Primer videoxuegu

Hai numberosos alderiques alrodiu de quién creó'l **primer videoxuegu**, dependiendo la respuesta en gran midida de la definición de videoxuegu. La evolución de los videoxuegos presenta un marayu ente delles industries, incluyendo la científica, la informática, la industria arcade, y la electrónica de consumu. 

## Definición y usu del términu
El prefixu "video" nel términu "videoxuegu" refierse tradicionalmente a un dispositivu de visualización de mapa de bits. Sicasí, col popular usu del latiguillo "videoxuegu", el términu implica agora tolos tipos de pantalla, formatos y plataformes.

Los historiadores trataron de refugar esti problema usando'l términu más inclusivu de "xuegos dixitales". Sicasí, esti términu entá dexa fuera los primeros xuegos analóxicos d'ordenador.

## Historia
La hestoria de los videoxuegos ta interrelacionada con eventos y teunoloxía anteriores que prepararon el camín pa la llegada d'estos. Tamién lo ta con xuegos qu'ayudaron a la evolución de los xuegos computarizados. D'últimes inclúyese'l desenvolvimientu y el llanzamientu de los videoxuegos en sí mesmos.

### Precedente: [[L'Axedrecista]] (1912-1915)
L'Axedrecista foi un autómata construyíu en 1912 pol Español Leonardo Torres Quevedo. L'axedrecista fixo'l so debú mientres la Feria de París de 1914, xenerando gran espectación naquellos tiempos y hubo una estensa primer mención en Scientific American como "*Torres and His Remarkable Automatic Device*" ("Torres y El so Estraordinariu Dispositivu Automáticu") el 6 de payares de 1915.

### 1947: Dispositivu d'Entretenimientu de Tubos de Rayos Catódicos
El xuegu electrónicu interactivo más antiguu conocíu foi creáu por Thomas T. Goldsmith Jr. y Estle Ray Mann nun tubu de rayos catódicos. La patente foi presentada'l 25 de xineru de 1947 y publicada el 14 d'avientu de 1948. El xuegu yera un simulador de misiles inspiráu polos radares usaos na Segunda Guerra Mundial. Utilizaba circuitos analóxicos, non dixitales, pa controlar el fexe del tubu y la posición d'un puntu na pantalla. Les superposiciones de pantalla fueron utilizaes pa los oxetivos yá que los gráficos nun taben disponibles nesi momentu.

### 1951: NIM

El 5 de mayu de 1951, l'ordenador NIMROD, creada por Ferranti, foi presentada nel Festival Británicu. Utilizando un panel de lluces pa la so pantalla, foi diseñada puramente pa xugar el xuegu *[[Nim (xuegu)|NIM]]*; ésta foi'l primer ordenador diseñáu específicamente pa xugar un xuegu. NIMROD podría xugar la forma tradicional o la forma "invertida" del xuegu.

### 1952: OXO / Noughts and Crosses (Ceros y Cruces o Trés en raya)
En 1952, Alexander S. Douglas creó'l primer xuegu d'ordenador n'usar una pantalla gráfica dixital. *[[OXO]]*, tamién conocíu como *Ceros y Cruces*, ye una versión del trés en raya pal ordenador EDSAC na Universidá de Cambridge. Foi diseñáu pal primer ordenador d'almacenáu de programes, y utiliza un marcador de teléfonu xiratoriu pal control del xuegu.

### 1958: Tennis for Two (Tenis pa Dos)
En 1958, William Higinbotham creó un xuegu d'ordenador interactivo llamáu *[[Tennis for Two]]* pal día de visita añal del Brookhaven National Laboratory. Esta exhibición, financiada pol Departamentu d'Enerxía de los Estaos Xuníos, taba destinada a promover la enerxía atómica, l'artefactu usaba una ordenador analóxicu y el sistema de gráficos vectoriales d'un osciloscopiu.

### 1959: Mouse in the Maze, Tic-Tac-Toe
Ente 1959 y 1961, una coleición de programes gráficos interactivos fueron creaos pal ordenador esperimental TX-0 nel MIT. Estos incluyíen el *Mouse in the Maze* (Mure nel llaberintu) y el *Tic-Tac-Toe* (Trés en raya). *Mouse in the Maze* dexaba a los usuarios utilizar un llapiceru ópticu p'asitiar murios nel llaberintu, puntos que representaben bits de quesu, y (en delles versiones) vasos de martini. Un mure virtual representáu por un puntu yera entós lliberáu y movíase al traviés del llaberintu p'atopar los oxetos. *Tic-Tac-Toe* usaba'l llapiceru ópticu pa xugar un xuegu simple de ceros y cruces contra l'ordenador.

### 1961: Spacewar!

En 1961, los estudiantes del MIT Martin Graetz, Steve Russell, y Wayne Wiitanen crearon el xuegu *[[Spacewar!]]* nuna minicomputadora DEC PDP-1 que tamién usaba un sistema de gráficos vectoriales. El xuegu, xeneralmente consideráu'l primera Videoxuegu de disparos, estender a delles de les primeres mini-instalaciones d'ordenador, y al paecer foi utilizáu como prueba de fumu polos téunicos del DEC nos nuevos sistemes PDP-1 antes del embarque, yá que yera l'únicu programa disponible qu'exercía cada aspeutu del hardware. Russell foi citáu diciendo que l'aspeutu del xuegu col que taba encantáu foi'l númberu de programadores inspirar nél pa escribir los sos propios xuegos.

### 1966: Odyssey

En 1966, Ralph Baer volvió a entamar el so trabayu d'una idea inicial que tuviera en 1951 pa faer un xuegu interactivo nuna televisión. En mayu de 1967, Baer y un asociáu crearon el primer xuegu n'utilizar una pantalla con un scan de mapa de bits, que se reproducía direutamente per mediu del cambéu d'una señal de video, esto ye, un xuegu-"video". La "Brown Box" (*Caxa Marrón*), l'últimu prototipu de siete, foi llanzada en mayu de 1972 por Magnavox sol nome Odyssey. Foi la primera videoconsola llariega.

### 1971: Galaxy Game
En 1971, Bill Pitts y Hugh Tuck desenvolvieron el primer xuegu d'ordenador qu'usaba monedes, *[[Galaxy Game]]*, na Universidá de Stanford usando un ordenador DEC PDP-11/20; namái unu foi programáu (anque más tarde l'aparatu foi afechu pa funcionar con hasta ocho juegos al empar).

### 1971: Computer Space
Dos meses dempués de la instalación de Galaxy Game, *[[Computer Space]]* por Nolan Bushnell y Ted Dabney foi llanzáu, foi'l primer videoxuegu qu'usaba monedes en ser comercializáu (y el primer videoxuegu de cualquier tipu en ser llargamente disponible, precediendo al Odyssey por seis meses). Dambos xuegos fueron variaciones del xuegu vectorial de 1961 *Spacewar!*; sicasí, Bushnell y Dabney afacer pa usar una pantalla de video real por tener una televisión real nel gabinete.

### 1972: Pong

*[[Pong]]*, tamién creáu por Bushnell y Dabney, nun foi llanzáu hasta 1972, un añu dempués de *Computer Space*, usando tamién el mesmu diseñu pa un set de televisión que Computer Space.

## Los primeros videoxuegos n'Europa
### 1974-1975: VideoSport MK2
Vendíes pol Británicu Henry. Ye unu de los primeros sistemes PONG europeos, utilizaba circuitos analóxicos. Del primer modelu fueron construyíos menos d'un millar d'exemplares. Trátase d'un sistema impulsáu pola rede llétrica y con una composición básica con una placa de dos circuitos integraos y cuatro puertes NAND. Los xuegos posibles yeren el tenis, el fútbol y el furacu nel muriu, con gráficos de llinies.

### 1975: Interton Video 2001
Unu de los primeros sistemes PONG alemán. Sistema bien avanzáu pa la so dómina, contenía 14 fiches CMOS que dibuxaben los oxetos gráficos básicos y producíen efeutos de soníu. Ente los sos xuegos podíen atopase Car Race y Naval Battle.

### 1975-1978: Philips Tele-Spiel
Philips llanzó'l so videoxuegu, modelos YE 2201 a finales de 1975, tratar d'unu de los sistemes PONG qu'utiliza cartuchos de xuegu. El sistema componer d'una caxa azul Niza y utiliza circuitos semi-analog: componentes discretos y sietes circuitos integraos básicos de tipu CMOS. El controladores utilicen los inusuales potenciómetros lliniales.

## Discutiniu y demandes
Baer taba arreyáu en batalles llegales sobre patentes que tomaron los años ente 1970 y 1980. Estos procesos xurisdiccionales definíen un xuegu de video como un aparatu que reproduz un xuegu por aciu la manipulación d'una señal de video d'un equipu de gráficos de barríu (raster graphics): una televisión, un monitor, etc. Los xuegos d'ordenador anteriores nun fixeron usu d'una pantalla de videu, asina que nun calificaben asina nos tribunales.

## Notes y referencies

## Enllaces esternos
;Investigación
* Ralph H. Baer Papers, 1943-1953, 1966-1972, 2006 - Prototipos de Ralph Baer documentaos nel Centru Lemelson Smithsonian.
* pong-story.com

;Emuladores
* EDSAC Emulator (pa xugar OXO)
* NIM Interactive Simulation for Be VOS operating system
* Spacewar! Java Emulation
* Tennis for Two Simulation

## Ver tamién
* Historia de los videoxuegos
* Videoconsoles de primer xeneración