territorios d'El Sáḥara Occidental, yá dende 1963 la dictadura amosóse abierta a la descolonización del territoriu y entrega al Marruecos gobernáu pol monarca Hassan II. En 1965 la resolución 2072 de la Organización de les Naciones Xuníes convidó a España a la descolonización de los territorios de Sáḥara Occidental y de Ifni. El Tratáu de Fez del 4 de xineru de 1969, que secundaron les cortes franquistes, favoreció la retrocesión de Ifni y el 30 de xunu de 1969 Marruecos asumió la posesión del territoriu.

## Demografía



## Publicaciones
En Sidi Ifni editóse la publicación selmanal *[[A. O. Y.]]* —sigles de «África Occidental Española»— ente 1945 y 1968.

## Ver tamién
* Ifni
* Guerra d'Ifni
* Provincies españoles n'África

## Referencies

## Bibliografía
* 
* 
* 
* 
* 

## Bibliografía adicional
* 

## Enllaces esternos
* El Rincón de Sidi Ifni
* Proyeutu Ifnipedia
* Álbum en Picasa con cartografía histórica de Ifni
Cora Ratto de Sadosky

**Cora Ratto de Sadosky**  foi una matemática profesional y militante de los derechos humanos y los derechos de la muyer arxentina.

## Biografía
Cora Eloísa Ratto nació nel senu d'una familia d'orixe italiana, nos años 1930 ; llogrando una llicenciatura en matemátiques pola Universidá de Buenos Aires.

Escontra'l final de los sos estudios, foi una de les persones a la cabeza de la Federación Universitaria Arxentina. Fuertemente comprometida cola llucha contra'l nazismu y el fascismu, sofitó viviegamente a los republicanos mientres la Guerra Civil Española, entamando'l sofitu a les víctimes, amás de denunciar el papel d'EE. UU. y de Gran Bretaña na guerra del Chaco·.

En 1937 #casar col matemáticu arxentín Manuel Sadosky, con quien tuvo una fía en 1940, Cora Sadosky, quien de la mesma se convertiría en matemática, abogando pola presencia de les muyeres nel oficiu dientro de la *Association for Women in Mathematics*.

En 1941, na Operación Barbarossa d'invasión alemana a la Xunión Soviética, Cora fundó con Maria Rosa Oliver la *Xunta de la Victoria*, una organización feminista antifascista onde se convierte en secretaria xeneral, al pie de la so presidenta la filántropa Schlieper de Martínez Guerrero.Esta organización arxentina, que'l so oxetivu yera ayudar a los aliaos, axunta en 1943 a cuasi 45.000 miembros masculinos y femeninos combinaos. Amás xuega un importante papel estructural na organización de les muyeres, lo que-yos dexa xunir #se al sable políticu, xustu antes de llograr el sufraxu femenín en Argentine, en 1947.

## Delles publicaciones
### Llibros
* Mischa Cotlar, Cora Ratto de Sadosky (1962). Editorial Universitaria de Buenos Aires, ed. Introducción al álgebra: nociones de álgebra lineal. p. 216.

## Portal

## Referencies

## Enllaces esternos
Saguía el Hamra

**Saguía el Hamra** (árabe: الساقية الحمراء *as-Sāqīyá al-Hamrā´*, «l'acequia colorada»), ye con Río de Oro unu de los dos territorios que formaben l'antigua provincia española (antes de 1969, colonia) d'El Sáḥara español. Ocupaba la so parte norte y tenía una superficie aproximada de 82&thinsp;000&nbsp;km².

La so denominación provién de la riega del mesmu nome, que desaguaba, cuando llevaba agua, unos quilómetros al oeste de L'Aaiún, nel so puertu.

Del cabu Bojador partía la llinia divisoria cola vecina antigua provincia de Río de Oro, cola cual el paralelu 26ºN sirvíalu como frontera sur. El paralelu 27º&nbsp;40'N yera la so frontera norte col territoriu de Cabu Juby, perteneciente al Protectoráu Español de Marruecos según el tratáu francu-español de 1912. La so frontera oriental nel interior yera'l meridianu 8º&nbsp;40' Oeste de Greenwich.

La capital yera L'Aaiún. Nel interior topa la ciudá d'Esmara y más al este y, yá cerca de la frontera con Mauritania, la población más pequeña de Bir Lehlu, considerada pol Frente Polisariu capital provisional de la República Árabe Saḥariana Democrática, mientres la capital constitucional sigue so l'alministración de la monarquía alauí.

## Ver tamién
* Gobernadores d'El Sáḥara español
* Historia d'El Sáḥara Occidental
* L'Aaiún-Bojador-Saguia el Hamra

## Referencies

## Enllaces esternos
Río de Oro

**Río de Oro** (n'árabe: وادي الذهب wādī-að-ðahab y con frecuencia trascrito como: Oued Edhahab) yera, xunto a Saguia el Hamra, unu de los dos territorios en que s'estremaba El Sáḥara Español antes de la ocupación de Marruecos.

Tomaba una superficie de 184&nbsp;000&nbsp;km². La capital yera Villa Cisneros.

El paralelu 26º sirvíalu como frontera norte. Yera travesáu pol trópicu de Cáncer. El llende sur yera'l cabo Blanco que forma una península na que se topa la ciudá de La Güera. Esta península foi anexonada por Mauritania al empar que se retiraba de tol territoriu saḥarianu qu'ocupara ente 1976 y 1979.

La frontera ente la zona mauritano y marroquino yera una llinia que partía nel oeste al norte de Villa Cisneros na mariña, nel paralelu 24º, nel este hasta la frontera con Mauritania al altor del paralelu 23º.

La denominación orixinal del territoriu deber a qu'en 1442 un portugueses paecen llograr un pocu d'oru en polvu en cuenta de les sos mercancíes, y creyeron afayar un ricu país aurífero. En dellos mapes antiguos, asina unu de Diego Ribera publicáu en 1529, figura viniendo de la Nigricia Central y desagua nel Atlánticu mientres, en mapes más modernos apaez un cursu muncho más curtiu, que desagua nel golfu en cuestión col nome d'Uadi Meguetha Mersug, llegando una espedición española yá nos años 1885 y 1886 a declarar que nun esistía ríu dalgunu que desaguara nel golfu, pudiendo llevar a una posible equivocación la forma llarga y estrecha del golfu que los descubridores portugueses tomaron pol estuariu d'un ríu.

## Historia
"Río de Oro" foi'l nome que-y dieron los portugueses, primeros europeos en llegar a estes tierres, pola bayura d'oru, que traíen les caravanes dende'l golfu de Guinea. Foi'l primer llogru decisivu d'Enrique'l Navegante, de la so Escuela de Navegación de Sagres, y de la Carabela. El descubrimientu d'esta vital ruta comercial, arriqueció a Portugal, y dio-y impulsu a les esploraciones oceániques, que se volvieron financieramente sostenibles (yá se pagaben a sigo mesmes). Pal reinu de Marruecos, representó una dura crisis, pos les caravanes de camellos que llegaben a Ceuta y Tanger con oru y esclavos negros, quedar en Río de Oro pa comerciar colos portugueses.

El descubrimientu fíxose dempués de superar el cabu Bojador, onde les lleendes falaben de bisarmes marines, y un mar qu'empezaba a ferver. Llegar a Río de Oro en 1441.

## Ver tamién
* Gobernadores d'El Sáḥara español
* Historia d'El Sáḥara Occidental

## Referencies

## Enllaces esternos

*
Elobey, Annobón y Corisco

**Elobey, Annobón y Corisco** foi una colonia española n'África, qu'incluyía les islles d'Elobey Grande, Elobey Chicu y Corisco, alcontraes na badea de Corisco, y la d'Annobón al suroeste de Santu Tomé y Príncipe.

Tenía un área total de 36 km² y una población envalorada en 1910 de 2.950 persones. Dependía del gobernador xeneral con sede en Santa Isabel que cuntaba con teniente de gobernadores en Annobón y en Elobey Chicu.

## Historia

Nel añu 1926 esta colonia unificar cola islla Fernando Po y la Guinea continental española llamada Ríu Muni, pa conformar la Guinea Española.

## Filatelia

Esta colonia ye famosa pa los aficionaos a la filatelia al tener los sos propios sellos, dende 1903 hasta 1910. El primeru ostentaba'l perfil d'un mozu Alfonso XIII, y tenía 18 valores dende 1/4 céntimos hasta 10 pesetes.

En 1905, los valores de 1 céntimu a 10 pesetes fueron reimpresos anque con esta mesma fecha. Nel catálogu EDIFIL apaecen 58 sellos distintos, bien en valor, bien n'efixe del Rei en cinco años. Un total de 72 ediciones apaecen nel catálogu de Yvert.

## Notes y referencies

## Bibliografía
Provincia del Golfu de Guinea

La **provincia del Golfu de Guinea** foi una entidá alministrativa española esistente ente 1956 y 1959 na actual Guinea Ecuatorial.

## Historia
En 1926 formóse la Guinea Española a partir de la Colonia de Ríu Muni (formada en 1900), la islla de Fernando Po, la Colonia de Elobey, Annobón y Corisco y otres islles axacentes

El 21 d'agostu de 1956 foi creada por decretu, pasando a ser denomidado el territoriu de la Guinea Española como Provincia del Golfu de Guinea. El Montepío de Funcionarios de Guinea, creáu'l 9 d'abril de 1947, pasó a llamase Montepío de Funcionarios de l'Alministración Pública de la Provincia del Golfu de Guinea, antes de volver camudar de nome en 1966 a Montepío de Funcionarios de Guinea Ecuatorial.

Con posterioridá, en 1959, esta provincia sumiría, estremándose en dos: la provincia de Fernando Po y la provincia de Ríu Muni.

## Referencies

## Ver tamién
* Guinea Española
Guro-gu

**Guro-gu** ye un distritu de Seúl, Corea del Sur, que taba dixebrada de Yeongdeungpo Distritu'l 1 d'abril de 1980. Asitiáu na parte suroeste de la ciudá, onde amás de Yangcheon Distritu y Geumcheon Distritu Guro Distritu tien una posición importante como una vía de comunicación que contién ferrocarriles, rutes terrestres dende'l restu de Seúl, al sur del país. 

Les llinies ferroviaries Gyeongbu y Gyeongin conecten Seúl a Busan y Incheon. Amás, les llinies de Metro de Seúl 1, 2 y 7, y les principales carreteres cruciar en Guro Distritu.

Esti distritu tuvo un papel fundamental na crecedera económica de la era de desenvolvimientu de Corea del Sur, conocíu como'l "Milagru nel ríu Han".

## Divisiones alministratives

* Garibong-dong (가리봉동 加里峰洞)
* Gaebong-dong (개봉동 開峰洞)
* Gocheok-dong (고척동 高尺洞)
* Guro-dong (구로동 九老洞)
* Oryu-dong (오류동 梧柳洞)
** Cheonwang-dong (천왕동 天旺洞)
** Hang-dong (항동 航洞)
* Sugung-dong (수궁동 水宮洞)
** Gung-dong (궁동 宮洞))
** Onsu-dong (온수동 溫水洞)
* Sindorim-dong (신도림동 新道林洞)

## Ver tamién
*Xeografía de Corea del Sur
*Organización territorial de Corea del Sur

## Referencies

## Enllaces esternos
Inés Bulacio

**Inés Bulacio**  ye una maestra d'escuela hospitalaria y domiciliaria arxentina.

## Innovación educativa
La so actividá docente faila na Escuela Hospitalaria Nº1, Dr. Ricardo Gutiérrez de Buenos Aires, na que ye responsable del taller de medios de comunicación.

Destaca por ser la impulsora del proyeutu de radio escolar nel que neños y neñes, hospitalizaos o en tratamientu ambulatoriu, producen curtiumetraxes animaos y programes educativos de radio.

## Premios y nomamientos
Foi finalista del Global Teacher Prize en 2016.

Llogró'l Premiu Isalud na categoría d'Educación y Salú en payares de 2017.

## Referencies

## Enllaces esternos
Malasia Oriental

**Malasia Oriental** o **Malasia del Este** o **Borneo Malayu** ye'l territoriu insular perteneciente al reinu de Malasia alcontráu al norte de la islla de Borneo, nel mar de China. Malasia Oriental consta de los estaos de Sabah y Sarawak. Anque Malasia Oriental atópase relativamente menos poblada y menos desenvuelta que la Malasia Peninsular, la so estensión ye mayor y tien un mayor grau de recursos naturales, que son principalmente reserves de petroleu y gas.

## Xeografía

Nesi sentíu, l'estáu de Sarawak contién les Cueves de Mulu emplazadas dientro del Parque Nacional Gunung Mulu (declaráu Patrimoniu de la Humanidá en 2001). Destaca ente elles la cueva de piedra caliar cola cámara más grande del mundu, la cámara de Sarawak. Pela so parte Sabah cuenta col Monte Kinabalu, tamién declaráu Patrimoniu de la Humanidá y la islla de Sipadan importante polos sos recursos marinos. 

## Historia
Tanto l'estáu de Sarawak como'l de Sabah fueron, enantes a la so anexón a Malasia en 1957, colonies britániques. El respaldu ciudadanu a la unión de dambos estaos a Malasia, nun se produció sicasí sinón hasta 1963, afalaos en parte pola inclusión de Singapur al reinu, anque darréu Singapur sería espulsada en 1965. Amás esistieron intentos d'anexonar Brunéi xunto a estos dos estados pero la iniciativa non fructificó de la mano de la denomada Rebelión de Brunéi. 

Los estaos de Sabah y Sarawak caltuvieron históricamente un mayor grau de gobiernu llocal y autonomía llexislativa en comparanza con otros estaos de Malasia Occidental. Por casu, los dos estaos dixebraron los controles d'inmigración, esto supón la esixencia a los ciudadanos de la parte continental de Malasia de llevar pasaportes o documentos d'identidá cuando se visita a Malasia Oriental. Amás, los habitantes de Malasia Oriental amuésense ronciegos a perder les sos llingües natives en favor del malayu, la llingua nacional, y siguen calteniendo les sos distintes traces culturales.

La islla de Labuan foi parte de Sabah hasta 1984, cuando foi incluyida nun territoriu federal, alministráu pol gobiernu federal. Anguaño na islla de Labuan establezse un centru de servicios financieros estraterritoriales, col so propiu sistema fiscal y d'aduanes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Idioma mariveleño

L**'idioma mariveleño** ye una llingua zambal falada por unos 500 persones dientro una comunidá aeta en Mariveles nes Filipines.

## Ver tamién
*Idiomes de Filipines

## Referencies
Idioma maguindanaense

**Maguindanaense** ye una llingua austronesia d'escritura llatino falada pola mayoría de la población de la provincia filipina de Maguindanao.

Tamién se fala por minoríes en distintos partes de Mindanao, como son les ciudaes de Zamboanga, Davao y Xeneral Santos, según nes provincies de Cotabato del Norte, Sultan Kudarat, Cotabato del Sur, Sarangani, Zamboanga del Sur, Zamboanga Sibugay, según en Gran Manila.

Los maguindanaenses, que'l so nome significa "pueblu de la llanura", formen parte de la nación mora en Filipines.

## Referencies
Noemí Zaritzky

**Noemí Elisabet Zaritzky**  ye una inxeniera química de la Facultá d'Inxeniería de la Universidá Nacional de La Plata (1971) y Doctora en Ciencies Químiques de la Universidá de Buenos Aires (UBA), Arxentina. Amás ye doctora en Ciencies Químiques de la Universidá Nacional de Buenos Aires y Profesora Titular con dedicación esclusiva de la Facultá d'Inxeniería de la UNLP y ye Direutora del CIDCA.

## Referencies
Idioma ermitañu

**Ermitañu** (tamién llamáu **Ermitañu** o **Chabacano d'Ermita**) ye una variación llingüística del idioma criollu español de Chabacano falada por un específicu grupu d'individuos na ciudá d'Ermita, parte del área metrópolitana de Manila en Filipines. 

## Descripción
L'Ermitañu ye una variación derivada de la combinación del tagalu y l'español de la mesma manera que'l chabacano o chavacano de Zamboanga faláu nel sur de Filipines, que ye una combinación del español con incorporación d'elementos de llingües visayas, sicasí dambos idiomes son mutuamente in-intelixibles, yá que presenten diferencies significatives na so estructura yá que un chabacano de Zamboanga nun podría comunicase con un ermitañu d'una manera eficiente. 

## Historia
L'ermitañu yera altamente utilizáu n'Ermita mientres el sieglu XIX y principios del sieglu XX, dempués del español que yera l'idioma más utilizáu polos filipinos educaos (criollos y mestizos) nel área metropolitana de Manila, sicasí tres el control de Filipines per parte d'Estaos Xuníos, l'usu del inglés aumentó y al términu de la segunda guerra mundial, dempués del ataque xaponés a Manila, el númberu de los sos falantes escayó, créese que gran parte de falantes nativos d'ermitañu morrieron nesi conflictu, sicasí les cifres exactes nun son conocíes. Anguaño l'ermitañu atópase en peligru d'estinción, ye la única de les variantes del chabacano que se presume estinguida.

A finales de la década de los 1980 y principios de los años 1990, había solamente dos falantes nativos d'ermitañu que s'atopaben en Manila: una güela y el so nietu adolescente. Nun reporte de los estudiantes de llingüística fechu pola Universidá de Filipines túvose la oportunidá d'entrevistar a estes dos persones y tomar notes d'esti idioma presuntamente estinguíu. A pesar de la so clasificación como un idioma estinguíu, ye probable qu'esistan unos pocos falantes nativos que s'atopen principalmente en Manila.

## Ver tamién
* Idioma chabacano
* Idiomes de Filipines
* Idioma español en Filipines

## Referencies

### Bibliografía
*Chambers, John, S.J. and Wee, Salvador, S.J., editor, (2003). *English-Chabacano Dictionary*, Atenéu de Zamboanga University Press.
*McKaughan, Howard P. (1954). "Notes on Chabacano grammar", *Journal of East Asiatic Studies 3*, (205–26).
*Michaelis, Susanne., editor, (2008). *Roots of Creole Structures: Weighing the contribution of substrates and superstrates*, Creole Language Library Volume 33. Amsterdam: John Benjamins.
*Rubino, Carl and Michaelis, Susanne., editor, (2008). "Zamboangueño Chavacano and the Potentive Mode", *Roots of Creole Structures: Weighing the contribution of substrates and superstrates*, Creole Language Library Volume 33 (279–299). Amsterdam: John Benjamins.
*Steinkrüger, Patrick O. (2007). "Notes on Ternateño (a Philippine Spanish Creole)", *Journal of Pidgin and Creole Languages*, 22(2).
### Enllaces esternos
*Ethnologue Report 14th Edition
*The Linguist List
Bilán

El **bilán** ye una de les llingües de la rexón de Davao en Filipines. Los falantes d'esti idioma llámense **bilanes**, y créese que'l so idioma ye la fonte del nome de la ciudá de Koronadal en Cotabato del Sur: *kolon* (o *koron*), que significa cogón, y *datal* (o *nadal*), que significa llanura. La población o barangay central de la ciudá, Marbel, tamién toma'l so nome del bilán, y significa agües fosques.

Los bilanes confirieron el títulu de *Datu* a Manny Pacquiao.

## Nome
*Bilán* ye'l nome históricu del idioma y *bilanes* lo de los sos falantes. Sicasí, l'idioma tamién se llama **bilano** y los sos falantes **bilanos**. El términu nativu pa dambos ye **blaan**. 

## Referencies
Bicolano central

El **bikol** o **bicolano central** ye la llingua más falada na rexón de Bikol del sur de Luzón en Filipines. Ta faláu nes Camraines Sur, l'este d'Albay, norte de Sorgoson, San Pascual en Masbate y el suroeste de Catanduanes. La versión estándar del idioma basar nel dialeutu de Canaman.

## Dialeutos del Bikol
* El Bikol-Naga, un dialeutu de la zona costera de Bikol ye la variante del idioma que más falantes de los distintos dialeutos llogra entender. Ta faláu nel primer y segundu distritu de Camarines Sur, quitando la zona Del Gallego, que los sos residentes falen tagalog mayoritariamente.
* El Bikol-Legazpi falar na zona este de Albay y el norte de Sorgoson.
* Otros dialeutos comunes inclúin el Bikol-Daet, faláu en Daet, y el Bikol-Partíu, faláu nel cuartu distritu de Camarines Sur y en Virac, San Andrés y el sur de Caramoran en Catanduanes.

## Referencies
Academia de les Llingües Visayes de Samar y Leyte

L**'Academia de les Llingües Visayas de [[Samar]] y [[Leyte]]** foi una academia de la llingua, anguaño yá non activa, promovida y fundada en Filipines en 1909 por Norberto Romuáldez, escritor y llingüista bien esmolecíu pol caltenimientu, reglamentación y promoción de la so llingua materna y otres de la redolada.

Gracies al so trabayu publicáronse distintes gramátiques del samareño y obres lliteraries o téuniques n'o sobre esta llingua filipina, que tien cerca de 3 millones de falantes ya inda ye d'usu familar frecuente anguaño.

## Miembros fundadores

* Norberto Romuáldez.
* Iluminado Lucente.
* Eduardo Makabenta
* Vicente I. de Veyra

## Referencies
Clotilde Fonseca Quesada

**Clotilde Fonseca Quesada**  foi la Ministra de Ciencia y Teunoloxía mientres el gobiernu de Laura Chinchilla nel periodu 2010 - 2014. Foi designada'l 8 de marzu de 2010 y caltuvo'l cargu hasta'l 11 de febreru de 2014, depués deanunciar el so arrenunciu.

## Educación
Graduóse en 1976 na Universidá de Costa Rica, ónde llogró una Llicenciatura en Lliteratura Inglesa. Darréu llogró un Posgráu en Comunicación Coleutiva de la Universidá de Navarra n'España. Más tarde, en 1992, llogró un máster n'Alministración Pública con énfasis en Política Educativa y Teunolóxica.

Amás, en 1988 realizó un cursu llibre sobre llinguaxe LOGO y la so aplicación na educación del Media Lab del Institutu Teunolóxicu de Massachusetts.

## Esperiencia Profesional
En 1992 fungió como Direutora Executiva de la Fundación Omar Dengo. Más palantre, en 1994, llogró'l cargu de Presidente Executiva nel Institutu Mistu d'Ayuda Social. En 1996 tornó a la Fundación Omar Dengo, nuevamente como direutora executiva. Pal periodu de gobiernu de Laura Chinchilla, foi Ministra de Ciencia y Teunoloxía.

Amás, trabayó como consultora pal Programa de les Naciones Xuníes pal Desarrollu, la Comisión Centroamericana d'Ambiente y Desarrollu y pal AID-Bancu Centroamericanu d'Integración Económica.

## Referencies
Idioma mahorés

El **mahorés** (o **shimaore**) ye un dialeutu suaḥili (llingua bantú) faláu pola mayor parte de la población de Mayotte, departamentu d'ultramar de Francia nel océanu Índicu.

## Aspeutos históricos, sociales y culturales
### Usu y distribución
El mahorés nun ye bien conocíu fora de los círculos especializaos y de la islla de Mayotte, anque ye l'idioma rexonal de dicha islla y comparte con otros idiomes como'l francés y el malgax, que son les llingües principales nos medios escritos y na educación.

### Oficialidá
Ye llingua cooficial col francés y el malgax, que provién de Madagascar, una y bones los malgaxes colonizaron islles como la mesma Mayotte, Seixeles, Reunión, Comores y Madagascar. A pesar de la so condición de llingua nacional, el francés sigue siendo la llingua principal nos medios escritos.

## Clasificación
El mahorés pertenez al grupu de llingües bantús, familia Níxer-Congu. El fechu aparentemente paradóxicu de que la llingua de Mayotte seya de origen Níxer-Congu, deber a que los primeros pobladores africanos llegaron primero que los franceses a colonizar la islla. 

## Ver tamién
* llistáu d'idiomes

## Referencies

## Enllaces esternos
*ylangue
Islla Saint-Paul

La islla de **San Pablo** (francés: Île Saint-Paul)  ye una islla bien pequeña d'orixe volcánicu que forma parte de los Territorios Australes Franceses nel océanu Índicu.  Ta a 85 km (53 milles) al sur de la islla Ámsterdam, asitiáu en . Ye una islla predresa y despoblada de 8 km² y ye totalmente desprovista d'árboles, básicamente representada por una antigua caldera d'un volcán. Una estación científica d'investigación na islla utilizar pa les campañes curties científiques o ecolóxiques, pero nun hai población permanente.

## Ver tamién
* Islla Ámsterdam
* Tierres Australes y Antártiques Franceses
* Islles controlaes por Francia nos océanos Índicu y Pacíficu

## Referencies

## Enllaces esternos

Islla de Saint-Paul
Alberta Pfeiffer

**Alberta Raffl Pfeiffer**  foi una de les primeres arquiteutes d'Illinois y la primer muyer en ganar la medaya escolar por excelencia académica de la American Institute of Architects.

## Biografía
Alberta Raffl nació en 1899 en Red Bud (Illinois) d'Albert L. y de Johanna Rau de Raffl. En 1919, inscribióse como una de les primeres muyeres n'asistir a la Escuela d'Arquiteutura de la Universidá d'Illinois.

Graduóse, en 1923, al tope de la so clase, con una llicenciatura n'arquiteutura; y, foi la primer muyer en ganar la medaya escolar por excelencia académica[4] del American Institute of Architects. Dempués de graduase, empezó a trabayar como dibuxante nes oficines de Tallmadge & Watson en Chicago. Al añu siguiente, compitió nun concursu de diseñu d'un orfanatu, ufiertáu pol Premiu Warren del Institutu de Diseñu de Belles Artes de Nueva York y foi escoyida pa enseñar nel Departamentu d'Arquiteutura de la Universidá d'Illinois.

Completó la so maestría, en 1925; y, #camudar a Nueva York, onde empezó a trabayar pa Harrie T. Lindeberg. Mientres los siguientes seis años, trabayó pa Lindeberg, diseñando finques rústiques pa veceros adineraos. Dalgunos de los sos diseños apaecen nel llibru, *Domestic Architecture of H.T. Lindeberg* (1927).[4]

En 1930, Raffl casóse con Homer Fay Pfeiffer en Roma, Italia, un colega graduáu de la Universidá Yale, que ganara, esi añu de 1930, el Rome Prize.[4] Al añu siguiente, cuando a Homer ufiertóse-y un puestu pa enseñar en Yale, la pareya #camudar a Connecticut. Mercaron una granxa abandonada en 1789, en Hadlyme, Condáu de New London, Connecticut; y, #poner a anovalo. En 1933, abrieron un Estudiu conxuntu, de práutica d'arquiteutura, nel so llar; y, empezaron a trabayar principalmente en residencies, completando unos 70 diseños, dibuxaos antes de 1940. Esi añu, Homer #xunir a l'armada; y, Pfeiffer estableció'l so propiu estudiu.[4] El so estilu reflexaba a les cases de campu #inglés; y, usaba bow windows (ventanales saledizos) en cuasi tolos diseños. Antes del so retiru en 1977, Pfeiffer completara más de 170 diseños residenciales, la mayoría en Connecticut, anque fixo tamién dos ranchos en Arizona, amás d'un bancu y una ilesia.

Amás del so trabayu d'arquiteutura, Pfeiffer trabayó mientres más de 25 años pa l'Asociación de Salú Mental de Connecticut y como voluntaria en Norwich State Hospital. Sirvió na Xunta Escolar de Lyme, según na Xunta de Planificación y Zonificación; y, ente 1969 y 1971 foi una xueza de paz. Y, foi editora del *Connecticut Craftsman*, la revista oficial de la Sociedá d'Artesanos de Connecticut, de la cual yera miembru y desempeñóse amás na Xunta del Comité de ciudá democrática.

Finó'l 5 d'agostu de 1994, en Hadlyme.

## Referencies
Carcharhinus galapagensis

El **tiburón de Galápagos** ye una especie de tiburón de la familia Carcharhinidae.

## Distribución
Nel Atlánticu atopar dende Bermuda hasta Cabu Verde; nel Pacíficu dende Baxa California hasta les Islles Galápagos, al este d'Australia, en Ḥawai y nes Islles Márxal; nel Índicu atópase principalmente en Madagascar.

## Caltenimientu
Ta amenaciáu pol aletéu de tiburones. En Colombia, Costa Rica y les Islles Galápagos ye una especie protexida. Ye consideráu agresivu yá que s'averen demasiáu a los buzos, pero garantízase bucéu con ellos en Cocos y Malpelo, xunto col tiburón martiellu (*[[Sphyrna lewini]]*).

## Ver tamién
* Taxonomía de los tiburones

## Referencies

## Enllaces esternos
Bassas da India

**Bassas da India** ye un atolón despobláu allugáu en mediu de la Canal de Mozambique, tien una superficie de 0,13&nbsp;km² y una llaguna interior de 86,8&nbsp;km², lo cual constituyir na porción de tierra remanecida más pequeña con mayor llargor de mariña relativa.

Esti atolón sigue formándose por cuenta del so orixe volcánicu, un monte submarín que fizo erupción a tres quilómetros so la superficie. Nun hai árboles nin playa pero si una llaguna d'aproximao 14 metros de fondura, que esta llena de tiburones nuevos onde la mayoría son Tiburones de Galápagos.

Cuando la marea ye baxa pueden reparase les embarcaciones que naufragaron, unu de los más importantes foi'l *Santiago*, una embarcación de 900 tonelaes el cuál estrellóse col petón na escuridá y partióse en dos en 1585.

Bassas da India forma parte del grupu de les Islles Esperdigaes del Océanu Índicu, asitiáu en 21°27'43.83* S, 39°45'03.05* E. Ecológicamente, pertenez a la ecorrexón denomada carba xerófilo de les islles Europa y Bassas da India. Esti atolón ye una posesión de Francia dende 1897, consideráu como un dominiu priváu del estáu y ye reclamáu por Madagascar.

## Ver tamién
* Islles controlaes por Francia nos océanos Índicu y Pacíficu

## Referencies

* 

## Enllaces esternos
Bancu del Geyser

**Banc du Geyser** (tamién *banc du Geysir*) ye un petón, na so mayoría somorguiáu, alcontráu nel sector nordés de la canal de Mozambique, a 125 km (78 milles) al nordeste de Mayotte, 112 km (70 milles) al suroeste de les Islles Glorioses, y 200 km (124 milles) frente a la mariña noroeste de Madagascar,.

## Xeografía
El bancu ye un peligrosu petón de forma ovalada, 8 km (5 milles) de llargu y 5 km (3 milles) d'anchu que s'espón namái nes marees baxes, cola esceición de delles formaciones predreses na parte sur del petón. Les roques tienen xeneralmente de 1,5 a 3 metros d'altor, la más estensa ye la Roca Sur con un altor de 8 metros, similar a un barcu a vela. Na parte oriental del petón hai dellos cayos de sable, de 1 a 3 metros d'altor cubiertos de campera y arbustos pequeños. La entrada a la llaguna central ye posible dende una direición sur-sureste. Abonden gran variedá d'aves marines, y los cayos tán cubiertos de tonelaes de guanu.

## Historia
El petón Geyser foi afayáu por navegantes árabes en redol al añu 700, y amosóse en delles cartes de navegación fechaes alredor del añu 800. Escontra 1650 este archipiélagu amosar nos mapes españoles sol nome de Petón de Santu Antonio. El nome actual foi dáu'l 23 d'avientu 1678, cuando'l navío británicu Geyser percorrió'l petón.

## Pleitu
El petón ye reclamáu por Francia, Madagascar y les Comores. Dende'l puntu de vista francés, ye parte de les sos islles esperdigaes nel océanu Índicu, Madagascar anunció la so anexón en 1976, presumiblemente por cuenta de la posibilidá de xacimientos de petroleu nes cercaníes. Per otra parte, les Comores reclamen el Banc du Geysir como parte de la so zona económica esclusiva.

## Referencies

## Enllaces esternos
Gran Gloriosa

La **Islla Gran Gloriosa** (en francés: *Île Grande Glorieuse*) tamién llamada Islla Gloriosa (*île Glorieuse*) ye una islla despoblada de Francia que pertenez al archipiélagu de les islles Glorioses asitiaes nel Océanu Índicu, al noroeste de Madagascar. 

La islla gran Gloriosa ta al este d'África, con Mozambique al oeste, Seixeles al norte, Madagascar al sureste, y l'archipiélagu de les Comores al suroeste, bañada peles agües de la canal de Mozambique.
Ye una de les dos islles más grande de les Glorioses, dientro de les cualos allúgase al suroeste, siendo la siguiente más grande la Islla de Lys, ente elles atópesse delles roques más o menos interconectaes pol llamada bancu de sable.

## Ver tamién
* Xeografía de Francia
* Islles controlaes por Francia nos océanos Índicu y Pacíficu

## Referencies

*  disputes sobro les islles de la canal de Mozambique
Laurinda Hope Spear

**Laurinda Hope Spear**  ye una arquiteuta y paisaxista d'Estaos Xuníos aniciada en Miami, Florida. Ye una de les fundadores de Arquitectonica, una firma internacional d'arquiteutura, planificación ya interiorismu que se formó en 1977. En 2005, pa esplorar más los principios de diseñu sostenible, foi cofundadora de ArquitectonicaGEO, una firma d'arquiteutura de paisaxes.

Spear foi gallardoniada col Premiu d'Arquiteutura de Roma en 1978. Sicasí, nun completó'l periodu completu de la beca d'once meses na Academia Americana de Roma, dempués d'haber dexáu Italia en menos de dos meses. En 1992 foi nomada miembru del Institutu Americanu d'Arquiteutos. En 1999 foi incluyida nel Salón de la Fama de la revista Interior Design Magacín.

Spear nun sigue l'eclecticismu históricu del enclín posmoderna actual, sinón que prefier un estilu más orixinal y ensin precedentes. Esti estilu descríbese como pocu convencional y modernu, utilizando formes xeométriques astractes y colores primarios brillantes. Los sos diseños son románticos y lúdicos, pero tamién coraxosos y dramáticos. L'influyente arquiteutu Philip Johnson refirióse a la firma Arquitectonica como "l'equipu más valiente nel negociu". Spear ye responsable de gran parte del trabayu distintivu de la firma y tien más de 150 productos nel mercáu nel grupu que creó, Laurinda Spear Products. Instituyó la práutica de diseñu d'interiores dientro de la firma, que se ganó un llugar nel Salón de la Fama del Diseñu d'Interiores.

## Referencies
Llista d'islles controlaes por Francia nos océanos Índicu y Pacíficu

## Islles del océanu Índicu

Los siguientes son islles nel océanu Índicu:

* Reunión () - (departamentu d'ultramar y de la rexón)
* Mayotte ( ) - (departamentu d'ultramar)
* Tierres Australes y Antártiques Franceses (* o *TAAF*)
** [[Islla Amsterdam]] ()
** [[Islles Crozet]] (Oficialmente Archipel Crozet*)
** Islles Kerguelen (*Archipiélagu de Kerguelen* o oficialmente *Archipel des Kerguelen* o *Archipel Kerguelen*)
** Islla de San Pablo ()
** Islles Esperdigaes del Océanu Índicu () (nenguna de los seis tienen población permanente)
*** Banc du Guéiser ()
*** Bassas da India ( o )
*** Islla Europa ()
*** Islles Glorioses ( o oficialmente tamién *Archipel des Glorioses*)
**** Glorieuse Grande 
**** Île du Lys
**** Roches Vertes
**** Île-aux-crabes
*** Islla Juan de Nova ( o oficialmente *Île Juan da Nova*)
*** Islla Tromelin ()

## Les Islles del Pacíficu

Les siguientes islles franceses tán nel océanu Pacíficu:
* Nueva Caledonia ()
* Polinesia Francesa ()
** Islles de la Sociedá ( o oficialmente *Archipel de la Société*)
*** Islles de Barloventu ()
*** Islles de Sotaventu ()
** Islles Marqueses ( o *Archipel des Marquises* o *Marqueses*)
** Islles Australes ( o )
** Islles Tuamotu-Gambier ( o *Archipels des Tuamotu et des Gambier* o *Archipel des Tuamotu-Gambier* o *Tuamotu-Gambier* o oficialmente *subdivisión alministrativa des (ILES)*Tuamotu-Gambier)
*** Tuamotu ( o )
*** Islles Gambier ( o )
* Wallis y Futuna ( o *Wallis-et-Futuna*). Coleutividá d'ultramar.
** Islla Wallis
** Islla Futuna
** Islla Alofi
* Islla de Clipperton () - despoblada

## Ver tamién
* Francia
* Francia d'Ultramar
* Organización territorial de Francia
* Política de Francia
* Islla
* Islles de Francia
* Imperiu colonial francés
* Organización Internacional de la Francofonía

## Referencies

## Enllaces esternos
Academia Árabe de Damascu

**Academia Árabe de Damascu** () ye l'academia más antigua que regula l'idioma árabe. Fundada en 1918 mientres el reináu de Fáysal I en Siria. Tien la so sede en Al-Adiliyah Madrasa y sigue el modelu de les academies d'idiomes d'Europa y naz cola referencia esplícita al exemplu de l'Academia francesa.

## Oxetivu
 
Arabización yera la misión principal d'esta academia dempués d'un llargu periodu so la dominación del Imperiu Otomanu y l'usu del Idioma turcu otomanu nos principales llugares del mundu Árabe. Dende la so fundación, foi liderada polos comités de notables profesores de la llingua árabe, los académicos y espertos podríen volver estender l'usu del árabe nes instituciones del Estáu y la vida cotidiana de munchos países árabes por aciu l'adaptación de procedimientos llargamente aceptaos y rexistros d'arabización.

Los directivos d'esta academia fueron los siguientes: 
* Muhammad Kurd Ali (1919–1953)
* Khalil Mardam Bey (1953–1959)
* Prince Mustafa Shahabi (1959–1968)
* Dr. Husni Sabh (1968–1986)
* Dr. Shaker Al-Fahham (1986–2008)
* Dr. Marwan Mahasne (2008–current)

A partir de 2011, la so biblioteca contién unos 15.000 volúmenes y manuscritos 500.

## Resources
*Arab Academy of Damascus, From ''Answers''
*Versteegh, Kees. The Arabic Language. New York: Edinburgh UP, 2001. Print. Page 178.
*Rachad Hamzaoui, *L’Académie Arabe de Dames et le problème de la modernisation de la langue arabe*, Leiden: Brill, 1965.
## Enllaces esternos
*Arab Academy of Damascus

## Referencies
Anna Kodelska

**Anna Kodelska z d. Szczewińska**  foi una arquiteuta polaca y combatiente mientres la Insurrección de Varsovia.

## Biografía
Kodelska graduóse en 1928 pol Departamentu d'Arquiteutura de la Universidá de Teunoloxía de Varsovia. Foi la cónxugue del arquiteutu Aleksander Kodelscy, col que de cutiu trabayaba. La so fía ye la profesora Teresa Kodelska-Łaszek, paramédica mientres l'Alzamientu de Varsovia, esquiadora nos Xuegos Olímpicos d'Oslu de 1952, ya investigadora de la Escuela d'Economía de Varsovia.

Los principales proyeutos terminaos de Kodelska fueron la estación final del teleféricu Kasprowy Wierch, diseñaos conxuntamente con Kodelscy, y l'edificiu del Observatoriu Meteorolóxicu de Gran Altor IMGW-PIB (ente 1935 y 1936). Tamién diseñó edificios residenciales en Varsovia. Foi miembru del Exércitu del Interior y soldáu del Subdistritu IV d'Ochota mientres el Llevantamientu. Lluchó n'Ochota nel área del "Wawel Redoubt". 

Morrió'l 11 d'agostu de 1944 al recibir un disparu en combate.

## Referencies
Árabe bareqí

El **árabe bareqí** (n'árabe **لهجة بارقية**) ye una variedá dialeutal d'árabe falada en Bareq, Arabia Saudita.Falar en munches ciudaes y aldegues nesi Uadi.

## Carauterístiques
L'árabe bareqí tien munchos aspeutos que lu estremen de tolos otros dialeutos nel mundu árabe. Fonéticamente, l'árabe bareqí ye similar a la mayoría de dialeutos yemeninos y idioma himyaritic. Tolos dialeutos del bareqí tamién comparten la carauterística inusual de substituir l'artículu definíu *al-* col prefixu *am-*. Los dialeutos de munches ciudaes y aldegues nel wadi y la rexón costera carauterizar por camudar ج (/dʒ/) a l'aproximante palatal ي [j] (/dʒ/ yodización).

## Referencies
Árabe bedawi

El **árabe bedawi** (n'árabe **اللهجة البدوية**,&nbsp;*al-lahja al-badawiyya*), tamién conocíu como árabe exipciu oriental, bedawi, árabe llevantín o árabe beduón) ye una de les variedaes del árabe faláu polos beduinos na mayor parte del este d'Exiptu, y tamién en Xordania, Israel, Cixordania, la Franxa de Gaza y Siria. 

* 

## Bibliografía
* Haim Blanc. 1970. "The Arabic Dialect of the Negev Bedouins," *Proceedings of The Israel Academy of Sciences and Humanities* 4/7:112-150.
* Judith Rosenhouse. 1984. *The Bedouin Arabic Dialects: Xeneral Problems and Close Analysis of North Israel Bedouin Dialects*. Wiesbaden: Harrassowitz.

## Referencies

## Enllaces esternos
Árabe chadianu

El **árabe chadiano** ye un dialeutu del árabe que se fala principalmente en Chad, pero tamién en Camerún, República Centroafricana, Níxer y Nixeria.

Según estimaciones del añu 2006, el total de falantes del árabe chadiano yera de 1.139.000 persones, de les cualos falar en Chad 896.000 persones. Les rexones d'esti país onde se fala son Salamat, Ouaddaï, Wadi Fira, centru y oeste de Batha, gran parte de Chari-Baguirmi, Mayu-Kebbi y norte de Tandjilé. En Camerún falar en 2007 unes 75.000 persones nel norte. En Níxer falar en 1998 unes 5.000 persones nel este. En Nixeria falar en 1973 unes 100.000 persones en Borno, Dikwa, Konduga, Ngala, Bama, Yobe y a lo llargo de les rutes de la alzada.

Otros nomes que se-y dan son árabe choa, chowa, árabe del Chad, shua y suwa; en francés l'arabe du Tchad, y n'inglés Chad arabic. En Camerún, Níxer y Nixeria llamar shuwa.

Los dialeutos dependen de si los falantes son nómades o sedentarios, llabradores o urbanos, y de les rutes de migración. En delles zones del sur, como en Mayu-Kebbi fálase una variante llamada árabe bongor. 

## Fonte
* ethnologue.com

## Referencies

## Enllaces esternos
Árabe shíji

El **árabe shíji** o **chíji** ye un dialeutu de la llingua árabe faláu na península de Musandam. 

Ye faláu por unes 27&nbsp;000 persones nos Emiratos Árabes Xuníos y Omán.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Ethnologue entry for Shihhi Arabic
Árabe xipriota

El **árabe xipriota**, tamién conocíu como **árabe xipriota maronita** o **Sanna**, ye una variedá morrebunda d'árabe falada pola comunidá maronita en Xipre. D'antiguo los falantes atopábense principalmente en Kormakitis, pero por cuenta de la invasión Turca de Xipre en 1974, la mayoría foi recolocada nel Sur y espardida pela isla, llevando al cayente de la llingua. Tradicionalmente billingües en griegu xipriota, siendo tolos demás falantes d'árabe xipriota mayores de 30 años d'edá dende antes del añu 2000. Un censu de 2011 informó que, de los 3.656 xipriotes maronites nes zones controlaes pola República de Xipre (el sur), nengún declaró l'árabe xipriota como la so primer llingua.

## Historia y clasificación
L'árabe xipriota foi introducíu per primer vegada a Xipre pola Ilesia Maronita, los maronites, que procedíen principalmente de Siria y El Líbanu ente'l sieglu IX y el sieglu X. Dende 2002, ye unu de los llinguaxes severamente amenaciaos designaos pola UNESCO y, dende 2008, ye reconocíu como una llingua minoritaria de Xipre, coincidiendo con un intentu de revitalizar el llinguaxe que puede resultar inútil.

L'árabe xipriota comparte un gran númberu de traces comunes con árabe iraquín; árabe mesopotámicu; particularmente la variedá septentrional del árabe mesopotámicu, y cuntóse como perteneciente a esta área del dialeutu. Tamién comparte munches traces col árabe llevantín. Créese qu'estes carauterístiques comunes remontar a un periodu nel qu'había un continuu dialeutal ente los dialeutos de Mesopotamia y l'área de dialeutu siriu.

## Referencies