Felipe IV d'España

**Felipe IV d'España** , llamáu **«el Grande»** o **«el Rei Planeta»**, foi rei d'España dende'l 31 de marzu de 1621 hasta la so muerte, y de Portugal dende la mesma fecha hasta avientu de 1640. El so reináu de 44 años y 170 díes foi'l más llargu de la casa d'Austria y el terceru de la historia española, siendo superáu solo por Felipe V y Alfonso XIII, anque los primeros dieciséis años del reináu d'esti postreru fueron so rexencia.

Mientres la primer etapa del so reináu compartió la responsabilidá de los asuntos d'Estáu con don Gaspar de Guzmán, conde-duque d'Olivares, quien esplegó una ambiciosa política belicista nel esterior y reformista nel interior que buscaba caltener la hexemonía española n'Europa. Tres la cayida d'Olivares, encargóse personalmente de los asuntos de gobiernu, ayudáu por cortesanos bien influyentes, como Luis Méndez de Haro, sobrín d'Olivares, y el duque de Medina de les Torres.

## Reináu
Tres la muerte de Felipe III en 1621 por cuenta d'unes fiebres que contraxo en 1619 al regresu d'un viaxe a Portugal, onde'l so fíu fuera xuráu como herederu de la corona portuguesa, el nuevu rei Felipe IV escoyó al Conde-duque d'Olivares como valíu.

Olivares decidió forzar la unidá de los reinos peninsulares. Con esti fin formuló en 1626 el proyectu de la Unión d'Armes. A cada territoriu de la Corona esixóse-y que collaborara con una cantidá de soldaos proporcional a la so población. Pero les Cortes de Cataluña negáronse. Olivares suspendió les Cortes, empezando asina un conflictu col Principáu.

Mientres esta etapa la política centrose nel caltenimientu de la reputación de la Monarquía n'Europa. Atopamos una dómina de conflictos n'Europa na qu'España se verá influyida, como la Guerra de los Trenta Años.

### La crisis de 1640
Castiella, l'únicu reinu que collaborara colos gastos de les empreses de la Monarquía, amosaba señales d'escosamientu. Por ello, el valíu esixó a los demás reinos una contribución equivalente y dispúnxose a desaniciar les torgues institucionales que pudieren esistir. Mientres esta última etapa prodúcense les diferencies con Cataluña, Portugal y Andalucía.

#### Cataluña
El conflictu empezó cola negación de Cataluña a collaborar na Unión d'Armes que'l conde-duque propunxo en 1626. La guerra contra Francia enzancó entá más l'entendimientu de la Diputación del Xeneral del Principáu de Cataluña y el Conseyu de Cientu cola Corona.

#### Portugal

El regresu de les hostilidáes coles Provincies Xuníes repercutió sobro les colonies portugueses n'Asia y Brasil. N'avientu de 1640 una combalechadura, encabezada pola nobleza, proclamó rei de Portugal al duque de Bergancia col nome de Xuan IV de Portugal quién robló la paz con #el neerlandeses (pero non ensin antes espulsalos d'Angola y de Brasil, en 1656) y llogró'l sofitu d'ingleses y franceses. Empecípiase entós la conocida como Guerra de Restauración portuguesa obligando al conde-duque a combatir en munchos frentes. 

### Etapa de gobiernu personal
Tres la cayida d'Olivares los tercios españoles fueron vencíos polos franceses na batalla de Rocroi en 1643. Pol Tratáu de Westfalia, España reconocía la independencia de les Provincies Xuníes y el caltenimientu de Flandes.

La guerra de Francia siguió pola esixencia plantegada sobro Flandes, el Francu Condáu, y el Rosellón. Como en Francia producióse una guerra civil y yá se roblara la paz con Países Baxos, la balanza igualóse y los españoles vencieron a los franceses en Valenciennes en 1656.

Inglaterra y Francia apautaron en 1657 la repartida del Flandes español, asina empezaron unos fuertes ataques contra la Monarquía hispánica. La difícil situación económica n'España y la derrota na batalla de Dunkerque ante l'exércitu anglu-francés llevó al monarca a roblar la Paz de los Pirineos en 1659. Vencíase'l Rosellón, la metá de la Cerdaña, el Artois y otres places nel sur d'esos territorios. Axustóse tamién el casoriu de la infanta María Teresa d'Austria, fía de Felipe IV, con Lluis XIV de Francia, con una dote de 500 000 escudos. Asina s'impunxo la hexemonía de Francia sobro España a los cien años del Tratáu de Cateau-Cambrésis.

A principios del mes de setiembre de 1665, el rei empezó a sentise mal, deponiendo fieces sanguinolentes, lo qu'induz a pensar que cayó enfermu de disentería, a resultes de la cual finó'l 17 del mesmu mes, non ensin antes carecer notablemente por causa de la enfermedá. Foi soterráu na Cripta Real del Monesteriu d'El Escorial, tal como él mesmu dispunxera nel so testamentu.

## Referencies

## Enllaces esternos