María Mandel

**María Mandel**  foi una guardia femenina de les SS nazis con altu rangu nel campu d'estermín d'Auschwitz (Polonia). Foi la responsable de la muerte de, aproximao, 500.000 muyeres civiles, ente elles xudíes, xitanes y prisioneres polítiques. Foi executada por crímenes contra la humanidá.

## Biografía

### Entamos como guardia nazi
Nacida en Münzkirchen (Austria), María Mandel empezó la carrera de guardia de prisión en Lichtenburg (Saxonia) en 1938, xunto a otros cincuenta muyeres. En 1939, foi tresferida pal recién construyíu campu de concentración de Ravensbrück, próximu a Berlín. El so trabayu rápido impresionó a los sos superiores, que la promovieron a *[[SS-Oberaufseherin]]* (Supervisora Senior) en xunetu de 1942. En Ravensbruck supervisaba les llamaes diaries de los prisioneros, les xeres de los guardias comunes y prescribía castigos como azotes y palices.

### Mandel en Auschwitz

El 7 d'ochobre de 1942, María Mandel foi tresferida al campu d'Auschwitz (Polonia) onde foi xubida a *[[SS-Lagerführerin]]* (Xefa de Campu), un cargu de comandu apenes debaxo del mesmu comandante del campu, Rudolf Höß. Ellí controló direutamente tolos campos y subcampos femeninos d'Auschwitz y el so poder sobre les prisioneres y les sos subordinaes yera absolutu. María tuvo simpatía por otra bultable guardiana SS, Irma Grese, a quien promovió a xefa del campu de xudíes húngares en Auschwitz-Birkenau, anexu del complexu d'estermín de Auschwitz.

### La Bestia de Auschwitz
Acordies con testimonios, unu de los sos *pasatiempos* preferíos yera asitiase frente al portón d'entrada de Birkenau, esperando pa ver si dalgún prisioneru xirar pa mirala: quien lo fixera yera lleváu fora del campu y nunca más yera vistu.

En Auschwitz, yera conocida como "la Bestia" y mientres dos años encargar d'escoyer prisioneros pa les cámares de gas, ente otres otomíes. Escoyía dellos prisioneros como mascotes hasta cansase d'ellos pa darréu unvialos a la cámara de gas. Otra *afición* foi escoyer a los neños que diben ser executaos. Foi ella quien creó la famosa orquesta de Auschwitz, compuesta por prisioneros, qu'acompañaba los recuentos diarios, execuciones, seleiciones y tresportes. Tamién robló órdenes, unviando un númberu envaloráu de 500.000 muyeres y neños a les cámares de los campos de Auschwitz I y Auschwitz II.

### Fuxida de Dachau
En payares de 1944, María Mandel foi unviada pal subcampo de Mühldorf, nel campu de concentración de Dachau, onde se quedó hasta mayu de 1945, cuando dexó'l campu al averase los Aliaos.

Fuxó al traviés de les montes del sur de Baviera escontra la so ciudá natal, Münzkirchen (Austria), pero foi atopada.

### Detención y fin de los sos díes
Foi detenida n'Austria el 10 d'agostu de 1945 poles tropes d'Estaos Xuníos, y dempués de diversos interrogatorios, onde quedó constatada'l so intelixencia y la so especial dedicación al trabayu nos campos de concentración, foi estraditada a Polonia. En payares de 1947, dempués de pasar dos años en custodia de los Aliaos de la Segunda Guerra Mundial, foi xulgada por crímenes contra la humanidá por un tribunal de Cracovia y sentenciada a muerte. Foi aforcada el 24 de xineru de 1948, a los 36 años.

## Bibliografía
* Brown, D. P.: *The Camp Women: The Female Auxiliaries Who Assisted the SS in Running the Nazi Concentration Camp System*; Schiffer Publishing 2002; ISBN 0-7643-1444-0.
* Monika Müller: Die Oberaufseherin Maria Mandl, Im Gefolge der SS: Aufseherinnen des Frauen-KZ Ravensbrück. Begleitband zur Ausstellung. Berlin 2007, ISBN 978-3-938690-19-2.
* Ernst Klee: Das Personenlexikon zum Dritten Reich, Fischer, Frankfurt am Main 2007, Aktualisierte 2. Auflage, ISBN 978-3-596-16048-8.
* Hermann Langbein: Menschen in Auschwitz, Ullstein, Frankfurt am Main, Berlin, Wien 1980; ISBN 3-548-33014-2.
* Schäfer, Silke: Zum Selbstverständnis von Frauen im Konzentrationslager. Das Lager Ravensbrück. Berlin 2002
* Mónica G. Álvarez: "Guardianes Nazis. El llau femenín del mal"; Edaf 2012; ISBN 8441432554

## Referencies

## Enllaces esternos

* Biografía Jewish Virtual Library. (n'inglés)