open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Urodynamis taitensis

***Urodynamis taitensis*** ye una especie d'ave cuculiforme de la familia Cuculidae que vive n'Oceanía. Ye la única especie del xéneru ***Urodynamis***. 

## Distribución y hábitat

El koel colilargo cría en Nueva Zelanda y pel hibiernu migra escontra'l norte, a les islles del Pacíficu suroccidental.

## Taxonomía
Foi descritu científicamente pol naturalista suecu Anders Erikson Sparrman en 1787, pero na actualidá la mayoría de los taxónomos encuadrar nel xéneru *Urodynamis.*

## Comportamientu

El koel colilargo practica'l parasitismu de puesta. Les femes ponen los sos güevos nos niales d'otres especies como los mohouas cabecigualda, mohoua cabeciblanco y pipipí. El güevu de koel eclosiona primero que los del güéspede y el pollu emburria fora del nial el restu de güevos. Los pollos de koel colilargo son capaces d'asonsañar les llamaes de los mesmos pollos del güéspede.

## Referencies

## Bibliografía

*Davies, N (2000) *Cuckoos, Cowbirds and Other Cheats* T & A D Poyser, London, ISBN 0-85661-135-2

## Enllaces esternos
Uropelia campestris

La **Columbina colilarga**   o **tortolita vaquera** (***Uropelia campestris***) ye una especie d'ave columbiforme de la familia Columbidae. Ye la única especie dientro del xéneru *Uropelia*.

Ye endémicu de la ecorrexón del Cerrado nel centru y nordeste de Brasil y la vecina Bolivia. El so hábitat natural consiste en Sabanes seques y pacionales estacionalmente húmedos o anubiertos.

## Subespecies
Tien dos subespecies reconocíes: 
* *Uropelia campestris campestris*
* *Uropelia campestris figginsi*

## Referencies

## Enllaces esternos

*BirdLife Species Factsheet.
Upupidae

**Upupidae** ye un cladu d'aves bucerotiformes mesmes del Vieyu Mundu, conocíes vulgarmente como **abubillas**. Según dellos autores, los upúpidos tienen categoría d'orde denomináu Upupiformes (ver Taxonomía de Sibley-Ahlquist).

## Xéneru y especies
La familia de los upúpidos inclúi un solu xéneru, *[[Upupa]]*, con dos especies:

**Xéneru ''[[Upupa]]'':**
**[[Upupa epops]]* Linnaeus, 1758 - Europa, Asia y África
**[[Upupa africana|U. epops africana]]* Bechstein, 1811 - África (dalgunos reconocer como especie plena)
**[[Upupa marginata]]* Cabanis & Heine, 1860 - Madagascar

Amás, conozse una especie de abubilla xigante, *[[Upupa antaios]]*, que vivía na islla Santa Lena y s'escastó hai enforma tiempu.

## Referencies
Urochroa bougueri

***Urochroa bougueri***, *Colibrí nagüiblanco* o *colibrí de Bouguer*  ye una especie d'ave de la familia *[[Trochilidae]]*, única integrante del xéneru ***Urochroa***, que s'atopa en Colombia, Ecuador y el Perú.

## Sinonimia
**Trochilus bougueri*

## Hábitat
Vive nel monte húmedu, los cantos del monte, a lo llargo de ríos y quebraes y en zones con predominiu de vexetación arbustiva, ente 1.500 y 2.800 m d'altitú. 

## Descripción
Mide 13 a 14 cm de llargor y pesa ente 8,5 a 9,2 g. picu llargu, sutilmente decurvado y negru.
Presenta l'envés color verde cobrizu; el cazu y área malar color ablondu; el gargüelu y el pechu son de color azul iridiscente; el banduyu gris parduzu; les coberteres supracaudales cobrices, les infracaudales negres; los llaos y lladrales verde opacu. Les rectrices centrales y esternes son negres y el restu de la cola blanca con marxe gris escuru.

## Alimentación
Aliméntase del néctar suxetandose a les flores coles sos pates. Con frecuencia busca alimentu nos estratos medios y baxos del monte, anque tamién dacuando nel dosel. Ye común reparalu volando sobre el río prindando inseutos, mientres realiza acrobacies.

## Reproducción
Constrúi'l nial en forma de copa, con mofos, liquen y raicines, nuna caña vertical d'un árbol, ente 5 y 12 m sobre'l suelu. La fema pon dos güevos que guara mientres 16 a 18 díes y los pichones abandonen el nial a los 23 a 25 díes.

## Referencies
Uropsalis lyra

***Uropsalis lyra***, tamién denomináu **atajacaminos llira**, **dormión llira** y **guardacaminos llira**, ye una especie d'ave caprimulxiforme de la familia Caprimulgidae que vive en Suramérica.

## Distribución y hábitat
Atópase en pajonales y montes abiertos de los montes d'Arxentina, Bolivia, Colombia, Ecuador, Perú y Venezuela, ente los 800 y 2.100 metros d'altitú.

## Descripción
El machu mide 76 cm de llargor, la fema 25cm. El machu presenta cabeza gris con llixos negros; ollar acoloratáu ablondu sobre la nuca que llega hasta'l pescuezu; envés ablondu a marrón enllordiáu de negru; banduyu ocráceo a marrón motudo de negru; ales negres con barres ablondes; cola acoloratada ablonda con barres negres na base, les plumes esternes bien llargues d'hasta 66 cm de llargu, negres y punta blanca. La fema presenta corona negra con puntos ablondos; primaries negres con manches ablondes nes barbes esternes; cola corita con barres acolorataes y ensin plumes allargaes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Urosticte ruficrissa

El **colibrí puntablanca oriental** (***Urosticte ruficrissa***) ye una especie de colibrí na familia *[[Trochilidae]]*. 

## Distribución y hábitat
Atópase en Colombia y Ecuador. El so hábitat natural son los montes húmedos tropicales o subtropicales de monte.

## Referencies
* BirdLife International 2004. Urosticte ruficrissa. 2006 IUCN Red List of Threatened Species.  Downloaded on 10 July 2007.
## Referencies
Urotriorchis macrourus

El **azor rabilargo**, (***Urotriorchis macrourus***) ye una especie d'ave accipitriforme de la familia Accipitridae y ye la única especie del xéneru ***Urotriorchis***.
Habita nes selves tropicales d'África Occidental y África Central, alredor de tolos países del Golfu de Guinea.

## Referencies

## Enllaces esternos

*globalraptors.org/ ''Urotriorchis macrourus'',  
*birdsoftheworld.org/ ''Urotriorchis macrourus'',
Veniliornis callonotus

***Veniliornis callonotus*** tamién conocíu como carpinteru dorsiescarlata, Carpinteru escarlata  o carpinteru coloráu y blancu, ye una especie d'ave piciforme de la familia Picidae. Habita en montes secos, montes húmedos y carbaes de Colombia, Ecuador y Perú.

## Subespecies
Reconócense dos subespecies:
* *Veniliornis callonotus callonotus* 
* *Veniliornis callonotus major* 

## Referencies

## Enllaces esternos
Uropsalis segmentata

***Uropsalis segmentata*** o *Chotacabras golondrina *, tamién denomináu **dormión llira chicu** o **guardacaminos golondrina** (Colombia), ye una especie d'ave caprimulxiforme, una de los dos pertenecientes al xéneru *[[Uropsalis]]* qu'integra la familia Caprimulgidae. Ye nativu de los Andes en Suramérica.

## Sinonimia
**Hydropsalis segmentatus*

## Distribución y hábitat
Atópase en Bolivia, Colombia, Perú y Ecuador.
Habita en montes húmedos tropicales y subtropicales montanos.

## Sistemática
### Descripción orixinal
La especie *O. segmentata* describióse per primer vegada pol ornitólogu d'Estaos Xuníos John Cassin en 1849 sol nome *Hydropsalis segmentatus*; llocalidá tipo «Bogotá».

### Subespecies
Según la clasificación del Congresu Ornitolóxicu Internacional (IOC) (Versión 4.4, 2014) y Clements Checlist 6.9.

Reconócense 2&nbsp;subespecies, cola so correspondiente distribución xeográfica:

* *Uropsalis segmentata segmentata* (Cassin), 1849) - Colombia (faldeos occidentales de los Andes y Andes orientales) y norte d'Ecuador.
* *Uropsalis segmentata kalinowskii* (Berlepsch & Stolzmann), 1894 - centru de Perú (faldeos de los Andes orientales) y oeste y centru de Bolivia. 

## Referencies

## Enllaces esternos
* Soníos de '''''Uropsalis segmentata''''' en xeno-canto.
Veniliornis dignus

***Veniliornis dignus*** tamién conocíu como **carpinteru buchiamarillo**, carpinteru ventriamarillo o **carpinteru de barriga mariella**, ye una especie d'ave piciforme de la familia Picidae. Habita en montes montanos de Colombia, Ecuador, Perú y Venezuela.

## Subespecies
Reconócense trés subespecies:
* *Veniliornis dignus baezae* 
* *Veniliornis dignus dignus* 
* *Veniliornis dignus valdizani* 

## Referencies

## Enllaces esternos
Veniliornis frontalis

***Veniliornis frontalis*** ye una especie d'ave de la familia Picidae y perteneciente al xéneru *[[Veniliornis]]*. Habita en selves y montes húmedos de monte nel centru-oeste d'América del Sur. 

## Sinonimia
* *Cloronerpes* [sic] *(Campias) frontalis* Cabanis, 1883

### Hábitat y distribución
Distribúise nes selves del centro oeste y sur de Bolivia, nos departamentos de: Cochabamba, Santa Cruz, Chuquisaca, y Tarija, algamando pel sur hasta'l noroeste de l'Arxentina, nes provincies de Salta, Jujuy, Tucumán, y Catamarca. 

Los sos hábitats naturales son selves subtropicales o tropicales de monte o yungas, y otres zones d'altor con montes húmedos degradaos.

## Carauterístiques
El so llargor total ye de 14&nbsp;cm. Dambos sexos son asemeyaos, anque la fema presenta la frente, corona, y nuca pardes puntiaes de blancu, ente que'l machu tien namái la frente parda puntiada de blancu, pos la corona y la nuca son coloraes. L'envés en dambos ye oliva-doráu, con leve barrado blancu. Nes cubiertes alares tamién se presenta'l puntiáu de blancu. El diseñu ventral ye coritu barrado de blancu.

## Costumes
Ye una ave que vive mayormente solitaria o en pareya, diurna, arborícola, d'estratos medios a altos de les selves y montes húmedos de monte. Mientres caltién la so cola sofitada na corteza, percuerre'l tueru en busca d'inseutos, dieta que complementa con frutes. Marca'l so territoriu con llamaos agudos y golpeteos en tueros buecos. El so vuelu ye onduláu y lentu. 

Nidifica en buecos que fura nos árboles, onde asitia güevos de color blancu.

## Taxonomía
Esta especie monotípica describióse orixinalmente por Jean Cabanis nel añu 1883, sol nome de: *Cloronerpes* [sic] *(Campias) frontalis*, con llocalidá típica: «Tucumán, Arxentina».

## Referencies

## Enllaces esternos
Veniliornis kirkii

***Veniliornis kirkii*** ye una especie d'ave piciforme de la familia Picidae, que s'atopa en Brasil, Colombia, Costa Rica, Ecuador, Guyana, Panamá, Perú, Trinidá y Tobagu y Venezuela.

## Hábitat
Viven nel dosel del monte húmedu tropical, monte de galería y árees axacentes de crecedera secundaria, manglares, arbolees, güertos y xardinos arbolaos, xeneralmente per debaxo de los 1.000&nbsp;m d'altitú, pero atopáu en delles partes hasta los 1.700 msnm.

## Descripción
Mide 15 a 16,5&nbsp;cm de llargor y pesa 28 a 30 g. El plumaxe de les sos partes cimeros ye verde oliva, con un llustre doráu a anaranxáu nel llombu y les coberteres alares. La parte trasera de la rabadilla y les coberteres supracaudales son de color coloráu anaranxáu; les remeres y les timoneres son fuscas col cantu verde oliva; el forru de les ales y la base de les remeres presenten un barreteado crema y fusco. El mentón ye abuxada y les partyes inferiores son de color oliva fusco, con barres angostes anteadas enriba y barres más grueses blanques opaques embaxo. El picu ye fusco cola base del quexal gris claru. Les pates son grises.

El machu tien la la cara color oliva fusco, la coroniella y la parte posterior del pescuezu color gris cayuela, cola punta de les plumes de color coloráu, lo que-y da una apariencia llistada; detrás del güeyu presenta rayitas mariellu dorao que s'estiende por detrás de la parte baxa del pescuezu y de los auriculares. La fema presenta la corona y la nuca color marrón escuru y cola punta de les plumes de la nuca color castañu a mariellu.

## Alimentación
Picotia los tueros y cañes pa estrayer bárabos y abeyones pequeños minadores de madera.

## Reproducción
Constrúin el nial nel buecu d'un árbol a un altor del suelu de 3 a 8 m. La fema pon 2 o 3 güevos blancos y brillosos.

## Subespecies
**V. k. kirkii* (Malherbe, 1845): Trinidá y Tobagu y norte de Venezuela.
**V. k. cecilii* (Malherbe, 1849): Colombia, Ecuador, Perú y oriente de Panamá.
**V. k. continentalis* (Hellmayr, 1906): Venezuela.
**V. k. monticula* (Hellmayr, 1918): tepuyes de Venezuela y Brasil
**V. k. neglectus* (Bangs, 1901): Costa Rica y Panamá.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Semeya; *WikiAves*.
Veniliornis maculifrons

***Veniliornis maculifrons*** ye una especie d'ave de la familia Picidae y perteneciente al xéneru *[[Veniliornis]]*. Habita de manera endémica en selves tropicales del sureste de Brasil. 

### Hábitat y distribución
Distribúise de manera endémica nel sureste del Brasil nos estaos de: Bahia, Minas Gerais, Espírito Santo, y Rio de Janeiro. 

Los sos hábitats naturales son selves húmedes tropicales de tierres baxes, y otres zones montiegues tropicales húmedes degradaes.

## Costumes
Ye una ave que vive mayormente solitaria o en pareya, diurna, arborícola, d'estratos medios a altos de les selves y montes húmedos tropicales. Mientres caltién la so cola sofitada na corteza, percuerre'l tueru en busca d'inseutos, dieta que complementa con frutes. Marca'l so territoriu con llamaos agudos y golpeteos en tueros buecos. El so vuelu ye onduláu y lentu. 

Nidifica en buecos que fura nos árboles, onde asitia güevos de color blancu.

## Taxonomía
Esta especie monotípica describióse orixinalmente por Johann Baptist von Spix nel añu 1824, sol nome de: *Picus maculifrons*, con llocalidá típica: «Rio de Janeiro, Brasil».
Forma una superespecie con *[[Veniliornis kirkii]]*, *[[Veniliornis chocoensis]]*, *[[Veniliornis cassini]]*, y *[[Veniliornis affinis]]*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Urosticte benjamini

***Urosticte benjamini***, ye una especie d'ave de la familia *[[Trochilidae]]*. Atópase nes zones húmedes del Topetó bioxeográficu, en Colombia y Ecuador, ente los 600 y 1.600 m d'altitú.

## Sinonimia
**Trochilus benjamini*

## Descripción
Mide ente 7 y 9 cm de llargor; el picu ye rectu y algama 18 mmde llargu. Tien el plumaxe verde metálicu o azul turquesa, bien iridiscente nel gargüelu y la grupa; presenta estría postocular blanca y un característicu parche en forma de media lluna de color fucsia a violeta iridiscente, en parte alta del pechu, bordiáu per una estrecha llinia blanca embaxo. La cola ye curtia y negra, encruciada, col par de plumes centrales con puntes blanques y coloraes visibles penriba. La fema presenta una llarga estría malar blanca, una banda blanco y colorao nel pechu y banduyu blancu con puntiáu verde o azul brilloso; la so cola ye menos encruciada y nun tien amplies puntes blanques nes plumes centrales, sinón terminales blanques nes plumes esternes. 

## Referencies
Veniliornis nigriceps

***Veniliornis nigriceps*** ye una especie d'ave piciforme de la familia Picidae qu'habita nel oeste de Suramérica.

## Descripción
El carpinteru ventribarrado mide ente 16,5 y 18&nbsp;cm de llargu. El plumaxe de les sos partes cimeros ye principalmente de color verde oliváceo. El pileu de los machos ye de color coloráu ente que el de les femes ye negru o gris escuru, según les subespecies. Los sos partes inferiores tán densamente llistaes en blancu y negru, o ablancazáu y verde en dalguna subespecie.

## Taxonomía
Hai trés subespecies:
**V. n. nigriceps*, les femes de la subespecie nominal tienen el pileu negru.
**V. n. equifasciatus*, les sos femes tienen el pileu gris y tienen llistes verdoses nos sos partes inferiores.
**V. n. pectoralis*, les sos femes tienen el pileu gris.

## Distribución y hábitat
Atópase nos montes de monte de Bolivia, Colombia, Ecuador y Perú.

## Referencies

## Enllaces esternos
Veniliornis cassini

El **carpinteru cebra** (Venezuela) (***Veniliornis cassini***), tamién denomináu **pica-pau-de-colar-dourado** (en portugués, Brasil) ye una especie d'ave piciforme perteneciente al xéneru *[[Veniliornis]]* qu'integra la familia Picidae. Ye nativu del nordeste de Suramérica.

## Descripción

El carpinteru cebra mide unos 16&nbsp;cm de llargu. Tien les partes inferiores densamente llistaes en blancu y negru, a lo que debe'l so nome común, ente que les cimeres son de color pardu oliváceo, con dellos llixos blancos nes ales. La so nuca y parte posterior del pescuezu son marielles. Cara abuxada, auriculares estriaos de negru, frente y corona corites. El pileu de los machos ye estriáu de colloráu más intensu na nuca, sicasí'l de les femes ye coritu motudu de mariellu.

## Distribución y hábitat

Atópase en Brasil, Colombia, la Guayana francesa, Guyana, Surinam y Venezuela. Distribuyir dende l'este y sureste de Venezuela (Bolívar, Amazones), les Guayanes, y nordeste de Brasil al norte del Ríu Amazones (este de Roraima y baxu ríu Negro hasta Amapá).
El so hábitat natural ye'l dosel de los márxenes de les selves húmedes tropicales y los montes secundarios hasta los 1500&nbsp;m d'altitú.

## Comportamientu
Vive en pareyes, acompañando bandaes mistes poles copes. Los sos vezos son bien pocu conocíos.
### Alimentación
Aliméntase d'inseutos y los sos bárabos. 
### Reproducción
Fai'l so nial escavando furacos en tueros y cañes seques d'árboles y palmeres, onde deposita los sos güevos blancu y brillosu.

## Sistemática
### Descripción orixinal
La especie *V. cassini* describióse per primer vegada pol naturalista francés Alfred Malherbe en 1862 sol nome científicu *Mesopicus cassini*; llocalidá tipo «Cayenne».
### Taxonomía
Forma una superespecie con *[[Veniliornis kirkii]]*, *[[Veniliornis chocoensis]]*, *[[Veniliornis affinis]]* y *[[Veniliornis maculifrons]]*. De cutiu ye consideráu conespecífico con *chocoensis*, pero difier en detalles de plumaxe, en preferencies de hábitat, aparentemente tamién en vocalización, y ta xeográficamente aislláu polos Andes. Tamién foi consideráu posiblemente conespecífico con *affinis*, con quien se sobrepon llixeramente na distribución; precísense más estudios. Ye monotípicu.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Videos, semeyes y soníos de '''''Veniliornis cassini''''' en The Internet Bird Collection.
* Semeyes y soníos de '''''Veniliornis cassini''''' en Wikiaves. 
* Soníos y mapa de distribución de '''''Veniliornis cassini''''' en xeno-canto.
Veniliornis spilogaster

El **carpinteru enllordiáu** (***Veniliornis spilogaster***), tamién denomináu **carpinteru oliva (o oliváceo) enllordiáu** (Arxentina), **carpinterito barrado** (Paraguái), **carpinterito enllordiáu** (Uruguái), **carpinterito de monte** (Uruguái) o **picapauzinho-verde-carijó** (en portugués, Brasil) ye una especie d'ave piciforme perteneciente al xéneru *[[Veniliornis]]* integráu na familia Picidae. Habita en selves, forestas en galería, y montes húmedos nel este d'América del Sur. 

## Descripción
 
El so llargor total ye de 17&nbsp;cm. Dambos sexos son asemeyaos, anque'l machu tien la corona negra estriada de colloráu ente que na fema ye corita puntiada de blancu. Nel envés son oliváceos barrados de ocráceos, presentando na cabeza llinies blancucies notables, tanto sobre los güeyos como na rexón malar. Frente, cara y gargüelu ablancazaes, auriculares estriaos de negru. El diseñu ventral ye bataraz, anque'l gargüelu ye estriada.
 
## Distribución y hábitat
 
Distribuyir nel sureste de Paraguái; nel este y sur del Brasil nos estaos de: Minas Gerais, Espirito Santo, Rio de Janeiro, São Paulo, Paraná, Santa Catarina, y Rio Grande do Sul; tol Uruguái; y nel nordeste de l'Arxentina nes provincies de: Misiones, Corrientes, y Entre Ríos. 
Los sos hábitats naturales son selves en galería, selves húmedes subtropicales o tropicales de tierres baxes, selves húmedes montanas tropicales o subtropicales, y otres zones montiegues húmedes bien degradaes.

## Comportamientu
Ye una ave que vive mayormente solitaria o en pareya, diurna, arborícola, d'estratos medios a altos de les selves y montes húmedos. El so vuelu ye onduláu y lentu. 

### Alimentación
Mientres caltién la so cola sofitada na corteza, percuerre'l tueru en busca d'inseutos, dieta que complementa con frutes. Acompaña bandaes mistes de vezos esencialmente insectívoros, aprovechando unos pocos frutos como *[[Trema micrantha]]*.

### Reproducción

Empecipia la construcción del nial n'abril n'árboles secos a 6&nbsp;m del suelu. El machu yá foi vistu llevando bárabos d'inseutos al nial en xunu. Una pareya foi reparada copulando n'avientu. Vuélvese territorial mientres la reproducción, afrellando otres aves que s'averen del nial. Belton reparó que la cópula ye n'agostu, mientres Voss rexistró nial en setiembre, dambos en Rio Grande do Sul.
Nidifica en buecos que fura nos árboles, onde asitia güevos de color blancu. Acostubra a dormir nestos buecos mientres tol añu.

### Vocalización
Marca'l so territoriu con llamaos agudos y golpeteos en tueros buecos, la fema respuende con una secuencia de golpeteos más curtia y baxa.

## Sistemática
### Descripción orixinal
La especie *V. spilogaster* describióse orixinalmente pol naturalista alemán Johann Georg Wagler nel añu 1827, sol nome de: *Picus spilogaster*, con llocalidá típica: «Brasil y Paraguái.».

### Taxonomía
Ye monotípica. 

## Referencies

## Enllaces esternos

* Videos, semeyes y soníos de '''''Veniliornis spilogaster''''' en The Internet Bird Collection.
* Semeyes y soníos de '''''Veniliornis spilogaster''''' en Wikiaves.
* Soníos y mapa de distribución de '''''Veniliornis spilogaster''''' en xeno-canto.
Corythaixoides leucogaster

***Corythaixoides leucogaster*** ye una ave bien común d'África na familia de los turacos.

## Descripción
En permediu la especie mide unos 51&nbsp;cm de llargu. Destácase la so llarga cola gris y negra con una banda blanca. El so banduyu ye d'un color blancu maciu. Mientres el vuelu destácase una mancha blanca qu'afaten les sos ales. El picu ye de color negru nos machos y verde claru nes femes.

## Llamada
Les llamaes típiques son un *haa-haa-haa*, nasal, qu'asemeya al balido d'una oveya, y un tonu simple o repitíu *gwa* (o *g'away*). Vuela d'un árbol a otru en grupos, emitiendo les sos llamaes.


File:Corythaixoides leucogaster -Buffalo Springs National Park, Kenya-8.jpg|Machu en Kenya
File:Corythaixoides leucogaster -Kambi ya Tembo, Tanzania-8.jpg|Fema Tanzania
File:Corythaixoides leucogaster -Ethiopia -male-8.jpg|Machu Etiopia


## Referencies

## Bibliografía
* Dale Zimmerman, Birds of Kenya and Northern Tanzania, Princeton University Press, 1999.

## Enllaces esternos
Veniliornis sanguineus

***Veniliornis sanguineus*** ye una especie d'ave piciforme de la familia Picidae que vive nel norte de Suramérica.

## Descripción

Ye un picatueru de pequeñu tamañu, que la so llargor pico cola bazcuya ente los 12 y 13&nbsp;cm. El so llombu y ales son de color coloráu, y la cabeza y partes inferiores son pardu abuxaes, con fines llistes horizontales blanques nel pechu y banduyu. La so cola ye de color pardu escuru. El pileu y la nuca de los machos ye de color coloráu. Les femes son d'un color pardu más claru y escarecen de la franxa colorada na parte cimera de la cabeza.

## Distribución y hábitat

Atópase solo nuna franxa costera d'unos 140–180&nbsp;km d'anchu en Guyana, Surinam y la Guayana francesa. 

Los sos hábitats naturales son les selves húmedes tropicales de rexones baxes y los manglares. Abonda alredor de los plantíos de café.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Galería de semeyes  en VIREO, semeya d'alta resolución
Yuhina torqueola

La **yuhina indochina** (***Yuhina torqueola***) ye una especie d'ave paseriforme de la familia Zosteropidae que vive n'en sur d'Asia.

## Distribución
Estender dende l'estremu oriental del subcontinente indiu hasta l'oeste d'Indochina. Atopar nos montes de monte de les estribaciones orientales del Himalaya, la cordal Arakan, los montes Shan y demás montes aledañas al norte de la península malaya; distribuyíu por Myanmar, Bután, Tailandia, l'este de la India y Bangladex, l'estremu suroccidental de China y l'oeste de Laos.

## Referencies

## Enllaces esternos

* BirdLife International (2012). Yuhina torqueola. Consultáu: 3 de xunetu de 2008.
Zebrilus undulatus

**Zebrilus undulatus** ye una especie d'ave de la familia *[[Ardeidae]]*, monotípica del xéneru *Zebrilus*, que s'atopa en Bolivia, Brasil, Colombia, Ecuador, Guayana francesa, Guyana, Perú, Surinam y Venezuela.

## Hábitat
Vive nel suelu, a la vera de quebraes, regueros y güelgues nel interior del monte, dende'l nivel del mar hasta los 800 m d'altitú.

## Descripción
Mide de 30 a 33 cm de llargor. Envés pardu escuru con barres tresversales corites; pescuezu y pechu color ante escuru brillante. Les partes inferiores son de color ante, con abondosos llixos marrón y negru nel pechu y con motudu menos trupu nel abdome. Primaries y cola negres. La cola tien 10 plumes.

## Alimentación
Aliméntase de pexes pequeños ya invertebraos qu'atopa nel suelu húmedu, escargatando la xamasca del monte o alredor de los charcos de folla nos banzaos pocu fondos. Muévese saltando.

## Reproducción
El nial ye una plataforma circular de poca fondura, arrodiada d'una barrera espinoso y construyío ente los árboles o arbustos, ente 1 y 3 m percima de l'agua. La fema pon un güevu y ye de color blancu.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Zigzag Heron videos, *Internet Bird Collection*
* Zigzag Heron photo gallery  *VIREO* Photo-High Res 
* Photo-High Res.
Zenaida asiatica

La **tórtola aliblanca** o palombu aliblanca (***Zenaida asiatica***) ye una especie d'ave columbiforme de la familia Columbidae que s'atopa nel suroeste de los Estaos Xuníos, en Méxicu, nel Caribe, y n'América Central. Foi introducida na Florida tamién.

## Descripción
La tórtola aliblanca mide hasta 30 cm de llargor. Ye marrón abuxada con una raya blanca nel cantu de cada ala. Mientres el vuelu, estes rayes amuésense como crecientes brillosos. Tien un aniellu de piel azul qu'arrodia cada güeyu y una mancha negra na parte inferior de la cara. Los güeyos y les pates son coloraos. Nun hai enforma dimorfismu sexual nos adultos pero los pichones son más grises, fálten-yos l'aniellu del güeyu, y les pates son parduces.

## Historia natural
Esta especie habita carbes, montes, y desiertos. Atópense frecuentemente en, o cerca de, árees poblaes. La mayoría de les poblaciones de la tórtola aliblanca son migratories. Apáriense y reprodúcense nos Estaos Xuníos mientres el branu y pasen l'iviernu en Méxicu y n'América Central. El so vuelu ye fuerte, rápido, y direutu con aletazos regulares, lo cual ye carauterística de palombos polo xeneral. Estes aves alimentar d'una variedá de granes, frutes, y unos invertebraos. El so cantar ye un arrullu rítmicu: 'Cuuuu-cu-cu----cu-Cuuuuuuú'.

## Subespecies
Conócense trés subespecies de *Zenaida asiatica*:

**[[Zenaida asiatica mearnsi]]* - sur de California, Nuevu Méxicu, Arizona, oeste de Méxicu; isla Tres Maríes.
**[[Zenaida asiatica asiatica]]* - del sur de Texas hasta Nicaragua; Indies Occidentales.
**[[Zenaida asiatica australis]]* - del oeste de Costa Rica al oeste de Panamá.

## Referencies

## Enllaces esternos
Zenaida auriculata

***Zenaida auriculata*** ye una especie d'ave columbiforme de la familia Columbidae mesma de Suramérica. 

## Distribución xeográfica
Vive comúnmente en Suramérica apaeciendo pequeñes colonies en Trinidá y Tobagu y les Antilles Holandeses.

## [[Hábitat]]
Puede atopase en llugares abiertos anque s'afixo perbién a les zones urbanes.

## Anidación
Constrúi un nial pequeñu nun árbol onde pon dos güevos blancos que eclosionen en 12 a 14 díes. Mide 24 cm de llargu.

## Carauterístiques

Los machos presenten coloración celeste na parte cimera de la cabeza y llixera coloración rosada o dorada nel pechu; otru datu importante respectu de los machos ye que realicen un cantar bien peculiar y bien distintu a otres aves.
Les femes presenten color escuru, ye dicir nun tienen tonalidaes distintes al so plumaxe normal y de xacíu nun canten.

## Taxonomía
Reconócense 11 subespecies de *Zenaida auriculata*:
* *[[Zenaida auriculata antioquiae]]* Chapman, 1917
* *[[Zenaida auriculata auriculata]]* (Des Murs, 1847) 
* *[[Zenaida auriculata caucae]]* Chapman, 1922
* *[[Zenaida auriculata hypoleuca]]* Bonaparte, 1855
* *[[Zenaida auriculata jessieae]]* Ridgway, 1888
* *[[Zenaida auriculata marajoensis]]* Berlepsch, 1913
* *[[Zenaida auriculata noronha]]* Sharpe, 1890
* *[[Zenaida auriculata rubripes]]* Lawrence, 1885
* *[[Zenaida auriculata ruficauda]]* Bonaparte, 1855
* *[[Zenaida auriculata vinaceorufa]]* Ridgway, 1884
* *[[Zenaida auriculata virgata]]* Bertoni, W., 1901

## Referencies

## Bibliografía
* Cisneros-Heredia, Diego F. (2006): Notes on breeding, behaviour and distribution of some birds in Ecuador. *[[Bulletin of the British Ornithologists' Club|Bull. B.O.C.]]* **126**(2): 153-164.
* Couve, E. & Vidal, C. (2003): *Aves de Patagonia, Tierra del Fueu y Península Antártcica*. [in Spanish]. http://www.fantasticosur.com. 
* ffrench, Richard; O'Neill, John Patton & Eckelberry, Don R. (1991): *A guide to the birds of Trinidad and Tobago* (2nd edition). Comstock Publishing, Ithaca, N.Y.. 
* Hilty, Steven L. (2003): *Birds of Venezuela*. Christopher Helm, London. 
* Johnson, Kevin P. & Clayton, Dale H. (2000): A Molecular Phylogeny of the Dove Genus *Zenaida*: Mitochondrial and Nuclear DNA sequences. *[[Condor (journal)|Condor]]* **102**(4): 864-870. PDF fulltext 

## Enllaces esternos

*https://avesexoticas.org/tortola/tortola-torcaza/ avesexoticas.org/ *Zenaida auriculata*
Zenaida galapagoensis

La **tórtola de los Galápagos** o **zenaida de Galápagos** (***Zenaida galapagoensis***) ye una especie d'ave de la familia de les tórtolas y palombos (Columbidae) perteneciente al xéneru *[[Zenaida]]*. Ye endémica de les islles Galápagos.

## Sinonimia
* Zenaida galapagoensis galapagoensis  Gould, 1841  
* Zenaida galapagoensis exsul Rothschild & Hartert, 1899 

*Z. g. exsul* distribúise poles islles Wolf y Darwin. *Z. g. galapagoensis* distribúyese pol restu de les islles principales del archipiélagu.

Habita en zones grebes, predreses y pocu arbolaes. La so dieta compónse sobremanera de granes, anque la complementa con invertebraos y flores de cactus.

Ye una de les aves más estrañes del archipiélago. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Zenaida macroura

***Zenaida macroura*** ye una especie d'ave columbiforme de la familia Columbidae que ye natural de les Amériques. La so distribución entiende dende'l sur de Canadá hasta Panamá. Tamién s'atopa presente en Les Bahames y les Antilles Mayores, incluyendo Cuba. 

Conozse como palombu rabiche (Cuba y Rep. Dominicana). Nesti últimu país tamién se conoz como tórtola. Otros nomes comunes: torcaza llanera (Hondures), palombu huilota (Méxicu), tórtola rabuda (Nicaragua), torcaza plañidera (Colombia), palombu rabuda (Costa Rica), tórtola rabilarga y palombu lúgubre.

## Descripción
De tamañu medianu, cola llarga y apuntada, presenta colores grises; gris castañu na cabeza, envés, rabadilla, coberteras de les ales y plumes centrales de la cola, gris escuru nes plumes de vuelu de les ales. El so picu ye negru, les pates y piernes son coloraes.

## Hábitat
Habita en rexones semiáridas de tierres baxes y nos montes, en zones de vexetación decidua, nos pacionales y en zones urbanes. Tiense documentáu hasta los 3200 metros d'elevación.

## En Méxicu
Añera nes rexones del norte y del centru, sur de Baxa California y tamién nel interior, hasta Jalisco y Hidalgo y escasamente en Oaxaca, siendo muncho más numberosa pel hibiernu.

## Subespecies
Conócense 5 subespecies de *Zenaida macroura*:
* *[[Zenaida macroura carolinensis]]* (Linnaeus, 1766) 
* *[[Zenaida macroura clarionensis]]* (Townsend, C.H., 1890)
* *[[Zenaida macroura macroura]]* (Linnaeus, 1758)
* *[[Zenaida macroura marginella]]* (Woodhouse, 1852)
* *[[Zenaida macroura turturilla]]* Wetmore, 1956

## Referencies

*https://avibase.bsc-eoc.org/species.jsp?avibaseid=00124D987C95811B
*http://camajan.blogia.com/2010/041402-tortola-o-paloma-rabiche.php

## Enllaces esternos
Zenaida meloda

***Zenaida meloda*** ye una especie d'ave columbiforme de la familia Columbidae qu'habita nes rexones de Suramérica dende'l sur d'Ecuador hasta'l centru de Chile, y l'oeste d'Arxentina (na provincia de La Rioxa); siendo especialmente común na Mariña de Perú, país onde-y la puede ver con facilidá nes ciudaes costeres, nes cualos ye más común qu'otres especies de palombos. Nun se conocen subespecies.
El so nome provién del cantar melódico *cucu-lí-lí-cu-lí-lí* que la caracteriza.

## Descripción
Ye llixeramente más pequeña que'l palombu común (28 cm). El so cuerpu ye de color gris, qu'oldea coles sos pates acolorataes y col so picu escuru intensu, que la so pigmentación estender hasta arrodiar los sos güeyos (tamién se reparó en tonos azulaos añiles) y tien una mancha negra debaxo de los oyíos. Cuando ta parada na ala amuesa una llinia blanca y al empezar el so vuelu fai sonar les sos ales con un siseo característicu. 
En Chile, esta clase de palombu empezó a reparase nos valles del Norte grande de Chile a fines de la década de los años 1980, pa la década de los años 1990 yá se reparaba en Coquimbo ya interiores de la IV rexón, pa definitivamente reparase na periferia de Santiago metropolitanu a principios del añu 2005 (Caxón del Maipo).

Esta especie carauterizar por emitir un finu cantar nasal qu'executa ensin necesidá d'abrir el picu. El soníu del so cantar anició'l so nome común. Los palombos cuculis son territoriales y los machos suelen ser agresivos na dómina de celu. 
Nidifica a principios de xunetu en naranxales, olivares y acepta pajareras feches pol home, asitia ente unu a dos güevos de color crema d'ente 24 a 34 mm de circunferencia.

## Distribución
El palombu Cuculi atopar dende los Estaos Xuníos a Chile central.

## Referencies

* 
* Cuculí en avesdelima.com
* Palombu d'ales blanques en avesdechile.cl

## Enllaces esternos
Zentrygon albifacies

La **palombu-perdiz cariblanca** (***Zentrygon albifacies***) ye una especie d'ave columbiforme de la familia Columbidae. Ye nativu d'El Salvador, Guatemala, Hondures, Méxicu y Nicaragua. El so hábitat consiste en monte húmedu tropical y subtropical. Nun tien subespecies reconocíes.

## Sinonimia
**Geotrygon albifacies*

## Referencies

## Enllaces esternos
Zentrygon chiriquensis

**'Zentrygon chiriquensis*) ye una [[especie]] d'[[ave]] [[columbiforme]] de la [[familia (bioloxía)|familia]] [[Columbidae]]. Enantes yera clasificada nel xéneru *Geotrygon''.

## Distribución y hábitat
Ye nativa de Costa Rica y Panamá. El so hábitat son los montes húmedos y montes montanos.

## Descripción
Mide de 28 a 30 cm de llargor. Presenta la corona y la nuca grises, el so pechu ye ablondu y tien rayes delgaes como bigotes negros. El plumaxe de les partes cimeres ye de color marrón a acoloratáu. L'iris ye coloráu. Les pates son de color acoloratáu.

Nun tien subespecies reconocíes:

## Referencies

## Enllaces esternos

* BirdLife Species Factsheet.
Zentrygon costaricensis

***Zentrygon costaricensis***, tamién conocida como **palombu-perdiz costarriqueña** ye una especie d'ave columbiforme de la familia Columbidae. Foi clasificada enantes dientro del xéneru *[[Geotrygon]]*.

## Descripción
En permediu mide 28 cm y pesa 320 g. La cabeza, el pescuezu y el pechu son de color gris, la nuca y la parte cimera del llombu tienen un tinte verde, qu'escontra'l banduyu vuélvese color marrón. El llombu, les ales y la cola son de color castañu. La cabeza tien un patrón distintu de mexelles de color gris claro bordiaes percima y per debaxo por rayes negres estreches, que s'estienden un pocu más allá del güeyu, según el parche color ante percima del picu. L'iris ye marrón arrodiáu per un aniellu coloráu delgáu pero perceptible, les pates son de color coloráu coral brillante y el picu marrón claro con una tonalidá acoloratada na base.

## Distribución y hábitat
Ye endémica de Costa Rica y Panamá. El so hábitat consiste de monte húmedu y monte montano. 

Nun tien subespecies reconocíes:

## Referencies

## Enllaces esternos
Zentrygon frenata

***Geotrygon frenata*** ye una especie d'ave columbiforme de la familia Columbidae. 
Ye nativa d'Arxentina, Bolivia, Colombia, Ecuador y Perú. El so hábitat consiste de monte húmedu y montanu. 

## Subespecies
Tien cuatro subespecies reconocíes: 
* *Geotrygon frenata bourcieri*
* *Geotrygon frenata erythropareia*
* *Geotrygon frenata frenata*
* *Geotrygon frenata margaritae*

## Referencies

## Enllaces esternos
Zenaida aurita

***Tortola aurita*** ye una ave columbiformes de la familia Columbidae. Ye'l ave nacional d'Anguila. Suel poner dos güevos.

La tórtola zenaida suel midir ente 28-30 cm y poner dos güevos. Xeneralmente ye oxetu de caza deportiva.

## Referencies

## Enllaces esternos
Zentrygon lawrencii

La **palombu-perdiz de Lawrence** (*Zentrygon lawrencii*),  tamién conocida como **palombu-perdiz morica** o **palombu-perdiz aveseda**, ye una especie d'ave columbiforme de la familia Columbidae.

## Sinonimia
**Geotrygon lawrencii*

## Llocalización y hábitat
Ye endémica de les tierres altes d'América Central, más concretamente de Costa Rica y Panamá. El so hábitat consiste de monte húmedu y monte montano. Nun tien subespecies reconocíes. 

## Referencies

## Enllaces esternos

*BirdLife Species Factsheet.
Xiphidiopicus percussus

***Xiphidiopicus percussus*** ye una especie d'ave endémica de Cuba, al igual que'l so xéneru, del que ye la única especie. Pertenez a la familia Picidae del orde Piciformes. Ye una de les aves más guapes de Cuba.

## Nomes
En griegu *xiphos* ye “espada”, y *idio* ye “propiu” y en llatín *picus* ye “picatueru o picu” ye dicir “picu con espada propia”. *Percussus* en llatín deriva de percutir o cutir, *insulaepinorum* ye “d'Isla de Pinos”, *monticola* ye “del monte”, *gloriae* ye “dedicáu a Gloria”, *cocoensis* ye “de Cayo Coco”.

## Distribución
Ye común en toa Cuba, pero namái ye frecuente n'árees montiegues. Pueden ser montes secos, de pinos, semicaducifolios, o costeros.

## Subespecies
* *X. p. percussus*, ( Temminck), 1826, de la Isla de Cuba y munchos cayos.
* *X. p. insulaepinorum*, Bangs, 1910, d'Isla de la Mocedá
* *X. p. monticola*, Garrido, 1971, de Cupeyal, Baracoa, en Guantánamo.
* *X. p. gloriae*, Garrido, 1971, de Cayo Cantiles
* *X. p. cocoensis*, Garrido , 1978 , de Cayo Guillermo

## Descripción
Miden unos 23 cm de llargu (la fema llixeramente más pequeña). El llombu ye verde oliváceo intensu y el pechu y el banduyu son mariellos con rayaos llonxitudinales escuros que nel abdome consolidar a los llaos formando bandes negres. La cabeza ye blanca pelos llaos con una banda negra detrás del güeyu, y la corona (dende la frente a la nuca) nel machu ye colorada y na fema ye rayada de negru y blancu delantre y colorada detrás. Nel gargüelu embaxo y la parte alta del pechu tienen una mancha colorada. El picu ye azuloso, l'iris del güeyu coloráu y les pates gris-verdoses. El neñones tienen l'envés mas opacu, el gargüelu y pechu altu negros y la corona colorada. 

Les sos voces de reclamu suenen “tajá” y “roán” o “jorr” repitíes. Anden en bandos pequeños o apareyaos. Vuelen sonoramente a diferencia de los otros carpinteros cubanos. Picotien los tueros, con golpes que tamborilean. Busquen el so alimentu debaxo de la corteza y ente les cañes y fueyes ensin baxar nunca al suelu. Son bien activos y axilosos. Pueden parase nes cañes en posiciones invertíes. Comen inseutos, bárabos y xaronques pequeñes, y tamién pequeños frutos.

## Niales
Nidifican ente xineru y agostu. Faen los sos niales escavando en tueros d'árboles muertos o vivos, a más de 2 metros del suelu, un fuexu d'entrada circular pequeña, afondáu escontra baxo. En marzu ponen de 3 a 4 güevos blancos que miden 2,7 cm de llongura por 2 cm d'anchu. El soníu del vuelu ye la señal de recambiu por que la pareya que guara sala del nial.

## Ver tamién
* Aves en Cuba

## Referencies

* García, F. (1987). Les Aves de Cuba. Especies reinales. Subespecies reinales. Tomos I y II. Editorial Xente Nuevo, L'Habana. 207 pp.

* Garrido, O.H.; Kirkconnell, A. (2000). Birds of Cuba. Helm Field Guides, Londres. 253 pp.
Zoonavena grandidieri

***Zoonavena grandidieri*** o **rabitojo malgax** (**andarón malgax**), ye una especie d'ave apodiforme de la familia Apodidae.

Vive nes islles Comores, en Madagascar y na islla de Mayotte. El so hábitat son los montes húmedos y de viesca de galería y aliméntase de too tipu d'inseutos voladores, de normal volando en grupos de más de 15 individuos.

## Referencies

## Enllaces esternos

*datazone.birdlife.org/ ''Zoonavena grandidieri'',
Zoonavena sylvatica

El ***Zoonavena sylvatica***, **andarón indiu** o **rabitojo hindú**(***Zoonavena sylvatica***) ye una especie d'ave apodiforme de la familia Apodidae.

Vive na mariña suroeste y nel centru de la India y al sur del Himalaya, n'altitúes d'hasta 1&nbsp;700&nbsp;m sobre'l nivel del mar. Habita en montes y aliméntase de too tipu d'inseutos, siendo frecuente velos alimentase en grupos d'hasta 50 individuos y tamién sobre llagos y cursos d'agua sele.

Mide unos 11&nbsp; de llargor, 14&nbsp;cm de valumbu y pesa alredor de 18&nbsp;gr.

## Referencies
Zoonavena thomensis

El **andarón de São Tomé** (***Zoonavena thomensis***) ye una especie d'ave apodiforme de la familia Apodidae. 

## Distribución
Ye endémicu de Santu Tomé y Príncipe. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Presidente d'Arxelia

**Presidente d'Arxelia** ye'l cargu del xefe d'estáu d'Arxelia, que tamién ye'l comandante en xefe de les fuercies armaes del país. Preside'l Conseyu de Ministros y el Conseyu d'Alta Seguridá d'Arxelia.

La eleición del presidente d'Arxelia faise cada 5 años y esiste una llimitación constitucional pa que nenguna persona ocupe'l cargu mientres más de dos mandatos. Escueye a un terciu de la cámara alta del poder llexislativu, el Conseyu de la Nación, mesmo qu'al primer ministru, que sirve como xefe del gobiernu.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina web oficial de la República d'Arxelia
Alberto Suárez Laso

**Alberto Suárez Laso**  ye un atleta asturianu de categoría paralímpica T12 que participa en carreres de llarga distancia: 5.000 metros, 10.000 metros, media maratón y maratón. Tien un record mundial en maratón de categoría T12 masculín, ganando l'oru nos Campeonatos Mundiales d'atletismu IPC de 2011 y nos Xuegos Paralímpicos de branu de 2012.

## Personal
Suárez nació'l 19 d'avientu de 1977 en Riosa, Asturies. Vive n'Uviéu, Asturies.

Suárez ganó'l premiu a los valores humanos nos Premios al meyor deportista asturianu 2011 organizaos pola Asociación de la Prensa Deportiva asturiana. En 2012, ganó'l premiu al meyor atleta masculín de la Asociación de la Prensa Deportiva asturiana.

## Atletismu
Suárez ye un corredor ciegu de categoría T12, que dacuando cuerre escontra atletes sin discapacidaes. Compitió nos Campeonatos Mundiales d'atletismu IPC de 2011 en Christchurch Nueva Zelanda. Foi unu de los dos competidores del equipu español na maratón, onde acabo primeru algamando un record mundial con un tiempu de 2.28:10. Tamién acabó terceru na carrera de 10.000 metros T12 masculín.

Suárez competió nos Xuegos Paralímpicos de branu de 2012, acabando primeru na maratón masculina T12 y 6ᵘ na carrera de 5.000 metros masculín T12. His first place was Spain's eighth first place of the Games. Acabó la maratón con un tiempu de 2:24.50, nuevu record de los Xuegos Paralímpicos y record mundial. El 19 de febreru de 2012 en Sevilla ameyoró'l tiempu a 2:23:23.

## Referencies

## Otros sitios web
* Entrevista en Wikinews
* Alberto Suárez Laso en Twitter
Francisco Javier Suarez Regueiro

**Francisco Javier Suarez Regueiro**  ye un ciclista asturianu con discapacidá visual. Participó como ciclista nos Xuegos Paralímpicos de branu de 2000, onde algamó un tercer puestu na categoría de tándem en ruta.

## References

## Enllaces esternos
Ana Belén Bernardo Zamora

**Ana Belén Bernardo Zamora**  ye una nadadora paralímpica asturiana de categoría S10 (falta o nun pue usar un brazu o pierna baxo'l coldu o la rodiella). Participó nos Xuegos Paralímpicos de branu de 1992 en Barcelona, onde quedó segunda na carrera de 100 metros mariposa, tercera en 400 metros llibres, y tamién tercera na carrera de 4 x 100 metros relevos estilos. Nos Xuegos Paralímpicos de branu de 1996, n'Atlanta, acabó nel tercer puestu na carrera de 100 metros mariposa, lo mesmo que na carrera de 4 x 100 metros relevos estilos. 

## Palmarés internacional




## Referencies

## Enllaces esternos
Blaise Pascal

**Blaise Pascal**  foi un matemáticu, físicu, filósofu cristianu y escritor francés. La so contribución a la matemática y a la historia natural inclúin el diseñu y construcción de calculadores mecániques, amás d'aportes a la teoría de la probabilidá, investigaciones en rellación colos fluyíos y l'aclaración de conceutos de "presión" y "vacíu". Nel añu 1654, ya llueu d'una esperiencia relixosa, Pascal abandona la matemática y la física pa dedicase namás qu'a la filosofía y la teoloxía, d'onde surden los llamaos *Pensées*, obra qu'en 1670 se publica col títulu de *Pensées sur la religion et autres sujets* («*Pensamientos sobre la relixón y otros temes*»).

## Referencies

## Enllaces esternos
Hexanchus griseus

El  ye una especie de tiburón de la familia Hexanchidae. Habita les agües fondes, columbráu a fondures próximes a los 2000 m, qu'apenes evolucionó de los sos ancestros del periodu Xurásicu hai unos 190 millones d'años.

## Descripción
Les sos seis apertures branquiales a cada llau de la cabeza, más próximes ente sigo na zona ventral, indiquen que n'efeutu trátase d'un escualu bien primitivu, pues les especies de tiburones más evolucionaos presenten cinco apertures branquiales.

El bocadulce llega a midir hasta 4,8 m de llargor y pesar más de 1000 kg -el mayor exemplar prindáu rondó los 1000 kg nes mariñes d'Alicante-.. Tien un cuerpu robezu y la cabeza ancha y achaplada cola cara curtia y arrondada. La boca, ventral y arrondada, tien los dientes del quexal cimeru nuna filera, y los del quexal inferior, en 6 fileres, con forma de peñe.

Los sos güeyos son grandes, elípticos y verdosos, fluorescentes en vida y ensin membrana nictitante, anteriores a la boca. Tien una aleta dorsal atrasada, próxima al caudal. El so color ye pardu buxu o verdosu, con banduyu más pálidu y aletes escures, lo que lu dexa mimetizase nes escures agües de les fondures.

## Distribución y hábitat
Trátase d'una especie de vezos solitarios y d'ambientes bentónicos amestaos a les agües de les plataformes continentales ya insulares. Atópase-y nes mariñes oceániques tropicales y templaes -dende Islandia a Namibia, tando presente nel Mediterraneu- a fondures d'hasta 1875 m, anque en determinaes dómines del añu, xube pela nueche hasta ambientes mariniegos, y ye posible velu a pocos metros de la superficie.

## Comportamientu
Nun ye una especie peligrosa pal ser humanu, y los escasos ataques rexistraos a humanos foron porque lu provocaron primeramente. La so carne comercialízase fresco o conxelao pa consumu -anque considérase semitóxica polos sos fuertes efeutos laxantes- y tamién pa producción d'aceite y alimentación de peces.

### Alimentación y reproducción
Aliméntase de pexes, crustáceos, otros tiburones, y tamién puede presentar vezos carroñeros. Les femes son fértiles al llegar a los 4,5 m y los machos a los 3,6 m. La dómina de reproducción ye ente ochobre y mayu. Ye un tiburón ovovivíparu, pudiendo tener de 20 a 100 embriones ente los que se produz canibalismu intrauterín. Los naciellos miden unos 70 cm.

## Ver tamién
* Taxonomía de los tiburones
* *Hexanchus nakamurai* (Tiburón de seis agalles de güeyu grande)

## Referencies

## Bibliografía
* El léxico de la fauna marina en los puertos pesqueros de Asturias Central, Emilio Barriuso, Uviéu 1986. IDEA. 

## Enllaces esternos
Llista de presidentes del Parllamentu de Cataluña

El **presidente del Parllamentu de Cataluña** representa esta institución y ye responsable de facer cumplir el reglamentu y caltener l'orde y la educación mientres les sesiones parllamentaries. Tamién preside la mesa del Parllamentu, compuesta por dos vicepresidentes y cuatro secretarios. La mesa asiste al presidente nes sos funciones, y el presidente pue delegar dalgunes de les sos funciones nos vicepresidentes. Resulta elixíu por votación direuta ente los diputaos que componen la cámara.

## Llista

 

## Ver tamién
* Parllamentu de Cataluña
* Mesa del Parllamentu de Cataluña

## Referencies

## Enllaces esternos
Johann Joachim Winckelmann

**Johann Joachin Winckelmann**  foi un arqueólogu ya historiador del arte alemán, consideráu como'l fundador de la Historia del Arte y de la arqueoloxía como una disciplina moderna. Resucitó la idea d'una sociedá helénica que tuviere como base estética l'ideal griegu de la *kalokagathia*. Al considerar que l'arte clásicu, griegu y romanu, consiguieren la perfeición, piensa que ye necesario que seya recuperáu, convirtiéndose asina nún de los grandes teóricos del Neoclasicismu. La so obra maestra, la *Geschichte der Kunst des Altertums* (*Historia del arte de l'Antigüedá*), que se publica en Dresde n'avientu de 1764 -con fecha de 1763-, considérase la so contribución más importante pal estudiu de les obres d'arte de l'Antigüedá.

## Referencies

## Enllaces esternos