Joe Biden

**Joseph Robinette "Joe" Biden, Jr.**  ye un abogáu y políticu d'Estaos Xuníos d'América. Foi'l 47ᵘ vicepresidente de los Estaos Xuníos d'América dende'l 20 de xineru de 2009 hasta'l 20 de xineru de 2017, sirviendo mientres la presidencia de Barack Obama. Foi'l primer católicu n'exercer la Vicepresidencia de los Estaos Xuníos.

Miembru del Partíu Demócrata, ente 1973 y 2009 Biden desempeñó les funciones de senador pol Estáu de Delaware. Como senador, exerció la presidencia del Comité Xudicial del Senáu de los Estaos Xuníos ente 1987 y 1985 y del Comité de Rellaciones Esteriores del Senáu mientres dos causes (2001 - 2003, 2007 - 2009). Consideráu como un senador lliberal, Biden oponer a les nominaciones a la Corte Suprema de los xueces conservadores Clarence Thomas y Samuel Alito y del presidente de la Corte Suprema, John Roberts. Amás tuvo un papel principal na promulgación de la *Violent Crime Control and Law Enforcement Act*, tamién conocida como *Biden Crime Law (Llei Biden contra'l Crime)*, aprobada en 1994, que estableció 60 nuevos crímenes que podríen ser castigaos cola pena de muerte, ente ellos el tráficu de drogues, el terrorismu y l'usu d'armes de destrucción masiva.

Biden buscó infructuosamente la nominación presidencial demócrata en 1988 y en 2008, en dambes ocasiones abandonó la carrera por falta d'oportunidaes. En 2008, en rematando'l procesu de primaria, Barack Obama escoyer como compañeru de fórmula con vista a les eleiciones presidenciales, resultando escoyíu vicepresidente de los Estaos Xuníos. Nes eleiciones presidenciales de 2012, la fórmula Obama-Biden resultó reelixida.

Como vicepresidente, Biden caracterizóse pol sofitu nes polítiques d'Obama en materia de rellaciones internacionales y asuntos sociales, sobremanera nel diseñu de la estratexa de retirada de les tropes d'Iraq y la Guerra n'Afganistán. La so esperiencia negociadora foi útil mientres les negociaciones col Partíu Republicanu en Congresu en materia de política tributaria, economía y presupuestos, siendo vital na aprobación de la llei de control del Presupuestu del añu 2011 y na d'Aliviu Tributariu de 2012. Amás exerció un papel de lideralgu nos esfuercios de l'Administración Obama de llindar la venta d'armes, lluchar contra los abusos sexuales nos campus universitarios según na busca d'un tratamientu efectivu contra'l cáncer.

El 21 d'ochobre de 2015, meses dempués de la muerte del so fíu Beau Biden, anunció la decisión de nun presentase a les primaries demócrates con vista a les eleiciones presidenciales de 2016.

## Infancia, mocedá y estudios
Joe Biden nació en Scranton, Pennsylvania, el 20 de payares de 1942. Fíu de Joseph R. Biden, un vendedor d'autos, y de Catherine Eugenia Finnegan, foi criáu na relixón católica, que profesaba la so madre quien yera d'orixe irlandés. A los diez años, camudar xunto a la so familia a la llocalidá de Claymont, nel condáu de New Castle.

Graduáu de l'Academia Archmere en Claymont, Delaware, en 1961, y n'Historia y Ciencies Polítiques pola Universidá de Delaware en 1965. Darréu ingresó na Facultá de Derechu de la Universidá de Siracusa, graduándose en 1968 y siendo almitíu nel Colexu d'Abogaos de Delaware en 1969.

## Carrera política

### Senador por Delaware

En 1969 empezó a trabayar como abogáu en Wilmington, Delaware. Foi escoyíu miembru del conseyu del condáu de New Castle, onde sirvió ente 1970 y 1972.

En 1972 decidió presentase al Senáu pol Partíu Demócrata compitiendo contra l'entós senador J. Caleb Boggs, un veteranu políticu con 12 años nel puestu, quien se presentaba a reelección magar pensar en nun presentase. Contra tou pronósticu, Biden venció a un Boggs qu'había subestimado al so adversariu, llogrando una de les sorpreses más grandes pal bandu demócrata nun ciclu eleutoral nel que'l Presidente Richard Nixon afaró nes presidenciales en 49 de los 50 estaos, incluyíu Delaware. Esta resultancia dio valor a la so figura, convirtiéndose n'unu de los senadores más nuevos de la historia d'Estaos Xuníos. Reelecto Senador mientres cinco causes consecutives (1978, 1984, 1990, 1996 y 2002), ye hasta agora la persona que más tiempu sirvió como Senador pol Estáu de Delaware.

Como senador, destacóse como un defensor ferrial del Amtrak (la rede estatal interurbana de trenes de pasaxeros) lo mesmo que de los intereses de la base aérea del Exércitu de los Estaos Xuníos na llocalidá de Dover y de la industria de tratamientu d'animales de granxa qu'esiste nel so Estáu.

Ente 1987 y 1995 presidió'l Comité d'Asuntos Xudiciales del Senáu, forxándose una sólida fama como espertu en temes como'l crime entamáu, el tráficu de drogues y la defensa de los derechos civiles. Amás tuvo un papel principal na promulgación de la Violent Crime Control and Law Enforcement Act, tamién conocida como Biden Crime Law (Llei Biden contra'l Crime), aprobada en 1994, por aciu la cual añadiéronse 60 nuevos crímenes que podríen ser castigaos cola pena de muerte, ente ellos el tráficu de drogues, el terrorismu y l'usu d'armes de destrucción masiva. Como presidente del Comité d'Asuntos Xudiciales, correspondió-y presidir dos de los más polémicos procesos de confirmación de candidatos al Tribunal Supremu de EE. XX., el de Robert Bork en 1987 y el de Clarence Thomas en 1991.

#### Política internacional

Activu en temes de política internacional, tuvo un papel activu como senador mientres el conflictu de los Balcanes, siendo unu de los más fuertes partidarios del usu de la fuercia como forma de protexer a los musulmanes bosnios. Tres dellos viaxes a la rexón, el so conseyu foi decisivu a la de convencer al presidente Bill Clinton d'utilizar la fuercia militar contra Slobodan Milošević.

Presidente del Comité de Rellaciones Esteriores del Senáu, tres los atentaos del 11 de setiembre de 2001, sofitó les polítiques del presidente George W. Bush, reclamando tropes terrestres adicionales para Afganistán. Anque s'opunxo primeramente a una aición unillateral, non ensin antes escosar toles víes diplomátiques, n'ochobre de 2002 votó a favor de la resolución qu'autorizaba al Gobiernu a utilizar la fuercia contra Iraq. El so sofitu foi crucial dende la so condición de presidente del Comité de Rellaciones Esteriores.

En payares de 2006, Biden, de conxuntu con Leslie H. Gelb, presidente eméritu del Council on Foreign Relations, propunxo un plan pa poner fin a la violencia sectaria n'Iraq basáu nes esperiencia de Bosnia. Nel so plan, Biden proponía estremar Iraq n'árees federales a lo llargo de llinies étniques. Según el plan, a los suníes, chiitas y curdos d'Iraq, tendría de dexáse-yos remanar los sos propios asuntos en cuantes que la defensa de les fronteres, los asuntos esteriores y les ganancies del petroleu, tendríen de tar a cargu del gobiernu central en Bagdag.

### Candidatura presidencial en 1988
El 9 de xunu de 1987, Joe Biden anunció la so candidatura a la Presidencia d'EE. XX. en Wilmington, Delaware. Postulóse dempués d'atropar muncha fama ente los grupos progresistes tres la so etapa como presidente del Comité Xudicial del Senáu y el so refugu a la candidatura del ultraconservador Robert Bork pa la Corte Suprema.

Pero la so campaña fixo agües rápido en siendo acusáu de plaxu nun discursu eleutoral. N'agostu de 1987, mientres un alderique eleutoral realizáu en Iowa, utilizó parte d'un discursu del entós líder llaborista del Reinu Uníu, Neil Kinnock. En febreru de 1988, antes de les primaries de New Hampshire, foi hospitalizáu por dos aneurismas cerebrales, lo que provocó'l so inasistencia al Senáu por siete meses y tamién lu sirvió como escusa pa nun participar na carrera presidencial.

### Candidatura presidencial en 2008

Tres el so intentu fallíu en 1988, Biden siempres tuvo incluyíu nes llistes de potenciales candidatos demócrates a les eleiciones presidenciales. En xunu de 2005, mientres una entrevista, anunció qu'intentaría buscar la nominación demócrata con vista a les eleiciones presidenciales de 2008.

El 3 de xineru de 2008, tres el Caucus de Iowa, la primer cita eleutoral de les primaries demócrates, Biden quedó quintu, col 4 % de los votos y ensin nengún delegáu, retirándose de delidiar ante les sos escases posibilidaes d'algamar la candidatura.

Una vegada fora de la guerra, el 22 de xunu de 2008 sofitó públicamente la candidatura de Barack Obama como candidatu demócrata.

### Candidatu a vicepresidente en 2008

El 23 d'agostu de 2008 foi presentáu como candidatu a la Vicepresidencia de conxuntu con Barack Obama, teniendo como contrincante a vicepresidente a la gobernadora d'Alaska, Sarah Palin. El 2 d'ochobre de 2008, tuvo llugar el bancia ente candidatos a vicepresidente, nel cual Biden llogró vencer a la gobernadora Palin, según dellos sondeos.

Nes eleiciones presidenciales del 4 de payares de 2008, la fórmula demócrata Obama - Biden ganó per ampliu marxe a la republicana de McCain-Palin, llogrando un 52,8 % contra un 45,8 %.

El 20 de xineru de 2009, Joe Biden xuró como vicepresidente de los Estaos Xuníos, nel Capitoliu de Washington DC, reemplazando a Dick Cheney nel cargu.

## Vicepresidente de los Estaos Xuníos

Mientres los primeros meses de l'administración Obama, Biden asumió les funciones de coordinación de les rellaciones ente l'executivu y el Congresu. El mesmu Obama comparó los esfuercios de Biden colos d'un xugador de baloncestu «que fai un montón de coses que nun apaecen na fueya d'estadístiques».

Mientres tol añu 2009 realizó delles visites a Iraq, sosteniendo conversaciones col entós primer ministru iraquín, Nouri al-Maliki, alrodiu de la nueva estratexa d'Obama pa esti país. Biden convertir nel principal voceru de l'Alministración Obama na cuestión d'Iraq, realizando alredor de 8 viaxes ente 2009 y 2012, periodu en que les tropes d'Estaos Xuníos abandonaron Iraq gradualmente.

Biden xugó un papel esencial en llograr el sofitu del Senáu a importantes lleis de l'alministración. La so esperiencia negociadora foi útil mientres les negociaciones col Partíu Republicanu en Congresu en materia de política tributaria, economía y presupuestos, siendo vital na aprobación de la llei de control del Presupuestu del añu 2011 y na d'Aliviu Tributariu de 2012.

La so esperiencia como senador en materia de política internacional foi útil sobremanera pal rediseño de la política de l'Alministración en temes como la salida de les tropes d'Iraq y el conflictu n'Afganistán. Anque la so visión topetó cola de la entós secretaria d'Estáu, Hillary Clinton, sobremanera na decisión d'unviar 21 mil nuevos soldaos a Afganistán, col pasu de los meses la so voz llograría influyir muncho más nes decisiones d'Obama.

Como vicepresidente, exerció un papel de lideralgu nos esfuercios de l'administración Obama de llindar la venta d'armes, lluchar contra los abusos sexuales nos campus universitarios según na busca d'un tratamientu efectivu contra'l cáncer.

## Vida privada y familia
En 1966, tando na Facultá de Derechu, Biden casóse con Neilia Hunter, con quien tuvo trés fíos, Joseph R. III (Beau), Robert Hunter, y Amy. La so esposa y fía menor morrieron nun accidente automovilísticu pocu dempués de que Biden fuera escoyíu Senador en 1972 a la edá de 29 años. Los sos dos fíos, Beau y Hunter, resultaron con mancadures de gravedá pol accidente, pero ambos recuperáronse dafechu. El so fíu, Beau, quien exerció como Fiscal Xeneral de Delaware, finó en mayu de 2015, por causa de un cáncer de celebru.

Persuadíu de nun arrenunciar y d'ocupase y curiar de los sos fíos, Biden empezó a dir en tren a Washington, DC dende la so casa nos suburbios de Wilimngton, retrasándose una hora y media tolos díes. En 1977, casóse con Jill Tracy Jacobs. Tienen una fía, Ashley, y dambos son miembros de la Ilesia católica.

El fíu mayor de Biden, Joseph R. "Beau" Biden, III, foi sociu de la firma d'abogaos *Bifferato, Gentilotti, Biden & Balick, LLC* y foi electu Fiscal Xeneral del Estáu de Delaware en 2006. Capitán de l'Armada de la Guardia Nacional de Delaware, finó en mayu de 2015, por causa de un cáncer de celebru. El so fíu menor, R. Hunter Biden, trabaya como abogáu en Washington D.C., y primeramente trabayó nel Departamentu de Comerciu de los Estaos Xuníos.

Cuando Joe Biden intentó donar fondos pa l'Academia "Archmere Academy", en Delaware, col fin de construyir un nuevu edificiu pa les ciencies, refugaron pone-y el so nome por cuenta de les creencies *pro-choice* de Biden (a favor del albuertu). Igualmente donó'l dineru a pesar d'ello.

## Historial eleutoral

## Referencies

## Enllaces esternos