open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Canaco

El pueblu **canaco**, o **kanak**, ye'l pueblu autóctonu de Nueva Caledonia. Según el censu del 1996, había 86.788 canacos en Nueva Caledonia (el 44,1% de los habitantes de la isla). El so porcentaxe aumenta al 90,7% nes Islles Loyauté y al 78,7% na provincia del Norte de Nueva Caledonia, pero baxa al 25,7% na provincia del Sur.

Son consideraos tradicionalmente como un pueblu melanesiu. La so instalación nel archipiélagu remontaríase siquier a ente 1.000 y 1.500 años e.&nbsp;C., coincidiendo cola espansión austronesia n'Oceanía Alloñada. La datación basar nos restos arqueolóxicos atopaos en Nueva Caledonia, onde se toparon los primeros y principales xacimientos d'oxetos pertenencientes a la cultura lapita.

El términu "canaco" tien el so orixe na pallabra *kanaka* que significa "home" nes llingües oceániques, y ye usáu polo xeneral polos habitantes indíxenes d'Oceanía pa referise a ellos mesmos.Los navegantes y mercaderes europeos xeneralizaron el so usu, sobremanera na forma francesa «canaque», pa referise non yá a los melanesios, sinón tamién a los pueblos de Polinesia y Micronesia.

En Nueva Caledonia'l términu utilizar por parte de los franceses de forma peyorativa. A partir de la década de 1960 los movimientos independentistes de Nueva Caledonia apoderar del términu, so la grafía kanak, y la nación kanak convirtióse en *Kanaky*. Con unos trenta llingües autóctones distintes, nun esistía una denominación común pal país y la población melanesia de Nueva Caledonia. El términu qu'antes yera peyorativu güei utilízase con arguyu y como símbolu de reivindicación cultural y emancipación política.

Un canaco famosu ye'l futbolista Christian Karembeu, xugador internacional con  que ganó la Copa Mundial de 1998, la Eurocopa 2000 y la Copa FIFA Confederaciones 2001, amás de ser bicampeón d'Europa col Real Madrid.

## Arte canaco

Collier en poil de roussette et barillet de jade MHNT ETH AC NC 234 Nouvelle Calédonie Savès.jpg|
Cachalot MHNT ETH AC NC 172 Saves.jpg|
2 gourdes MHNT ETH AC NC 85 Nouvelle Calédonie Savès.jpg|
Casse tête MHNT ETH AC NC 33 Nouvelle Calédonie.jpg|
Coiffe TIDI MHNT ETH AC NC 181.jpg|
Montant de Porte Kanak MHNT ETH AC 50.jpg
Art canaque - Statuette masculine MHNT ETH AC NC 242.jpg


## Notes y referencies
Raiatea

**Raiatea** (en tahitianu **Ra’iātea**) ye una de les islles de Sotaventu del archipiélagu de les islles de la Sociedá, na Polinesia Francesa. Ta asitiada a 210 km al oeste de Tahití, ente Huahine, que s'atopa a 40 km, y Bora Bora.

## Xeografía
Con una superficie total de 238 km²; ye la segunda islla más grande del archipiélagu, dempués de Tahití. Un petón coralín arrodia les islles de Raiatea y Tahaa que comparten la mesma llaguna. L'altitú máxima ye de 1.017 m nel monte Tefatoaiti.

La población total yera de 16.438 habitantes nel censu del 2002, distribuyida en tres comuna: Uturoa (la capital), Taputapuatea y Tumara’a. Uturoa ye, amás, la capital alministrativa de les islles de Sotaventu y el segundu centru urbanu de la Polinesia Francesa, dempués de Papeete.

## Historia
D'antiguo la islla llamábase *[[Hawaiki|Havai’i]]*, nome sagráu na cultura polinesio y rellacionao colos nomes de Ḥawai; Savai'i, en Samoa; y Havaiki, antiguu nome de Fakarava nes Tuamotu. Asitiada nel centru del triángulu cultural de la Polinesia, foi'l puntu de partida de la última onda migratoria, notablemente a Nueva Zelanda y Ḥawai. Nes islles de la Sociedá exerció una gran influencia relixosa y cultural. El gran templu (en tahitianu *marae*) de Taputapuatea, dedicáu al dios Oro, yera'l centru relixosu más importante de les islles. El so cultu suplantó a otros dioses tradicionales como Taaroa y Tane, y los distintos marae yeren subsidiarios del de Taputapuatea. Alredor so formóse la secta *arioi*, amiestu relixoso, aristocrática, guerrera y festiva, que yera respetada en toles islles y consiguía, namái cola so presencia y el so calter de tabú, una tregua nes guerres tribales.

Raiatea foi esplorada pol inglés James Cook en 1769, que trescribió'l so nome como *Ulietea*, nome que foi utilizáu mientres años. El nome *Raiatea*, o *Rangiatea*, significa «cielu lluminosu». Para Domingo Bonaechea (1775) foi *La Princesa*. Anguaño conocer col nomatu de «la islla sagrada».

## Mitoloxía
Delles versiones del mitu de Pipirima asitien nesta islla a los dos hermanos que xubieron al cielu y convirtiéronse nes Pléyades.

## Galería

A view from the AR 72 airplane (Over Society Islands - French Polynesia).jpg|Vista de Ra'iatea.
Uturoa31.jpg|Uturoa, dende Tapi Oi.
Raiatea_Motu.JPG|Vista de Huahine.
Raiatea_2008ville.jpg|Ciudá de Uturoa.
Hanse Explorer - Raiatea.JPG|Barcu en Ra'iatea.
Marae, Raiatea 1.jpg|Taputapuātea.
Taputapu marae Raiatea little man.jpg|El *marae* Taputapuātea de Raiatea con un *tiki*.
Bora-Bora vue de Raiatea.JPG|Bora Bora dende Ra'iatea.
Raiatea - Sechage vanille (1).JPG|Vainilla ensugándose al sol.
Joshua Reynolds - Portrait of Omai.jpg|Omai, oleu sobre llenzu, por Sir Joshua Reynolds, 1776.


## Referencies

## Enllaces esternos

* Hestoria y cultura de Raiatea
Pointe-à-Pitre

**Pointe-à-Pitre,** llamada en criollu *Lapwent,* ye una comuña francesa asitiada nel departamentu de Guadalupe, de la rexón de Guadalupe. 

El xentiliciu francés de los sos habitantes ye *Pointois* y *Pointoises*.

## Situación
La comuña ta asitiada nel oeste de la islla guadalupana de Grande-Terre.

## Demografía

Fonte: Insee

## Comuñes estremeres


{| 

## Ciudá hermanada
* Orly, 

## Referencies
Distritu de Pointe-à-Pitre

El **distritu de Pointe-à-Pitre** ye un distritu (en francés *arrondissement*) de Francia, que s'alcuentra nel *[[Departamentos de Francia|département]]* Guadalupe (en francés *Guadeloupe*), de la *[[Rexón de Francia|région]]* Guadalupe. Cuenta con 23 cantones y 14 comuñes.
 
La capital d'un departamentu llámase subprefeutura (sous-préfecture). Cuando un departamentu contién la prefeutura (capital) del departamentu, esa prefeutura ye la capital del distritu, y pórtase tanto como una prefeutura como una subprefeutura.
 
## División territorial
### Cantones
Los cantones del distritu de Pointe-à-Pitre son:
# Les Abymes cantón primeru
# Les Abymes cantón segundu
# Les Abymes cantón terceru
# Les Abymes cantón cuartu
# Les Abymes cantón quintu
# Anse-Bertrand
# Capesterre-de-Marie-Galante
# La Désirade
# -y Gosier cantón primeru
# -y Gosier cantón segundu
# Grand-Bourg
# Morne-à-l'Eau cantón primeru
# Morne-à-l'Eau cantón segundu
# -y Moule cantón primeru
# -y Moule cantón segundu
# Petit-Canal
# Pointe-à-Pitre cantón primeru
# Pointe-à-Pitre cantón segundu
# Pointe-à-Pitre cantón terceru
# Sainte-Anne cantón primeru
# Sainte-Anne cantón segundu
# Saint-François
# Saint-Louis
 
### Comuñes

## Ver tamién
* Cantones de Guadalupe
* Comuñes de Guadalupe
 
## Referencies

## Enllaces esternos
* Pointe-à-Pitre sobre l'Institutu Nacional d'Estadística y d'Estudios Económicos de Francia (INSEE, en francés)
Distritu de Basse-Terre

El **distritu de Basse-Terre** ye un distritu (en francés *arrondissement*) de Francia, que s'alcuentra nel departamentu de Guadalupe (en francés *Guadeloupe*), de la *[[Rexón de Francia|région]]* Guadalupe. Cuenta con 17 cantones y 18 comuñes.
 
## División territorial
### Cantones
Los cantones del distritu de Basse-Terre son:
# Cantón de Baie-Mahault
# Cantón de Basse-Terre-1
# Cantón de Basse-Terre-2
# Bouillante
# Cantón de Capesterre-Belle-Eau-1
# Cantón de Capesterre-Belle-Eau-2
# Cantón de Gourbeyre
# Cantón de Goyave
# Cantón de Lamentin
# Cantón de les Saintes
# Cantón de Petit-Bourg
# Cantón de Pointe-Noire
# Cantón de Saint-Claude
# Cantón de Sainte-Rose-1
# Cantón de Sainte-Rose-2
# Cantón de Trois-Rivières
# Cantón de Vieux-Habitants

### Comuñes

## Ver tamién
* Cantones de Guadalupe
* Comuñes de Guadalupe
 
## Referencies

## Enllaces esternos
* Basse-Terre sobre l'Institutu Nacional d'Estadística y d'Estudios Económicos de Francia (INSEE, en francés)
Islles de la Sociedá

Les **islles de la Sociedá** (*Îles de la Société* en francés) formen un archipiélagu nel Pacíficu Sur, alministrativamente parte de la Polinesia Francesa. Les islles conviértense en protectoráu francés en 1843 y en colonia en 1880. Tien una población de 214.445 habitantes para 2002, cubriendo una superficie d'unos 1.593 km²

Nun esiste un nome tahitianu pal archipiélagu y utilízase la trescripción fonética *Tōtaiete* a partir del inglés *Society*.

## Xeografía
Les islles tán estremaes, xeográficamente y alministrativamente, en dos grupos. D'este a oeste son:
* Islles de Barloventu (*Îles du-Vent*):
** Mehetia
** Tahití, onde ta Pape’ete, la capital.
** Moorea
** islla Maiao
** Tetiaroa
* Islles de Sotaventu (*Îles Sous-le-Vent*):
** Huahine
** Raiatea
** Tahaa, comparte la mesma corona de coral con Raiatea.
** Bora Bora
** Tupai, Motu Iti (Islles Marqueses)
** Maupiti
** Maupihaa (Mopelia)
** Manuae (Scilly)
** Motu One (Islles de la Sociedá ) Bellinghausen)

## Historia

Esiste una lleenda sobre la creación d'estes islles que diz qu'antes había cinco luna sobre'l cielu de Tahití que teníen una cara humana, muncho más acusáu que la Lluna actual. Quien les miraba fijamente volvíase llocu. El dios creador Taaroa, enoxáu col so maleficio, facer tremecer produciendo grandes terremotos hasta que cayeron a l'agua. Les cinco llunes, al cayer, formaron les cinco islles al oeste de Tahití: Moorea, Maiao, Huahine, Raiatea y Bora Bora.

El neerlandés Jacob Roggeveen, en 1722, foi'l primer européu n'algamar una islla d'esti archipiélagu, la pequeña Maupiti. Dempués, Samuel Wallis, en 1767, afayó Tahití. El francés Louis Antoine de Bougainville, en 1768, llamó al archipiélagu "islles Borbón" n'honor a la familia real francesa. L'inglés James Cook, en 1767, llamar Society Islands n'honor a la Sociedá Real de Londres, organizadora del viaxe.

Ente 1772 y 1775, el virréi de Perú, l'español Manuel Amat y Juniet, entamó tres espediciones a les islles de la Sociedá. Teniendo noticia de la espedición de James Cook y ante la medrana d'una colonización británica de la islla, ordenó una primer espedición al mandu del marín español Domingo de Bonechea, con Tomás Gayangos d'ayudante, a bordu de la fragata "Águila". Na segunda espedición (1774-1775), Domingo de Bonechea y José Andía y Varela, a bordu de los barcos "Águila" y "Xúpiter", reconocieron o afayaron una docena d'islles ente los archipiélagos de Tuamotu y de les Islles Australes, y establecieron una misión en Tahití, que nun tuvo ésitu. Nesta espedición morrió Domingo de Bonechea, que la so salú taba debilitada.

## Ver tamién
* Islles controlaes por Francia nos océanos Índicu y Pacíficu

## Referencies

## Enllaces esternos

* Espediciones de Boenechea
Gobernación de Jendouba

La **Gobernación de Jendouba** (n'árabe:ولاية جندوبة) ye una de les venticuatro gobernaciones de Tunicia. Alcuéntrase nel norte de Tunicia, sobre la frontera con Arxelia. Cubre un área de 3.102 km² y tien una población de . La capital ye Jendouba.

## Distritos

## Referencies

## Enllaces esternos
Organización territorial de Tunicia

La **organización de territorial de Tunicia** ta compuesta por un total 24 gobernaciones (*muhafazat* n'árabe) y 264 distritos. Los distritos divídense en conceyos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Mazalquivir

**Mazalquivir** (n'árabe: **المرسى الكبير** *Al-Marsa al-Kibīr*; en francés: **Mers el-Kébir**), ye un puertu asitiáu nel noroeste d'Arxelia, nel estremu occidental del Golfu d'Orán. El nome de la ciudá significa n'árabe «puertu grande». Población (estimación de 1987): 11&nbsp;002 habitantes.

## Historia
La ciudá foi un arsenal naval del Imperiu almohade nel sieglu . Tuvo so la soberanía del Reinu de Tlemecén nel sieglu XV, hasta que foi tomada polos corsarios en 1492, que convertir nuna base pirata.

Conquistada por una espedición española en 1505, sirviría de base pa la conquista, cuatro años dempués, de la cercana Orán, a que la so suerte permanecería xunida mientres los siguientes sieglos. Siguió en manes españoles hasta 1708 (en plena Guerra de Socesión Española), cuando dambes ciudaes cayeron en manes del bey otomanu d'Arxel. En 1732, Felipe V unvia una espedición de 26.000 homes al mandu de José Carrillo d'Albornoz, conde de Montemar, que recupera dambes ciudaes. En 1790, un terremotu causa grandes daños na ciudá, y dos años dempués, Carlos IV viendi Mazalquivir y Orán al bey turcu d'Arxel. En 1830, Francia facer con dambes ciudaes, qu'integra na so colonia d'Arxelia. Mazalquivir incorporar en 1848 al departamentu francés d'Orán, unu de los trés nos que s'estremó la colonia arxelina.

En 1939, convertir nuna importante base naval francesa (la más importante del Mediterraneu xunto con Tolón). En 1940, tres la firma del armisticiu ente Francia y l'Alemaña nazi, el gruesu de la flota francesa, l'Escuadrón Atlánticu (dos acorazaos, dos cruceros, trelce destructores, cuatro submarinos y un portahidroaviones), atopábase fondiáu nel puertu de Mazalquivir (Mers el-Kébir). Ante la medrana de que la flota cayera en manes de los alemanes, una flota de la Royal Navy británica, la Fuercia H, con base en Xibraltar, foi unviada a Mers el-Kébir (batalla de Mers el-Kébir). Ante la negativa de los franceses a xunise a los británicos, éstos abrieron fueu y fundieron casi tola flota. Casi 1300 marinos franceses morrieron nel incidente, que enrareció descomanadamente les rellaciones ente'l Reinu Xuníu y los franceses llibres de De Gaulle y causó les roxures del gobiernu de la Francia ocupada del mariscal Pétain.

So les condiciones de los Alcuerdos d'Evian que punxeron fin a la Guerra d'Independencia d'Arxelia (1962), Francia tenía de retener el control de la base mientres quince años. Sicasí, Francia arrenunció a ella muncho primero, en 1968.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Orán y Mazalquivir na política norteafricana d'España (1589-1639), tesis doctoral de Beatriz Alonso Acero (PDF)
*Mers-el-Kebir. A Battle Between Friends, de Irwin J. Kappes  (n'inglés)
Baladiyah

**Baladiyah** () ye un tipu de división alministrativa árabe del territoriu que puede traducise como conceyu o distritu. El plural ye baladiyat (). Gramaticalmente, esta pallabra ye'l femenín de "rural".

Nos conceyos d'Arxelia, el términu baladiyah utilizar pa referise a los niveles terciarios de les divisiones de l'alministración, ente que nos conceyos d'El Líbanu y los conceyos de Qatar, utilizar pa les divisiones de nivel cimeru.

Los distritos de Libia yeren llamaos tamién baladiyah, pero'l dictador libiu Muammar al-Gaddafi modificó la organización territorial del país sobre la base de la Jamahiriya, camudando asina'l so nome por un términu de la so propia invención, shabiya. 

Nel idioma turcu, la pallabra Belediye, que ye un préstamu llingüísticu del árabe, significa conceyu o conceyu.

## Referencies
Reinu ziyánida de Tlemecén

El **Reinu ziyánida de Tlemecén** foi un antiguu reinu moru no que güei ye'l noroeste d'Arxelia, que'l so territoriu estender dende la ciudá de Tlemecén hasta Chlef y Arxel na Cabilia arxelina, y llegó nel so cenit al ríu Muluya al oeste, Siyilmasa al sur y el ríu Soummam al este.

El reinu tuvo rexíu polos **Ziyánidas**, **Zayyánidas**, **Banu Zayan** (n'árabe: زيانيون, Ziyānyūn), **Abdalwadíes** o **Abdelwádidas** (n'árabe: بنو عبد الواد, *banū ʿabd al-wād*), foi una dinastía bereber zenata.

## Historia

Tres el colapsu del Imperiu almohade, el reinu de Tlemecén volvióse independiente. Cayó dos veces ante les fuercies invasores de Marruecos, pero los invasores fueron incapaces de caltener el dominiu sobre la rexón.

La capital del reinu, Tlemecén, xacía na principal ruta esti oeste ente Marruecos y Ifriqiya. Tamién foi un centru na ruta comercial de norte a sur ente Orán, na mariña mediterránea, y el África subsaḥariana. Como centru comercial prósperu, atraxo l'atención de los sos vecinos más poderosos. En distintos momentos, los marroquinos dende l'oeste, ifriqiyanos dende l'este y aragoneses del norte invadieron y ocuparon el reinu.

Col pasu del tiempu, el reinu ziyánida foi vasallu de los Háfsidas de Tunicia, los Benimerines de Marruecos o del reinu d'Aragón. 

En 1509, los españoles tomaron la ciudá costera d'Orán y llueu avanzaríen escontra la capital de Tremecén en 1543, fallando nel intentu de tomala.

Finalmente'l reinu cayó so poder otomanu en 1556.

## Cronoloxía d'eventos
* 1236: Independencia del Imperiu almohade.
* 1272: Uchda y Siyilmasa son cedíes a los meriníes.
* 1299-1307: Tlemecén ye asediada polos marroquinos.
* Sieglu XIV: Uchda ye recapturada a los meriníes.
* 1313: Arxel ye amestada al Reinu de Tlemecén.
* 1337-1348: Primer periodu d'ocupación marroquina.
* 1352-1359: Segunda periodu d'ocupación marroquina.
* 1366: La espedición a Bugía ye ganada.
* 1389-1424: Los ziyánidas reconocen la suzeranía meriní.
* 1424-1500: Los ziyánidas reconocen suzeranía háfsida.
* 1427-1429: Guerra civil.
* 1505-1510: Mers el Kebir y Orán piérdense a favor d'España.
* 1510: Tlemecén ye ocupáu polos españoles.
* 1512: Tlemecén convertir en vasallu de la corona d'Aragón.
* 1517: Tlemecén ye sitiada pol exércitu d'Aruj.
* 1518: Restáurase la independencia dempués de la victoria de Aruj sobre los españoles.
* 1543: Ocupación española.
* 1543-1544: Tercer periodu d'ocupación marroquina.
* 1550: Tlemecén ye ocupada polos turcos otomanos.
* 1554: El Reinu de Tlemcén convertir nun protectoráu otomanu.
* 1556: Arxelia occidental convertir nun beylik de la Rexencia d'Arxel.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Los Abdelwádidas
Árabe arxelín

El **árabe arxelín** ye'l dialeutu o dialeutos del árabe nativos d'Arxelia. L'idioma ye faláu pol 97,3% de la población arxelina. N'Arxelia, como n'otros países, l'árabe oral difier marcadamente del escritu; en concretu, el so vocabulariu consta de munchos neoloxismos y préstamos de les llingües bereberes, el turcu y el francés, y, como los demás dialeutos del árabe, perdió les terminaciones de los casos del llinguaxe escritu. 

Dientro del árabe arxelín tamién hai variaciones locales significatives; l'árabe jijelsobremanera, ye notable pola so pronunciación de *qaf* como *kaf* y la so bayura de préstamos del bereber, y los dialeutos de ciertes ciudaes portuaries amuesen la influencia del árabe andalusí, traíu polos refuxaos de Al-Ándalus. 

L'árabe arxelín forma parte del continuu dialeutal del **árabe magrebín** (dariya), confundiéndose gradualmente col árabe marroquín y el árabe tunecín nes sos respeutives fronteres.

## Dialeutos del árabe arxelín

Hai dos dialeutos principales:

* **Árabe oral arxelín**: faláu anguaño (2005) por unos 36 millones de persones n'Arxelia, y por unos 2 millones en países destino de la emigración arxelina (Bélxica, Francia, Alemaña, Reinu Xuníu, Saint Pierre y Miquelon).

* **Árabe oral saḥarianu arxelín**: con unos 100.000 falantes n'Arxelia, casi toos na zona fronteriza con Marruecos (cordal del Atles). Tamién lo falen unes 10.000 persones nel vecín Níxer. 

N'Arxelia fálense tamién llingües bereberes (**Tamazight**).

## Fonoloxía
L'inventariu fonolóxicu del árabe arxelín consta de 27 consonantes:

La pronunciación de /q/ ye variable dalgunes pronunciar como [g], [k], [ʔ] (hamza) o [ɢ].

## Referencies

### Enllaces esternos

* Diccionariu en llinia d'árabe arxelín-inglés
Reinu de Túnez

El **Reinu de Tunicia** foi una monarquía de curtia duración que surdió tres la independencia del Protectoráu francés de Tunicia el 20 de marzu de 1956, sol reináu del bey (o Rei) Lamine Bey, y que foi eslleida por un golpe d'estáu perpetuáu por Habib Burguiba el 25 de xunetu del añu siguiente.

## Historia
Tunicia aportó a la independencia'l 20 de marzu de 1956, depués de llograr la so autonomía l'añu anterior. Lamine Bey, qu'ostentara'l títulu de Bey o xefe d'estáu del protectoráu, permaneció como *Rei de Tunicia*. El 15 de marzu de 1956 foi escoyida l'Asamblea Nacional Constituyente: el Neo Destour consiguió tolos escaños y Burguiba quedó a la cabeza de l'Asamblea dende'l 8 d'abril. El 11 d'abril, convertir nel primer ministru de Lamine Bey. A otru día, Tunicia fixo'l so ingresu na Organización de les Naciones Xuníes.

El códigu de estatus personal, d'enclín progresista, foi proclamáu'l 13 d'agostu, ente que el 25 de xunetu de 1957 foi abolida la monarquía. De magar, Tunicia convertir nuna república, de la cual Habib Burguiba foi escoyíu presidente el 8 de payares de 1959. El so pasáu de resistencia y les midíes adoptaes dempués de la independencia pa desafiar a les muyeres y combatir la probeza y l'analfabetismu contribuyeron a reforzar la so autoridá.

La constitución republicana foi ratificada de manera definitiva'l 1 de xunu de 1959.

## Referencies
Nyugat-Dunántúl

**Transdanubio Occidental** (n'húngaru: "**Nyugat-Dunántúl**") ye una rexón estadística (NUTS 2) de Hungría. Forma parte de la rexón mayor de Transdanubio (HU2; NUTS 1), que engloba tamién a les rexones de Transdanubio Meridional (HU23) y Transdanubio Central (HU21). En Transdanubio Occidental atópense los condaos de Zala (HU223), Vas (HU222) y Győr-Moson-Sopron (HU221). 

Como eurorrexón, Transdanubio Occidental ye conocida como Panonia Occidental. 

Económicamente, el PIB per cápita ye d'unos 15.100 € (2006).

## Subrexones (Kistérség)
(Datos de población de les subrexones de 2005). 
### Győr-Moson-Sopron
* Kistérség de Csorna (35.299)
* Kistérség de Győr (176.481)
* Kistérség de Kapuvár (25.136)
* Kistérség de Mosonmagyaróvár (72.861)
* Kistérség de Pannonhalm (17.101)
* Kistérség de Sopron–Fertőd (93.636)
* Kistérség de Tét (19.408)

### Vas
* Kistérség de Celldömölk (26.115)
* Kistérség de Csepreg (11.647)
* Kistérség de Körmend (22.104)
* Kistérség de Kőszeg (18.345)
* Kistérség de Őriszentpéter (7.128)
* Kistérség de Sárvár (36.548)
* Kistérség de Szentgotthárd (15.177)
* Kistérség de Szombathely (113.333)
* Kistérség de Vasvár (14.832)

### Zala

* Kistérség de Keszthely–Hévíz (47.635)
* Kistérség de Lent (22.678)
* Kistérség de Letenye (18.477)
* Kistérség de Nagykanizsa (66.968)
* Kistérség de Zalaegerszeg (106.099)
* Kistérség de Zalakaros (13.196) 
* Kistérség de Zalaszentgrót (18.557)

## Llocalidaes con más población
* Győr 129.000
* Szombathely 80.000
* Zalaegerszeg 62.000
* Sopron 58.000
* Nagykanizsa 51.000
* Mosonmagyaróvár 32.000
* Keszthely 22.000
* Sárvár 16.000
* Körmend 13.000
* Kőszeg 13.000

## Referencies

## Ver tamién
* Transdanubia

## Enllaces esternos

* Páxina oficial de Nyugat-Dunántúl 
* Páxina de Nyugat-Dunántúl en Eurostat
Distritos de Brunéi

El sultanatu de **[[Brunéi]]** ta estremáu en cuatro distritos llamaos *daerah*, de la mesma estremaos en 38 provincies (*mukims*). Les provincies subdividir en ciudaes (*kampong*).
Les capitales atopar ente paréntesis.

# Belait (Kuala Belait)
# Brunéi y Muara (Bandar Seri Begawan)
# Temburong (Bangar)
# Tutong (Tutong)
Distritu de Belait

**Belait** ye un distritu (*daerah*) del Sultanatu de Brunéi. La so capital ye Kuala Belait. Otres ciudaes importantes son: Badas, Bukit Sawat, Kuala Balai, Labi, Lumut, Seria, Sungai Liang, Sukang y Melilas.

El distritu bordia'l Mar de la China Meridional al norte, el distritu de Tutong y l'estáu malayu de Sarawak al sur y al occidente.

El ríu Sungai Belait flúi al traviés de tol distritu siendo'l ríu más llargu del país.

El sultanatu ta estremáu en distritos (*daerah*), de la mesma estremaos en provincies (*mukims*). Les provincies subdividir en ciudaes (*kampong*).

## Provincies
* Bukit Sawat 
* Kuala Balai 
* Kuala Belait 
* Labi 
* Liang 
* Melilas 
* Seria 
* Sukang

## Referencies

## Enllaces esternos
Brunéi y Muara

**Brunéi y Muara** ye'l distritu (*daerah*) más pequeñu de Brunéi, según el más septentrional. La capital ye Bandar Seri Begawan, que tamién ye la capital nacional. Otra ciudá importante ye Muara.

El distritu atópase bordiáu pol mar de China Meridional al norte, la badea de Brunéi al este, Malasia al sur y el distritu de Tutong al oeste.

Hai delles islles na badea de Brunéi que pertenecen al distritu.

## Provincies

* Kianggeh 
* Berakas "A" 
* Berakas "B" 
* Kota Batu 
* Gadong 
* Kilanas 
* Sengkurong 
* Pengkalan Batu 
* Lumapas 
* Sungai Kebun ¹ 
* Tamoi ¹ 
* Burong Pinggai Ayeri ¹ 
* Sungai Kedayan ¹ 
* Kampong Peramu ¹ 
* Saba ¹ 
* Serasa 
* Mentiri 
¹ - mukim (con más de 30.000 habitantes)

## Referencies

## Enllaces esternos
Árabe tunecín

El **árabe tunecín** ye un dialeutu Magrebín de la llingua árabe faláu por 11 millones de persones en Tunicia, sicasí l'idioma oficial del país ye l'árabe estándar. Los sos falantes llamar **deriya** ("dialeutu"), pa estremalo del árabe, o **tunecí** (esto ye, *tunecín*). Ente que l'idioma oficial de Tunicia ye l'árabe estándar.

Nel interior del país el tunecín entemecer col arxelín y el libiu como parte del continuum dialeutal del que formen parte.

Como la mayoría de llingües magrebines, tien una gran influencia de llingües bereberes, según tamién del idioma púnicu y llatín. El so léxicu incluyi pallabres procedentes de Llingües romániques, como'l francés, l'italianu o l'español, pola presencia en Tunicia de colonizadores d'estes procedencies cuando'l país yera una colonia francesa.

La so distribución xeográfica estender por territorios de los países vecinos de Tunicia, como Libia o Arxelia, nun *continuum* llingüísticu con otros dialeutos del árabe. Tamién ta presente nes colonies d'emigrantes tunecinos en países europeos, como Alemaña, Bélxica y Francia.

## Referencies
Badea de Brunéi

**Badea de Brunéi** (en malayu: *Teluk Brunei*) ye cuerpu d'agua en Brunéi y Borneo. Atópase nes coordenaes 4 ° 45'-5 ° 02'N, 114 ° 58'-115 ° 10 'Y, al este de Bandar Seri Begawan. La parte de la badea de Brunéi estremar en dos seiciones separaes por una porción de Sarawak (Limbang) con unos 6 km d'anchu na mariña. Ye una badea bien accidentada, con una superficie d'aproximao 250.000 ha (c.50, ooo hectárees en territoriu de Brunéi), compartíu ente los estaos de Brunéi Darussalam y los Estaos del Este de Malasia de Sarawak y Sabah. Una cadena d'islles, incluyendo la gran islla malaya de Labuan formen la llende ente la badea y el mar de la China Meridional.

## Ver tamién
*Xeografía de Brunéi
*Xeografía de Malasia

## Referencies
Kuching

**Kuching** o **Cuchin** ye una ciudá de Malasia, capital del estáu de Sarawak, asitiáu na zona occidental de Malasia Oriental, na islla de Borneo. Tien una población de cerca de 635.000 habitantes. Ye la cuarta ciudá a escala nacional. El so nome significa ciudá de gatos.

## Ciudaes hermaniaes
Kuching ta hermanada coles siguientes ciudaes:

## Referencies

## Enllaces esternos

*''World-gazetteer.com''. Estadístiques demográfiques de les principales ciudaes de Malasia.
* ''Kuching North City Hall'' . Sitiu oficial de la rexón septentrional de la ciudá.
* ''Council of the City of Kuching South''. Sitiu oficial de la rexón meridional de la ciudá.
* ''Kuching.net''. Información turística.
Pontianak

**Pontianak** ye la capital de la provincia de Borneo Occidental n'Indonesia. Ye una ciudá de medianu tamañu na islla de Borneo. Pontianak ocupa un área de 107.82 km² na ribera del ríu Kapuas. Ta alcontrada bien próxima al ecuador, d'equí que sía comúnmente conocida como Kota Khatulistiwa (Ciudá del ecuador). El centru de la ciudá atopar a menos de 3 km del ecuador pel sur polo que se-y considera la ciudá más cercana a esti puntu a nivel mundial.

## Historia
La ciudá foi enantes la capital del Sultanatu de Pontianak y foi fundada'l 23 d'ochobre de 1771 alredor d'una vieya estación de comerciu na mariña de Borneo. Ta construyida nuna zona pantanosa que ye frecuentemente anubierta poles xubida del ríu, faciendo que los edificios sían construyíos sobre pilastres por que tean elevaos sobre'l nivel del suelu. Debe'l so nome a la historia según la cual el fundador tuvo una apaición de la pantasma de Kuntilanak nel llugar onde diba ser construyíu'l palaciu.

## Economía

Pontianak ye conocida pola so comida y productos rexonales. Les principales industries son la construcción de barcos y la producción de cauchu, aceite de palma, azucre, pimientu, arroz y tabacu. Foi enantes el centru de la estracción d'oru. Pontianak ye reconocida por ser un intercambiador de mercancíes ente ciudaes de Kalimantan Occidental y otres ciudaes remotes. Ye tamién un gran enllaz comercial ente les ciudaes de Kuching, Malasia.

## Subdivisión
Pontianak tien 6 subdivisiones.

* Pontianak Esti
* Pontianak Norte
* Pontianak Ciudá

* Pontianak Sur
* Pontianak Sureste
* Pontianak Oeste

## Ciudaes hermanes
* Kuching, Malasia

## Referencies

## Enllaces esternos
Ríu Kapuas

El **ríu Kapuas** (n'indonesiu: *Sungai Kapuas*) ye un llargu ríu qu'escurre pela parte occidental de la islla de Borneo, el mayor de la isla, d'Indonesia y tamién el ríu más llargu alcontráu nuna islla (un pocu más llargu que'l ríu Sepik na islla de Nueva Guinea). Tien un llargor de 1.143 km.

## Xeografía
El ríu Kapuas naz nos montes Kapuas Hulu, cerca de la frontera de la provincia de Sarawak (Malasia), y flúi siempres en direición oeste. Ye'l principal ríu de la parte occidental de Borneo y traviesa la provincia de Kalimantan Occidental. Desagua nel mar de la China Meridional a unos 20 km de la ciudá de Pontianak. El ríu Kapuas, na rexón del llagu Sentarum, ye una reserva natural protexida. El ríu drena la rexón del llagu Sentarum, una estensa área de güelgues y llagos d'agua duce, montes anubiertos de forma intermitente.

Kapuas ye navegable la mayor parte del so cursu y ye una arteria clave nel tráficu nel oeste de Borneo. Utilizar pa dar salida a la madera de la islla y dexa aportar a munches plantíos asitiaos a lo llargo del ríu. El ríu ye travesáu por una ponte na ciudá de Sanggau a unos 400 km de la so desaguada. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Idioma iban

L**'idioma iban** (tamién *dayak del mar*) ye una llingua maláyica falada pol pueblu iban qu'habiten en Sarawak, Malasia, tamién en Brunéi y en Kalimantan, Indonesia.

## Fonoloxía

Les siguientes tables amuesen los fonemes del iban faláu en Sarawak.

### Vocales

### Consonantes

## Notes y referencies

## Enllaces esternos

* Frases en iban en Omniglot
Idioma minangkabau

L**'idioma minangkabau** (*autónimo*: *Baso Minang(kabau)*; ) ye una llingua austronesia falada polos minangkabau de Sumatra occidental, la parte occidental de Riau, Kabupaten Aceh Selatan, la parte norte de Bengkulu y Jambi. Tamién ye faláu en delles ciudaes d'Indonesia por migrantes Minangkabau, quien de cutiu tienen comercios o restoranes. L'idioma ye tamién una *[[llingua franca]]* a lo llargo de la rexón costera occidental de la provincia de Sumatra Septentrional, ya inclusive ye utilizada en partes d'Aceh, onde l'idioma ye llamáu *Aneuk Jamee*. Per otru llau, esti idioma ye faláu en delles partes de Malasia, especialmente en Negeri Sembilan.

Por cuenta de les grandes semeyances ente l'idioma minangkabau y el malayu, esiste discutiniu alrodiu de la rellación ente estos dos. Dalgunos consideren al minangkabau como un dialeutu de malayu, ente qu'otros considerar como un llinguaxe en sí mesmu.

## Malasia
Amás d'Indonesia, el minangkabau ye faláu tamién en Malasia, por dellos descendientes d'inmigrantes de les rexones que falen esta llingua en Sumatra (*Ranah Minang*, *Tanah Minang*, o la Tierra del Minang). Un significativu númberu de los primeros inmigrantes establecer no qu'agora ye l'estáu malayu de Negeri Sembilan; esti dialeutu de Negeri Sembilan ye conocíu como *Bahaso Nogori* o *Baso Nogoghi*. Los inmigrantes más recién son conocíos como *minang*.
## Dialeutos
L'idioma minangkabau tener dellos dialeutos, que delles vegaes difieren ente llocalidaes cercanes (por casu, dixebraes per un ríu). Los dialeutos son: Rayo Mapat Tunggul, Muaro Sungai Lolo, Payakumbuh, Pangkalan-Lubuk Alai, Agam-Tanah Datar, Pancungsoal, Kotobaru, Sungai Bendung Air, y Karanganyar. Na comunicación diaria ente los minangkabau de distintes rexones, el dialeutu Agam-Tanah Datar (*Baso Padang* o *Baso Urang Awak*, «la llingua del nuesu pueblu») ye utilizada comúnmente y convirtióse nuna especie d'estándar.
## Referencies

### Bibliografía
* [Nurlela Adnan, Ermitati, Rosnida M. Nur, Pusat Bahasa (Indonesia), [Balai Pustaka] (Persero), PT. 2001 - **Indonesian-Minangkabau dictionary** (*Kamus bahasa Indonesia-Minangkabau*).]
* *Tata Bahasa Minangkabau*, Gerard Moussay (títulu orixinal: *La Langue Minangkabau*), ISBN 979-9023-16-5.

## Enllaces esternos
Idioma achenés

L**'achenés** (n'achenés: *Bahsa Acèh*) ye un idioma malayu-polinesiu faláu en Aceh, Sumatra, Indonesia y en Bota, Perak, Malasia.

## Clasificación ya idiomes rellacionaos
L'achenés pertenez a la caña malayu-polinesia de la familia de llingües austronesies. Los idiomes más rellacionaos al achenés son les llingües chámicas el idioma malayu, el idioma minangkabau, el idioma gayo y el de los batak.

## Fonoloxía
Nel achenés esisten los siguientes fonemes.

Les vocales apaecen xeneralmente en versión oral y nasal. Esisten solamente tres semivocales nasalizadas, ente qu'hai el doble de semivocales orales.  nun ye una vocal central puramente falando. Ensin embargos amuésase equí d'esa forma por razones estétiques. Amás de les vocales amosaes enriba, l'achenés tien cinco diptongos orales, cada unu d'ellos col so contraparte nasal:
* 
* 

 ye llaminar alveodental.  ye téunicamente postalveolar, pero presentar na columna de les palatales por razones estétiques.

## Escritura
D'antiguo l'idioma achenés se ecribía utilizando l'alfabetu árabe. Felicidad forma d'escritura ye conocida como Jawi o Jawoë en idioma malayu. Esti tipu d'escritura raramente utilizar na actualidá. Nel so llugar l'achenés utiliza l'alfabetu llatín anguaño, añadiendo dellos símbolos diacríticos. Los signos adicionales son: é, è, ë, ö y ô.

## Dialeutos
Hasta agora nun esiste una investigación completa alrodiu de los dialeutos del achenés. Sicasí conócense hasta diez dialeutos d'esti idioma. Los dialeutos son el pasè, peusangan, matang, pidië, buëng, banda, daya, meulabôh, seunagan y tunong. 

D'ente estos diez dialeutos, los qu'amuesen mayores diferencies con respectu al restu d'ellos son el buëng, la banda y el daya, especialmente esti postreru. Quiciabes si realiza una investigación más completa, estos dialeutos podríen clasificase como llingües estreme.

## Referencies

### Bibliografía
*  

* 

*  

### Enllaces esternos

* Meurunoe (n'inglés, indonesiu y achenés)
* Tambeh (n'indonesiu)
* Ethnologue.com report for Acehnese (n'inglés)
* Testu d'exemplu  en Unicode (n'inglés)
Malasia Peninsular

**Malasia peninsular**, **Malasia occidental** o **Malasia del Oeste** ye'l territoriu de Malasia que s'atopa alcontráu na península de Malasia, y comparte frontera terrestre con Tailandia al norte y con Singapur al sur. Tien una superficie aproximada de 131.598 quilómetros cuadraos y ye la principal responsable del desenvolvimientu económicu del reinu. Coles mesmes, concentra a la mayoría de la población. Al traviés del estrechu de Malaca, al oeste atopa la islla de Sumatra. Sicasí, al este, nel mar de China atópase la islla de Borneo, onde s'alcuentra la otra parte del país, la Malasia Oriental.

## Estaos y territorios
Na Malasia Peninsular inclúyense un total de 11 estaos y 2 territorios federales:
***Norte:** Perlis, Kedah, Penang, Perak.
***Mariña Este:** Kelantan, Terengganu, Pahang.
***Centru:** l'estáu de Selangor, y los territorios federales de Kuala Lumpur y Putrajaya.
***Sur:** Negeri Sembilan, Malaca, Johor.

## Oríxenes del nome
Na actualidá piénsase que'l nome 'Malaya' deriva del términu con que se designa a un ríu emplazado na islla de Sumatra.

Malasia Peninsular conozse tamién como Malasia Occidental o a cencielles Malasia. El términu que s'utiliza con mayor frecuencia ye'l de Malasia Peninsular en desterciu de Malasia Occidental o Malasia del oeste, pa evitar la idea confusa de que'l país atópase estremáu análogamente a como lo tuvo Alemaña hasta 1990 n'Alemaña del Este y Alemaña del Oeste. De la mesma inténtase evitar la denominación Malasia cuando se refier solamente al territoriu peninsular d'esta col fin de nun confundir col términu que s'aplicaba cuando la Malasia Peninsular yera colonia británica. Sicasí, los trés términos son correutos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ipoh

**Ipoh** ye una ciudá de Malasia, capital del estáu de Perak, asitiada na zona septentrional de Malasia Peninsular. Tien una población de cerca de 710.000 habitantes. Foi fundada alredor de 1880. La mayoría de los habitantes de Ipoh falen l'idioma cantonés como llingua materna.

## Ciudaes hermaniaes
*, San José.
*, Dallas.
*, Fukuoka.
*, Nanning.
*, Guangzhou.
*, Yogyakarta.
*, Bali.
*, Bandar Lampung.

## Referencies

## Enllaces esternos
* ''World-gazetteer.com''. Estadístiques demográfiques de les principales ciudaes de Malasia.
* 80+ ''Photodharma.net''. Semeyes de Ipoh.
Célebes Meridional

**Célebes Meridional** (n'indonesiu: *Sulawesi Selatan*) ye una de les provincies pertenecientes a la República d'Indonesia. Atópase na parte meridional de la islla de Célebes. Ta arrodiada por Célebes Central nel norte, Célebes Suroriental nel Este, y Célebes Occidental nel Occidente (La provincia Célebes Occidental foi dixebrada de Célebes Meridinal nel añu 2004). La so capital ye la ciudá de Makassar.

## Territoriu y población

Esta provincia ye'l llar d'una población compuesta por unes 7.520.204 persones. La estensión esta provincia ye de 62.482,54 quilómetros cuadraos. La densidá poblacional ye de 120,35 habitantes per quilómetru cuadráu.

Nel censu decenal de 2010 de Célebes Meridional, tien un índiz de crecedera de 1,17% sobre rexistrar nel censu d'Indonesia de 2010, menos de la media nacional de 1,49%. Célebes Oriental dixebrar de Célebes Meridional nel 2004. Había 3.921.543 homes y 4.111.008 muyeres, con 1.848.132 viviendes con una media de 4,34 unidaes en contraposición cola media nacional de 3,86. Un 13,3% taba per debaxo de la llinia nacional de probeza. Ye'l mayor centru rexonal de la islla Célebes y onde s'acepta más migración de tola isla.

## Divisiones alministratives

Célebes Meridional ta estremáu en 26 rexencies y tres ciudaes independientes, llistaes embaxo coles sos poblaciones (provisionales) nel censu del 2010..

: # Na población del censu del 2000 inclúyese la ciudá de Palopo na Rexencia Luwu.
: * La población del censu 2000 pa la Rexencia Luwu Oriental ta incluyida na Rexencia Luwu Septentrional.
: ** La población del censu del 2000 de la Rexencia de Toraja Septentrional incluyir na Rexencia Toraja.

## Referencies
Célebes Suroriental

**Célebes Suroriental** (indonesiu: Sulawesi Tenggara) ye una de les provincies pertenecientes a la República d'Indonesia allugada na islla de Célebes. El so ciudá capital ye la ciudá de Kendari.

## Territoriu y población

La población de Célebes Suroriental ye de 1.959.414 persones. La estensión territorial d'esta provincia ye de 38.140 quilómetros cuadraos. La mayor parte del territoriu y la población atópase en Célebes, anque la provincia ta compuesta por otres islla como Buton o Muna. La densidá poblacional ye de 51,37 habitantes per quilómetru cuadráu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Célebes Central

**Célebes Central** (n'indonesiu: Sulawesi Tenagh) ye una provincia indonesia asitiada na islla de Célebes. El so capital ye la ciudá de Palu.

## Territoriu y población
Esta provincia ye'l llar d'una población compuesta por unes 2.242.914 persones. La estensión esta provincia ye de 68.089,83 quilómetros cuadraos. La densidá poblacional ye de 33 hab/km² aproximao.

## Referencies

## Enllaces esternos
Kendari

**Kendari** ye una ciudá indonesia capital de la provincia de Célebes Suroriental na islla de Célebes. La so población ye de 

La ciudá atópase na badea de Kendari.
Por cuenta de les formes bien retayaes de la islla, el tresporte por tresbordador o barcu de cutiu ye más rápidu que per carretera. La ciudá tamién tien un aeropuertu (Wolter Monginsidi Airport).

Caracterízase principalmente pola cría de caballos y la comida que faen con ellos en casu que nun sían aptos pa la competencia.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina oficial (N'indonesiu).
Célebes Occidental

**Célebes Occidental** (indonesiu: South Sulawesi) ye una de les provincies pertenecientes a la República d'Indonesia. El so ciudá capital ye Mamuju.

## Territoriu y población
Esta provincia ye'l llar d'una población compuesta por unes 938.254 persones. La estensión d'esta provincia ye de 16.796,19 quilómetros cuadraos. La densidá poblacional ye de 55,86 hab/km².

## Referencies
Kedah

**Kedah** (Jawi: قدح) ye un estáu de Malasia, alcontráu al noroeste de la península de Malasia. Tien una estensión de 9,425 km², la mayor parte zones de producción d'arroz, amás de la islla de Langkawi. Llenda al norte con Perlis y Tailandia, y al sur con Perak y Penang. Tien una población de 

## Referencies

## Enllaces esternos
Organización territorial de Malasia

Malasia ye una federación de 13 estaos (negeri-negeri, singular - negeri) y 3 territorios federales («wilayah-wilayah persekutuan», singular - «wilayah persekutuan»). Once d'esos estaos tán sitados na península Malaya y los otros dos na Islla de Borneo. 

::Fonte: Datos del añu 2000 procedentes del departamentu d'estadística de Malasia (ver Recensement national de 2000). Los datos del estáu de Putrajaya correspuenden a 2004.

## Ver tamién
* Xeografía de Malasia
* Federación

## Referencies

## Enllaces esternos
Idioma joloano

El **joloano** (*Bahasa Sūg*) ye una llingua bisaya falada na provincia de Sulú en Filipines. Tamién se fala en Malasia ya Indonesia.

## Alfabetu
### Consonantes
Tolos consonantes non glotales puédese geminar.
* p, t, k
* - (dacuando escríbese como *’*)
* b – Pronúnciase como [b] al entamu de la pallabra y como [β] en toles otres posiciones.
* d
* g – Pronúnciase como [g] al entamu de la pallabra y como [ɣ] en toles otres posiciones.
* d
* j – Pronúnciase como [dʒ].
* s
* h
* l
* m
* n
* (ny)
* ng
* l
* r
* w
* y

### Vocales
* a/ā
* i/ī
* o/ū

Diptongos: aw, uy, ai, iw

## Exemplu: [[Lupang Hinirang|Himnu nacional filipín]] en joloano
Hula ensin bangsa,
Filipines pagnganan
Kalasahan ta,
Mutsa hai Subangan

Maharga katu in mga kamaasan
Yasag in dugu ba't hula b'yaugbugan

Dayn hai uttara sampay pa saytan
Dayn hai bud pa dagat
Kamahardikaan kakitaan
Baugbugan da ensin raayat

Bituun-suga hai panji n'yá
In sinag pangdaugan
Bang man di' maka' in sahaya n'yá
Sampay pa kasaumulan

Malingkat ing hula ta diben limaya
Marayaw tuud paghulaan
Tantu, bang gubatun ensin dugaing bangsa
Pa kamatay, subay baugbugan!

## Referencies

## Enllaces esternos

* Publicaciones en joloano y otres llingües filipines 
* In Bahasa Sug: An Introduction to Tausug by Christopher Sundita
* Tausug Language by Dr. Carl G. Rubino
* Bansa.org Tausug Dictionary 
* Tausug Lessons by Languagelinks.og
* Tausug English Glossary Search for common Tausug Words
Alor Setar

**Alor Setar**, conocida como **Alor Star** dende 2004 a 2008, ye una de les ciudaes más antigües de Malasia, capital del estáu de Kedah, asitiáu na zona septentrional de Malasia Peninsular. Tien una población de .

## Referencies

## Enllaces esternos
* ''World-gazetteer.com''. Estadístiques demográfiques de les principales ciudaes de Malasia.
Penang

**Penang** (pronunciáu ; en malayu: *Pulau Pinang*), ye'l nome d'una islla nel estrechu de Malaca, y tamién el d'una de les provincies o estaos de Malasia, ta allugáu na mariña noroeste de la península de Malaca. Penang ye la segunda provincia más pequeña de Malasia depués de Perlis, y la octava más poblada.

L'estáu estremar en cinco distritos, dos na islla de Penang y trés na península de Malaca. Penang ta bordiada polos estaos de Perak al sur y Kedah al norte y oeste.

## Referencies

* The Penang Tourism Action Council. *[https://web.archive.org/web/20050828071516/http://www.tourismpenang.gov.my/page.cfm?name=ap03 The "Light" Years and Beyond]*. Retrieved Jul. 26, 2005.
* Joshua Eliot & Jane Bickersteth: *Malaysia Handbook*, 4th edition, Footprint Handbooks Ltd, 2002
* Khoo Salma Nasution: *More Than Merchants: A History of the German-speaking Community in Penang, 1800s-1940s*, Areca Books, 2006

## Enllaces esternos

* Conseyu históricu de Penang
* Portal oficial del ministeriu de turismu de Malaya - páxina de Penang
* Coleición de mapes de Penang
* Mapa satelital de Penang de Google Maps
* User-edit satellite map from WikiMapia.org
* Gobierno del Estáu de Penang
* Sitiu oficial de la oficina de turismu de Penang
* Penang economic data and reports by Sociu-Economic & Environmental Research Institute (SERI
IPhone 3G

El **iPhone 3G** ye un teléfonu intelixente multitáctil de gama alta anguaño descontinuado, diseñáu y comercializáu por Apple Inc. . Foi parte de la segunda xeneración de iPhone, y foi presentáu'l 11 de xunu de 2008 nel WWDC 2008 nel Moscone Center en San Francisco (California)
El iPhone ye internamente similar al so predecesor, pero inclúi delles carauterístiques nueves tocantes a hardware, tales como, GPS Asistíu, datos 3G y soporte Tribanda UMTS/HSDPA. El iPhone 3G tamién tenía meyores a nivel de software presentes nel iOS 2.0, que foi llanzáu coles mesmes. Amás d'otres carauterístiques adicionales como corréu electrónicu tipu *Push* y navegación turn-by-turn, el iOS 2.0 marcu al entamu a la tienda virtual App Store, la nueva plataforma de distribución p'aplicaciones de terceros.

## Historia
Nesti nuevu iPhone destacóse'l cambéu esternu, sustituyendo la carcasa d'aluminiu del primer iPhone por un nuevu acabáu más gruesu de plásticu disponible en colores negru y blancu.

La principal meyora tocantes a hardware vieno na velocidá de conexón, yá que reemplazó'l sistema EDGE pol 3G, norma que dexa una mayor tasa y velocidá en transaición de datos pa teléfonos móviles y que cubre una amplia área de telefonía inalámbrica de voz, accesu a internet de manera remota, llamaes de videu y televisión.

## Artículos qu'inclúi l'embalaxe Manual d'instrucciones.
* Auriculares estéreo con micrófonu incorporáu.
* Cable USB con conector Dock de 30 pines.
* Ferramienta pa estrayer la tarxeta SIM.
* Adaptador de corriente USB mini (para América).
* Adaptador de corriente USB estándar (pal restu del mundu).
## Especificaciones
* Tamañu de la pantalla: 3,5" (89 mm) 480x320 píxeles.
* Resolvimientu de la pantalla: 480x320 píxeles en 163 ppp, multitouch, 265k colores.
* Dispositivos d'entrada: el botón empecipio (el botón redondu con un símbolu d'un cuadráu), el botón d'Encendíu/Apagáu/Reposo/Activación (Na parte cimera derecha del aparatu) y la pantalla capacitiva.
* Cámara de 2 Mega Píxeles, 1600x1200 píxeles.
* Allugamientu per detección de célules de rede y redes Wi-Fi. v0.
* Procesador: Samsung S5L8900 ARM11 (412 MHz, procesador ARM 1176, GPU: PowerVR MBX) (La frecuencia real d'esti procesador ye de 667MHz).
* Memoria RAM: 128 MB De RAM
* Capacidá d'almacenamientu: 8 GB 
* Sistema Operativu: iOS 2.0
* 4 bandes GSM/GPRS/EDGE: GSM 850/900/1800/1900
* Wi-Fi (802.11b/g)
* Bluetooth 2.0 con EDR
* Color: negru (8 GB) 
* Tamañu: 115,5 mm × 62,1 mm × 12,3 mm
* Pesu: 133 g
* Auricular jack (incluyíu na caxa)
* La batería tien una duración de 10 h de conversación 2G, 5 h de conversación 3G, 6 h d'empléu d'Internet, 7 h de reproducción de videu y hasta 24 h de reproducción d'audiu, durando más de 300 h sobre reserva.
* Tribanda UMTS/HSDPA: UMTS 850/1900/2100.
* A-GPS : sistema d'allugamientu global asistíu.

## Ver tamién
*iPhone
*iPhone (1ª xeneración)
*iPhone 3GS
*iPhone 4
*iPhone 4s
*iPhone 5
*iPhone 6
*iPhone 7
*iPhone 8
*iPhone X

## Referencies

## Enllaces esternos
Face ID

**Face ID** ye un sistema de reconocencia facial y software privativu imaxináu y realizáu por Apple. Ye utilizáu nel postreru iPhone X y quier faese más fiable que Touch ID.

Esti nuevu procedíu tien pa oxetivu, sobre'l llargu términu, de reemplazar el sistema de reconocencia de buelgues dixitales, Touch ID.

El nuevu procedimientu tien como oxetivu reemplazar el sistema de reconocencia dactilar Touch ID.

De la mesma manera que Touch ID, dexa la autentificación de los usuarios pal desbloquéu, la posibilidá d'efectuar pagos n'aplicaciones como'l App Store y iTunes Store como tamién efectuar compres gracies a Apple Pay.
El mecanismu d'esta teunoloxía mora na proyeición de más de 30&nbsp;000 puntos infrarroxos na cara d'un ser humanu para asina ser capaz de tener un rendimientu en 3D
Esiste una ínfima posibilidá de 1 en 1 millón que daquién pueda desbloquiar el teléfonu con esta teunoloxía, ente que la probabilidá yera de 1 en 50&nbsp;000 cola teunoloxía precedente, Touch ID. El sistema puede equivocar al confrontar a un ximielgu.
Si'l teléfonu d'un usuariu queda inactivu mientres 48 hores o dempués d'un reinicio, solamente'l códigu proporcionáu va tar disponible pal desbloquéu d'este. Tolos datos rellacionaos col analís facial almacenar de forma segura dientro de *Secure Enclave*, un área inaccesible específica pa iPhone, que s'almacena dientro del procesador Apple A11 Bionic3.

## Referencies