Francés del Quebec

El **[[idioma francés|francés]] del [[Quebec]]**, llamáu coles mesmes **"quebequés"** (*québécois* en francés), ye la variedá más estendida del francés en Canadá y, por tanto, llámase tamién *francés canadiense*, pero esti términu entiende igualmente al francés d'Acadia, la otra variedá del francu canadiense. Dambes variedaes baxen de la llingua traida polos colonu veníos de distintos puntos del reinu de Francia a partir del sieglu XVI hasta mediaos del sieglu XVIII.

La mayoría de les sos parlantes moren na provincia canadiense del Quebec. Poro, esta variedá úsase igualmente poles minoríes francofalantes nes demás provincies canadienses al oeste del Quebec (sobremanera Ontario y Manitoba), según Nueva Brunswick al este. Tamién lo utilicen les minoríes francofalantes na rexón d'Estaos Xuníos de Nueva Inglaterra, como asocede nel Estáu de Maine.

Magar el francés de Quebec y el francés metropolitanu faláu en Francia tienen distintes pronunciaciones, l'acentu tónicu ye igual y los usuarios d'una y otra variedá de la llingua pueden entendese ente sigo con normalidá.

Güei día hai cuasi 7 millones de falantes de la variedá quebequesa del francés.

## Historia
La base del francés del Quebec ye'l francés popular faláu en París nos sieglos XVII y XVIII. Anque los colonos franceses proveníen de distintes rexones de Francia (principalmente Normandía y Bretaña) y falaben munchos *patois*, yeren bien cercanos ente sigo y teníen d'entendese ente vecinos. Cola llegada de les llamaes ''Fíes del Rei de Francia'', güérfanes parisines destinaes a casase colos colonos y poblar Nueva Francia, el francés popular de París impúnxose como la koiné de les colonies franceses n'América del Norte, de forma que cola conquista británica de 1763 más del 80 % de los colonos d'orixe francés falaben una forma de francés llocalmente estandarizada; unificación llingüística que Francia nun aceptó oficialmente hasta 1910.

## Gramática
Les siguientes indicaciones usar na fala informal.

* Usu del pronome *tu* n'entrugues polares (que solamente se pueden contestar afirmativa o negativamente).

* N'ocasiones esti pronome utilizar pa enfatizar el mensaxe.

* Na variedá quebequesa úsase más comúnmente la preposición *que* como pronome relativu.

* Utilízase'l pronome interrogativu n'enunciaos que contienen una entruga.

* Incluyir al pronome que refier al suxetu del enunciáu. Tamién s'usa nel francés estándar, pero non tanto como na variedá norteamericana.

* Hai diferencies na posición de los pronomes secundarios n'enunciaos imperativos.

## Fonoloxía
* Les vocales llargues y les nasales suelen diptongase en sílabes zarraes. **Exemplos:** *f*'ê**te'' pronúnciase /'f**aɪ̯**t/, y la correspondiente pa ''p**â**te'' ye /'p**ɑʊ̯**t/.
*Les vocales nasales pronúnciense distinta. Exemplos: Nesta modalidá del francés la pallabra ''qu**an**d'' pronúnciase /k**æ̃**/, ente que nel francés estándar dizse /k**ɑ̃**/.
* La combinación OI en francés estándar pronúnciase /wa/, pero nesti dialeutu pronúnciase **/wɛ/**, **/we/** o tamién **/waɛ̯/**. Esto ye, el soníu A nun se pronuncia tan claramente, al grau d'asimilase a Y.
*Caltiénense soníos vocales llongures que s'encurtiaron na variedá estándar. Exemplu: Estos dos pallabres, ''maître'' y ''mettre'' pronunciar de la mesma manera en Francia (/m**ɛ**tʁ/); pero en francés quebequés nun asocede esto. Ellos dicen ''maître'' como /m**aɪ̯**tʁ/, y la manera como dicen ''mettre'' ye /m**ɛ**tʁ/.
* Les combinaciones TI (sacante nos casos que se pronuncie «si», como en ''na**ti**on'') y EL TO pronúnciense más intensamente, con un soníu S entemediu. **Exemplos:** la pallabra ***tu*** pronúnciase /**t͡s**y/ nesta variedá, y ***ti*'rer* pronúnciase /*'t͡s**i'ʁy/. Igualmente, les combinaciones sonores correspondientes DI y DU pronunciar con esa intensidá; esto ye, un soníu Z entemediu. **Exemplos:** la pronunciación quebequesa pa la pallabra ***di*'eu* ye /*'d͡z**jø/, y ***du*'rée* pronúnciase /*'d͡z**y'ʁy/. (Vease [[Consonante africada]])
*La R pronunciar de delles maneres, dependiendo de la fala local. Estes inclúin dende'l soníu fuerte d'esta lletra nel nuesu idioma (**r**ey, ca**rr**o, a el**r**ededor, hon**r**a, is**r**aelí), vibrante alveolar múltiple; o'l vibrante uvular, usáu en delles variedaes del portugués européu. Pero na fala formal y en ciertes árees pronúnciase como nel francés estándar, fricativu uvular.
* Les pallabres que terminen **en dos o tres sonido consonantes**, en francés quebequés solo pronúnciase'l primer soníu consonante. **Exemplos:** la pallabra ''mini**stre*** pronúnciase /el mio'nin'''s'''/, ''pantou'''fle*** dizse /pæ̃'tu**f**/, *nationali*'ste*** pronúnciase /nasjona'li'''s'''/ y ''cuerre'''ct*** pronúnciase /ko'ʁy**k**/. Esto tamién aplica nos enllaces (*liaisons*). **Exemplos:** *d'au*'trés a**los mios'' pronúnciase /dou̯**dz**aˈel mio/; y ''un ca**dre i**mmense'' dizse /œ̃kɑ**d͡z*'iˈmæ̃ːs/.

== Arcaísmos locales ==
Munches de les pallabres qu'usa esta variedá de francés yeren usaes nel sieglu XVII y XVIII, volviéndose obsoletas nel francés metropolitanu. Dellos exemplos son:



== Pronomes ==
* *Je suis* (Yo soi) pronúnciase */ʃo/ o /ʃui/*. (*shu o shui*).
* *Je vais* (Yo voi) pronúnciase /ʒ'va/ (*dsh'va)*.
* *il* (él) pronúnciase /i/.
* *Elle* (Ella) pronunciar a/ o /al antes d'una vocal.
*La preposición *sul* contráise si la pallabra siguiente ye un artículu. Exemplos: *sul* (sur le), *sa* o'l so'a (sur la), *el so'ye'' (sur les)

## Vocabulariu

## Anglicismos
Estes espresiones fueron adoptaes ente 1850 y 1960. Hai de solliñar que son consideraes más bien informales.

Dende 1960, dómina de la Revolución Sele, hubo lleis de proteición al idioma francés en Quebec y un refugu xeneral escontra los anglicismos.

Per otru llau, en Francia adoptaron anglicismos que nun s'usen en Quebec.

Una particularidá del francés quebequés ye l'usu de vocabulariu rellacionáu col catolicismu en contestos informales y consideráu llocalmente como ofensivu. 

## Ver tamién
* Francés canadiense

## Referencies

## Enllaces esternos