Cornelius Vanderbilt

**Cornelius Vanderbilt I** , tamién conocíu como *[[Comodoro|El Comodoro]]* http://longislandgenealogy.com/vanderbilt/surnames.htm  http://www.stfrancis.edu/ba/ghkickul/stuwebs/bbios/biograph/vanderbi.htm  o *Comodoro Vanderbilt* http://www.history.navy.mil/danfs/v1/vanderbilt.htm, foi un empresariu d'Estaos Xuníos qu'amasó la so fortuna gracies al tresporte por aciu barcos y ferrocarriles. Foi'l patriarca de la familia Vanderbilt.

Vanderbilt foi'l cuartu de nueve fíos de Cornelius Vanderbilt y Phebe Hand, que la so modesta familia vivía en Port Richmond, en Staten Island (ciudá de Nueva York).

El so cuartu güelu (padre del so tatarabuelo), Jan Aertson, foi un granxeru holandés de la villa de De Bilt na provincia d'Utrecht, qu'emigró a Nueva Ámsterdam (actual Nueva York) en 1650, siendo ellí contratáu como sirviente. El términu holandés "van der" (de los) foi finalmente conjuntado col nome del so pobláu natal pa crear "van der bilt", que darréu s'entestó a Vanderbilt. La mayor parte de los ancestros de Vanderbilt yeren ingleses, siendo Jacob Vanderbilt, el so güelu, el postreru d'orixe Holandés.

Nel negociu ferroviariu, la compañía de Vanderbilt yera l'Accessory Transit Company (compañía de tránsitu accesoriu). (http://worldconnect.rootsweb.com/cgi-bin/igm.cgi?op=GET&db=blainegso&id=I11664).

Cornelius Vanderbilt casóse'l 19 d'avientu de 1813 cola so prima y vecina, Sophia Johnson (1795-1868), fía de la so tía Elizabeth Hand Johnson, que yera hermana de la so madre. Xunto cola so esposa Sophia, tuvo 13 neños, de los que 12 algamaron la edá adulta.

## Imperiu de tresbordadores
Mientres la so mocedá, Cornelius Vanderbilt trabayó nos tresbordadores de Nueva York, arrenunciando a la escuela a la edá de 11 años. Pa los 16 años taba operando'l so propiu negociu de tresporte de pasaxeros ente Staten Island y Manhattan.

Mientres la Guerra de 1812, recibió un contratu gubernamental p'apurrir suministros a los fuertes asitiaos alredor de la ciudá de Nueva York, per mediu de goletes a vela, oficiu pol que llogró'l so llamatu de "Comodoro".

En 1818 dirixó la so atención escontra los barcos de vapor. La llexislación neoyorquina otorgaba a Robert Fulton y a Robert Livingston un monopoliu llegal sobre'l tráficu d'embarcaciones de vapor, lo que prohibía llegalmente la competencia. Trabayando para Thomas Gibbons, Vanderbilt competía ameyorando los precios ufiertaos por Fulton y Livingston pal serviciu ente Nueva Brunswick (Nueva Jersey) y Manhattan, un importante tramu de la ruta comercial ente Nueva York y Filadelfia.

Vanderbilt llogró afletase d'aquellos que buscaben arrestalo y confiscar la so embarcación. Livingston y Fulton ufiertáron-y un codalosu emplegu pilotando'l so barcu, pero Vanderbilt refugó la ufierta diciendo "nun m'importa tantu faer dineru, sinón probar los mios argumentos y llograr una ventaya.". Pa Vanderbilt, l'argumentu yera la superioridá de la llibre competencia y la maldá de los monopolios gubernamentales. Arriendes de esto Livingston y Fulton interpunxeron una demanda; el casu llegó a la Corte Suprema de los Estaos Xuníos y finalmente acabó col monopoliu de Fulton y Livingston.

En 1829 Vanderbilt independizar p'apurrir serviciu de barcu a vapor nel ríu Hudson ente Manhattan y Albany]]. Pa la década de 1840 tenía 100 barcos a vapor percorriendo'l Hudson, y la reputación de cuntar con más emplegaos que nengún otru negociu nos Estaos Xuníos.

Mientres la Fiebre del Oru de California en 1849, ufiertó tresporte per mediu d'un atayu pasando por Nicaragua escontra California, esaniciando 960 quilómetros del percorríu y un 50% sobre'l costu d'un viaxe al traviés del Ismu de Panamá.

## Imperiu ferroviariu

### Interés inicial nos ferrocarriles

El papel que xugara Vanderbilt nel desenvolvimientu inicial del ferrocarril llevólu a ser víctima d'unu de los primeros accidentes n'Estaos Xuníos. El 11 de payares de 1833, Vanderbilt viaxaba como pasaxeru nun tren de Camden & Amboy que descarriló nunos praos próximos a Hightstown, New Jersey por cuenta de la rotura de la exa d'un carru. Pasó un mes recuperándose de les firíes qu'incluyeron dos costilles quebraes y un pulmón furáu. Nel mesmu accidente resultó ilesu'l Presidente de los Estaos Xuníos John Quincy Adams, quien viaxaba un vagón delantre del descarrilado.http://www.littleivies.com/2006/07/john-quincy-adams-train-wreck-1833.html 

En 1844, Vanderbilt foi escoyíu direutor del ferrocarril de Long Island, que nesi entós cuntaba con una ruta ente Boston y Nueva York per mediu d'un transbordo a barcu de vapor (http://www.prrths.com/Hagley/PRR1844%20May%2004.wd.pdf). En 1857 foi nomáu direutor del ferrocarril de Nueva York y Harlem (http://www.prrths.com/Hagley/PRR1857%20Mar%2005.pdf).

### Ferrocarril Central de Nueva York
A entamos de la década de 1860, Vanderbilt empezó a retirar la so capital del negociu navieru ya invertilo en ferrocarriles. Adquirió'l ferrocarril de Nueva York y Harlem en 1862-63, el ferrocarril del Ríu Hudson en 1864, y el Ferrocarril Central de Nueva York en 1867. En 1869 fundir nel ferrocarril Central de Nueva York y el Ríu Hudson.

### Gran Bodega Central

N'ochobre de 1871, Vanderbilt formalizó una sociedá col ferrocarril de Nueva York y New Haven, xuniéndolo colos ferrocarriles de la so propiedá pa consolidar les sos operaciones nuna terminal, allugada na cai 43 Oeste, llamada Gran Bodega Central, que foi la primera Gran Terminal Central, onde hasta la fecha atopa una estatua de Vanderbilt. El techu de cristal de la estación colapsó mientres una pedriscada'l mesmu día que morrió Vanderbilt, en 1877. La estación foi reemplazada nel periodu de 1903 a 1913.

### Rivalidá con [[Jay Gould]]
Para 1873, estendiera les sos llinies ferriales hasta Chicago. Por esta dómina Vanderbilt intentó llograr el control del ferrocarril de Erie, lo que lo punxo en conflictu direutu con Jay Gould, quien tenía control del ferrocarril. Gould ganó la batalla pol control "esleiendo" les sos aiciones, que Vanderbilt mercó en grandes cantidaes. Ésti perdió más de 7 millones de dólares nel so intentu por llograr el control, anque dempués Gould recuperó la mayor parte d'esti dineru.

Vanderbilt taba acostumáu a llograr lo que deseyaba, pero aparentemente atopó la bigornia del so zapatu en Jay Gould. Vanderbilt diría, con rellación a la so derrota, "nunca patisques un zorrillo". Nun sería la última vegada que Gould desafiaría a unu de los Vanderbilt. Años dempués de la muerte del so padre, William Vanderbilt llogró'l control de la compañía de telégrafos Western Union. Entós Gould inauguró l'American Telegraph Company, cuasi llogrando sacar a la Western Union del negociu; esto dexó a William cola única opción d'adquirir les aiciones de Gould, quien llogró una enorme ganancia na transaición.

## El legáu de Vanderbilt

Tres la muerte de la so esposa, Vanderbilt foi a Canadá onde casóse con una prima, Srta. Crawford, orixinaria de Mobile, Alabama, el 21 d'agostu de 1869. La madre de Crawford, y la so futura suegra, yera hermana de Phebe Hand Vanderbilt (madre del Comodoro) y de Elizabeth Hand Johnson (antigua suegra y tía de Vanderbilt). La señorita Crawford yera 43 años menor que'l so maríu. Foi'l so sobrín quien convenció a Cornelius Vanderbilt de financiar lo que finalmente sería la Universidá Vanderbilt.

Solía dicir que les muyeres mercaben les sos aiciones por cuenta de la so fotografía nel certificáu d'alquisición. Nel so testamentu, desheredó a tolos sos fíos sacante a William, que yera tan implacable nos negocios como'l so padre, y l'únicu que Cornelius creyó capaz de caltener el so imperiu.

A la so muerte a los 82 años, envalorábase la fortuna de Vanderbilt en más de 100 millones de dólares. Mandó 95 millones al so fíu William, pero "namái" 500,000 a caúna de los sos ocho fíes. La so esposa recibió 500,000 dólares n'efectivu, la so modesta residencia na ciudá de Nueva York, y 2,000 aiciones comunes del ferrocarril Central de Nueva York.

Vanderbilt donó apenes una pequeña parte de la so fortuna a la beneficencia, incluyendo 1 millón de dólares pa la Universidá Vanderbilt y 50,000 a la Ilesia de los Estraños na ciudá de Nueva York. El so estilu de vida yera modestu, dexando a los sos descendientes la construcción de les Residencies Vanderbilt que caracterizaron la post guerra civil d'Estaos Xuníos.

### Descendientes
*Artículu Principal: [[Familia Vanderbilt]]*

Cornelius Vanderbilt foi soterráu na cripta familiar nel campusantu Moravian de New Dorp, Staten Island. Trés de les sos fíes y el so fíu Cornelius Jeremiah Vanderbilt, se inconformaron contra'l so testamentu alegando que'l so padre tenía delirios de llocura y nun taba nos sos cabales. La infructuosa batalla llegal duró más d'un añu, llevando al suicidiu de Cornelius Jeremiah en 1882.

**Fíos de Cornelius Vanderbilt y Sophia Johnson:**
# Phebe Jane (Vanderbilt) Cross (1814-1878)
# Ethelinda (Vanderbilt) Allen (1817-1889)
# Eliza (Vanderbilt) Osgood (1819-1890)
# William Henry Vanderbilt (1821-1885)
# Emily Almira (Vanderbilt) Thorn (1823-1896)
# Sophia Johnson (Vanderbilt) Torrance (1825-1912)
# Maria Louisa (Vanderbilt) Clark Niven (1827-1896)
# Frances Lavinia Vanderbilt (1828-1868)
# Cornelius Jeremiah Vanderbilt (1830-1882)
# Mary Alicia (Vanderbilt) LaBau Berger (1834-1902)
# Catherine Juliette (Vanderbilt) Barker LaFitte (1836-1881)

## Apaiciones n'obres artístiques
* Ye unu de los personaxes de la serie documental Xigantes de la Industria
* Nel so llibru Capitalismu: l'Ideal Desconocíu, Ayn Rand describe les batalles ente Vanderbilt y los corruptos políticos neoyorquinos de la dómina.
* En *[[Atles Shrugged]]*, Ayn Rand basar en parte en Vanderbilt pa crear el personaxe de Nat Taggart.

## Ver tamién
* Guerra Nacional de Nicaragua
;Ferrocarriles controlaos por Vanderbilt:
* Ferrocarril de Nueva York y Harlem (1863-)
* Ferrocarril del ríu Hudson (1864-)
* Ferrocarril Central de Nueva York (1867-)
* Ferrocarril del Sur de Canadá (1873-) http://user.mc.net/~louisvw/depot/grossisle/gross.htm 
* Ferrocarril sureñu de la Mariña del Llagu y Michigan (1873?-)
* Ferrocarril Central de Michigan (1877-) http://www.michiganrailroads.com/RRHX/Stories/JacksonEvolution.htm 
* Ferrocarril de Nueva York, Chicago y San Luis (Nickel Plate Road) (1882-)
* Ferrocarril de la Mariña Oeste (1885-)
* Ferrocarril de Rome, Watertown y Ogdensburg
* Ferrocarril Mohawk y Malone
* Vía Ferrial de Fall Brook
* Ferrocarril de Beech Creek
* Ferrocarril de Dunkirk, Allegheny Valley y Pittsburgh
* Ferrocarril de Cleveland, Cincinnati, Chicago y San Luis
* Ferrocarril del Llagu Erie y Occidental
* Ferrocarril de Pittsburgh y el Llagu Erie

## Bibliografía
* Burton W. Folsom, Jr., *[[The Myth of the Robber Barons]]*, Young America.
* Robert Sobel *The Big Board: A History of the New York Stock Market* (1965) reprinted Beard Books (Mayu de 2000) ISBN 1-893122-66-2

## Referencies

## Enllaces esternos