open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Irlanda

**Irlanda** refierse a dellos documentos, detalla la busqueda.

* Islla d'Irlanda
* República d'Irlanda, país independiente.
* Irlanda del Norte, territoriu dependiente del Reinu Xuníu.
* Mar d'Irlanda

## Ver tamién
* Provincies d'Irlanda, división histórica de la islla.
* Condaos d'Irlanda, división alministrativa de la islla.
* Irlandés o *gaélicu*, idioma falau n'Irlanda.

## Referencies

## Enllaces esternos
Arancedo (parroquia)

**Arancedo** ye una parroquia del conceyu asturianu d'El Franco, asitiada na fastera centru-oriental del mesmu. Tien una estensión de  y una población de , qu'ocupen los nucleos de población d'Andía y Arancedo. Surdió nel 1796 cuando foi separtada de la parroquia de Miudes por un auto, confirmáu pol Rei, del Tribunal Superior de la provincia.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Ver tamién
* As Covas da Andía

## Referencies

## Enllaces esternos
San Zabornín (Cardo)

**San Zabornín** ye una aldea asturiana asitiáu na parroquia de Cardo, nel conceyu asturianu de Gozón. Tien una población de .

## Xeografía
El pueblu ta xebráu ente los dos conceyos pela carretera CE-1 que va de Tresona a Candás pel Pantanu de La Granda.

## Toponimia
El nome del pueblu débelu al so patronu San Zabornín de Tolosa.

## Demografía
Nos primeros años d'ENSIDESA foi llugar d'abellugu pa dellos inmigrantes que dormíen n'horros, paneres y tenaes del pueblu que dellos vecinos punxeron n'alquiler.

## Deporte
Nel pueblu hai una gran afición al bolu de batiente, ye la sede de la Peña bolística Zanzabornín que cuenta con bolera propia.

## Comunicaciones
Al pueblu puede accedese per carretera o per ferrocarril.
Nel casu de les carreteres anque atraviesa'l pueblu la carretera CE-1, la meyor forma pa llegar ye diendo pela AS-110, Tabaza (Tamón) - Candás, y esviase p'hacia la CE-1.
En ferrocarril puede llegase al apeaderu de San Zabornín na llinia Xixón-Cuideiru de la FEVE, en tiempos del Ferrocarril de Carreño contaba con estación y terminal de carga pa madera d'ocalitu y pinu que tronzaben nos montes cercanos.

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
A Caridá (parroquia)

**A Caridá** ye una parroquia de la rasa costera del norte del conceyu asturianu d'El Franco. Tien, nos sos  d'estensión, una población de  que viven na villa d'A Caridá, capital del conceyu, y nos nucleos d'Arboces, Llóngara y El Porto (conocíu tamién como Viavélez). 

A finales del sieglu XIX y entamos del XX funcionó un importante astilleru n'El Porto, propiedá de la familia Ron, y que construyó embarcaciones a vela.

## Llocalidaes

## Referencies

## Enllaces esternos

*Federación Asturiana de Conceyos
*Guía del Occidente. El Franco
Delaware

**Delaware** ye un estáu de los Estaos Xuníos. Asitiáu na rexón nororiental del país, llenda al sur y al oeste con Maryland, al noreste con Nueva Jersey y al norte con Pennsylvania. Toma'l so nome de Thomas West, tercer barón De la Warr, un noble inglés que foi'l primer gobernador colonial de Virxinia

Delaware ocupa la fastera nororiental de la península de Delmarva y ye'l segundu estáu más pequeñu y el sestu menos pobláu del país. Divídese en trés condaos, que de norte a sur son New Castle, Kent y Sussex. Los dos caberos tienen sío, históricamente, d'economía básicamente agrícola, mentantu que'l primeru ta más industrializáu. Tien una estensión de 5.130 km² y una población estimada (U.S. Census Bureau, 2015) de 945.934 habitantes. La so capital ye Dover, y la ciudá más poblada Wilmington.

Primero de que la so costa fora esplorada por navegantes europeos nel sieglu XVI, el territoriu de Delaware taba habitáu pola tribu Lenape al norte y la Nanticoke al sur. Los primeros europeos qu'aportaron al territoriu foron comerciantes holandeses que fundaron, cerca de l'actual ciudá de Lewes, la factoría de Zwaanendael en 1631. Delaware foi una de les trece colonies que participaron na Revolución Americana. Amás, l'estáu foi'l primeru en ratificar, el 7 d'avientu de 1787, la Constitución de los Estaos Xuníos, y de magar tien como alcuñu oficial "The First State" (El primer estáu).

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina oficial del Estáu (n'inglés)
* Delaware Map Data  (n'inglés)
Valdepares (parroquia)

**Valdepares** ye una parroquia del conceyu asturianu d'El Franco, asitiada nel estremu noroccidental del mesmu. Tien  d'estensión, y una población de , ya inclúi los siguientes nucleos de población: El Franco, Mernes, Porcía, El Porto, A Ronda, San Polayo y Valdepares.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Miudes (parroquia)

**Miudes** ye una parroquia del conceyu asturianu d'El Franco. Asitiada na fastera nororiental d'ésti, tien una estensión de  y una población de , repartíos ente los nucleos de Castello, Godella, Miudeira, Miudes, Veiral y Villar.

Yera la parroquia más grande del conceyu hasta que, nel 1796, separtáronse d'ella, por un auto del Tribunal Superior de la provincia, confirmáu pol Rei, les parroquies d'Arancedo y A Braña. D'ente los sucedíos de la so historia ye de destacar que, nel Trieniu Constitucional del reináu de Fernandu VII (1820-23), tuvo la so sede n'El Rebellón, un barriu del llugar de Miudes, un conceyu formáu poles parroquies franquinas de Miudes, Arancedo y A Braña, y pola de Cartavio, en conceyu Cuaña.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Caravia La Baxa

**Caravia La Baxa** ye una parroquia del conceyu asturianu de Caravia. Ocupa la parte occidental del conceyu, tien 5,31 km² d'estensión ya una población de , repartida ente les poblaciones de Carrales, Los Duesos, Duyos, La Espasa y Valle.

## Xeografía
### Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Caravia L'Alta (parroquia)

**Caravia L'Alta** ye una parroquia del conceyu asturianu de Caravia. Ocupa la parte oriental del conceyu, con una estensión de  y una población de . Comptriende'l llugar homónimu, capital del conceyu, y tamién La Cantiella, Cerracín, Pumarín, La Rotella y Bandalisque.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Villalmarzo (parroquia)

**Villalmarzo** ye una parroquia del conceyu asturianu d'El Franco, de  d'estensión. Tien una población de .

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios
* El Chao
* El Mayorazo
* Riocaballos
* Samarfún

## Referencies

## Enllaces esternos
Degaña (parroquia)

**Degaña** ye una parroquia del conceyu asturianu del mesmu nome. Ocupa la parte centro-occidental del mesmu, y alberga  nos sos  de superficie. Abarca la villa de Degaña, capital del conceyu y les aldees de Fonduveigas y El Reboḷḷal.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Zarréu (parroquia)

**Zarréu** ye una parroquia del conceyu asturianu de Degaña. Ocupa la parte más oriental del mesmu y tien una estensión de  y una población de . Inclúi la villa de Zarréu y l'aldea de La Pruída.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Trabáu

**Trabáu** ye una aldea y una parroquia del conceyu asturianu de Degaña. Ocupa la parte occidental del mesmu y abarca una estensión de . Viven na aldea del mesmu nome, únicu nucleu habitáu de la parroquia, .

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Yernes (parroquia)

**Yernes** ye una parroquia del conceyu asturianu de Tameza. Ocupa la parte norte del mesmu, y acueye, nos sos  d'estensión, les aldees de Vindías y Yernes, qu'axunten . Ta asitiáu a un altor de 646&nbsp;m.

El xentiliciu de los habitantes de Yernes ye *fosco*.

## Xeografía
### Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Colombres (parroquia)

**Colombres** ye una parroquia del conceyu asturianu de Ribedeva. Ocupa la metá septentrional del mesmu: la so estensión ye de  y tien una población de .

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Tameza (parroquia)

**Tameza** ye una parroquia del conceyu asturianu del mesmu nome. Ocupa la metá sur del mesmu, y tien una estensión de  y una población de . Pertenecen a ella les poblaciones de Villabre (capital del conceyu,  hab.), Fuxóu ( hab.) y Villuarrí ( hab.).

Allúgase al sur del conceyu, y llenda al norte cola parroquia de Yernes; al este col conceyu de Proaza, concretamente coles parroquies de Sograndiu y Banduxu; al sur, colos conceyos de Grau y Teberga (parroquias de Santianes de Molenes y Viḷḷamayor, respeutivamente); y al oeste, otra vuelta, col conceyu de Grau (Las Villas, Villmarín y Santianes).

El principal exe de comunicación de la parroquia ye la carretera AS-311, que comunica Villabre col conceyu de Grau, cabecera de la comarca. Otru vial de menor categoría, atraviesa pa contra'l sur el paisaxe protexíu del Puertu de Marabiu, comunicando Villabre col conceyu de Teberga.

La economía ta basada na ganadería, especialmente vacuno de la raza Asturiana de la Montaña; y caballar, tando arraigada la cría del asturcón. L'agricultura ye otra pilastra de la economía llocal

El llugar de Villabre ye la cabeza'l conceyu, categoría qu'obtuvo en 1584 y que caltién anguaño. Equí, alcuéntrase l'edificiu de la Casa conceyu, la ilesia parroquial, el centru social y el telecentru, perteneciente a la Rede de Telecentros d'Asturies.

## Xeografía
### Llocalidaes

### Sitios

## Demografía

## Referencies

## Enllaces esternos
Noriega (parroquia)

**Noriega** ye una parroquia del conceyu asturianu de Ribedeva, qu'ocupa, colos sos  d'estensión, la parte suroccidental del mesmu. Tien una población de , que se reparten ente les poblaciones de Bojes, Boquerizu y Noriega.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Aces

**Aces** ye un llugar y una parroquia del conceyu asturianu de Candamu. Asítiase na parte central del mesmu, na oriella izquierda del ríu Nalón, y tien una estensión de . Comprende'l pueblu del mesmu nome, de .

## Xeografía
### Llocalidaes

### Sitios

## Semeyes

Cementeriu d'Aces.jpg|Cementeriu
Ilesia d'Aces.jpg|Ilesia


## Referencies

## Enllaces esternos
Cueru (parroquia)

**Cueru** o **Cueiru** ye una parroquia del conceyu asturianu de Candamu. Encóntrisi na parte más suroriental del mesmu, a la oriella derecha del ríu Nalón, y tien una estensión de , na que viven .

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Ver tamién
*

## Referencies

## Enllaces esternos
Grullos (parroquia)

**Grullos** o **Gurullos** ye una parroquia del conceyu asturianu de Candamu. Los sos  d'estensión, asitiaos na zona central del conceyu, na oriella derecha del ríu Nalón, comprienden namái la villa de Grullos, capital del conceyu, de .

## Xeografía
### Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
San Román (parroquia de Candamu)

**San Román** ye una parroquia del conceyu asturianu de Candamu, que s'asitia na zona central del mesmu ya tien parte de los sos  d'estensión a la vera izquierda del ríu Nalón y otra parte, la mayor, a la vera derecha. Abarca l'aldea de Ferreras, na oriella izquierda del ríu, y los llugares de Las Parrucas y San Román na derecha; ente los tres nucleos axunten . Nel so territoriu alcuéntrase la cueva prehistórica de La Peña, descubierta nel 1914 y declarada Monumentu Nacional nel 1923.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Demografía

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
El Valle (parroquia de Candamu)

**El Valle** ye una parroquia del conceyu asturianu de Candamu. Asítiase na zona central del conceyu, y tien una estensión de  y una población de .

## Llugares
***[[Las Canales]]**
:Las Canales de Baxu
:Las Canales de Riba

***[[Candamín]]**
:La Cabañona
:La Casona
:La Peña

***[[El Valle (Candamu)|El Valle]]**
:L'Albarín
:En Ca Anselmín
:La Caborna
:Cucherzu
:La Folguera
:Foncava
:Fontaor
:El Llanu
:Llinde
:El Lloural
:La Matiella
:Pandiellu
:El Ponticu
:El Quintanal
:El Requexón
:Reucamín
:Rivulouru
:La Rondiella
:La Tiera
:La Torre
:Villanueva
:El Regueiru

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Ventosa (parroquia)

**Ventosa** ye una parroquia del conceyu asturianu de Candamu. Ocupa la parte más septentrional del mesmu, con una estensión de 13,68 km² y una población de . 

## Llugares
***[[Faces]]**
:Llaurián
:La Piñera
:El Pueblu [de Faces]

***[[Faéu (Candamu)|Faéu]]**
:Faéu de Baxu
:Faéu de Riba

***[[La Mafalla (Ventosa)|La Mafalla]]**
:La Quintana Baxu [de La Mafalla] (En Ca Nolín)
:La Quintana Riba [de La Mafalla]

***[[Las Pandiellas]]**
:La Braña Baxu

***[[Pulide (Ventosa)|Pulide]]**
:El Cantón
:La Esquina
:El Llamorgón
:Los Rubios

***[[La Rebollada (Candamu)|La Rebollada]]**

***[[Renera (Ventosa)|Renera]]**

***[[Tabláu (Candamu)|Tabláu]]**
:El Fontanín

***[[Los Valles (Candamu)|Los Valles]]**
:Usiles

***[[Argañosa (Candamu)|Argañosa]]**

***[[Las Paciones]]**

***[[La Reigada (Ventosa)|La Reigada]]**

***[[La Roñada]]**

***[[Ventosa (Candamu)|Ventosa]]**
:Canal (En Ca Rumba, Canal de Baxu y Canal de Riba)
:Reboriu (La Rampla y El Tesu [de Reboriu])
:El Rumióu (La Quintanona y El Tesu [d'El Rumióu])
:El Pueblu [de Ventosa] (La Quintana Baxu [d'El Pueblu], La Quintana'l Mediu y La Quintana Riba [d'El Pueblu])
:Xinestral (Entramborriegos)

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Llameiru (parroquia)

**Llameiru** ye una parroquia del conceyu asturianu de Candamu. Tien una estensión de , regaos pol ríu Dele, afluente del Nalón pela mandrecha, y una población de .

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Santuyano (parroquia de Bimenes)

**Santuyano** ye una parroquia del conceyu asturianu de Bimenes. Dende avientu de 2005 el nome oficial de la parroquia ye bilingüe: *Santuyano / San Julián*.

Ocupa, colos sos  d'estensión, la fastera nororiental del conceyu, y tien una población de .

## Xeografía
### Llocalidaes

### Sitios
*L'Agüeria 
*La Bonera 
*Les Casillines 
*La Casuca 
*El Llonu 
*La Rotella 

## Referencies

## Enllaces esternos
Suares (parroquia)

**Suares** ye una parroquia del conceyu asturianu de Bimenes. Ocupa la fastera noroccidental del mesmu, y tien una estensión de . La so población ye de .

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios
*La Cabaña 
*La Casa Riba 
*Les Cases de Riba 
*Les Castañalines 
*La Güelga 
*Les Peñuques 
*El Pinganón 
*El Rebollón 
*La Vera

## Referencies

## Enllaces esternos
Juan Sebastián Elcano

**Juan Sebastián Elcano** o **Juan Sebastián de Elcano** , foi un esplorador español que participó nel primer viaxe que dio la vuelta al mundu y capitaneó el viaxe dende Filipines.

El viaxe entamó en Sevilla el 10 d'agostu de 1519, capitaneau por Fernāo de Magalhāes, con cinco naves. El 20 de setiembre salieron al mar dende Sanlúcar de Barrameda (Cádiz).

Magallanes morrió en Filipines en 1521 nel viaxe; Elcano garro'l mandu y algamó Sanlúcar de Barrameda el 6 de setiembre de 1522 cola nave *Victoria*, xunto con otros 17 sobrevivientes.

El rei Carlos I d'España, concedió-y como escudu una esfera del mundu cola lleenda en llatín: *Primus circunvidiste me* ("[Fuiste] el primeru [que] me dieras la vuelta"). Murió nel Océanu Pacíficu al intentar otra vegada dar la vuelta'l globu terráqueu.

Nel su honor, el buque escuela de la Armada española lleva el su nome.

## Sobrevivientes del viaxe

Estos dieciocho homes algamaron Sanlúcar na *Victoria* en 1522
 **Nome**  **Puestu** 
 Juan Sebastián de Elcano, de Getaria  Capitán &nbsp;
 Francisco Albo, d'Axila  Pilotu &nbsp;  
 Miguel de Rodes  Pilotu &nbsp;  
 Juan de Acurio, de Bermeo  Pilotu &nbsp;  
 Antonio Lombardo (Pigafetta), de Vicenza  Sobresaliente &nbsp;  
 Martín de Yudícibus, de Xénova  Mariñán &nbsp;
 Hernando de Bustamante, d'Alcántara  Mariñan y barberu &nbsp;  
 Nicolás el Griegu, de Nápoles  Mariñán &nbsp;  
 Miguel Sánchez, de Rodas  Mariñán &nbsp;  
 Antonio Hernández Colmenero, de Huelva  Mariñán &nbsp;  
 Francisco Rodrigues, portugués de Sevilla  Mariñán &nbsp;
 Juan Rodríguez, de Huelva  Mariñán &nbsp;  
 Diego Carmena  Mariñán &nbsp;  
 Hans d'Aquisgrán  Cañoneru &nbsp;  
 Juan d'Arratia, de Bilbao  Grumete &nbsp;  
 Vasco Gómez Gallegu *el Portugués*, de Baiona  Grumete &nbsp;
 Juan de Santandrés, o de Santander, de Cueto  Grumete &nbsp;  
 Juan de Zubileta, de Barakaldo  Paxe &nbsp;   


## Referencies

## Enllaces esternos
Argame (parroquia)

**Argame** ye una parroquia del conceyu asturianu de Morcín. Ta situada na parte norte del mesmu y axunta, nos sos , a , que viven nos llugares d'Argame, La Carrera y La Retoría.

## Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
La Foz de Morcín

**La Foz de Morcín** ye una parroquia del conceyu asturianu de Morcín. Asítiase na parte suroriental del conceyu, ya abarca, nos sos  d'estensión, los llugares de Comuñes, La Collá, La Figar, Llugar de Baxo, Llugar de Riba, Les Maces, Otura, Panizales, Porrimán, El Praiquín, La Puente, Los Turulleos y Los Yanos. Ente tóos ellos axunten .

## Llocalidaes
Esta ye la llista de llocalidaes de la parroquia:

### Sitios

## Población

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Peñerúes

**Peñerúes** ye una parroquia del conceyu asturianu de Morcín. Ocupa l'estremu noroccidental del conceyu, tien una superficie de  y una población de .
## Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
La Piñera (Morcín)

**La Piñera** ye una parroquia del conceyu asturianu de Morcín. Situada na parte norte del conceyu, abarca nel so territoriu el banzáu d'Alfilorios, qu'abastez d'agua potable a la ciudá d'Uviéu. Tien una estensión de  y una población de . Pertenecen a ella los siguientes llugares: L'Ablaneru, L'Alfiloriu Baxo, L'Alfiloriu Riba, L'Alfiloriu'l Medio, El Cogollo, Les Cortes, La Cuesta, Los Duernos, Les Gonzales, Llavandera, Otero, El Río y El Vallín.

## Llocalidaes

### Sitios

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Juan Ponce de León

**Juan Ponce de León** (Santervás de Campos, Valladolid, 1460 - Cuba, 1521), conquistador castellanu de Puertu Ricu y descubridor de la Florida. 

Yera d'ascendencia noble, foi paxe na corte de Fernandu'l Católicu y lluchó na conquista de Granada. Hai duldes sobre si'l so primer viaxe p'América fíxolu con Cristóbal Colón (en 1493) o con Nicolás de Ovando (en 1502). De toles maneres, trabayó con ésti na conquista de La Española o *Santo Domingo* (actuales República Dominicana y Haití) y mandó-y conquistar la islla de San Xuan o *Borinquén* (actual Puerto Rico) en 1508. A la escontra de la opinión de Diego Colón, consiguió ser nomáu gobernador en 1510. La islla sometióla ensin dificultá, gracies a la conversión del cacique Agüeibana; Ponce de León pudo dedicase a la fundación de ciudaes y a la esplotación d'oru. Pero, depués de morrer Agüeibana, los indios subleváronse escontra la dominación española y el réxime d'encomiendes, que los obligaba a trabayos forzaos. Depués d'una dura llucha, Ponce de León impúnxose a los nativos y tomó represalies sangrines.

Más sero descubrió una estaya al norte a la que nomó La Florida, darréu que foi descubierta'l día de Domingu de Resurreición, (Pascua Florida, en castellanu), por cayer siempres nos entamos de la primavera. 

Pasóse'l restu de la so vida guetando la fonte de la eterna mocedá que, según una lleenda, s'afayaba nesi llugar.

## Referencies

## Enllaces esternos
San Esteban (Morcín)

**San Esteban** ye una parroquia del conceyu asturianu de Morcín. Ocupa, colos sos  d'estensión, la zona central del conceyu, y tien una población de , repartíos ente los llugares de Castandiello, Penanes, La Roza, Les Vegues y Villar.

## Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Villanueva

Col nome de **Villanueva** podemos referinos a:

*Villanueva, un llugar de la parroquia de San Juan, nel conceyu asturianu de Ribedeva.
*Villanueva, una parroquia y un llugar de la mesma parroquia nel conceyu asturianu de Santo Adriano.
*Villanueva, un llugar del conceyu asturianu de Cabranes.
*Villanueva, una parroquia del conceyu asturianu de Cangues d'Onís compartida col conceyu de Parres.
**Villanueva, un llugar de la parroquia anterior.
*Villanueva, una parroquia del conceyu asturianu de Parres compartida col conceyu de Cangues d'Onís.
*Villanueva, un llugar de la parroquia de Pereda, nel conceyu asturianu de Grau.
*Villanueva, una casería de la parroquia de Sebarga, nel conceyu asturianu d'Amieva.
*Villanueva, un pueblu na parroquia de Miranda, del conceyu asturianu d'Avilés.
*Villanueva, un pueblu na parroquia de Valliniello, del conceyu d'Avilés.
*Villanueva, una aldea na parroquia de Llameiru, del conceyu asturianu de Candamu.
*Villanueva, un llugar na parroquia de Pría, nel conceyu de Llanes.
*Villanueva, una casería de la parroquia de L'Infiestu, nel conceyu de Piloña. 
*Villanueva, una casería de la parroquia de San Xuan de Berbío, nel conceyu asturianu de Piloña.
*Villanueva, llugar na parroquia de Villaperi, nel conceyu d'Uviéu. 
*Villanueva, una casería de la parroquia de Rozaes, nel conceyu asturianu de Villaviciosa.
*Villanueva, una casería de la parroquia de San Xusto, nel conceyu asturianu de Villaviciosa.
*Villanueva, una casería de la parroquia de Samartín de Llodón, nel conceyu asturianu de Miranda.
*Villanueva, un llugar de la parroquia de Molleda, nel conceyu asturianu de Corvera.
*Villanueva, una casería de la parroquia de Courias, nel conceyu asturianu de Pravia.
*Villanueva, una aldea de la parroquia de San Cucao, nel conceyu asturianu de Llanera.
*Villanueva, una aldea de la parroquia d'Eres, nel conceyu asturianu de Gozón.
*Villanueva (Samartino), una casería del conceyu de Siero.

## Ver tamién
* 
* 
* 

## Referencies
Santolaya

Col nome de **Santolaya** podemos referinos a:

*Santolaya, un barriu de la parroquia de Sebarga, nel conceyu asturianu d'Amieva.
*Santolaya, una parroquia del conceyu asturianu de Cangas del Narcea.
*Santolaya, un llugar de la parroquia del mesmu nome, nel conceyu asturianu de Cangas del Narcea.
*Santolaya, una parroquia del conceyu asturianu d'Uviéu.
** Santolaya, un llugar de la parroquia anterior.
*Santolaya, una parroquia del conceyu asturianu de Morcín.
**Santolaya, un llugar de la parroquia anterior.
*Santolaya, una parroquia del conceyu asturianu de Cabranes.
*Santolaya, una villa de la parroquia homónima del conceyu asturianu de Cabranes.
*Santolaya, una aldea del conceyu asturianu de Candamu.
*Santolaya, una parroquia del conceyu asturianu de Gozón.
*Santolaya, una parroquia del conceyu asturianu de Tinéu.
** Santolaya, una aldea de la parroquia anterior.
*Santolaya, un pueblu de la parroquia asturiana de Santolaya de Miñu, en Tinéu.
*Santolaya, un llugar de la parroquia d'El Valle, nel conceyu asturianu de Carreño.
*Santolaya, una casería de la parroquia d'Urbiés, nel conceyu asturianu de Mieres.
*Santolaya de Vixil, una parroquia del conceyu asturianu de Siero.
*Santolaya, un llugar de la parroquia de Valdornón, nel conceyu asturianu de Xixón.
*Santolaya, un llugar de la parroquia de Pruvia, nel conceyu asturianu de Llanera.
*Santolaya (Riberas), un llugar del conceyu de Sotu'l Barcu.

*Santolaya de Mérida, una santa que foi patrona d'Asturies per bien de sieglos.

## Referencies
San Esteban

Col nome de **San Esteban** podemos referinos a:

*San Esteban, una aldea de la parroquia de Cibuyu, nel conceyu asturianu de Cangas del Narcea.
*San Esteban, una aldea de la parroquia de Cuñaba, nel conceyu asturianu de Peñamellera Baxa.
*San Esteban, una parroquia del conceyu asturianu de Morcín.
*San Esteban, una parroquia del conceyu asturianu de Muros.
*San Esteban, una parroquia del conceyu asturianu de Ribeseya.
**San Esteban, un llugar de la parroquia anterior.
*San Esteban, una parroquia del conceyu asturianu de Salas.
**San Esteban, un llugar de la parroquia anterior.
*San Esteban, una casería de la parroquia d'Inclán, nel conceyu asturianu de Pravia.
* San Esteban, una aldea de la parroquia de San Esteban de Reḷḷamiegu, nel conceyu asturianu de Tinéu.
* San Esteban, una aldea de la parroquia de Cuaña, nel conceyu de Cuaña.

## Referencies
Leinster

**Leinster** (n'irlandés: *Laighin*) ye la provicia oriental d'Irlanda, que caltién los condaos de Carlow, Dublín, Kildare, Kilkenny, Laois, Longford, Louth, Meath, Offaly, Westmeath, Wexford y Wicklow. La bandera tradicional de Leinster amuesa un arpa dorada sobre un fondu verde.

## Ver tamién
* Provincies d'Irlanda
* Condaos d'Irlanda

## Referencies

## Enllaces esternos
Munster

**Munster** () ye una provincia del sur d'Irlanda. Caltién seis condaos: Clare, Cork, Kerry, Limerick, Tipperary y Waterford. Tien una superficie de  km² y una población de .

El nome de la provincia vien del dios celta Muma. Antaño tuvo dividida en tres reinos: Ormond al este, Desmond al sur y Thomond al norte.

## Ver tamién
*Munster, el dialeutu del gaelicu falao na zona.
* Provincies d'Irlanda
* Condaos d'Irlanda

## Referencies

## Enllaces esternos
Ulster

**Ulster** ye la provincia del norte d'Irlanda. Ta partida ente la República d'Irlanda y Irlanda del Norte (Reinu Xuníu). Caltién nueve condaos, seis n'Irlanda del Norte con una población de :

* Londonderry
* Tyrone
* Fermanagh
* Down
* Antrim
* Armagh

Los otros tres tán integraos na República d'Irlanda, con 246.571 habitantes (2002):

* Cavan
* Donegal
* Monaghan

## Referencies

## Enllaces esternos
Irlanda del Norte

**Irlanda del Norte** (n'inglés, **Northern Ireland** y n'irlandés, **Tuaisceart Éireann**), ye una rexón alministrativa del Reinu Xuníu, que ta al nordeste de la islla d'Irlanda. La capital d'Irlanda del Norte ye Belfast.

Llenda al norte col Océanu Atlánticu, al este cola Canal del Norte, al sureste col Mar d'Irlanda, y al sur, suroeste y oeste, cola República d'Irlanda.

Pertenez a la provincia histórica d'Ulster.

## División
Irlanda del Norte divídese en 24 distritos y 2 ciudaes, agrupaes en 6 condaos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Provincies d'Irlanda

Demientres el caberu periodu celta y los primeros tiempos históricos Irlanda dividióse en **provincies**, sustituyendo'l sistema d'enantes, basáu nos tuatha (clanes irlandeses).

Les cuatro provincies son:
* Connacht
* Leinster
* Munster
* Ulster

De primeres hebo cinco provincies, pero col pasu del tiempu la más pequeña, Meath (bierzu de la Irlanda celta), absorbiola Leinster. Na edá roxa d'Irlanda, les provincies yeren poco más que reinos malapenes federaos con llendes abondo cambiantes. En tiempos modernos, les provincies asociense a condaos específicos.

Les provincies foron camudaes pol sistema d'aguaño de los condaos cola ocupación normanda nel sieglu XII. En gaélicu, el términu pa "provincia" ye, "**cúige**", que significa "quintu", reflexando la división orixinal.

## Ver tamién
* Condaos d'Irlanda
Condaos d'Irlanda

Irlanda divídese en 32 **condaos**. Los condaos irlandeses fízolos el Gobiernu británicu del sieglu XIX p'alministrar el país. Anguaño tamién s'utilicen pa competiciones deportives.

El Condáu de Dublín (anguaño tamién nomáu *Rexón de Dublín*) ta dixebráu en cuatro entidaes alministratives: Ciudá de Dublín, Condáu de Dun Laoghaire-Rathdown, Condáu de Fingal y Condáu de Dublín Sur
y el Condáu de Tipperary ta dividíu en 2 entidaes alministratives distintes, Tipperary del Norte y Tipperary del Sur.

## Mapa
San Román (parroquia de Sariegu)

**San Román** ye un llugar y una parroquia del conceyu asturianu de Sariegu. Ocupa'l terciu oriental del mesmu, y tien una población de , repartíos ente les aldees d'Acéu, Figares, San Román y Valvidares, nos sos  d'estensión.

Nel llugar de San Roman habiten 116 persones y alcuéntrase a unos 5 km de Vega, la capital del conceyu.

Na parroquia, cerca de l'aldea de Valvidares, ñaz el ríu Nora.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Santiago (Sariegu)

**Santiago** ye un llugar y una parroquia del conceyu asturianu de Sariegu. Ocupa'l terciu central del mesmu, y tien una estensión de  y una población de . Comprende'l llugar de Vega, capital del conceyu, y los de Berros, La Carcavá, La Cuesta, Llamasanti, Moral, Ñora, Pedrosa, El Rebollal y Santianes.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Ver tamién
*

## Referencies

## Enllaces esternos
Narzana

**Narzana** ye una parroquia del conceyu asturianu de Sariegu. Ocupa'l terciu occidental del mesmu, y tien  d'estension y una población de . Llenda al sur y al oeste conles parroquies sierenses de Collao, Samartino y La Collá; al este cola de Santiago, del mesmu conceyu; y al norte con Pion y Candanal de Villaviciosa y Baldornón de Xixón.

Abarca los nucleos de población d'Aramanti, Barbechu, Canal, Castañera, Miares, La Rimá y Villar.

Ente la so arquiteutura destacamos la Ilesia de Santa María de Narzana, d'estilu románicu y declarada Bien d'Interés Cultural.

## Xeografía
### Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Graméu (parroquia)

**Graméu** ye una parroquia del conceyu asturianu de Cabranes. Asítiase al este del conceyu, y tien una estensión de . Viven nella , repartíos ente los llugares de Graméu (13 vecinos) y Xiranes (28 vecinos).

## Referencies

## Enllaces esternos
Nubleo

**Nubleo** ye un llugar de la parroquia asturiana de Cancienes y capital del conceyu de Corvera.

Pese a ser la capital y tener la casa'l conceyu, tien una población de . La mayoría de l'actividá económica y de la población del conceyu atópase en Les Vegues, Los Campos y Tresona.

## Ver tamién
* Estación de Nubleo

## Referencies

## Enllaces esternos
Fresnéu (parroquia de Cabranes)

**Fresnéu** ye una parroquia del conceyu asturianu de Cabranes. Ocupa, colos sos  d'estensión, la fastera suroccidental del conceyu, y tien una población de , que se reparten pelos llugares de Camás, Candones, La Cruciada, Fresnéu, Fresnu, Iría, Naveda, Piñera y Viella.

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Torazu (parroquia)

**Torazu** ye una parroquia del conceyu asturianu de Cabranes. Situada na parte suroriental d'ésti, tien una estensión de  y una población de , que se reparten pelos llugares de Castiellu, Cervera, La Cotariella, Miyangues, La Parte, Peñella, La Rebollada y Torazu.

Torazu fue gallardionáu col Premiu Príncipe d'Asturies 2008 al Pueblu Exemplar d'Asturies.

## Referencies

## Enllaces esternos
Viñón (parroquia)

**Viñón** ye una parroquia del conceyu asturianu de Cabranes. Ocupa la parte norte del mesmu, y tien una superficie de  y una población de . Abarca los llugares d'Arboleya, Ñao, La Puerte, Valbuena, Viñón, La Roza y El Carbón.

Nel so territoriu alcuéntrense la ilesia de San Xulián de Viñón, de traza románica; y, a la vera d'elli, el Muséu de la Escuela Rural d'Asturies.

## Ver tamién
* Santuariu de la Virxe del Carmen d'Arboleya

## Referencies

## Enllaces esternos
Institutu Nacional d'Estadística (España)

L**'Institutu Nacional d'Estadística** (en castellanu: *Instituto Nacional de Estadística*) o **INE**, ye l'organismu oficial d'España encargáu de facer estadístiques sobre la demografía, economía, y sociedá españoles. 

Pa la obtención de datos de población faense *censos*, pero dende 2001 yá nun se fai nengún, yá que la llei obliga a los ayuntamientos a llevar la xestión del so censu con ferramientes informátiques y a comunica-y al INE los camudamientos qu'hubiere. 

## Direutores xenerales y presidentes
; Direutores xenerales:
* José Luis del Corral Saiz (1946-1946)
* Emilio Jiménez Arribas (1946-1953)
* Luis Ubach y García-Ontiveros (1953-1961)
* José Ros Jímeno -ad interin- (1961-1962)
* Francisco Torras Huguet (1962-1966)
* Alberto Cerrolaza Asenjo (1966-1971)
* Benito Martínez Echevarría (1971-1974)
* Jesús García Siso (1974-1974)
* Rafael Bermejo (1974-1976)
* Ricardo Torrón Duran (1976-1977)
* Andrés Fernández Díaz (1977-1977)
* Blas Calzada Terrados (1977-1979)
* José Montes Fernández (1979-1980)
* Ignacio Ballester (1980-1981)
* José Montes Fernández (1981-1982)
* Luis Ruiz Maya (1982-1986)
* Javier Ruiz Castillo (1986-1989)

; Presidentes:
* José Quevedo Quevedo (1989-1996)
* Pilar Martín-Guzmán (1996-2000)
* Carmen Alcaide Guindo (2000-2008)
* Jaume García Villar (2008-2012)
* Gregorio Izquierdo Llanes (2012-2018)
* Juan Manuel Rodríguez Poo (2018-2022)
* Elena Manzanera Díaz (2022-)

## Referencies

## Enllaces esternos

*  Páxina del INE
Soto (Sobrescobiu)

**Soto** ye una parroquia y un llugar del conceyu asturianu de Sobrescobiu. Ocupa la metá sur del mesmu, y tien una estensión de . Tien una población de .

El llugar de Soto alcuéntrase a 3 km de Rusecu, la capital del conceyu, a una altura media de 435 msnm.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios
*Agues
*San Andrés

## Referencies

## Enllaces esternos
Oviñana

**Oviñana** ye una parroquia del conceyu asturianu de Sobrescobiu, qu'ocupa la parte norte del mesmu. Tien una estensión de , y una población de , que se reparten ente la villa de Rusecu, capital del conceyu, y los llugares de Campiellos, Comiyera, Anzó, La Molina, Villamoréi y La Polina, fundada nel 1344 como *Puebla de Sobrescobio* y que foi capital del conceyu hasta'l 1929.

## Xeografía

### Llocalidaes

## Referencies

## Enllaces esternos
Llaíñes (parroquia)

**Llaíñes** ye una parroquia del conceyu asturianu de Sobrescobiu. Estiéndese per  de la zona centruoriental del conceyu. Les  que viven na parroquia fáenlo toes nel llguar de Llaíñes, únicu pueblu habitáu de la parroquia, al tar El Castrín despobláu.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios
*Castru

## Referencies

## Enllaces esternos
Santolaya (Cabranes)

**Santolaya** ye una parroquia del conceyu asturianu de Cabranes. De  d'estensión, tien  que se reparten ente la villa de Santolaya, capital del conceyu, y les aldees d'Arriondu, Bospolín, Carabañu, Güerdies, Madiéu, Mases y Villanueva.

## Xeografía
### Llocalidaes

### Sitios

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Pandenes (parroquia)

**Pandenes** ye una parroquia del conceyu asturianu de Cabranes. Ocupa la fastera más occidental del conceyu, y acueye a  nos sos  d'estensión. Abarca los llugares de Pandenes y Los Villares.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Coordenada

Una **coordenada** ye un valor que permite definir la posición de cualquier puntu d'un espaciu xeométricu respectu d'otru puntu llamáu *orixe*. 

Hai dellos sistemes de coordenaes estremaos:

## Sistema de coordenaes cartesianes
Les coordenaes cartesianes defínense por dos exes cuando los puntos tán nun planu y por trés nel espaciu. Son exes perpendiculares ente ellos que se corten nel orixe. Les coordenaes d'un puntu cualquiera vienen daes peles distancies ente l'orixe y les proyeiciones del puntu sobre caún de los exes.

## Sistema de coordenaes polares
Les coordenaes polares defínense por un exe que pasa pel orixe (llamáu exe polar). La primer coordenada ye la distancia ente l'orixe y el puntu consideráu, mentantu que la segunda ye l'ángulu que formen l'exe polar y la recta que pasa per ellos. 

## Sistema de coordenaes cilíndriques
El sistema de coordenaes cilíndriques ye una xeneralización del sistema de coordenaes polares planu, al que se-y añade un tercer exe de referencia perpendicular a los otros dos. La primer coordenada ye la distancia ente l'orixe y el puntu, la segunda ye l'ángulu que formen l'exe y la recta que pasa pelos dos puntos, mientres que la tercera ye la coordenada que determina l'altor del cilindru.

## Sistema de coordenaes esfériques
El sistema de coordenaes esfériques ta formáu por tres exes perpendiculares ente si que se corten nel orixe. La primer coordenada ye la distancia ente l'orixe y el puntu, y les otres dos son los ángulos que fai falta xirar pa llegar a la posición del puntu.

## Coordenaes xeográfiques

Son la llatitú y la llonxitú. Puen amosase nos vinientes formatos: 

* DD *Decimal Degree* (Graos decimales): ex. 49.500-123.500
* DM *Degree:Minute* (Graos:Minutos): ex. 49:30.0-123:30.0
* DMS *Degree:Minute:Second* (Graos:Minutos:Segundos): ex. 49:30:00-123:30:00

## Referencies

## Enllaces esternos
* Epsilones - La invención de los sistemes de coordenaes 

## Ver tamién
* Sistema de Coordenaes Xeográfiques
* Coordenaes UTM o Sistema de Coordenaes Universal Transversal Mercator
Sotu (parroquia de Sotu'l Barcu)

**Sotu** ye una parroquia del conceyu asturianu de Sotu'l Barcu. Tien una estensión de  y una población de .

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Riberas (parroquia)

**Riberas** ye una parroquia del conceyu asturianu de Sotu'l Barcu. Ocupa la parte más meridional del mesmu y agospia, nos sos  d'estensión, a .

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Persones destacaes
* Antonio Juan de Bances y Valdés (1734–1824) historiador y xuez.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ranón (parroquia)

**Ranón** ye la parroquia más septentrional del conceyu asturianu de Sotu'l Barcu. Tien una estensión de  y viven nella, repartíos ente'l llugar de Ranón y la villa de L'Arena, .

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
El Fary

**Jose Luis Cantero** , conocíu profesionalmente como **El Fary**, yera un actor y cantante español.

El más mozu de seis hermanos, Cantero ñació nuna familia humilde nel barriu de Las Ventas en Madrid, cerca de la plaza de gües. De guaḥe nun pasaba pola escuela, prefiriendo pasar el tiempu imitando al su ídolu, el cantante de copla Rafael Farina. De Farina vien el nome d'El Fary. 

Enantes de triunfar, El Fary trabayó de xardineru y taxista pa xuntar les perres que-y valieron pa grabar los primeros cancios. Cundo tuvo editaos y grabaos los discos, dizse, qu'él mesmu vendíalos nel rastru de Madrid. Daquella tamién participaba en competiciones de cantantes na radiu y actuaba en fiestes llocales. Foi a partir de los 30 cuando El Fary pudo sacar unes perres como cantante cuando llamaronlo de Córdoba (España) pa cubrir a otru cantante. Más tarde, el llexendariu Antonio Molina contratólu pa una xira de dos meses.

Nos años 1970 la copla cayó en desgracia col públicu español, pero eso nun quito-y l'animu a El Fary y p'haza fines de la década taba grabando cancios más poperes que subieren a les llistes d'ésitos españoles.

Nos años 1990 El Fary algamó l'ésitu nel mundu de la televisión, cuando protagonizara la serie *[[Menudo es mi padre]]* nel papel d'un taxista. El papel fizose a midía pa él,yá que na so vida tamién foi taxista. Incluso'l títulu de la serie yera un xuegu de pallabres cola estatura d'El Fary. 

Durante esta época salieron rumores al rodiu de la drogadicción del so fiu y el maltratu a la so muyer. A pesar de que'l sensacionalismu de la so vida privada pudo ser desagradable, fizu tamién que El Fary aguantase más tiempu na memoria del públicu.

Finando la década la so carrera garró otra vegada un nuevu impulsu cuando'l direutor de cine Santiago Segura estrenó la comedia **. El protagonista, Jose Luis Torrente (papel interpretáu pol mesmu Santiago Segura), ye un policía maleducáu, racista, misóxinu y corruptu que ye fan d'El Fary. El canciu principal de la película, *Apatrullando la ciudad*, taba canciao por El Fary. El canciu y especialmente la película tuvieren munchu exitu, talo foi asina que llevara a grabar dos secueles.

Coincidiendo col estrenu de la tercera película de Torrente nel 2005 - *[[Torrente 3: El Protector]]* - comercializóse una pieza de merchandising única: el *Carrofary*, un muñecu de goma cola forma d'El Fary diseñada pa colgala del espeyu retrovisor del coche.

## Referencies

## Enllaces esternos
Palombar (parroquia)

**Palombar** ye una parroquia del conceyu asturianu de La Ribera. Ocupa, colos sos  d'estensión, la parte más occidental del conceyu, y tien una población de .

## Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Perera

**Perera** ye una parroquia asturiana dixebrada ente los conceyos d'Uviéu y La Ribera.

* Perera (Uviéu)
* Perera (La Ribera)

Tamién puede referise a:
* Perera, una aldea de la parroquia homónima, na parte que correspuende a Uviéu.

## Ver tamién
*
Cocañín (parroquia)

**Cocañín** ye un llugar y parroquia del conceyu asturianu de Samartín del Rei Aurelio, qu'ocupa la fastera más septentrional del mesmu. Tien una estensión de , y una población de . Ye la más nueva de toles parroquies del conceyu, pues separtose de la de Llinares a mediaos del sieglu XX.

## Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
San Andrés de Llinares

**San Andrés de Llinares** ye una parroquia del conceyu asturianu de Samartín del Rei Aurelio. 

Ocupa, colos sos  d'estensión, el cuadrante noroccidental d'esti, y tien una población de . Abarca la villa de **[[L'Entregu]]** y les llocalidaes qu'apaecen nel llistáu que vien darréu.

## Llocalidaes

### Entidaes menores de población

## Referencies

## Enllaces esternos
Hispalinux

**Hispalinux** ye una asociación española, ensin ánimu de llucro, d'usuarios de GNU/Linux. Fundóse el 20 de xunu de 1997.

Les principales actividaes d'esta asociación son:

:*L'espardimientu y promoción del sistema operativu GNU/Linux en castellanu.
:*L'apoyu y organización a usuarios y desarrolladores de GNU/Linux n'España.
:*La promoción del software llibre.

## Referencies

## Enllaces esternos
Web oficial d'Hispalinux
7-Zip

**7-Zip** ye un programa llibre pa la compresión de datos pa sistemes Microsoft Windows o GNU/Linux (usando la ferramienta Wine). Pue usase con interfaz gráfica d'usuariu o en llinia de comandos.

Por defeutu'l programa emplega'l formatu nuevu d'archivu 7z.

Por defeutu el programa utiliza el nuevu formatu d'archivu 7z, tamién llibre, (con extensión `.7z`). Esti formatu usa los métodos de compresión LZMA y PPMD (más afayaízu pa testos), desendolcaos pol so autor, y pue aplicar un fieltru a los executables p'aumentar la so compresibilidá. Los archivos 7z puen ser sólidos, a diferencia de los ZIP, lo que meyora la compresión de conxuntos d'archivos pequeños.

Anguaño esiste una versión pa llingua asturiana de la mano del proyeutu Softastur

## Carauterístiques
*Altu porcentaxe de compresión col formatu 7z.
*7-Zip ye software llibre con llicencia GNU LGPL.
*Amás de 7z, acepta: zip, cab, rar, arj, gzip, bzip2, tar, cpio, rpm y deb.
*Comprime un 30-70% más que'l formatu de compresión zip estándar.
*Usando formatos zip y gzip comprime, ente'l 2-10% meyor qu'otros programes asemeyaos.
*Capacidá d'auto-extracción pal formatu 7z.
*Integración col *shell* de Windows (esplorador d'archivos).
*Soporte p'arrastrar y soltar.
*Potente alministraor de ficheros.
*Potente llinia de comandos.
*Extensión pa FAR Manager.
*Tornáu a 57 idiomes.

## Exemplu
Los índices de compresión son mui variables dependiendo del tipu de datu. Nesti casu compárase 7-Zip coles versiones: WinRAR 3.10, WinAce 2.3, CABARC 1.0, PKZIP 2.50.

Ficheru: GIMP 1.2.4 pa Windows depués de facer una instalación completa: 127 carpetes, 1304 ficheros, total 27.128.826 bytes.

**7-Zip (7z)*: 5445402 bytes **100%**
**7-Zip (zip)*: 9461621 bytes **174%**
**WinRAR*: 6004155 bytes 110%
**WinAce*: 6242424 bytes 115%
**CABARC*: 6455327 bytes 119%
**PKZIP*: 9842800 bytes 181%

## Ver tamién
*zip
*rar 
*cab
*lha
*dgca
*gca

## Referencies

## Enllaces esternos
*7-Zip.org, sitiu oficial.
*Páxina del proyeutu de SourceForge.net.
*7zX  (Mac OS X)
7z

**7z** ye un formatu de compresión de datos llibre, (con estensión `.7z`). Esti formatu usa los métodos de compresión LZMA y PPMD (meyor pa testos), desarrollaos pol so autor, y pue aplicase un filtru a los executables pa que puean comprimise más. Los archivos 7z puen ser sólidos, a diferencia de los zip, lo qu'ameyora la compresión de conxuntos d'archivos pequeños.

Foi creáu polos autores de 7-Zip baxo la llicencia GNU LGPL. La mena MIME de 7z ye `application/x-7z-compressed`.

## Carauterístiques
El formatu 7z tien les vinientes:
* Abierto y d'arquiteutura modular (Permite emplegar cualquier mena de compresión y de cifráu)
* Bon índiz de compresión (Tamañu comprimíu sobre tamañu ensin comprimir)
* Soporte p'archivos grandes (16 exabytes)
* Nomes d'archivu n'Unicode
* Soporte p'archivos *sólidos*
* Compresión solida.
* Compresión de cabeceres d'archivos

### Cifráu
El formatu 7z permite'l cifráu emplegando l'algoritmu AES con claves de 256-bit. Estes claves son xeneraes per aciu d'una contraseña suministrada pol usuariu (creando un hash col algoritmu SHA-256).

### Menes de compresión
L'arquiteutura abierta permite que se-y amesten módulos adicionales de compresión, los que vienen na versión estándar son:

*LZMA
*PPMD
*BCJ 
*BCJ2
*Bzip2
*Deflate

## Soporte actual de 7z
La llista que vien darréu amuesa cómo ta soportáu anguaño'l formatu 7z polos compresores dixitales:

**Soporte completu** (compresión y descompresión)
* 7-Zip y p7zip
* 7zX
* Ark
* BetterZip
* ExtractNow
* EZ 7z
* File Roller
* IZArc (anque ensin soporte pa formatu Ultra comprimíu o sólidu)
* PowerArchiver
* QuickZip
* ShellZip
* SimplyZip
* Squeez
* TUGZip
* UltimateZip
* ZipGenius

### Namás que soporten descompresión
* ALZip
* WinRAR

## Referencies

## Enllaces esternos
* 7-Zip Sitiu web oficial del formatu 7z (n'inglés)
* 7z Format Descripción xeneral sobre'l formatu 7z (n'inglés)
Provincia

Una **provincia** ye'l nome que se-y da a ciertes subdivisiones territoriales que tan por debaxo de la nación. Los primeros en usar esti tipu de divisiones fueron los romanos, que dividieron el so imperiu en *provinciae*. 

El nivel de competencies administratives y polítiques d'una provincia depende de la organización política y alministrativa de cada estáu.

Anguaño, sigue emplegándose en dellos países, como Arxentina, Bélxica, Canadá, España, Finlandia...

Tamién hai países que taben dividíos en provincies, anque anguaño nun les usen, como por exemplu Irlanda.
Nuuk

**Nuuk** o **Nûk** (en groenlandés *El cabu*), conocida hasta 1979 como ***Godthåb*** (en danés *Bona Esperanza*) ye la capital y principal ciudá del territoriu autónomu danés de Groenlandia. Alcuéntrase a 64º 10' de llatitú norte, y 51º 43' de llonxitú oeste, 240 km al sur del círculu polar árticu, y a 485 km al noroeste del Qaqortoq. Asítiase na boca sur d'un grupu de fiordos nomaos *Godthåbsfjorden*, con una población de 14.501 habitantes (xineru de 2005), un cuartu de la población total de Groenlandia.

La costa suroeste de Groenlandia foi poblada por colonos viquingos que veníen d'Islandia y Noruega dirixíos por Erik el Roxu nos caberos años del sieglu X. Tres dellos sieglos d'ocupación, la comunidá viquinga esapareció alrodiu del sieglu XV, sustituyida polos inuit que veníen del norte de la islla.

Nuuk foi fundada col nome de *Godthåb* el 29 d'agostu de 1728 pol misioneru noruegu Hans Egede, tres del fracasáu establecimientu, siete años enantes (1721), d'un asitiamientu na cercana islla de *Håbets Ø* (Islla de la Esperanza). Con ello inicióse la colonización del territoriu (baxo la corona noruegu-danesa), que nos sos primeros años foi adversa abondo: en 1733-1734 un pequeño andanciu acabó cola mayoría de la población inuit, y cola esposa del propiu Egede, que tornó pa Noruega poco tiempu dempués. Los sos fíos continuaron el so llabor evanxélicu en Groenlandia. Nel puertu antiguu de Nuuk entá s'ergue anguaño la casa d'Egede.

Los sos habitantes d'orixe danés entá suelen nomala Godthåb, anque dende 1979 el nome groenlandés, Nuuk, ye'l nome oficial de la ciudá. Ye la sede del gobiernu de la *comuna de Nuuk*, qu'ocupa 100.000 km² de la islla.

Nuuk dispuén d'una emisora de radio, un hespital, una universidá (la Universidá de Groenlandia, *Ilisimatusarfik*), un aeropuertu (Aeropuertu de Nuuk) onde opera Air Greenland, y delles instalaciones d'investigación científico. La piesca, el procesáu del pescáu, la caza y la cría de renos y de ganáu ovino son les principales actividaes económiques de la ciudá.

## Referencies
Meath

**Meath** yera una provincia histórica d'Irlanda, anguaño integrada na provincia de Leinster como *Condáu de Meath*. Ta consideráu como'l llugar de ñacencia de la Irlanda celta, más concretamente nel llugar de Tara Hill onde hai abondos restos arqueolóxicos, por esto ye conocíu como *El condáu real* (*The Royal County*). La capital y principal ciudá del condáu ye Navan (u ta Tara hill) anque quiciabes históricamente tenga más pesu'l llugar de Trim.

## Ver tamién
* Provincies d'Irlanda
* Condaos d'Irlanda

## Referencies

## Enllaces esternos
Trasgu

El **trasgu** ye, na mitoloxía asturiana, portuguesa y gallega, un duende pequeñu regoldín y mui burllón. Vístese de colloráu, con un gorru del mesmu color. Naide nun sabe si lleva pantalones y si anda descalzu o calzu.

Tien un furacu na manzorga, ye coxu y tien rabu. Cuando los habitantes d'una casa se farten d'él y van pa otra casa, síguelos.

Pa desfacese d'él hai que mandalu facer una d'estes tres coses:

*Traer un paxu enllenu d'agua.
*Pañar a puñaos mediu copín de maíz.
*Poner blanca la pelleya d'un cabritu prietu.

Llamense trasgu tamién a los guaḥes n'Asturies cuando faen trastaes.

## Ver tamién
* Mitoloxía asturiana

## Referencies

## Enllaces esternos