Poecilia reticulata

El  ye un pez ovovivíparu d'agua duce procedente de Suramérica qu'habita en zones de corriente baxa de ríos, llagos y llamargues. Ye bien conocíu nel mundu de l'acuariofilia cuidao que'l so cuidu nun ufierta grandes dificultaes y reproduzse con bien de facilidá.

## Nomenclatura
Orixinariu de Trinidá, Barbados, Venezuela y norte de Brasil, esti pexe foi afayáu delles vegaes en dellos llugares y por persones distintes, caúna de les cuales dio-y un nome distintu.

La primera d'elles foi un zoólogu llamáu Wilhelm Peters, qu'en 1859 bautizar col nome de *Poecilia reticulata*, siguíu de Filippo de Filippi, en 1861 que la volvió a afayar, pero dándo-y el nome de *Lebistes poeciloides*.

Darréu, el naturalista John Lechmere Guppy atopó exemplares d'esta especie na islla de Trinidá y unviar al Muséu Británicu, y dio-yos el nome de *Girardinus guppy*. En 1913, Charles Tate Regan xunió los nomes daos por Peters y De Filippi en *Lebistes reticulatus*, denominación que foi considerada válida mientres enforma tiempu, hasta ser revisada y sustituyida pola del descubridor orixinal de la especie: *Poecilia reticulata*.

Na actualidá esti pexe ye comúnmente conocíu como “*guppy*”. En Trinidá conocer amás como “pexe millón” pola so alta tasa de reproductividad. N'Arxentina y Uruguái ye conocíu como “lebistes”.

## Distribución
Orixinaria de Suramérica, el so interés en acuariofília provocó la so introducción y naturalización n'agües de Norteamérica, Suramérica, África y Europa incluyendo la Península Ibérica.

## Hábitat y condiciones de caltenimientu
Los guppys son pexes d'agua caliente y encamiéntase crialos en temperatures ente los 22 °C y 28 °C (óptima: 25 °C), anque son pexes bien tolerantes coles condiciones de l'agua, siendo posible crialos a temperatura ambiente si ésta nun s'alloñar enforma d'esti intervalu.

El caltenimientu d'estos pexes rique agua d'un pH llixeramente alcalín, pero nun tendría de ser inferior a 6,5 nin superior a 8, anque lo ideal sería caltener un ph cercanu a 7,5; encamiéntase que la durez de l'agua tea ente 10° y 20° de dH, anque pueden soportar dureces d'hasta 30° de dH ya inclusive vivir n'agües llixeramente salaes.

La cantidá de peces que podemos caltener nun acuariu depende de munchos factores, pero encamiéntase nun superar la cantidá de 1 guppy por cada 5 llitros. Teniendo en cuenta amás que l'acuariu tien que tener un mínimu de 40 llitros yá que son pexes bien inquietos que precisen un mínimu espaciu pa nadar.

Nos acuarios ye recomendable que s'usen peceres con filtru y oxigenador pa estabilizar l'agua, yá qué esto ayuda a los pexe Guppy a que'l so permediu de vida xuba considerablemente y tener mayor densidá de peces que l'antes citada.

Ye un pexe bien sensible al sulfatu de cobre, sustancia que suel utilizase pa la eliminación de cascoxos nel acuariu, causando frecuentemente la muerte de munchos exemplares nun acuariu cuando los aficionaos desconocen esta debilidá del pexe. L'usu de sulfatu de cobre tien de llindase a un máximu de 0,12 partes per millón.

## Alimentación
Estos pexes aliméntense de too, principalmente d'alimentos ricos en proteínes como la artemia , pulga d'agua o daphnia , bárabos de mosquitu , tubifex, etc o cualquier alimentu vivo. En cautiverio pueden alimentase de vexetales o arbeyos cocíos, yá que ye un pexe omnívoru.
Nel casu de los esquiles alimentar d'infusorios yá que pol so diminutu tamañu caben nos sos pequeños hocicos, o tamién de artemia recién eclosionada o bárabos de mosquitu por que desenvuelvan unos formosos colores y coles llargues. Tamién d'alimentu comercial echo polvu pa les sos pequeñes boques.
Igualmente comen tou tipu de comida comercial n'escames, gránulos, papielles caseres d'altu conteníu proteico y vexetal, pastillas de fondu pa loricáridos. Hasta comida común pa nós como sería un moxón, una gamba pelada.
L'alimentación pa ellos nun ye un problema. Ser más la sobre alimentación, pos puede causalos diverses enfermedaes intestinales

## Fisionomía
Los machos son más pequeños que les femes y tienen modificada la so aleta añal pa utilizala como un aparatu reproductor allargáu llamáu gonopodio.
Les femes, en llugar de gonopodio tienen la so aleta añal arredondiada.
Los especímenes que se vienden nos comercios d'animales tán bien alteriaos pola mano del home. El P. reticulata selvaxe ye muncho más activu, les femes nun amuesen nengún color, y los machos nun algamar un tamañu tan grande y tien les aletes pequeñes anque unos formosos colores chisquen el so cuerpu con intelixentes formes.

Los machos adultos miden alredor de 4 centímetros, magar pueden llegar a midir hasta 7 centímetros en dellos casos. Les femes son siempres más grandes, miden alredor de 4 centímetros o inclusive pueden llegar a midir 7 centímetros de máximu nes variedaes más grandes. Los acuaristas dedicaos suelen dixebrar a les femes antes de la so primer preñez, una y bones ésta mengua les posibilidaes de crecedera, y con ello, la cantidá de críes por nialada.

Los *guppys* machos destáquense frente a otros pexes d'acuariu de mayor tamañu polos sos bellu colores verdes, azules, colloraos ya inclusive atigrados. Les femes son xeneralmente de color aceituna y solo suelen amosar color na so aleta dorsal y cola.

Esta especie tien una esperanza de vida d'aproximao trés años en condiciones estándar, que compensen con unes capacidaes reproductives escepcionales (ver más embaxo).

## Reproducción

Los guppys son peces ovovivíparos, ye dicir les femes desenvuelven los güevos nel so interior hasta qu'éstos tán maduros y yá consumieron dafechu'l so Sacu vitelín. Les femes ovulan cada trés díes y allumen aproximao cada ventiocho díes. Cuando allumen, los alevinos salen del banduyu de les madres dafechu desenvueltos, cayendo primero al fondu pa darréu dempués nadar; darréu dempués de nacer los esquiles son dafechu independientes.

Algamen el maduror sexual a los trés meses de nacer. Mientres la xestación la fema engorda visiblemente y engrándase la mancha negra que desenvuelven d'esquiles, que denomina que son femes, asitiada na so parte posterior, que nun ye más que los esquiles desenvolviéndose nel so banduyu. Cuanto más grande y más escura ye esta mancha, más próximu ta'l momentu del allumamientu; dacuando hasta pueden estremase pequeños puntitos negros nesta mancha, que son los güeyos de los esquiles. A midida que avérase'l día del allumamientu a la fema va creciéndo-y dicha mancha negra, llamáu puntu de gravidez y cada vez el so abdome va enchiéndose más.

Llegáu'l momentu, ye posible que la fema nun allume a tolos esquiles d'una sola vegada, sinón qu'estos vaigan naciendo adulces, a lo más en 3 díes. El númberu de críes depende tantu del tamañu de la madre como d'otros factores. Nun ye raru llograr una camada de gran númberu. Les camaes pueden dir dende 3 esquiles hasta más de 100 dependiendo del tamañu de la fema.
Los pexes guppys tienen distinta forma física y distinta manera de reconocer los sos sexos.
Les femes tienen la capacidá d'almacenar espelma nun tipu de sacos llamaos Espermatóforos de forma que pueden dir fecundando güevos pa distintos allumamientos con una sola cópula.

Los esquiles, pocu dempués de nacer, nun naden viviegamente, escondiéndose so plantes acuátiques o llugares alloñaos na pecera por que nun sían comíu polos demás pexes o polos sos propios padres, onde se queden quietos per unes hores. Concluyíu'l nacencia de los esquiles, convién dixebralos nun acuariu estreme pa evitar que sían taramiaos, anque de normal n'acuarios plantaos munchos sobreviven, y puede llevar a la sobrepoblación del acuariu cuando crezan.
De normal vense amenaciaos hasta algamar un tamañu significativu que supere'l de la boca de los otros pexes colos que comparten l'acuariu.

## Bibliografía
* * na Península Ibérica *. García-Cernuda Charlén, B., Montero Calle, J.L. & Pérez Lozano, B. 2007.
* *Atles y llibru coloráu de los pexes continentales d'España*. VV.AA.ICONA (Organismu Autónomu de Parques Nacionales) 2001

## Referencies

## Enllaces esternos