Victor Vasarely

Foi consideráu de cutiu como'l padre del op art.

Empezó a estudiar medicina n'Hungría, pero dexó la carrera al cabu de dos años. Interesóse entós pol arte astracto y pola escuela de Muheely (principios de la Bauhaus), fundada en Budapest (Hungría) por un alumnu de la Bauhaus. Atraxéron-y Mondrian y Malévich ya interesóse pola astronomía.

Treslladóse a París de primeres de los años 1930 y ellí trabayó como grafista. Nesta ciudá desenvuelve'l so primer trabayu mayor, *Zebra*, que se considera anguaño la primer obra d'Op art. Mientres los dos décades siguientes, Vasarely desenvolvió un modelu propiu d'arte astracto xeométricu, con efeutos ópticos de movimientu, ambigüedá de formes y perspectives, ya imáxenes inestables. Utilizó diversos materiales pero usando un númberu mínimu de formes y de colores. Tenía considerancia pola pintura mesurada, reposada, racional y sele (redes, trames).

A pesar d'esta aparente monotonía, tien una llarga evolución y diverses etapes na so producción artística:
* va intentar da-y a les sos esperiencies artístiques una base exacta, científica y teórica.
* 1929-1939: trabayos publicitarios con efeutos ópticos
* 1939-1948: "periodu menstrual" investigaciones previes al Op Art.
* 1948: "Astracción memética"
* 1948- 1958: "Periodu Blancu/negru: considerar los meyores colores pa trescender al traviés de la fotografía, y porque son los meyores pa consiguir l'efeutu post- retiniano. Hai 3 tipos d'obres:
A) Fotografismos: fotografíes y dibuxos qu'amplía B)
Fondes cinétiques: sobre plásticu (plexiglás) en planches pintaes y yustapuestes dexando una pequeña distancia.
C) unidaes plástiques blanques y negres: cuadráu, rombu, círculu y elipse.

* 1959-1964: "Folclor planetariu"
* 1964: "homenaxe al Hexágonu"
* Últimu periodu: "periodu de les series" C.T.A: nome de les ondes que producen los planetes y estrelles, círculos y colores plata, oru y avisiegos.

El so trabayu dio-y fama internacional y recibió dellos premios prestixosos.

En 1976 crea un centru d'investigación arquitectónica en Aix-en-Provence y dos museos "didácticos" Vasarely, en Gordes onde foi lleváu por Jean Deyrolle (1970) y n'Hungría en Pécs (1976). Morrió a los 91 años.

El muséu Vasarely n'Hungría contién una importante coleición de les sos obres, lo mesmo que de otros munchos artistes d'orixe húngaru que trabayaron nel estranxeru. Ye'l padre del artista Yvaral, autor d'obres d'esi mesmu estilu.

## Vida y trabayu

Vasarely nació en Pécs y creció de piesšťany (entós Pöstyén) y Budapest, onde en 1925 empezó estudios de medicina na Universidá de Budapest. En 1927 abandonó la medicina p'aprender la pintura académica tradicional na Podolini priváu Volkmann Academia. En 1928/1929, matricular en Műhely Sándor Bortnyik's (lliteralmente, "taller", na esistencia hasta 1938), de siguío, llargamente reconocíu como'l centru d'estudios de la Bauhaus en Budapest. Escasu d'efeutivos, la Műhely nun podía ufiertar a tolos alumnos aquello que na Bauhaus ufiertábase. Nel so llugar, centró les sos enseñances nes artes gráfiques aplicaes y el diseñu tipográficu. 

En 1929 pintó'l so Estudiu Azul con una muyer bien guapa y Verde d'Estudiu.guiy En 1930 cásase cola so compañera estudiante Claire Spinner (1908-1990). Xuntos tuvieron dos fíos, André y Jean-Pierre. En Budapest, trabayó nuna empresa de rodamientos de boles na contabilidá y el diseñu de cartelos publicitarios. Victor Vasarely convertir nun diseñador gráfico y artista de cartelos mientres la década de 1930, que combina los patrones ya imáxenes orgániques ente sigo.
Obres d'arte al campu Vasarely na ilesia de Palos en Pécs.

Vasarely dexó Hungría y establecióse en París en 1930 trabayando como artista gráficu. Equí desenvuelve'l so primera mayor trabayu,cebra,que se considera la primer obra del op art. Desenvuelvo un modelu propiu del arte astracto xeométricu utilizando diversos materiales pero usando un numbero mínimu de formes y colores. 

Y como consultor creativu nes axencies de publicidá Havas, Draeger y Devambez (1930-1935). Les sos interacciones con otros artistes mientres esti tiempu yeren llindaes. Xugó cola idea de l'apertura d'una institución modelu del Műhely Sándor Bortnyik y desenvueltu un material d'enseñanza pa ella. Dempués de vivir na so mayoría n'hoteles baratos, establecer en 1942/1944 en Saint-Céré nel departamentu de Lot. 

Dempués de la Segunda Guerra Mundial, abrió un taller en Arcueil, un suburbiu a unos 10 quilómetros del centru de París (nel Val-de-Marne departamentu de la rexón de Île-de-France). En 1961 finalmente establecióse en Annet-sur-Marne (en Seine-et-Marne département).

Dalgunes de les sos obres son:

* 1929-1944: Los primeros gráficos: Vasarely esperimentáu con efeutos de testura, la perspeutiva, solombres y lluces. Los sos primeros resultaos periodu gráficu n'obres como cebres (1937), Xunta d'Axedrez (1935), Chica y el poder (1934).

* 1944-1947: les Fausses Rutes - Pel camín equivocáu: Mientres esti periodu, Vasarely esperimentáu con cubista, la pintura futurista, espresionista, simbolista y surrealista, ensin desenvolver un estilu únicu. Dempués, él dixo que taba nel camín equivocáu. Espunxo les sos obres na galería de Denise René (1946) y la Galería René Breteau (1947). Escritura de la introducción del catálogu, Jacques Prévert Vasarely asitiáu ente los surrealistes. Prévert crea'l términu imaginoires (imáxenes + noir, negru) pa describir les pintures. Autorretratu (1941) y el ciegu (1946) tán acomuñaos con esti periodu.

* 1947-1951: Desenvolvimientu de l'astracción xeométrica (arte óptico): A lo último, Vasarely atopó'l so propiu estilu. El desenvolvimientu de la superposición lleven el nome del so patrimoniu xeográficu. Denfert referir a les obres influyíes poles parés d'azulexos blancos de la Denfert París - Estación de metro Rochereau. Elipsoide guijarro y conches atopaes mientres unes vacaciones en 1947 na mariña bretona en Belle Ile inspiró-y a la Belles-Islles obres. Dende 1948, Vasarely, polo xeneral pasaba los meses de branu en Gordes, en Provenza-Alpes-Côte d'Azur. Ellí, les cases cúbiques, llevar a la composición del grupu d'obres etiquetaes Gordes / Cristal. Trabayó nel problema de los espacios vacíu y llenu nuna superficie plana, según la visión estereoscópica.

* 1951-1955: les imáxenes cinétiques, negru, fotografíes en blancu: Dende'l so Gordes obres que desenvolvió les sos imáxenes cinemátiques, superpuestu paneles de cristal acrílicu crear una dinámica, en movimientu impresiones en función del puntu de vista. Nel periodu blancu-negru, combinó los marcos nun solu panel por aciu la transposición de fotografíes en dos colores. Homenaxe a Malévich, un mural de cerámica de 100 m² afata la Ciudá Universitaria de Caracas, Venezuela, que ye co-diseñáu en 1954 col arquiteutu Carlos Raúl Villanueva, ye una obra importante d'esti periodu. L'arte cinético florió y obres de Vasarely, Calder, Duchamp, Man Ray, Sotu o Tinguely, fueron exhibíes na galería Denise René, sol títulu Le Mouvement (El Movimientu). Vasarely publicó'l so Manifiestu mariellu. Basándose na investigación de los constructivistas y los pioneros de la Bauhaus, postuló que la cinética visual (cinétique plastique) basar na perceición del espectador que se considera l'únicu creador, xugando coles ilusiones óptiques.

* 1955-1965: planétaire Folclor, permutaciones y l'arte de serie: El 2 de marzu de 1959, Vasarely, patentó'l so métodu de plastiques xune. Les permutaciones de les formes xeométriques cortar d'un cuadráu de color y reorganizáronse. Trabayó con una paleta puramente definíos de colores y formes (trés coloraes, trés verdes, trés azules, dos violetes, dos mariellos, negru, blancu, gris, tres círculos, dos places, dos rombos, dos rectángulos de llargu, un triángulu, dos los círculos de diseición, seis puntos suspensivos) que más tarde ampliada y numberaos. Fora d'esti alfabetu plásticu, qu'empezó l'arte de serie, una permutación infinita de formes y colores, ellaboraos polos sos asistentes. (El procesu creativu ye producida por preseos normalizaos y los axentes impersonales que cuestiona la singularidá d'una obra d'arte). En 1963, Vasarely presentó la so paleta al públicu sol nome de planetaire Folclor.

* 1965 -: Hommage à l'Hexagone, Vega: L'homenaxe a la serie d'hexágonu ta compuestu de tresformamientos ensin fin de mozquetes y l'aliviu d'añader les variaciones de color, la creación d'un móvil perpetuu d'ilusión óptica. En 1965, Vasarely incluyir nel Museum of Modern Art exhibition "El Güeyu de Respuesta", creáu so la direición de William C. Seitz. La so serie Vega xuega coles redes esférica hinchadura crear una ilusión óptica de volume. N'ochobre de 1967, el diseñador Will Burtin Vasarely convidó a faer una presentación a la Visión Burtin '67 de la conferencia, celebrada na Universidá de Nueva York.

El 5 de xunu de 1970, Vasarely, abrió'l so primer muséu dedicáu más de 500 obres nun palaciu renacentista en Gordes (zarráu en 1996). Una de les principales foi'l segundu Fundación Vasarely en Aix-en-Provence, un muséu allugáu nuna estructura separada, especialmente diseñáu por Vasarely. Foi inauguráu en 1976 pol presidente francés Georges Pompidou. Lamentablemente el muséu alcuéntrase en mala traza, dalgunes de les pieces espuestes fueron estropiaos por una fuga d'agua dende'l techu. Amás, en 1976 el so gran cinemática oxetu Georges Pompidou foi instaláu nel Centru Pompidou de París y el Muséu Vasarely, allugáu nel so llugar de nacencia en Pécs, Hungría, establecer con una donación importante d'obres de Vasarely. En 1982 154 serigrafíes especialmente creaos fueron llevaos al espaciu pol astronauta Jean-Loup Chrétien, a bordu de la nave espacial francesa Soviética Salyut 7 y más tarde vendíu pal beneficiu de la UNESCO. En 1987, el segundu muséu de Vasarely húngaru establecer nel Palaciu Zichy en Budapest, con más de 400 obres.

## La Fundación Vasarely

Claire y Víctor Vasarely fundaron en 1971 la Fundación Vasarely, una institución ensin ánimu d'arriquecimientu, reconocida como d'utilidá pública. Esta fundación recibió a lo llargo de la so vida numberoses donaciones.

## Gallardones
* 1964: Premiu Guggenheim
* 1970: Caballeru de la Orde de la Lexón d'honor
* Art Critics Prize, Bruxeles
* Medaya d'oru na Trienal de Milán

## Bibliografía
* Diehl, Gaston: Vasarely. Budapest : Corvina, 1973. 99 o. (El volume consta de 52 figures en color y 22 en blancu y negru).
* Julia M. Busch|Busch, Julia M., ''A Decade of Sculpture: the New Media in the 1960s'' (The Art Alliance Press: Philadelphia; Associated University Presses : London, 1974) ISBN 0-87982-007-1
* Madalena Holzhey, *Vasarely* (Taschen: 2005) ISBN 3-8228-3908-6
* Robert C. Morgan, "Vasarely". New York: George Braziller, 2004
* Frank Popper, *Origins and Development of Kinetic Art*, Studio Vista and New York Graphic Society, 1968

## Referencies

## Enllaces esternos

* (en francés) (n'inglés) (n'alemán) Sitio de l'Asociación pa la defensa y la promoción de la obra de Vasarely
* Sitio de la Fundación Vasarely
* Videu en YouTube