Americiu

L**'americiu** ye un elementu químicu de númberu atómicu 95 asitiáu dientro del grupu de los actínidos na tabla periódica de los elementos. El so símbolu ye **Am**. Tolos sos isótopos son radiactivos. El so nome provién d'América, de forma análoga al europiu.

## Historia

L'americiu foi aislláu per primer vegada por Glenn T. Seaborg, Leon O. Morgan, Ralph A. James, y Albert Ghiorso en 1944 nel Llaboratoriu de Metalurxa de la Universidá de Chicago. L'equipu creó l'isótopu 241Am a partir de 239Pu, bombardeándolo con neutrones nun reactor nuclear. Esto tresformóse en 240Pu y dempués en 241Pu, camudando asina a 241Am por desintegración beta. Seaborg llogró la patente US 3156523 pa "Element 95 and Method of Producing Said Element" (*Elementu 95 y el métodu pa producir dichu elementu*).

## Carauterístiques notables
L'americiu puru tien un llustre platiáu y blancu. Ye más platiáu que'l plutoniu y el neptuniu, y aparentemente más maleable qu'ésti o l'uraniu. La Desintegración Alfa de 241Am ye aproximao tres veces la del radiu. Unos cuantos gramos de 241Am emiten una alta cantidá de Rayu gamma, lo cual crearía serios problemes de salú a cualesquier que s'espunxera al elementu. Tamién presenta la carauterística de que ye fisible.

## Isótopos

Diecinueve radioisótopos de americiu fueron alcontraos, siendo los más estables el 243Am con una vida media de 7370 años y el 241Am con vida media de 472.7 años. El restu de los isótopos radiactivos tienen vides medies menores que 51 hores, cuasi na so mayoría mayores a 100 minutos. L'elementu tamién tien ocho isómeros nucleares, siendo'l de mayor estabilidá 242mAm (vida media de 141 años). Los pesos atómicos de los isótopos de Americiu bazcuyen ente 231.046 o.m.a (del 231Am) hasta 249.078 o.m.a. (correspondientes al 249Am).

## Aplicaciones
Esti elementu puede ser producíu en cantidaes de dellos kilogramos y tien dellos usos (n'especial el 241Am, en virtú de que ye relativamente más senciellu producir muestres d'esti isótopu). Este mesmu isótopu foi utilizáu como una fonte portátil de rayu gamma pal so usu en radiografíes. L'isótopu 242Am ye un emisor de neutrones y amás ye citáu pa usu nun avanzáu cohete de propulsión nuclear; sicasí, este ye demasiáu caru como pa producise en cantidaes abondo grandes.

## Usos nel llar
El Americiu tien cierta utilidá nel llar y na industria: dellos detectores de fumu contienen una pequeña muestra, de normal unos 0.9 microcurius (cerca de 0.2 miligramos) de 241Am, como fonte de radiación ionizante. El funcionamientu d'estos detectores basar nel amenorgamientu de la conductividá del aire. Una cámara del detector dexa'l contautu ente l'americiu y l'ambiente. Dichu aire ye ionizado pola presencia de partícules alfa provenientes de la desintegración de los nucleos de 241Am y vuélvese, por tanto, conductor, cerrando asina un circuitu. La presencia d'otres partícules non ionizadas amenorga la conductividá dientro de la cámara, ataya'l circuitu, y dexa que suene l'alarma. Hai de solliñar que la cantidá de Americiu presente n'esti detectores nun pon en peligru la salú de los inquilinos. A pesar de que se prohiba'l so comercialización el fechu de tener unu instaláu nun significa incurrir nun delitu. Estes alarmes fueron retiraes del mercáu por cuenta de que la so xestión como residuos yera especial y más cara de lo normal.

## Química
El númberu d'oxidación más común del americiu ye +3. Ye muncho más complicáu aferruñar Am(III) a Am(IV) que faelo de Pu(III) a Pu(IV)en solución aguacienta.

Los científicos trabayen p'amenorgar la radiotoxicidad o bien atopar la manera de faela útil pa ser usada como combustible nuclear.

L'americiu, a diferencia del uraniu, nun forma fácilmente dióxidu de americiu (AMU2). Esto debe a la so dificultá p'aferruñase penriba de +3 cuando s'atopa en solución aguacienta. Nel mediu ambiente puede faese un compuestu complexu amestándose'l carbonu y osíxenu.

* AMU2(OH)+1
* AMU2(OH)2+2
* AMU2CO3+1
* AMU2(CO3)2-1
* AMU2(CO3)3-3

## Toxicidá
L'americiu puede llegar a los seres vivos al traviés del aire, nel cual esvalíxase, adhiriendose a les partícules agua atmosférico, pudiendo bastiar y depositándose
nel suelu, dende onde les plantes pueden absorbelo, anque en pequeñes cantidaes. Tamién puede llegar a l'agua, dende onde peces y mariscos (atropar na concha) pueden incorporalo.

La población humana puede contaminase al traviés de les víes mentaes, sicasí, los principales efeutos son debíos a la esposición direuta como les persones que trabayen n'almacenes d'armes nucleares o combustible nuclear de plantes d'enerxía, que tán espuestes a niveles más altos de americiu. Tamién ta presente en detectores de fumu. 

### Mecanismu d'aición
Cuando la radiación ionizante producida pol americiu afecta al cuerpu atropar nos güesos, produciendo daños nel nucleu de les célules y alteriando el material xenético. Estos efeutos pueden derivar en cáncer de güesos..

Una esposición a esta radiación en neños a temprana edá puede producir una mayor acumuladura nos güesos, con una mayor probabilidá de carecer cáncer.

Tamién se vio n'estudios con animales que se produz una afectacíon a los pulmones, fégadu y tiroides, anque con menos relevancia de los daños na célula osea..

### Diagnósticu
Ante una posible intoxicación por americiu, son dos les pruebes que se realicen. La primera determina si hubo esposición a dosis elevaes, estudiando'l númberu de célules
a partir d'una muestra de sangre.
Na segunda prueba va determinase si la intoxicación deber al americiu. Tómense muestres de sangre, fieces, cuspia y orina, buscando si'l americiu ta siendo esaniciáu o ye reteníu nel cuerpu. 

### Encamientos
La Comisión de Reglamentación Nuclear d'Estaos Xuníos determinó unes llendes pal americiu nel aire de trabayu de 3 x 10 -12 microcuries por milillitru (µCi/mL) tantu pal 241 Am como pal 243 Am. Pela so parte, la EPA establez una llende de 15 picocuries por llitru d'agua potable pa nun entepasar los 4 milirems d'esposición al públicu.

## Referencies

## Lliteratura
* Los Alamos National Laboratory - Americium
* *Guide to the Elements - Revised Edition*, Albert Stwertka, (Oxford University Press; 1998) ISBN 0-19-508083-1
* It's Elemental - Americium 
* ATSDR - Public Health Statement: Americium
* *Nuclides and Isotopes - 14th Edition*, GUE Nuclear Energy, 1989.
* CEA Can the minor actinide, americium-241, be transmuted by thermal neutrons? 

## Enllaces esternos

* Americiu Am. LENNTECH. LENNTECH BV.
* WebElements.com - Americium (tamién usáu como referencia)
* NLM Hazardous Substances Databank - Americium, radioactive (n'inglés)
*  Departamentu de Salú y Servicios Humanos de EE. XX. (dominiu públicu)
*