Ocimum basilicum

:*Otres plantes col mesmu nome vulgar n'alfhabaca*

L' ye una yerba arumosa añal de la familia de les lamiacees nativa d'Irán, India y otres rexones tropicales d'Asia, que lleva siendo cultivada dellos milenios.

## Carauterístiques
L'alfhabaca ye una yerba añal, cultivada como perenne en climes tropicales, de crecedera baxa (ente 30 y 130&nbsp;cm), con fueyes opuestes d'un verde polencu, ovales o ovaes, dentaes y de testura sedosa, que miden de 3&nbsp;a&nbsp;11&nbsp;cm de llargor por 1&nbsp;a&nbsp;6&nbsp;cm d'anchor. Emite espigues florales terminales, con flores tubulares de color blancu o violáceo les cualos, a diferencia de les del restu de la familia, tienen los cuatro estames y el pistilu sofitaos sobre'l llabiu inferior de la corola. Tres la polinización entomófila, la corola esprender y desenvuélvense cuatro aquenios redondos nel interior del mota bilabiáu.

## Cultivu
Esta planta ye bien sensible a les xelaes. Cultívase namái por granes, que pueden semase en pebidales o tiestos nun ivernaderu a principios o mediaos de la primavera. Rique una posición soleyera, anque en climes de branos bien calorosos estima daqué de solombra y suelos fértiles, permeables y húmedos.

## L'alfhabaca na gastronomía
La mayoría de les distintes variedaes d'mas cultivaes en munches rexones d'Asia tienen un sabor paecíu al clavo *(Eugenia caryophyllata)*, que ye xeneralmente más fuerte que'l de les variedaes europees.

Tamién ye frecuentemente usada na cocina mediterránea; puede consumise fresca o seca p'arreglar tanta ensalaes, sopes de verdures, mueyos p'acompañar platos de pasta ―el famosu mueyu italianu de pesto llevar como ingrediente principal―, como guisos de too tipu de carnes.

La yerba fresco puede caltenese nel frigoríficu mientres curtios periodos de tiempu guardada nuna bolsa de plásticu o mientres periodos más llargos nel conxelador, si escaldiar rápido n'agua ferviendo. Tamién pueden caltenese les fueyes fresques nun tarru con una plizca de sal y cubiertes con aceite d'oliva.
Otra forma de calteneles ye enguedeyales en papel de cocina llixeramente húmedu y dempués volver enguedeyales en papel d'aluminiu. Por que nun s'amacigar nel momentu de picar, tienen de llavase enantes de guardales nel frigoríficu. Nel momentu d'utilizales, sacar del frigoríficu y píquense; d'esa manera nun se van amacigar.

Ente les ellaboraciones culinaries más carauterístiques nes qu'intervién l'alfhabaca como ingrediente figuren "Parmigiana di melanzane (Berenxenes a la parmesana)", "Pataques Cajún", "Pasta (o pizza) con tomate y alfhabaca", "Pollu a la vietnamita", "Pastel chilenu de choclo" o "Curry Thai", según toes aquelles recetes nes qu'intervién el mueyu Pesto, orixinaria de Liguria, que'l so ingrediente fundamental ye esta yerba arumoso. Nel Reinu Xuníu l'alfhabaca intervién nel amiestu tradicional pa ellaborar salchiches.

### Tulasí
La especie *[[Ocimum tenuiflorum]]*, estrechamente rellacionada cola alfhabaca, ye una yerba sagrao na India, onde se llama *tulasí* o *tulsí*.
Esta planta tien implicaciones relixoses en munches tradiciones hinduistes (visnuístas y krisnaístas), yá que se considera la personificación de la diosa Tulasí.
Según les escritures sagraes hinduistes, esta planta divina ye bien querida pol dios Visnú.

Anque nun ye bien utilizada culinariamente na India, el *[[Ayurveda|Áiur-veda]]* encamienta les sos fueyes pa preparar un té como remediu de resfriaos.

Ye un ingrediente bien común na cocina tailandesa, vietnamita y china, pol so fuerte sabor paecíu al anís *(Pimpinella anisum)*; usar pa condimentar el curry y les verdures salteaes.

## Aspeutos culturales de l'alfhabaca
La planta foi frecuentemente considerada como venenosa, en tantu delles lleendes africanes afirmen que protexe de los escorpiones. Ente que ciertes tradiciones europees aseveran que ye un símbolu de Satanás, en llugares como la India ye por demás reverenciada. Per otra parte, na antigua Grecia representaba l'odiu, la desgracia y la probeza, pero na actualidá n'Italia ye un símbolu d'amor.

Anguaño ye considerada pola Ilesia ortodoxa griega una planta santa yá que, según la tradición, el golor de l'alfhabaca empunxo a Santa Helena hasta atopar la Santa Cruz.

Na llocalidá ciudadrealeña de Bolaños de Calatrava (España), l'alfhabaca ye símbolu de les sos fiestes patronales, que reciben tamién el nome de Fiestes de l'alfhabaca. La xente cultiva esta planta mientres tol branu pa, llegáu'l mes de setiembre, llevala como ufrienda al Cristu de la Columna, patrón de Bolaños. Mientres el mes de setiembre puede notase el golor d'esta arumosa planta qu'engalana les cais, patios y cases de Bolaños. Amás, el día del patrón, el 14 de setiembre, mientres la procesión del Stmu. Cristu de la Columna, la xente refundia alfhabaca picao como ufrienda al pasu del Cristu. Tou esto fai que al Cristu conózase-y tamién col nomatu de Cristu de l'alfhabaca.

Na llocalidá valenciana de Bétera cultívense exemplares de más de dos metros d'altor y de ente 2,5 y 4 metros d'anchor pa la ufrienda dedicada a la Virxe de l'Asunción, na tradicional fiesta de les Alfàbegues. La téunica emplegada pa consiguir dicha magnitú caltiénse de callao.

N'España, na Rexón de Murcia y na provincia d'Alicante denominar davezu «alhábega» a l'alfhabaca y utilízase contra los mosquitos.

En delles cultures caribeñes considerar con poderes naturales qu'estornen les males influencies espirituales (espíritus escuros) y atraen les corrientes positives de los espíritus de lluz. En Cuba ye bien usada en sesiones espiritistes y ye costume pasar un ramu frescu pela cabeza y el cuerpu del médium. Ente espiritistes y médiums, l'alfhabaca ye la yerba más encamentada pa los creyentes.

Nesti aspeutu, en ciertes rexones del centru de Méxicu, l'alfhabaca ye utilizada p'atraer la fortuna, asitiando un tiestu cola yerba na puerta o en dalguna ventana d'una tienda o negociu; el desenvolvimientu de la planta ye signu de la bonanza del negociu, pos demuestra lo cuidadoso que ye'l dueñu tantu del negociu, como de la planta.

## Aspeutos médicos
L'aceite esencial d'alfhabaca ye ricu en estragol (1-alil-4-metoxibenceno), un potente carcinóxenu (para hepatomes) y genotóxico natural, en mures y aguarones. En setiembre de 2001 el Comité Científicu de la Unión Europea emitió una opinión qu'encamienta amenorgar la esposición y acutar l'usu del estragol, ensin podese establecer una llende segura pa la esposición a esta toxina d'aición lenta (nun hai nicios de nenguna toxicidá aguda o subaguda). Nun se determinó direutamente la carcinogenicidad nin la teratogenicidad de l'alfhabaca na dieta humana. Paez razonable desaconseyala explícitamente a les muyeres n'edá fértil y embarazaes.

Pa otros usos melecinales, ver: Plantes melecinales.

## Taxonomía
*Ocimum basilicum* describióse por Carlos Linneo y espublizóse en 1753 en *[[Species Plantarum]]* (2:&nbsp;597).
;Etimoloxía:
***Ocimum***: nome xenéricu que remanez del griegu antiguu *okimo* usáu por Teofrasto y Dioscorides pa referise a la yerba arumoso.

***basilicum***: epítetu llatín de *basilicum*, con orixe nel griegu antiguu *basilikon* (python) ("planta real, maxestosu"), a partir de *basileus* "rei".
;Variedaes:

:*Ocimum basilicum* var. *album* Benth. 
:*Ocimum basilicum* var. *anisatum* Benth. 
:*Ocimum basilicum* var. *densiflorum* Benth. 
:*Ocimum basilicum* var. *difforme* Benth. 
:*Ocimum basilicum* var. *glabratum* Benth. 
:*Ocimum basilicum* var. *majus* Benth. 
:*Ocimum basilicum* var. *pilosum (Willd.) Benth. 
:*Ocimum basilicum* var. *purpurascens* Benth. 
:*Ocimum basilicum* var. *thyrsiflorum (L.) Benth.

;Sinonimia:
**Ocimum majus* Garsault, Fig. Pl. Méd.: t. 418a (1764), opus utique oppr.
**Ocimum minus* Garsault, Fig. Pl. Méd.: t. 418b (1764), opus utique oppr.
**Ocimum album* L., Mant. Pl. 1: 85 (1767).
**Ocimum thyrsiflorum* L., Mant. Pl. 1: 84 (1767).
**Ocimum medium* Mill., Gard. Dict. ed. 8: 3 (1768).
**Ocimum bullatum* Lam., Encycl. 1: 384 (1785).
**Ocimum hispidum* Lam., Encycl. 1: 384 (1785).
**Ocimum dentatum* Moench, Methodus: 413 (1794).
**Ocimum odorum* Salisb., Prodr. Stirp. Chap. Allerton: 87 (1796).
**Ocimum integerrimum* Willd., Sp. Pl. 3: 162 (1800).
**Ocimum cochleatum* Desf., Tabl. École Bot.: 220 (1804).
**Ocimum ciliatum* Hornem., Hort. Bot. Hafn.: 565 (1815).
**Ocimum barrelieri* Roth, Nov. Pl. Sp.: 278 (1821).
**Plectranthus barrelieri* (Roth) Spreng., Syst. Veg. 2: 691 (1825).
**Ocimum lanceolatum* Schumach. & Thonn. in C.F.Schumacher, Beskr. Guin. Pl.: 268 (1827).
**Ocimum anisatum* Benth., Labiat. Xen. Spec.: 4 (1832).
**Ocimum caryophyllatum* Roxb., Fl. Ind. ed. 1832, 3: 16 (1832).
**Ocimum laxum* Vahl ex Benth., Labiat. Xen. Spec.: 5 (1832).
**Ocimum nigrum* Thouars ex Benth., Labiat. Xen. Spec.: 5 (1832).
**Ocimum urticifolium* Benth., Labiat. Xen. Spec.: 5 (1832), nom. inval.
**Ocimum citrodorum* Blanco, Fl. Filip., ed. 2: 591 (1845).
**Ocimum ciliare* B.Heyne ex Hook.f., Fl. Brit. India 4: 608 (1885).
**Ocimum scabrum* Wight ex Hook.f., Fl. Brit. India 4: 608 (1885).
**Ocimum simile* N.E.Br. in W.H.Harvey & auct. suc. (eds.), Fl. Cap. 5(1): 234 (1910).
**Ocimum chevalieri* Briq., Bull. Soc. Bot. France 61(8): 279 (1914 publ. 1917).

## Nome común
*En Méxicu: Albacar, albacar corriente, albacar fema, albacar machu alfhabaca, alfhabaca blanco, alfhabaca corriente, alfhabaca de castilla, alfhabaca de la tierra, alfhabaca morada, alfhabaca arribeño, oriéganu.

## Ver tamién
* Historia de la botánica
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Descripción de les lamiacees

## Referencies

## Bibliografía
* Büttner, R.; y Thomas, C.: *Allgemeine Pathologie* (páx.&nbsp;192). Alemaña: Schattauer Verlag, 2003. ISBN 3-7945-2229-X.
* Ebermann, R.; y Elmadfa, I.: *Lehrbuch Lebensmittelchemie und Ernährung*. Alemaña: Springer Verlag, 2007, ISBN 3-211-48649-6, S. 251.
* Janick, J. (ed.); Simon, James Y.; Morales, Mario R.; Phippen, Winthrop B.; Fontes Vieira, Roberto; y Hao, Zhigang. «Basil: a source of arume compounds and a popular culinary and ornamental herb», en *Perspectives on new crops and new uses*. Alexandria, VAASHS Press, 1999. ISBN 978-0-9615027-0-6.
* Roche: *Roche Lexikon Medizin* (ausgabe 5, páx. 1352). Alemaña: Elsevier, Urban und Fischer, 2003. ISBN 3-437-15150-9.
* Wittmann, K.; et al.: *Das großy Buch der Kräuter und Gewürze - Basilikum* (páxs.&nbsp;20-23). Teubner, 2008. ISBN 3-8338-0767-9.

## Enllaces esternos

* Propiedaes melecinales de l'albahaca, nel sitiu web Diccionario Plantes.
* Vieyos remedios y tisanas: l'albahaca (en francés y n'inglés), nel sitiu web les Tisanes.