open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Muriu d'Adrianu

El **Muriu** o **Muralla d'Adriano** ye una antigua construcción defensiva de la islla de Britania, llevantada ente los años 122-132 por orde del emperador romanu Adriano pa defender el territoriu britanu sometíu, al sur de la muralla, de les belicoses tribus de los pictos que s'estendíen más al norte del muriu, no que aportaría a más tarde Escocia tres la invasión de los escotos provenientes d'Irlanda. La muralla tenía como función tamién caltener la estabilidá económica y crear condiciones de paz na provincia romana de *[[Britania romana|Britannia]]* al sur del muriu, según marcar físicamente la frontera del Imperiu romanu. Güei día entá subsisten importantes tramos de la muralla, ente qu'otres seiciones sumieron al ser reutilizaes les sos piedres en construcciones vecines mientres sieglos.

Esti *[[limes]]* fortificáu estender mientres 117 km dende'l golfu de Solway, nel oeste, hasta l'estuariu del ríu Tyne nel este, ente les poblaciones de *[[Pons Aelius]]* (actual Newcastle upon Tyne) y *[[Maglona]]* (Wigton). La muralla en sí taba construyida na so totalidá con sillares de piedra, tenía una grosez de 2,4 a 3 m y un altor d'ente 3,6 y 4,8 m. Cuntaba con 14 fuertes principales y 80 fortines qu'allugaben guarniciones en puntos clave de vixilancia, según un foso na so parte septentrional de 10 m y un camín militar que lu percorría pel so llau meridional. Más al sur del camín militar construyeron otru foso con dos terremplenes de tierra pa protexer la muralla d'ataques dende'l sur. El so nome usar n'ocasiones como sinónimu de la frontera ente Escocia ya Inglaterra, anque'l muriu sigue una llinia más al sur que la frontera moderna.

La so función defensiva foi asumida darréu pola muralla de Antonino Pío, llevantada más al norte y abandonada tres un curtiu periodu ante la hostilidá de les tribus caledonies, volviendo la muralla d'Adriano a ser la llende septentrional del territoriu romanu de Britania. Los pictos travesaron la muralla en trés causes, en 197, 296 y 367. Foi reparada y ampliada en 209, mientres el reináu de Septimio Severu, y definitivamente abandonada nel añu 383. Dempués del so abandonu los habitantes de la rexón reutilizaron munches piedres de la muralla pa construyir granxes, ilesies y otros edificios.

La Unesco declarar Patrimoniu de la Humanidá en 1987, a la que se sumaría'l Llimes de l'Alta Germania-Retia (2005) n'Alemaña y el Muriu Antonino (2008) nel Reinu Xuníu, col que formen la denominación conxunta *"Fronteres del Imperiu Romanu"*. "English Heritage", una organización gubernamental a cargu del patrimoniu históricu d'Inglaterra, describir como "el monumentu más importante construyíu polos romanos en Gran Bretaña".

## Fuertes




;Otros fuertes

* Habitancum (Risingham)
* Bremenium (Rochester)
* Fanum Cocidi (Bewcastle)
* Ad Fines (Chew Green)
* Alauna (Maryport)
* Arbeia (South Shields)
* Coria (Corbridge)
* Vindolanda (Little Chesters)
* Vindomora (Ebchester)

## Referencies

## Enllaces esternos

* 
* La zona de la Muralla d'Adriano  (n'inglés)
* cartes-de-vindolanda.html Les cartes de Vindolanda, testimonios escritos de los soldaos de la Muralla d'Adriano 
* El primer muriu d'occidente
Alþingi

***Alþingi*** (derivada de l'antigua pallabra nórdica *[[Thing|Alþing]]* o *Althing*) ye'l parllamentu nacional d'Islandia, que la so fundación tuvo llugar en 930 na rexón de Þingvellir, a 45 quilómetros de la que depués sería la capital de la república, Reikiavik.

Inclusive tres la unión de facto con Noruega, el *Alþingi* siguió celebrando sesiones na zona hasta 1799, cuando se suspendió la so actividá mientres delles décades. Volvió instaurase en 1844, añu nel que se treslladó a Reikiavik. L'edificiu qu'alluga a dicha institución anguaño, el Alþingishúsið, foi construyíu en 1881.

La constitución del país establez seis distritos eleutorales, cola posibilidá de crear un séptimu. Caúna d'estes divisiones territoriales escueye nueve miembros. Amás de estos 54 parllamentarios, cada unu de los grupos políticos reciben una cantidá d'escaños proporcionales al porcentaxe llográu a nivel nacional. Pa poder optar a esta posibilidá, el partíu en cuestión tien de llograr más del 5&nbsp;% de tolos votos válidos nel procesu eleutoral. 

L'actual presidente d'esti organismu ye Steingrímur J. Sigfússon.

## Resultaos de les últimes eleiciones

## Ver tamién
* Lögrétta
* Tynwald

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina oficial del organismu (islandés ya inglés)
* Historia de les eleiciones n'Islandia (islandés ya inglés)
Diafragma

El términu **diafragma** puede referise, nesta enciclopedia:

## Na acústica
* al **[[diafragma (acústica)|diafragma]]**, un componente presente en dispositivos de soníu;

## Na óptica
* al **[[diafragma (óptica)|diafragma]]**, un componente qu'acuta l'apertura d'un sistema ópticu;

## Na anatomía
* al **[[diafragma (anatomía)|diafragma]]**, el músculu que dixebra'l cuévanu torácicu de l'abdominal;

## Nes melecines pal control de la reproducción
* al **[[diafragma (anticonceutivu)|diafragma]]**, un métodu anticonceutivu de barrera en forma de discu;

## Na arquiteutura
* al **[[arcu diafragmático|arco diafragma]] o **arcu diafragmático**;

==Na mecánica==
* en procesos de moldio por inyeición, al **diafragma''', unu de los diversos tipos de compuerta que distribúi'l material fundíu dende la canal d'alimentación.

## Referencies

## Enllaces esternos
Leonid Stadnyk

**Leonid Ivanovich Stadnyk** (n'ucraín: Леонід Іванович Стадник; Podolyantsi, Raión de Chudniv, 5 d'agostu de 1970 − ibidem, 24 d'agostu de 2014) foi un veterinariu ucraín que aportó a reconocíu pol llibru Guinness de los récores como l'home, non americanu, más altu del mundu, con .

Pero la so negativa a ser midíu polos inspeutores del citáu llibru según la nueva normativa de midíes, más estricta, llevó a que se-y retirara l'honor en favor de Bao Xi Shun, l'anterior posesor del récor, el 20 d'agostu de 2008. Foi un veterinariu certificáu y un ciruxanu veterinariu, vivió cola so madre nel pobláu Podolyantsi, Ucraína. Pesaba alredor de . Tamién tenía'l segundu récor de tamañu de mano más grande que se rexistrara, con 31 cm de llargu.

La crecedera escesiva de Leonid empezó dempués de que-y realizaren una ciruxía cerebral a la edá de 12 años. La ciruxía foi fecha porque un tumor na hipófisis causólu hidrocefalia. Esti tumor causó que la glándula secretara grandes cantidaes de hormona de la crecedera, resultando no que los médicos describen como un gigantismo acromegálico. Anque nesa ciruxía solo -y drenaron el líquidu celebru-espinal acumuláu. Nun se realizó la estracción del tumor.

Finó'l 24 d'agostu de 2014 por cuenta d'una hemorraxa cerebral.

## Ver tamién
* Llista de les persones más altes del mundu

## Referencies

## Enllaces esternos
* Perfil en 'The tallest man' (n'inglés)
* Semeya del personaxe  (En rusu)
* [Semeyes de Leonid col presidente ucraín [Víktor Yúshchenko].]
* Artículu en Associated Press (n'inglés)
* Leonid Stadnyk, l'home más altu del mundu
Institutu Européu de Bioinformática

L**'European Bioinformatics Institute** (EBI) o **Institutu Européu de Bioinformática** ye un centru d'investigación en bioinformática ensin ánimu d'arriquecimientu asitiáu en Hinxton, Cambridge, Reinu Xuníu. Pertenez al *[[European Molecular Biology Laboratory]]* o EMBL (Llaboratoriu Européu de Bioloxía Molecular). Ye pioneru n'investigación bioinformática, apurriendo ferramientes pa la comprensión de los datos genómicos y proteómicos, alministrando bases de datos rellacionaes con ácidos nucleicos, proteínes y estructures macromoleculares.

Foi fundáu gracies a los fondos de los 20 estaos miembros del EMBL, amás de la Comisión Europea, Wellcome Trust, «US National Institutes of Health», «UK Research Councils», empreses del sector y el «Department of Trade and Industry» de Reinu Xuníu. 

## Utilidaes y bases de datos

## Proyeutos

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu web oficial (n'inglés)
House of Cards (serie de televisión de 2013)

**House of Cards** ye una serie de televisión d'Estaos Xuníos del xéneru drama políticu creada por Beau Willimon. Ye una adautación de la miniserie del mesmu nome fecha pola BBC y basada na novela de Michael Dobbs.

## Referencies

## Enllaces esternos
Amador Menéndez Velázquez

**Amador Menéndez Velázquez**  ye un investigador asturianu, doctoráu en química pola Universidá d'Uviéu. 

Anguaño trabaya nel Institutu Teunolóxicu de Materiales d'Asturies (ITMA), depués de pasar pel Conseyu Superior d'Investigaciones Científiques, el Llaboratoriu Européu de Radicación de Sincrotón, el Centru d'Investigación en Nanomateriales y Nanoteunoloxía (CINN) y l'Institutu Teunolóxicu de Massachusetts (MIT), onde, con otros cinco profesionales, estableció'l récor mundial d'eficiencia na captura d'enerxía solar. 

A lo llargo de la so carrera llogró bien de reconocimientos como'l Premiu Européu de Divulgación Científica (2013) o'l Premiu Internacional d'Ensayu Xovellanos de 2017 pol so llibru *Historias del futuro. La era del Homo Tecnológicus*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Wilhelmshaven

**Wilhelmshaven** ye una ciudá del norte d'Alemaña, asitiada na parte occidental de la badea de Jade (*Jadebusen*). Foi fundada en 1869 y llamada asina pol so fundador, l'emperador alemán Guillermu I («Wilhelm» n'alemán). Con 83.552 habitantes ye la más grande del centru del Estáu federáu (Bundesland) de Baxa Saxonia (Niedersachsen). La ciudá tien categoría de *[[kreisfreie Stadt]]* na ría y por esto tuvo dende siempres tradición de puertu marín. Nuna parte de la so badea estráise petroleu. Na Segunda Guerra Mundial, foi una base importante de los U-Boot alemanes y se destruyó'l 60% de la ciudá.

## Bibliografía
* Werner Brune [Hrsg.]: *Wilhelmshavener Heimatlexikon*, 3 Bde., Wilhelmshaven 1986-1987
* Hartmut Büsing: *...soviel unnennbare Leiden erduldet. Zur Geschichte der Rüstringer und Wilhelmshavener Juden*, Wilhelmshaven 1986. 
* Ingrid Dunger: *Wilhelmshaven 1870 – 1914*, Wilhelmshaven 1962
* Edgar Grundig, Archivrat a.D.: *Chronik der Stadt Wilhelmshaven*, Wilhelmshaven 1957 [2 Bände, insgesamt 1441 Seiten hektografierte Maschinenschrift; von der Vor- und Frühgeschichte bis zum Jahre 1945. Von vornherein begrenzte Auflage für verdiente Persönlichkeiten unter Verzicht auf Vertrieb durch dean Buchhandel, mitfinanziert o.a. durch die Gas- und Elektrizitätswerke Wilhelmshaven]
* Günther Handlögten / Henning Venske, *Dreckiger Sumpf. Vertrauliche Aufzeichnungen und Bekenntnisse aus der Provinz*, Hamburg 1984
* Birger Jaspers: *Wilhelmshaven. Ein verlorenes Stadtbild*, Gudensberg-Gleichen 2002
* Erich Keyser (Hrsg.): *Deutsches Städtebuch. Handbuch städtischer Geschichte*, Band III Nordwestdeutschland, 1. Teilband Niedersachsen/Bremen - Im Auftrage der Arbeitsgemeinschaft der historischen Kommissionen und mit Unterstützung des Deutschen Städtetages, des Deutschen Städtebundes und des Deutschen Gemeindetages, Stuttgart 1952
* Edwin Notholt: *Wilhelmshaven, Stadt und Landschaft am Meer*, Wilhelmshaven 1958
* Ricardo. Y. Laurence: *Dende Wilhelmshaven a Montevideo*, Alemaña, 21 d'agostu de 1939; Uruguái, 17 d'avientu de 1939. Arxentina.
* Georg Sellu: *Die territoriale Entwicklung des Herzogtums Oldenburg*, Oldenburg 1917
* Markus Titsch: *Bunker in Wilhelmshaven*, Wilhelmshaven 2005

## Referencies

## Enllaces esternos
Premiu Nel Amaro de Teatru Profesional en llingua asturiana o gallegoasturianu

El Premiu "Nel Amaro" de teatru profesional en llingua asturiana o gallegoasturianu ye un gallardón qu'entama'l Gobiernu d'Asturies p'ayudar a consolidar, arriquecer y prestixar estes dos llingües nel ámbitu del arte dramáticu.

Al premiu pueden presentase obres de compañíes profesionales que yá s'estrenaren n'asturianu o gallegoasturianu, tanto orixinales como versiones o adautaciones de títulos n'otres llingües. 

### Festival Nel Amaro

Un xuráu formáu por espertos en teatru y llingua asturiana va escoyer d'ente los proyeutos presentaos los cuatro finalistes, que van representar les sos obres nel Festival "Nel Amaro" de teatru profesional en llingua asturiana, entamáu cola ayuda del Conceyu d'Uviéu a lo llargo de los vienres del mes de payares nel Teatru Filarmónica. 

Depués de les actuaciones del Festival, el xuráu va decidir cuála ye la compañía o'l grupu teatral ganador, que va recibir como gallardón una pieza artística, amás del compromisu del Gobiernu del Principáu d'Asturies de velar pola promoción y difusión del espectáculu nos medios de comunicación y nos eventos entamaos pol mesmu Gobiernu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Keith Thompson

**Keith Thompson**  ye un ex-futbolista inglés que xugaba como estremu. Ye l'hermanu pequeñu del tamién futbolista Garry Thompson. A lo llargo la so carrera xugó n'Inglaterra, España, Suecia y Ḥong Kong.

## Clubes

## Referencies

## Enllaces esternos
Marcelino García Toral

**Marcelino García Toral**  ye un ex-futbolista y entrenador de fútbol asturianu. Na temporada 2017-2018 fichó pol Valencia C. F. como entrenador.

## Clubes
### Como xugador

### Como entrenador

## Referencies

## Enllaces esternos
Maria Luisa Prada Sarasua

**María Luisa Prada Sarasua**  ye una escritora asturiana.

## Obres
* Vivir al sol (2004)
* Bajo l'agua (2005)
* En el Túnel (2006)
* Una cita en Arlés (2007)
* Manarola (2008)
* El hierro del mayoral (2009)
* La sombra del ámbar (2011)
* El misterioso Anacoreta (2013)
* Los secretos de Abril (2016)

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina web oficial de María Luisa Prada
*
Futbolista

Col términu **futbolista** podemos referinos a:

* Una persona que se dedica o xuega al fútbol o fútbol americanu.
* *[[Sarda sarda]]*, un pexe de la familia de los Scombridae.
* *[[Katsuwonus pelamis]]*, un pexe de la familia de los Scombridae.
VH1 MegaHits

**VH1 MegaHits** ye una canal de música disponible en Brasil y nel restu de latinoamérica. En Brasil ye propiedá de Viacom Networks Brasil, subsidiaria de MTV Networks Llatinoamérica y tresmitíu en 24 hores d'ésitos ensin parar. En Brasil la canal sustitúi la versión brasilana de MTV Hits, dempués de que Viacom vendiera los derechos de la marca MTV en Brasil.

A diferencia de la versión brasilana, la versión de Llatinoamérica cunta cola señal de MTV Hits nun siendo sustituyíu.

La canal funciona nun sistema automatizado d'ocho hores que se repite tres veces al día. De la mesma que l'anterior: MTV Hits.

La Diferencia ente MTV Hits y VH1 MegaHits ye la denominación pa los clips: MTV Hits utiliza'l nome de "Hitlist" o "Playlistism" y VH1 MegaHits utiliza'l nome de "Moods" y "InMotion" nel so llugar.

In Motion: rotación continua de los videos 
más populares de la canal. 

Moods: Una llista de reproducción d'una tema, xéneru o artista.

## Referencies

## Enllaces esternos
Jens Naessens

**Jens Naessens**  ye un 

## Carrera
Naessens empezó la so carrera como futbolista nel equipu de la so ciudá natal, pa dempués pasar poles canteres del Mouscron y del Bruxes. En 2006 fichó pol SV Zulte Waregem, onde hasta 2010 xugó nel filial.

Naessens xugó nel club belga ente 2010 y 2014, xugando la so meyor temporada na 2012-13, na que xugó 34 partíos de lliga y marcó 6 goles ayudando a llograr al SV Zulte Waregem el subcampeonatu de la Jupiler Pro League per primer vegada na so hestoria.

Na siguiente temporada apostó la previa de la Lliga de Campeones, quedando a un pasu de la fase de grupos en cayendo derrotáu'l so equipu ante'l PSV por (5-0) nel global de la eliminatoria. L'equipu belga aportó asina a la Europa League 2013-14. Naessens debutó'l 19 de setiembre de 2013 na competición nun partíu que quedó (0-0) contra'l Wigan Athletic inglés. El Zulte quedó esaniciáu na fase de grupos de la competición.

Tres esta temporada colar al RKV Mechelen nel que xugó 2 temporaes. Xugó 40 partíos y marcó 4 goles nesti club. Tamién mientres el so pasu por esti club tuvo cedíu nel Royal Antwerp Football Club onde malapenes xugó. Por cuenta de los sos pocos minutos nesti últimu club, decidió tornar al SV Zulte Waregem pel branu de 2016.

En 2017 ficha pol KVC Westerlo, equipu recién baxáu a la Segunda División de Bélxica.

## Clubes
*  SV Zulte Waregem (2010-2014)
*  RKV Mechelen (2014-2016)
*  Royal Antwerp Football Club (2016) (cedíu)
*  SV Zulte Waregem (2016-2017)
*  KVC Westerlo (2017- )

## Referencies

## Enllaces esternos
Cantón de Schaffhausen

El **cantón de Schaffhausen** (n'alemán *Schaffhausen*, en francés *Schaffhouse*, n'italianu *Sciaffusa*, en romanche *Schaffusa*), ye un cantón de Suiza que la so ciudá principal y capital ye Schaffhausen.

## Xeografía
El cantón ye'l más septentrional de Suiza, ta cuasi dafechu arredoláu por Alemaña, llendando con ésta al este, oeste y norte, y al sur colos cantones de Zúrich y Turgovia. Al oeste tien el llagu de Constanza con una superficie de 298 km². Predomina la producción agrícola. 

El cantón de Schaffhausen ta estremáu en tres zones, de les cuales la más grande ye la so capital y les otres dos son enclaves del cantón n'Alemaña y na mesma Suiza. 

## Historia
Nel medievu Schaffhausen yera una ciudá estáu. La ciudá acuñó una moneda propia hasta l'añu de 1049, nel que se fundó un monesteriu benedictín que contribuyó a llograr la independencia en 1190. A fines de 1218 yera una ciudá llibre del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu. En 1330 pasó a manes de los Habsburgu. El cantón recuperó la independencia en 1415 cuando mercó la so llibertá. Aliose con Zúrich en 1454, convirtiéndose en miembru de plenu derechu de la Confederación en 1501. La primer llinia ferroviaria llegó a la ciudá en 1857. En 1944 los estauxunidenses bombardiaron Schaffhausen por error, al confundir el territoriu suizu col alemán.

La constitución cantonal data de 1876 y revisose en 1895.

## Economía
Ye famosa la producción del vinu blancu de Riesling nel cantón. La industria ta basada na producción de maquinaria y artículos metálicos. Tamién se fabriquen relós y xoyes.

Schaffhausen ye coles mesmes un importante nuedu ferroviariu ente Suiza y Alemaña.

Ingresos (en millones de CHF): 3 596 fr.

## Demografía
En 2002 la población yera de 73.400 persones. La llingua predominante ye l'alemán. La relixón principal ye'l protestantismu.

## Distritos

Antes de xunetu de 1999, el cantón taba estremáu en seis distritos:
* Distritu d'Oberklettgau
* Distritu de Reiat
* Distritu de Schaffhausen
* Distritu de Schleitheim
* Distritu de Stein
* Distritu de Unterklettgau

## Referencies

## Enllaces esternos
La zona (serie de televisión)

***La zona*** ye una serie de televisión española producida por *Movistar+* pa #0. Estrenóse'l 27 d'ochobre de 2017.

## Sinopsis
L'inspector Héctor Uría torna al serviciu tres años dempués del grave accidente d'un reactor nuclear al norte d'España como l'únicu sobreviviente del primer grupu qu'allegó en socorru de la central. Agora tien d'investigar el brutal asesinatu d'un home na Zona d'Esclusión. 

El rodaxe de la serie trascurrió en 160 llocalizaciones d'Asturies (especialmente Xixón, Uviéu, La Felguera y Pravia) y Madrid.

## Repartu
**Repartu Principal**
* Eduard Fernández: Inspector Héctor Uría
* Emma Suárez: Marta Carcedo
* Alexandra Jiménez: Julia Martos
* Tamar Novas: Ricardo
* Álvaro Cervantes: Martín Garrido
* Marina Salas: Esther
* Sergio Peris-Mencheta: Aurelio Barrero
* Manolo Solo: Alfredo Asunción
* Inma Cuevas: Fabiana 
* Juan Echanove: Fausto
* Carlos Bardem: Mateo Jiménez "Krusty"
* Luis Zahera: 
* Alba Galocha: Zoe Montero

## Temporaes y episodios

### Primer temporada (2017)

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina web oficial 
* [//www.facebook.com/LaZonaSerie La zona] en Facebook
* [//twitter.com/lazona La zona] en Twitter
* * Primer capítulu en YouTube
Estadiu Hermanos Antuña

L**'Estadiu Hermanos Antuña** ye un estadiu de fútbol asitiáu na villa de Mieres, n'Asturies, España. Inauguráu'l 16 de setiembre de 1951 col nome de Nuevu Estadiu del Batán, nel añu 1964 camudó'l so nome pol d'Hermanos Antuña, n'homenaxe a los hermanos Joaquín y Ramón Antuña, qu'exercieron un destacáu llabor impulsor nos primeros años del club, siendo Ramón Antuña presidente de la entidá deportiva durante ventinueve años. L'estadiu ye de propiedá municipal, el terrén de xuegu ye de yerba artificial y les graes tienen capacidá p'allugar a 2.940 espectadores.

## Historia
Nel añu 1919 créase'l primer campu del Batán. Esti recintu duraría hasta dempués de la Guerra Civil, desaniciáu pola espansión de la Fábrica de Mieres. Col ascensu a Segunda División del Caudal Deportivo constrúyese el Nuevu Campu del Batán, inaugurándose'l 16 de setiembre de 1951 nun partíu de lliga escontra la SD Huesca. Cinco años dempués, el 5 de febreru de 1956, rexístrase la que quiciabes ye la mayor asistencia de xente a esti terrén. Foi nun partíu escontra'l Real Uviéu, nel que dalgunos aficionaos tuvieren que ver el partíu dende la pista d'atletismu. Dempués, nel añu 1964 ye cuando se camuda'l nome, tres proponélo el conceyal Jesús Suárez Valgrande nel plenu conceyeru. Tres la muerte de Ramón Antuña en 1971, púnxose un bustu, fechu por Joaquín Rubio Camín nun de los fondos del campu que entavía pue vése ellí. Naquel añu'l Real Madrid vieno a Mieres n'homenaxe al fináu. Na temporada 1972-73 púnxose l'allumáu al campu, col oxetivu de xugar partíos los sábados pela nueche y asina atrayer más públicu. Ún de los partíos más importantes que se xugó nesti estadiu fue'l 9 de xunu de 1982, cuando la seleición de Chile, que taba n'Asturies pa participar nel Mundial 82, enfréntase al Caudal nun partíu amistosu. Otru foi a finales de los noventa, tres munches lliguines d'ascensu perdíes, el 29 de xunu de 1997, l'Hermanos Antuña llénase pa ver l'encuentru ente'l Caudal y'l Palencia, que finaría col ascensu del conxuntu mierense a Segunda División B. El 6 d'avientu del añu 1995, tres la traxedia del Pozu Nicolasa onde morrieron 14 mineros, inaugúrase un monolitu, fechu pol escultor mierense Félix Magdalena, n'homenaxe a los fináos. Esti recuerdu entavía pue vése na entrada del campu.

Nel añu 2007 fáise una reforma na que se camuda la yerba natural pela artificial que tien agora. Constrúyese tamién una nueva grada de xeneral, pónse tartán na pista d'atletismu y dáse-y un llaváu de cara a la fachada. En 2020 inauguráronse unos vestuarios nuevos embaxo la tribuna. 

## Finales
L'Hermanos Antuña foi escenariu de cuatro finales de la Copa Federación na so Fas Rexonal:

## Referencies
Distritu de Rorschach

El **distritu de Rorschach** (n'alemán *Wahlkreis Rorschach*) ye unu de los ocho distritos del cantón de Sankt Gallen, en Suiza. Tien una superficie de 50,37 km².

## Xeografía
El distritu de Rohrschach alcuéntrase na rexón del llagu de Constanza. Llenda al norte colos distritos de Bodensee (DE-WB) y Lindau (DE-BY), al nordeste col de Bregenz (AT-08), al sureste col de Rheintal, al sur col cantón d'Appenzell Rodes Esteriores, al suroeste col distritu de Sankt Gallen, y al noroeste col d'Arbon (TG).

## Comuñes

## Referencies
Vladimír Mečiar

**Vladimír Mečiar**  ye un políticu nacionalista eslovacu. Foi vencedor de les eleiciones de 1992, dirixendo les negociaciones pa independizase de Checoslovaquia. Foi asina'l primer xefe de gobiernu de la Eslovaquia independiente.

Tuvo que dimitir en marzu de 1994, pero tres les eleiciones d'ochobre volvió presidir el país, nun gobiernu de coalición. Foi presidente internu de la república en 1998, y tres la derrota del so partíu nes eleiciones llexislatives de 1998, pasó a la oposición.

## Referencies

## Enllaces esternos
Láser

Un **láser** ye un dispositivu qu'emite lluz al traviés d'un procesu d'amplificación óptica basáu na emisión estimulada de radiación electromagnético. El términu laser ye un acrónimu de "**light amplification by stimulated emission of radiation**" (amplificación de lluz por emisión estimulada de radiación). El primer láser construyolo, en 1960,Theodore H. Maiman nos llaboratorios Hughes Research Laboratories, a partir de los trabayos teóricos desarrollaos por Charles Hard Townes y Arthur Leonard Schawlow.

Un láser estrémase d'otres fontes de lluz en qu'emite lluz coherente, tanto espacial como temporalmente. La coherencia espacial permíte-y al láser concentrar la lluz nún puntu perconcretu, y eso fai posible'l so usu como'l corte con láser o la fotolitografía. Esa mesma propiedá permíte-y al haz de lluz del láser permanecer concentráu a grandes distancies; esta propiedá, conocida como colimación, permite'l so usu pa facer punteros de lluz. La coherencia temporal, pela so banda, permíte-y al láser emitir lluz con un espectru de frecuencies perestrechu, esto ye, emitir lluz d'un únicu color. Esta coherencia temporal úsase pa producir pulsos de lluz de duración perpequeña, d'hasta un femtosegundu.

Ente otres munches aplicaciones, alcontramos láseres nes unidaes de discu ópticu de los ordenadores, impresores o llectores de códigos de barres, pero tamién en secuenciadores de ADN, láseres quirúrxicos, láseres de soldadura...

## Referencies
Andrius Kubilius

**Andrius Kubilius**  físicu y políticu, foi primer ministru de Lituania dende'l 9 d'avientu de 2008 hasta'l 22 de payares de 2012. Tamién ocupó esti cargu ente 1999 y 2000.

## Referencies

## Enllaces esternos
Moral de Órbigo

**Moral de Órbigo** ye una llocalidá española que pertenez al conceyu de Villares d'Órbigu, na provincia de Llión, comunidá autónoma de Castiella y Llión.

## Xeografía
Allúgase nes terraces fluviales del ríu Órbigu, lo que fai que'l pueblu sía conocíu como'l Balcón de la Ribera. La fastera carauterízase por una estrecha rellación col agua; atópense múltiples canales y preses que son aprovechaes poles abondes tierres de cultivu y polos molinos fariñeros de San Feliz d'Órbigu, amás de la Llaguna Grande y la Llaguna de Moral.

### Allugamientu

{| 

## Demografía
;Evolución de la población





## Turismu

Les fiestes del pueblu son l'últimu domingu de xunetu y tán asociaes a Santa Ana. La ilesia parroquial, dedicada a San Miguel Arcánxel, ye d'arquiteutura popular. Dientro d'ella caltiénse un incensariu del sieglu XVII. 

## Referencies

## Enllaces esternos

*  Conceyu de Villares d'Órbigu
Laurenciu

El **laurenciu** ye un elementu químicu sintéticu, de símbolu **Lr** (antiguamente yera **Lw**) y númberu atómicu 103. Recibio'l so nome n'honor d'Ernest Lawrence, inventor del ciclotrón, un aparatu utilizáu pa descubrir dellos elementos radioactivos artificiales. El laurenciu ye un metal radioactivu, el decimoprimeru de los elementos transuránicos y, al tiempu, el caberu de los elementos de la serie de los actínidos. Neto que tolos demás elementos con númberu atómicu perriba de 100, la única forma de producilu ye bombardiando elementos más llixeros con partícules cargaes nún acelerador de partícules. Conócense anguaño doce isótopos del laurenciu. El más estable ye'l 266Lr, que tien una vida media d'once hores, magar que'l que más se utiliza, porque ye más fácil de producir a gran escala, ye'l 260Lr, que tien una vida media de 2,7 minutos.

Los esperimentos químicos tienen confirmao que'l laurenciu compórtase como un homólogu, más pesáu, del luteciu, y que ye un elementu trivalente. Esto permite clasificalu como'l primeru de los metales de transición del séptimu periodu. Por embargu, la so configuración electrónica ye anómala pa esta posición de la tabla periódica, una y bones tien una configuración s²p en cuenta de la s²d del so homólogu, el luteciu. Esto indica que'l laurenciu ye más volátil de lo esperable pola so posición na tabla periódica, teniendo una volatilidá comparable a la del plomu.

Nes décades de 1950, 1960 y 1970 dellos llaboratorios de la Xunión Soviética y los Estaos Xuníos reclamaron pa sigo la síntesis, en calidaes variables, del laurenciu. La prioridá del descubrimientu, y con ella la decisión del nome del elementu, foi reconocida pa los estauxunidenses pola Unión Internacional de Química Pura y Aplicada. En 1997, por embargu, reevaluose esta decisión, y magar que se-yos reconoció a estauxunidenses y soviéticos al empar el reconocimientu de la so síntesis, caltúvose'l nome del elementu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Villares d'Órbigu

**Villares d'Órbigu** (en castellanu y oficialmente, *Villares de Órbigo*) ye un conceyu y llocalidá d'España, na provincia de Llión, comunidá autónoma de Castiella y Llión.

## Xeografía
### Allugamientu

{| 

## Demografía
;Evolución de la población




## Referencies

## Enllaces esternos

*  Conceyu de Villares d'Órbigu (en castellán)
San Feliz de Órbigo

**San Feliz de Órbigo** ye una llocalidá española que pertenez al conceyu de Villares de Órbigo, na provincia de Llión, comunidá autónoma de Castiella y Llión.

## Xeografía
### Allugamientu

{| 

## Historia
Nel Catastru d'Ensenada, del 14 de setiembre de 1751, hai una serie de 40 entrugues y una contestación a este interrogatoriu. El resume d'este: la población ye San Feliz de Órbigo, llugar que ye propiu del real Colexu de San Andrés d'Espiraneda orde de Padre San Benito a quién-y paguen los vecinos. Los güertos producen ensin fuelgu llinu, nabos, trigo y dalgunos tán plantaos con frutales: pera, manzana, zreza, castañes, nuez. Tamién hai negrillos, álamos, paleras. El drechu que hai impuestu sobro les tierres ye'l diezmu de diez que pertenez al cura párrocu d'este llugar a esceición d'una casa de los frutales que pertenez a ella. Hai tres cases de molinos fariñeros que muelen col agua corriente de la acequia y non otra. Nun hai más esquilmu que la llana que producen los corderos de cría. Por dalguna de les cases págase'l suelu al Real Monesteriu d'Espinareda.

## Demografía
;Evolución de la población





## Referencies

## Enllaces esternos
*  Ayuntamiento de Villares de Órbigo
2104

**2104** (**[[Numberación romana|MMCIV]]**) va ser un añu normal nel calendariu gregorianu.

## Referencies

## Enllaces esternos
2105

**2105** (**[[Numberación romana|MMCV]]**) va ser un añu normal nel calendariu gregorianu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Distritu de Veveyse

El **Distritu de Veveyse** (en francés *District de la Veveyse*, n'alemán *Vivisbach*) ye unu de los siete distritos del cantón de Friburgu, Suiza. Tien una superficie de 134,3 km². La capital del distritu ye Châtel-Saint-Denis.

## Xeografía
El distritu de Veveyse llenda al norte col distritu de Glâne, al este col de Gruyère, al sur col de Riviera-Pays-d'Enhaut (VD), y al oeste col de Lavaux-Oron (VD).

## Comuñes

## Cambeos dende 2000

Archivu:Karte Gemeinden des Bezirks Vivisbach 2003.png|Comuñes hasta 2003


### Fusiones
* 2004: * [[Bouloz]]*, *[[Pont (Veveyse)]]* y *[[Porsel]]* --> -LeFlon
* 2004: *[[Besencens]]*, *[[Fiaugères]]* y *[[Saint-Martin (Friburgu)|Saint-Martin]]* --> Saint-Martin
* 2004: *[[Le Crêt]]*, *[[Grattavache]]* y *[[Progens]]* --> La Verrerie

## Referencies
Distritu de Sense

El **Distritu de Sense** (, ) ye unu de los nueve distritos del cantón de Friburgu. Alcuéntrase nel estremu oriente del cantón, y tien una superficie de 265,3 km². Esti ye l'únicu distritu del cantón que tien como llingua oficial namás l'alemán.

La capital del distritu ye Tafers (fr. *Tavel*). El distritu ta compuestu anguaño por 17 comuñes.

## Xeografía
El distritu alcuéntrase al este del cantón, na zona montascosa de los prealpes suizos y ta bañáu pel ríu Sense del cual toma'l so nome. Llenda al norte col distritu de Berna-Mittelland (BE), al este con Frutigen-Niedersimmental (BE). al sureste con Saanen-Obersimmental (BE), al suroeste con Gruyère, al oeste con Sarine, y al noroeste con See.

## Comuñes

## Referencies

## Enllaces esternos
Distritu de Glâne

El **distritu de Glâne** (en francés *District de la Glâne*, n'alemán *Glânebezirk*) ye unu de los siete distritos del cantón de Friburgu. La capital del distritu ye Romont. El distritu tien  y 169,08 km² de superficie.

## Xeografía
El distritu de Glâne toma'l so nome del [ ríu Glâne]], que lo traviesa de suroeste a nordeste. Glâne llenda col distritu de Broye-Vully (VD) al oeste y norte, col distritu de Broye al nordeste, el de Sarine al este, el distritu de Gruyère al sureste, y el de Lavaux-Oron al sur. 

## Historia
Formáu por cuarenta y tres comuñes en 2000, el distritu de Glâne ye'l quintu del cantón per superficie y sestu tocantes a la población qu'alluga. Na edá media, la rexón yera tenida polos señores de Pont, los castellanos de Rue y los condes de Romont, toos vasallos de los Saboya. 

Friburgu amiesta Romont y Rue en 1536, que tresformaría en bailíes. Les prefeutures del mesmu nome creaes en 1798 fueron axuntaes nun solu distritu en 1848 (nel cual nun fueron incluyíes delles comuñes de Rue, y nel que fueron amestaes delles comuñes de les bailíes de Montagny y de Favargny).

El distritu de Glâne ye de fuerte vocación agrícola, ye'l primer productor de quesu gruyer de tol cantón. El distritu ta travesáu pela llinia ferroviaria Lausana-Berna.

## Comuñes

### Evolución

Archivu:Karte Gemeinden des Bezirks Glâne 2000.png|Comuñes hasta 2000
Archivu:Karte Gemeinden des Bezirks Glâne 2002.png|Comuñes hasta 2002
Archivu:Karte Gemeinden des Bezirks Glâne 2003.png|Comuñes hasta 2003
Archivu:Karte Gemeinden des Bezirks Glâne 2004.png|Comuñes hasta 2004
Archivu:Karte Gemeinden des Bezirks Glâne 2005.png|Comuñes hasta 2005
Archivu:Karte Gemeinden des Bezirks Glâne 2011.png|Comuñes hasta 2011


### Fusiones
* 2001: *[[Bionnens]]*, *[[Mossel]]*, *[[Ursy]]* y *[[Vauderens]]* → Ursy
* 2001: *[[Gillarens]]*, *[[Promasens]]*, *[[Rue (Friburgu)|Rue]]* → Rue
* 2001: *[[Chavannes-sous-Orsonnens]]*, *[[Orsonnens]]*, *[[Villargiroud]]* y *[[Villarsiviriaux]]* → Villorsonnens
* 2003: *[[Les Ecasseys]]*, *[[Estévenens]]*, *[[La Joux]]*, *[[Lieffrens]]*, *[[La Magne]]*, *[[Sommentier]]*, *[[Villariaz]]* y *[[Vuisternens-devant-Romont]]* → Vuisternens-devant-Romont
* 2004: *[[Berlens]]* y *[[Mézières (Friburgu)|Mézières]]* → Mézières-devant-Romont
* 2004: *[[Middes]]* y *[[Torny-le-Grand]]* → Torny
* 2004: *[[Chavannes-les-Forts]]*, *[[Prez-vers-Siviriez]]*, *[[Siviriez]]* y *[[Villaraboud]]* → Siviriez
* 2004: *[[La Neirigue]]* y *[[Vuisternens-devant-Romont]]* → Vuisternens-devant-Romont
* 2005: *[[Lussy FR|Lussy]]* y *[[Villarimboud]]* → La Folliaz
* 2006: *[[Esmonts]]* y *[[Vuarmarens]]* → Vuarmarens
* 2012: *[[Vuarmarens]]* y *[[Ursy]]* → Ursy

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Distritu de Sarine

El **distritu de Sarine** (en francés *district de la Sarine*, n'alemán *Bezirk Saane*) ye unu de los siete distritos del cantón de Friburgu. Alcuéntrase nel centru del cantón, y tien una superficie de 217,6 km².

El nome del distritu foi tomáu del ríu Sarine/Saane que lo traviesa. La capital del distritu ye la ciudá de Friburgu (francés *Fribourg*, alemán *Freiburg*). El distritu ta compuestu anguaño por 30 comuñes. 

## Xeografía
Llenda al norte col distritu de See, al este con Sense, al sur con Gruyère, al suroeste con Glâne, y al noroeste con Broye.

## Comuñes

## Cambeos dende 2000

Archivu:Karte Gemeinden des Bezirks Saane 1999.png|Comuñes hasta 1999
Archivu:Karte Gemeinden des Bezirks Saane 2000.png|Comuñes hasta 2000
Archivu:Karte Gemeinden des Bezirks Saane 2002.png|Comuñes hasta 2002
Archivu:Karte Gemeinden des Bezirks Saane 2003.png|Comuñes hasta 2003
Archivu:Karte_Bezirk_Saane_Gemeindeveraenderungen_2016.png|Comuñes hasta 2015
Archivu:Karte_Bezirk_Saane_Gemeindeveraenderungen_2017.png|Comuñes hasta 2016


### Fusiones
* 2000: *[[Grolley]]* y *[[Corsalettes]]* → Grolley

* 2001: *[[Avry-sur-Matran]]* y *[[Corjolens]]* → Avry
* 2001: *[[Lentigny]]*, *[[Lovens]]* y *[[Onnens (Friburgu)|Onnens]] → [[La Brillaz]]
* 2001: *Ecuvillens* y *Posieux → Hauterive

* 2003: *[[Estavayer-le-Gibloux]]*, *[[Rueyres-Saint-Laurent]]*, *[[Villarlod]]* y *[[Villarsel-le-Gibloux]]* → Le Glèbe
* 2003: *[[Bonnefontaine (Friburgu)|Bonnefontaine]]*, *[[Essert (Friburgu)|Essert]]*, *[[Montévraz]]*, *[[Oberried (Friburgu)|Oberried]]*, *[[Praroman]]* y *[[Zénauva]] → [[Le Mouret]]

* 2004: *La Corbaz*, *Cormagens* y *Lossy-Formangueires* → [[La Sonnaz]]

* 2016: *Autafond* y *Belfaux* → [[Belfaux]]
* 2016: *Corpataux-Magnedens*, *Farvagny*, *Le Glèbe*, *Rossens* y *Vuisternens-en-Ogoz* → [[Gibloux |Gibloux]]

* 2017: *Chésopelloz* y *Corminboeuf'' → Corminboeuf

## Referencies
Distritu de Broye

El **distritu de Broye** (en francés *district de la Broye*, n'alemán *Bezirk Broye*) ye unu de los siete distritos del cantón de Friburgu. Tien una superficie de 173,88 km².

La capital del distritu ye la ciudá histórica de Estavayer-Le-Lac. El distritu ta compuestu anguaño por 31 comuñes.

## Xeografía
El distritu alcuéntrase na llamada rexón de los trés Llagos, de la que fai parte'l llagu de Neuchâtel, anque toma'l so nome del valle del ríu Broye. Llenda al nordeste col distritu de Broye-Vully (VD), al este con See/Lac, al sureste con Sarine, al sur con Glâne y Broye-Vully, al suroeste y oeste con Xura-Nord vaudois (VD), y al noroeste con Boudry (NE) y NE).

## Comuñes

## Cambeos dende 2000

Archivu:Karte Gemeinden des Bezirks Broye 1999.png|Comuñes hasta 1999
Archivu:Karte Gemeinden des Bezirks Broye 2003.png|Comuñes hasta 2003
Archivu:Karte Gemeinden des Bezirks Broye 2004.png|Comuñes hasta 2004
Archivu:Karte Gemeinden des Bezirks Broye 2005.png|Comuñes hasta 2005
Archivu:Karte Gemeinden des Bezirks Broye 2011.png|Comuñes hasta 2011


### Fusiones
* 2000: Montagny-la-Ville + Montagny-Les-Monts -> Montagny
* 2004: Mannens-Grandsivaz + Montagny -> Montagny
* 2004: Aumont FR + Frasses + Granges-de-Vesin + Montet (Broye) -> Les Montets
* 2005: Delley + Portalban -> Delley-Portalban
* 2005: Chapelle (Broye) + Cheiry -> Cheiry
* 2005: Cugy + Vesin -> Cugy
* 2005: Praratoud + Surpierre -> Surpierre
* 2006: Autavaux + Forel (FR) + Montbrelloz -> Vernay
* 2006: Bollion + Lully + Seiry -> Lully
* 2012: *[[Font (Friburgu)|Font]]* y *Estavayer-Le-Lac* -> Estavayer-Le-Lac

## Referencies
Cristina Jurado

**Cristina Jurado Marcos**  ye una escritora española.

## Biografía
Llicenciada en publicidá y rellaciones públiques pola Universidá de Sevilla, tien un máster en retórica de la Northwestern University (Estaos Xuníos).

Asoleyó la so primer novela, *[[Del Naranja al Azul]]* (Novum Publishing) en 2012. Nel añu 2016 asoleyó la novela curtia CloroFilia (Editorial Cerbero).

Ye fundadora y direutora de la revista dixital *Supersonic*, pola que-y dieron el Premiu Ignotus a la meyor revista en 2017. Tamién ye editora de ficción internacional pa la revista d'Estaos Xuníos Apex magazine. 

En 2017 ganó'l Premiu Ignotus al meyor rellatu col cuentu "La segunda muerte del padre" (Antología Cuentos desde el otro lado (ed. Nevsky Prospects)).

## Obres

### Noveles
* *[[Del Naranja al Azul]]* (Novum Publishing), 2012
* *[[CloroFilia]]* (Editorial Cerbero), 2016

### Antoloxíes
* *Whitestar*, 2016, (Palabaristas)
* *Alucinadas*, 2014, (Xunto con Leticia Palomino, Palabaristas)

## Premios
* Premiu Ignotus 2016 al meyor artículu por *Antologías de ciencia ficción en España* (Revista Sipersonic #1).
* Premiu Ignotus 2017 al meyor rellatu por *La segunda muerte del padre* (Antología Cuentos desde el Otro Lado).
* Premiu Ignotus 2017 a la meyor revista por *Supersonic*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Cantón d'Appenzell Rodes Esteriores

El cantón d**'Appenzell Rodes Esteriores** (n'alemán: *Appenzell Ausserrhoden*; en francés: *Appenzell Rhodes-Extérieures*, n'italianu: *Appenzello Esterno*) ye un semicantón de Suiza. La sede del gobiernu cantonal alcuéntrase n'Herisau, anque la sede xudicial ta en Trogen. 

Appenzell Rodes Esteriores alcuéntrase nel nordeste de Suiza, llendando col cantón de Sankt Gallen y col semicantón d'Appenzell Rodes Interiores. El cantón tien una superficie de 243 km² y una población de 53.200 habitantes.

El cantón taba estremáu en tres distritos que fueron abolíos. Los antiguos distritos yeren: *[[Distritu d'Hinterland|Hinterland]]* (13.604 hectárees), *[[Distritu de Mittelland|Mittelland]]* (6.031 hectárees), y *[[Distritu de Vorderland|Vorderland]]* (4.648 hectárees).

## Historia
Los primeros asentamientos daten de los sieglos VII y VIII, a lo llargo del ríu Glatt. Nel 907 méntase por primer vegada Herisau y l'Appenzell (*abbatis cella*) apaez per primer vegada nel 1071.

En 1513 los territorios de Appenzell xúntanse a la Confederación Suiza como'l 13° cantón. En 1597 el cantón dixébrase por cuestiones relixoses. D'una parte, l'Appenzell Rodes Esteriores (protestante) y de la otra, Appenzell Rodes Interiores (católicu).

A partir del sieglu XVI, vuelve la estabilidá. Espoxígase la producción de llinu y los estampaos en testiles, diversificando la producción de bordaos y filaos. La industria testil colapsó ente 1920 y 1939.

En 1834 el cantón adopta la primer constitución, que foi reformada en 1876 y 1908. La construcción de numberoses llinies ferroviaries ente 1875 y 1913 impulsó la industria llocal, y la población medró hasta llegar a un máximu históricu de 57.973 persones en 1910 (comparaes a les 53.200 de 2001).

Johannes Baumann foi en 1934 el primer ciudadanu d'Appenzell Rodes Esteriores escoyíu como Conseyeru Federal de la Confederación. El derechu al votu femenín foi reconocíu en 1972 a nivel llocal, pero a nivel cantonal namás en 1989. En 1994, dos muyeres fueron escoyíes per primer vegada pa formar parte del gobiernu cantonal. L'asamblea pública (*[[Landsgemeinde]]*) aboliose en 1997.

## Comuñes

Les venti comuñes del cantón son:
* Bühler
* Gais
* Grub
* Heiden
* Herisau
* Hundwil
* Lutzenberg
* Rehetobel
* Reute
* Schönengrund
* Schwellbrunn
* Speicher
* Stein
* Teufen
* Trogen
* Urnäsch
* Wald
* Waldstatt
* Walzenhausen
* Wolfhalden

## Referencies

## Enllaces esternos
Cantón d'Appenzell Rodes Interiores

El cantón d**'Appenzell Rodes Interiores** (n'alemán *Appenzell Innerrhoden*, en francés *Appenzell Rhodes-Intérieures*, n'italianu *Appenzello Internu*) ye un semicantón de Suiza. Ye'l cantón menos pobláu y el segundu menos estensu de Suiza.

Appenzell ye la capital d'esti semicantón. Appenzell Rodes Interiores ta allugáu nel nordeste de Suiza. Llenda al norte col cantón d'Appenzell Rodes Esteriores y al este col de Sankt Gallen. La so superficie ye de 173 km². El picu del Säntis ye una de les atraiciones principales del cantón.

## Historia
En 1513 el cantón d'Appenzell foi'l decimotercer cantón en xunise a la Confederación Suiza. En 1597 el cantón dixebróse en dos semicantones, por cuenta de les diferencies relixoses: el semicantón d'Appenzell Rodes Interiores (católicu) y el d'Appenzell Rodes Esteriores (protestante).

La constitución aprobóse en 1872.

## Economía
Les principales actividaes agrícoles del cantón son el llendo y la ganadería.

Ingresos (en millones de CHF): 646.

## Política
Los ciudadanos del cantón aconceyen toos nuna de les places d'Appenzell, l'últimu domingu del mes d'abril, pa la *[[Landsgemeinde]]* (asamblea xeneral). Ellí los naturales del cantón (suizos) voten pa escoyer los sos representantes al parllamentu cantonal. Nel cantón d'Appenzell Rodes Interiores hasta 1990 les muyeres nun podíen votar. Namás dempués d'una votación federal consiguieron la reconocencia d'esti derechu.

## Conceyos
El cantón ta estremáu en distritos en cuenta de conceyos, lo que quier dicir que los distritos equivalen a les comuñes de los demás cantones suizos. Los seis distritos son:

*Appenzell
*Schwende
*Rüte
*Schlatt-Haslen
*Gonten
*Oberegg

## Referencies

## Enllaces esternos
Villanova

Col nome de **Villanova** podemos referinos a:

*Villanova, una parroquia del conceyu asturianu de Navia.
*Villanova, un llugar perteneciente a la parroquia de Serandías, del conceyu asturianu de Bual.

## Ver tamién
* 
*
Valeriano Lorenzo Vázquez

**Valeriano Lorenzo Vázquez**  foi un políticu asturianu, alcalde de Tameza ente 1979 y 1995.

Militante comunista dende mozu, coló pa Bélxica durante'l franquismu. Cola vuelta de la democracia, presentose a les eleiciones municipales nel conceyu de Tameza, siendo elixíu alcalde les 5 veces que se presentó. Les dos primeres como miembru del Partíu Comunista d'España. Les dos siguientes ya formando parte d'Izquierda Xunida y la última nes files del PSOE.

## Referencies

## Enllaces esternos
Banco Herrero

El **Bancu Herrero** foi un bancu fundáu n'Uviéu (Asturies) en 1911 por Policarpo Herrero Vázquez, quien foi'l so presidente hasta l'añu 1929, y desapaecío como persona xurídica en setiembre de 2002. Anguaño ye una marca comercial del Bancu Sabadell. N'Asturies caltién el so nome y llámase *Banco Sabadell Herrero*.

## Historia
En 1929, tres la muerte del fundador, convirtióse en presidente de la entidá'l so fíu Ignacio Herrero de Collantes.

En 1961 pasa a ser presidente del Bancu Ignacio Herrero Garralda, fíu d'Ignacio Herrero de Collantes y nietu de Policarpo Herrero Vázquez.

En 1965 ábrense oficines en Madrid; en 1969 en Xixón, en 1970 n'Avilés, siguiendo Bilbao (1974), Barcelona, Vitoria, San Sebastián, Logroño ó Zaragoza (toes elles en 1975).

En 1984 compró la tamién asturiana Banca Masaveu, dientro del procesu de reprivatización de les empreses pertenecientes al grupu empresarial Rumasa.

En 1995 nómbrase nuevu presidente a Ignacio Herrero Álvarez, fíu d'Ignacio Herrero Garralda y bisnietu del fundador. N'esti mesmu añu los sos accionistes vendieron los sos títulos a La Caixa, perdiendo a partir d'entós la so independencia y pasando a integrase nesti grupu financieru de raigaños catalanes.

Nel añu 2001 integróse nel Grupu Financieru Banco Sabadell (yá propietariu d'otra entidá de creitu asturiana, el Bancu d'Asturies) por aciu una venta efectuada por La Caixa en cuenta de una participación nel capital del Bancu Sabadell.

Finalmente, el Bancu Herrero desapeció como persona xurídica en setiembre de 2002, al ser fundíu por absorción col Bancu Sabadell, quedando dende entós apostráu al papel de marca comercial d'esta entidá nel Principáu d'Asturies y la provincia de Lleón.

L'antigua sede del Bancu Herrero taba asitiada nun pimpanu edificiu na cai Fruela d'Uviéu realizáu col cambéu de sieglu (del XIX al XX), ya inda en funcionamientu, anguaño pal Bancu Sabadell. Equí rodóse dalguna escena de la película Luz de domingo de José Luis Garci.

## Ver tamién
*SabadellHerrero
*Bancu Sabadell

## Referencies

## Enllaces esternos
*Historia del Bancu Herrero
Consorciu de Tresportes d'Asturies

El **Consorciu de Tresportes d'Asturies** (**CTA**) ye un consorciu formáu pol Gobiernu del Principáu d'Asturies y 14 conceyos asturianos pa coordinar y xestionar los tresportes según desenvolver polítiques alcordaes d'ordenación del tresporte de viaxeros nel Principáu d'Asturies. El 25 de mayu de 2007, pasó d'integrase nos 43 conceyos del área central al entrar a valir nos 78 conceyos d'Asturies.

## Billete Únicu
El **Billete Únicu** ye una tarxeta intelixente, con un formatu similar a una tarxeta de creitu, que sirve pa realizar viaxes en cualquier llinia de tresporte públicu de viaxeros per carretera o ferrocarril, siempres qu'éstos tengan orixe y destín en llocalidaes del Principáu d'Asturies.
### Modalidaes de Billete Únicu
Esisten tres modalidaes de Billete Únicu:
* Bono 10 CTA, que dexa cargar viaxes, en bloques de 10 y hasta un máximu de 50 simultáneos, con transbordos gratuitos en cada viaxe mientres tiempu máximu dependiente del númberu de zones. Ver llista inferior.
* Abonu CTA, que dexa cargar un númberu ilimitáu de viaxes a realizar mientres un mes, con una tarifa plana.
* Abonu Xoven CTA, que con un funcionamientu idénticu al Abonu CTA, tien un costu inferior pa menores de 35.

Caúna d'estes modalidaes puede cargase pa un númberu de zones con arreglu al mapa de zones y rellación ente zones d'orixe y destín. El trayeutu que siga'l vehículu nun inflúi nel cómputu de zones mientres nun esista transbordo. Con una tarxeta de 8 zones podrán realizase viaxes dende y hasta cualquier llocalidá del Principáu d'Asturies.

## Oxetivos del CTA
El CTA crear cola Llei 1/2002, de 11 de marzu de 2002, y ente los sos oxetivos atópase:
* Articular un sistema de tresportes más eficiente.
* Sofitar la ordenación territorial.
* Embrivir los gastos globales del tresporte, incluyíos los costos esternos.
* Amenorgar l'usu de tresporte priváu en beneficiu de la demanda de tresporte coleutivu.
* Contribuyir a la meyora del mediu ambiente y a un usu más racional y eficiente de les yá enchíes infraestructures viarias del centru d'Asturies.

El CTA tien suscritos alcuerdos con distintes operadores de viaxes per carretera y ferrocarril por que los viaxeros que dispongan de tarxetes de tresporte del CTA mover nos distintos autobuses urbanos, interurbanos o trenes a un mesmu preciu.

## Alministraciones públiques que participen nel CTA

## Conceyu y zona a la que pertenez

## Referencies

## Enllaces esternos
* Consorciu de Tresportes d'Asturies