open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Martín de Argüelles

**Martín de Argüelles**  foi un militar asturianu. Ye conocíu por ser el primer européu ñacíu nel territoriu que llueu sería los Estaos Xuníos d'América. El so llugar de nacencia (*San Agustín* entós, Saint Augustine depués), ye la ciudá fundada por europeos y ocupada de siguío más antigua de los Estaos Xuníos.

Los pas de Martín yeren Martín de Argüelles (Sr.) and Leonor Morales. Martín Sr., un asturianu *[[Fidalgo]]*, foi un de los espedicionarios que vieno pa Nueva España nel Nuevu Mundu col Capitán Xeneral Pedro Menéndez de Avilés nel 1565. Martín Sr. foi'l primer *[[Alcalde]]* de San Agustín, y taba'l cargu de les municiones nos fuertes de Santa María, San Agustín y Santa Elena, en la Florida.

## Descendientes
Ente los descendientes de Martín ta José Argüelles, que foi unos de los colonizadores de la provincia de Nuevu Santander, agora l'estáu mexicanu de Tamaulipas.

## Referencies

* Abbad y Lasierra, Iñigo, *Rellación del descubrimiento, conquista y población de las provincias y costas de la Florida* - '
*Rellación de La Florida* (1785); edición de Juan José Nieto Callén y José María Sánchez Molledo.
* Fairbanks, George R. (George Rainsford), *History and antiquities of St. Augustine, Florida* (1881), Jacksonville, Fla., H. Drew.
* Reynolds, Charles B. (Charles Bingham), *Old Saint Augustine, a story of three centuries,* (1893) St. Augustine, Fla. E. H. Reynolds.
* Menéndez de Avilés, Pedro. *Cartas sobre la Florida, 1555-1574 / Pedro Menéndez de Avilés" "Letters regarding Florida, 1555-1574 by Pedro Menéndez de Avilés*; Juan Carlos Mercado, edición, introducción y notas. Library of Congress.
* Lyon, Eugene, *The enterprise of Florida : Pedro Menéndez de Avilés and the Spanish conquest of 1565-1568* (1976), Gainesville : University Presses of Florida.
Mushin

***' ye un conceutu [[psicolóxicu]] de les [[artes marciales]] que designa un estáu mental al que s'apuerta mientres el combate. Esti estáu taría carauterizáu por una ausencia de pensamientos y emociones, dexando a la mente permanecer abierta y adaptable a toles circunstancies. Ta rellacionáu col [[Fluxu (psicoloxía)|fluxu]] qu'esperimenten los artistes nun procesu creativu. La espresión ye una acortación del términu [[zen]] ***'.

El mushin algámase cuando la persona alloña de sigo les idees de mieu, roxura y ego mientres el combate o la vida diaria. Por aciu esti métodu anúlase'l pensamientu discursivu y el xuiciu, de cuenta que la mente ye totalmente llibre d'actuar y reaccionar ensin la demoranza causada por tales pensamientos. Nesti casu, la persona nun confía nel so pensamientu consciente o lo que "piensa" que tendría de faer, sinón na so reacción natural entrenada o lo que "siente" que tendría de faer (intuición). Nun ye un estáu de relaxación nin inactividá, sicasí; al contrariu, la mente trabaya a bien alta velocidá, pero ensin intención, plan o direición, sinón solamente la so propia capacidá d'adaptación a la so redolada.

Dellos maestros creen que'l mushin ye l'estáu nel que la persona finalmente entiende la inutilidá de les téuniques y ye auténticamente llibre d'actuar, esto ye, que la persona dexa de considerase un "combatiente" o "lluchador" y pasa a ser un tou al traviés del espaciu. El maestru zen Takuan Sōhō dixo:

La mente tien de tar siempres nel estáu de 'fluxu', porque cuando ésti detiénse, esta interrupción ye gafida pal bienestar de la mente. En casu d'un espadachín, significa la muerte.
Cuando'l espadachín enfrentar al so oponente, nun piensa nel oponente o en sí mesmu, nin nos movimientos de la espada del oponente. Namái permanez ellí cola so espada, que, escaeciendo toles téuniques, ta preparada pa siguir los dictaos del subconsciente. L'home dexó de ser el portador de la espada. Cuando cute nun ye l'home, sinón la espada na mano del subconsciente del home quien cute.

Sicasí, el mushin nun ye namái un estáu de la mente al que pueda aportase mientres el combate. Munchos artistes marciales entrenen pa consiguir esti estáu mientres la kata con cuenta de llograr una execución impecable d'ésta, tantu nel entrenamientu como na llucha. Una vegada el mushin foi algamáu al traviés de la práutica del arte marcial, l'oxetivu ye consiguilo n'otros aspeutos de la vida del artista.

El mushin ta rellacionáu con otru estáu de la mente conocíu como ''heijoshin'', nel que se busca consiguir un completu equilibriu harmónicu na vida del prauticante al traviés de disciplina mental. Miyamoto Musashi aludió a estos estaos mentales nel so *[[El llibru de los cinco aniellos|Llibru de los cinco aniellos]]*, y les sos conversaciones con Jotaro fueron munches vegaes repitíes nel folclor de Xapón como lleiciones morales. Tanto'l mushin como'l *heijoshin* provienendel budismu zen.

## Referencies
Shoshin

**Shoshin** (初心), en chinu *chūxīn*, ye un términu xaponés que vien traducise como “mente de principiante”, usáu enforma nel estudiu del Budismu Zen y nes artes marciales xaponeses. Significa tener una actitú abierta, dispuesta y ensin prexuicios cuando s’estudia una materia, inclusive cuando s’estudia a un nivel avanzáu, igual que lo fadría un primerizu nesa materia. 

El términu usóse tamién como títulu del llibru del maestru Zen, Shunryu Suzuki (1904-1971), "Mente Zen, Mente de Principiante", que reflexa un dichu de so a respeutive de la manera d'enfocar la práutica Zen: "Na mente del principiante hai munches posibilidaes, na del espertu hai poques".

Shoshin tamién significa "verdá exauta" y úsase pa indicar “Shoshin Mei”, una firma exauta o perfeuta nos trabayos artísticos. Ye lo opuesto a la firma falsificada, "Gimei" (“Mei” malu). 

El términu pue usase pa cualesquier cosa o persona que ye xenuina dafechu.

## Ver tamién

*Fudoshin
*Mushin
*Zanshin
*Satori

## Referencies

## Enllaces esternos

* Mente de Principiante, por Darren Henson
Aarhus

**Aarhus** o **Århus** ye la segunda ciudá más grande de Dinamarca. Ye'l puertu más importante de Dinamarca. Ta situada na fastera este de la península de Xutlandia. Tien una población de .

## Referencies

## Enllaces esternos
Francisco Javier Lauzurica y Torralba

**Francisco Javier Lauzurica y Torralba**  foi un sacerdote vascu que llegó a ser obispu en varies diócesis.

Entama los sos estudios relixosos na Universidá de Comillas, na que se doctoró en filosofía, teoloxía y derechu canónicu. 

El 2 de xunu de 1917 foi ordenáu sacerdote y el 20 de febreru de 1931 foi nomáu obispu titular de Siniando pol papa Píu XI, como obispu auxiliar del arzobispu Prudencio Melo y Alcalde en Valencia.

El 10 de xunu de 1943 foi nomáu obispu de Palencia.

El 8 d'abril de 1949 foi nomáu obispu d'Uviéu, y el 29 d'ochobre de 1954 arzobispu al ser elevada la diócesis a sede metropolitana.

## Referencies

*Archidiócesis de Valencia  Sitiu web accedíu'l 20 de febreru de 2008
Copenḥague

**Copenḥague** o **Copenhague** (en danés: *København*) ye la capital de Dinamarca, con 1.167.569 habitantes (2009), asina como la ciudá más grande del país. El centru de la ciudá de Copenḥague ye, colos sos , el conceyu más pobláu de Dinamarca. Copenḥague ye la ciudá más grande na rexón d'Øresund, qu'inclúi les árees en dambos llaos del estrechu d'Øresund (en danés; *Öresund* en suecu) que separta la islla danesa Sjælland de la provincia sureña sueca de Skåne.

## Ver tamién
*Persones de Copenḥague

## Referencies

## Enllaces esternos
Fudoshin

**Fudoshin** (不動心, fudōshin) ye un estáu de mente firme o inalterable. El términu traduzse lliteral, y metafóricamente, como “mente inmóvil” o "corazón inmóvil". Ye un aspeutu filosóficu o mental de les artes marciales (davezu les xaponeses) que contribúi a la eficacia del prauticante avanzáu.

## Corazón, mente, espíritu

El términu “fudoshin” compónse de tres ideogrames. El primeru, pronunciáu “fu”, ye negación; el segundu,“dō” ye movimientu, aición; y el terceru, “shin” (o “kokoro”) ye corazón, mente, espíritu.

Shin, o kokoro, pue traducise n’efeutu como *corazón*, pero esto ye confuso dende un puntu de vista occidental. Na fala xaponesa ordinaria “kokoro” pue referise al mundu interior, incluyendo pensamientos y sentimientos. Nel sen en que s’utiliza’l términu na filosofía y nes artes tradicionales acércase más al conceutu d'interioridá fonda. Kokoro ye una realidá cola que tamos direutamente en contautu los seres humanos y que podemos sentir y vivir si afondamos daveres dientro de nueso. Los qu'albidren que l'“espíritu” tamién se pue esperimentar d'esta miente, podrán tornar “kokoro” a espíritu.

## Carauterización de “fudoshin”

Fudoshin ye un espíritu de calma y determín infrayables, coraxe ensin temeridá, estabilidá afitada tanto nel terrén físicu como nel mental. Compárase a un salgueru, con fuertes raigaños qu'afonden na tierra y una resistencia suave, que cede a los vientos que lu azoten.

Prototipu del espíritu fudoshin ye Fudo Myoo, deidá guardia del Budismu Shingon y patrón de les artes marciales, que se representa con una espada na mandrecha (pa cortar les ilusiones y la inorancia) y una cuerda na manzorga (p'amarrar les "fuercies malines" y les pasiones y emociones violentes o descontrolaes). A pesar del so fustax espantible, los sos atributos de benevolencia y serviciu a los seres vivientes son simbolizaos por un peñáu asociáu a la clas servil.

## Ver tamién

*Artes marciales de Xapón
*Bushido
*Mushin
*Zanshin
*Shoshin
*Zen

## Referencies
Moroni

**Moroni** (árabe:موروني *Mūrūnī*) ye la ciudá más grande de les Islles Comores y dende 1958 la so capital. Tien una población de . La ciudá ta allugada na costa oeste de la islla de Gran Comora, Njazidja en comoranu. En Moroni afáyase l'Aeropuertu Internacional Moroni Hahaya; tamién tien un puertu con tresporte regular al continente africanu y les otres islles del archipiélagu, asina como a Madagascar y otres islles del Océanu Índicu.

El nome "Moroni" quier dicir en comoranu "nel corazón del fueu", seique n'alusión a la proximidá de la ciudá al volcán nel Monte Karthala.

## Referencies

## Enllaces esternos
Y Wladfa

**Y Wladfa** ye la rexón que fundaron colonos galesos na provincia del Chubut, na Patagonia, Arxentina, nel sieglu XIX. La colonización galesa estableció les primeres bases de civilización permanente en Chubut, onde varies de les principales ciudaes fueron fundaes polos colonos, amás de mantenese toponimia en galés, raígaños y intercambiu cultural col país de Gales y un usu disminuíu pero vixente del idioma, que se sigue deprendiendo nes escueles privaes.

La población d'orixe galés ta integrada dafechu nel restu de la comunidá, pero munchos descendientes mantienen vivu l'idioma y la cultura, que se renueva cada añu cola celebración del festival denomináu Eisteddfod.

## Referencies

## Enllaces esternos
Gales

**Gales** (en galés *Cymru*) ye una nación del Reinu Xuníu que s'alluga al oeste de la islla de Gran Bretaña, onde llenda al oriente con Inglaterra y al occidente colos mares d'Irlanda y Célticu del Atlánticu. Tien una población total de tres millones de persones y ye un país billingüe, siendo les sos llingües oficiales el galés y el inglés.

Ye una de les naciones celtes y tien una identidá cultural de so que surdió tres la retirada de los romanos de Gran Bretaña. La derrota de Llewelyn por Dubardu I nel sieglu XIII finó la conquista anglonormanda de Gales y significó el comienzu de sieglos d'ocupación inglesa.

En 1216 Llywelyn el Grande fundó'l Principáu de Gales. A entamos del sieglu XV, ye dicir, cien años dempués de la conquista inglesa, Owain Glyndwr restauró brevemente la independencia definiendo el calter modernu del país.

El país incorporóse a Inglaterra pol Estatutu de Rhuddlan de 1284 y más sero pol Acta de Xunión de 1536, creando la entidá llegal güei conocida como Inglaterra y Gales. Nel sieglu XIX desendólcose una política llariega. En 1955 escoyóse a Cárdif como capital y en 1999 creóse l'Asamblea Nacional de Gales, qu'atiende asuntos internos. El so cabezaleru de gobiernu ye'l Ministru Principal (*First Minister*).

La capital y ciudá más grande ye Cárdif (en galés: *Caerdydd*; en inglés: *Cardiff*), con 320 000 habitantes.

## Etimoloxía

El nome inglés de Gales, **Wales**, remanez del anglosaxón **Walas** o **Wealas** (el país de los *welsh*, 'forasteros'), probablemente de la raíz xermánica **walhaz*, que quier dicir «estranxeru non xermánicu». El nome nativu, **Cymru**, foi adautáu baxo la forma **Cambria** nel llinguax inglés poéticu.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Portal Oficial del País de Gales 
* Gobiernu de Gales 
* Asamblea Nacional de Gales
Islles Agalega

Les **Islles Agalega** son dos islles nel Océanu Índicu, tan 1,100&nbsp;km (700 milles) al norte de Mauriciu en  siendo gobernaes por esti país. Les islles tienen una superfice total de 24&nbsp;km², la Islla Norte 14.3&nbsp;km² y la Islla Sur 9.7&nbsp;km². 

La Islla Norte tien l'únicu aeródromu de les islles, amás de la capital Vingt Cinq y el pueblu de La Fourche, mentantu que na Islla Sur allúgase'l pueblu de Sainte Rita. La mayor industria de les islles ye la producción de cocos polos que son conocíos.

## Etimoloxía
Anque hai varies teoríes sobro l'orixe del nome de les islles la esplicación más afayaíza ta rellacionada col esplorador gallegu Xuan da Nova, quien descubrió les islles nel 1501 mentantu trabayaba pa los portugueses. Xuan yera conocíu populamante como Jean Gallego, según Jean Baptiste Benoît Eyriès en sos *Les Nouvelles Annales de Voyage* (Volume 38, pax 88). Galego ye'l xentiliciu en gallegu de daquien de Galicia, España. "Agalega" sería la versión femenina d'esi xentiliciu.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Encyclopædia Mauritiana entry
*Agalega island
Gabino Díaz Merchán

**Gabino Díaz Merchán**  foi un sacerdote asturianu y arzobispu eméritu d'Uviéu.

Estudió nel seminariu de Toledo y posteriormente na Universidá Pontificia de Comillas, llicenciándose en Filosofía y algamando'l doctoráu en Teoloxía.

Ordénase en Comillas el 13 de xunetu de 1952, en 1956 capellán mozárabe y en 1960 obispu de Guadix-Baza el 23 de xunetu de 1965 consagrándose el 22 d'agostu de 1965.

E 4 d'agostu de 1969 recibe una bulda papal pa dirixir l'Archidiócesis d'Uviéu tomando posesión el 20 de setiembre de 1969 celebrando una misa en Cuadonga. 

En 1981 foi elixíu presidente de la Conferencia Episcopal Española, cargu qu'ocupará hasta 1987.

Ye fíu adoptivu d'Uviéu y tien la medaya d'Oru de la ciudá concedida el 10 de febreru de 1995.

El 7 de xineru de 2002 renuncia tras el permisu de Xuan Pablu II al arzobispáu siendo sustituyíu por Carlos Osoro.

## Referencies

## Enllaces esternos
Naha-te

El **Naha-te** (那覇手, “Nafa-di” n’okinawense) ye, xunto col Shuri-te y el Tomari-te, ún de los tres estilos tradicionales del Kárate d'Okinawa (antiguu *Tode*: 唐手, “mano de China”). Estes denominaciones, incluyendo les de “Tode” (Tudi) o “Te” (Di, “mano”), qu'englobaben a toes estes escueles, emplegábense sólo enantes de la II Guerra Mundial. En concreto’l Naha-te ye orixinariu de Naha, actual capital de la prefeutura d'Okinawa, Xapón.

## Historia

El maestru que probablemente más influyó na sistematización y espardimientu del Naha-te foi Kanryo Higaonna (1853-1916), que llegó a tener el grau de “Saiko Shihan” (Gran Maestru).

El maestru Higaonna tenía conocimientos de les artes marciales llocales, pero taba mui interesáu en conocer y estudiar el kenpo chinu, y foi un funcionariu llamáu Arakaki Seisho (1840-1918) el que-y dio la oportunidá. Dempués d'estudiar con él Luohan Quan, Higaonna marchó a China, onde pasó catorce años estudiando artes marciales y herboristería. Nes tierres sureñes de Fujian (Fukien) estudió con dellos maestros, pero sobre too con ún al qu'él llamaba Ru Ru Ko (1852-1930), col qu'aprendió l'estilu de la “Grulla Blanca de Fujian”, qu'había ser la influyencia china más decisiva del Naha-te, tresmitida por exemplu a traviés del kata Sanchin.

Acabante volver a Okinawa, Sensei Higaonna, col envís de devolver los favores y los cuartos qu'invirtieren nél, foi al mercadel que-y facilitara’l viaxe a China y tomó al fíu de so como alumnu.

La sonadía de l'habilidá y eficacia de les sos téuniques espardióse pasu ente pasu, lo que llevó a Higaonna a ser instructor de los miembros de la familia real d'Okinawa. Más tarde, los sos estudiantes, como Chojun Miyagi y Kenwa Mabuni, desarrollaron los sos propios estilos.

Los maestros más conocíos del Naha-te son:

* Kogusuku Isei
* Maezato Ranho
* Arakaki Seisho
* Higaonna Kanryo
* Chojun Miyagi (Goju-ryu)
* Kyoda Juhatsu (Toon-ryu)
* Kenwa Mabuni (Shito-ryu)

## Carauterístiques téuniques

Les téuniques del estilu *Naha-te* carauterícense sobre too por ser rápides y a curtia distancia, mui precises, con movimientos circulares y posiciones altes.

El Naha-te, por ser un estilu de “boxéu curtiu”, ye acionáu pa combate al contautu y n’espacios zarraos, y tien bayura de tornes y movimientos corporales (“tai sabaki”) xiratorios pa quitase golpes y, si a mano vien, safase y contratacar. Tien tamién contrataques d'agarre y presión sobre’l brazu atacante. Amás de los golpes, l'entrenamientu inclúi téuniques de respiración, al envís de canalizar la enerxía Ki.

## Formes

La llista de kates del Naha-te reflexa les téuniques de movimientu y respiración. Kates importantes del estilu son:

* Sanchin
* Saifa
* Seienchin
* Shisochin
* Seipai
* Seisan

## Referencies

## Ver tamién

* Kárate
* Shuri-te
Carlos Osoro

**Carlos Osoro Sierra**  ye un arzobispu español qu'ocupa anguaño la Cátedra Madrid. Ye tamién Vicepresidente de la Conferencia Episcopal Española dende 2014

## Vida
Ye instructor elemental d'Educación Física, diplomáu en Maxisteriu y llicenciáu en Matemátiques. Finalizada la so formación, exerció la docencia colos Hermanos de la Salle.

## Referencies

## Enllaces esternos
Tomari-te

El ***Tomari-te*** (泊手, Tumai-di n’okinawense: “Mano de Tomari”) ye un términu referíu a una tradición de les artes marciales (les qu'habíen conocese como Kárate sobre too dempués de la II Guerra Mundial) qu'aniciaren na ciudá de Tomari (Okinawa, Xapón). Basáu nel estilu nativu de llucha a mano vacía que venía esistiendo dende cuantisimayá n’Okinawa, el Tomari-te espoxigó muncho pola influyencia de diplomáticos chinos y otres persones habilidaes en ”Quan fa” o kenpo, ente otres Wang Ji, Anan y Ason, a finales del sieglu XVII. Xuntamente col Naha-te y el Shuri-te, el Tomari-te forma parte d'una familia d'artes marciales que foron en xunto llamaes Tode-jutsu o To-de (“Mano de China”, Tui-di n’okinawense).

## Historia

El prauticante más antiguu que se conoz de Tomari-te, neto que de *[[Shuri-te]]*, ye Shinjo Choken, miembru la corte real d'Okinawa haza finales del sieglu XVI, principios del XVII. Más tarde destaca Kanga “Tode” Sakugawa (1733?-1815), discípulu primero en Shuri del monxu budista Peichin Takahara y dempués de Kushanku, delegáu militar chinu, espertu en kenpo de Shaolin.

La figura más relevante del ***Tomari-te*** ye Kosaku Matsomora (1829-1898), discípulu de “Tode” Sakugawa que principiara con Karyu Sokyu y con Kishin Teruya, maestros del orixinal Tomari-te, y qu'entrenara tamién col mercadel chinu Chinto (tamién conocíu como Annan). Ye per aciu de Matsomora que los dos estilos, Tomari-te y Shuri-te son tan asemeyaos.

Los sos socesores foron Chotoku Kyan (1870-1945), Choki Motubu (1870-1944), Arakaki Ankichi (1899-1927) y, sobre too, Shoshin Nagamine (1907-1997), qu'estudió Kárate colos tres primeros y creó la escuela Matsubayashi Shorin-ryu (Matsubayashi-ryu).

Otros destacaos maestros okinawenses de Tomari-te foron Kokan Oyadomari y Gikei Yamazato.

Estilos “modernos” derivaos del Tomari-te, son, ente otros: Motobu-ryu, Matsubayashi-ryu, Shorinji-ryu, Gohaku-kai y Matsumora-ryu Kotokukai.

## Carauterístiques téuniques

El ***Tomari-te*** considérase mui próximu al ***Shuri-te***, por mor de que compartíen los mesmos raigaños, por exemplu l'amestadura a les téuniques llocales de téuniques de combate que veníen del norte de China, el kenpo de Shaolin en particular. Como’l Shuri-te, tamién el Tomari-te evolucionó al estilu Shorin-ryu. Pero ye la llinia Shorin-ryu que ta na base del *[[Shotokan]]*, del *[[Wado-ryu]]*, del Kyokushinkai, y inclusive del Taekwondo, nun ye la del Tomari-te, sinón la que surdió del *[[Shuri-te]]*.

Kates importantes de Tomari-te son:

* Naihanchi (Koshiki)
* Rohai
* Tomari Passai
* Wankan
* Wanshu

## Referencies
Archidiócesis d'Uviéu

L**'Archidiócesis d'Uviéu** ye una de les 70 diócesis d'España. Foi diócesis hasta qu'en 1954 foi elevada al rangu d'archidiócesis. Ye la diócesis metropolitana de la provincia eclesiástica d'Uviéu, qu'incluye, arriendes de la d'Uviéu a les diócesis d'Astorga, Lleón y Santander.

El so arzobispu ye Jesús Sanz Montes, que tien como obispu auxiliar a Juan Antonio Menéndez Fernández, y ye arzobispu eméritu Gabino Díaz Merchán.

La Santa Sede dio-y a la dióceis uvieína la celebración d'un añu santu en 2008 pa celebrar el mil doscientos aniversariu de la Cruz de la Victoria y mil cien de la Cruz de los Ánxeles.

## División territorial
La diócesis d'Uviéu (2014) ta dividida en trés vicaríes:
* la d'Uviéu-Centro, qu'abarca los arciprestalgos d'Uviéu, Siero, Llanera, El Fresno, Mieres y El Nalón.
* la d'Avilés-Occidente, qu'abarca los d'Avilés, Pravia, L'Acebu, L'Eo y Villaoril.
* la de Xixón-Oriente, qu'abarca los de Xixón, Llanes, Cuadonga y Villaviciosa.

El total de parroquies de la diócesis (2014) ye de 936.

## Ver tamién
* Llista d'obispos d'Uviéu

## Referencies

## Enllaces esternos

* Web de l'Archidiócesis d'Uviéu
Pennsylvania

La **Mancomunidá de Pennsylvania** (n'inglés, *Commonwealth of Pennsylvania*) ye un estáu de los Estaos Xuníos. Allúgase al noreste del país, y pertenez a la rexón que se conoz como *Mid-Atlantic states*. Llenda al norte con Nueva York y la provincia canadiana d'Ontario, al este con Nueva Jersey, al sur con Delaware y Maryland, al suroeste con Virxinia Occidental y al oeste con Ohio. Tien una estensión de 119.282 km² y una población . Ye, poro, el trentenu tercer estáu más grande de los Estaos Xuníos y el sestu más pobláu.

La so capital ye Harrisburg, y les ciudaes más poblaes Filadelfia, Pittsburgh, Allentown y Erie.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ensame Sidreru

L' **Ensame Sidreru** ye una asociación cultural que se dedica al campu de la sidra y la cultura sidrera. Énte les sos actividaes ta asoleyar la revista mensual La Sidra dende 2003.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina del Ensame Sidreru
Ohio

**Ohio** ye un estáu de los Estaos Xuníos. Asitiáu na rexón del Mediu Oeste, llenda cola provincia canadiense d'Ontario al norte, con Michigan al noroeste, con Indiana al oeste, con Kentucky al sur, con Virxinia Occidental al sureste y con Pennsylvania al este. Tien una estensión de  km² y una población de . Ye, poro, el trentenu cuartu estáu más grande de los Estaos Xuníos, y el séptimu más pobláu.

La so capital, y ciudá más poblada, ye Columbus. Otres ciudaes importantes del estáu son Cincinnati, Cleveland, Toledo y Akron.

## Referencies

## Enllaces esternos
Oficina del Censu de los Estaos Xuníos

La **Oficina del Censu de los Estaos Xuníos** () ye una axencia principal del *U.S. Federal Statistical System* (Sistema Estadísticu Federal de los Estaos Xuníos), ente gubernamental responsable de la producción de datos sobre la población y la economía estauxunidenses. El so direutor ye, dende'l 8 d'agostu de 2013, l'estadísticu John H. Thompson. La oficina pertenez al Departamentu de Comerciu, y el so direutor ye nomáu direutamente pol presidente del país.

Esti departamentu, equivalente al Institutu Nacional d'Estadística español, fundóse en 1903. Tien como misión principal la ellaboración decenal d'un censu, que s'usa pa determinar, ente más coses, el númberu de miembros na Cámara de Representantes que-y correspuenden a cada estáu. Lo avezao ye facelos nos años acabaos en 0, magar que la oficina fai tamién estimaciones y proyeiciones ente recuentu y recuentu. Arriendes d'eso, la Oficina del Censu ellabora de contino estadístiques, censos y encuestes de temática variada, neto nel campu de la demografía que nel de la economía y el comerciu. Los sos datos úsense como base pal repartu añal d'hasta 400.000 millones de dólares en fondos federales, y permiten tomar decisiones razonaes y basaes en datos rigurosos a les autoridaes estatales y locales y a les empreses.

La sede de la oficina ta, dende 1942, en Suitland (Maryland). Ellí acabaron de construyise, en 2007, nueves instalaciones, nes que trabayen los sos 4.000 trabayadores. Amás d'ellí, hai doce oficines rexonales de la Oficina del Censu en Boston, Nueva York, Filadelfia, Detroit, Chicago, Kansas City, Seattle, Charlotte, Atlanta, Dallas, Denver y Los Angeles, y un centru nacional de procesamientu de datos con sé en Jeffersonville (Indiana).

## Ver tamién
*Llistáu de les rexones d'Estaos Xuníos según la Oficina del Censu

## Referencies

## Enllaces esternos
John Lennon

**John Winston Ono Lennon**  foi un músicu, cantante y compositor que saltó a la fama mundialmente como unu de los miembros fundadores del grupu británicu The Beatles y, xunto con Paul McCartney, formó una de les parexes de compositores más esitoses del sieglu XX.

## Biografía
Nació y creció en Liverpool, pasando buena parte de la so neñez y adolescencia viviendo colos sos tíos Mimi y George Smith, que nun teníen fíos propios.
La so madre, Julia, finó, víctima d'un accidente automovilísticu, cuando'l mozu John cuntaba 17 años.

En Liverpool familiarizaríase col xéneru musical skiffle cuando yera adolescente, formando la banda The Quarrymen en 1957 al pie de Paul McCartney, que posteriormente terminaría convirtiéndose en The Beatles en 1960. Cuando'l grupu entamó a dixebrase hasta la so disolución a finales d'esa década, Lennon entamó una carrera como solista, que taría marcada por álbumes críticamente aclamaos, incluyendo *John Lennon/Plastic Ono Band* y *Imagine*, asina como icóniques canciones como «Give Peace a Chance» y la propia «Imagine».

Demostró un carácter bien rebelde na música, el cine, los llibros y dibuxos, y nes conferencies de prensa y entrevistes. Foi polémicu al traviés de les sos aiciones pola paz, xunto cola so muyer Yōko Ono. 
En 1971, trelladóse a vivir a Nueva York, onde la so oposición a la guerra de Vietnam dio llugar a una riestra d'intentos del gobiernu de Richard Nixon a expulsalu del país, mientres que les sos canciones fueron adoptaes como himnos pal movimientu contra la guerra. Dempués del so auto-impuestu «retiru» de la industria musical en 1975, pa dedica-y tiempu a la so familia, Lennon volvió a surdir en 1980 con un álbum de regresu, *Double Fantasy*, pero foi asesináu tres selmanes dempués del so llanzamientu, el 8 d'avientu de 1980, d'un disparu na cabeza perpetáu por Mark David Chapman, un supuestu almirador a quien Lennon -y autografió un discu esa mesma mañana.

## Discografía

* *Unfinished Music No. 1: Two Virgins* (con Yoko Ono) (1968)
* *Unfinished Music No. 2: Life with the Lions* (con Yoko Ono) (1969)
* *Wedding Album* (con Yoko Ono) (1969)
* *John Lennon/Plastic Ono Band* (1970)
* *Imagine* (1971)
* *Some Time in New York City* (con Yoko Ono) (1972)
* *Mind Games* (1973)
* *Walls and Bridges* (1974)
* *Rock 'n' Roll* (1975)
* *Double Fantasy* (con Yoko Ono) (1980)
* *Milk and Honey* (póstumu, con Yoko Ono) (1984)

## Referencies

## Enllaces esternos
Cheyenne (Wyoming)

**Cheyenne** ye la capital del estáu norteamericanu de Wyoming, y tamién la del condáu de Laramie. Ye, colos sos 63.243 habitantes (U.S. Census Bureau, 2020), la mayor del estáu.

Foi fundada en 1867, no que entóncenes yera'l territoriu de Dakota, pol xeneral Greenville M. Dodge nel llugar nel que la llinia de la *Union Pacific Railroad* cruciaba'l ríu Crow Creek, afluente del ríu South Platte. Lo que nació como Crow Creek Crossing fue nomáu después, n'honor de la tribu india homónima, Cheyenne. La ciudá creció bien ceo, porque munchos pensaron que la construcción del ferrocarril diba traer prosperidá al territoriu. Ansina, namái que cuatro meses dempués de la so fundación yá vivíen nella cuatro mil persones. Munches colaron más pal oeste siguiendo la construcción del tren, pero la ciudá, la única del territoriu de Wyoming, convirtióse nel so centru alministrativu y en sede de delles instituciones militares que llegaron a id de güei, amás de nel cargaderu, nel citáu ferrocarril, del ganáu de tola rodiada.

La so actividá económica ta fuertemente venceyada al sector públicu. Nella tienen la sede la mayoría de les oficines de l'alministración estatal, y, d'otra banda, hai munches persones que trabayen na base aérea militar Francis E. Warren. La ciudá entá ye un ñudu ferroviariu importante, y dientro de los intentos de l'alministración llocal por diversificar la economía de la ciudá, foron instalándose centros de distribución de delles empreses como Lowe's o Wal-Mart. La ciudá ye, tamién, la sede de la empresa de tiendes d*'outlet* Sierra Trading Post, de la de comida rápida Taco John's y de la compañía aérea Great Lakes Airlines. Na rodiada de la ciudá, aprovechando la circunstancia de que Cheyenne ye una de les ciudaes más ventoses d'Estaos Xuníos, tan sacándose alantre proyeutos d'instalación de molinos eólicos pa producir enerxía.

## Referencies

## Enllaces esternos
La Baronia de Rialb

**La Baronia de Rialb** ye un conceyu de la provincia de Lleida, comarca de la Noguera (Cataluña).

## Referencies

## Enllaces esternos
*Ayuntamientu de la Baronia de Rialb
*Información de la Generalitat de Cataluña
Esta Hora

**Esta Hora** ye una publicación quincenal editada pola Oficina de Medios de Comunicación Social del Arzobispáu d'Uviéu. Entamó a asoleyase nel añu 1965 según se desprende del so Depósitu Llegal. La distribución del periódicu faise a través de les parroquies de l'Archidiócesis.

Nel añu 2010 constaba de ocho fueyes y formátu periódicu a color y imprimíase na imprenta uvieína **Artes Gráficas del Principado**.

## Referencies

* Web de l'Archidiócesis d'Uviéu
Bandera de los Estaos Xuníos d'América

La **bandera de los Estaos Xuníos d'América** (la **"bandera americana"**) tien trelce bandes horizontales bermeyes y blanques alternando d'enriba a embaxo, con un reutángulu azul na parte superior izquierda o cantón (que ye nomáu "xunión") que tien cincuenta estrelles pequeñes blanques, arranchaes en nueve files horizontales de seis estrelles alternado con files de cinco estrelles. Les cincuenta estrelles de la bandera representen los cincuenta estaos nos que ta xebráu'l país y les 13 bandes representen les trelce colonies orixinales que rebelaron escontra la monarquía británica y algamaron ser los primeros estaos de la Xunión. Dellos nomatos pa la bandera son "Barres y Estrelles" (Stars ans Stripes), "Vieya Gloria" ( Old Glory) y el "Pendón Estrelláu" (The Star-Spangled Banner) que tamién ye'l nome del himnu del país.

## Referencies

## Enllaces esternos
Virxinia

La **Mancomunidá de Virxinia** (n'inglés, *Commonwealth of Virginia*) ye un estáu de los Estaos Xuníos. Asitiáu na costa atlántica, pertenez a lo que se conoz como «el Sur», una rexón que, poles sos peculiares circunstancies históriques, presenta rasgos culturales específicos y dixebraos de los de los estaos vecinos. Tien una estensión de 110.785 km² y una población (U.S. Census Bureau, 2009) de 7.882.590 habitantes. Ye, poro, el trentenu quintu estáu más grande de los Estaos Xuníos y el docenu más pobláu.

La so capital ye Richmond, mentantu que la ciudá más poblada ye Virginia Beach (440.415 habitantes, que faen d'ella la cuarentena primer ciudá más poblada del país, en 2008).

## Referencies

## Enllaces esternos
Escania

**Escania** o **Skåne** en suecu, ye una rexón asitiada nel sur de Suecia, a la que pertenez políticamente. Antiguamente tuviera embaxo soberanía danesa. Yera una de les provincies históriques de Suecia, llindiega coles d'Halland, Småland y Blekinge. Anguaño forma parte del condáu d'Escania. La capital ye Malmö. Pela so riqueza en producción de cereales y la so situación estratéxica na entradera del Mar Bálticu tradicionalmente los suecos naguaben por ella, por embargu nun ye hasta'l tratáu de Roskilde de 1658 que Suecia algama la incorporación al so territoriu, ratificada poles paces de Copenḥague (1660) y Lund (1679). La universidá de Lund, fundada nel 1668, contribúi a espardir la cultura sueca n'Escania. 

Les principales ciudaes son Malmö, Helsingborg y Lund.

N'Escania falen el dialeutu escaniu del suecu. Esti dialeutu ye delles vegaes consideráu una llingua dafechu (especialmenete polos nacionaliegos escanos), por embargu esta nun ye la opinión de la mayoria de los escanos que dicin que falen suecu y que son suecos. Esti dialeutu ye una variante del suecu con abondes influencies daneses. Tien munchos diptongos y una *[[r uvular]]*.

La bandera escana ye una variente de les banderes escandinaves, portando como toes elles la nomada Cruz Escandinava nesti casu con fondu bermeyu y cruz mariella. La bandera ye vista davezu n'Escaña, sicasí nun tien un estatus oficial.

## Datos Curiosos

**Kurt Wallander**, personax de fición creáu pol escritor de novela negra suecu Henning Mankell, ye'l protagonista de delles hestories que trescurren n'Escania. Vive y trabaya nel pueblu d'Ystad, 60 km al sureste de la ciudá de Malmö.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Skåne - Páxina turística
*Region Skåne 
*
Cuchichi

**José Menéndez Carreño**, ***Cuchichi***,  foi un cantante asturianu de tonada.

Entamó a cantar siendo mozu y en 1905, con quince años, ingresó na *Agrupación Coral e Instrumental Ovetense* que más sero pasaría llamase *[[Orfeón Ovetense]]*. Nel añu 1914 foi escoyíu pol musicólogu Eduardo Martínez Torner pa ilustrar una riestra de conferencies-conciertu na Universidá d'Uviéu sobre la música popular d'Asturies, repitiendo la esperiencia l'añu siguiente, nesta ocasión acompañáu pola so fía Faustina.

Nel *Orfeón Ovetense* coincidiría con José María Martínez Suárez, *[[Botón (cantante)]]*, col que formaría un dúu que viaxaríen per Cuba y Florida nel añu 1917 de la mano d'Eduardo Martínez Torner. En 1918 grabó en L'Habana el so primer discu cola compañía *La Voz de su Amo*. Volveríen Cuchichi y la so fía a tierres cubanes y mexicanes en 1924, nuevamente ilustrando les conferencies de Torner.

A la vuelta d'esti viaxe per tierres americanes la directiva del Orfeón entama un conciertu-homenaxe que sería'l guañu del que naceríen *[[Los Cuatro Ases]]*, el cuartetu que formaríen Cuchichi, Botón, Miranda y Claverol. El cuartetu caltendría la so actividá ente los años 1920 y 1941, añu nel que morrería Botón lo que llevó a la disolución del cuartetu.

**Cuchichi** formaría parte de los xuraos de bien de concursos de tonada, siendo integrante del primeru entamáu pol diariu Región.

D'ente los cantares que dexó grabaos destaquen *Soi asturianín*, *Los mineros del Fondón*, o *A la pipiona*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Crónica de la Tonada Asturiana
Recursos audiovisuales na canal de YouTube «Históricos de la música asturiana»
Plataforma per Catalunya

**Plataforma per Catalunya** (PxC, *Plataforma per Cataluña*) ye un partíu políticu de Cataluña (España), que'l so nucleu políticu ye la crítica de l'actual política d'inmigración. La Plataforma, yá en 2003, refugó que la calificara como racista y xenófoba, identificándose como un partíu identitario y populista.

El programa políticu de PxC básase na oposición a la inmigración islámica, que considera una amenaza pa los principios democráticos imperantes na sociedá catalana, y reclama l'aplicación de "tolerancia cero" énte la delincuencia y el terrorismu, la defensa de los valores tradicionales de la familia y la proteición del mediu ambiente. El partíu propón una regulación más sólida énte la inmigración.

Nes eleiciones municipales de 2003 llogró un 10% de votos na ciudá barcelonesa de Vic, ciudá de la cual ye natural el so presidente, Josep Anglada. Nes eleiciones autonómiques de 2003 llegó a axuntar casi 5.000 votos en toa Cataluña, entá siendo estes les sos primeres eleiciones. Anguaño, tres les eleiciones municipales de 2007 PxC tien conceyales en siete llocalidaes catalanes: Vic, Manresa, Manlleu, y Roda de Ter (Barcelona), Cervera y Sant Martí de Riucorb (Lleida), Olot (Girona) y Vendrell (Tarragona).

Tres la so fundación, apaecieron n'otres comunidaes autónomes españoles grupos semeyantes colos que PxC caltién una estrecha vinculación. Anguaño ta en funcionamientu la Plataforma per la Comunitat Valenciana (PxCV, Plataforma pola Comunidad Valenciana n'asturianu).

## Referencies

## Enllaces esternos
Violencia anticristiana na India

La **violencia anticristiana na India** refierse a la violencia de motivación relixosa escontra los cristianos n'India, de normal perpretada por nacionalistes hindús.

El númberu d'incidentes de violencia anticristiana multiplicóse desque'l partíu nacionalista hindú Bharatiya Janata empecipiara la so actividá en 1998. Los actos de violencia inclúin la quema provocada d'ilesies, la conversión forzada de cristianos al hinduismu y les amenaces de violencia físico, distribución de lliteratura amenazante, la quema de Biblies, la violación de monxes, l'asesinatu de sacerdotes cristianos y la destrucción d'escueles, universidaes y campusantos cristianos.

## Referencies
Gran Comora

**Gran Comora** (en francés Grande Comore, nome oficial en comoranu **Ngazidja**) ye una islla nel Océanu Índicu cerca la costa d'África. Ye la islla más grande de la nación comorana. La mayor parte de al pobación pertenez al grupu étnicu comoranu. La so población nel 2006 taba'l rodiu de los 316,600. La capital de la islla ye Moroni, que ye tamién la capital de la nación. La islla ta formada por dos volcanes, siendo'l Monte Karthala'l puntu cimeru del país con 2361 m. penriba'l nivel del mar. D'alcuerdu cola revisión del 2009 de la constitución del 2002, ta rexida por un gobernador elixíu, como'l restu de islles de la xunión, tando'l poder del gobiernu federal perreducíu.

## Historia
Per munchos sieglos, Gran Comora tuvo xebrada en más d'una docena de sultanatos incluyíos Bambao, Itsandra, Mitsamihuli, Bajini, Hambu, Washili, Hamahame, Mbude, Hamvu y LaDombe. Los sultanos yeren conocíos como *falmes*. En 1886 el cabezaleru de Bambao, Saidi Ali ibn Saidi Omar, xunifica los sultanatos de Gran Comora nel estáu de Ngazidja, calteniendo l'autonomia de los otros soltanatos. Esi mesmu añu, Francia establez un protectoráu sobro la islla y en 1893 Saidi Ali foi esllarigáu.

En 1911 Francia anexa la islla y los sultanatos fueren abolíos. En 1975 Gran Comora fedérase con Anjouan y Mohéli pa formar la nación de les Comores. En 1997 les Comores disgréguense darréu la dixebra d'Anjouan y Mohéli. Gran Comora caltiénse como la única islla embaxu control federal. Por embargu nel 2002, Gran Comora reunifícase coles otres islles cola aprobación d'nueva constitución.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina oficial
Osasco

**Osasco** ye una ciudá del estáu brasilanu de São Paulo. Tien una población de .

## Referencies

## Enllaces esternos
Bandera de Dinamarca

La bandera nacional de Dinamarca conozse col nome de ***Dannebrog***, en danés lliteralmente la "tela danesa" o'l "trapu danés". Ye una cruz escandinava blanca en fondu bermeyu qu'algama'l borde de la bandera y cola parte vertical averada'l mástil en llugar de centrada. Esti diseñu de bandera danés foi adoptada depués pol restu de naciones nórdiques; Suecia, Noruega, Finlandia, Islandia y les Islles Feroe, asina como fasteres d'heriedu cultural y históricu nórdicu, como les rexones escoceses de les Islles Shetland y les Islles Orkney. Mentantu la xunión personal de Dinamarca y Noruega, el Dannebrog foi tamién la bandera de Noruega y siguió siéndolo hasta la adopción de la bandera noruega d'anguaño nel 1821.

El Dannebrog ye la bandera d'estáu más vieya del mundu qu'inda ta n'usu por una nación independiente. Enanties d'ella les fuercies daneses usaben l'estandarte'l cuervu, *flag Ravnen* en danés, *Hrafnsmerki* en noruegu antiguu .

## Orixe llexendariu de la bandera
La lleenda lliga l'orixe de la bandera cola Batalla de Lyndanisse, tamién nomada Batalla de Valdemar (danés: "*Volmerslaget*"), circa Lyndanisse (Tallinn) n'Estonia, en xunu 15, 1219.

La batalla diba mal y la derrota yera inminente. Pero entoncies, cuando los daneses taben por rindise, la bandera cayó del cielu. Garrándola enanties que tocara'l suelu, el rei coyóla nes sos manes y movióla al aire argutu delantre les tropes desfallecíes, dándo-yos esperanza y liderándolos p'haza la victoria.

El mitu ye nidiu. La bandera, el *Dannebrog* foi dada a los daneses pol mesmu Dios y dende esi día foi la bandera de Dinamarca y de los reis daneses.

Nun hai nengún documentu históricu que sofite esta lleenda. La primera noticia de la lleenda nun apaez hasta 300 años más sero y rellaciona la lleenda con engarradiella más qu'una batalla anque tamién tien llugar n'Estonia; la batalla de Fellin (Viljandi) en 1208.

Nuna canción de 1500 tamién se venceya la bandera en forma de cruz col sueño sobre la cruz que tuvo l'emperador romanu Constantín l'añu 312, antes de la batalla del Puente Milvio pola que se convirtió nel únicu emperador romanu y, según cuenta la tradición, convirtióse al cristianismu. Esta visión de la cruz cola que se rellacionen les pallabres *in hoc signo vinces* («baxo esti signu vencerás»), ta venceyada colos milagros nos que supuestamente apaez una cruz nel cielu que, especialmente dende la batalla de Cuadonga, tuvieron asociaos con batalles entr cristianos y musulmanes.


File:State Banner of Denmark (14th Century).svg|El Dannebrog talu como apaez nel Gelre Armorial
File:Royal Banner of Denmark (14th Century).svg|L'Estandarte Real de los Reis de Dinamarca basáu nel escudu real.


## Referencies

## Enllaces esternos
Botón (cantante)

**José María Martínez Suárez**, ***Botón***, , foi un cantante asturianu de tonada, componente del grupu *[[Los Cuatro Ases]]*.

Formó parte de l*'Agrupación Coral e Instrumental Ovetense* que más sero pasaría llamase *[[Orfeón Ovetense]]*, y ellí coincidiría con José Menéndez Carreño, *[[Cuchichi]]*, col que más sero formaría pareya y de la mano d'Eduardo Martínez Torner, nel añu 1917, entamaríen una xira per Cuba y Florida.

A la vuelta d'esti viaxe per tierres americanes la directiva del Orfeón entama un conciertu-homenaxe que sería'l guañu del que naceríen *Los Cuatro Ases*, el cuartetu que formaríen *Cuchichi*, *Botón*, Miranda y Claverol y nel que *Botón* exercía como baxu. El cuartetu caltendría la so actividá ente los años 1920 y 1942, añu nel que morrería *Botón* lo que llevó a la disolución del cuartetu.

D'ente les grabaciones dexaes por *Botón* destaquen *Los alleranos*, *Tengo de subir al puertu*, *Carretera d'Avilés*, *Los alleranos* o *Soi de Pravia*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Crónica de la Tonada Asturiana

Recursos audiovisuales sobre canción asturiana: canal de YouTube «Históricos de la Música Asturiana»
Asturianu de clas baxa

Col nome d**'asturianu de clas baxa** faise referencia a les deturpaciones que tien la llingua nel llinguax y na espresión por mor de la baxa condición social de los falantes. Dacuando ye lluendio estremar lo que ye un asturianu de clas baxa de lo que ye amestáu de clas baxa, pos ye esta la variedá de la llingua na que s'espresen davezu les persones d'estes carauterístiques socioeconómiques.

Sicasí, pue ellaborase un llistáu d'espresiones comunes ente la mocedá y los seutores más marxinaos de la sociedá.

## Llista de términos
**Puntu* por *Paisanu* o *mozu*
**Bollu* pa referise a un home guapu (Dacuando ye estensible tamién a muyeres)
**Puchar* por *reñer*
**Rucar* pal significáu d'intentar envizcar a tener rellaciones. 
**Chiscar* nel sentíu de *pagar*

## Ver tamién
*Asturianu Normativu
*Asturianu estándar
*Asturianu popular
*Amestáu
*Asturianu estándar
*Hiperasturianu

## Referencies

## Enllaces esternos
Miranda (cantante)

**Vicente Miranda Rodríguez**, ***Miranda***, (Uviéu, 3 de xunetu de 1897; 22 de marzu de 1975, foi un cantante asturianu de tonada, componente del grupu *[[Los Cuatro Ases]]*.

**Miranda** formó parte del Orfeón Ovetense, cola voz de barítonu, onde coincidiría colos que más sero seríen compañeros de so en *Los Cuatro Ases*, *[[Cuchichi]]*, *[[Botón (cantante)|Botón]]* y Claverol. El cuartetu caltendría la so actividá ente los años 1920 y 1941, añu nel que morrería Botón lo que llevó a la disolución del cuartetu.

Formaría parte del xuráu del primer concursu de canción asturiana del diariu Región, que tendría llugar nel *Salón Babel* d'Uviéu, en 1948, xunto con *Cuchichi*, Aquiles Sorribas y Juan Uría Ríu.

El cantante cuenta con una calle que-y dedicó l'Ayuntamientu d'Uviéu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Crónica de la Tonada Asturiana, d'Ismael González Arias

Recursos audiovisuales sobre canción asturiana: canal de YouTube «Históricos de la Música Asturiana».
Santa Rosa (parroquia)

**Santa Rosa** ye una parroquia del conceyu asturianu de Mieres. Asítiase na fastera nororiental del conceyu, y tien una estensión de , onde viven . Llenda al norte y l'este col conceyu de Llangréu, al sur cola parroquia de Turón, al oeste cola de Mieres Extrarradio y al noroeste cola de La Peña. Estiéndese pela cuenca alta y media del ríu San Xuan.

La so capiella fundóse nel añu 1686, nel llugar de La Masera, que yera'l nome primitivu del pueblu.

## Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Claverol

**Enrique Claverol Estrada**, ***Claverol***, (Uviéu, 31 d'ochobre de 1892; 16 de marzu de 1950), foi un cantante asturianu de tonada, componente del grupu *[[Los Cuatro Ases]]*.

En 1907, enantes de cumplir los dieciséis años d'edá, ingresó cola voz de tenor na *Asociación Coral e Instrumental Ovetense*, que más sero pasaría a llamase *[[Orfeón Ovetense]]*, y ellí conocería a *[[Cuchichi]]*, *[[Botón (cantante)|Botón]]* y Miranda colos que formaría'l grupu *Los Cuatro Ases* nel añu 1920. El cuartetu caltendría la so actividá hasta 1942, añu nel que morrería *Botón* lo que llevó a la disolución del grupu.

## Referencies

* Gutiérrez Claverol, Manuel: *Nosotros, los Claverol asturianos*. [Oviedo]: Hifer, 2016.
* Estrada, Luis, y Fernández Fernández, Arsenio Miguel: *Interprétes y canciones de Asturias*. Oviedo: Ayuntamiento de Oviedo, 2007.

## Enllaces esternos
Crónica de la Tonada Asturiana

## Notes
Lada (Llangréu)

**Lada** ye una parroquia del conceyu asturianu de Llangréu. Ta asitiada na fastera occidental del conceyu y llenda al norte coles parroquies llangreanes de Riañu y Barros, al noreste cola de La Felguera, al este cola de Sama, al oeste cola de La Venta y al sur col conceyu de Mieres. La so parte urbana conforma'l distritu de Lada, ún de los seis qu'integren la ciudá de Llangréu, capital del conceyu.

Aparte d'ella viven, nos sos  d'estensión, .

## Llocalidaes

### Sitios
* La Cortina
* Lada
* La Vallina
* Les Teyeres
* Meriñán

## Deportes
El club más destacáu de la collación ye l'equipu de fútbol Lada Langreo C.F., fundáu en 1987 y que na temporada 1991-1992 algamó a disputar la Tercer División.

## Referencies

## Enllaces esternos
La Venta (parroquia)

**La Venta** ye una parroquia del conceyu asturianu de Llangréu; ye una de les dos del conceyu (la otra ye Tiuya) que nun tien parte urbana integrada na ciudá de Llangréu.

## Historia
Formóse'l 1 de xunetu de 1887 pola xuntura de dellos pueblos que pertenecíen daquella a Lada y otros que yeren de Riañu. La primer de les parroquies nomaes aportó a la nueva entidá los llugares d'El Caburniu, El Carme, Cebosa, El Folguerón, La Raposa, San Tiso y Sarrellana, amás de los de La Viesca, La Vega y Trapa, que yá nun apaecen nel nomenclátor municipal nin nes estadístiques del INE. El restu de los pueblos, esto ye, La Venta, La Cantera, La Casa Medio, La Espina, Espineo, La Güeria, La Llana, Llandoso, Llaneces, Llantamartín, Ribero y El Rucio, pertenecíen, primero d'esa fecha, a la parroquia de Riañu.

Foi nel llugar de La Venta, designáu pola so centralidá nel territoriu como cabeza parroquial, nel que se construyó la ilesia parroquial, consagrada a la Virxe del Carme. El territoriu tien una estensión de  y llenda al norte cola parroquia de Riañu, al este cola de Lada, al sur col conceyu de Mieres y al oeste col d'Uviéu. Nelli viven .

## Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Graf Zeppelin

**Graf Zeppelin** tien varios significaos:

* El títulu pa empobinar al noble **[[Ferdinand von Zeppelin]]** (*Graf* n'alemán significa «conde»).
***[[Graf Zeppelin LZ 127]]**, dirixible alemán.
***[[Graf Zeppelin LZ 130]]**, segundu dirixible alemán con esi nome, y la mayor nave aérea construida.
***[[Graf Zeppelin (portaviones)|Graf Zeppelin]]**, el portaviones alemán de la Segunda Guerra Mundial, llamáu asina n'honor al conde.

## Referencies

## Enllaces esternos