Psarocolius decumanus

***Psarocolius decumanus*** ye una especie d'ave paseriforme de la familia Icteridae que vive nes rexones baxes de Suramérica al este de los Andes, dende Colombia hasta'l norte d'Arxentina, amás de Panamá y Trinidá y Tobagu. Si fuera consideráu válidu'l xéneru *Gymnostinax* pa la filomena mayor los sos parientes cercanos, esta especie probablemente pertenecería a esi xéneru.

## Distribución

Alcuéntrase nel norte d'Arxentina, Bolivia, Brasil, Colombia, Costa Rica, Ecuador, la Guayana francesa, Guyana, Panamá, Paraguay, Perú Surinam, Trinidá y Tobagu y Venezuela.

## Descripción

Los machos adultos son principalmente negros col obispillo castañu y la cola d'un color mariellu brillante con dos plumes centrales escures. Tien una cresta estrecha que ye daqué malo d'apreciar. L'iris de los sos güeyos ye azul y el so llargu picu ye ablancazáu. Les femes son de color más apagáu y nun tienen cresta. Los machos son daqué mayores que les femes, miden unos 46&nbsp;cm y pesen unos 300g, ente que les femes miden 37&nbsp;cm y pesen alredor de 180g. 

El so plumaxe esprende un golor almizclado debíu al aceite del so glándula uropígea.

## Taxonomía

Reconócense cuatro subespecies:
* La subespecie nominal *P. d. decumanus* estiéndese dende Colombia escontra'l sur pol Amazones en Brasil.
* *P. d. insularis*, de Trinidá y Tobagu, tien el cantu de les plumes de les ales y el llombu más castañu.
* *P. d. maculosus* cría al sur del Amazones. Ye más pardu, y tien plumes marielles esperdigaes pol cuerpu.
* *P. d. melanterus*, la variedá de Panamá y l'oeste de Colombia, ye bien similar a la nominal y solo estrémase na cantidá de plumes terminaes en castañal, polo que ye dudosu'l so estatus como subespecie.

## Comportamientu

Les orepéndolas crestadas viven nes escamplaes y los cantos de los montes. Críen colonialmente construyendo llargos niales entretejidos en forma de llárima que cuelguen de les cañes de los árboles. Los sos niales suelen midir más de 125&nbsp;cm. Cada colonia tien un machu dominante, que s'empareyar cola mayoría de les femes tres una ellaborada exhibición nupcial con reverencies. Puede haber ente 15-30&nbsp;femes y solo unos 3-4&nbsp;machos en cada colonia. Cada fema pon dos güevos motudos de color gris azuláu, que tarden ente 15–19&nbsp;díes. Los pollos tarden unos 24–36&nbsp;díes n'abandonar el nial. 

Fora de la estación de cría esta especie ye abondo móvil y realiza dellos desplazamientos estacionales. Mientres s'alimenten atópense solos o en pequeñes bandaes nos árboles de grandes inseutos, frutos y néctar.

Los machos emiten cantares carauterísticos qu'inclúin vibrantes «*CreeeEEEoooooooooo*». Dambos sexos emiten fuertes llamaes que suenen como un «*clack*».

## Referencies

## Bibliografía
* Ffrench, Richard; O'Neill, John Patton & Eckelberry, Don R. (1991): *A guide to the birds of Trinidad and Tobago* (2ª edición). Comstock Publishing, Ithaca, N.Y.. 

*Hilty, Steven L. (2003): *Birds of Venezuela*. Christopher Helm, Londres. 

*Jaramillo, Álvaro & Burke, Peter (1999): *New World Blackbirds*. Christopher Helm, Londres. 

*Price, J. Jordan & Lanyon, Scott M. (2002): A robust phylogeny of the oropendolas: Polyphyly revealed by mitochondrial sequence data. *[[Auk (revista)|Auk]]* **119**(2): 335–348. DOI: 10.1642/0004-8038(2002)119[0335:ARPOTO]2.0.CO;2 

## Enllaces esternos
*
* Videos, semeyes y soníos de la Filomena crestada n'Internet Bird Collection.