Rexones d'Italia

}





Italia ta subdividida en 20 rexones que s'arrexunten en cinco grandes árees xeopolítiques usaes tradicionalmente. Cada rexón ta dirixida pol Presidente y la Xunta rexonal qu'exercen el poder executivo, y el Conseyu rexonal qu'exerz el poder llexislativu.

## Tabla de rexones

## Allugamientu y nomes
Na siguiente tabla amuésase les 20 rexones que componen el territoriu d'Italia, arrexuntaes por área xeopolítica, indicando la capital, sigla y el númberu que lu identifica nel mapa allugáu a la derecha.

***** rexones autónomes con ''estatutu especial''.

## Alministración

La Rexón na llexislación italiana ye un ente territorial autónomu, dotáu d'órganos y funciones propies.

### Tipoloxía

La Constitución de la República Italiana reconoz dos tipos de rexones, les rexíes pol *[[estatutu]] rexonal ordinariu* y les rexíes por un *estatutu especial*. El **estatutu rexonal** ye'l principal documentu normativu de les rexones que define'l funcionamientu y les organizaciones, siempres en *harmonía* cola constitución.

#### Rexones con estatutu ordinariu

15 de les 20 rexones italianes tán dotaes de *estatutu ordinariu*. El estatutu ye aprobáu y modificáu pol *Conseyu rexonal* por mayoría absoluta, y depués tien de ser aprobáu nun referendu.

La *autonomía financiera* prevista na constitución entá nun se fixo efectiva, pero les rexones disponen del IRAP (*[[Impuestu]] rexonal a l'actividá granible*) y una parte del IVA.

Los organismos de les rexones entraron en funciones en 1970.

#### Rexones autónomes con estatutu especial

5 rexones tán dotaes d'un *estatutu especial*, aprobáu pol parllamentu Italianu como ta previstu na constitución.

El *estatutu especial* garantiza una autonomía más amplia, sobremanera nel ámbitu financieru, qu'a les *rexones ordinaries*. Por casu, la rexón Trentín-Altu Adigio (900.000 habitantes) dispón d'un presupuestu correspondiente a la rexón de Vénetu, con 4,5 millones d'habitantes. Tamién por esta razón dellos conceyos colindantes solicitaron pasar a ser parte d'éstes (más riques) rexones autónomes, col permisu de la constitución. Per otra parte les rexones disponen de notables poderes llexislativos y alministrativos en materia d'educación y salú.

4 rexones autónomes fueron instituyíes pola Asamblea constituyente en 1948: Sicilia y Cerdeña por cuenta de los sos fuertes movimientos autonomistes y separatistes, el Valle d'Aosta pa protexer a la minoría francófona y Trentín-Altu Adigio pa la proteición de los germanófonos como se determinó nel Alcuerdu de París. En 1963 foi constituyida la rexón con estatutu especial Friuli-Venecia Julia, y en 1972 entró a valir el nuevu estatutu especial para Trentín-Altu Adigio.

#### Provincies autónomes

La rexón de Trentín-Altu Adigio ta constituyida poles Provincies autónomes de Trento y Bolzano. Tales provincies tán dotaes de los poderes (tamién llexislativos) correspondientes a los de les rexones. Tamién-y les denomina *provincies con estatutu especial*.

### Órganos

Los órganos de les rexones indicaos na constitución son:
* el Conseyu rexonal 
* la Xunta rexonal 
* el Presidente de la Xunta rexonal

Estos órganos, de dictame constitucional, nun pueden ser alteriaos por estatutos o lleis rexonales.

Les **rexones** son representaes pol *Presidente de la Rexón*, o meyor Presidente de la Xunta rexonal, que ye electu direutamente pol pueblu, nun siendo que el *estatutu rexonal* nun considere la eleición de parte del conseyu. Si'l Presidente pierde l'enfotu, muerre, arrenunciu o ye impidíu permanentemente, el Conseyu eslleir y realízase nueves eleiciones.

Les rexones tán dotaes d'un Conseyu rexonal, electu polos ciudadanos mayores d'edá residentes na rexón. En Sicilia, rexón autónoma, llámase *Asamblea rexonal* y los sos miembros, quien lleven el títulu de *honorables* , son llamaos *diputaos* y non conseyeros. El Conseyu exerz el poder llexislativu pa les materies que la constitución y los estatutos especiales pa les rexones autónomes asígnen-y autoridá esclusiva o concurrente.

Les funciones alministratives correspuenden a la Xunta Rexonal, compuesta por asesores y encabezada pol Presidente de la Rexón. En Sicilia la xunta ye llamada *gobiernu rexonal*.

### Autonomía
Les autonomíes reconocíes a les rexones y garantizaes a nivel constitucional que s'estremen de les del estáu y de les entidaes territoriales menores son cinco:

#### Autonomía estatutaria
Solamente les rexones con *estatutu ordinariu* tán dotaes d'ésta autonomía, una y bones los *estatutos especiales* de les *Rexones Autónomes* tienen rangu de lleis constitucionales. Cada rexón ordinaria adopta con llei rexonal un estatutu que, determina la forma de gobiernu y los principios fundamentales d'organización y funcionamientu.

#### Autonomía llexislativa
De resultes de la reforma constitucional del 2001, el poder llexislativu xeneral correspuende al Estáu y a les **Rexones**; la competencia ye atribuyida por materia.

Les competencies a llexislar pueden ser:
* esclusiva del Estáu
* esclusiva del les **Rexones**
* concurrente

#### Autonomía reglamentaria
Les rexones tienen poder reglamentariu sobre les materies de competencia esclusiva y sobre aquelles que l'Estáu y les **Rexones** tienen competencia de tipu *concurrente*. Tienen tamién poder reglamentariu en materia de competencia esclusiva del Estáu si fuéron-y delegaes.

El poder reglamentario de les Rexones ye exercíu poles Xuntes rexonales, nun siendo que el estatutu rexonal asignar al Conseyu rexonal, cosa qu'asocede en Cerdeña y el Valle d'Aosta.

#### Autonomía alministrativa
L'autonomía alministrativa de les rexones, como toles alministraciones públiques tien de xuntase a los principios de subsidiariedad, diferenciación y probidad.

Les rexones, vía llei rexonal, pueden delegar les funciones alministratives de les cualos son titulares nos conceyos, les provincies o les *Urbes metropolitanes*.

#### Autonomía financiera
Les rexones tienen autonomía financiera d'ingresos y gastos. Definiendo y aplicando tributos ya ingresos propios. Deciden tamién como partir lo recaldao n'impuestos rellacionaos al so territoriu, tienen el so propiu patrimoniu y puede empeñase solo pa realizar inversiones.

La constitución nun-yos dexa establecer tases al comerciu coles otres rexones.

## Subdivisiones

A esceición del Valle d'Aosta, les rexones estremar en provincies (anguaño 106), y el nivel inferior de les subdivisión alministrativa ye'l conceyu .

Les *Urbes metropolitanes*, superprovincias dotaes de competencia comunal, magar tar contemplaes na constitución, hasta agora nun fueron instituyíes.

## Datos de les rexones

### Población
La siguiente tabla contién los datos de población, superficie y densidá poblacional, capital, númberu de conceyos y provincies que pertenecen a caúna de les 20 rexones italianes. Les rexones atópense ordenaes d'alcuerdu a la so población.

* Datos ISTAT (añu 2013)

### Renta ''per cápita''

Na siguiente tabla indícase la renta ''per cápita'' nes distintes macrorrexones y rexones d'Italia según datos del Eurostat. Nel casu especial de Trentín-Altu Adigio considérase independientemente caúna de les provincies autónomes como *rexones*.

* Fonte: ISTAT, en rellación al añu 2012, datos en euru.

## Sigles

## Ver tamién
* Organización territorial d'Italia
* Constitución de la República Italiana/Art.114 y Art.131
* Provincies d'Italia
* Conceyos d'Italia
* Banderes d'Italia

## Referencies