Teófilo Folengo

**Teófilu Folengo**, nacíu como **Gerolamo Folengo**, más conocíu polos sos seudónimu de **Limerno Pitocco**, **Merlín Cocayo** o **Merlinus Cocaius** , foi un escritor, humanista y humorista benedictín italianu.

## Biografía
Foi fíu d'un notariu mantuano y l'octavu de los sos nueve fíos. Anque nació en Mantua col nome de pila de Gerolamo en 1491, dellos estudiosos piensen que nació en realidá en 1496. Al ingresar na orde de San Benitu en 1508 camudóse'l nome de pila a Teófilu. Estudió en Boloña y n'entrando na orde vivió en diversos conventos del Vénetu hasta 1524, añu en que les disputes col so abá Ignazio Squarcialupi fixéron-y arrenunciar al hábitu; trabayó entós como profesor particular y foi escoyíu como preceptor priváu de los fíos de Camillo Orsini y establecióse en Venecia. En 1534 solicitó la so realmisión na orde, que-y foi concedida, y coló a un monesteriu sicilianu. Volvió al continente en 1543, añu en que se retiró a Santa Croce de Campesio, l'actual fracción Campese del conceyu de Bassano del Grappa, onde morrió'l 9 d'avientu de 1544. La so tumba sigue inda en Campese.

## Obra
Folengo cultivó asiduamente el xéneru macarrónico-goliárdico, que tenía na dómina una llarga historia na cultura véneta, rescatando pa él el so calter d'exerciciu parodístico y alzándolo a preséu estilísticu-lliterariu verdaderu y propiu. El so llinguaxe ye bien personal, y entemez formes del llatín clásicu y léxicu dialeutal pa ufiertar una semeya absolutamente anticonvencional de la realidá social del so tiempu.

La so obra ye bien varia y arrexuntar en 25 llibros del *Opus maccaronicum* o *Maccheronee*, recoyíu en cuatro redacciones bien diverses (1517; 1521; 1539–1540; 1552, póstuma). La versión de 1517 tenía diecisiete llibros; foi reimpresa en 1521 con ocho llibros más. Nél atopa'l *[[Baldo (Teófilu Folengo)|Baldus]]*, el so poema más célebre, onde satiriza les noveles de caballeríes y los poemes heroicos de Luigi Pulci y de Mateo María Boyardo. Na segunda edición l'autor demuestra lleer tamién el *[[Orlando Furioso]]* de Ludovico Ariosto. Sicasí, el poema non solo ye una parodia de los llibros de caballeríes italianos, sinón tamién de la epopeya clásica de Virxiliu, y, na so última parte, de la *[[Divina Comedia|Commedia]]* divina de Dante Alighieri. Ta escritu n'hexámetros y cunta les aventures de Baldo, descendiente de Rinaldo; exerció una gran influencia na obra de François Rabelais; ye anticlerical a cachos y raspia dacuando lo sacrílego. Al pie de esta obra figura *Zanitonella*, narración del amor ensin corresponder de Zani por Tonella qu'asonsaña los poemes pastoriles virgilianos y la teoría del amor de Francesco Petrarca; el heroicómico *Moscheide* o *Moschaea*, que narra la guerra ente mosques y formigues y foi asonsañáu por José de Villaviciosa y la so *Mosqueida* n'español; y un grupu d'epigrames, obres toes publicaes en distintes redacciones sol pseudónimu de *Merlinus Cocaius*. Amosó les posibilidaes artístiques del llatín macarrónico, el llinguaxe inventáu a fines del Quattrocento polos humanistes de la corte paduana, entemeciendo'l llatín y los dialeutos italianos.

La so competencia como humanista ye visible na so coleición de poemes llatinos *Varium poëma* y nel pequeñu poema *Janus*, onde espresa'l so arrepentimientu por escribir la so obra risible anterior. La so participación nel alderique relixosu foi escasa; daqué hai nel poema *Orlandino* (1526), onde narra la nacencia y mocedá del héroe épicu Roldán; nel autobiográficu *Chaos del Triperuno* (1527), nos poemes sacros *Umanità del Figliuolo di Dio* y *Palermitana* y na recoyida de dieciocho vides de mártires que suponen los hexámetros de la *Hagiomachia*.

## Referencies

## Enllaces esternos
* www.teofilofolengo.it   — Asociación d'Amigos de Merlin Cocai (n'italianu)
*  (n'italianu)