open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eriosema grandiflorum

***Eriosema grandiflorum*** , ye una especie perteneciente a la familia Fabaceae. 
## Descripción
Ye un arbustu qu'algama un tamañu de 50 cm a 2 m d'altor. Les fueyes tán estremaes en 3 fueyuques. Les flores son mariellu brillante con café y atópense en recímanos bien floriaos. Los frutos son un pocu arrondaos.
## Distribución y hábitat
Orixinaria del Oeste y sureste de Méxicu (Flora de Guatemala). Crez en climes semicálido, semiseco y templáu ente los 400 y los 1680 msnm, acomuñada a carba xerófilu, montes de encino y mistu de encino-pinu.
## Propiedaes
Atribúise-y a esta planta propiedaes melecinales contra l'amibiasis en Morelos y pa solliviar l'empache en Nayarit; pa esti últimu carecimientu encamiéntase tomar el cocimientu de les sos fueyes como agua d'usu. 
## Taxonomía
*Eriosema grandiflorum* describióse por (Schltdl. & Cham.) G.Don y espublizóse en *[[A General History of the Dichlamydeous Plants]]* 2: 347. 1832. 
;Sinónimos:
* *Cracca collina* M.Y.Jones 
* *Eriosema laetum* I.M.Johnst. 
* *Rhynchosia grandiflora* Schltdl. & Cham. 
## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
## Referencies

## Bibliografía
# Breedlove, D. E. 1986. Flora de Chiapas. Llistaos Floríst. Méxicu 4: i–v, 1–246.
# CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Mexico City.
# Standley, P. C. & J. A. Steyermark. 1946. Leguminosae. Flora of Guatemala. Fieldiana, Bot. 24(5): 1–368.
Eryngium amethystinum

***Eryngium amethystinum*** o **cardo amatista** ye una especie de yerba perteneciente a la familia Apiaceae.

## Descripción
Ye una planta yerbácea espinosa qu'algama los 30-50&nbsp;cm d'altor bien ramificáu y de color azul claro a púrpura. Tarmu erecto de 2-7 dm d'altor. Fueyes basales de normal perennes, coriacees, con foliolos , llimbu de 10-15 cm de llargu; folíolos lliniales llanceolaos, con dientes espinosos. Les cabeces florales son azules y florien en branu, flores pequeñes, d'unos 4 mm de llargu, formando cabezueles de 1-2 cm d'anchu, a les que devasen 5-9 fueyes periánticas de 2-5 cm de llongura con 1-4 pares de pequeños escayos nel marxe. Frutu de 4-5 mm de llargu, con escames membranoses. El *[[Eryngium creticum]]* , más tienru, con fueyes basales non segmentaes y que nun tarden n'amostalgase y con cabezueles más pequeñes alcuéntrase tamién nel Mediterraneu oriental, especialmente en Grecia. Son bien apreciaes poles abeyes.

## Distribución
Ye nativa del este del Mediterraneu hasta Italia onde crez en llugares soleyeros ricos en calciu.

## [[Hábitat]]
Suelos secos sobre cal.

## Propiedaes
### Farmacia
* Sustancies: saponines, inulina, resina, goma, taníns, sacarosa.
* Propiedaes curatibles: diurética, espasmolitica, suduífica.
* Partes utilizaes: el raigañu. 

### Gastronomía
El raigañu ye comestible si fervióse mientres enforma tiempu.

### Xardinería
Esta planta ye utilizada con frecuencia p'arreglos florales secos, yá que caltién el so bellu color por enforma tiempu. Pero tamién ye utilizada en xardín de roques (les primeres noticies alrodiu de la so introducción nos xardinos europeos remontar a 1650) yá que rique pocu cuidu: puede fácilmente soportar les temperatures mínimes y tamién son bien ríxides.

## Taxonomía
*Eryngium amethystinum* describióse por Carlos Linneo y espublizóse en *[[Species Plantarum]]* 1: 233. 1753.

### [[Etimoloxía]]
***Eryngium***: nome xenéricu que probablemente fai referencia a la pallabra que recuerda al corcuspín: "Erinaceus" (especialmente dende'l griegu "erungion" = "ción"), sinón que tamién podría derivar de "eruma" (= proteición), en referencia a la espinosa fueyes de les plantes d'esti tipu.

***amethystinum***: epítetu vien del particular color violeta-azuláu del so inflorescencia.
;Sinonimia:
**Eryngium glomeratum* Lam. (1798) 
**Eryngium multifidum* Sibth. & Sm.
**Erysimum pallescente
**Eryngium australe* Wulfen & West ex Schult. 
**Eryngium caeruleum* Link 
**Eryngium dilatatum* Guss. 
**Eryngium orientale'' Mill.

## 
Ver tamién ==
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
## Referencies
 
## Enllaces esternos
Eryngium monocephalum

La **Chicalotl** o ***Eryngium monocephalum*** ye una especie de planta yerbácea perteneciente a la familia Apiaceae. 
## Descripción

Son yerbes qu'algamen un tamañu de 55 cm a 1.20 m d'altor. Les fueyes son allargaes y apuntiaes. Les flores son pequeñes dispuestes en cabezueles que crecen nos estremos de les cañes. Los frutos son pequeñes con forma de bala.
## Distribución y hábitat
Orixinaria de Méxicu. Habita en clima templáu ente los 2400 y los 3900 msnm, acomuñada a terrenes agrícoles y monte mistu de pinu-encino.
## Propiedaes
En Michoacán úsase-y nel tratamientu del malestar estomacal y mal d'orín, pa estos casos prepara una fervinchu coles fueyes de tola planta y alminístrase oralmente. Nel Estáu de Méxicu, la tos tratar col fervinchu de les flores.
## Taxonomía
*Eryngium monocephalum* describióse por Antonio José de Cavanilles y espublizóse en *[[Icones et Descriptiones Plantarum]]* 6: 35, t. 553. 1800.
;Etimoloxía:

***Eryngium***: nome xenéricu que probablemente fai referencia a la pallabra que recuerda'l corcuspín: "Erinaceus" (especialmente dende'l griegu "erungion" = "ción"), sinón que tamién podría derivar de "eruma" (= proteición), en referencia a la espinosa fueyes de les plantes d'esti tipu.

***monocephalum***: epítetu llatín que significa "con una cabeza".
;Sinonimia:
* *Eryngium grande* Hemsl. & Rose 
## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
## Referencies

## Bibliografía
# Mathias, M. Y. & L. Constance. 1941. A synopsis of the North American species of Eryngium. Amer. Midl. Naturalist 25(2): 361–387.
Erythrina americana

***Erythrina americana*** ye una especie d'árbol perteneciente a la familia Fabaceae. 

## Descripción
Ye un árbol pequeñu qu'algama un tamañu de 3 a 6 m d'altor, de cañes espinoses. Les fueyes tán estremaes, son de color verde maciu y tien grupos de flores coloraes allargaes dispuestes en recímanos piramidales. Los frutos son vaines estruyíes, les granes de color coloráu escarlata con una llinia negra.
## Distribución y hábitat
Orixinariu de Méxicu, comúnmente llamáu Colorín. Planta cultivada en güertos familiares o cortiles, cerca de ríos o terrenes de vega o de cultivos abandonaos, acomuñada al monte tropical caducifoliu y carba xerófilu.

## Toxicidá
Les partes aérees de les especies del xéneru *Erythrina* pueden contener alcaloides, tales como la eritralina y la erisodina, que la so ingestión puede suponer un riesgu pa la salú.

## Taxonomía
*Erythrina americana* describióse por Philip Miller y espublizóse en *[[The Gardeners Dictionary]]*: . . . eighth edition non. 5. 1768.
;Etimoloxía:
***Erythrina***: nome xenéricu que provién del griegu *ερυθρóς (erythros)* = "coloráu", en referencia a los color coloráu intensu de les flores de delles especies representatives.

***americana***: epítetu xeográficu qu'alude a la so llocalización n'América.
;Sinonimia:
* *Corallodendron americanum* (Mill.) Kuntze 
* *Corallodendron coralloides* (DC.) Kuntze 
* *Erythrina carnea* Aiton 
* *Erythrina enneandra* DC. 
* *Erythrina fulgens* Loisel. 
* *Erythrina fulgens* Lois.
## Nome común
Pulgu de chomplantle, chocolín, colorín, colorín grande, equimite, gasparito, pemuche, pichoco, piñón espinosu, quimite.

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les fabacees

## Referencies

## Enllaces esternos
Erythrina coralloides

***Erythrina coralloides***, **colorín**, ye una especie d'árbol ornamental,de fueya caducifolia, por cuenta de les sos flores coloraes y blanques en grupos, y entemecíes. Les flores son tamién alimentu. Ye nativa d'América del Norte: Méxicu, EE. XX., y de Centroamérica.

## Descripción
Árbol o arbustu d'hasta l0 m d'altor; tien les cañes con escayos. Les fueyes tán estremaes en 3 hojitas. Les flores son de color coloráu encendíu y formen como moños vistosos. Les granes son coloraes y bien llamatives.

## Toxicidá
Les partes aérees de les especies del xéneru *Erythrina* pueden contener alcaloides, tales como la eritralina y la erisodina, que la so ingestión puede suponer un riesgu pa la salú.

Tien granes bien tóxiques, contién eritroidina, poderosu paralizante de músculos, eritroresina: emético, coralina y acedu eritrico. El so estractu ye un sustitutu del curare. Son granes elíptiques, brillantes, colloráu coral, con una llinia saliente llonxitudinal nel envés, y un filo blancu, arrodiáu con un cantu negru. Del analís bioquímicu: 13,35 solíos y aceites; 0,32 resina soluble n'éter; 13,47 resina soluble en alcohol; 1,61 eritrococaloidina, alcaloide; 5,6 albúmina; 0,83 goma; 1,55 azucre; 0,42 ácidu orgánico; 15,87 almidón; 7,15 mugor; 39,15 materia inorgánico (y celulosa?).

## Usos
Ye bien resistente a les seques, tien flores de color coloráu ( d'ende'l nome colorín), y el so madera blanco úsase para tapones, y en San Luis Potosí los artesanos emplegar pa faer figures, decoración y xoyería, nel norte de Veracruz conozse tamién como pichoco y la flor ye comestible.

## Taxonomía
*Erythrina coralloides* describióse por Augustin Pyrame de Candolle y espublizóse en *[[Prodromus Systematis Naturalis Regni Vegetabilis]]* 2: 413. 1825. 
;Etimoloxía:
***Erythrina***: nome xenéricu que provién del griegu *ερυθρóς (erythros)* = "coloráu", en referencia a los color coloráu intensu de les flores de delles especies representatives.

***coralloides***: epítetu llatín que significa "como'l coral".

;Sinonimia:
* *Corallodendron coralloides* (DC.) Kuntze

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
## Referencies

## Bibliografía
*Maisch, John M. Materia Medica of the New Mexican Pharmacopoeia - Part 5 *American Journal of Pharmacy* Vol. 57 # 9, sept 1885.
*Remington, Joseph P.; Wood, Horatio C. et alii. 1918. *The Dispensatory of the USA*, 20ª Ed.
*USDA, ARS, National Genetic Resources Program. GRIN. National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?403487 (5 mar 2008)

## Enllaces esternos

*Semeyes de ''Erythrina coralloides''
*International Legume Database & Information Service: ''Erythrina coralloides''
Eryngium maritimum

El  ye una planta perenne perteneciente a la familia de les apiacees. Ye nativa de les rexones costeres d'Europa, cultivada frecuentemente en xardinería poles sos flores de color azul metálicu. 
## Descripción
Ye una planta psamófila, esto ye, crez preferentemente en terrenes arenosos, y cuenta con una roseta basal, de la que broten tarmos duros y espinosos, d'un característicu color azuláu o plateáu, qu'algamen los 50 centímetros d'altor. Los tarmos tienros peracábense dacuando como sustitutu del espárragu, y considerar un moderáu afrodisiacu.
## Cultura
Mientres el periodu isabelín, los raigaños confitaes d'esta planta fueron vendíos como duces llamaos **eringoes**. Créese que tien propiedaes aafrodisiaques , y nesti sentíu citar por Falstaff en Les allegres comadres de Windsor de Shakespeare:

## Taxonomía
*Eryngium maritimum* describióse por Carlos Linneo y espublizóse en *[[Species Plantarum]]* 1: 233. 1753.
;Citoloxía:
Númberu de cromosomes de *Eryngium maritimum* (Fam. Umbelliferae) y taxones infraespecíficos: 2n=16
;Etimoloxía:

***Eryngium***: nome xenéricu que probablemente fai referencia a la pallabra que recuerda'l corcuspín: "Erinaceus" (especialmente dende'l griegu "erungion" = "ción"), sinón que tamién podría derivar de "eruma" (= proteición), en referencia a la espinosa fueyes de les plantes d'esti tipu.

***maritimum***: epítetu llatín que significa "marítimu, cercanu a la mariña".
; Sinonimia:
* *Eryngium marinum* Garsault
## Nome común
* N'España: cardu corredor de marina, cardu corredor marín (3), cardu de mar, cardu marín (5), cardu marítimu (3), eringio costeru, eringio marín azul, eringio marítimu (4), panical marín.(el númberu ente paréntesis indica les especies que lleven el mesmu nome n'España).
## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
## Referencies

## Bibliografía
# Gleason, H. A. 1968. The Choripetalous Dicotyledoneae. vol. 2. 655 pp. In H. A. Gleason Ill. Fl. N. U.S. (ed. 3). New York Botanical Garden, New York.
# Gleason, H. A. & A.J. Cronquist. 1991. Man. Man. Vasc. Pl. N.E. U.S. (ed. 2) i–910. New York Botanical Garden, Bronx.
# Mathias, M. Y. & L. Constance. 1941. A synopsis of the North American species of Eryngium. Amer. Midl. Naturalist 25(2): 361–387.
# Radford, A. E., H. E. Ahles & C. R. Bell. 1968. Man. Vasc. Fl. Carolinas i–lxi, 1–1183. University of North Carolina Press, Chapel Hill.
## Enllaces esternos

* Further information and images
Erythrina edulis

***Erythrina edulis*** ye una de les 115 especies de lleguminoses fabácees pertenecientes al xéneru *[[Erythrina]]*. Alcuéntrase en Suramérica.

## Descripción

Ye un árbol con cañes espinoses, pubescentes, qu'algama hasta 14 m d'altor; 7 m de diámetru de xamasca y 4 dm de diámetru del tueru. Fueyes alternes pinnaes con trés folíolos, el terminal más grande que los llaterales, caduques nes cañes en floriamientu. Inflorescencies con 2 ó 3 recímanos terminales o axilares largamente pedunculaos de 30-45 cm de llargor, soportando munches flores coloráu anaranxaes. Vaines marrón escures sub-maderices de 8 a 30 cm de llargu, con constricciones pocu fondes.

## Distribución y hábitat
Orixinariu de los Andes tropicales, espolleta ente los 1.200 y los 2.600 msnm y rique ente 1.500 a 2.000 mm d'agua al añu.

## Toxicidá
Les partes aérees de les especies del xéneru *Erythrina* pueden contener alcaloides, tales como la eritralina y la erisodina, que la so ingestión puede suponer un riesgu pa la salú.

## Usos
Cultívase especialmente pa l'alimentación, yá que se llogra un fríjol xigante, de 2 a 7 cm de llargu, 1,5 a 3 cm d'anchu y 3 cm de gruesu, que tien 23 per cientu de proteínes. Ye aptu pal manexu industrial na producción de farines, tostaos, dulces, encurtidos, potaxes y concentraos. 

Rexistra una alta productividá, floria y fructifica ente los 3 y los 4 años y algama máxima productividá ente los 6 y 7 años, hasta 36 t de fríjol por hectárea 400 árboles per hectárea (5 m x 5 m).

## Historia
Yá yera cultiváu polos pueblos orixinarios de la Abya Yala, por casu polos inques, dende enantes de la llegada de los europeos. Tamién s'atopen variedaes monteses.

## Taxonomía
*Erythrina edulis* describióse por Triana ex Micheli y espublizóse en *[[Journal de Botanique (Morot)]]* 6(8): 145. 1892.  
;Etimoloxía:
***Erythrina***: nome xenéricu que provién del griegu *ερυθρóς (erythros)* = "coloráu", en referencia a los color coloráu intensu de les flores de delles especies representatives.

***edulis***: epítetu llatín que significa "comestible".

;Sinonimia:
**Erythrina edulis* Pos.-Arang. 
**Erythrina esculenta* Sprague 
**Erythrina lorenoi* J.F.Macbr.
**Erythrina megistophylla* Diels

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica

## Referencies

## Enllaces esternos
Erythrina falcata

***Erythrina falcata***, **sui yva, ceibo de monte, cuñurí, pisonay**, sin. *Corallodendron falcatum* (Benth.) Kuntze, *Erythrina crista-galli* L. var. *inermis* Speg., *[[Erythrina martii]]* Colla) ye una especie botánica d'árbol maderable, nativu de la viesca atlántica de Brasil. Tamién ye una especie usada como melecinal y ornamental, bien curiosa pa les aves.

## [[Ecoloxía]]
Esiste básicamente na cuenca del ríu Paraná, y la so distribución ye irregular: abonda en dellos sitios y arralez n'otros. Prefier árees húmedes y magrices.

## Descripción
Ye un árbol qu'algama ente 10 y 30 m d'altor; el tueru ye cilíndricu, de 35 a 80 cm de diámetru, con corteza de color abuxáu. Fueyes compuestes, alternes y trifolias; peciolu de 7 a 15 cm de llargor; llámines de 3 a 15 cm de llongura por 2 a 10 cm d'anchu. Inflorescencia en recímanos de 10 a 30 cm con 10 flores hermafrodites de 2 a 3,5 cm d'anchu, con un pétalu grande y 4 angostos. Frutu en vaina, color marrón escuru, de 10 a 25 cm de llargor por 2 a 3, 5 cm d'anchu, con 3 a 15 granes.

## Toxicidá
Les partes aérees de les especies del xéneru *Erythrina* pueden contener alcaloides, tales como la eritralina y la erisodina, que la so ingestión puede suponer un riesgu pa la salú.

## Usos y toxicidá
La madera úsase pocu n'Arxentina y en Paraguay. Sicasí, les sos flores son bien llamatives, con un altu valor ornamental. Plantar nes cais.

Les partes aérees de les especies del xéneru *Erythrina* pueden contener alcaloides, tales como la eritralina y la erisodina, que la so ingestión puede suponer un riesgu pa la salú.

Corteza, ramines y granes son venenoses. Contienen el alcaloide hiporifina, que los orixinarios utilizaben como droga sedativa y pa entorpecer a los pexes.

## Taxonomía
*Erythrina falcata* describióse por George Bentham y espublizóse en *[[Flora Brasiliensis]]* 15(1B): 172. 1859. 
;Etimoloxía:
***Erythrina***: nome xenéricu que provién del griegu *ερυθρóς (erythros)* = "coloráu", en referencia a los color coloráu intensu de les flores de delles especies representatives.

***falcata***: epítetu llatín que significa "con forma de focete".
;Sinonimia:
* *Corallodendron falcatum* (Benth.) Kuntze 
* *Erythrina crista-galli var. inermis* Speg. 
* *Erythrina martii* Colla

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica

## Referencies

## Bibliografía
* Richter, H.G., and Dallwitz, M.J. 2000 onwards. Commercial timbers: descriptions, illustrations, identification, and information retrieval; n'inglés, francés, alemán, portugués, castellán.
* USDA Erythrina falcata Benth. ARS, National Genetic Resources Program. GRIN. National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. (20 dic 2007)

## Enllaces esternos

* International Legume Database & Information Service: ''Erythrina falcata''
* Especies vexetales del monte atlánticu de Brasil
Erythrina fusca

***Erythrina fusca*** ye una especie d'árbol perteneciente a la familia Fabaceae. Conózse-y col nome común de **elequeme**, **purple coraltree**, **gallín**, **bois immortelle**, **bucayo** y **pízamo**. *Y. fusca* tien la mayor distribución de les especies de *Erythrina*; atopar nel Vieyu Mundu y el Nuevu Mundu. Crez na mariña y a lo llargo de los ríos nos trópicos d'Asia, Oceanía, les Islles Mascareñes, Madagascar, África, y los Neotrópicos.

## Descripción
*Y. fusca* ye un árbol de fueya caduca, espinosu. Los sos vaines lleguminoses algamen los 20 centímetros de llargu y son de color marrón escuru, contienendo les granes. Estes son flotantes, lo que-yos dexen esvalixar se al traviés de los océanos. L'árbol ta bien afechu a les condiciones costeres, tolerando tantu los hinchentes como'l salín.

## Toxicidá
Les partes aérees de les especies del xéneru *Erythrina* pueden contener alcaloides, tales como la eritralina y la erisodina, que la so ingestión puede suponer un riesgu pa la salú.

## Usos
Ye bono de cultivar y son árboles de floriamientu curiosu que s'empleguen como una planta ornamental y de cobertoria de solombra. Ye un árbol de solombra bien común nos plantíos de cacáu. Atrai a los colibríes, que polinicen les sos flores.

*Y. fusca* ye unu de los árboles emblemáticos de Venezuela y la flor oficial del venezolanu estáu de Trujillo.

## Taxonomía
*Erythrina fusca* describióse por João de Loureiro y espublizóse en *[[Flora Cochinchinensis]]* 2: 427–428. 1790. 
;Etimoloxía:
***Erythrina***: nome xenéricu que provién del griegu *ερυθρóς (erythros)* = "coloráu", en referencia a los color coloráu intensu de les flores de delles especies representatives.

***fusca***: epítetu llatín que significa "escura". 
;Sinonimia:
* *Chirocalyx pubescens* Walp. 
* *Corallodendron fuscum* (Lour.) Kuntze 
* *Corallodendron glaucum* (Willd.) Kuntze 
* *Corallodendron patens* (DC.) Kuntze
* *Duchassaingia caffra* Walp. 
* *Duchassaingia glauca* Walp. 
* *Duchassaingia ovalifolia* Walp. 
* *Erythrina atrosanguinea* Ridl. 
* *Erythrina caffra* Blanco * 
*Erythrina constantiana* Micheli 
* *Erythrina fissa* C. Presl 
* *Erythrina glauca* Willd. 
* *Erythrina indica* sensu R.Vig. 
* *Erythrina insignis* Tod. 
* *Erythrina moelebei* Guillaumin & Beauv. 
* *Erythrina ovalifolia* Roxb. 
* *Erythrina patens* DC. 
* *Erythrina viarum* Tod. 
* *Gelala aquatica* Rumph.

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
## Referencies

## Enllaces esternos

* USDA Plants Profile 
* New Crops Info Page
* 
* Study: ''Y. fusca'' as a protein supplement for cattle 
* www.waynesword.palomar.edu
Erythrina lysistemon

**Erythrina lysistemon** (Hutch.), conocíu tamién como "árbol de kaffir", ye un árbol deciduu nativu de Sudáfrica. Cultívase regularmente como un árbol pa xardinos y parques.

## Crecedera
L'árbol mide de 9 a 12 metros d'altu con una corteza abuxada, non corchosa; escayos curveaos espardíos nel tueru y les cañes; fueyes con 3 foliolos, d'hasta 17 cm d'anchu, pecíolos y la vena central espinosa. L'árbol atópase ensin fueyes hasta por 4 o 5 meses del añu. L'adorable flor colorada escarlata produzse en mestos recímanos primero qu'apaezan les fueyes y atraen a numberoses aves ya inseutos al xardín.

## Toxicidá
Les partes aérees de les especies del xéneru *Erythrina* puen contener alcaloides, tales como la eritralina y la erisodina, que la so inxestión pue suponer un riesgu pa la salú.

## Usos
*Erythrina lysistemon* ye un árbol bien decorativu pero tamién ye un importante componente del ecosistema, aproviendo comida y abrigu pa una variedá d'aves, animales ya inseutos.

Ye tamién llargamente usáu y esfrutáu polos humanos. Foron consideraos como árboles reales, y llantáronse nes tumbes de los xefes zulús.

El floriamientu de los árboles foi, ya inda ye, una bona señal pa la xente de que ye'l tiempu pa semar los sos cultivos.

## Taxonomía
*Erythrina lysistemon* describióse por John Hutchinson y espublizóse en *[[Bulletin of Miscellaneous Information Kew]]* 1933(9): 422–423. 1933. 
;Etimoloxía:
***Erythrina***: nome xenéricu que remanez del griegu *ερυθρóς (erythros)* = "coloráu", en referencia al coloráu intensu de les flores de delles especies representatives.

***lysistemon***: epítetu 
;Sinonimia: 
* *Erythrina caffra* sensu auct. 
* *Erythrina caffra var. mossambicensis* Baker f. 
## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
*Llista d'árboles autóctonos de Sudáfrica

## Referencies

## Bibliografía
* 

## Enllaces esternos

*Semeyes del árbol coral
Erythrina humeana

***Erythrina humeana*** comúnmente llamada, **Kaffirboom nanu** (Dwarf Kaffirboom), , **Árbol coral nanu** (Dwarf Coral Tree), **Erythrina nana** (Dwarf Erythrina), **Árbol coral de Natal** (Natal Coral Tree) ye un árbol ornamental y planta melecinal nativu de Sudáfrica.

## Descripción
Ye un arbustu o pequeñu árbol de xardín, especialmente pa les persones qu'amen les flores coloraes del árbol *[[Erythrina lysistemon]]* pero nun tienen abondo espaciu pa esti gran árbol. Les sos pequeñes dimensiones facer ideal pa xardinos de pequeñu tamañu. Produz una impresionante masa de flores coloraes, y les flores son riques en néctar y atraen a una gran variedá d'aves, pero los colibríes son los favoritos de los colores brillosos.

Con vezos bien similares a *[[Erythrina zeyheri]]*, y a *[[Erythrina acanthocarpa]]*, puede tolerar el fríu y les xelaes mientres l'iviernu.

## Toxicidá
Les partes aérees de les especies del xéneru *Erythrina* pueden contener alcaloides, tales como la eritralina y la erisodina, que la so ingestión puede suponer un riesgu pa la salú.

## Taxonomía
*Erythrina humeana* describióse por Curt Polycarp Joachim Sprengel y espublizóse en *[[Systema Vegetabilium, editio decima sesta]]* 3: 243. 1826. 
;Etimoloxía:
***Erythrina***: nome xenéricu que provién del griegu *ερυθρóς (erythros)* = "coloráu", en referencia a los color coloráu intensu de les flores de delles especies representatives.

***humeana***: epítetu 
;Sinonimia: 
**Erythrina humei* E.Mey. (1891)
**Erythrina raxa* Meisn.
**Erythrina humei var. raxa* (Meisn.) Harv.
**Erythrina princeps* A.Dietr.
**Erythrina hastifolia* G.Bertol.
## Ver tamién
*Llista d'árboles autóctonos de Sudáfrica
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
## Referencies

## Bibliografía
* Syst. veg. 3:243. 1826
* USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network - (GRIN) [Data from 07-Oct-06]. http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?15750

## Enllaces esternos

* Plants For A Future: ''Erythrina humeana'' 
* USDA Plants Profile: ''Erythrina humeana''
* 
*
Erythrina variegata

***Erythrina variegata*** ye una especie de planta fanerógama perteneciente a la familia de les fabacees. Ye orixinaria de la India y distribuyida per tol mundu.

## Toxicidá
Les partes aérees de les especies del xéneru *Erythrina* pueden contener alcaloides, tales como la eritralina y la erisodina, que la so ingestión puede suponer un riesgu pa la salú.

## Propiedaes

El pterocarpano orientanol A pue ser aislláu de la madera de *Y. orientalis*. Los pterocarpanos orientanol B y C, folitenol y erythrabyssin II, el pterocarpeno erycristagallin y la isoflavona bidwillol A pueden ser aisllaos de los raigaños.

## Taxonomía
*Erythrina variegata* describióse por Carlos Linneo y espublizóse en *[[Herbarium Amboinense]]* 10. 1754.
;Sinonimia:
* *Chirocalyx candolleanus* Walp. 
* *Chirocalyx divaricatus* Walp. 
* *Chirocalyx indicus* Walp. 
* *Chirocalyx pictus* Walp. 
* *Corallodendron divaricatum* (Moc. & Sesse) Kuntze 
* *Corallodendron orientale* (L.) Kuntze 
* *Corallodendron spathaceum* (DC.) Kuntze 
* *Erythrina alba* Cogn. & Marchal 
* *Erythrina boninensis* Tuyama 
* *Erythrina carnea* Blanco * 
*Erythrina corallodendron* Lour. 
* *Erythrina divaricata* DC. 
* *Erythrina humeana* sensu R.Vig. 
* *Erythrina indica* Lam. 
* *Erythrina lithosperma* Miq. 
* *Erythrina lobulata* Miq. 
* *Erythrina loueiri* G.Don 
* *Erythrina loureiri* G.Don 
* *Erythrina loureirii* G.Don 
* *Erythrina marmorata* Planch. 
* *Erythrina marmorata* Veitch ex Planchon 
* *Erythrina mysorensis* Gamble 
* *Erythrina orientalis* Murray 
* *Erythrina orientalis* (L.) Merr. 
* *Erythrina parcelli* hort. 
* *Erythrina parcellii* W.Bull 
* *Erythrina parcellii* Bull 
* *Erythrina phlebocarpa* Bailey 
* *Erythrina picta* L. 
* *Erythrina rostrata* Ridl. 
* *Erythrina spathacea* DC. 
* *Gelala alba* Rumph. 
* *Gelala litorea* Rumph. 
* *Tetradapa javanorum* Osbeck
## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les fabacees

## Referencies

## Enllaces esternos
Erythrina verna

***Erythrina verna***, **mongoleiro, mulungu**, flor de coral, ye una especie botánicu boliviana y brasilana, árbol ornamental, maderable, y melecinal, nativa de Bolivia, y del Cerrado y de Caatinga en Brasil.

## Toxicidá
Les partes aérees de les especies del xéneru *Erythrina* pueden contener alcaloides, tales como la eritralina y la erisodina, que la so ingestión puede suponer un riesgu pa la salú.

## Propiedad
Estudio amuesen los sos efeutos sedante, y propiedaes ansiolíticu y anticonvulsivo.

## Taxonomía
*Erythrina verna* describióse por José Mariano da Conceição Vellozo y espublizóse en *[[Florae Fluminensis]]* 304; 7: pl. 102. 1825. 
;Etimoloxía:
***Erythrina***: nome xenéricu que provién del griegu *ερυθρóς (erythros)* = "coloráu", en referencia a los color coloráu intensu de les flores de delles especies representatives.

***verna***: epítetu llatín que significa "de primavera". 
;Sinonimia: 
* *Corallodendron mulungu* (Mart.) Kuntze 
* *Erythrina flammea* Herzog 
* *Erythrina mulungu* Benth.
## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* especies de la vexetación de Catinga de Brasil
* especies vexetales del Cerrado de Brasil
## Referencies

## Enllaces esternos

* International Legume Database & Information Service: ''Erythrina verna''
* Universidá de São Paulo: semeyes de ''Erythrina mulungu''
* USDA, ARS, National Genetic Resources Program. GRIN. National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?15759 (6 mar 2008)
Erythronium albidum

***Erythronium albidum*** ye una pequeña especie de planta fanerógama perteneciente a la familia de les liliacees. Ye orixinaria del este d'América del Norte, dende'l sur de Quebec y sur de Manitoba hasta'l sur de Georgia y Texas. 

## Descripción
Tien tarmos delgaos qu'algamen los 10-15 cm d'altor, que lleven dos fueyes oblongues en cada tarmu. Les fueyes son llanceolaes, de 8-16 cm de llargu y 3.4 cm d'anchu, de color verde escuru y cubiertes con un patrón motudu de manches de color púrpura. A la fin del tarmu, la planta produz una flor de color blancu, asemeyáu a un lliriu de 3-4 cm de diámetru, con seis estames mariellos. Les flores dóblense escontra baxo, y allárguense cola edá. Floria de mediaos a finales de primavera.

## Hábitat
Les planta atópense principalmente arrexuntaes en grandes grupos nel suelu del monte, de cutiu n'árees alteriaes. Prefier pa la so crecedera parte de sol pero na so mayoría a la solombra, húmedad y los suelos limosos.

## Propiedaes

Poco se sabe de los principios activos constituyentes, porque se fixo poca investigación. Como otros representantes de la familia Liliaceae esta planta foi utilizada polos efeutos emolientes, supurativos y antiescorbúticos de los sos raigaños, bulbos y fueyes cuando tán frescos. A esto añade los efeutos eméticos de los sos raigaños, que nun tener otros representantes del so grupu, y que se pierde rápido al ensugase o nun caltenese correutamente. El raigañu secu, que pierde'l so mal sabor carauterístico, utilizar pa l'alimentación.

## Taxonomía
*Erythronium albidum* describióse por Thomas Nuttall y espublizóse en *[[The Genera of North American Plants]]* 1: 223–224. 1818. 
;Etimoloxía:
***Erythronium***: nome xenéricu que se refier a los color de les flores de delles de les sos especies de color coloráu (del griegu *erythros* = colloráu), anque tamién pueden ser de color mariellu o blancu. 

***albidum***: epítetu llatín que significa "de color blancu".

## Referencies

## Enllaces esternos
Erythrophleum africanum

***Erythrophleum africanum***, ye una especie de lleguminosa que pertenez al xéneru *[[Erythrophleum]]*. Alcuéntrase nes sabana d'África tropical. Produz una goma similar a la goma arábica.
## Descripción
Ye un árbol qu'algama un tamañu de 4-15 (-? 18) m d'altor; tueru rectu, con 40 a 70 cm de diámetru, llibre hasta los 10 m d'altor; copa estendida; Paecíu la xamasca a la de *[[Burkea africana]]*.
## Hábitat
Alcuéntrase na sabana; y en dellos tipos de montes; con suelos arenosos; graves fines; o monte abiertu sobre'l sable; Formaciones con *[[Brachystegia]]* ("Panda"); cerca de llugares húmedos na sabana; nel Kalahari nel sable, de cutiu con *[[Parinari curatellifolia]]*, *[[Brachystegia spiciformis]]*; a una altitú de 250-1600 metros. Ye confundíu con *[[Albizia coriaria]]*.
## Ecoloxía
Les canesbes de *[[Charaxes phaeus]]* y de *[[Charaxes fulgurata]]*, alimentar de *Y. africanum*.
## Propiedaes
Esta planta ye tóxica pa los herbívoros. Componentes fitoquímicos detectaos nos estractos aguacientos de fueyes son les saponines, glucósidos cardiacos, taníns, glucósidos flavonoides, flavonoides y alcaloides llibres.] N'África, el tarmu de la planta utilízase como un paliyu de dientes pa la hixene bucal por cuenta de la riqueza de la planta en flavonoides y antocianines. La planta tamién produz dihidromiricetina.
 
## Taxonomía
*Erythrophleum africanum* describióse por (Welw. ex Benth.) Harms y espublizóse en *[[Repertorium Specierum Novarum Regni Vegetabilis]]* 12: 298. 1913. 
;Sinonimia:
* *Caesalpiniodes africanum* (Welw. ex Benth.) Kuntze 
* *Gleditsia africana* Welw. ex Benth. basónimu
 
## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les fabacees 
## Referencies
 
## Bibliografía
# Ethnobotany of the Kwanyama Ovambos : 98 (1985).
# Fl. Zambes. 3[2]: 207-209 (2007).
## Enllaces esternos
Erythroxylum vaccinifolium

***Erythroxylum vaccinifolium*** ye una especie de planta fanerógama perteneciente al xéneru *[[Erythroxylum]]*. Ye orixinaria de Brasil.

## Descripción
El catuaba ye un arbustu de 2 a 4 m d'altor. Produz flores de color mariellu con naranxa y frutes comestibles de color mariellu.

## Usos
Utilizar pa preparar catuaba, un fervinchu utilizáu como un afrodisiacu na medicina tradicional brasilana. Contién una clase d'alcaloide tropano llamaos catuabines.

El fervinchu de la corteza utilizar na medicina tradicional de Brasil como un afrodisiaco y estimulante del sistema nerviosu central. La catuaba, contién un grupu de tres alcaloides llamada Catuabina A, B y C que se supón qu'aumenta la libido por aciu la estimulación del sistema nerviosu.

Un estudiu realizáu por Manabe et al. (1992) amosaron que los estractos de catuaba fueron eficaces na prevención d'infecciones bacterianes qu'amenacien la vida y la infeición por VIH en mures.

La corteza de drogues catuaba y derivaos viéndense como un tratamientu pa la disfunción eréctil nes tiendes especializaes de productos orgánicos y naturales y minoristes en llinia.

## Taxonomía
*Erythroxylum vaccinifolium* describióse por Carl Friedrich Philipp von Martius y espublizóse en *[[Abhandlungen der Mathematisch-Physikalischen Classe der Königlich Bayerischen Akademie der Wissenschaften]]* 3(2): 387. 1843.
;Sinonimia:
* *Erythroxylum amplifolium* (Mart.) O.E.Schulz
* *Erythroxylum amplifolium var. diversifolium* Herter
* *Erythroxylum microphyllum var. amplifolium* Mart.
* *Erythroxylum microphyllum f. lancifolium* Peyr.
* *Erythroxylum microphyllum var. reticulatum* Mart.
* *Erythroxylum microphyllum f. reticulatum* (Mart.) Peyr.

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica

## Referencies

## Bibliografía
# Zuloaga, F. O., O. Morrone, M. J. Belgrano, C. Marticorena & E. Marchesi. (eds.) 2008. Catálogo de las plantas vasculares del Cono Sur. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 107(1–3): i–xcvi, 1–3348.

## Enllaces esternos
Artuganciu

El **artuganciu** (dacuando tamién llamáu n'España **tapaculo**) ye'l frutu pomáceo de los arbustos del xéneru Rosa, y en particular del rosal montesa. Suel ser de color coloráu anaranxáu, pero en delles especies puede variar hasta'l moráu escuru y el negru. Ye un exemplu típicu de cinorrodón.

L'artuganciu ye comestible en crudu, resultando en frescu una escelente fonte de Vitamina C en quitando les granes pilosas del endocarpiu, y ye aptu pa la confección de mermelaes, confitures y auries. Tamién ye un ingrediente corriente en tisanes, munches vegaes entemecíu con hibisco. En Suecia faise sopa d'esta fruta del monte.

Del artuganciu tamién puede estrayese un aceite apreciáu en perfumería.

## Usos curatibles
* Unu de los nomes comunes "Gabarda" 
* Tien un altu conteníu en Vitamina C: ente 1700-2000 mg por cada 100 g de productu secu, lo que lo convierte nuna de les fontes vexetales más riques d'esta vitamina.
* Contién vitamines A, D y E, y flavonoides antioxidantes.
* Como remediu natural, atribúyese-y la capacidá de prevenir infeiciones de la vexiga, y dizse qu'ayuda en casos de maréu y xaqueca. Son conocíes tamién les sos propiedaes antidiarreicas, de les que n'España -y vien la denominación vulgar de tapaculo.
* El so altu conteníu en taninos fai que causen estriñimientu.
* El so aceite, pa usu esternu, ayuda a restaurar la firmeza de la piel poles sos propiedaes nutritives y astringentes de los texíos.
* Nel Xapón créese que ye bien bonu pa la piel y prepárase en forma de fervinchu.
* La so mermelada preparar n'Alemaña marinando la magaya col caldu de la cocción de la nuez y esmagayándola darréu, enantes del so amiestu col azucre. Tamién ye antiinflamatoriu y cicatrizante.

## Usu mientres la Segunda Guerra Mundial

Mientres la Segunda Guerra Mundial, los escolares británicos teníen asignada la xera de recoyer artugancios. Con estos frutos fabricábase xarabe d'artuganciu, una escelente fonte de vitamina C. D'esta manera, reemplazábense les importaciones de naranxes, atayaes pol bloquéu naval de los submarinos alemanes.

## Referencies

## Ver tamién
* Rosa eglanteria
Esenbeckia pentaphylla

El **Hokab** o ***Esenbeckia pentaphylla*** ye una especie de planta na familia Rutaceae. 
## Descripción
Ye un árbol qu'algama un tamañu de 6–15 m d'altu, perennifolios (?). Foliolu terminal oblanceoláu (elípticu), de 13–23 cm de llargu y 5.5–8 cm d'anchu, ápiz acumináu o agudu, base cuneada y decurrente con peciólulo 5–10 mm de llargu, marxe enteru, glabro, cartáceo; peciolu 5–9 cm de llargu, non aláu. Inflorescencia más curtia o tan llarga como les fueyes, 10–25 (–36) cm d'anchu, con numberoses flores de 8 mm de diámetru; sépalos los ovaos, 1–1.5 mm de llargu y 1.5–2 mm d'anchu, ápiz arrondáu, aplicáu-estrigulosos abaxialmente; pétalos caedizos, ovaos o subelípticos, 3.7–4 mm de llargu y ca 2 mm d'anchu, ápiz arrondáu, estrigulosos abaxialmente, blancos; filamentos 3.5–4 mm de llargu; carpelos afataos con numberoses protuberancies na superficie dorsal superior. Frutu 3–3.5 cm de llargu y 3.5–5 cm d'anchu, cada mericarpo con una punta grueso y prominente de 5–7 mm de gruesu na superficie dorsal superior y protuberancies irregulares adicionales, glabro pero densamente piloso cuando inmaduru, gris-verde; grana 1 por mericarpo, con forma de llárima oblicua, con cara encorvada nel ápiz, 15–19 mm de llargu y 8–9 mm d'anchu, glabra.
## Distribución y hábitat
Orixinaria de Nicaragua a Colombia y Xamaica. Habita en clima templáu dende'l nivel del mar hasta los 30 m d'altitú, acomuñada a montes tropicales subcaducifolio y perennifoliu.
## Propiedaes
En Quintana Roo aplícase'l raigañu de forma tópica pa los dolores de cabeza. Esta mesma parte de la planta usar pa ciertes enfermedaes culturales como los *malos vientos*.
## Taxonomía
*Esenbeckia pentaphylla* describióse por (Macfad.) August Heinrich Rudolf Grisebach y espublizóse en *[[Flora of the British West Indian Islands]]* 135. 1859. 
;Etimoloxía:
***Esenbeckia***: nome xenéricu que foi dau n'honor del naturalista alemán Christian Gottfried Daniel Nees von Esenbeck (1776 - 1858).

***pentaphylla***: epítetu llatín que significa "con cinco fueyes".
;Sinonimia :
* *Esenbeckia pentaphylla subsp. pentaphylla 
* *Galipea pentaphylla* Macfad.
;*subsp. belizensis* (Lundell) Kaastra
* *Esenbeckia belizensis'' Lundell
## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
## Referencies

## Bibliografía
# Breedlove, D. E. 1986. Flora de Chiapas. Llistaos Floríst. Méxicu 4: i–v, 1–246.
# Jørgensen, P. M. & S. León-Yánez. (eds.) 1999. Cat. Vasc. Pl. Ecuador, Monogr. Syst. Bot. Miss. Bot. Gard. 75: i–viii, 1–1181. Missouri Botanical Garden, St. Louis. 
# Kaastra, R. C. 1982. Pilocarpinae (Rutaceae). Fl. Neotrop. 33: 1–198.
# Standley, P. C. & J. A. Steyermark. 1946. Rutaceae. In Standley, P.C. & Steyermark, J.A. (Eds), Flora of Guatemala - Pa rt V. Fieldiana, Bot. 24(5): 398–425.
# Stevens, W. D., C. Ulloa Ulloa, A. Pool & O. M. Montiel Jarquín. 2001. Flora de Nicaragua. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 85: i–xlii,.
# Zamora Villalobos, N., Q. Jiménez Madrigal & L. J. Poveda Álvarez. 2000. Árboles Costa Rica 2: 1–374. INBio, Santu Domingu de Heredia.
Esenbeckia berlandieri

El **palu verde** o ***Esenbeckia berlandieri*** ye una especie de planta na familia Rutaceae. 
## Descripción
Ye un árbol pequeñu qu'algama un tamañu de 3 a 6 m d'altor, de corteza ablancazada. Les fueyes tán estremaes en 3 fueyuques, son de color verde escuru y brillante, la punta ye arredondiada. Les flores alcuéntrase nes puntes de les cañes. Los frutos son unes cápsules maderizu y gruesu.
## Distribución y hábitat
Orixinaria de Méxicu. Presente en clima templáu ente los 100 y los 300 msnm, acomuñada al monte tropical caducifoliu y subcaducifolio.
## Propiedaes
Utilizar nel estáu d'Oaxaca como antisépticu.
## Taxonomía
*Esenbeckia berlandieri* describióse por Henri Ernest Baillon y espublizóse en *[[Adansonia (revista)|Adansonia]]* 10: 151. 1871. 
;Etimoloxía:
***Esenbeckia***: nome xenéricu que foi dau n'honor del naturalista alemán Christian Gottfried Daniel Nees von Esenbeck (1776 - 1858).

***berlandieri***: epítetu dau n'honor del naturalista francés Jean-Louis Berlandier.
;Sinonimia :
* *Esenbeckia berlandieri subsp. berlandieri 
* *Esenbeckia ovata* Brandegee 
* *Esenbeckia yaaxhokob* Lundell
;*subsp. litoralis* (Donn.Sm.) Kaastra
* *Esenbeckia litoralis* Donn.Sm. 
* *Esenbeckia pilosa'' Lundell
## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
## Referencies

## Bibliografía
# Anonymous. 1986. List-Based Rec., Soil Conserv. Serv., U.S.D.A. Database of the U.S.D.A., Beltsville.
# CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Mexico City.
# Correll, D. S. & M. C. Johnston. 1970. Man. Vasc. Pl. Texas i–xv, 1–1881. The University of Texas at Dallas, Richardson.
Espeletia schultzii

***Espeletia schultzii*** ye una especie yerbácea de la familia de les asteracees. El nome común en castellanu 'frailejón' provién del so descubrimientu na espedición botánica pola so paecencia avisiegu na borrina a los flaires capuchinos mientres la colonia.

Ye endémica de los Andes de Colombia, d'Ecuador y de Venezuela. Crez hasta 4.300 msnm nel pandorial.

## Descripción
Ye una planta en roseta caulescente: caulirrosuleto, de 2 m d'altor; tarmu monopódico gruesu, y un copete de fueyes na punta. Fueyes alternes, oblongues a oblongues llanceolaes, bien lanuginosas en dambes cares, 20-40 cm x 3-6 cm. Inflorescencies axilares, amarellentaes, vistoses, corimboses paniculaes, y ramificaciones opuestes. Cabezuelas heterógamas, radiaes, con flores femenines ligulaes na periferia y masculines tubulosas nel discu. Receptáculu paleáceo, con papus ausente. Frutu aqueniu trígono, glabro. 

Floria d'ochobre hasta xineru y ye bien ornamental.
Ye polinizada poles abeyes pa recoyer néctar y polen de los sos flores.

En Venezuela, esta especie alcuéntrase amenazada por cuenta de la esplotación pal usu comercial, apaeciendo asina nel Llibru coloráu de la flora venezolana..

## Usu melecinal
Tien aceites esenciales, ricos n'hidrocarburos monoterpénicos. El so usu melecinal puede amestar derivaos apícolas con propiedaes curatibles.

## Taxonomía
*Espeletia schultzii* describióse por Hugh Algernon Weddell y espublizóse en *[[Chloris Andina]]* 1: 63. 1855[1856]. 
;Etimoloxía:
El nome xenéricu "*Espeletia"* foi nomáu n'honor a José Manuel de Ezpeleta, el virréi de Nueva Granada.

***schultzii***: epítetu dau n'honor del botánicu Friedrich Wilhelm Schultz.
;Sinonimia:
**Espeletia corymbosa* Sch.Bip. ex Wedd.

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica

## Referencies

## Bibliografía
* USDA, ARS, National Genetic Resources Program. GRIN. National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland. http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?416337 (3 ene 2008)
* Hokche, O., P. E. Berry & O. Huber. 2008. 1–860. In O. Hokche, P. E. Berry & O. Huber Nuevu Cat. Fl. Vasc. Venezuela. Fundación Instituto Botánicu de Venezuela, Caracas.
* Luteyn, J. L. 1999. Pandoriales, a checklist of plant diversity, geographical distribution, and botanical literature. Mem. New York Bot. Gard. 84: viii–xv, 1–278.

## Enllaces esternos

* Imáxenes de la especie.
* Descripción apícola
Eucalyptus dives

***Eucalyptus dives*** o **menta piperita de fueyes anches** ye una especie d'ocalitu perteneciente a la familia de les mirtacees.

 

 
## Descripción
Ye un pequeñu árbol nativu de los montes templaos esclerófilos del sureste d'Australia. Les fueyes xuveniles son ovaes y glauques, y les fueyes adultes son llanceolaes. Les fueyes son arumoses y contienen gran cantidá d'aceites esenciales, con dos formes químiques notables: los quemotipos piperitona y cineol . La producción d'aceite ye d'un 4,7%. del pesu en frescu.
## Propiedaes
El **quemotipo piperitona** de *Y.dives* tien un golor y sabor paecíu a la menta. Se destila pola piperitona, la cuál úsase na producción de mentol sintéticu. Les fueyes fueron tamién usaes como condimento na colonia, especialmente en combinación con *[[Camellia sinensis]]* 'planta de té'.

El **quemotipo cineol** de *Y.dives* ye un tipu xenéricu d'aceite esencial, y cultívase y destila comercialmente.
## Propiedaes

Esti ocalitu tamién puede usase como antigripal. La planta tien de fervese y depués esnéldase.
## Taxonomía
*Eucalyptus dives* describióse por Johannes Conrad Schauer y espublizóse en *[[Repertorium Botanices Systematicae]]*. 2(5): 926. 1843.
;Etimoloxía:

***Eucalyptus***: nome xenéricu que provién del griegu antiguu: *eû* = "bien, xustamente" y *kalyptós* = "cubiertu, qu'anubre". En *Eucalyptus* L'Hér., los pétalos, soldaos ente sigo y dacuando tamién colos sépalos los, formen parte del opérculu, perfectamente afechu al hipanto, que s'esprende a la del floriamientu.

***dives***: epítetu 
;Sinonimia:
**Eucalyptus amygdalina var. latifolia* H.Deane & Maiden 

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
## Referencies
 
## Bibliografía
* Boland, *et al.*, *Eucalyptus Leaf Oils - Use, Chemistry, Distillation and Marketing*, ISBN 0-909605-69-6.

## Enllaces esternos
Etlingera maingayi

**Etlingera maingayi** (tamién conocida como la Rosa malaya) ye una especie de planta perenne perteneciente a la familia Zingiberaceae. Ye orixinaria del sur de Tailandia y Malasia onde les sos flores cómense como verdures.

## Descripción
*Y. maingayi* algama un tamañu de menos de 2 metros d'altor. Les sos fueyes son variables, con márxenes ondulaos qu'emiten un golor agrio cuando s'entartallen. Les fueyes nueves son tresllúcíos y de color acoloratáu en dambos llaos.

## Propiedaes
Les fueyes de *Y. maingayi* contienen quelatos d'ión ferroso y lípidos con actividá de inhibición de la peroxidación que son muncho más altes que les fueyes nueves de *[[Camellia sinensis]]*. Les fueyes de* Y. maingayi* tienen el mayor rendimientu d'aceite (1,320 mg / 100 g) que consiste principalmente d'acedu láurico (45%) y acedu decanoico (43%). Ye probable que l'arume amargoso desagradable de les fueyes cuando son esmagayaes pueda ser por cuenta de estos dos acedos. La grasa de les fueyes de *Y. maingayi* inhiben bacteries Gram-positives.
 
## Taxonomía
*Etlingera maingayi* describióse por (Baker) R.M.Sm. y espublizóse en *[[Notes from the Royal Botanic Garden, Edinburgh]]* 43: 247. 1986.
;Sinonimia:
* *Amomum maingayi* Baker 
* *Etlingera maingayi var. longibracteata* (Holttum) I.M.Turner
* *Etlingera maingayi var. ovata* C.K.Lim 
* *Hornstedtia maingayi* (Baker) Ridl. 
* *Nicolaia maingayi* (Baker) K.Larsen 
* *Phaeomeria maingayi* (Baker) K.Schum.
* *Phaeomeria maingayi var. longibracteata* Holttum
## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica 

## Referencies
 
## Enllaces esternos