Esquí alpín

L**'esquí alpín** ye una de les modalidaes del deporte conocíu como esquí. Empezó a practicase nos Alpes, d'ende que reciba esti nome. Nes competiciones l'oxetivu ye realizar el descensu nel menor tiempu posible, siguiendo un trazáu tropezosu marcáu por unes balices especiales llamaes puertes.

El Campeonatu Mundial d'Esquí Alpín apostar dende 1931 y la Copa del Mundu d'Esquí Alpín dende 1966. Pela so parte, l'esquí alpín incorporar al programa de los Xuegos Olímpicos en 1936.

## Historia
L'esquí modernu atribuyir a Sondre Nordheim creador de la téunica Telemark, faciendo d'esta actividá una nueva modalidá deportiva. Gracies al fenómenu de la emigración dexaría de ser una actividá esclusiva de los países nórdicu y alpín.

L'exércitu tamién tien parte de culpa na evolución d'esti deporte yá que se crean batallones de monte, introduciéndose cambeos nes suxeciones, cuña, fixaciones ya inclusive s'asitien los cantares metálicos nel añu 1930.

A partir del añu 1950 siguen apaeciendo nueves meyores téuniques como la piquera de seguridá o esquíes más curtios. Les meyores nel material y l'apaición d'estaciones d'esquí faen crecer l'afición de la práutica del esquí consiguiendo amontar el númberu d'aficionaos d'esti deporte nel mundu.

Yá nel sieglu XXI siguen apaeciendo nuevos materiales, nueves téuniques y nuevos diseños nos esquíes como pue ser el *[[carving]]*. Les estaciones d'esquí tamién siguen ameyorando los sos servicios pa ufiertar más seguridá y meyor nieve mientres más tiempu con nuevos remontes especiales pa debutantes, telesillas desembragables, meyores sistemes de innivación artificial y meyor maquinaria pal acondicionamientu de les pistes.

### Historia del esquí n'España
N'España l'afición a esta actividá llegó sobre l'añu 1903 empezar a prauticar nel Puertu de Navacerrada en Madrid. Años más tarde, grupos d'aficionaos, autodidactes na so mayoría, practiquen esti deporte en La Molina, Candanchú, Valgrande-Payares, Sierra Nevada, Puertu de Navacerrada, y otros llugares que más tarde se convertirán n'estaciones d'esquí.

Mientres la Guerra Civil Española dambos bandos crearon unidaes militares d'esquiadores na que se formaba a los soldaos pal usu de los esquís. Tres la guerra, en 1939, volver# a entamar la práutica del esquí ente los aficionaos pero'l material yera cuasi inesistente, amenorgándose al producíu por dellos artesanos.

Dos años más tarde, en 1941, fúndase la Federación Española d'Esquí (enantes yá se creara la Federación Catalana de Deportes d'Iviernu o FCEH), provocando una crecedera na afición d'esti deporte y nel nivel de los aficionaos gracies a la llegada d'especialistes del deporte veníu del centru d'Europa. En 1943 inaugúrase'l primer remonte mecánicu de toa España na estación de La Molina.

Un grupu de diplomaos y aficionaos provenientes de la Escuela Militar de Monte de Jaca crean la escuela d'esquí de Candanchú en 1958 convirtiendo tol valle d'Aragón nuna zona na que l'afición a esti deporte creciera llargamente.

En 1961 créase la Compañía d'Esquiadores Escaladores de Viella del Exércitu de Tierra, treslladada nel añu 2000 a Jaca. Esta unidá dispón de los medios materiales ya instrucción fayadizos equiparables a los de cualesquier otra unidá moderna d'esquiadores.

## Material d'esquí alpín

L'equipu básicu, anque con delles variaciones, ye similar pa toles formes d'esquí. Los esquíes tán fabricaos con franxes de madera, metal o materiales sintéticos, que dexen acoplase a unes botes diseñaes pa ello. La unión consíguese al traviés d'unos dispositivos llamaos atadures o fixaciones, que dexen regular la fuercia de la gabita. La superficie de soler del esquí ye de materiales bien resistentes y esnidiosos, y caltiénense cola aplicación de ceres especiales qu'aumenten la velocidá de deslizamiento, dependiendo de les condiciones de la nieve. Los esquíes son de distintu llargor acordies con l'altor. El so anchor tamién varia dende 7 hasta 10 cm nel estremu delanteru (espátula), estrechar llixeramente escontra'l centru y vuelven enanchase un pocu escontra l'estremu traseru (cola). La espátula suel tar curvada escontra riba pa evitar clavase na nieve. Los esquíes de la modalidá alpina son más curtios y anchos que los utilizaos pa la modalidá de fondu.

Les botes, de suela plana, son una parte importante del equipu; pal esquí alpín úsense botes de cueru ríxidu o plásticos especiales y pal esquí nórdicu utilícense materiales más llixeros y flexibles cola parte cimera de cueru o nailon. Na modalidá alpina les atadures suxeten les botes pola piquera y el talón con unos mecanismos qu'apurren flexibilidá y seguridá, y salten en casu de cayida, dexando que se desganche la bota. Pal esquí de fondu engabítense namái na piquera, dexando llibre'l talón pa dexar el movimientu enriba y embaxo nel reblagu. Los cayaos —que suelen tener un llargor ente 1,2 y 1,5&nbsp;m— usar pa caltener l'equilibriu y facilitar los movimientos. Tán fechos d'un tubu llixeru, metal o fibra, y tienen puños y correes pa facilitar l'agarre, según un pequeñu discu na punta pa sofitase na nieve.

## Especialidaes d'esquí alpín

### Descensu

**La competición:**
La competición consta de tres díes. Nel primeru los participantes esaminen la pista y el trazáu pa conocer les carauterístiques xenerales. El segundu día los competidores tienen derechu a faer una baxada d'entrenamientu pol mesmu trazáu en que se va celebrar la competición. El tercer día celébrase la competición en sí mesma. Los tiempos tán davezu ente 1:30 (minutu y mediu) y 2:30.

**La pista:**
La pista de descensu tien de tar homologada pola Federación Internacional d'Esquí (FIS) y tien de tar dafechu abarganada pa torgar la entrada a toa persona ayena a la competición y pa garantizar la integridá de los participantes en casu de cayida. Dende 2003 (aproximao) la FIS obliga a los organizadores a "pintar" llinies azules pa emponer a los esquiadores y por que puedan ver el relieve de la pista en zones con solombra. La nieve blando pue ser peligrosa poles posibles acumuladures de nieve que puede provocar, por esta razón los organizadores utilicen productos químicos o rieguen (lliteralmente) la pista pa endurecer. Les puertes utilizaes son toes del mesmu color (de normal coloraes anque n'ocasiones azules) y les banderes son d'un tamañu mayor que nes otres disciplines pa facilitar la visión de los competidores.

**Equipamientu:**
L'usu del cascu ye obligatoriu. Los esquís utilizaos tienen de tener una midida mínima de 215&nbsp;cm pa homes y 210&nbsp;cm pa muyeres (anque pueden llegar a midir 225&nbsp;cm) y con un radiu de xiru non inferior a 45&nbsp;m. Estos llargos esquís caracterícense tamién por tener la espátula menos llevantada pa ser más aerodinámicos. L'incumplimientu de dalguna d'estes regles supón la descalificación del competidor. Amás los palos utilizaos son curvados por que se acoplen meyor al cuerpu cuando se vaya en posición de "güevu", cola que pueden llegar a algamar los 140 - 150&nbsp;km/h(schuss).

**El descensu nel circuitu de copa del mundu:**
Los descensos son les pruebes más siguíes del circuitu de la copa del mundu. Los más prestixosos son el descensu de Kitzbuehel (Austria), más conocíu como la "Hahnenkamm", el descensu de Wengen (Suiza) con un trazáu de 4,4km bien esixente y el que se celebra en Bormio (Italia).

### Súper G
Foi introducíu nel circuitu de copa del mundu en 1982. El Súper G (Súper Xigante) entemez velocidá y precisión, combinando la velocidá del Descensu (anque más curtiu) y el trazáu d'un Eslalon Xigante. Al igual que nel Descensu, namái realízase una baxada y el ganador ye'l que lo fai en menos tiempu.

**Equipamientu:**
P'aumentar la seguridá de los participantes la FIS estableció na temporada 2003-2004 que los esquís teníen de midir a lo menos 205&nbsp;cm pa homes y 200&nbsp;cm pa muyeres. El radiu de xiru mínimu pa los esquís de Súper Xigante ye de 33&nbsp;m.

### Eslalon Xigante
Amenorgando les distancies ente puertes a una distancia mínima de 5 metros y con menos puertes que'l eslalon -esíxese un mínimu de 30 puertes- el trazáu precisa de xiros más zarraos que les pruebes de velocidá. Realícense dos descensos por percorríos con distintos trazaos mientres el mesmu día. El ganador ye aquél que la so suma de dambos tiempos seya menor.
 
**Equipamientu:**
La invención de los esquís *carving* encurtió enforma les midíes de los esquís de Xigante. P'amontar la seguridá, na temporada 2003-2004 la FIS amontó'l radiu de xiru hasta los 21 metros y estableció que la midida mínima de los esquís teníen de ser de 185 cm pa homes y 180&nbsp;cm pa muyeres. Sicasí, pa la temporada 2007-2008 aprobóse l'aumentu del radiu de xiru hasta los 27 metros pa homes y 23 pa muyeres. Y en la temporada 2012-2013 les midíes volvieron camudar, anguaño los esquís tienen de tener un radiu de 30 metros pa les muyeres y 35 metros pa los homes.

**El eslalon xigante na copa del mundu:**
El eslalon xigante más prestixosu de la copa del mundu masculina ye'l que se celebra na estación italiana d'Alta Badia.

### Eslalon
Nesta categoría los percorríu ye más curtiu qu'en toles demás, pero'l númberu de puertes ye mayor (ente 55 y 75) y la distancia ente elles ente 75 cm y 15 metros, siendo estes puertes un simple palu, en cuenta de dos palos como nes otres modalidaes. Esta disciplina precisa una habilidá mayor, pos los xiros son más zarraos y complicaos que nes otres, nes que la velocidá ye enforma mayor, al ser xiros más abiertos. La forma de decidir el ganador ye idéntica al Gran eslalon, dos mangues con distintos trazaos y gana aquél que la so suma de dambos tiempos seya menor.

**Equipamientu:**
Les curves n'eslalon son bien pequeñes, por esto'l esquiadores pa faer menos percorríu y dir más rápido toquen les puertes. Pa protexese de les puertes los esquiadores lleven proteiciones nes espinilleras nos palos y nel cascu. Nos años 80 y 90 los esquiadores utilizaben esquís con llargores ente 203&nbsp;cm y 207&nbsp;cm. L'apaición de los esquís "carving" revolucionó les midíes d'estos según l'estilu utilizáu polos esquiadores que podíen ameyorar los sos tiempos hasta en trés segundos por baxada. Les midíes reglamentaries actuales son 165&nbsp;cm pa homes y 155&nbsp;cm pa muyeres. Esti cambéu realizar na temporada 2002.

**El eslalon na copa del mundu:**
La prueba d'eslalon más prestixosa nel circuitu de la copa del mundu masculina celebrar en Schladming (Austria) y ye una prueba nocherniega. Otros eslálones prestixosos son los de Wengen (Suiza), Kitzbuehel (Austria) y Kranjska Gora (Slovenia).

### Combinada
Ye una prueba que consta de dos partes, una de Descensu y otra d'Eslalon. Realícense como si fueren independientes pero a dos mangues y nel mesmu día. El ganador de la prueba ye aquél que la so suma de los dos meyores tiempos seya menor. Por cuenta de la especialización de los esquiadores hai pocos competidores que puedan optar a ganar nesta disciplina, pos rique un dominiu de les especialidaes de velocidá y tamién de les más téuniques.

### Súper Combinada
Ye una prueba bien recién nel calendariu de la copa del mundu, y reemplazó a la combinada nos Xuegos Olímpicos de 2010. Trátase d'una prueba que combina un descensu (más curtiu de lo habitual) y una sola manga d'Eslalon. Los dos mangues (baxaes) realícense'l mesmu día y el ganador ye'l competidor que llogra una suma de tiempos menor.

### Paralelu
Esta modalidá solo suelse prauticar a la fin d'una copa o lliga, pero nun ye una especialidá bien practicada. Consiste en dos descensos simultáneos sobre un trazáu más curtiu qu'un Eslalon. La distancia ente puertes esta a mediu camín ente un Eslalon Xigante y un Eslalon. Ye una modalidá bien vistosa porque s'aprecia la llucha de dambos corredores por llegar antes a la meta; realícense dos baxaes y el ganador ye'l que menos tiempu tardó,esto ye, el que crucia la meta con anterioridá. Pero son pocu avezaos.

### Notes

## Ver tamién

## Enllaces esternos