open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amin Maalouf

**Amin Maalouf** (; ) ye un escritor libanés de llingua francesa, Premiu Princesa d'Asturies de les Lletres en 2010.

## Biografía
Aunque nació en Beirut, los primeros años de la so neñez pasólos n'Exiptu, país onde vivía so güelu maternu. So padre ye un periodista conocíu n'El Líbanu, arriendes de poeta y pintor. Estudió la educación primaria en Beirut nuna escuela francesa de xesuites (so madre yera católica y francófona).

Cuando estudiaba socioloxía y economía na universidá conoció a Andreé, cola que se casaría en 1971. Pocu tiempu depués entama a trabayar como periodista pal principal diariu libanés, An-Nahar. Foi enviáu especial en zones en conflictu como Vietnam y Etiopía. La guerra civil españa n'El Líbanu en 1975 y Maalouf decide abandonar el so país: en 2006 treslládase cola so familia a París.

Los sos llibros fueron traducíos a bien de llingües. Na so narrativa mezcla la realidá histórica cola fición, y cultures estremaes como la occidental y la oriental. Maalouf tamién escribio ensayos y llibretos d'ópera.

## Obra

### Novela
* *Léon l'Africain*, Jean-Claude Lattès, 1986. Premiu de l'Amistá franco-arabe 1986. Biograía novelada de Hassan el-Wazzan, llamáu Lleón l'Africánu, comerciante, diplomáticu y escritor arabe andaluz.
* *Samarcande*, Jean-Claude Lattès, 1988. Biografía novelada del poeta y sabiu Omar Khayyam.
* *Les Jardins de lumière*, Jean-Claude Lattès, 1991. Biografía novelada del profeta Mani.
* *Le premier siècle après Béatrice*, Grasset, 1992 
* *Le Rocher de Tanios*, Grasset, 1993 (Premiu Goncourt 1993)
* *Les Échelles du Levant*, Grasset, 1996 
* *Le Périple de Baldassare*, Grasset, 2000Premiu Jacques Audiberti-ville d'Antibes 2000).

### Ensayu
* *Les croisades vues par les Arabes*, Jean-Claude Lattès, 1983 
* *Les Identités meurtrières*, Grasset, 1998 
* *Origines*, Grasset, 2004 (Premiu Mediterraniu 2004)
* *Le Dérèglement du monde : Quand nos civilisations s’épuisent*, Grasset, 2009

## Llibretos d'ópera
* 2001 : *L'Amour de loi]* de Kaija Saariaho 
* 2004 : *Adriana Mater* de Kaija Saariaho 
* 2006 : *La Passion de Simone*, oratoriu de Kaija Saariaho 
* 2010 : *Émilie* de Kaija Saariaho

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina oficial d'Amin Maalouf 
* Biografía y obra d'Amin Maalouf
Cue

**Cue** ye una parroquia del conceyu asturianu de Llanes. Ta asitiada na zona central del conceyu, na so fachada costera, y tien una estensión de . Llenda al este cola parroquia d'Andrín, al sur cola de San Roque y al oeste cola de Llanes. Abarca namái'l nucleu de población homónimu, que tien una población de . Nel so territoriu s'alcuentren les sableres de Cue, El Portiellu y La Vallota; y a elli pertenecen tamién delles pequeñes islles (La Ballota, Entremís...).

## Referencies

## Enllaces esternos
Palaciu de La Espriella

El **palaciu de La Espriella** ye un conxuntu palacial que s'alluga nel pueblu de Villaḥormes, na parroquia llanisca de Ḥontoria. Foi llevantáu, a primeros del sieglu XVII (a partir de 1616), por mandáu de Domingo Llanes Espriella, que ñaciera nesi pueblu y llegó a ser, naquella dómina, inquisidor del reinu de Sicilia. Sufrió, sicasí, reformes importantes nos dos sieglos siguientes.

## Descripción
El palaciu articúlase alredor d'un patiu central, y tien forma rectangular por culpa d'un añadíu na parte norte del conxuntu, que se completa con una capiella adosada al suroeste. Tien suétanu y dos plantes d'altor, y una fachada de piedra encalada na que destaquen la puerta principal, adintelada, y l'escudu familiar, que ta enriba d'ella. La planta baxa ye pa servicios, mentantu que la d'enriba ye la zona noble, amueblada con bonos muebles d'estilu manuelín. No que cinca a la capiella, ye de planta rectangular con nave única y brazos y cabecera recta cubierta con bóveda de crucería. Tamién cubren con esa bóveda brazos, mentantu qu'hai una bóveda d'estrella nel cruceru. Nel so frontal, franquiando la entrada, vemos una estructura con dos altures, con un arcu carpanel y, enriba d'él, un pisu qu'abre con tres balcones. Perriba de too ello hai una espadaña con dos güeyos. 

El conxuntu ta catalogáu, dende 1985, como bien d'interés cultural. 

## Imáxenes

Imaxe:Palacio de Espriella.jpg|Vista xeneral del palaciu
Imaxe:Palacio de Espriella01.jpg|Capiella del palaciu: vista frontal
Imaxe:Palacio de Espriella06.jpg|Capiella del palaciu: vista llateral


## Bibliografía
* Cobo Arias, Florencio, Cores Rambaud, Miguel, Zarracina Valcarce, Matilde, *Guía básica de monumentos asturianos*. Uviéu, Serviciu de publicaciones del Principáu d'Asturies, 1990.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ḥontoria (parroquia)

**Ḥontoria** ye una parroquia del conceyu asturianu de Llanes. Asitiada na fachada costera del conceyu, na so fastera occidental, tien una estensión de . Llenda al oeste cola parroquia de Nueva, al sur cola de Los Carriles y al este cola de Naves. La so población ye de , que se reparten ente los llugares de Cardosu, Ḥontoria y Villaḥormes.

Ente'l patrimoniu monumental de la parroquia destaca, amás de la ilesia de San Miguel, asitiada en Ḥontoria y que caltién dellos restos de la so traza románica orixinal, (portada, arcu'l trunfu...), el palaciu de La Espriella. 

## Llocalidaes

### Sitios
* Güergu
* La Venta Castañeda

## Referencies

## Enllaces esternos
Carranzo

**Carranzo** ye una parroquia del conceyu asturianu de Llanes. Asitiada na zona oriental del conceyu, llenda coles parroquies de Pendueles (al N), Tresgrandas (al O), La Borbolla (al S) y Vidiago (al O). Ye, colos sos  d'estensión, una de les más pequeñes del conceyu, con una población de , repartíos ente dos nucleos de población: Pielasierra y Santulalla.

## Llocalidaes

## Referencies

## Enllaces esternos
Ricardo Valdés

**Ricardo Valdés Prieto**  ye un ex-ciclista asturianu, profesional ente los años 2000 y 2003.

A lo llargo d'esi tiempu perteneció a los equipos Jazztel – Costa d'Almería y Paternina - Costa d'Almería. Tuvo qu'adelantar la so retirada del ciclismu al sufrir una cayida na Vuelta Ciclista a España.

## Palmarés
* 2003 - Vencedor d'etapa na Vuelta a Asturies.

## Referencies

## Enllaces esternos
Volver a empezar

***Volver a empezar*** (*Tornar a entamar* n'asturianu) ye una película española dirixida por José Luis Garci. Foi la primera producción española n'alzase col premiu Óscar de Hollywood a la meyor película de llingua non inglesa y ún de los títulos más reconocíos de la so carrera de direutor.

## Personaxes
* Antonio Ferrandis (*Antonio Albajara*)
* Encarna Paso (*Elena*)
* José Bódalo (*Roxu*)
* Agustín González (*Gervasio Losada*)
* Marta Fernández Muro (*Carolina*)
* Pablo Hoyos (*Ernesto*) 

## Argumentu
Cuerri l'añu 1981, el famosu escritor Antonio Miguel Albajara llega a Xixón, la so ciudá natal, viniente d'Estocolmu, onde acababa de recibir el Premiu Nobel. Va más de cuarenta años qu'Albajara ye profesor de Lliteratura Medieval na Universidá de Berkeley (California). Ellí alternare la so llabor docente cola producción lliteraria que-y diere fama mundial. N'Asturies alcuéntrase con Elena, el so primer y gran amor enantes del exiliu, col so añoráu Real Sporting de Xixón y col gran collaciu, *el Roxu*.

## Comentarios
José Luis Garci rodaba per primer vegada nel Principáu d'Asturies. Los personaxes percuerren la ciudá de Xixón (incluyíu l'estadiu d'El Molinón o la estación del Norte, asina como Cuadonga, Cangues d'Onís y Cuideiru.

La película, que pasare desapercibida nun primer momentu tres de la so estrena, va tener un gran éxitu dempués gracies al premiu Oscar.

## Referencies
Asamblea Nacional de Gales

L**'Asamblea Nacional de Gales** (*Cynulliad Cenedlaethol Cymru*, en galés) ye un parllamentu con poder pa llexislar en Gales. L'Asamblea ta integrada por 60 diputaos, que son conocíos como Miembros de l'Asamblea (en galés: *Aelod* y *Cynulliad*). Los diputaos son escoyíos por cuatro años por un sistema de representación proporcional mista, nel que cuarenta de los integrantes de l'Asamblea representen distritos eleutorales xeográficos escoyíos pol sistema de pluralidá, y los venti restantes correspuenden a les cinco rexones eleutorales usando'l métodu d'Hondt de representación proporcional.

L'edificiu de l'Asamblea, conocíu como Senedd foi inauguráu en marzu de 2006 pola Reina Sabela II del Reinu Xuníu.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Gwefan y Cynulliad (web oficial n'inglés y galés)
Cao

**Cao** ye un llugar de la parroquia de Nembra, nel conceyu asturianu d'Ayer. Xébrase en dos partes perdiferenciaes a les que los sos habitantes denomen Cao Riba y Cao baxo, a la vera del regatu La Ḷḷomba. Tien una población de .

## Asitiamientu
A 16'9 km de Cabanaquinta y a 525 d'altitú.

## Fiestes
Les sos fiestes celébrense'l 7 de xineru.

## Referencies

## Enllaces esternos
Cuevas

Col nome de **Cuevas** podemos referinos a:

*Cuevas, un llugar de la parroquia d'El Pino, nel conceyu asturianu d'Ayer.
*Cuevas, un llugar de la parroquia de Nueva, nel conceyu asturianu de Llanes.
*Cuevas, una aldea y parroquia del conceyu asturianu de Miranda.
*Cuevas, una casería de la parroquia de Cinfuegos, nel conceyu asturianu de Quirós.

## Referencies
Cangas

Col nome de **Cangas** podemos facer referencia a:

## Asturies
*Cangas del Narcea, un conceyu asturianu.
**Cangas del Narcea (parroquia), villa y capital del conceyu.

## Galicia
*Cangas (Cangas do Morrazo), un conceyu de la provincia gallega de Pontevedra.
**Cangas (Santiago e San Salvador), parroquia capital del conceyu de Cangas (Cangas do Morrazo), provincia de Pontevedra.
*Cangas (San Pedro), parroquia del conceyu de Foz, provincia de Lugo.
*Cangas (Santa Mariña), parroquia del conceyu de Lalín, provincia de Pontevedra.
*Cangas (Santiago), parroquia del conceyu de Pantón, provincia de Lugo.
*San Fiz de Cangas, parroquia del conceyu de Pantón, provincia de Lugo.

## Ver tamién
*Cangues

## Referencies
Castanéu (parroquia)

**Castanéu** ye una parroquia del conceyu asturianu de Cangas del Narcea. Tien una estensión de  y una población de .

## Xeografía
### Llocalidaes

### Otros sitios
* Casa María la Fonte
* La Chana
* Las Frauguas

## Referencies

## Enllaces esternos
TermAst:Terminoloxía médica

Darréu asoléyase un llistáu de la terminoloxía propuesta pol Centru de Terminoloxía Asturiana pa la estaya médica n'asturianu. L'autor del llistáu ye Xesús González Rato. Hai un total de 1173 términos recoyíos nesti llistáu, a vegaes varios términos son válidos y redireiciónense.

## A

## B

## C

## D

## E

## F

## G

## H

## I

## L

## M

## N

## O

## P

## Q

## R

## S

## T

## U

## V

## X

## Y

## Referencies
Himnu Nacional d'El Salvador

L'Himnu nacional d'El Salvador ye l'himnu oficial d'esi país. Foi escritu, sobro música compuesta en 1856 pol músicu italianu Juan Aberle, pol xeneral salvadorianu Juan José Cañas. Estrenóse formalmente'l 15 de setiembre de 1879, magar que nun foi adoptáu oficialmente como himnu de la República d'El Salvador hasta'l 13 de payares de 1953. 

Fórmenlu trés estrofes, anque lo avezao ye cantar namái la primera d'elles y el coru.

## Lletra orixinal

## Lletra n'asturianu

:**CORU**

:Saludemos la patria arguyosos
:de fíos suyos podenos llamar;
:y xuremos la vida animosos, 
:ensin fuelgu al so bien consagrar.
:**PRIMER ESTROFA**

:De la paz na felicidá suprema, 
:siempres noble suañó El Salvador;
:foi llograla'l so eternu problema, 
:caltenela ye la so gloria mayor.

:Y con fe infrayable'l camín
:del progresu enfótase en siguir
:Por enllenar el so grandiosu destín, 
:y conquistase un feliz porvenir.

:Protéxela una ferrial barrera 
:escontra'l choque de ruin desllealtá, 
:dende'l día que na so alta bandera 
:cola so sangre escribió: ¡LLIBERTÁ! 
:**SEGUNDA ESTROFA**

:La llibertá ye'l so dogma, la so guía
:que mil veces vegaes llogró defender;
:y otres tantes refugar l'odiosu poder, 
:de la coraxosa tiranía.

:Doliosa y sangrina ye la so hestoria, 
:pero escelsa y rellumante al empar;
:manantial de llexítima gloria,
:gran lleición d'espartana altiveza.

:Nun esmorez na so innata bravura, 
:en cada home hai un héroe inmortal
:que va saber caltenese al altor
:del so antiguu valor proverbial. 
:**TERCER ESTROFA**

:Toos son abnegaos, y fieles
:al prestixu del bélicu ardor
:con que siempres segaron lloreos
:de la patria salvando l'honor.

:Respetar los derechos estraños
:y sofitase na recta razón
:ye pa ella, ensin cabileños amaños,
:la so invariable y más firme ambición.

:Y en siguir esta llinia enferrónase 
:dedicando'l so esfuerciu aportunante, 
:a faer cruda guerra a la guerra:
:la so ventura alcuéntrase na paz. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Bandera de Pezós

La **bandera de Pezós** (Asturies) ye rectangular. Ta dividida en trés franxes horizontales, d'igual anchor. El procesu de creación de la bandera entamó en 2020 cola participación de los vecinos del conceyu. En xunetu d'esi añu el concursu recibiera 105 propuestes, de les que los vecinos escoyeron 23. El xuráu, que taba compuestu por un comité d'espertos en vexiloloxía, heráldica, xurisprudencia ya historia, seleicionó 5. D'ente ellos salió la nueva bandera, que fai honor a unu de los recursos más importantes del conceyu: el vinu.

## Ver tamién
* Escudu de Pezós
* Banderes d'Asturies

## Referencies

## Enllaces esternos

* Resolución de 30 de marzu de 2021, de la Conseyería de Presidencia, pola que s'aprueba la bandera del conceyu de Pezós.
Lena Meyer-Landrut

Lena Meyer-Landrut (23 de mayu de 1991) ye una cantante alemana nacida en Hannover.

Lena ganó'l concursu Unser Star Für Oslo (Preseleición d'Alemaña pal Festival d'Eurovisión 2010). Representó a Alemaña col tema "Satellite" y quedó nel primer llugar con 246 puntos.

El 14 de mayu de 2011 volvió a representar al so país nel Festival d'Eurovisión 2011 en Düsseldorf, Alemaña defendiendo'l títulu cola canción *Taken by a stranger* donde quedó en 10ª posición con 107 puntos.

## Álbumes

*2010: *My Cassette Player* -  2x Discu d'Platino
*2011: *Good News* -  Discu d'Platino
*2012: *Stardust* -  Discu d'Oru
*2014: *Crystal Sky* - 

## Sencillos

*2010: *Satellite* -  5x Discu d'Oru
*2010: *Bee*
*2010: *Love me*
*2010: *Touch a new day*

*2011: *Taken by a Stranger* -  Discu d'Oru
*2011: *Push forward*
*2011: *Maybe*
*2011: *A million and one*
*2011: *Mama told me*
*2011: *Who'd want to find love*
*2011: *What a man*
*2012: *Stardust* -  Discu d'Oru
*2013: *Neon (Lonely People)*
*2015: *Traffic Lights*
*2016: *Beat To My Melody*

## Referencies
Daniel Diges

**Daniel Diges**  ye un cantante que representó a España nel Festival d'Eurovisión 2010 quedando en 15º llugar con 68 puntos.

## Carrera musical
Ye un espertu en musicales ya que realizó High School Musical y Hoy no me puedo levantar ente otros.
Tamién salió en munches series como Aquí no hay quién viva o Ana y los Siete. Nel 2010 representó a España nel Festival d'Eurovisión y actuó dos veces debíu a que un espontaneu llamáu Jimmy Jump se colara en una d'ellas. Quedó en 15º llugar con 68 puntos.

## Álbumes y senciellos
La su canción cola que foi a Eurovisión foi Algo pequeñito y n'España foi'l 6ᵘ sencillo más descargado. En cambiu, el álbum foi'l 5ᵘ más comprau

## Referencies

## Enllaces esternos
Nintendo Entertainment System

La **Nintendo Entertainment System** o **NES** n'Europa conocida tamién en Xapón y bona parte d'Asia col nome de **Family Computer** (ファミリーコンピュータ), acurtiao de vezu como **Famicom** (ファミコン) , o simplemente **FC**, yera una consola de 8-bits desendolcada pola empresa xaponesa Nintendo ente los años 1987 y 1996.

La so CPU yera una Ricoh 2A03 (procesador MOS 6502) funcionando a 1,79 Mhz (ya 2 Mhz en velocidá de reló) en conxuntu con:

- Ram de 2 Kb.

- Ram de videu de 2 Kb.

- Resolución de 256 x 240.

## Almacenamientu de xuegos

El so almacenamientu yera nos caruchos, u tenien una memoria de dixebrada capacidá (según el xuegu). Dalgunos xuegos tenien otra memoria p'atroxar una partida atroxada na que se caltenía gracies a una pila botón pa que nun s'escaeciera esa partida.

## Controles adicionales

**NES Zapper**

Pistola oficial d'esta consola. Podies faer trampes con ella como por exemplu, ponela al llau d'una llampara (engañabesla amás de paecer que tabes apuntando un oxetivu).

**Game Engine**

Accesoriu nun oficial pa faer trampes executando códigos pa tener vida infinita o ser invencible (ente otres coses). Foi llanzáu tamién pa otres consoles.

**Mandos**

Esencial pa poder xugar. Consta d'una creuceta y 4 botones (A, B, Select, Start) na versión europea, pero na versión xaponeas ya/o asiatica el segundu mandu constaba d'una cruceta 2 botones (A y B), un micrófonu, un regulador de voz ya un altavoz. Otra de les curiosidaes yera que na versión europea los mandos podien desconeutase de la consola pero na versión Xaponesa non.

**Famicom Disk System**

Accesoriu oficial que yera solo pa la versión xaponesa ya que llanzose solo en xapón. Utilizabase p'atroxar xuegos nunos diskets patentaos pola compaña. Coneutabase pel slot de cartuchos.

**Famicom Network System**

Llanzáu en Xapón, yera un módem que se coneutaba la consola. Utilizabase solo pa mirar les cuentes bancaries, xuegu en llinia y poco más

**R.O.B**

Llanzáu tamién solo en Xapón ya pretendia ser un collaciu de xuegu pero foi un desastre. Funcionaba con pantallazos de colores na televisión que tamién podía reconocelos ya saber la so duración na pantalla.

**NES advantage**

Control qu'imita les recreatives. Tien el joystick 10 botones (cuntando los A ya B) ya con funciones de turbu ya cámara sele. Yera pa la versión europea

**NES Max**

Control más comodu con una cruceta circular, 6 botones con funciones de turbu. Yera pa la versión europea.

**Family Fun Fitness**

Alfombra palos xuegos de baille u otros. Yera pa la versión europea.

**NES Four Score**

Medra les conexones de controles de la NES. Yera pa la versión europea.

## Referencies

## Enllaces esternos
Refoxos

**Refoxos** ye una aldea del suroccidente de la parroquia d'Abres, nel conceyu asturianu d'A Veiga (España).

Tien una población de  qu'ocupen 18 de les 19 viviendes familiares coles que cuenta'l nucleu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Andecha Xoven

**Andecha Xoven** yera'l periódicu asoleyáu poles Mocedaes Revolucionaries d'Asturies (la rama xuvenil del Movimientu Comunista d'Asturies), y del qu'apaecieron pocos númberos a finales de los años setenta.

Dedicaba-y **Andecha Xoven** especial atención a la problemática y esmoliciones de la mocedá, como yera normal (educación, ociu, sexualidá, trabayu, ...), y na so redación utilizábase tanto'l castellanu como la llingua asturiana.

El repartu y venta del periódicu facíenlu los propios militantes de la organización y tamién podía conseguise en dellos kioskos de los barrios de les ciudaes del centru d'Asturies.

## Ver tamién
* Octubre

## Referencies

## Enllaces esternos
Juanes

**Juan Esteban Aristizábal Vásquez**  ye un cantante y compositor colombianu conocío simplemente como **Juanes**.

## Biografía
Juanes nació en Medellín, Colombia, el 9 d'agostu de 1972 de pá colombianu y má colombiana. A los 19 años treslladóse a vivir a Miami y un añu dempués asoleyó'l so primer trabayu *Fíjate Bien*, pa la discográfica Universal. 

Tamién actuó na telenovela colombiana *Rosario Tíjeras*. L'esitu llego-y col álbum *Un Día Normal* y el so *single* «*A Dios le Pido*»

Dende entós sacó otra media docena de discos:

## Discografía
* Fíjate bien (2000)
* Un día normal (2002)
* Mi dangre (2004)
* La vida... ss un ratico (2007)
* P.A.R.C.E. (2010)

## Referencies

## Enllaces esternos
*
José Saramago

**José de Sousa Saramago**  foi un escritor, periodista, dramaturgu, novelista y poeta portugués.

Algamó'l Premiu Nobel de Lliteratura nel añu 1998. Tamién ganó'l Premiu Camões, el premiu lliterariu más importante de la llingua portuguesa. Saramago foi consideráu'l responsable del reconocimientu internacional de la prosa en llingua portuguesa. 

## Biografía

José Saramago nació n'Azinhaga, nel conceyu de Golegã, nuna familia de padres y güelos agricultores. So vida pasóla en gran parte en Lisboa, a onde se treslladó la so familia en 1924 – yera un neñu con malpenes dos años d'edá. Dificultaes económiques impiden-y entrar na universidá. Demuestra dende bien ceo interés polos estudos y la cultura, interés que lu acompañó hasta la muerte. Formóse nuna escuela téunica. Fascináu polos llibros, visitaba, de nueche, con muncha frecuencia, la Biblioteca Municipal Central — Palácio Galveias.

## Referencies

## Enllaces esternos
Game & Watch

**Game & Watch** podría dicise que yera una consola de la compaña xaponesa Nintendo, pero lo qu'en verdá yera, yera una serie de cerca de 59 xuegos fechos por Nintendo. Llanzóse por primer vegada en Xapón en 1980.
Horacio Huerta

**Horacio Huerta Jove**  ye un cantante asturianu de tonada.

Nel añu 1990 fundó, xunto a otros cantadores como Mari Luz Cristóbal Caunedo, José Manuel Collado, Jorge Tuya o Alejandro Fernández González, *el Guaje*, l'Asociación d'Intérpretes de la Canción Asturiana (AICA).

Delles de les tonaes qu'interpreta davezu son: *Vite baxar per el monte*, *Tengo de subir al puertu*, *[[Baxaron cuatro ayeranos]]*, *[[Les Cuatro Poles]]*, ...

Ente otres grabaciones collaboró con Mari Luz Critóbal Caunedo nos sos discos *[[Onde la ñublina posa]]* y *[[Cantar de seronda]]*. Igualmente, grabó dalgún cantar col grupu *[[Lliberdón]]*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Tawhid

El **tawhid** (n'árabe, *توحيد*) ye un conceutu central nel islam. Ye una forma verbal que significa proclamación del Únicu, esto ye, afirmar que Dios ye únicu. El significáu tradicional ye: "la fe nel Dios únicu, Creador de tol Cosmos, Gobernante de too en solitariu, ensin compañeru nel so dominiu de too. Ye Dios l'aponderáu y eleváu, ensin asociáu dalgunu, nin compañeru nin fíu, nin precisa valedor que lu protexa d'humildación, asina que proclama El so grandor" Tamién se define'l tawhid como: "la fe nel Dios Úno, ensin compañeru" o como: "la conocencia de Dios l'Eleváu na so Señoría, la reconocencia na so Unicidá y la negación absoluta d'equivalentes".

## Referencies

## Enllaces esternos
Ramadán

**Ramadán** (n'árabe رَمَضَان ramaḍān) ye'l novenu mes del calendariu islámicu, conocíu internacionalmente por ser el mes nel que los musulmanes realicen un ayunu diariu dende l'alba hasta que se pon el sol.

## Enllaces esternos
Salat

**Salat**, tamién **salah** (árabe: صلاة; plural: ṣalawāt, árabe coránicu: صلوة), significa *rezar* o *bendicir*, y xeneralmente refierse a les oraciones que los musulmanes ufiértenlu a Alá; y más comúnmente a los cinco oraciones diaries del Islam. Ye unu de los cinco pilastres del Islam dientro del sunismu, y una de les diez cañes de la relixón dientro del chiísmu. Como tal, ye una obligación *([[fard]])* de cada musulmán. Realizar el salat ye la mayor obligación, depués de la declaración de fe *([[shahadah]])*.
Xaḥada

La **Xaḥada** (الشهادة, de *šahida*, "testificar"), o oficiu de fe islámica, ye la declaración de fe nun únicu Dios (Alá n'árabe) y la profecía de Mahoma. El so recitación considérase unu de los cinco pilastres del islam. Cuando se pronuncia bonalmente en voz alta ante los dos testigos riquíos pola tradición, el que la mentó puede considerase musulmán.
Escueles y cañes del islam

## Escueles tradicionales

## Sunismu
### Escueles de Fiqh (Llei)
* Hanafí
* Malikí
* Shafi'í
* Hanbalí

### Escueles de Aqidah (Creencia)
* Ashariyyah
* Maturidi
* Murjite
* Mu'tazili
* Athari
* Zahiri

### Movimientos nel islam suní
* Barelvi
* Deobandi / Tablighi Jamaat
* Hermanos Musulmanes. Al-Ikhwan Al-Muslimoon
* Jamaat-e-Islami. Partíu políticu nel subcontinente indiu.
* Wahhabismu o Salafismu
* Jamaat al-Muslimeen

## Xiísmu

### Duodecimanos
* Usulísmu
* Alevís. 25 millones en Turquía, Albania, Bosnia y Herzegovina, Azerbaixán, Irán y Siria.
* Akhbarismu
* Alauitas. 1 millón en Siria y Líbanu
* Xaiḥismu

### Ismailismu
* Nizari
* Mustaali
* Drusos

### Zaydismu

## Jariyismu
* Ibadíes
* Sufri

## Sufismu
* Qadiriyyah
* Bektashi
* Chishti
* Naqshbandi
* Oveyssi
* Suhrawardiyya

## Otros grupos
### Reformistes
* Islamistes
* Lliberales
* Qur'an Alone

### Heterodoxos
* Comunidá Ahmadía
* Zikri
* Nación del Islam
* Moorish Science
* Submitters

## Fes rellacionaes
* Babismu
* Bahaísmu
* Sijismu
* The Nation of Gods and Earths
* Nuwaubianismu

## Referencies

## Ver tamién
* Apostasía nel islam
* Conseyu Central d'ex Musulmanes

## Enllaces esternos
 Los deobandi y los tablighi yá controlen la metá de les mezquites britániques: "Tenemos De vivir en paz n'Occidente hasta que tengamos l'abonda fuercia pa llanzar la yihad", en Nuevo Digital
 Un estudiu alvierte sobre la potencial deriva yihadista del pacifismu islámico' del movimientu tabligh n'España, en Nuevo Digital
 Schisms and Heterodoxy Among Muslims
 Statement issued by the International Islamic Conference held in Amman, Jordan, July 4-6, 2005
 Sects in Islam
Kharijismu

Los **kharijís** (/xaɾiˈd͡ʒis/, /kaɾiˈʝis/; n'árabe خارجي plural خوارج, *khāriji*, plural *khawārij*) son una de les trés cañes principales del islam, al par de la de los chiís y los sunís.

La pallabra *kharijí* significa "el que se sal", en referencia a la deserción que protagonizaron nel añu 657 cuando abandonaron el bandu d'Ali Ibn Abi Talib al acetar ésti nel campu de batalla de Siffín un arbitraxe ente él y el so adversariu, l'omeya Muawiya.

A diferencia de los sunís, que consideraben que'l califa debía ser un árabe miembru de la tribu de Quraish, y de los chiís, que consideraben que debía ser Ali o un descendiente direuto suyu, los kharijís pensaben que la dignidá califal emana de la comunidá, que debe escoyer libremente al más digno "anque seya un esclavu prietu". 

Defenden tamién qu'ensin rectitú nel obrar nun esistir verdadera fe. El musulmán que s'estrema de la llei dexa de ser musulmán, y si ye califa debe ser destituyíu. Los kharijís provocaron grandes rebeliones contra los omeyes, debilitándoles y facilitando la so sustitución pola dinastía de los abbasís. Foi un kharijí'l qu'asesinó a Ali nel añu 661.

El so rigor en lo qu'al cumplimientu de los preceptos del islam refier tien como contrapuntu una gran tolerancia escontra les otres relixones.

Los kharijís fueron nel so momentu un grupu importante cualitativa y cuantitativamente. Dempués estremáronse en numberoses sectes. Anguaño los pocos kharijís que queden pertenecer a la secta de los ibadís y viven nel sultanatu d'Omán, en Zanzíbar y en dalgunos castros del Magreb.
 
## Ver tamién
* Escueles y cañes del islam

## Referencies

## Enllaces esternos
Ḥajj

El **Hajj** ( حَجّ *ḥaǧǧ*, o حِجّة *ḥiǧǧa*, *pelegrinación*) ye una pelegrinación islámica añal a La Meca, Arabia Saudita, la ciudá más sagrada del islam pa los musulmanes. El ḥaǧǧ ye un deber relixosu obligáu pa los musulmanes que tengan capacidá física y económica, y tien de realizase al menos una vegada na vida por tolos musulmanes adultos que puedan facer el viaxe y garantizar el sostenimientu de la so familia mientres la so ausencia.

## Referencies

## Enllaces esternos
Zakat

El **zakat** (n'árabe زكاة, trescritu xeneralmente como *zakaat* o *zakah*; en turcu *zekât*) ye'l terceru de los cinco pilastres del islam. Ye una proporción fixa de la riqueza personal que tien de tributase p'ayudar a los probes y precisaos, pa remunerar a el recaldadores d'esti tributu, manumitir esclavos y diversos destinos benéficos. El so significáu lliteral ye 'crecer (en bondá)', 'amontase', 'purificarse' o 'faer lo puro'. Ta prescritu nel Corán.
Filosofía islámica

La **filosofía islámica** o **filosofía árabe**, ye'l conxuntu de doctrines de los pensador árabes que s'aniciaron ente los sieglos IX y XII y qu'influyeron l'escolasticismu medieval d'Europa.

La tradición árabe combina dalgunos pensamientos del neoplatonismu y el aristotelianismu con otres idees que fueron inxertaes pente medies del Islam. Ciertos filósofos de pesu como los perses al-Kindi, al-Farabi y Avicena, según el ibéricu Averroes, precisaron delles interpretaciones d'Aristóteles que fueron dempués absorbíes polos intelectuales xudíos y cristianos.

Los musulmanes, como tamién en menor midida los cristianos y los xudíos, contribuyeron col folclor arábigu y alloñáronse ente sigo d'alcuerdu a los sos dogmes filosóficos más que poles sos doctrines relixoses. Cuando'l pueblu árabe apoderó España, la lliteratura filosófica arábiga foi traducida a los idiomes hebréu y llatín; contribuyendo al desenvolvimientu de la filosofía europea contemporánea.

Más o menos poles mesmes feches n'Exiptu, la tradición árabe foi cultivada por Ibn Jaldún y Maimónides.

Hai qu'estremar dos corrientes nel pensamientu Islámicu tempranu. La primera ye Kalam, que sobremanera trata sobre cuestiones teolóxiques del Islam, y la otra ye Falsafa, que se centró n'interpretaciones del aristotelismu y el neoplatonismu. Hubo intentos posteriores de parte de filósofos-teólogos por harmonizar dambos enclinossobremanera los d'Avicena y Averroes, y otros non tan relevantes como los de Ibn al-Haytham (Alhacen), Abū Rayhān al-Bīrūnī, Ibn Tufayl (Abubacer) y Ibn al-Nafis.

## Referencies

## Enllaces esternos
Sunna

**Sunna** (سنة [ˈsunna], plural سنن sunan [ˈsolæn]) ye un pallabra árabe que significa vezu o práutica habitual. L'usu musulmán d'esti plazu refier a los refranes y vezos vivientes de Mahoma, l'últimu profeta del Islam.
Fiqh

El términu **fiqh** alude a la metodoloxía pa convertir en llexislación aplicable les normes del Corán y de la Sunna que, poles sos carauterística de revelación relixosa, nun puen regular direutamente la vida de los homes na relixón islámica.

El términu **fiqh** significa *conocencia fonda*. Siguiendo les directrices de Mahoma, un les normes relixoses tien d'aplicase un analís críticu que determina la so utilidá y sentíu en cada momentu y llugar. Asina el fiqh determina cómo se rellaciona el musulmán con Alá (Al 'Ibadát) y colos sos asemeyaos (Al Mu'amalát), respetando el Corán y la Sunna. Ye pos, en sentíu xurídicu, el métodu de interpretación de la Xaria y la xurisprudencia islámica.

Al tar basáu en una interpretación crítica pecáu mayores restricciones, el númberu d'escueles islámiques (Madhab) que contribúin en la interpretación ye numberosu y d'opiniones diverses, si bien esto ye consustancial al modelu relixosu islámicu onde nengún esiste una ortodoxa establecida.

## Referencies

## Enllaces esternos
Calam

**Calam** (علم الكلم) ye una de les «ciencies relixoses» del Islam. N'árabe la pallabra quier dicir «el discursu», y refierse a la tradición islámica de buscar principios teolóxicos al traviés de la dialéutica. El términu polo xeneral ye traducíu, como una interpretación averada, por «teoloxía natural», anque de xemes en cuando (y con menos exactitú) como «filosofía». Un eruditu calam llámase *mutakalim* y en plural *mutakalimun*. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Calendariu islámicu

El **calendariu islámicu** ye un calendariu llunar. Básase en ciclos llunares de 30 años (360 lunaciones, de tradición sumeria). Los 30 años del ciclu estrémense en 19 años de 354 díes y 11 años de 355 díes. Los años de 354 díes llámense años simples y estrémense en seis meses de 30 díes y otros seis meses de 29 díes. Los años de 355 díes llámense entrepolaras y estrémense en siete meses de 30 díes y otros cinco de 29 díes. Años y meses van alternándose. Esto ye, cada 33 años musulmanes equivalen a 32 años gregorianos. Les intercalaciones fáense añadiendo un día a la fin del mes de du l-hiyya nos años 2º, 5º, 7º, 10º, 13º, 16º, 18º, 21º, 24º, 26º y 29º de cada ciclu de 30 años. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Díes festivos islámicos

Los **díes festivos islámicos** son aquellos onde se suspenden llabores y celébrense preceptos relixosos designaos nel Islam. Esisdíes festten dos grandes exemplos d'estes feches que tienen la so conmemoración con una frecuencia añal; el Eid al-Fitr y el Eid al-Adha.
## Eid al-Fitr
El *Eid al-Fitr* (del árabe عيد الفطر) ye'l día de folixa que solemniza el fin del largu ayuu del Ramadán. Mientre el Ramadán, los musulmanes en tol mundu realicen un ayunu diariu dende enantes del alba hasta la puesta del sol, tomando'l su primer comida al averase la oración del anochar. L'envís del ayunu ye enseñar a los musulmanes la paciencia y l'humildá, según tamién pa recorda-yos lo afortunaos que son y faer fincapié na ayuda al precisáu y aquellos con menos suerte. El Eid al-Fitr empecipia dempués del ocaso del últimu día del Ramadán. Nes hores tempranes de la mañana del primer día del *Shawwal* (xornada inaugural del Eid al-Fitr), los musulmanes realicen un plegaria ritual, entós pártense duces, comida y bébores ensin alcohol nes mezquites y llares. Les celebraciones duren trés díes nos países islámicos.

## Eid al-Adha
El *Eid al-Adha* (عيد الأضحى), cai aproximao 70 díes dempués del *Eid al-Fitr* y ye celebráu n'honor al profeta Abraham remembrando asina, cuando intentó sacrificar al so fíu Ismael como prueba de la so llealtá a Dios. El Eid al-Adha podría traducise como "celebración del sacrificiu", que ye representada polos musulmanes de tol mundu cola ufrienda d'un sacrificiu animal (comúnmente una corderu) como una aición de gratitud pa Dios por salvar la vida del fíu del profeta. La carne del animal ye dixebrada en tercios, una pa la persona qu'agasaya a la bestia, otra pa partila ente los sos parientes probes y el postreru terciu pa los precisaos, independientemente del so relixón, raza o nacionalidá.

## Āshūrā
El *Āshūrā* ye festexáu ente'l novenu y décimu día del Muharram, del calendariu musulmán. El Āshūrā ye una pallabra árabe que significa "diez", siendo una fecha de guardar ayunu opcional. Pa los musulmanes sunitas, ye motivu de celebración porque foi'l día en que l'Arca de Noé consiguió aposentarse, el profeta Ibrahim (Abraham) nació y el Kaaba foi construyíu. Pa los chiítes, ye un día de duelu, porque ye la fecha en que'l nietu de Mahoma, Husayn ibn Ali, foi asesináu na batalla de Karbala.

## Laylat al-Qadr
El *Laylat al-Qadr*, que n'árabe significa "La nueche del poder" o "Nueche de l'autoridá", cai n'unu de los postreros diez díes del Ramadan (de númberu impar). Los musulmanes tienen la creyencia de que la nueche d'esti día, foi que Dios unvió los primeros capítulos del Corán por mediu del arcánxel Gabriel, al profeta Mahoma cuando él tenía cuarenta años d'edá. Ye tamién l'aniversariu de la nueche en que'l Corán foi sopelexáu per primer vegada na so integridá por Mahoma.
Esi día ye bien importante porque tolo que pidan los musulmanes va cumplíse-yos.

## Referencies

## Enllaces esternos
El Rebollal (comarca)

**El Rebollal** ye una fastera histórico-tradicional española allugada nel postreru suroeste de la provincia de Salamanca, n'antigua Rexón de Lleón, güei la comunidá de Castiella y Lleón. Llenda con Portugal al oeste, Campo de Robledo al norte, Campo de Agadones al este y Estremadura al sur.

## Etimoloxía
El nome d'esta comarca remanez del **rebollu** (*[[Quercus pyrenaica]]*), árbole mui abondosa nesta tierra. Trátase namái d'una denomación histórica, dao qu'oficialmente nun esisten divisiones comarcales nesta provincia.

## Conceyos
*Navafrías
*Payu
*Peñaparda
*Robrea
*Villarrubias

## Demografía
Con una estensión de 301,79 km² poseye, a 1 de xineru de 2006, una población de 2.300 habitantes, anque la tendencia poblacional alcuéntrase en retrocesu (a 1 de xineru de 2001 na comarca vivíen 2.606 habitantes, colo qu'en 5 años la población amenorgó en 300 persones).

## Cultura tradicional
### Falaxe
La pecuñar *"palra d'El Rebollal"*, trátase d'una variedá d'asturllionés enmarcada dientro l'altoestremeñu y qu'entá catienen alrodiu d'unes 4.000 persones (ente la xente que vive na comarca y emigrao). Sobro dicha variedá del altoestremeñu son d'obligada consulta los trabayos del maestru Ángel Iglesias Ovejero (*"El habla de El Rebollar. Descripción"* y *"El habla de El Rebollar. Léxico"*), José Alonso Pascual (*"Robleda. Cronica y descripción del lugar"*) y José Benito Mateos Pascual (*"Breve descripción de Peñaparda"*). Nel añu 2003 aprució'l primer númberu de la revista lletrónica *La Gurulla* y nel añu 2004 el primer llibru lliterariu escritu en dicha variedá llingüística: *"El corral los mis agüelus"*.

### Música
Nun podemos escaecer tampoco otru de los elementos singulares de la comarca, como ye'l *[[panderu cuadráu de Peñaparda]]*, que ye de tañíu poles muyeres tocándolu con un tolete semeyante a les qu'empleguen los tamborileros, xeitu ésti de tocar que ye únicu, pos en denguna otra llocalidá de la Península tócase d'esta manera dichu estrumentu.

### Danza
Esisten multitú de bailles singulares dientro del folklore de la provincia de Salamanca como *el fandangu*, *el son*, la *xota de dos pasus* o *l'ofretoriu* (toos ellos de Robrea), los *aḥechaus*, *saltiaus*, *corríus* y *brincaus* y *l'ofretoriu* (toos ellos de Peñaparda) o la *charrá primera*, *charrá segunda*, *repicoteáu* y el *fandangu* de Payu.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Ficha d'El Rebollal na web del Turismu del Reinu de Lleón
María Argüelles

**María Argüelles** , conocida col nombratu de ***La Pita***, foi una cantante asturiana de tonada. Nun se sabe muncho de la so biografía, pero sí que yera d'Uviéu y calcúlase que nació na década de los ochenta del sieglu XIX y qu'a finales del mesmu yá algamara una notable sonadía na ciudá como cantante.

Nel añu 1915 incorporóla Eduardo Martínez Torner a les sos conferencies-conciertu xunto con José Menéndez Carreño,*[[Cuchichi]]*, siendo esti l'añu nel que por primer vez se siente una asturianada nel Teatru Campoamor nel marcu d'estes conferencies.

Nun dexó nenguna grabación del so repertoriu.

## Referencies

## Enllaces esternos
La Pita

**La Pita** ye una casería de la parroquia de Lluniego, nel conceyu d'Uviéu.

## Situación
Allúgase a 9&nbsp;km d'Uviéu y a un altor de 125&nbsp;m.

## Población
Nun tien población censada de magar 2020.

## Referencies

## Enllaces esternos
San Irenéu

**Irenéu de Lyon** o **San Irenéu**, obispu de Lyon nel sieglu II, ye unu de los Padres de la Ilesia .

Esti santu cristianu ye festeyáu'l 28 de xunu na ilesia católica y el 23 d'agostu na ilesia ortodoxa.

## Biografía

Griegu de nacimientu, Irenéu nació en Smyrna n'Asia Menor hacia 130. Conviértese en discípulu de San Policarpo, que conociera al apóstol Xuan. 

Enviáu por Policarpo a la Galia hacia l'añu 157, asóciase a los trabayos de Pothin, Obispu de Lyon. Cuando Pothin muerre víctima d'una persecución de Marco Aurelio, Irenéu foi elixíu pa reemplazálu, en 177. 

Besançon y Valence daríen al obispu de Lyon los sos primeros pastores.

Ye un home de paz, faciendo honor al so nome (qu'eso ye lo que significa en griegu antiguu). Asina, invervien cerca del papa pa quita-y la idea d'escomulgar a una parte de la Ilesia d'Asia, que quier celebrar la Pascua nuna fecha propia. 

### Referencies

## Enllaces esternos

* Irénée de Lyon : exégèse "canonique", nel site Theologia.fr 
* Obres completes d'Irenéu n'inglés en Christian Classics
Conger conger

El  ye un pexe de la familia de los cóngridos, común na parte este del Atlánticu norte, asina como en tol Mediterraneu, mar Negru y mar Bálticu.

Especie bentónica y solitaria, atópase en tolos llitorales rocosos dende pocos metros hasta los 500, xeneralmente, amatagáu en cueves y furacos, pero tamién sobre fondos basosos.

Activu mientres la tardina y la nueche. Ye un voraz depredador de pexes, crustaceos y cefalópodos y comenenciosu carnaciegu. Reproduzse una sola vegada na vida, pel branu, y pasa una llarga etapa llarvaria; la maduror sexual algama-y ente los 5 y los 15 años; los machos maduren cuando tienen ente 50 y 75 cms; les femes preñaes pueden llegar a pesar unos 40 kg con unos ovarios de 8 kg y de unes 3 a 8 millones de güevares.

La so carne ye relativamente apreciada, comercialízase fresca. La pesca puede ser artesanal, semi industrial y deportiva con artes de sablera, tresmallos de fondu, redes d'arrastre y palangres.

## Nome común

## Referencies

## Enllaces esternos
Axura

L**'Axura**, o'l **Día d'Axura** (treslliteración del árabe: *Yawm ʾĀshūrā’*) ye una festividá relixosa islámica, sobremanera celebrada nel ámbitu del xiísmu, que se celebra nel décimu día del mes de Muharram, el primeru del calendariu llunar islámicu.

Na conmemoración y observación d'Axura, los xiíes recuerden l'asesinatu del Imám Hussein, al que consideren socesor llexítimu del profeta Mahoma, del que yera nietu. Hussein morrió al par de 72 siguidores nun combate de 10 díes nel añu 680.

Pa los musulmanes suníes Axura ye un día d'ayunu; conmemoren asina l'ayunu col que Moisés estimó la lliberación del pueblu d'Israel de manes de los exipcianos. Según tradiciones que s'atopen nes compilaciones d'al-Bujari y Muslim, el profeta Mahoma solía ayunar nesta fecha y encamentaba esti ayunu a los sos compañeros, incluyendo la posibilidá d'añader al ayunu bien el día anterior o'l posterior al mesmu.

La máxima espresión de la conmemoración chiita ye en Karbala, llugar onde s'atopa'l mausoléu de Imám Hussein, que rexunta hasta dos millones de creyentes. Los devotos desfilen hasta'l santuariu d'Imán Hussein, blandiendo nes sos manes preseos de sacrificiu y faciéndose mancaes nel cuerpu hasta quedar dafechu ensangrecíos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Xunce les vaques, Ramona

**Xunce les vaques, Ramona** ye una tonada de les consideraes como braves.

José Benito Álvarez Buylla, nel so llibru *La canción asturiana*, asoleyáu en 1977, recueye la versión que vien darréu:

Esti cantar foi grabáu por bien d'intérpretes de tonada como Silvino Argüelles; *[[L'Abogáu]]*; José Menéndez Carreño, *[[Cuchichi]]*; Nori Redondo; Pepín de La Rumiá; Jorge Tuya...

## Referencies
Scomber scombrus

La  ye una especie de pexe perciforme de la familia Scombridae. Ye bien paecida a la caballa cola que munches vegaes puede confundise. D'igual forma y carauterístiques qu'ésta, ye un pocu más escura coles rayes negres un pocu más regulares. La xarda ye un pexe teleósteu perteneciente a la familia de los escómbridos, orde de los peciformes. Abondosa nel océanu Atlánticu y nel mar Mediterraneu siendo oxetu d'una fuerte pesca por cuenta de la so apetecedora carne.

Aliméntase d'otros pexes de menor tamañu, crustáceos y moluscos. En tiempos ivernizos la xarda permanez a unos 170 m de fondura, pero cuando s'avera'l bon tiempu, suelen arrexuntase en bálamos bien numberosos y xubir a la superficie. Una fema puede poner ente 200.000 y 400.000 güevos qu'eclosionen a los pocos díes.

## Descripción
La xarda tien un cuerpu bien delgáu con dos aletes dorsales bien separaes, con unes aletes pectorales curties, y una aleta añal siguida de siete aletines. La so coloración ye azul escura enriba col banduyu blancu. Mide ente 25 y 45 cm de llargor y puede algamar 4,5 kg de pesu.
La **xarda (Scomber scombrus)** ye un pexe que tien entre 30 y 50 cm de llargu y pesu de 500 a 1.000 g. Migra y mora nes agües fondes del mar a lo llargo de los meses fríos del añu, pero cuando llega'l buen tiempu sube a la superficie. Ye azulón-verdosu con rayes prietes nel llombu.

N'Asturies, nel añu 2012, ruláronse 4.564.702,69 Kg de **xarda** por un valor de 5.047.646,31 euros, según la estadística qu'ellabora la Direición Xeneral de Pesca Marítima del Principáu d'Asturies. Trátase d'una pesquería bien concentrada nel tiempu y con buenos resultaos económicos pa los profesionales del sector.

## Nome común

## Nutrición y salú
Ye un pescáu con un altu conteníu en purines, que se tresformen n'ácidu úrico, polo que nun s'aconseya'l so consumu en casu d'hiperuricemia o gota.

## Referencies

## Bibliografía
* El léxico de la fauna marina en los puertos pesqueros de Asturias Central, Emilio Barriuso, Uviéu 1986. IDEA.

## Enllaces esternos
José Requejo Castañón

**José Requejo Castañón** , conocíu como **Pepe Requejo** foi un cantante asturianu de tonada y monologuista.

Yera de familia minera y campesina aficionaos a cantar asturianaes, polo que Pepe entamó dende bien rapaz a interpretar tonada.

Nel añu 1948 algamaría'l título de *Campeón de la Canción Asturiana* nel concursu qu'entamaba'l diariu Región y Radio Asturias, títulu que compartiría con Josefina Fernández en categoría femenina, con un xuráu compuestu por Cuchichi, Miranda, Aquiles Sorbías y Juan Uría Ríu, faciendo de secretariu'l periodista Roberto Velásquez.

Destacó como intérprete de la variante ayerana de la tonada xunto con otros cantadores del conceyu como Carlitos de Murias, Ataúlfo Lada Camblor, Jaime Caleya, ... *El so hermanu Tino nun mos dexó grabación dalguna, pero afírmase que, por exemplu, "Pola y Pino" nun la cantaba naide como élli*.

Formó parte de la *Compañía de Canción Asturiana* xunto con Román Prieto, Carlitos de Murias, Ignacio Apaolaza y los hermanos ''Chucha'' de Nembra y ''Tonín'' de Nembra.

Dexó grabaes delles tonaes como *Caballu al verde*, *La Caleyona*, *Hai una llinia trazada*, ...

## Referencies

## Enllaces esternos
Tonetti

Los hermanos Tonetti, **José Villa del Río** (*Pepe*) y **Manolo Villa del Río** (*Nolo*), fueron los payasos más importantes d'España na segunda metá del sieglu XX. Arriendes d'ello fueron empresarios circenses. 

## Biografía

La so afición de José pol circu entamó cuando yera pequeñu. Facer de payasu foi pa él el so primer xuegu, y como un xuegu de neños pintábase la cara y contaba histories a los sos amigos de la calle Zapatero, na santanderina Cuesta de l'Atalaya, unu d'estos amigos, Borja Esquivias más conocíu como "Bore", llegaría a formar parte del grupu de *Los Hermanos Tonetti*.

José Villa del Río, el mayor de los hermanos Tonetti, morrió'l 20 de febreru de 2004 a los 83 años. Antes, en 1983, morriera Manolo, que se suicidó depués de sufrir una fonda depresión pol cierre del circu Atlas (que fundaron los dos hermanos nel añu 1955), onde los dos hermanos vivieron los sos meyores momentos y nel qu'actuaron dellos de los más grandes artistes del momentu.

## El nome

La eleición del nome d*'Hermanos Tonetti* foi un homenaxe a unu de los grandes payasos de la historia del circu, l'italianu Antonet.

## Premios y reconocimientos

Pepe foi premiáu por diverses instituciones, recibiendo La Insignia del Club de Payasos en 1971, Los Premios Nacionales del Circo en 1972 y 1998, La Cruz de la Beneficencia en 1974, La Medaya de Cantabria en 1985, la medaya al Méritu nes Belles Artes en 1993 y, arriendes d'ello, tien monumentos en Santander y en Bilbao.
Chucha de Nembra

**Jesusa Fernández González**, conocida como **Chucha de Nembra**,  ye una cantante asturiana de tonada.

Llegó a entamar estudios nel Conservatoriu y gustaba-y la llírica, pero al casase interrumpiólos. Quedó viuda bien ceo y decidió ponese a cantar, faciéndolo primeramente con una orquestina qu'actuaba nel llocal de baille familiar. Nel añu 1966, Chucha de Nembra participó por primer vez nun concursu de tonada. Ganó'l Concursu de la Canción Asturiana d'El Comercio en 1992, y el Concursu Ciudá d'Uviéu en 1994, nel añu 1998 algamó'l segundu puestu nel IV Concursu de La Nueva.

Dientro de la interpretación de les tonaes llamaes ayeranes tien algamao muncha sonadía xunto a cantantes como Ataúlfo Lada Camblor, Carlitos de Murias o Jaime Caleya.

Formó parte de la *Compañía de Canción Asturiana* xunto con Pepe Requejo, Román Prieto, Carlitos de Murias, Ignacio Apaolaza y el so hermanu ''Tonín'' de Nembra.

Dellos de los cantares interpretaos por Jesusa que se pueden destacar son *Debaxo d'una panera*, *Me acariciabes*, *Escurecióme nel monte*, *Tienes el carru paráu*, ''Adiós la mio vaca pinta, …

## Premios
* Concursu de canción asturiana, Candás 1975.
* Concursu de canción asturiana, Radio Oviedo 1977.
* Concursu de canción asturiana, San Pedro, La Felguera 1980.
* Concursu de canción asturiana, La Providencia 1982.
* Concursu de la música asturiana, El Comercio 1992.
* Concursu de la canción asturiana, Ciudá d'Uviéu 1994.

## Referencies

## Enllaces esternos
Segunda epístola de Clemente

La **Segunda epístola de Clemente**, tamién conocida como **secunda clementis** o **II Clemente**, ye una obra de la lliteratura homilética cristiana del sieglu II, encadarmada anguaño ente los escritos de los Padres Apostólicos.

Trátase d'una obra na que'l títulu se mantién pol pesu de la tradición, magar de ser notablemente enquívocu. En contra de lo qu'enuncia, el so autor nun ye Clemente de Roma. Mal pue ser, en consecuencia, la so *segunda epístola*. Pero, tampoco se trata nin siquiera d'una epístola, sinón d'una homilía que se supón lleída por un presbíteru ante la so comunidá. Taríamos en presencia d'un escritu que la tradición atribuyó enquivocadamente al tercer socesor de San Pedro.

No tocante a la so datación y autoría, acéptase que foi escrita nel sieglu II pero, más allá d'eso, nun se sabe nada a ciencia cierta.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Dellos fragmentos del testu
* El testu completu
* El comentariu de Quasten