open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mongolia

La **República de Mongolia** ye un país d'Asia enclaváu ente Rusia y República Popular China, con capital n'Ulán Bátor. Divídese en 21 rexones llamaes *aymags* que significa provincia en mongol.

Esta definición ye del tiempu del dominiu de la dinastia Qing sobro la Mongolia Esterior.

Ulán Bátor que ye la capital tien estatutu de provincia y nella reside casi qu'una tercer parte de la xente del país. 

Los mongoles son un pueblu que vive anguaño en Mongolia, en Rusia ya en China, nesti caberu país especialmente na Mongolia Interior.
Actualmente hai unos 10 millones de mongoles, que falen diferentes llingües de la familia altaica. La Familia altaica ye una familia qu'enantes s'amestó cola urálica pero les caberes investigaciones separtáronles. Dáse-y esi nome pola cordillera del Altai nel Asia central.

Tien tres grupos d'idiomes:
· Túrcicu 
· Mongol 
· Manchú-tungu 

Dellos llingüistes proponen que'l coreanu y el xaponés pertenecen a esta familia, magar que mayormente créyese que son llingües aisllaes.
Esta nación d'anguaño ye un cachu de lo que foi l'Imperiu Mongol que mandó gran parte d'Asia na dómina del sieglu XIII pero que se desainició nel final del sieglu XVII cuando foi conquistáu peles tribus nómades de la rexón china de Manchuria hasta 1911. Nun duró munchu la so indepencia porque en 1919 les tropes chines asitiáronse nel país.

Ye'l decimonovenu páis más grande del mundiu, unes 150 vegaes Asturies, pero solamente viven nél unos 3 millones de persones, lo que lu fai la nación menos poblada del mundiu (menos de 2 persones per quilómetru cuadráu). La xente ye nómada al rodiu del 30% de toos ya el 90% d'ellos son de la etnia mongola, con minoríes como la kazakhstanina. 

El budismu tibetanu ye la relixón más estendía del país, xunto con Bután, les úniques naciones au esta relixón ye dominante.

## Historia

Nel primer milenariu de la nuesa era, los mongoles vivíen na Siberia Oriental. Esta situación d'alloñamientu pa coles grandes civilizaciones d'Asia, desplica que la so cultura tea poco evolucionada, al contrario que la de los turcos.
A principios del segundu milenariu desplazáronse fasta'l territoriu que se diba convertir na actual Mongolia.
Anque nun yeren mui numberosos (la población estímase en 200.000 persones nel apoxéu del so imperiu), los mongoles xugaron un papel perimportante na historia mundial. Agrupaos al mandu de Xenxis Can, crearon el mayor imperiu de tolos tiempos, con 35,7 millones de km² y más de 100 millones de persones baxo la so alministración. Llegaron a controlar la mayor parte de China, Corea, Indochina, Birmania, Irán, Iraq, Asia Menor, Rusia, Polonia, Hungría y parte de los Balcanes.

Sicasí, nel 1921 col sofitu de Rusia algamaríen dafechu la so independencia como nación. Proclamaríase la República Popular de Mongolia en 1924, averándose a les polítiques comunistes de la percélebre Xunión Soviética. Col desainiciu del comunismu nos entamos de los años 90 del sieglu pasáu, nel 1992 desendolcó una constitución democrática ya el país renomaríase Mongolia.

## Xeografía

## Economía

## Demografía
* 2.912.315 hab (2009 est.)
* 1.73 hab/km²

## Referencies

## Enllaces esternos
Playboy

***Playboy*** ye una revista d'entretenimientu pa adultos fundada en 1953 por Hugh Hefner, que dio llugar al nacimientu de *Playboy Enterprises, Inc*. Playboy ye una de les marques más conocíes internacionalmente. 

La revista publícase tolos meses y vien con fotografíes de muyeres desnudes, xunto con varios artículos de moda, o productos de consumu, y tamién llibros de dalgunos escritores. La revista emite opiniones polítiques en casi toles ediciones. 

Hai dellos llugares del mundu onde ta prohibida la venta de la revista, como Singapur. Nesti país, en 2003, prohibióse vendela porque *la población de Singapur nun taba llista pal usu lliberal de la sexualidá con semeyes explícites*. 

## Ver tamién
* Playboy TV

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina oficial de Playboy
Día

El **día** ye'l periodu de tiempu que tarda la tierra en xirar 360 graos sobre'l so exe. 

Dependiendo de les referencies que s'empleguen pa midir una vuelta, hai dos tipos de díes, el solar y el sideral. El día mediu dura 24 hores.

L' agrupación de 7 díes conozse col nome de selmana. Estos siete díes reciben los nomes de llunes, martes, miércoles, xueves, vienres, sábadu y domingu. 

Nes cultures llatines la selmana entama'l llunes, pero nes anglosaxones entama'l domingu. 

Xeneralmente, cuasi toles relixones principales tienen un día festivu o sagráu a la selmana, que por obligación hai que dedicar a folgar. Pa los católicos, por exemplu, ye'l domingu, y tienen la obligación de dir a misa. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Brasilia

**Brasilia** () ye la capital federal de Brasil. Asítiase a 950 km al noroeste de Rio de Janeiro, nes tierres altes de la fastera centru-occidental del país. Foi proyectada ex-novo como nueva capital del país, y fundóse'l 21 d'abril de 1960, tres de 41 meses de trabayu, pol presidente Juscelino Kubitschek. Anguaño ye la tercer ciudá más grande de Brasil, y la que tien la mayor renta per cápita de toles ciudaes llatinoamericanes. 

La intención de llevar la capital del país de Rio de Janeiro a una posición más central nel territoriu entamó a facese realidá en 1956, cuando Lúcio Costa y Óscar Niemeyer, amás de Roberto Burle Marx como arquiteutu paisaxista, desarrollaron el proyeutu de ciudá. Dividieron esta en bloques numberaos, con sectores específicos pa les diferentes actividaes (hoteleru, bancariu, d'emabaxaes...). La ciudá, pola so arquiteutura modernista y el so singular planeamientu urbanu, ye Patrimoniu de la Humanidá dende 1987. 

Les trés rames del poder federal del país tienen equí la so sede: executivu, llexislativu y xudicial. Amás, hai 124 embaxaes de los países colos que Brasil caltién rellaciones diplomátiques. El so aeropuertu internacional ye'l terceru con mayor númberu de viaxeros del país. Tien un estatus xurídicu estremáu al de les otres ciudaes del país; estes son conceyos, mentantu que Brasilia ye una división alministrativa. Magar qu'aveza a usase'l so nome como sinónimu del distritu federal del que forma parte esti, en realidá, compónese de 31 divisiones alministratives, de les qu'una, nomada Plano Piloto, ye la ciudá diseñada por Costa y Niemeyer. El restu d'elles conformen l'área metropolitana de Brasilia. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Simo Puupponen

**Simo Puupponen** , conocíu tamién como **Aapeli**, foi un escritor finlandés.

## Obres
* **' ([[1947]]) 
* **' (1948) 
* *{{lang|fi|Pajupilli: pakinoita* (1950) 
* **' ([[1953]]) 
* **' (1954) 
* **' ([[1954]]) 
* **' (1956) 
* **' ([[1956]]) 
* **' (1957) 
* **' ([[1958]]) 
* **' (1960) 
* **' ([[1961]]) 
* **' (1962) 
* **' ([[1963]]) 
* **' (1965) 
* ** (1967)

## Referencies

## Enllaces esternos
Outi Alanne

**Outi Alanne**  ye una escritora finlandesa conocida col nomatu de **NeitiNaru**.

## Obres
* 2002: *Neiti N:n tarina*
* 2006: *Giljotiini*

## Referencies

## Enllaces esternos
Copia privada

La **copia privada**, según la llexislación española, ye'l drechu dau a una persona pa facer copies d'obres audiovisuales, ensin autorización expresa del autor. Pa poder facela hai que cumplir unos requisitos, como que la obra ya te divulgada, la copia sea pa usu personal, que nun se vaiga reproducir coleutivamente y que nun haya ánimu de lucru. L'artículu 270.1 del códigu penal establez les penes que-y podríen cayer a daquién que ficiera copies privaes ensin cumplir los requisitos. 

El drechu de copia privada vien recoxíu na llei de propiedá intelecutal (LPI). N'ella tamién vien la remuneración por copia privada que compensa los ingresos que se dexan de percibir pola reprodución nel ámbitu priváu. Dende'l 1 de setiembre de 2003 la ASIMELEC (asociación de dellos frabicantes de CDs y DVDs) y les entidaes de xestión de derechos de propiedá intelectual tienen firmáu un acuerdu pol que se-yos aplica un canon a estos soportes dixitales. 

Esta midida foi mui controvertida, especialmente dende'l movimiento del software y la cultura llibre, ya que al cobrar un canon indiscriminadamente a tolos CDs y DVDs habría que paga-yos por copiar semeyes particulares, distribuciones de Linux o la propia música que faiga ca ún. 

## Referencies

## Enllaces esternos
*Llei de Propiedá Intelectual de 1996 (en castellanu)
*Movimientu anti-canon nos soportes dixitales  (en castellanu)
Auditoriu Príncipe Felipe

L**'Auditoriu Príncipe Felipe** ye un auditoriu y palaciu de congresos que s'alcuentra n'Uviéu (Asturies) y inauguróse'l 29 d'abril de 1999. 

Tien 4.500 metros de planta y 18.500 m de superficie construida. Diseñólu l'arquitectu Rafael Beca con un presupuestu d'unos 18 millones d'euros, aprovechando les antigües instalaciones del depósitu d'agües d'Uviéu. 

La sala principal y la polivalente puen funcionar xuntes o por separaes, sumando ente les dos un aforu de 2.388 persones. Baxo la sala polivalente alcuéntrase la sala de cámara, que tien 400 llocalidaes y na parte d'arriba hai delles sales de conferencies con cuasi les 500 butaques. 

Ún de los aspectos más cuidaos del auditoriu foi l'acústica, de la que s'encargó'l físicu catalán Higini Arau. 

Dende la so apertura vienen celebrándose nel auditoriu distintos congresos, conferencies, esposiciones, muestres monográfiques, conciertos... 

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina oficial del Palaciu de Congresos (en castellanu y inglés)
*Información del auditoriu na páxina del ayuntamientu  (en castellanu)
Organización de Países Esportadores de Petroleu

La **Organización de Países Esportadores de Petroleu** (**OPEP**) ye una organización económica internacional, con sede en Viena. 

El so oxetivu ye la unificación y coordinación de les polítiques petroleres de los países miembros, cola defensa de los sos intereses como naciones productores.

Fundóse en Bagdag, el 14 de setiembre de 1960 cola iniciativa del venezolanu Juan Pablo Pérez Alfonzo. Entamó con cinco países (Arabia Saudita, Iraq, Irán, Kuwait y Venezuela), pa dir aconceyándose-yos col tiempu'l restu: Qatar, Indonesia, Libia, Emiratos Árabes Xuníos, Arxelia y Nixeria. Ecuador y Gabón tamién foron miembros per unos años.

Otros países productores de petroleu que nun formen parte de la OPEP son Canadá, Méxicu, Noruega, Reinu Xuníu, Estaos Xuníos, Brasil, Rusia, Kazakstán, Yemey Omán.

## Miembros




## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina Oficial de la OPEP (n'inglés)
Marte

El términu **Marte** puede facer referencia a:

*Marte, ún de los planetas del Sistema Solar. 
*Marte, ye'l dios de la guerra na mitoloxía romana, l'equivalente a Ares na griega.
Partíu xudicial

Un **partíu xudicial** n'España ye una forma de división del territoriu a efeutos xudiciales qu'apaez nos entamos del sieglu XIX, depués de la promulgación de la Constitución de 1812. Ésta equiparaba'l territoriu de les audiencies de xusticia col de les provincies qu'había d'aquella, y mandaba tamién que se formasen partíos, de territoriu asemeyáu, nos que tenía d'haber un xuez y un fiscal. Los partíos, anque de calter sobre too xudicial, usábense tamién pa dellos fines alministrativos: eleutoral, notarial, pal rexistru la propiedá...

Anguaño, un **partíu xudicial** ye un distritu o territoriu formáu por varios conceyos d'una mesma provincia nel que, pa l'alministración de la xusticia, hai un xuez de primer instancia. 

Ye un conceutu estremáu del de comarca, que tien más caracter xeográficu que xudicial. 

## Ver tamién
*Partíos xudiciales d'Asturies

## Referencies
Santander (dixebra)

**Santander** puede facer referencia a:

* Santander, una ciudá española, capital de la comunidá autónoma de Cantabria.
* Provincia de Santander, antigua provincia perteneciente a Castiella la Vieya. Anguaño forma la comunidá autónoma de Cantabria.
* Santander, un departamentu de Colombia.
* Norte de Santander, otru departamentu colombianu.
* Santander de Quilichao, municipiu del departamentu colombianu de Cauca.
* Santander, una ciudá de Les Filipines.
* Banco Santander, un bancu perteneciente al Grupo Santander.
* Francisco de Paula Santander, prócer de la independencia de Colombia.

## Referencies

## Enllaces esternos
Xúpiter

El términu **Xúpiter** puede facer referencia a:

* Xúpiter, fíu de Saturnu, rei de los dioses na mitoloxía romana. Ye l'equivalente de Zeus na mitoloxía griega
* Xúpiter, el quintu y mayor planeta del Sistema Solar

## Referencies

## Enllaces esternos
Proto Motors

**Proto Motors**, ye un fabricante d'automóviles de Corea del Sur; anguaño ta integráu nel grupu automovilísticu, ún de los principales greyos del mundu.
## Factoríes
* Yongin Gyeonggi-do (Corea del Sur)
## Referencies

## Enllaces esternos
Páxina de Proto Motors Coreaña
Santander

**Sanander** (en castellano y oficialmente, *Santander*) ye un conceyu y una ciudá portuaria, capital de la comunidá autónoma de Cantabria, asitiada na costa norte d'España, ente Asturies y el País Vascu. Llenda colos conceyos de Santa Cruz de Bezana y Camargo, además de pesllar pel norte la bahía. Ye la capital de provincia más septentrional de tol país. Tien , y ye un centru económicu importante nel norte peninsular. Ye sede de importantes entidaes públicas y privadas, comu el Banco Santander, la Universidá de Cantabria o la Universidá Internacional Menéndez Pelayo. Cuenta, amás, con aeropuertu asitiáu en Maliaño (Aeropuertu Seve Ballesteros-Santander-Parayas)

## Galería d'Imáxenes

Archivu:Santander.Conjunto.Historico.jpg|Catedral
Archivu:Mercado de la Esperanza, Santander 3.jpg|Mercau de la Esperanza
Archivu:Ayuntamientodesantander4.JPG|Ayuntamientu
Archivu:Palacetedesantander.JPG|Palacete del embarcaderu. 


## Llocalidaes
* Cueto
* Monte
* Peñacastillo
* San Román de la Llanilla
* Sanander (Capital)

## Sananderinos
* Severiano Ballesteros (1957–2011), Golfista
* María Gutiérrez Blanchard (1881–1932), Pintora
* Iván Bolado (* 1989), Futbolista
* Matilde Camus (* 1919), Poeta
* Sergio Canales (* 1991), Futbolista
* Gonzalo Colsa (* 1979), Futbolista
* Iván Helguera (* 1975), Futbolista
* Marquitos (* 1933), Futbolista
* Pedro Munitis (* 1975), Futbolista
* Eduardo Noriega (* 1973), Actor
* Iván de la Peña (* 1976), Futbolista
* Fernando San Emeterio (* 1984), Xugador de baloncestu

## Clima
Domina un clima oceánicu húmedu con branos seles y iviernos frescos. La oscilación de les temperatures medies mensuales algamen unos 10ºC.

## Referencies

## Enllaces esternos
Plutón

**Plutón** puede facer referencia a:

*Plutón, ye un planeta nanu del Sistema Solar (hasta'l 24 d'agostu de 2006 taba clasificáu como planeta).
*Plutón, el dios de los infiernos na mitoloxía romana.

## Referencies

## Enllaces esternos
Juanín de Mieres

Foi unu de los cantantes de tonada de mayor sonadía qu'hebo n'Asturies. 

Nació nel barriu d'Oñón (Mieres) y la so afición pola música víno-y por un ambiente familiar favoratible y de bien neñu entamó a cantar en diversos orfeones convirtiéndose aína na so voz principal, aunque él siempre reconoció que la so verdadera escuela yeren los chigres onde aconceyaba con amigos pa cantar y beber sidra. A los 15 años tuvo la so primera ovación nel Antroxu mierense, un añu depués yera'l solista na cuerda de barítonos na “Capilla Sacra de Mieres”, y a los 19 años entró a formar parte del orfeón de la villa nel que tuvo 31 años.

Nel añu 1948 yera la gran estrella del concursu entamáu pol diariu “Región” que yera'l de mayor importancia de los que s'entamaben naquelles dómines.

Dexó grabaes más de 40 tonaes en nueve discos y en nenguna tuvo acompañáu pola gaita. Destaquen ente elles “A la salida del Sella”, “Pasé el puertu Payares”, “Cantar bien, neña”, “Arrea, carreteru” o “Los xatiquinos”.

La so voz y el so estilu personal failu ser una referencia obligada dientro del mundu de la canción asturiana, ocupando un llugar destacáu xunto a otros importantes cantantes como Xuacu'l de Sama, Ángel “el Maragatu”, Miranda o Cuchichi.

El periodista Ricardo Vázquez Prada bautizólu como El Almirante de la tonada.

Durante 60 años vivió na so villa de Mieres, pasando los sos últimos años de vida en Xixón a onde se traslladaren les sos fíes, como tantos mierenses, a trabayar na empresa siderúrxica Uninsa.

## Referencies

## Enllaces esternos
Accademia Carrara

L**'Accademia Carrara** ye una pinacoteca y una academia de belles artes que s'atopa na ciudá de Bergamo.

L'orixe de la pinacoteca débese al conde Giacomo Carrara, mecenes y coleicionista que dexó un xenerosu herediu a la ciudá de Bergamo a finales del sieglu XVIII.

A la muerte del conde, nel 1796, tolos sos bienes xestionáronse por una fundación a favor de l'academia que los xestionó hasta 1958, cuando la xestión pasó a manes del conceyu de Bergamo. En 1810 construyóse'l nuevu edificu de formes neoclásices proyectáu pol arquiteutu Simone Elia, alumnu de Leopoldo Pollack.

Colos años, el muséu continuó xorreciendo'l so patrimoniu con merques y donaciones. Anguaño poseye 1.800 pintures de los sieglos XV al XIX d'artistas como Pisanello, Botticelli, Bellini, Mantegna, Rafael, Moroni, Baschenis, Fra Galgario, Tiepolo, Canaletto y Piccio.

Xunto a les pintures esiste una coleición de grabaos y dibuxos, escultures, valeiraos de bronce y porcelanes, amás de muebles y medayes.

En 1793, na dómina de la primer apertura pública de la galería, el conde Giacomo Carrara quixo que nel mesmu llugar aniciárase un cursu de diseñu y pintura. La escuela funcionó hasta 1912 nel edificiu decimonónicu qu'abellugaba tamién la pinacoteca; actualmente dispón d'una sede propia nún edificiu axacente. En 1988 devieno llegalmente reconocida comu *Academia de les Bellas Artes*.

En 1991 axuntóse la *[[Galleria d'Arte Moderna e Contemporánea]]* (GAMEC) allugada nun complexu arquiteutónicu que ta frente al edificiu neoclásicu qu'abelluga la pinacoteca, nos restauraos antiguos *Monasteri delle Dimesse e delle Servite*. Anguaño, cunta con diez sales d'esposición, espardíes en tres plantes.

Dende xunu de 1999, cola merca de la *Coleición Gianfranco e Luigia Spajani*, les coleiciones permanentes caltienen obres d'artistes italianos y estranxeros del sieglu XX como: Boccioni, Balla, Morandi, Campigli, Casorati, Savinio, De Chirico, Kandinsky, Sutherland y Manzù. El muséu ta abiertu diariamente dende les 9:30 hasta les 18:30.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina oficial de l'Accademia Carrara 
* Páxina del Museu d'Arte Modernu y Contemporaneu
Estáu de caltenimientu

L**'estáu de conservación** de les especies ye una manera saber les posibilidaes que tienen de siguir viviendo, nel presente y tamién nel futuru. Un montonáu de factores valen pa saber cuálu ye esi estáu. La cantidá d'exemplares d'una especie, por sí sola, nun ye abondo. L'incrementu o descensu de la so población a lo llargo'l tiempu, la so situación nel mediu ambiente y otros factores, son los qu'hai que tomar en cuenta.

La más popular de les llistes que faen recuentu del estatus de conservación de les especies ye la llista encarnada de la IUCN, pero hai otres más específiques o basaes n'otros criterios, como'l Sistema de Catalogación de la conservación de la Natures Conservacy.

## Ver tamién
* 
* Llista d'animales estinguíos
* Especies endémiques
* Vulnerabilidá
* Taxón de Lazarus

## Referencies

## Enllaces esternos
X-Chat

**X-Chat**, tamién conocíu como *XChat* o *xchat*, ye ún de los más famosos clientes *[[open source]]* de IRC para sistemes Linux y Unix-like. Nes últimes versiones tamién ta disponible pa Microsoft Windows y Mac OS X. Emplega pestañes, tien soporte pa conexón a multiples servidores IRC, reproducción de soníos, acepta *plugins* y scripts en Python y Perl y ye altamente configurable. Ta disponible en modo gráficu y en terminal de comandos.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina oficial de X-Chat (n'inglés)
Cyworld

**Cyworld** (싸이월드), ye un fabricante d'internette grupo de Corea del Sur; anguaño ta integráu nel grupu telecomo, tamién coreanu SK Telecom, ún de los principales greyos del mundu.
## Feteros
*Buddy Relationships / Il-Chon (일촌)
*Minihompy (미니홈피)
*Club (클럽)
*Paper (페이퍼)
*NateOn (네이트온)
*Acorn (도토리)
## Referencies

## Enllaces esternos
Páxina de Cyworld Coreaña.
Tratáu de Maastricht

El **Tratáu de Maastricht**, robláu nel 1992 polos Ministros d'Asuntos Esteriores y d'Economía de los Estaos miembros que d'aquella formaben la Comunidá Económica Europea, foi'l tratáu pol que s'establecieron les condiciones pa la creación de la Xunión Europea. Ye conocíu oficialmente asina, como Tratáu de la Unión Europea, ya recueye l'enfotu de los estaos firmantes por algamar: la xunión política, a partir del conceptu de la "unión de ciudadanos"; la posible xunión monetaria baxo'l mandáu d'un Bancu Central Européu; el desarrollu de polítiques comunes n'asuntos esteriores ya defensa, faciendo de la Xunión Europea Occidental el brazu armáu de la XE; una mayor cooperación en custiones medioambientales; el reforzamientu del Parllamentu Européu; y la "subsidiariedá", ye dicir, l'establecimientu d'una clara dixebra ente les competencies y responsabilidaes de les instituciones supraestatales y les de cada ún de los estaos miembros.

La so ratificación viose complicada poles rocees de dellos países a determinaes cláusules. Asina, el rechazu británicu al llamáu Capítulu Social, una parte del tratáu que protexía los derechos de los trabayadores, fizo qu'ésti fora retiráu del testu final y fora robláu polos demás estaos como un protocolu separtáu. Esto camudó dempués del 1997, pues tres la victoria, en mayu, de los llaboristes nes eleiciones llexislatives, el Reinu Xuníu firmó'l protocolu.

Pero nun foi ésti l'únicu problema. Los británicos aseguráronse tamién el drechu a nun formar parte de la moneda única; y Dinamarca refugó nun primer referendu la robla del tratáu, y sólo l'aceptó nuna segunda vuelta na que se reservaba la posibilidá de nun adoptar delles decisiones comunitaries rellacionaes cola unión monetaria, la ciudadanía única y la política de defensa.

Pese a toos estos problemes, el Tratáu de Maastricht fízose efectivu por fin el primeru de payares de 1993. A partir d'esi momentu, 500.000 millones de persones entamaron a tener la ciudadanía europea.

## Referencies

## Enllaces esternos
* El testu completu (en castellanu)
La Busdonga

Nació en La Fuente la Plata (Uviéu), en 1896 y morrió en Xixón, n'onde residía dende 1934, el 27 de xineru de 1960. L'alcuñu de *La Busdonga* vino-y del destín que tuviera so padre como ferroviariu nel pueblu llionés de Busdongo. Tamién vivió en Mieres, onde so padre y so madre teníen un chigre que, como tantes veces na tonada, sirvió d'escenariu y escuela pa los grandes campeones de l'asturianada.

Nos años venti el compositor y pianista Baldomero Fernández trabayó con ella y con Ángel González, El Maragatu, y d'esa collaboración salieron delles de les tonaes qu'algamaron mayor sonadía dientro'l xeneru.

Delles de les canciones coles qu'algamó mayores ésitos fueron: “Pasé'l puertu Payares”, “Canteros de Covadonga”, “Carrosmateros”, “Los mineros del Fondón”, “Hai una linia trazada”, ...

Nel añu 1955, con 60 años, intervién como artista invitada nel concursu de Canción Asturiana del salón Babel, acompañada a la gaita pol so hermanu Aurelio (tamién llamáu *El Busdongu*), y un añu más tarde graba dos cantares con Laudelino Alonso pa la discográfica Columbia.

## Referencies
Andrés Naves

Frai **Andrés Naves**  foi un botánicu y relixosu de la orden agustina. Nació en Cortina (aldea de la parroquia de Naves, del conceyu d'Uviéu). Morrió en Valladolid, nel conventu de los agustinos el 25 d'ochobre de 1910.

A la edá de dieciocho años ingresó nel colexu de los Filipinos de Valladolid, rexentáu por agustinos calzaos, y nel que fizo la profesión de votos el 17 de payares de 1858.

Los sos superiores destináronlu a les misiones establecíes nel archipiélagu filipín, pa onde salió nel añu 1863. Los estudios de Teoloxía terminólos nel conventu de San Pablo, de Manila, y foi ordenáu presbíteru años depués. Con posterioridá foi destináu al distritu de Iloilo, na islla de Panay, primeramente tuvo al frente de la parroquia de Nalupa pasando posteriormente a otres.

A la xera evanxelizadora amestó la so pasión pol estudiu de la florística filipina. El so calter científicu encumó cola tercer edición de la *Flora de Filipinas* del tamién agustín P. Manuel Blanco, edición revisada y ampliada. Constaba esta tercera edición de cuatro tomos en gran foliu con un total de más de mil quinientes páxines. La Flora abarca los tres primeros volúmenes y parte del cuartu. Contién, además, introduciones y biografíes en testu billingüe español y llatín. El restu d'esti cuartu volumen ta formáu por apuntes del propiu P. Blanco iguaos pol P. Llanos y la “Novissimma Appendix” del P. Naves y del tamién asturianu P. Fernández Villar.

N'Asturies collaboró col periódicu xixonés Ixuxú que dirixera, nel añu 1901, l'escritor Pachu'l Péritu

## Abreviatura
L'abreviatura **Náves** empléase pa indicar a  como autoridá na descripción y clasificación científica de los vexetales.

## Referencies

## Enllaces esternos

*
Espiritismu

L**'espiritismu** ye una creyencia que diz que los vivos pueden entrar en contautu colos muertos. Anque esiste dende cásique los entamos de la humanidá, foi nel sieglu XIX cuando Allan Kardec encadarmóla na so forma moderna.

## Puntos fundamentales de la doctrina d'Allan Kardec
*Dios esiste.
*Tres de morrer, l'espíritu sobrevive y pasa al mundu espiritual.
*Delles persones tienen un don especial que-yos permite comunicase con esi mundu.
*Los espíritus reencarnense nun cuerpu nuevu col pasu los años. 
*Hai dellos mundos habitaos nel Universu. 
*Les aiciones bones y males nesta esistencia tendrán consecuencies nes esistencies futures.

## Referencies

## Enllaces esternos
Vulnerabilidá

**Vulnerabilidá** ye la capacidá física o emocional de facer de menos o atacar. Tamién quier dicir qu'un ser vivu o una cosa tien la posibilidá de ser atacáu y francíu, física o emocionalmente (nel casu los seres vivos). La vulnerabilidá refier a una persona o animal que pue ser estrozáu física o emocionalmente.

No que cinca a un fechu aleatoriu o a un desastre, **vulnerabilidá** ye un conceutu que tien de ver coles rellaciones qu'hai ente les distintes partes d'un mediu ambiente, asi como les fuercies sociales, d'instituciones o valores culturales que los caltienen. “El conceutu de vulnerabilidá espresa que la multidimensionalidá de desastres centrándose na totalidá de les interrellaciones nuna situación social dada que la caltién en combinación coles fuercies del entornu resulta nun desastre” (Bankoff et al. 2004: 11).
## Referencia
*Bankoff, Greg, George Frerks and Dorothea Hilhorst. 2004. *Mapping Vulnerability*. Sterling: Earthscan.

## Referencies

## Enllaces esternos
Dance

**Dance** ye un estilu de música moderna fecha en base a sintetizadores, tanto electrónicos como en programes manexaos por un ordenador, tamién intervienen la voz (en piezas vocales) y otros instrumentos.

Como tola música, el dance faise con compases marcaos pol ritmu, que varien dependiendu del tipu de música electrónica col que se trate. Los compases son de 4/4, y el so tempu, pue dir dependiendu del subestilu de 120 notas negras (o golpes) (house) en un minutu a unas 200 col hardcore.

Nesta música ye tamién abondo importante la figura del DJ, que ye quien s'encarga de pinchar y amesturar la música.

## Historia
El dance naz en base a la evolución de la música discu de los 80. A mediaos de los 90, entamó'l nuevu movimientu de música electrónica, que foi camudando p'hacia estilos desemeyaos, como'l dance o'l house.

A fines de los 90, la música dance comercial llegó a la cima, siendo bien popular en tolos países d'Europa, gracias a un boom que tuvo como protagonistes a Hot Butter, Gigi D'Agostino, Master Blaster, Eiffel 65, ente munchos otros, la mayoría d'orixe italianu n'esti entamu.

Anguaño'l dance comercial ta nuna dura crisis pol emburrie d'estilos como'l house. El pasu de grandes artistes del dance a otros estilos, como'l house (Prezioso) o inclusive'l pop (Eiffel 65) fizo cayer esti estilu musical.

Aínda asina, dalgunos de los Djs continúen col so trabayu n'esti estilu, como Gigi D'Agostino, creador y cimeru representante del soníu electrónicu mediterraneu.

## Clasificación
Principales estilos dientro de la música dance:
*Dance
*Hardcore
*House
*Mákina
*Techno
*Trance

Subestilos y otres clasificaciones y denominaciones:
*Bakalao
*Italodance
*Breakbeat
*Cantadita
*Dub
*Electro
*Electro tek
*Eurodance
*Gabba|Gabba ó Gabber
*Happy hardcore
*Jungle
*Raggatech
*Progresive
*Tribal
*Hardhouse
*Hardtek
*Hardtecno
*Harddance
*Max Minimal
*Minimal
*Moombahcore
*Pumping
*Deep
*Hardstyle
*Jumper

Amás anguaño hai otros subestilos dientro d'ellos gracies a la globalización, la cultura dance y electrónica espardióse tanto, que la cultura musical de dellos países va creando ca veigada más xeneros de música.

## Referencies

## Enllaces esternos
Prístina

La ciudá de **Prístina** o **Prixtina** (n'albanu **Prishtinë**, articuláu **Prishtina** ; en serbiu **Priština**/**Приштина**) ye la capital de Kosovu (Serbia).

## Demografía

## Referencies

## Enllaces esternos

* Universidá de Prístina
* Roman/Dardanian Ruins en Ulpiana 2005
* Priština Airport
Páramo (Llión)

El **Páramo** ye una de les comarques históriques de Lleón. Allúgase nel centru de la llanura lleonesa ente les vegues del Órbigu y del Esla. Estiéndese hasta la llocalidá zamorana de Benavente.

Fálase d'ella nel sieglu I, nuna llápida que Tulio dedicó a la diosa Diana onde pue lleese "*CERVOM ALTIFRONTVM CORNVA DICAT DIANAE TVLLIVS QVOS VICIT IN PARAMI AEQVORE VECTUS FEROCI SONIPEDE*". Del estudiu d'estes lletres ("parami aequore"="llanura del páramo") desprendese que l'orixe del nome comarcal ye ástur y non llatín.

Alcuéntrase dividíu en tres subcomarques:

*El Páramo Altu, la so capital ye Santa María del Páramo.
*El Valle, la so capital ye Valdevimbre.
*El Páramo Baxu, la so capital ye Laguna de Negrillos.

Inclúise coles comarques vecines na asociación POEDA.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina del Páramu 
*POEDA 
*Diputación de Lleón
María José Fraga

**María José Fraga Suárez**  ye una escritora asturiana en gallegoasturianu. Tamién ye profesora de llingua y lliteratura castellana.

Tien cuentos espublizaos en delles publicaciones y cuatro llibros editaos.

## Obres
* Llibru de rellatos
* Poesía
* Poesía
* Poesía

## Referencies

## Enllaces esternos
San Esteban (Muros)

**San Esteban** ye una de les dos parroquies del conceyu asturianu de Muros. Ocupa la fastera oriental del conceyu y abarca, nos sos , un únicu nucleu de población, la villa de San Esteban, que tien una población de . El so territoriu llenda al norte col mar Cantábricu, al sur col conceyu de Pravia, al este cola desembocadura del ríu Nalón y al oeste cola parroquia de Muros.

## Xeografía

### Llocalidaes

### Sitios

## Demografía

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Gan Ying

**Gan Ying** (chinu:甘英; Wade-Giles:**Kan Ying**), fou un militar y embaxador chinu unviáu en misión pa Roma nel añu 97 d.C., pol xeneral chinu Ban Chao. Formaba parte de la espedición de Ban Chao de 70.000 persones, que viaxaron ata la llende occidental de Partia.

Magar que **Gan Ying** probablemente enxamás algamó Roma, ye, a lo menos nos archivos históricos, l'únicu chinu que llegó ata'l llonxanu occidente na Antigüedá.

Siguiendo a Hou Hanshu, l'historiador chinu de la cabera dinastía Han (25-220 d.C.):

N'otra parte Hou Hanshu, tamién afirma:

Gan Ying dexó un rellatu sobre Roma (Daqin en chinu), que pudo facese con fontes indireutes. Alluga la ciudá pal oeste de la mar:

Tamién describe la monarquía adoutiva de Nerva, y l'apariencia física de los romanos y los sos productos:

Finalmente, Gan Ying determina Roma, correutamente, como'l puntu d'orixe nel estremu occidental de la Ruta de la Seda:

## Referencies

* "The Roman Empire in Chinese sources", Leslie and Gardiner, Rome, Bardi, 1996
* "The Silk Road", Frances Wood, University of California Press, ISBN 0-520-24340-4
Pyong Yang

**Pyong Yang** ye la capital de Corea del Norte, allugada nel noroeste del país, cerca del ríu Taedong. Tien 2.863.000 habitantes según datos de 1993, anque la organización de norcoreanos en Xapón Chosen Soren, facilitó unos datos de 2.500.000 y 3.800.000 2002 y 2003. La ciudá alminístrase como una *Ciudá Direutamente Gobernada* (Chikhalsi), al mesmu nivel que los gobiernos provinciales.

## Referencies

## Enllaces esternos
La Barda

**La Barda** ye una asociación cultural que trabaya na defensa y promoción de la llingua llionesa pela Salamanca. Foi fundada n'abril de 2006 en Les Arribes.

Defende el drechu de los falantes de la fastera salamanquina de llingua llionesa y quier la reconocencia del llionés como llingua oficial neses zones.

Nos sos estatutos reconozse l'estándar tácitu usáu poles asociaciones de defensa de la llingua El Fueyu (Lleón), El Toralín (El Bierzu), xunto a las variantes locales de Les Arribes. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Lagunair

**LagunAir Líneas Aéreas** foi una compañía aérea rexonal con sede na ciudá de Lleón tien la so base d'operaciones nel aeropuertu de Lleón.

## Historia
Lagun Air anicia les sos operaciones comerciales el 29 de setiembre de 2003 xuniendo l'aeropuertu de Llión con Barcelona, a la que se-y xuniría ceo la operación con Madrid y ciudaes del Llevante.

Al añu siguiente escomenzaron los vuelos cruzaos ente delles ciudaes peninsulares pero con base nel aeropuertu de la Virxe del Camín.

Tres un pieslle empresarial en febreru de 2005, la compañía ye adquirida polos actuales propietarios, convirtiéndose, adulces, na segunda compañía aérea rexonal española.

## Aviones
Anguaño pertien cuatro aviones tipu Saab 340 de trenta places, anque les caberes previsiones apunten que la compañía camienta aumentar la so presencia nel mercáu asina como'l tamañu de los sos aparatos.

## Referencies

## Enllaces esternos
*antigua páxina de Lagunair
Alcinoos

Na mitoloxía griega, **Alcínoos** (*Ἀλκίνοος* / *Alkínoos*) yera'l fíu de Nausitoos y el rei de los míticos Feacios.

Alcínoos casó cola so sobrina, Arete, fía del so hermanu Rexenor. Tuvo cinco fíos y una fía, Nausicaa.

Acoyó a los argonautes na so fuxida de la Cólquida. A la so llegada, él ordenó que si Medea yera entá virxe habría volver col so pá, Aeetes. Yasón y Medea consumaron rápidamente'l so casoriu pa torgar la orde.

Tamién acoyó a Ulises naufragáu quien-y cuntará les sos avetures y, magar les menacies de Poseidón, Alcínoos aidarálu a partir. Poseidón tresformará'l nuevu barcu d'Ulises en roca y con estu zarrará'l puertu de los feacios con un monte.

Alcínoos foi oxetu d'un cultu heróicu na ciudá de Corcira.

## Referencies

## Enllaces esternos
Chiqui de la Fuente

**José Luis de la Fuente**, *Chiqui*, foi un dibuxante d'historietes. Nació en Santander en 1933 y morrió en Madrid el 12 de setiembre de 1992. A les poques selmanes del so nacimientu yá foi a vivir a Xixón, onde pasará la so neñez. Ye hermanu d'otros dos destacaos dibuxantes de cómic: Ramón y Víctor.

A los quince años emigró a Arxentina col so hermanu Ramón, y foi ellí onde entamó a collaborar coles sos historietes na revista Cocodrilo. Nel añu 1958 regresó a España trabayando como portadista pa les revistes de la Editorial Dólar: *El hombre enmascarado * y *[[Flash Gordon]]*. Tamién pa esta editorial dibuxó delles historietes del oeste dientro de la so coleición *Rangers*. Recreando les sos vivencies n'Arxentina fairá *Pampa*, asina como *Curro Peláez*. En 1971 entama a trabayar en *[[Trinca]]*, lo que supuso'l so reconocimientu nacional con series como *Héctor* y *Óliver*. Durante esti periodu tamién publicó trabayos nel suplementu del diariu *Pueblo*, con *Marzy y los piratas* y *Abracadabra*. El blincu a la fama internacional vino-y cola adautación en 1973 de les *Aventures del Barón de Munchausen*, de la que se llegó a facer una serie de dibuxos animaos. Igualmente adaptó una buena riestra de cuentos y leyendes famoses: *Una canción de navidá*, *El lazarillo de Tormes*, *Príncipe y Mendigu*, *Moby Dyck*, *Hansel y Gretel*... La so versión d*'[[El Quixote]]* supuso-y tamién un importante reconocimientu dando-y una visión personal que fai que dellos críticos comparen estes ilustraciones coles de los grandes artístes clásicos que lu precedieron nesta xera.

En plena Transición fundó la revista erótica *Muerde* que posteriormente tendría que piesllar por esixencies administratives, asoleyando sólo 24 númberos.

Ente los gallardones recibíos por Chiqui destaquen el *Premiu Nacional de Prensa Infantil y Xuvenil* que-y concedió'l Ministeriu de Cultura en 1975 y el Haxtur al *Autor que amamos* de 1990 del XIV Salón Internacional del Cómic del Principáu d'Asturies.

El so dibuxu pue considerase, no fundamental, como realista, con bien de toques del humorísticu y caricaturescu.

Otra de les aportaciones de Chiqui de la Fuente al mundu del cómic foi la so llucha polos derechos d'autor, llegando a entamar pleitos con delles empreses editoriales qu'empleaben los sos trabayos ensin permisu y ensin paga-y nenguna retribución por ellos.

## Referencies

## Enllaces esternos
José Manuel Fuente

**José Manuel Fuente**  conocíu como ***El Tarangu***, foi un ciclista profesional asturianu bien popular nos años setenta del sieglu XX.

Formó parte d'una xeneración de ciclistes asturianos qu'algamó grandes trunfos: Vicente López Carril, Luis Balagué, Antonio Menéndez y José Casas.

*El Tarangu* entamó la so carrera profesional nel equipu Karpy, pero los sos grandes trunfos vendríen de la mano del Kas, col que protagonizaría delles de les etapes más mítiques y épiques de la historia del ciclismu xunto a los sos grandes rivales del momentu: el belxicanu Eddy Merckx y el español Luis Ocaña. Esta rivalidá, y les mocionantes etapes que deparaben llevólu a ser bien popular tamién n'Italia, país nel que consiguió grandes trunfos nes etapes de monte del Giro, especialmente nel de 1974, nel que consiguió vencer en cuatro etapes. Tamién el Tour de Francia foi testigu de los sos ataques en monte ganando dos etapes siguíes nel añu 1971.

El so tarrén preferíu yeren los grandes cumales de monte, onde atacaba d'una manera irreflesiva una y otra vez hasta dinamitar la carrera. Les sos famoses páxares impidiéron-y algamar mayores trunfos

La so última etapa como ciclista vivióla col equipu italianu Bianchi, aunque los problemes de salú que sufría lleváronlu a una retirada prematura.

Tres d'esta retirada, el que fuera direutor suyu nel equipu Kas, Antón Barrutia, dixó d'él que “se diba l'últimu dinamiteru del monte”.

## Palmarés profesional
***[[1970]]** Equipu Karpy

:1ᵘ clasificación por puntos de la Vuelta a Asturies.
:1ᵘ neoprofesional de la Vuelta a España.

***1971** Equipu KAS

:10ª etapa del Giro d'Italia (30 de mayu).
:1ᵘ clasificación del monte Giro d'Italia.
:14ª etapa del Tour de Francia (12 de xunetu).
:15ª etapa del Tour de Francia (13 de xunetu).

***[[1972]]** Equipu KAS

:12ª etapa de la Vuelta a España
:1ᵘ clasificación xeneral de la Vuelta a España.
:1ᵘ clasificación del monte Vuelta a España.
:4ª etapa del Giro d'Italia (24 de mayu).
:17ª etapa del Giro d'Italia (8 de xunu).
:1ᵘ clasificación del monte Giro d'Italia.
:2ᵘ clasificación xeneral del Giro d'Italia.

***[[1973]]** Equipu KAS

:4ª etapa del Tour de Suiza.
:5ª etapa del Tour de Suiza.
:1ᵘ clasificación xeneral del Tour de Suiza.
:1ᵘ clasificación del monte del Tour de Suiza.
:19ª etapa del Giro d'Italia (8 de xunu).
:1ᵘ clasificación del monte Giro d'Italia.
:3ᵘ clasificación xeneral del Tour de Francia.
:1ᵘ clasificación del monte del Tour de Francia.

***1974** Equipu KAS

:9ª etapa de la Vuelta a España
:13ª etapa de la Vuelta a España
:1ᵘ clasificación xeneral de la Vuelta a España.
:9ª etapa del Giro d'Italia (25 de mayu).
:11ª etapa del Giro d'Italia (27 de mayu).
:16ª etapa del Giro d'Italia (2 de xunu).
:20ª etapa del Giro d'Italia (6 de xunu).
:1ᵘ clasificación del monte Giro d'Italia.

## Referencies

## Enllaces esternos
Mar d'Irlanda

La **Mar d'Irlanda** (n'inglés *Irish Sea*, en galés *Môr Iwerddon*, en gaélicu *Mhuir Éireann*, en llatín *Oceanus Hibernicus*) ye un cuerpu d'agua que separta les islles d'Irlanda y la de Gran Bretaña. Xúnese al Océanu Atlánticu nel sur pela canal de San Xurde y nel norte pela canal del Norte. La islla de Man allúgase na metá d'esta mar.

La mar ye d'una gran importancia pa la economía y el comerciu rexonal, pol tresporte, pesca, tráficu marítimu y pola xeneración d'enerxía eólica.

## Orixe
La mar d'Irlanda sufrió una riestra de cambeos drásticos hai unos 20.000 años cola final de la Era Glacial cuando llegaron situaciones climátiques más templaes. No cimeru de la Era Glacial la parte central de la moderna mar yera probablemente un anchu llagu d'agua fresca. Cuando'l xelu se retiró hai 10.000 años el llagu reconeutóuse a la mar, convirtiéndose en salobre denuevu.

## Mediu ambiente
La mar d'Irlanda sufre una fuerte contaminación radioactiva pola mor de les primeres armas nucleares britániques y les plantes nucleares y les estaciones d'enerxía de Sellafield. Estimóse que cerca de 250 kg de plutoniu se depositaran nos sedimentos marinos nes primeres décades de producción. Amás l'área de Beaufort's Dyke emplegóse como vertederu d'armes químiques y  de más residuos nucleares. Magar la polución, ye una mar abondosa de flora y fauna.

## Referencies

## Enllaces esternos
Daum

**Daum** (다음), ye un proveedor de servicios d'internet de Corea del Sur; anguaño ta integráu nel grupu Telecomo.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Daum Main Homepage
*Blog Main Homepage 
*Planet Main Homepage 
*Daum Cafe Homepage
*Daum Search Homepage
*Hanmail Homepage
Fernandel

**Fernand Joseph Désiré Contandin** , conocíu como **Fernandel**, foi un actor francés, nacíu en Marsella'l 8 de mayu de 1903, y que morrió en París el 26 de febreru de 1971.
Foi so suegra la que-y pusiera'l nomatu de Fernandel cuando dicía:*Voilà le Fernand d'elle* cuando falaba del so xenru y la so fía (aunque hai quien diz qu'esta versión ye apócrifa).

## Biografía
Durante una decena d'años fizo trabayinos pa dir tirando, ente 1915 y 1925, entamando la so carrera profesional (en 1915 tenía 12 años). Paralelamente trabayaba como cantante cómicu nos café-conciertu, onde sorprendía pol so perfil de tiesta de caballu. El 4 d'abril de 1925 cásase con Henriette Manse, la hermana d'un inseparable compañeru. Tendrán tres fíos, Josette en 1926, Janine en 1930 y Franck en 1935.

Entamó a trabayar nel cine nel añu 1931, interpretando'l papel d'un botones na película *Le Blanc et le noir*. Esi mesmu añu Jean Renoir da-y un papel más importante en *On purge bébé*. Tamién en 1931 ye'l mocín de la película de Bernard Deschamps *Le Rosier de Madame Husson*, nel qu'interpretará un papel d'un mozu tontu que pierde la so virxinidá nun burdel.
Darréu los sos trunfos multiplíquense, aunque él nun escaez la so profesión de cantante participando en numberosos musicales.

Los años cuarenta nun fueron especialmente granibles pa la so carrera, pero nos cincuenta too cambia gracies a Julien Duvivier y a la serie *Don Camilo* na que un cura y un alcalde comunista llibren una llucha d'influencia nun pueblín d'Italia: *Le Petit monde de Don Camillo* (1951), *Le Retour de Don Camillo* (1953). Depués fueron otros realizadores los que lu dirixeron nel papel de D. Camilo, *[[la Grande bagarre de Don Camillo]]* (1955), *[[Don Camillo Monseigneur]]* (1961), y *[[Don Camillo et les contestataires]]*, película qu'entama a rodar en 1970, pero que nun podrá acabar,víctima d'un cáncer. Funda con Jean Gabin la productora Gafer en 1963.

Fernandel tuvo grandes ésitos coles grabaciones de testos de delles de les Lettres de mon moulin d'Alphonse Daudet. Fernandel tamién foi realizador de delles películes: *Simplet* en 1942 *Adrien* 1943 y *Adhémar ou le jouet de la fatalité* en 1951.

En tou esti tiempu fizo unes cien películes, siendo unu de los cómicos más famosos de Francia.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Un blog dédié à Fernandel.  
*Páxina dedicada a Fernandel
Empas

**Empas** (엠파스), ye un grupu proveedor de productos d'internet de Corea del Sur; anguaño ta integráu nel grupu Telecomo, ún de los principales greyos coreanos na estaya de les telecomunicaciones. El nome *Empas* ye una combinación de **e-media** y **compass**.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina de Empas (en coreanu)
Hankook Tire

**Hankook Tire**, ye un fabricante de neumáticos y componetes d'automoción de Corea del Sur que tien la so sede en Seúl. La so división de neumáticos (enantes Chosun Tire) exporta a tol mundu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Páxina de Hankook Tire (en coreanu) 

.
Kumho Asiana Group

**Kumho Asiana Group** ye un grupu industrial de Corea del Sur que toma negocios na aviación, finances, construcción, tresporte, melecines, y fabricación de neumáticos, con sede principal en Seúl, Corea.

## Filiales
* Air Busan
* Asiana AAS Airport Services
* Asiana Abacus
* Asiana Airlines
* Asiana IDT
* Asiana Leisure
* Jukho School Corporation
* Kumho Arthall
* Kumho Asiana Cultural Foundation
* Kumho Engineering and Construction
* Kumho Express
* Kumho Resort
* Kumho Songnisan Express

## Referencies

## Enllaces esternos
*Sitiu oficial de Kumho Asiana Group
Especie en peligru d'estinción

Una **especie en peligru d'estinción** ye un conxuntu d'organismos (davezu, pero non siempre, una especie tasonómica) de la que, o bien queden unos pocos exemplares, o bien tán en peligru por cambios nel so hábitat o pola caza o otros motivos y, poro, tien peligru d'estinción. Munchos Estaos tienen lleis dando proteición a estes especies nos sos hábitats: por exemplu, prohibiendo la so caza, restrinxendo el desendolcu urbanu o llendándo'l territoriu como reserva. Namás dalgunes de les munches especies en peligru tán inxertaes dientro de llistes d'especies en peligru o tienen proteición llegal. La mayor parte tienen un riesgu ciertu d'estinción ensin que la opinión pública lo sepa.

Esiste un gran discutiniu alrodiu de cuántes especies s'estinguieren nos caberos 150 años y los motivos. Les especies esapaecen por estinción dende siempre, pero'l númberu d'especies qu'esapaecieren dende la Revolución Industrial nun tien precedente n'otres dómines. Si'l ritmu d'estinción continúa a esti ritmu o s'acelera, como paez ser que ta asocediendo, les especies estinguíes nesti sieglu XXI podrán contase por cientos de miles. Demientres la xente ta entamando tar concienciao no que cinca a mamíferos y páxaros, cientos d'otres especies d'otros tipos, invertebráu, reptil, etc., dalgunes qu'entá nun conocemos, tán esapaeciendo, y ello ta alteriando l'ecosistema y la cadena trófica.

## Repercusiones de la estinción

Lo que la perda d'especies trae consigo ye un tema de gran debate, especialmente importantes paecen estes cuatro repercusiones: (a) La perda de les especies como entidá biolóxica, (b) Desestabilización d'un ecosistema, (c) Peligru pa otres especies y (d) perda irreparable de material xenéticu y los conocimientos que pudieramos sacar d'él. La perda d'especies, magar fuera solo eso, yá sería un factor importante pola perda de biodiversidá y un dañu dende'l puntu vista los que camienten que'l ser humanu nun ye otro qu'una parte más de la natura. Pero, amás, ye bien conocío que la espapación d'una especie trai la desestabilización de la cadena trófica o d'alimentación nun ecosistema y que d'ello otres especies tornen en peligru. 

A lo último, la perda de conocimientu del material xenéticu qu'esapaez tamién ye un factor a tener en consideranza. Cada especie tien un material xenéticu irrepetible nel so DNA que da información, ente otres coses, de rempuestes químiques que puen ser mui valioses pa, por exemplu, curar una enfermedá. Por exemplu, en llugares del centru de China, hai ciertes plantes que paecen producir una droga efectiva escontra la malaria, enfermedá qu'entá anguaño mata a millones de persones. El conocimientu del códigu d'estes plantes podría valinos pa saber cómo producir esa droga de forma artificial.

## Referencies

## Enllaces esternos
Cyon

**Cyon**, ye un proveedor de telefonía móvil de Corea del Sur; anguaño ta integráu nel grupu d'electrónica, tamién coreanu LG Electronics, ún de los principales greyos del mundu del sector.

## Referencies

## Enllaces esternos
*LG Electronics Homepage of Cyon Division
*Cyon Homepage 
*Cyon Tphone 
*
*Cyon Research Homepage