Keiko Shirai Matsumoto

**Concepción Keiko Shirai Matsumoto**  ye una científica y académica mexicana. Estudió la Llicenciatura n'Inxeniería Bioquímica Industrial na Universidá Autónoma Metropolitana (UAM). Darréu realizó los sos estudios de posgráu na mesma institución: Maestría en Bioteunoloxía, y Doctoráu en Ciencies Biolóxiques y de la Salú. Llogrando en dambes ocasiones la medaya al méritu universitariu. Realizó una parte de los sos estudios de doctoráu nel Departamentu d'Inxeniería Química de la Universidá de Loughborough nel Reinu Uníu. Foi profesora visitante en dicha institución, na Universidá de Huddersfield y la Universidá de Plymouth nel Reinu Uníu. Collabora con instituciones nacionales como la Universidá Nacional Autónoma de Méxicu, l'Institutu Politéunicu Nacional, ya internacionales como la Universidá de Lyon en Francia y la Universidá de Tottori en Xapón. Dende l'añu 2000 ye la responsable del Llaboratoriu de Biopolímeros del Llaboratoriu de Microscopía Electrónica de la Unidá Iztapalapa de la UAM.

Ye profesora per concursu d'oposición na UAM dende 1990, onde imparte clases nel posgráu de Bioteunoloxía, según nes llicenciatures d'Inxeniería d'Alimentos y Bioquímica Industrial. Pertenez al Sistema Nacional d'Investigadores como Investigadora nivel III. Ye autora de 54 publicaciones en revistes indizadas, 23 con arbitraxe y 2 capítulos de llibru con más de 900 cites (escluyendo autocitas) *h*=16. Hai dirgido 9 tesis de doctoráu, 21 de maestría, 5 d'especialidá, y 71 de llicenciatura. Rexistró seis patentes: cuatro en trámite y dos otorgadoas (una de les cualos foi tresferida y llicenciada a una empresa mexicana). Presentó trabayos en 47 eventos internacionales y 38 nacionales. Foi Vicepresidente del Conseyu Directivu de la Sociedá Iberoamericana de Quitina.

## Campos d'investigación
A principios d'abril de 2013, les llinies d'investigación nes que Shirai Matsumoto trabaya son la "*llogru de compuestos con valor amestáu a partir de refugayes de crustáceos por aciu microorganismos y [[enzimes]]*", la "*producción de [[quitinasa|quitinases]] estracelulares de [[Hongu entomopatógeno|fungos entomopatógenos]] y [[Micoheterotrofia|micoparásitos]]*", la "*tresformamientu químicu y enzimática de la [[quitina]] y [[quitosano]] y les sos aplicaciones*", según colos biopolímeros.

Col so trabayu rellacionáu al aprovechamientu de refugayes crustáceos, llogró'l rexistru de cuatro patentes, trés d'elles en Méxicu y una en Francia. Asina mesmu, les sos investigaciones fueron aplicaes en proyeutos locales en Méxicu que xeneraron meyores comerciales.

## L'aprovechamientu de refugayes crustáceos

L'aprovechamientu de refugayes crustáceos investigáu y promovíu por Shirai Matsumoto ye un procesu col que se llogren quitina o quitosano a partir del emplegu de microorganismu como cultivu inicial, y del agregáu d'enzimes purificadores, hasta llograr los biopolímeros.

Esti procesu ye consideráu de baxu impautu ambiental, en contraposición al procesu tradicional del llogru de quitosano, que rique de hidróxidu de sodiu y ácidu clorhídrico, compuestos que, amás de destruyir otros subproductos derivaos de la quitina, como proteínes, astaxantina y calciu, xeneren problemes de contaminación ambiental al xenerar efluentes peligrosos. 

El quitosano llográu ye consideráu de meyor calidá que'l llográu químicamente y con menores costos de producción y puede ser utilizáu na medicina, na minería, la metalurxa, la cosmética y na industria alimentaria.

## Publicaciones
Estos son dalgunos de los artículos publicaos de Shirai Matsumoto ente 2010 y 2013:

* *Activity of Chitin Deacetylase from Colletotrichum gloeosporioideson Chitinous Substrates.* Neith Pacheco, Stéphane Trombotto, Laurent David, Keiko Shirai. *Carbohydrate Polymers 03/2013*.

* *Lipase-catalyzed synthesis of hyperbranched poly-l-lactide in an ionic liquid.* María Mena, Alberto López-Lluna, Keiko Shirai, Alberto Tecante, Miquel Gimeno, Eduardo Bárzana. *Bioprocess and Biosystems Engineering. March 2013, Volume 36, Issue 3, pp 383-387*. 

* *Morphological changes, chitinolytic enzymes and hydrophobin-like proteins as responses of Lecanicillium lecanii during growth with hydrocarbon.* Zaizy Rocha-Pinu, María Del Carmen Marín-Cervantes, Marlet Martínez-Archundia, Elizabeth Soriano-Blancas, Sergio Revah, Keiko Shirai. *Bioprocess and Biosystems Engineering 08/2012*.

* *Effects of protein and lipids on growth performance, feed efficiency and survival rate in fingerlings of bay snook (Petenia splendida).* J.L. Arredondo-Figueroa, J.J. Matsumoto-Soulé, J.T. Ponce-Palafox, K. Shirai-Matsumoto and J.L. Gómez-Márquez. *2012-06-15. International Journal of Animal and Veterinary Advances 4(3): 204-213*.

* *Enzymatic modification of chitosan with quercetin and its application as antioxidant edible films.* Y. Torres, V. Marín, J. Aburto, H. I. Beltrán, K. Shirai, S. Villanueva, G. Sandoval. *Applied Biochemistry and Microbiology March 2012, Volume 48, Issue 2, pp 151-158*.

* *Chitin and L(+)-lactic acid production from crab (Callinectes bellicosus) wastes by fermentation of Lactobacillus sp. B2 using sugar cane molasses as carbon source.* Belem Flores-Albino, Ladislao Arias, Jorge Gómez, Alberto Castillo, Miquel Gimeno, Keiko Shirai. *Bioprocess and Biosystems Engineering 02/2012; 35(7):1193-200*.

* *Effects of including shrimp protein hydrolysate in practical diets on the growth and survival of redclaw crayfish hatchlings Cherax quadricarinatus (Von Martens, 1868).* José Luis Arredondo-Figueroa, Trinidá Ponce-Palafox, Keiko Shirai-Matsumoto, Ngel Pérez-Zavaleta, Irene De, Los Ngeles Barriga-Sosa, Arturo Ruiz Lluna, Centru D'Alimentación, Unidá Mazatlán, Mazatlán, Sinaloa, Méxicu. *Aquaculture Research 01/2012*.

* *Structural characterization of chitin and chitosan obtained by biological and chemical methods.* Neith Pacheco, Mónica Garnica-González, Miquel Gimeno, Eduardo Bárzana, Stéphane Trombotto, Laurent David, Keiko Shirai. *Biomacromolecules 08/2011; 12(9):3285-90*.

* *Production and activities of chitinases and hydrophobins from Lecanicillium lecanii.* Zaizy Rocha-Pinu, Gabriel Vigueras, Keiko Shirai. *Bioprocess and Biosystems Engineering 02/2011; 34(6):681-6*.

* *Postharvest Litchi (Litchi chinensis Sonn.) Quality Preservation by Lactobacillus plantarum.* Gustavo Martínez-Castellanos, Clara Pelayo-Zaldívar, Laura J. Pérez-Flores, Alberto López-Lluna, Miquel Gimeno, Eduardo Bárzana, Keiko Shirai. *Postharvest Biology and Technology 01/2011; 59:172-178*.

* *The effect of pH on the production of chitinolytic enzymes of Verticillium fungicola in submerged cultures.* Laura Ramírez-Coutiño, Jesús Espinosa-Márquez, Martin G Peter, Keiko Shirai. *Bioresource technology 12/2010; 101(23):9236-40*.

* *Producción de ensilados biolóxicos a partir de refugayes de pexe, del afumáu d'atún aleta mariella (Thunnus albacares) y del fileteado de tilapia (Oreochromis sp), pa l'alimentación d'especies acuícolas.* M. Spanopoulos-Hernández, J.T. Ponce-Palafox, G. Barba-Quintero, J.R. Ruelas-Inzunza, M.R. Tisnáu-Contreras, C.Hernández-González y K. Shirai. *2010. Revista Mexicana d'Inxeniería Química 9(2):167-178*. 

* *Chitosan-based microcapsules containing grapefruit seed extract grafted onto cellulose fibers by a non-toxic procedure.* Diana Alonso, Miquel Gimeno, José D Sepúlveda-Sánchez, Keiko Shirai. *Carbohydrate research 02/2010; 345(6):854-9*.

## Premios
* Recibió en 2 ocasiones el Premiu a la Investigación dau pola UAM
* En 2011 recibió'l Premiu Ciudá Capital “Heberto Castillo Martínez”, dau pol Institutu de Ciencia y Teunoloxía del Distritu Federal (ICYTDF) pola so carrera destacada como científica mexicana. Coles mesmes, el ICYTDF dio-y el premiu al meyor prototipu de "Ciudá con Industria Competitivo" na Feria de los Inventos.
* Nel 2012 recibió'l XXXVI Premiu Nacional en Ciencia y Teunoloxía d'Alimentos en categoría estudiantil pola asesoría de la meyor tesis de llicenciatura que da la empresa Coca Cola. 
* Dos años más tarde, en 2013, el so llaboratoriu d'investigación dientro de la UAM foi premiáu pola patente “*Biorreactor pal llogru de quitina y [[astaxantina]] por aciu l'usu de [[lactobacilos]] y [[proteasa|proteases]] a partir de refugayes de [[camarón]]*”, pol mesmu ICYTDF.
* En 2016 recibió'l Diploma pol Premiu Dr. Christopher Augur que da la UAM y l'Institutu d'Investigación pal Desenvolvimientu (IRD Francia).

## Notes

## Referencies

## Enllaces esternos
* WIPO Patent Application - Solicitú de la patente del bloque de co-polímeros quitina y quitosano - Consultáu'l 17 d'abril de 2013.
* Refugayes pesqueres - Entrevista con KeikoShirai Matsumoto alrodiu del so trabayu con refugayes de crustáceos Consultáu'l 17 d'abril de 2013.