open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Quechua de Pacaraos

El **quechua de Pacaraos** ye una variedá del quechua que foi falada na comunidá de Pacaraos, nel valle del ríu Chancay (a 3000 msnm na provincia de Huaral, departamentu de Lima, Perú) hasta mediaos del sieglu XX. Esti quechua foi investigáu per primer vegada nos años 1970 pol llingüista neerlandés Willem F. H. Adelaar. Entós, esti quechua yera faláu sobremanera por muyeres de 60 años o más.

Una peculiaridá del quechua de Pacaraos ye que nun pertenez a nenguna caña principal de la familia quechua. A diferencia d'otres variantes quechues, el so acentu ye fonémico y cai sobre la postrera o la penúltima sílaba. Como los lectos Waywash y al contrariu de los Wampuy, estrema ente vocales llargues y curties.

La consonante uvular /q/ del protoquechua ye fricativa en Pacaraos: a la fin de la sílaba y a llau de consonantes sordes ye fricativa sorda [χ], de lo contrario ye sonora [ʁ]. A diferencia d'otros lectos quechua estrema ente [r] (exemplu: *rapqan* "dambos") y [rr] (exemplu: *rraqak* "chica"). Como en dellos lectos del quechua ancashino, l'africada postalveolar /t͡ʃ/ orixinal tresformóse en [s] (exemplu: *say* "esi") y /s/ a [h] (exemplos: *huti* "nome", *haćha* "planta" , *rrahu* "nieve"). L'africada retroflexa /ʈ͡ʂ/ caltúvose.

El vocabulariu del quechua de Pacaraos coincide parcialmente col quechua sureñu (exemplu: *kunan* "agora"), y en parte col waywash (exemplu: *yarku-* "remanecer", *akshu*, "papa"). Amás hai munchos préstamos del jacaru o otres llingües aimaras (exemplos *achara* "vieyu", *uni-* "odiar", *wilka* "sol"). Delles pallabres son conocíes puramente nel quechua de Pacaraos, ente otros *arapu-* "contestar", *chaqpa* "ropa", *rapqa-* "dambos".

Comparte tamién munchos sufixos col Waywash, ente ellos *-ćhaw* "en, sobre" y *-piqta*, *-piq* "de, dende". El sufixu d'acusativu *-kta* tien una forma llarga *-kta* y forma curtia *-k*, esta postrera con acentu final. El sufixu negativu *-el so* (<**-chu*) tien variante curtia *-s*. El xerundiu ye espresáu con *-shpa*, como nes variantes QII. La primer persona del verbu y la forma posesiva del sustantivu fueron espresaes pol acentu final y adición del sufixu *-y*. Exemplu: *tarpuy* "semar" (raigañu: tarpu-) - *tarpúy* "semo" (cf. en waywash *tarpuu*, en wampuy *tarpuni*) - *tarpunki* "llantaderes" - *tarpun* "llantadera".

## Bibliografía
* Adelaar, Willem. 1987. Morfoloxía del Quechua de Pacaraos. Lima, Universidá Nacional Mayor de San Marcos.
* Willem F. H. Adelaar, Pieter Muysken (2006). The languages of the Andes, páxs. 242-249. A sketch of a Peruvian Quechua Dialect (Pacaraos).

## Referencies

## Enllaces esternos
Quechua de Huangáscar-Topará

El **quechua** de **Huangáscar-Topará** ye una llingua quechua falada nel sur de la provincia peruana de Yauyos nel departamentu de Lima nes riberes serranes del ríu Topará, algamando los distritos de Huangáscar, Azángaro y Chocos y la zona fronteriza de la provincia de Cañete. Inclúi la fala de Chavín de Topará na zona colindante de la provincia iqueña de Chincha

Nel so *Llingüística quechua*, Rodolfo Cerrón-Palomino alluga al Huangáscar-Topará dientro del grupu Quechua I, na caña Wankay xunto al huanca y al yaru. Por sigo mesmu, conforma una de les zones estremaes nel Quechua I pol mesmu autor.

Xunto col quechua de Pacaraos y el quechua de la comunidá d'Hongos (rellacionáu al quechua de Cacra), ye una de les variantes del Quechua I que nun emplega'l subordinador *-r*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Quechua de Cajamarca

La ***llingua*** (*linwa*), tamién llamáu **quechua cajamarquino**, ye un lecto quechua faláu aislladamente nes partes altes occidentales de la provincia de Cajamarca (distritos de Cajamarca, Baños del Inca y Chetilla). Ye mutuamente intelixible col quechua lambayecano. El quechua cajamarquino ye parte de la caña quechua periférica o Quechua II.

Esta llingua nunca foi falada en tola rexón; sicasí, ta probablemente en francu retrocesu en rellación al español: namái se caltién en municipalidaes rurales como Chetilla o Porcón, y entá nestes zones neños empezaron a falar puramente castellanu. Dada a la mala reputación de llingua indíxena, los datos censales son muncho más baxos que les cifres reales, polo que la cantidá de falantes varia ente 10 y 30 mil usuarios.

El quechua cajamarquino retuvo del protoquechua munches carauterístiques como la diferenciación ente les consonantes africaes retroflexa  y postalveolar  y ente les fricatives alveolar  y postalveolar . L'aspirada  callóse. Como n'otres variantes, el plural ye marcáu col sufixu -*llapa*.

Félix Quesada publicó la primer gramática y el primer diccionariu de quechua cajamarquino en 1976 por iniciativa del gobiernu militar. Darréu, David Coombs realizó trabayu de campu según SIL International. Por iniciativa so editóse una traducción del Nuevu Testamentu en 2005. Esiste amás l'Academia Rexonal del quechua en Cajamarca. Aislladamente, el quechua cajamarquino, apocayá, dictóse como cursu escolar.. 

La ortografía usada por SIL nun concordar dafechu col alfabetu oficial: Ye pentavocalista y fonemiza la sonorización de les consonantes oclusives /p, t, k/ dempués de la nasal alveolar /n/.

## Referencies

## Bibliografía
* Félix Quesada C. (1976): Diccionariu Quechua de Cajamarca-Cañaris [- Castellán y vice trata]. Ministeriu d'educación de Perú.
* Félix Quesada C. (1976): Gramática quechua, Cajamarca-Cañaris. Ministeriu d'educación de Perú.
* Yina Miliza Rivera Brios: Quechua language education in Cajamarca (Peru): History, strategies and identity. University of Toronto, 2006. ISBN 0494163968, 9780494163962
* David Coombs et al. (2003): Rimashun kichwapi - Falemos en quechua  (PDF; 2,0&nbsp;MB)

## Enllaces esternos
*  Una introducción al quechua cajamarquino.
* Pulla purishun: Academia Rexonal del Idioma kichwa variedá Cajamarca, ARIQC (servidor alemán)
* Mushuq Tistamintu: El Nuevu Testamentu en quechua cajamarquino  (PDF 2,2 MB)
* Quechua de Cajamarca Perú publicaciones SIL International
*  (en quechua, subtítulos n'español)

### Cuentos en quechua cajamarquino
* Unay willanakuna: Urqu Kilish (L'Apu Quilish y otros cuentos, arrexuntaos por Dolores Ayay Chilón, ARIQC)
*  (1979, cuntaos por Blanca Ortiz Xamán, Cruz Landa Quito, Vicente Ortiz Alaya, arrexuntaos por David Coombs, SIL, PDF 1,0 MB)
*  (1983, cuntaos por Cruz Landa Quito, Vicente Ortiz Alaya, SIL, PDF 1,4 MB)
*  (1997, arrexuntaos por Santos A. Calua Terán, SIL, PDF 2,4 MB)
Quechua huanca

El **huanca** o **quechua huanca** (*kichwa*) ye una llingua quechua falada na rexón suroeste del departamentu de Junín nel Perú por aproximao 300.000 persones según el SIL. Pertenez a la caña Quechua I. Ésta foi la llingua nativa de los huanques muncho primero de que la falaren los inques nel Cuzco. La primer obra lexicográfica onde s'axunta'l vocabulariu d'esta variedá llingüística ye'l Diccionariu Políglota Incaicu, editáu pol Colexu de Propaganda Fide de Perú nel añu de 1905. Rodolfo Cerrón Palomino, billingüe de huanca y español, publicó dempués el diccionariu Huanca-Castellanu-Huanca en 1975.

Anguaño, el Perú reconoz la cooficialidá de les sos llingües indíxenes col español nes rexones "onde predominen. El Gobiernu rexonal de Junín declaró al quechua, ente otres llingües, como oficial na so xurisdicción.

El huanca difier tan fuerte y particularmente nel discutiniu, en adición, en gramática respeuto al quechua sureñu que nun ye posible una comunicación (son inintelixibles). Inclusive col más rellacionáu quechua ancashino les diferencies fonolóxiques son tan fuertes que la mutua intelixibilidá ye bien malo de llograr.

El quechua huanca ye estremáu en tres dialeuto *
Waylla Wanka (nes provincies d'Huancayo y Chupaca, el Hanan Huanca antiguu)
* Waycha Wanka (na provincia de Concepción, el Hurin Huanca antiguu)
* Shawsha Wanka (na provincia de Jauja, el Hatun Xauxa antiguu)

## Fonoloxía
Una carauterística del huanca que lo estrema de los demás quechues ye que'l */r/ orixinariu tresformóse casi invariablemente en [l]. La retroflexa orixinaria ‹ćh› [ĉ] (“tr” con Serafín Coronel Molina and Rodolfo Cerrón Palomino) foi caltenida, al igual que “sh” [š] (como en tolos dialeutos central y meridional).

Una gran torga pa la comunicación con otres variedaes consiste nel fechu de que la orixinal [q] convertir nuna oclusiva glotal ("saltillo") que sume o se convierte nun allargamientu vocálicu en posición de coda vocálica, salvu nel Shawsha, onde se convirtió en [h].

## Notes y referencies

## Bibliografía
* Rodolfo Cerrón Palomino (1975): Diccionariu Quechua de Junín-Huanca [- Castellán y vice trata]. Ministeriu d'educación de Perú.
* Rodolfo Cerrón Palomino (1989): Llingua y sociedá nel Valle del Mantaro. Lima: Institutu d'Estudios Peruanos.

## Enllaces esternos
* Gramática y testos del quechua Shawsha Wanka
* 
* Serafín Coronel Molina: Lliteratura y cultura quechua 
* Llingua y sociedá nel Valle del Mantaro La primer parte
Quechua lamista

El **quechua lamista** (*llakwash*) ye una variedá de quechua falada na provincia de Lames nel departamentu de San Martín, y en dellos pueblos a veres del ríu Huallaga nel departamentu de Ucayali. El lamista forma parte de les caña *Chinchay* septentrional de la familia de llingües quechua, xuntu conxuntu col quechua chachapoyano, el kichwa del Ecuador y l'ingano.

Como'l quechua cajamarquino y l'antiguu quechua xeneral o llingua franca del Tawantinsuyu, conoz el quechua lamista la sonorización dempués d'un soníu nasal. 

* Tanta : «pan»
* Wanpu : «barca»
* Shunku : «corazón»

Igual que los demás quechues nortizos de la caña *Chinchay*, el lamista fundió'l fonema oclusivu uvular */q/ al velar /k/.

## Notes y referencies

## Ver tamién
* Llacuash
## Bibliografía

* Marinerell Park, Nancy Weber, Víctor Cenepo S. (1975): Diccionariu Quechua de San Martín - Castellanu y vice trata. Ministeriu d'educación de Perú * 
Gerald Taylor (2006): Diccionariu Quechua Chachapoyas - Lames (- Castellán)

## Enllaz
* Fuentes sobre Quechua San Martín SIL
Quechua yaru

El **quechua yaru** ye un grupu de variedaes llingüístiques del quechua nel centru de Perú, faláu nes provincies pasqueñas de Pasco y Daniel Alcides Carrión, les juninenses de Junín, Yauli y Tarma, la cuenca alta del ríu Huaura nel departamentu de Lima y de la provincia d'Ambo, nel departamentu d'Huánuco

La variedá yaru meyor descrita ye'l quechua de Tarma, por Willem F. H. Adelaar nel so trabayu de 1977 tituláu *Quechua de Tarma: Gramática, testos, diccionariu*.

No gramatical, tratar d'un espaciu bastante homoxéneu. Ente les principales diferencies fonétiques y fonémicas, la altiplanicie y el norte juninense caltienen l'africada postalveolar , ente qu'en Chaupihuaranga y l'Altu Huaura adelantróse a l'alveolar  o inclusive s'hai desafricado.

## Referencies
Quechua sudbolivianu

**Quechua sudbolivianu** ye un dialeutu del quechua sureñu emplegáu en Bolivia y la provincia de Jujuy de l'Arxentina por más de 3.637.500 persones según el SIL. Pertenez al grupu C o quechua sureñu del Quechua II.

Les variantes d'esta modalidá son:
*Quechua sucrense
*Quechua cochabambinu
*Quechua orureñu
*Quechua potosín
*Quechua chuquisaqueñu
*Quechua jujeñu

## Referencies

## Enllaces esternos
* Iskay simipi yuyayk’ancha: Diccionariu del **Quechua Bolivianu Normalizáu** (2007): La escritura moderno oficial.
* Gramática Quechua Bolivianu Normalizáu Alfredo Quiroz Villarroel (2000). La gramática del Quechua Estándar de Bolivia. La escritura moderno boliviana.
*  Joaquín Herrero y Federico Sánchez de Lozada, Cochabamba (581 páxines).
* The Quechua language in Bolivia La llingua quechua en Bolivia. Sobre Quechua Norboliviano, Sudboliviano y la llingua Kallawaya. Louisa Stark.
Quechumara

**Quechumara** o **quechuamarán** ye una hipotética macrofamilia de llingües indoamericanas conformada por dos families de los Andes Centrales: la quechua y l'aymara. 

Independientemente de la validez d'esti grupu de llingües, reconozse qu'en virtú del desenvolvimientu de les cultures andines, esiste como resultáu un contautu y convivencia nel tiempu y l'espaciu, pos presenten sieglos d'interacción y espardimientu mutuu.

La validez d'esta macrofamilia nun tien consensu, sicasí, comparances de tipu estructural morfolóxicu, sintácticu y semánticu dan abonda solidez a la opinión del orixe común, como la más probable.

La familia quechumara foi propuesta por Terrence Kaufman, foi puesta en dulda por Willem Adelaar, quien piensa que les semeyances son productu del préstamu llingüísticu, ente que Lyle Campbell abarrunta que la propuesta ye válida, anque considera que nun foi demostrada de manera concluyente.

## Evidencies
Considérase que los sistemes fonéticos son casi idénticos, sacantes el proto-quechua nun presenta la llateral () y el quechua nun tien la nasal velar intervocálica (ŋ).

Na reconstrucción del proto-quechua y del proto-aimara, atópase qu'un 25% del léxicu ye virtualmente idénticu, incluyendo'l cultural y el de naturaleza básica, anque'l restu ye bien distintu. Amás la estructura morfolóxica de dambes families ye puramente la mesma. 

Les diferencies son tamién bien importantes, y atópense na estructura de la pallabra, del raigañu y de la sílaba.

La siguiente ye una comparanza ente delles pallabres d'usu frecuenteː

## Parentescu
Haise teorizado que les llingües quechues y aimaras perteneceríen a un grupu mayor llamáu andín por semeyances a nivel de les traces tipolóxiques. Ésti de la mesma formaría parte de la revesosa macrofamilia de les llingües amerindies.

## Referencies
Querología

La **querología** (del griegu χείρ 'mano') ye'l términu de la teoría fonolóxica usáu pa describir les unidaes combinatories elementales o **queremas** que constitúin les pallabres y signos de les llingües de señes. La querología puede considerase una caña de la fonoloxía astracta.

Un querema, ye una unidá básica d'una llingua signada, ye funcionalmente y psicolóxicamente equivalente a los fonemes de les llingües orales. Anguaño los términos tán en desusu y na lliteratura científica moderna tiende a falase de "fonoloxía" y "fonema" entá pa designar a les unidaes mínimes non fonétiques d'estes llingües. Los términos "querología" y "querema" fueron acuñaos en 1960 por William Stokoe de la Universidá de Gallaudet como parte del intentu de describir les llingües de señes como auténtiques llingües naturales, anque esa posición nun foi universalmente aceptada y la terminoloxía foi refugada.

La querología analiza les señes, en llugar de por aciu traces fonétiques, por aciu traces xeométriques y de movimientu:
* **Llocalización** o espaciu onde se fai la seña, el significáu d'una determinada seña puede camudar según se "articule" más arriba, más embaxo, a la derecha o la esquierda.
* **Configuración** o forma qu'adopta la mano según la configuración de los deos.
* **Movimientu**, yá que munches señes son dinámiques y arreyen un cambéu de posición, la forma en que se realiza esti movimientu usar pa introducir diferencies semántiques.

## Referencies

## Ver tamién
* Grafema
Quechua inga

El **quechua inga** (*Inga Kichwa, Inka Kichwa*) son les variedaes de quechua (quechua nortizu) falaes en Colombia (departamentu de Putumayo) pola etnia llamada Inga.

Hai dos variedaes rexonales: l'inga andín (códigu inb), faláu nel valle del Sibundoy, y l'inga amazónicu (códigu inj), faláu a veres del ríu Putumayo (Valsayacu o, n'ortografía kichwa, Walsayaku) y del ríu Caquetá.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Roger Parks: The Historical-Comparative Classification of Colombian Inga (Quechua) (PDF)
Recuperación del idioma hebréu

La **recuperación de la [[llingua hebrea]]** foi un procesu que tuvo llugar n'Europa ya Israel a finales del sieglu XIX y mientres el sieglu XX, a lo llargo del cual la llingua hebrea camudó de la so posición como llingua namái llitúrxica, a ser una llingua escrita y falada con *status* oficial nel Estáu d'Israel. Nun foi un procesu llingüísticu dafechu, el reestablecimientu del hebréu integróse na fola de cambeos que puxaron el sionismu y l'establecimientu del Estáu d'Israel, l'únicu estáu xudíu del mundu, en 1948.

El procesu de torna al usu regular ye únicu, nun hai otros exemplos d'una llingua ensin falantes nativos que se convirtiera en llingua nacional de millones de falantes nativos.

La recuperación del hebréu tamién traxo con él cambeos na llingua. A pesar de que los líderes del procesu insistieron en que namái taben siguiendo "dende'l llugar onde [l'hebréu] quedó ensin vitalidá", ellos, de fechu, crearon una nueva situación pa la llingua, na que les sos carauterístiques deriven de tolos periodos del hebréu y tamién de llingües europees, de les cualos predominó'l yiddish. L'actual situación de la llingua ye l'hebréu modernu o hebréu israelín na actualidá.

## Referencies

## Enllaces esternos
Rede Iberoamericana de Terminoloxía

La **Rede Iberoamericana de Terminoloxía** (RITerm), creada en 1988, ye una rede d'intercambiu y de trabayu nel área de la terminoloxía. RITerm tien por oxetivu establecer una canal de cooperación ente los sos miembros pa consolidar les terminoloxíes nos países de fala española y portuguesa.

**RITerm actúa nes siguientes árees:**

* Escoyeta ya intercambiu d'información terminolóxica y factográfica ente los miembros de la rede con cuenta de fomentar la compatibilidá ente sistemes, formatos, preseos metodolóxicos, etc., nel área de la terminoloxía.
* Cooperación pa la planificación y el desenvolvimientu de proyeutos rellacionaos cola área de la terminoloxía y/o inxeniería de la conocencia, bancos de datos terminolóxicos, lexicográficos, testuales, etc., llingüística computacional, informática aplicada a la terminoloxía, planificación terminolóxica, etc.
* Creación d'un bancu de datos terminolóxicos pa la rexón.
* Collaboración nos programes de formación en terminoloxía de los miembros de la Rede, pa promover el desenvolvimientu y l'espardimientu de la terminoloxía como disciplina (por aciu programes académicos, pasantías, alcuentros, boletinos informativos, etc.).
* Realización d'un Simposio de Terminoloxía, con una periodicidad de dos años, entamáu conxuntamente cola Asamblea Xeneral (Caracas-1988, Brasilia-1990, San Millán de la Cogolla-1992, Buenos Aires-1994, Méxicu D.F.-1996, L'Habana-1998). El VII Simposio Iberoamericanu de Terminoloxía tuvo llugar en Lisboa, Portugal, en payares de 2000; el VIII en Cartagena de Indias, Colombia, en payares de 2002; el IX en Barcelona, España, en payares de 2004; el X en Montevideo, Uruguái, n'ochobre de 2006; y el XI en Lima, Perú, n'ochobre de 2008.

**Alderique Terminolóxicu**

RITerm publica igualmente la revista Alderique Terminolóxicu que pretende ser un mediu d'espardimientu ya intercambiu d'idees rellacionaes cola terminoloxía ente los miembros d'esta rede.

## Referencies

*
Red Thunder Cloud

A **Rede Thundercloud**, **Nube Colorada de los truenos** , tamién conocíu como **Carlos Wéstez**, consideróse-y el postreru falante nativu de la llingua catawba. Anque esisten acusaciones de que Nube Colorada de los Truenos pudo ser un impostor qu'afirmaba falar la llingua, ente que los postreros falantes de la llingua morreríen nos años 1960.

Los Catawba (tamién conocíos como Issa o Esaw) son una tribu de Norteamericanos Nativos, consideraos una de les más poderoses tribus Siux del este, que vivieron nel Sur d'EE.XX., a lo llargo de la frontera ente'l Norte y el Sur de Carolina. Los Catawba empezaron a asitiase nesta rexón na metá del sieglu XVII.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Information on Catawba and on Red Thunder Cloud
* News article on Chief Red Thunder Cloud
Regla de Wahl

La **regla de Wahl** ye una regla pa la formación de pallabres, desenvuelta pol llingüista Edgar de Wahl y aplicada nel idioma artificial Interlingue (llamáu tamién "Occidental") creáu por él. Sirve pa la creación de ciertes formes gramátiques d'otres (por casu sustantivos de verbos). 

## Regla
Los verbos en infinitivu en interlingue tienen frecuentemente la terminación **-ar** o **-er**. El raigañu ye recibida de la siguiente manera: 
# Si dempués de retirada de **-r** o **-er** dende l'infinitivu, el raigañu termina en vocal, añader **-t** o camuda final **y** a **t**: *crea/r, crea/t-, crea/t/or; atiny/er, atin/t, atin/t/ion* 
# Si la consonante final del raigañu ye **d** o **r**, camudar a **s**: *dicíi/er, deci/s-, deci/s/ion* 
# Nos casos restantes, anque con seis esceición, la retirada de la terminación da'l raigañu esixíu: *duct/er, duct-, duct/ion*. 

Los seis esceiciones son: 
# *ced/er, cess-* 
# *sei/er, sess-* 
# *mov/er, mot-* 
# *ten/er, tent-* 
# *vert/er, vers-* 
# *veni/r, vent-* 
y los verbos formaos d'aquélles a fuercia de prefixos. 

Por tanto la regla componer de trés partes, frecuentemente llamada les "trés regles de Wahl". 

Créanse los verbos a partir de sustantivos y d'axetivos, esaniciando la terminaciones y recibiendo el raigañu. Dempués d'esaniciar **-r** o **-er**, recibir infinitivu en mayoría de casos: *decora/t/ion, decora/t-, decora/r*. 

## Aplicación
Esta regla aplicar en Interlingue. Dempués d'un cambéu eventual puede aplicase esta regla pa la creación de nueves formes de vocablu particularmente en Llingües romániques o nos que tomen emprestáu vocabulariu de Llingües romániques. 

## Referencies

## Enllaces esternos
*Henry Jacob, ''The Preparatory Work for an International Technical Terminology'' przedruk z *The British Steelmaker*, December 1945 
*Henry Jacob, ''Occidental (1922) by Edgar de Wahl''
Resolución 263 del Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes

La **resolución 263 del [[Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes]]**, adoptada ensin votación el 24 de xineru de 1969, dempués de que l'Asamblea Xeneral aprobara la resolución 2479 aponderando los beneficios de tener más idiomes oficiales, el Conseyu decidió incluyir al rusu y al español ente los idiomes oficiales del mesmu.

## Ver tamién

* Resolvimientu 345 del Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes
* Resolvimientu 528 del Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes

## Referencies

*Testu de la resolución nUN.org (PDF)
Resolución 345 del Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes

La **resolución 345 del [[Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes]]**, adoptada ensin votación el 17 de xineru de 1974, dempués d'una resolución de l'Asamblea Xeneral, el Conseyu decidió espandir los idiomes oficiales del mesmu pa incluyir al chinu. Xunto col chinu, los idiomes oficiales del Conseyu aquel día yeren l'inglés, el francés, el rusu y l'español.

## Ver tamién

* Resolvimientu 263 del Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes
* Resolvimientu 528 del Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes

## Referencies

*Testu de la resolución nUN.org (PDF)
Resolución 528 del Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes

.

La **resolución 528 del [[Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes]]**, adoptada'l 21 d'avientu de 1982, dempués de que l'Asamblea Xeneral aprobara la resolución 3190 aponderando los beneficios de mayores idiomes oficiales, el Conseyu decidió incluyir al árabe ente los idiomes oficiales del mesmu.

Nun se dieron detalles sobre la votación amás de que foi aprobada "por consensu".

## Ver tamién

* Resolvimientu 263 del Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes
* Resolvimientu 345 del Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes

## Referencies

*Testu de la resolución en UNHCR.org
*Testu de la resolución nUN.org (PDF)
Rendaku

El  ye un fenómenu na morfofonoloxía xaponesa que gobierna la sonoridá de la consonante inicial de la porción non inicial d'un compuestu.
El rendaku puede ser vistu en:
:[Kabushiki] + [Kaisha] > Kabushiki Gaisha ("valores (bursátil)" + "Sociedá" → Compañía en bolsa de valores)
:[finxu] + [finxu] > [hitobito] ("persona" + "persona" → "xente")
:[toki] + [toki] > [tokidoki] ("tiempu" + "tiempu" → "delles vegaes")
:[te] + [kami] > [tegami] ("mano" + "papel" → "carta")

## Consideración
### Llei de Lyman
La llei de Lyman diz que'l rendaku nun va asoceder cuando'l segundu elementu del compuestu contién una obstruyente sonora en cualquier posición.
:[yama] + [kaji] > [yamakaji], non *[yamagaji] ("monte" + "fueu" > "quema forestal") (l'asteriscu indica'l vocablu incorreutu)
:[hitori] + [tabi] > [hitoritabi], non *[hitoridabi] ("una persona" + "viaxe" > "viaxando solu")
:[tsuno] + [tokage] > [tsunotokage], non *[tsunodokage] ("cuernu" + "llagartu" > "llagartu cornudu")
Esta llei foi redescubierta por Benjamin Smith Lyman en 1894, yá que mientres el periodu Edo Kamo no Mabuchi y Motori Norinaga separada y independientemente afayar nel sieglu XVIII.

### Orixe de les pallabres
Les pallabres que nun son d'orixe sinojaponés difícilmente usen el rendaku:
:[kabushiki] + [kaisha] > [kabushikigaisha] ("bolsa de valores" + "compañía" > "corporación")
:[aisu] + [kōhī] > [aisukōhī], non *[aisugōhī] ("xelu" + "café" > "café xelao")

### Semántica
El rendaku nun tiende a apaecer nos comuestos del valor semánticu "X y Y ":
:[yama] + [kawa] > [yamakawa] "montes y ríos"
Compare esto con [yama] + [kawa] > [yamagawa] "ríu de monte".

### Llende de la ramificación
Finalmente, el rendaku ye bloquiáu por un "llende de la ramificación". El rendaku presentar nel segundu elementu d'un compuestu de ramificación derechu:
:([o] + [shiro]) + [washi] > [ojirowashi] ({"cola" + "blancu"} + "águila" > "águila de cola blanca") 
:[mon] + ([shiro + chō]) > [monshirochō], non *[monjirochō] ("blasón familiar" + {"blancu" + "caparina"} > "caparina de la col")

## Impredecibilidad
A pesar de les regles que s'amosaron pa esplicar la manifestación del rendaku, entá permanecen exemplos en munches pallabres onde nun hai una regla definida. El rendaku puede ser difícil inclusive pa los falantes nativos, particularmente nos nomes xaponeses, onde'l rendaku puede o nun siguir les regles. En munchos casos un nome escritu puede o nun tener rendaku, dependiento la persona. Por casu, 中田 pue ser lleíu en delles formes, tanto *Nakata* como *Nakada*.

## Ver tamién
*Mutación consonántica
*Lenición
*Sandhi

## Referencies
Rith

**Rith** ye una marcha reivindicativa entamada a favor del idioma irlandés. Correr por primer vegada nel 2010 coincidiendo con Seachtain na Gaeilge, la selmana del idioma irlandés. Empezó en Galway y acabó en Belfast, travesando la República d'Irlanda y Irlanda del Norte.

Rith ta basáu na Korrika, una marcha reivindicativa entamada nel Euskal Herria en sofitu al euskera entamada dende 1980. Tamién s'entamen la Correllengua en Cataluña, Ar Redadeg na Bretaña and Corsa d'Aren en Vall d'Aren.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Web oficial
Rubab

*Pal preséu de cuerda estregada, ver *'rebab** ''


El **rubab** o **robab*' (en grafía [[idioma persa|persa]], <span style="font-family: Tahoma">رباب</span>,  *robāb*) ye un preséu de cuerda similar al [[llaúd]], orixinariu d'[[Afganistán]].
El so nome deriva del árabe *rebab* que significa "tocáu con un arcu", sicasí, a diferencia d'esti preséu d'Asia central, les sos cuerdes son [[preséu de cuerda pulsiada|pulsiaes]] y la so construcción ye distinta. El rubab emplégase principalmente na música d'Afganistán, [[Caxmir (rexón)|Caxmir]], y polos pueblos [[etnia paxta|paxtu]] y [[pueblu curdu|curdu]]. 

El rubab ye un láud de mástil curtiu, talláu nun namái bloque de madera, que tien la so caxa de resonancia cubierta con una membrana sobre la cual allúgase la ponte. Fabricar de madera de [[morus (planta)|morera]], la so membrana ye de cueru d'animal (de cabra, por casu) y les cuerdes pueden ser feches con intestinos o plásticu.Tien trés cuerdes melódiques afinaes en [[cuarta|cuartes]], trés cuerdes de [[bordón]] y 11 o 12 [[cuerdes simpátiques]].

El rubab ye conocíu como'l <<lleón de los preseos musicales>> y ye, xunto col [[Zerbaghali]], unu de los dos preseos musicales nacionales d'Afganistán. Tamién se-y llama'l *rebab de Kabuli''. Tamién s'usa enforma nos países vecinos a Afganistán, tales como: Irán, Paquistán, Taxiquistán, y Uzbequistán

Ye un antecesor del sarod indiu anque, a diferencia del rubab, les sos cuerdes s'estreguen en cuenta de ser pulsiaes.

Cuando'l músicu musulmás Mardana convertir nel primer discípulu de Guru Nanak, el rubab volvióse un componente esencial de la música Sikh, pero, anque derivó'l so nome del rubab, el preséu de Punjabi adoptó un métodu distintu de construcción.

Esisten evidencies de la esistencia del rubab dende'l sieglu VII. Ye mentáu por antiguos llibros perses y por dellos poetes de la tradición sufí. 

El rubab iranín ye llixeramente distintu de los orixinales afganistanos. En Taxiquistán usa un rubab similar, pero'l so cuerpu y el so mástil son más planos. El rubab de Pamiri tien seis cuerdes de tripa, una de les cualos, en cuenta de dir dende la cabeza a la ponte, ta suxeta a la metá del mástil, en forma similar a la quinta cuerda del banjo americanu.
## Ver tamién
* Cultura d'Afganistán
* Sarod

## Referencies

## Enllaces esternos

*Músicos tocando tabla y rubab
Rue Pasteur

**Rue Pasteur** ye un odonime de frecuente usu nos países francófonos.

## Frecuencia d'usu
En Francia, trátase unu de los nomes de cai más corrientes, depués de *[[rue de la Fontaine]]* y primero que *[[rue des Jardins]]* ; según el serviciu postal en Francia, esisten más de dos mil calles que lleven esi nome en distintes ciudaes franceses.

Púnxose esi nome a eses cais, n'homenaxe al científicu Louis Pasteur. Trátase del odonime más utilizáu en Francia acomuñáu a una personalidá ; el segundu odonime de personalidá tocantes a frecuencia d'usu ye *[[rue Victor-Hugo]]*.

## Notes y referencies

## Artículos conexos
* Rue Victor-Hugo
* Rue des Jardins
* Rue des Écoles
* Rue de la Gare
* Rue Principale
* Rue de la Mairie
* Rue du Stade
* Rue de la Fontaine
* Odónimo

## Enllaces esternos
Rémi Simeón

**Rémi Siméon**  foi un lexicógrafu que nació en Lurs (Bajo Alpes, Francia) y autor del *Diccionariu de la llingua náhuatl o mexicana* (náhuatl clásicu) y castellán, que publicó en París en 1885.

El Diccionariu recueye en forma íntegra'l *Vocabulariu en llingua castellana y mexicana* de Fray Alonso de Molina, publicáu en Méxicu en 1571.

## Biografía

Rémi Siméon nació en Lurs el 1 d'ochobre de 1827. Cuntaba con 12 años d'edá cuando viaxó a Méxicu per primer vegada; onde conoció a Joseph Aubin, autor de la *Memoria sobre la pintura didáctica y escritura figurativo de los antiguos mexicanos*.

Aubín foi un científicu francés que se dedicó a realizar investigaciones físiques y astronómiques en Méxicu, fundó'l colexu onde Siméon estudió llatín y tenía una gran coleición de manuscritos náhuatl. 

Tal como lo fixo Napoleón Bonaparte unviando a Exiptu a un grupu d'espedicionarios pa conocer les ruines; Napoleón III mandó a un equipu de científicos a estudiar les antigüedaes mexicanes en tiempos del imperiu de Maximiliano. Nesti equipu diba Siméon, quien a partir d'entós empezó a axenciar la información necesaria pa ellaborar el so Diccionariu. 

## Obra

En 1867 publica'l so *Nota sobre la numberación de los antiguos mexicanos*; en 1875, la *Gramática de la llingua náhuatl o mexicana* d'Andrés de Olmos, con notes y aclaraciones sos; en 1880, a Bernardino de Sahagún; de 1883 a 1889, diversos estudios y traducciones de los *Añales o cróniques* de Chimalpahin; en 1885, el *Diccionariu*, y a lo llargo d'esos años, numberosos ensayos más, que-y merecieron honores tales como'l ser nomáu presidente del comité d'arqueoloxía de la Société d´Ethnographie, vicepresidente de la Société Américaine de France y delegáu al conseyu central de l'Alianza Científica Universal. 

Em 1889 foi miembru del comité y relator de la seición de llingüística del Congresu Internacional de Ciencies Etnográfiques. Llogró'l premiu Volney pol *Diccionariu* y unu de los premios Lobat pola so traducción de Chimalpahin.

Morrió en París el 23 de payares de 1890.

## Bibliografía
* Siméon, Rémi (2007) *Diccionariu de la llingua náhuatl o mexicana*, Ed. Sieglu XXI. 19 edición n'español; Méxicu, Páxs. vi-vii.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Notes sobre nahuatlismos
SATTS

El **SATTS** (acrónimu de *Standard Arabic Technical Transliteration System*, Sistema de treslliteración téunica del árabe estándar) ye un estándar que utilitza l'exércitu de los Estaos Xuníos pa trescribir l'alfabetu árabe con lletres del alfabetu llatín. 

## Lletres primaries

## Otres lletres
Sabir

El **sabir**, orixinalmente ***[[Llingua vehicular|llingua franca]]***, foi un *[[pidgin]]* (dacuando consideraos varios y non yá unu) güei desapaecíu que s'utilizó ente los sieglos XIV y XIX polos maríns y mercaderes del mar Mediterraneu, nos puertos y países de llingües d'orixe románicu. Especialmente xenoveses y venecianos pa la comunicación ente falantes de llingües distintes.

Los pidgins suelen definise como sistemes llingüísticos bien amenorgaos que s'empleguen pa contactos puntuales ente falantes de distintes llingües y que nun son natives de nenguna comunidá o grupu (De Camp, 1971).

## Carauterístiques

El sabir tomó'l so léxicu y parte de la so gramática de distintes Llingües romániques y otres llingües mediterránees. Envalórase que la versión más temprana adoptó direutamente términos del llatín, afaciéndose depués principalmente a la evolución del italianu (el 70% de les sos pallabres rellacionar con dialeutos italianos, especialmente'l xenovés), y secundariamente del español, del occitanu, del catalán y del portugués. 

Darréu incorporó un pocu de vocabulariu árabe, turcu y griegu. 

Foi utilizáu tamién nel mar Roxu y nel océanu Índicu, como demuestra'l so usu pa nomar nel norte de Somalia el cabu Guardafui (qu'en dialeutu xenovés significa 'mira-escapa': *guarda* '¡mira!' y *fuggi*/*fui* '¡escapa!'). El primer usu documentáu remontar a 1353 en Djerba, nel actual Tunicia. Colos años, na mariña tunecina y arxelina foi nutriéndose amás del francés.

Acordies con el *Ethnologue*, anguaño ye posible qu'esista una variedá nes islles del mar Exéu, en que la sintaxis ye predominantemente árabe, ente que'l vocabulariu nutrir del italianu (65-70%), l'español (10%), el xudeoespañol, el francés, el catalán y el turcu.

## Exemplu
El Padre Nuesu:

El dramaturgu parisín Molière (1622-1673) escribió delles pallabres en sabir, na so obra *Le Bourgeois gentilhomme*, onde se nota la influencia del dialeutu de la República de Xénova:

## Ver tamién
* Llingua vehicular (Llingua franca)

## Referencies

### Bibliografía
* Appel & Muysken, *Bilingüísmo y contautu de llingües*, Ariel, 1987, ISBN 8434482215.
* Bruni, Francesco. *Storia della Llingua Italiana: III.5 Gli scambi linguistici nel Mediterraneo y la llingua franca* (de Italica.rai.it)
* Cifoletti, Guido. *La llingua franca barbaresca*. Il Calamo editore. Roma, 2004
 
## Enllaces esternos
* Referencia nel ''Ethnologue'' (n'inglés)
Quechua de Santiago del Estero

El **quechua de Santiago del Estero**, o a cencielles "el **quechua**", ye una subvariedá del quechua sureñu faláu na provincia de Santiago del Estero y el sureste de la provincia de Salta (Arxentina). En Santiago del Estero, estiéndese mayormente polos departamentos de Figueroa, Carbayos, Sarmiento, San Martín, Silipica, Loreto, Atamisqui, Ablanéu, Salavina, Quebrachos, Mitre, Aguirre y parte de los departamentos Moreno, Brigadier Juan Felipe Ibarra, Taboada a lo llargo del ríu Saláu. La llingua tamién se conoz en Buenos Aires por cerca de 60 mil persones emigraes. 

Ye distintu del quechua sudbolivianu, pero con una similaridad lexical del 81% con este. Esiste una cátedra pal so estudiu y caltenimientu na Universidá Nacional de Santiago del Estero.

## Tiempos verbales

## Númberos

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
*Raigaños llingüísticos del Quechua de Santiago del Estero , artículu por Willem Adelaar 
*El Quechua de Santiago del Estero 
*Asociación d'Investigadores en Llingua Quechua
*Bistechu Quechua de Santiago del Estero
*Don Quijotep Sancho Panzaan nisqasninkuna quichuapi Argentinamanta: Sentencies de don Quixote y Sancho Panza en quechua de Santiago del Estero arxentín, Javier Merás ed, Buenos Aires, 2011 https://books.google.com.ar/books/about/Don_Quijotep_Sancho_Panzaan_nisqasninkun.html?id=uoHz9v3uycMC&redir_esc=y
*
Sami akkala

El **sami akkala** ye una llingua sami estinguida. Foi falada nes villes sami d'A´kkel y Čo´kksuâl, al interior de la Península de Kola en Rusia. 

De primeres creyóse equivocadamente que'l sami akkala yera un dialeutu del sami kildin, sicasí, reconocióse que yera una llingua sami independiente más rellacionada col so vecín occidental el sami skolt. La postrera falante conocida d'esti idioma foi Marja Sergina, muerta'l 29 d'avientu de 2003. Ye de toles llingües sami la peor documentada.

## Ver tamién
*Llingües sami

## Referencies

*(*Norwegian, Finnish, Swedish and Sami*)
Sami inari

El **sami de Inari** (*anarâškielâ*) ye una llingua sami falada per cerca de 250 persones na comuña d'Inari, na rexón de Laponia, al norte de Finlandia. Los primeros llibros nesta llingua fueron "*Anar sämi kiela aapis kirje*" y el catecismu "*Doctor Martti Lutherus Ucca katkismus*", dambos publicaos en 1859 por Edvard Wilhelm Borg. En 1906 empezar a traducir la Biblia. Anguaño, la llingua ta seriamente amenazada porque los neños nun lu aprienden en casa. Sicasí, esiste una asociación, Anarâškielâ Servi (Asociación de la Llingua Sami de Inari), que'l so oxetivu ye la promoción y l'usu del idioma,finés, Amoc, que canta nesta llingua.

## Casos gramaticales

El Sami Inari conoz nueve caso: nominativu, xenitivu, acusativu, llocativu, ilativo, comitativo, abesivo, esivo y partitivu. El xenitivu y l'acusativu tienen de cutiu la mesma terminación. El Partitivu ye improductivu y de cutiu emplégase namái nel singular.

## Pronomes

Los pronomes personales del sami Inari estremen tres númberos: singular, dual y plural.

## Escritura
El sami septentrional ye escritu con una versión estendida del alfabetu llatín:

Amás, les lletres Q/q, W/w, X/x, Å/å, Ö/ö son tamién usaes pa pallabres d'orixe estranxeru.

## Lliteratura
* Erkki Itkonen: *Inarilappisches Wörterbuch*. Lexica societatis fenno-ugricae: 20. Suomalais-ugrilainen seura. Helsinki. ISBN 951-9019-94-4.
* Pekka Sammallahti, Matti Morottaja: *Säämi-suoma sänikirje. Inarinsaamelais-suomalainen sanakirja*. Girjegiisá. Ykkösoffset Oy, Vaasa 1993. ISBN 951-8939-27-6.
* Marja-Liisa Olthuis: *Kielâoppâ*. [Inari] : Sämitigge, 2000.
* Kari Østmo: *Sämikielâ vieres kiellân vuáðoškoovlâst*. Helsinki : Valtion painatuskeskus, 1988.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Diccionariu Inari-Inglés (233 pallabres)
Sami kildin

El **sami kildin** ye una llingua sami falada na Península de Kola, nel noroeste de Rusia. Esti idioma escribir en alfabetu cirílicu.

## Distribución xeográfica

Anque'l sami kildin ye faláu por unes 500 persones al traviés de la Península de Kola, l'área alredor de Lovozero tien la mayor concentración de falantes. Ye la mayor de les llingües sami orientales per númberu de falantes, sicasí, el so futuru nun paez tan prometedor como'l sami skolt o'l sami inari. El sami akkala considérase la llingua sami más cercana al kildin. De cutiu el akkala yera consideráu un dialeutu del kildin.

## Sistema d'escritura

El sami kildin ye escritu con una versión ampliada del alfabetu cirílicu que foi oficialmente aprobáu en 1937.

Les vocales llargues son marcaes con un macrón (¯) sobre la vocal (y sobre la diéresis nos casos de ӓ y ӭ). Les lletres ӓ, ҋ/ј, ӆ, ӎ, ӊ, ӈ, ҏ, ъ, ь, ҍ y ӭ nun apaecen al entamu de les pallabres, por cuenta de que estes lletres marquen carauterístiques de les consonantes precedentes. La lletra h marca la preaspiración y apaez a metá o a la fin de la pallabra. N'otres versiones de la ortografía l'apóstrofu ye usáu pa marcar la preaspiración. 

**Ҋ** y **ј** son formes alternaes d'escribir el mesmu soníu, una voz sorda palatal aproximante. La lletra **щ** apaez namái en préstamos llingüísticos rusos.

## Fonoloxía
### Vocales
El diccionariu Rimma Kurutsj presenta les siguientes vocales pa la llingua:

### Consonantes

## Referencies

## Enllaces esternos

* Reporte de Ethnologue
* Алфавит саамского языка (кильдинский диалект)
* Diccionariu sami-rusu, Kuruch R. D., Gramática del Sami kildin (DJVU, PDF)
*
Riismu

El **riismu** ye una propuesta de cambéu del esperantu.

## Carauterístiques xenerales
* El pronome personal 'ri' sustitúi a 'li' (él) o a ŝi (ella) cuando'l sexu nun sía conocíu o relevante.
* Un nuevu sufixu -iĉ- (masculín) utilizar de forma similar al actual -in- (femenín), colo que la pallabra ensin sufixu nun indica sexu. Nun se va utilizar nengunu de los sufixos si'l sexu nun ye relevante.

## Argumentos a favor del riismu
El riismu utiliza una forma similar a otros idiomes, como una tercer persona del singular que nun indica'l sexu.

Yá esisten obres escrites nes que'l sufixu -iĉ- utilízase como por casu "Sur la linio" ('Sobre la llinia') de Jorge Camacho Gordón.

## Contraargumentos
La mayor parte de los fundamentos del riismu vense como incompatibles col enconto del esperantu per parte de los non riistas. La creación de nuevos sufixos nun va contra ésti ( ello ye qu'esisten dellos sufixos posteriores al fundamentu), pero'l cambéu de significáu de les pallabres ensin sufixu considérase incompatible.

*Puede utilizase el pronome ĝi pa casos de sexu desconocío.
*El pronome personal 'ri' ye demasiáu malo d'estremar pa los asiáticos.
Seaska

**Seaska** ye la federación d'ikastoles del País Vascu francés (Francia).

Dende 2008 el presidente de la federación ye Paxkal Indo (sustituyendo a Ixabel Charritton) y el direutor Hur Gorostiaga.

Ye la organizadora del Herri Urrats y pertenez a la Confederación d'ikastoles d'Euskal Herria.

## Historia
* En 1969 constrúise la primer ikastola n'Arrangoitze (Pirineos Atlánticos, Francia).
* En 1984 celébrase'l primer Herri Urrats.

## Referencies

## Enllaces esternos
* web oficial
Secretaría Xeneral Iberoamericana

La **Secretaría Xeneral Iberoamericana** (**SEGIB**) coordina les Cumes Iberoamericanes de la Comunidá Iberoamericana de Naciones. El so papel central ye asumir la coordinación y xestión de los Cumes, amás de ser una pieza clave pa la vertebración d'una estructura institucional en Iberoamérica.

La SEGIB foi fundada en 2003, nel XIII Cume Iberoamericana de Bolivia, siendo nomáu'l so secretariu xeneral en 2005. La so sede ta en Madrid (España).

## Orixe

L'orixe de la SEGIB parte de l'antigua Secretaría de Cooperación Iberoamericana (SECIB). La Comunidá Iberoamericana de Naciones naz por un fondu nexu cultural d'interrellaciones. Nesti sentíu, l'antigua SECIB nació con un fin eminentemente de cooperación p'ayudar al desenvuelvo sociu-cultural de les naciones menos favorecíes. A día de güei la cooperación sigue siendo la exa vertebral de la política iberoamericana, como lo demuestra la Carta Cultural Iberoamericana, que foi definida como un preséu exa pa la cooperación.

## Secretariu Xeneral

El Secretariu Xeneral de la SEGIB ye nomáu por consensu polos Xefes d'Estáu y Gobiernu, a propuesta de los Ministros de Rellaciones Esteriores por un periodu de 4 años anovable una sola vegada. L'actual Secretaria Xeneral de la SEGIB, dende 2014, ye la costarricense Rebeca Grynspan Mayufis.

## Oxetivos de la SEGIB
* Contribuyir al fortalecimientu y la cohesión de la Comunidá Iberoamericana ya impulsar la so proyeición internacional.
* Collaborar na preparación de los Cumes de Xefes d'Estáu y de Gobiernu n'estrecha coordinación cola correspondiente Secretaría Pro Témpore.
* Fortalecer el llabor desenvueltu en materia de cooperación nel marcu de la Conferencia Iberoamericana, de conformidá col conveniu de Bariloche.
* Promover los venceyos históricos, culturales, sociales y económicos ente los países iberoamericanos, reconociendo y valorando la diversidá ente los sos pueblos.
* Executar los mandatos que reciba de los Cumes y Xuntes de Ministros de Rellaciones Esteriores iberoamericanos.
* Coordinar les distintes instancies de la Conferencia Iberoamericana colos demás organismos iberoamericanos.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitio de la Secretaría Xeneral Iberoamericana(n'español y portugués)
Se canta

**Se canta** (variantes llocales: *Se chanta*, *Se chanti*), tamién conocida como **Aquelas montanhas** o **La font de Nimes**, ye un cantar tradicional en idioma occitanu bien conocida nes árees d'influencia de dichu idioma. Esisten distintes versiones tantu pa la lletra como pa la grafía pero la música ye siempres la mesma y la lletra asemeyada.

La versión de la lletra más estendida ye un poema d'amor atribuyíu al conde de Foix Gastón Febo (1331 - 1391) y el so usu foise popularizando n'eventos políticos, culturales y deportivos hasta convertise nel himnu non oficial d'Occitania.

## Usu oficial
Asina por casu mientres los Xuegos Olímpicos d'Iviernu de 2006 en Turín la variante vivaroalpina d'esti cantar foi entonada xunto al otru himnu oficiosu occitanu (*El Cantar de la Copa* o *Copa Santa*) como reconocencia a que delles de les pruebes apostar nos valles occitanos.

El so usu protocolariu empezó a enllantase en dichos valles italianos n'aplicación de la **Llei 482-99** relativa a les minoríes llingüístiques. Dellos de los conceyos afeutaos entamaron una ceremonia de izado de la bandera occitana nos edificios oficiales nel trescursu de la cual cantóse'l *Se canta* y la *Copa Santa*.

El so usu sí ye oficial nel Valle d'Arán (España) onde la Llei 16/1990 del 13 de xunetu (artículu 4) establez que la versión aranesa del «Se canta» (llamada *Montanhes araneses*) ye l'himnu oficial de dichu territoriu.

## Lletra

## Referencies

## Enllaces esternos
* Videu con traducción al francés
* Partitura, archivu en formatu MIDI y lletres (francés, inglés y occitanu)
Seleición masculina de fútbol de Curdistán

La **seleición de [[fútbol]] de [[Curdistán]]** ye l'equipu que representa a nivel internacional a la parte de Curdistán n'Asia occidental.
Nun pertenecen nin a la FIFA nin a l'AFC, polo que nun pueden participar nos torneos qu'estos entamen. Anguaño l'equipu ye miembru de ConIFA.

L'equipu xugó per primer vegada na Copa Mundial VIVA 2008, terminando nel 4 º llugar dempués d'una derrota por 3-1 ante . La so primer victoria foi nel tornéu nun partíu contra .

## Curdistán nes competiciones
Dende 2008, Curdistán asistió a cuatro de les cinco ediciones de la Copa Mundial VIVA, nes que quedó ente los cinco primeros puestos, anque namái foi primero una vegada, cuando-y tocó entamar la copa.

### Copa Mundial VIVA

### [[Copa Mundial de Fútbol de ConIFA]]

## Xugadores 2012

## Partíos

### [[Copa Mundial VIVA]]

### [[Copa Mundial de Fútbol de ConIFA|Copa Mundial de ConIFA]]

### Otros torneos

## Ver tamién
* Seleiciones nacionales de fútbol masculino
* Copa Mundial VIVA
* NF-Board
* Copa Mundial VIVA 2009

## Referencies

## Enllaces esternos