Oclusiva billabial sorda

La **oclusiva billabial sorda** ye un tipu de soníu consonánticu usáu en dellos idiomes orales. El símbolu nel Alfabetu Fonéticu Internacional que representa esti soníu ye , y el símbolu X-SAMPA equivalente ye p. La plosiva billabial sorda n'español ye escrita con 'p', como en *padre* o *apiu*.

La  falta aproximao nel 10% d'idiomes que tienen la . (Vease  referente a una falta similar). Ésta ye una carauterística rexonal de la "zona circum-saḥariana" (La parte d'África al norte del Ecuador, incluyendo la península arábiga). Nun se conoz l'antigüedá d'esta carauterística rexonal, nin si ye un fenómenu recién por causa de que el árabe empléguese como llingua de prestíu (l'árabe perdió'l so [p] en tiempos prehistóricos), o si l'árabe mesmu foi afeutáu por un patrón rexonal más antiguu. Atópase tamién n'otres árees. Por casu, el protocelta y el vascu antiguu tán reconstruyíos cuntando cola  mas non cola .

Sicasí, el soníu  ye bien común a lo llargo de la llingüística. La mayoría de los idiomes tien siquier una  simple, y dalgunos estremen más d'una variedá. Munchos idiomes indios, como'l hindi, tienen un contraste dicotómicu o binariu (de dos valores distintos) ente la  aspirada y la simple.

## Carauterístiques

Carauterístiques de la oclusiva billabial sorda:

* El so manera d'articulación ye oclusivu, lo que significa que ye producida apexando l'aire nel tracto vocal. 
* El so puntu d'articulación ye billabial, que significa que ye articulada con dambos llabios.
* El so tipu de fonación ye sorda, que significa que ye producida ensin vibración de les cuerdes vocales.
* Ye una consonante oral, lo que significa que l'aire escapa pela boca.
* Ye una consonante central, que significa que ye producida dexando al aire fluyir pola metá de la llingua, en cuenta de los llaos.
* La iniciación ye egresiva pulmónica, que significa que ye articulada emburriando l'aire de los pulmones y al traviés del tracto vocal, en vegada del glotis o la boca.

## Variedaes de la oclusiva billabial sorda

## Escurrimientos

### N'árabe

L'árabe nun tien a , la orixinal  semítica, tal como se topa nel acadiu, camudó a  en tiempos prehistóricos. Los falantes nativos árabes de normal interpreten la  estranxera como  tantu en llinguaxe oral como escritu; asina'l nome griegu Paulus pasó a ser l'árabe Bulus, por casu.

### N'inglés

L'Inglés tien les variantes aspirao y plano , pero son alófonos. Cuando asocede'l  de primeres d'una pallabra o una sílaba con acentu prosódicu, como en *print*, *support* o *potato*, entós siempres ye aspirada. Cuando asocede de primeres d'una sílaba ensin acentu que nun ta de primeres d'una pallabra, como en *occupant*, *vapid* o *keeper*, entós nunca ye aspirada. Cuando la  apecere nun conxuntu de consonante dempués d'una , como en *spin*, *sprain* o *suspend*, tampoco ye aspirada. Cuando asocede a la fin d'una pallabra, como en *tip*, *wasp* o *telescope*, de normal nun ye aspiráu y si la pallabra ye alfinal d'una frase, entós la  frecuentemente nun se pronuncia.

### En xeorxanu

El xeorxanu tien  aspirada y eyectiva. Son distintos fonemes, non alófonos. La p aspirada ye escrita con ფ. La p eyectiva ye escrita con პ .

### N'alemán

N'alemán, la  simple ye un alófono de , ente que'l fonema escritu como *p* correspuende a la  (aspirada). Esti nun ye'l casu en tolos dialeutos alemanes, sicasí, y  nun esiste en --Austru-Bavarian--.

### En griegu
El griegu antiguu tenía  simple y aspirada, escrites pi (π) y fi (φ) respeutivamente. La forma aspirada desenvolver en  en tiempos helenísticos, seique antes. Al lleer el griegu antiguu, φ ye comúnmente pronounciado .

El griegu modernu namái tien  (π); φ ye pronunciada .

### En Ubijé

Ubijé, un llinguaxe qu'anguaño ta escastáu, tenía variedaes de  eyectiva y faringealizada: . Les consonantes faringealizadas  atopábense principalmente nos raigaños que conteníen otra consonante faringealizada.

## Referencies

## Enllaces esternos