Getúlio Vargas

**Getúlio Dornelles Vargas**  foi un políticu brasilanu cuatro veces Presidente de la República de Brasil (1930-1934 nel Gobiernu Provisional; 1934-1937, nel gobiernu constitucional; 1937–1945, nel Estado Novo; 1951-1954, presidente electu por votu direutu).

Suicidar d'un disparu al corazón, dientro del so cuartu nel Palaciu de Catete, na ciudá de Rio de Janeiro, daquella capital del país.

Getúlio Vargas foi probablemente'l más importante y polémicu políticu brasilanu del sieglu XX, siendo que la so influencia estender hasta güei día. El so heriedu políticu ye reclamada, siquier, por dos partíos actuales: el Partíu Democráticu Llaborista (PDT) y el Partíu Llaborista Brasilanu (PTB).

## Biografía

### Orixe y formación
Nacíu nel interior del estáu de Rio Grande do Sul, na ciudá de São Borja, fíu de Manuel do Nascimento Vargas y Cândida Dornelles Vargas. Cuando yera mozu alterió los sos documentos pa constar el so añu de nacencia como 1883, lo que foi afayáu na conmemoración del centenariu de la so nacencia.

Getúlio Dornelles Vargas yera parte d'una familia gaucha orixinaria de les Azores, nel so llau maternu. El so padre yera del estáu de São Paulo y pertenecía a families paulistas antigües: ente los sos ancestros, Amador Bonu, un paulista famosu del periodu colonial de Brasil. 

De primeres, intentó siguir la carrera militar, convirtiéndose en soldáu de la guarnición del so conceyu natal en 1898 y, en 1900, matricular na Escuela Preparatoria y de Táctica de Rio Pardo, onde nun participó enforma tiempu, yá que foi tresferíu a Porto Alegre, col fin de terminar el serviciu militar.

Realizó'l cursu secundariu en Ouro Preto y matriculóse na Facultá de Derechu de Porto Alegre nel añu 1904, onde conoció al entós cadete de la escuela militar Eurico Gaspar Dutra. Graduóse en Derechu nel añu 1907. Trabayó primeramente como promotor xunto al forum de Porto Alegre, pero tiempu dempués decidió volver a São Borja, pa exercer l'abogacía.

## Carrera política

En 1909 foi escoyíu diputáu estatal, siendo reelecto en 1913. Al poco tiempu arrenunció, en desalcuerdu poles actitúes tomaes pol entós presidente de Rio Grande do Sul, Borges de Medeiros, mientres la eleición. Sicasí, retornó a l'Asamblea Llexislativa estatal nel añu 1917, y foi nuevamente reelixíu en 1921.

### Cámara dos Diputaos
En 1923, foi electu diputáu federal pol Partíu Republicanu Riograndense (PRR), en sustitución de Rafael Cabeda. Llueu se convirtió en líder de los diputaos de Rio Grande do Sul na Cámara Llexislativa, en Rio de Janeiro. Completó'l mandatu de Rafael Cabeda y foi nuevamente electu diputáu federal na llexislatura de 1924 a 1926, dirixendo la bancada gaucha na *Câmara dos Deputados*. En 1924, sofitó la unviada de tropes gauches al Estáu de São Paulo, en sofitu al gobiernu d'Artur Bernardes contra la *Revolta Paulista de 1924*. Nun discursu na Câmara dos Deputados, Vargas criticó les revueltes, alegando que: *"¡Yá llegó'l fin de la era de los amotinamientos nos cuarteles y de los esfuercios caudillezcos, vinieren d'onde vinieren!"* ()

### Ministeriu de Facienda
Asumió'l ministeriu de Facienda el 15 de payares de 1926, nel gobiernu de Washington Luís, enllantando nesti periodu la reforma monetaria y cambiaria, al traviés del decretu nᵘ5.108”. El 17 d'avientu de 1927 dexó'l so cargu de ministru pa presentase y vencer nes eleiciones a la presidencia (anguaño'l cargu recibe'l nome de *gobernador*) de Rio Grande do Sul (mandatu 1928-1933), llevando na so llista como vicepresidente a João Nieves da Fontoura.

Cuando Vargas dexó'l ministeriu, el presidente Washington Luís pronunció un llargu discursu, emponderando la competencia y la dedicación al trabayu de Getúlio Vargas, con pallabres como: *"A honestidade de vossos propósitos, a probidade de vossa conduta, a retidão de vossos desígnios, fazem esperar que, de vossa parte y de vosso governo, o Rio Grande do Sul va siguir a espolletar, moral, intelectual y materialmente"*.

### Presidencia de Rio Grande do Sul
La so eleición como presidente de Rio Grande do Sul cerró un periodu de trenta llargos años de gobiernu de Borges de Medeiros nel estáu. Vargas asumió'l cargu'l 25 de xineru de 1928, exerciéndolo hasta'l 9 d'ochobre de 1930. Glauco Carneiro, nel llibru "*Lusardo, o Últimu Caudilho*", falaba asina del fin de la "Yera Borges de Medeiros" y de la victoria de Getúlio Vargas, como candidatu de la conciliación ente'l PRR y el Partíu Llibertador: 
 
Mientres el so mandatu, empecipió un fuerte movimientu d'oposición al gobiernu federal, esixendo'l fin de la corrupción eleutoral al traviés de la implementación del votu secretu y universal, anque caltuvo bones les rellaciones col presidente Washington Luís, consiguiendo dellos beneficios pa Rio Grande do Sul. Creó'l Bancu del Estáu de Rio Grande do Sul, sofitó la creación de VARIG (*Viação Aérea Rio Grandense*) y xunió a los partíos políticos del so estáu (el PRR y el Partíu Llibertador), antes, eternamente rivales.

## Revolución de 1930
Na República Velha (1889-1930), taba en marcha nel Brasil la llamada "*política del [[café com leite]]*", na que s'alternaben nel poder los políticos de São Paulo y Minas Gerais. Por eso, a empiezos de 1929, Washington Luís escoyó al Presidente de São Paulo, Júlio Prestes, como'l so próximu socesor, lo que foi sofitáu polos presidentes de los 17 estaos. Solamente tres estaos negaron el sofitu a Júlio Prestes: Minas Gerais, Rio Grande do Sul y Paraíba, siendo qu'hasta'l día de güei, la bandera de Paraíba lleva consigo la pallabra *NÉGO*.

Los políticos de Minas Gerais quedaron insatisfechos cola selección de Júlio Prestes, yá que esperaben que Ribeiro de Andrada gobernara aquel estáu, como indicaba la "política del café con lleche". Como resultáu de la rotura, esta política llegó al so fin y empecipióse l'articulación d'un frente opositor al intentu del presidente.

Minas Gerais, Rio Grande do Sul y Paraíba xunir a políticos d'oposición de distintos estaos, inclusive el Partíu Democráticu de São Paulo, pa frenar la candidatura de Júlio Prestes. Formaron, n'agostu de 1929, l'Alianza Lliberal, que foi llanzada'l día 20 de setiembre d'esi mesmu añu y Getúlio Vargas y João Pessoa (Presidente de Paraíba) allegaron como candidatos a les eleiciones presidenciales.

La candidatura y el programa de l'Alianza Lliberal cuntaron col sofitu, amás de los estaos citaos, de partíos d'oposición en dellos estaos, inclusive el Partíu Democráticu en São Paulo, y tamién miembros de les llamaes clases medies de la sociedá brasilana y por homes del "*[[Tenentismo]]*", como Siqueira Campos, João Alberto Lins de Barros, Juarez Távora y Miguel Mariña..

Les eleiciones fueron realizaes el día 1º de marzu de 1930 y dieron la victoria a Júlio Prestes. L'Alianza Lliberal refugar a aceptar la validez de les eleiciones, alegando que la victoria de Júlio Prestes yera un fraude eleutoral. Amás d'eso, los diputaos electos n'estaos onde l'Alianza Lliberal consiguió la victoria, nun tuvieron la reconocencia de los sos mandatos. A partir d'ende, empecipióse una combalechadura, con base en Rio Grande do Sul y en Minas Gerais.

El día 26 de xunetu de 1930, João Pessoa foi asesináu por João Dantas en Recife, por cuestiones polítiques y d'orde personal, sirviendo como detonante pa la movilización armada empecipiada en Rio Grande do Sul, el 3 d'ochobre. El día 10, Getúlio Vargas partió, per ferrocarril, camín de la capital federal (daquella, Rio de Janeiro).

Tarrecíase qu'una gran batalla asocedería en Itararé (São Paulo, na llende con Paraná), onde les tropes del gobiernu federal taben acampaes pa detener la meyora de los homes de Getúlio Vargas. La batalla nun asocedió, una y bones los xenerales Tasso Fragoso y João de Deus Mena Barreto y l'almirante Isaías de Noronha depunxeron a Washington Luís, el 24 d'ochobre y formaron una xunta de gobiernu.

## El Gobiernu provisional (1930-1934)

El 3 de payares de 1930, la xunta militar pasó'l poder a Getúlio Vargas y ésti convirtióse en Xefe del Gobiernu Provisional con amplios poderes. La constitución de 1891 foi anulada por Getúlio, y gobernóse al traviés de decretos.

Hubo nel entamu, una especie de comandu revolucionariu, llamáu "Gabinete Negru", pero depués Getúlio consiguió llibrase de la influencia de los *tenientes* y gobernar namái con un ministeriu.

Nomó a interventores pa los Gobiernu Estaduales, na mayoría de los casos tenientes que participaron de la Revolución de 1930. Creó'l Ministeriu de Trabayu, Industria y Comerciu y el Ministeriu d'Educación y Salú; dio amnistía a los revolucionarios de la revolución de 1924 y de la Coluna Prestes.

Mientres esi periodu, Getúlio Vargas dio entamu a les promeses de l'Alianza Lliberal y la modernización del Estáu. Creó'l códigu de les agües, propaganda comercial nes radios.

El 19 de marzu de 1931, foi creada la Llei de Sindicalización, volviendo obligatoria l'aprobación de los estatutos de los sindicatos pol Ministeriu de Trabayu.

### La revolución de 1932
El 9 de xunetu de 1932, surdió la Revolución Constitucionalista de 1932 nel Estáu de São Paulo. El Partíu Republicanu Paulista y el Partíu Democráticu de São Paulo, qu'antes sofitaron la *revolución de 1930*, xunir nun *Frente Únicu* pa esixir el fin de la dictadura del "Gobiernu Provisional" y una nueva Constitución.

Un gran contingente de voluntarios civiles y militares desencadenaron una llucha armada col *Gobiernu Provisional*, col sofitu de políticos d'otros estaos como, Borges de Medeiros, Artur Bernardes y João Nieves da Fontoura. Empecipiáu'l 9 de xunetu, esi movimientu estender hasta'l 2 d'ochobre de 1932, cuando foi ganáu militarmente.

La Revolución constitucionalista marcó l'entamu del procesu de democratización. El 3 de mayu de 1933 fueron realizaes eleiciones pa l'Asamblea Nacional Constituyente, y foi cuando les muyeres votaron per primer vegada nel Brasil n'eleiciones nacionales. Hai de solliñar que nesta Asamblea participó quien fora electa la primer muyer diputada de Brasil, Carlota Pereira de Queirós, que curiosamente representaba al estáu derrotáu en 1930: São Paulo.

El 16 de xunetu de 1934 foi sancionada y aprobada una nueva Constitución, y esi mesmu día, el Congresu Nacional escoyó, por votu indireutu, a Getúlio Vargas como Presidente de la República.

La nueva Constitución tuvo inspirada na Constitución de Weimar ya incorporó nuevos aspeutos a la vida económica, social y política venceyaos a la nacionalización de recursos, establecimientu de la enseñanza pública, relixosa, gratuita y obligatoria y finalmente la institución del Serviciu Militar Obligatoriu.

## Gobiernu Constitucional (1934-1937)
Mientres el periodu en que gobernó constitucionalmente el país, creció l'actuación de l'Aición Integralista Brasilana (AIB), d'inspiración fascista, liderada por Plínio Salgado, y surdió l'Alianza Nacional Llibertadora (ANL), movimientu polarizáu pol Partíu Comunista Brasilanu (PCB), pro Moscú.

El zarru del ANL, determináu por Getúlio Vargas, llevó a prisión a dellos de los sos partidarios, principalmente los que llevaron a cabu la *Intentona Comunista* del 27 de payares de 1935, movimientu asocedíu nes ciudaes de Natal, Recife y Rio de Janeiro. A partir d'ende, siguieron los "estáu de sitiu" y la inestabilidá política, que remató nel Estado Novo.

## Estado Novo (1937-1945)

### El golpe d'estáu de 1937
En 1937, cuando s'esperaben les eleiciones presidenciales de xineru de 1938, foi denunciáu pol gobiernu la esistencia d'un plan comunista pa tomar el poder, conocíu como *Plan Cohen*, lleváu a cabu nel mesmu interior del gobiernu pol capitán Olympio Mourão Filho.

Cola conmoción causada pol Plan Cohen, nun clima inestable pol xuiciu de los participantes de la *Intentona comunista*, colos siguíos estaos de sitiu; y con una neutralización de los sos principales adversarios (como'l interventor de Rio Grande do Sul, Flores da Cunha), foi que Getúlio Vargas ensin resistencia dio un golpe militar ya instauró l'Estado Novo, el día 10 de payares de 1937, que duró hasta'l 29 d'ochobre de 1945.

Getúlio Vargas determinó'l zarru del Congresu Nacional y creó una nueva constitución (redactada pol ministru de Xusticia Francisco Campos), que-y confería los control de los poderes Llexislativu y Xudicial. Al mes siguiente, robló un decretu-llei que faía sumir tolos partíos políticos, incluyíu la *Aición Integralista Brasilana* (AIB).

El 11 de mayu de 1938, los integralistas, insatisfechos col zarru del AIB, invadieron el Palaciu Guanabara, nun intentu de deponer a Getúlio Vargas. Esi episodiu foi conocíu como ''Llevante Integralista''.

### Modernización del Estáu, de les lleis y de la sociedá
Ente 1937 y 1945, mientres l'Estado Novo, Getúlio Vargas dio continuidá a la reestructuración del Estáu y profesionalización del serviciu públicu, creando'l DASP (Departamentu Alministrativu del Serviciu Públicu} y el IBGE. Abolió los impuestos nes fronteres interestaduales y creó l'impuestu a la renta.

Empobinóse cada vez más na intervención estatal na economía y nel nacionalismu económicu, provocó un fuerte impulsu na industrialización. Adoptó la centralización alministrativa como marca pa crear una burocracia d'estáu fuerte, hasta entós inesistente.

Fueron creaos, nesi periodu, el *Conseyu Nacional del Petroleu* (CNP) (darréu llamada Petrobrás, en 1951), la *Compañía Siderúrxica Nacional* (CSN), la *Compañía Val do Rio Dolce*, la *Compañía Hidroeléctrica de São Francisco y la Fábrica Nacional de Motores (FNM), ente otros.

Editó, en [[1941]], el [[Códigu Penal]] y el Códigu Procesal, toos hasta'l día de güei a valir. En [[1943]], Getúlio creó la CLT (Afitamientu de les Lleis del Trabayu), garantizando la estabilidá del emplegu dempués de diez años de serviciu, descansu selmanal, la reglamentación del trabayu de menores, de la muyer, del trabayu nocherniegu y afitando la xornada llaboral n'ocho hores de serviciu.

=== L'afitamientu del poder ===
Una serie de midíes fueron necesaries pa reprimir a les oposiciones, tales como la nominación de interventores pa los Estaos d'estrictu enfotu y con bones rellaciones nes sos Estaos, la eliminación de los tenientes de 1930 de la fuercia política, la disciplina y profesionalización de les [[fuercies armaes]] y la censura a los medios de comunicación realizada pol DIP (*Departamentu de Prensa y Propaganda*). Esi órganu amás yera l'encargáu d'espublizar la ideoloxía del Estado Novo, articulando la propaganda del gobiernu y exerciendo control sobre la [[Prensa escrita|Prensa]].

Cabo resaltar que Vargas restableció una condecoración de la dómina imperial, agora col nome d'[[Orde de la Cruz del Sur]].

=== La Segunda Guerra Mundial y la cayida en 1945 ===
Magar Vargas inspirara parte de la so conducción política nos rexímenes fascistes que gobernaben Europa,colos primeros nicios de la [[Segunda Guerra Mundial]], en [[1939]], Getúlio Vargas caltuvo una posición neutral hasta 1941 cuando, mientres la Conferencia de los países suramericanos en Rio de Janeiro, estos países decidieron, contrariando el criteriu de Getúlio, condergar los [[Ataque a Pearl Harbor|ataques xaponeses]] a los [[Estaos Xuníos]] y romper les rellaciones diplomátiques con Alemaña, Italia y Xapón. Siguíu a ello, los alemanes atacaron con submarinos a embarcaciones brasilanes, en represalia a la fin de la neutralidá brasilana. 

Dempués del ataque con torpedos a les embarcaciones brasilanes, en [[1942]], el país declaró-y la guerra a [[Alemaña]] y a [[Italia]]. Siguíu a la firma d'un alcuerdu ente Brasil y los [[Estaos Xuníos]], pol cual el gobiernu norteamericanu comprometer a financiar la construcción de la primer planta siderúrxica brasilana a cambéu del permisu pa la instalación de bases militares na rexón nordeste, más específicamente en Natal.

El [[28 de xineru]] de 1943, Vargas y [[Franklin Delano Roosevelt]] (presidente de los EE.XX.) participaron na Conferencia de Natal, onde se producieron los primeros intentos de los que resultó la creación, en payares, de la *Fuercia Espedicionario Brasilana* (FEB), que'l so primer escuadrón foi unviáu, en xunetu de [[1944]], pa combatir n'[[Italia]]. En xunu de 1945, declaróse la guerra al [[Xapón]].

Col aproximamientu del fin de la Segunda Guerra Mundial, en 1945, les presiones en pro de la redemocratización faíense más fuertes. A pesar de delles midíes tomaes, como la definición d'una fecha pa les próximes eleiciones ([[2 d'avientu]]), l'[[amnistía]], la llibertá d'organización partidaria, y el compromisu de faer escoyer una nueva Asamblea Constituyente, Getúlio Vargas foi depuestu'l [[29 d'ochobre]] de 1945, por un movimientu militar lideráu por xenerales que componíen el so propiu ministeriu.

=== Miembros de los sos gabinetes ===
Nel intre de los 15 años de mandatos ininterrumpíos, Vargas cuntó cola collaboración de numberosos estadistes (dellos ocuparon más d'una cartera), ente ellos:
* Aeronáutica: [[Joaquim Pedro Salgado Filho]];
* Agricultura: [[Joaquim Francisco de Assis Brasil]], [[Juarez Távora]]; 
* Educación: [[Francisco Luís da Silva Campos]];
* Guerra: [[Eurico Gaspar Dutra]];
* Facienda: [[Osvaldo Aranha]], 
* Xusticia: [[Osvaldo Aranha]], [[Francisco Luís da Silva Campos|Francisco Campos]];
* Marina: [[José Isaías de Noronha]];
* Rellaciones Esteriores: [[Osvaldo Aranha]];
* Trabayu: [[Lindolfo Collor]];
* Tresporte: [[Juarez Távora]], [[José Américo de Almeida]].

== L'intervalu 1945-1950 ==
Alloñáu del poder, Getúlio Vargas retirar a la so facienda de São Borja, en Rio Grande do Sul. Sofitó la candidatura del xeneral [[Eurico Gaspar Dutra]], que foi'l so ministru de Guerra mientres tol Estado Novo, a la presidencia de la República. Nes eleiciones pa l'Asamblea Nacional Constituyente de 1946, Getúlio Vargas foi electu senador por dos Estaos: Rio Grande do Sul y São Paulo, pol [[Partíu Trabalhista Brasileiro]] (PTB).

Por esta razón, foi tamién electu como representante na Cámara de Diputaos per siete Estaos: Rio Grande do Sul, São Paulo, [[Distritu Federal de Brasil|Distritu Federal]], Rio de Janeiro, Minas Gerais, [[Bahia (Estáu)|Bahia]] y [[Paraná (Estáu)|Paraná]]. Asumió'l so mandatu nel Senáu Federal como representante gauchu, y exerció el so mandatu como senador mientres el periodu 1946-1949.

== Gobiernu Electu (1950-1954) ==



Electu'l día [[3 d'ochobre]] de [[1950]], ganando al UDN que tenía como candidatu nuevamente a [[Eduardo Gomes]], y el [[Partíu Social Democráticu (Brasil)|Partíu Social Democráticu]] (PSD), que tenía como candidatu a [[Cristianu Machado]], que abandonó y terminó sofitando a Getúlio. Fundamental pa la so eleición foi'l sofitu del Gobernador de São Paulo [[Ademar Pereira de Barros]], que tresfirió pa Getúlio Vargas un millón de votos paulistas.

Tuvo un gobiernu solmenáu col "Manifiestu de los Coroneles" y el polémicu aumentu del [[salariu mínimu]] en 100%. Nesti periodu, fueron creaes la [[Petrobrás]] y la [[Eletrobrás]]. 

Ente los ministros del so gabinete destacáronse [[Ciro do Espírito Santo Cardoso]] (Guerra), [[Horácio Lafer]] y [[Osvaldo Aranha]] (Facienda), [[Nero Moura]] (Aeronáutica), [[Tancredo de Almeida Nieves]] (Xusticia ya Interior), [[João Nieves da Fontoura]] (Rellaciones Esteriores), [[João Goulart]] (Trabayu, Industria y Comerciu) y [[José Américo de Almeida]] (Vialidad y Obres Públiques).

El [[5 d'agostu]] de [[1954]], un atentáu a tiros de revólver mató al mayor de l'aeronáutica Rubens Vaz y dexó mancáu al periodista [[Carlos Lacerda]], creando una crisis política que llevó al suicidiu de Getúlio Vargas, n'estrañes circunstancies, el día 24 d'aquel mes.

== Legáu políticu y social ==

=== «La nueva política de Brasil» ===
Gracies a Getúlio Vargas, los estaos que fixeron la revolución de 1930 tomaron el control de la política nacional. Tolos presidentes d'ente 1930 a 1964, fueron gauchos o mineiros, de cuenta que, mientres tal periodu, exercieron los gobiernos de [[Café Filho]], [[Nereu Ramos]], [[Juscelino Kubitschek]] (ente 1956 y 1961) y, a lo último, [[Jânio Quadros]]. Con éses los *50 años* siguientes a la revolución de 1930, fueron mineiros y gauchos quien ocuparon la presidencia de la república mientres *46 años* (Kubitschek yera médicu) 

Los partíos fundaos por Getúlio Vargas [[Partíu Social Democráticu (Brasil)|Partíu Social Democráticu]] (PSD) (partíu de los ex-interventores nel Estado Novo y intervencionista de la economía} y l'antiguu [[Partíu Trabalhista Brasileiro]] (PTB), apoderaron la escena política dende 1946 hasta 1964. PSD, UDN y PTB, los mayores partíos políticos d'aquel periodu, yeren lideráu por mineiros (PSD y UDN) y por gauchos (el PTB). Trés tenientes de 1930 llegaron a la presidencia: [[Humberto de Alencar Castelo Branco|Castelo Branco]], [[Emílio Garrastazu Médici|Médici]] y [[Ernesto Geisel|Geisel]]. Y el inda ex-teniente [[Juarez Távora]] foi segundu nes eleiciones presidenciales de [[1955]], l'ex-teniente [[Eduardo Gomes]], salió segundu nes de 1945 y 1950. Dambos candidatos de la [[UDN]], lo qu'amuesa tamién la influencia de los ex-tenientes na [[UDN]], partíu que tenía entá ente los sos líderes al ex-teniente [[Juraci Magalhães]].

L'estilu consolidador de Getúlio foi incorporáu como la manera de faer política de los brasilanos, y tuvo como'l so mayor adepto al ex-ministru de [[Xusticia]] de Getúlio, [[Tancredo Nieves]], y el so mayor momentu na gran alianza política formóse en redol a él, controlando la transición del Réxime militar escontra la democracia, en 1984-1985. L'estilu del gobiernu intentaba coles mesmes prestar a les élites y al proletariáu, magar nun foi una creación getulista, anque Getúlio tenía una personalidá típica del populismu. Esa alianza élite-proletariáu tresformóse típica nel Brasil, como l'Alianza del PTB-PSD sofitada pol clandestín [[Partíu Comunista Brasilanu|PCB]] ente los años 1946–1964, y anguaño cola alianza de [[Partíu de los Trabayadores (Brasil)|PT]]-[[Partíu Popular (Brasil)|PP]]-[[PMDB]]-[[Partíu Lliberal (Brasil)|PL]].

Getúlio Vargas foi'l creador del populismu nel Brasil. A partir de 1946 hasta 1964, el populismu tomaría impulsu, teniendo ente los sos principales esponentes a [[Adhemar de Barros]], [[Jânio Quadros]] y [[João Goulart]]. Nos últimos años, el representante del populismu con mayor proyeición foi [[Leonel Brizola]] del [[Partíu Democráticu Llaborista (Brasil)|PDT]]. Anguaño, partíos con participación na cayida del réxime militar de 1964 (como'l [[PMDB]], el [[Partíu dos Trabalhadores|PT]]) y el [[PSDB]], natural del PMDB, asumieron un papel fundamental nel xuegu políticu, al llau del [[PFL]], herederu del UDN, y de los antiguos partíos de sofitu a los militares: [[Alianza Renovadora Nacional (Brasil)|ARENA]] y [[Partíu Democráticu Social|PDS]].

La personalidá, típica del [[fascismu]] y del [[comunismu]] y la representación contra la izquierda y la derecha seríen, según dalgunos, repitíes na revolución de 1964, tamién llamada [[dictadura militar]], enllantada a partir de [[1964]] hasta [[1985]]. La fuerte represión al [[comunismu]] dempués de la *Intentona Comunista*, por casu, seríen vueltes poner en práutica polos militares nel réxime de 1964. La pantasma de les revoluciones comunistes inminentes repitir en 1964, anque, nesi casu, tien de dase importancia a la posición internacional pola [[guerra fría]].

Dalgunos dicen que'l [[suicidiu]] de Getúlio Vargas foi'l responsable del golpe militar de 1964. Créese que la indignación contra les fuercies de derecha (na dómina representaes por Carlos Lacerda y el UDN), foi responsable del suicidiu de Getúlio Vargas, torgando que los militares llegaren al poder yá en febreru de [[1954]] por ocasión del "Manifiestu de los Coroneles", o n'agostu de [[1954]], cuando s'esperaba la deposición de Getúlio.

=== La nueva economía de Brasil ===
La política sobre'l trabayu llevada a cabu por Vargas xeneró discutinios entá hasta'l día de güei, pos foi condergada como "paternalista" por intelectuales d'[[esquierda]], qu'acusaben a Vargas d'usar pequeños beneficios reformistes pa intentar anular la influencia de la izquierda sobre'l [[proletariáu]], deseyando tresformar a la clase obrera nun sector sol so control, y asumir el control del movimientu obreru de forma análoga a la "Carta del Lavoro" del [[fascismu|fascista]] [[Italia|italianu]] [[Benito Mussolini]].

Los defensores de Getúlio Vargas contraatacaben diciendo qu'en nengún otru momentu de la [[historia de Brasil]] hubo meyores comparables nos derechos de los trabayadores. Los esponentes máximos d'esta posición fueron [[João Goulart]] y [[Leonel Brizola]], siendo Brizola consideráu'l postreru herederu políticu del "*Getulismo*", o de la "Yera Vargas", nel llinguaxe de los brasilianistas.

La crítica de la [[derecha]], y de los [[lliberal]]es, dicíen qu'estes lleis del trabayu perxudicaríen a los trabayadores nel llargu plazu porque aumentaríen el llamáu "*costu Brasil*", sobrecargando los costos de producción de munches empreses, causando una [[inflación]] que destruyiría los valores de los [[salariu|salarios]], faciendo que les empreses brasilanes contrataren a menos trabayadores y volviérase difícil invertir nel Brasil. Asina, según la crítica lliberal, les lleis pro-trabayador xeneraron al llargu plazu [[inflación]] y [[desemplegu]] ente los trabayadores brasilanos per munchos años.

El intervencionismu estatal na economía empecipiada por Getúlio namái creció col pasar de los años, algamando la so máxima rellumanza nel gobiernu del ex-teniente de 1930 [[Ernesto Geisel]] mientres la [[dictadura militar]] de la década de 1970. Solamente a partir del gobiernu de [[Fernando Collor]] a entamos de [[1990]] empezar a faer un desmonte del Estáu intervencionalista.

Mientres 60 años, dempués de 1930, tolos [[ministru|ministros]] de la cartera económica del gobiernu federal fueron favorables a la intervención del [[Estáu]] na [[economía]] brasilana, sacante [[Eugênio Gudin]] que desempeñó'l cargu por 7 meses en [[1954]], y el dúu de Roberto Campos - Octávio Bulhões, por menos de 3 años (1964 –[[1967]]).

=== *Trabalhadores do Brasil* ===
"Trabalhadores do Brasil", (n'[[Idioma español|español]], *Trabayadores de Brasil*), yera la frase qu'usaba Getúlio pa empecipiar los sos discursos. Y non yá nel so discursu, la intención al bien de los trabayadores nel so gobiernu, marcó un tiempu de cambeos sociales célebres, onde los trabayadores paecieron ser el centru del escenariu políticu nacional.

== Carta-testamentu de Getúlio Vargas ==
(***Traducción al asturianu de la orixinal en [[:pt:Carta-testamento de Getúlio Vargas|portugués]]**'')

## Ver tamién
* Getúlio

## Referencies

## Bibliografía
* Bandeira, Luiz Alberto Moniz. Presença do Estaos Xuníos no Brasil: Dois séculos de história. Rio de Janeiro: Editora Civilização Brasileira, 1973.
* Bello, José Maria. A History of Modern Brazil, 1889-1964. Stanford: Stanford University Press, 1966.
* Brandi, Paulo. Vargas, da vida para a história. Rio de Janeiro: Zahar Editores, 1983
* Carone, Edgard. O Estado Novo, 1937–1945. São Paulo: Difel/Difusão Editorial, 1976
* Carone, Edgard. A república nova, 1930–1937. São Paulo: Difusão Européia do Livro, 1974.
* Castelo Branco, Manoel Thomaz. O Brasil na II Grande Guerra. Rio de Janeiro: Editora Biblioteca do Exército, 1960
* Conniff, Michael L. "Populism in Brazil, 1925–1945." Pages 67-91 in Michael L. Conniff, ed., Latin American Populism in Comparative Perspective. Albuquerque: University of New Mexico Press, 1982.
* Conniff, Michael L. "The Tenentes in Power: A New Perspective on the Brazilian Revolution of 1930," Journal of Latin American Studies, 10, Non. 1, May 1978, 61-82.
* Conniff, Michael L. Urban Politics in Brazil: The Rise of Populism, 1925–1945. Pittsburgh: University of Pittsburgh Press, 1981.
* Fausto, Boris. A Revolução de 1930: Historiografía y história. São Paulo: Editora Brasiliense, 1970.

## Enllaces esternos

* Getúlio na Academia - biografía, testos y bibliografía
* La FGV y la Era Vargas
* Carta de sofitu de los presos comunistes a Getúlio
* Orixinal de la primer páxina manuscrita de la Carta Testamentu
* Páxina de l'Axenda de Vargas, na cual demuéstrase'l so intentu de suicidiu
* Arma de Getúlio Vargas
* Primer páxina de los remangos del IML