Vuelu 103 de Pan Am

El **Vuelu 103 de Pan Am** yera un avión de l'aereollinia internacional d'Estaos Xuníos Pan Am, que realizaba un itinerariu ente Frankfurt del Main (Alemaña) y Detroit (Estaos Xuníos), faciendo escala al traviés de Londres (Inglaterra) y Nueva York (Estaos Xuníos). Foi víctima d'un atentáu terrorista'l miércoles 21 d'avientu de 1988 cuando cubría'l trayeutu ente Londres y Nueva York, esplotando nel aire y cayendo sobre la ciudá de Lockerbie (Reinu Xuníu).

## Historia

### L'atentáu

El 21 d'avientu de 1988 un avión Boeing 747-121 que viaxaba nun vuelu regular (Vuelu 103) de la compañía aérea d'Estaos Xuníos Pan American World Airways esplotó nel aire. Los restos cayeron sobre la ciudá escocesa de Lockerbie. Morrieron les 259&nbsp;persones que viaxaben a bordu y 11&nbsp;persones más en tierra.

L'avión volaba dende l'aeropuertu de Heathrow en Londres, Inglaterra al Aeropuertu Internacional John F. Kennedy de Nueva York, Estaos Xuníos. La esplosión asocedió 38 minutos dempués del despegue, y foi debida a un esplosivu plástico d'ente 340 y 450&nbsp;gramos asitiáu nun radiocassette dientro del equipaxe del compartimientu de carga anterior, desencadenando una secuencia d'eventos que llevó a la rápida destrucción de l'aeronave. La esplosión na bodega&nbsp;nᵘ&nbsp;1, debaxo de la cabina fizo que tola parte delantera de l'aeronave, la cabina de mandu, esprendiérase dafechu del restu, causando qu'esta cayera en vuelu llibre por dos minutos antes de topetar a tierra. El restu del fuselaje despidió persones nos sos asientos al realizar una espiral y depués estrellóse nos arrabaldes de la ciudá.

Vientos de 100 nuedos (190 km/h) espardieron víctimes y escombros a lo llargo d'un corredor de 130&nbsp;km sobre un área de 2189&nbsp;km². El númberu total de víctimes xubió a 270&nbsp;persones de 21&nbsp;países, incluyendo a 11&nbsp;persones na ciudá de Lockerbie.

## Víctimes

Nel ataque terrorista al vuelu de Pan Am morrió'l fíu de David White (conocíu actor qu'interpretaba a Larry Tate na serie risible d'Estaos Xuníos *[[Bewitched]]*), Jonathan White. 

Tamién morrió la poeta Joanna Walton, la integrante de la banda Conkney Rebel, Paul Avron y la so esposa, que veníen del so viaxe de lluna de miel, amás de 35 estudiantes de distintes universidaes. 

El diplomáticu suecu Bernt Carlsson, Comisionado Non 7 de les Naciones Xuníes para Namibia (el postreru comisionado) tamién finó nel atentáu; dirixir nesi momentu a la firma en Nueva York d'un alcuerdu ente Angola, Cuba y Sudáfrica sobre'l futuru d'África del Suroeste.

### Personaxes con reserva pa esi vuelu que nun viaxaron

* Kim Cattrall (actriz británica de cine y televisión)
* Johnny Rotten (cantante de la banda británica de punk-rock Sex Pistols)
* Los 22 miembros de la delegación sudafricana liderada pol canciller Pik Botha (ministru de Rellaciones Esteriores de Sudáfrica), salvaron toles sos vides al camudar a última hora la so reserva y tomar el vuelu anterior esi mesmu día, Pan Am 101.
* Lady Marina De Santiago-de Borbón Haas-Enrío De la Torre, poeta, cantautora, sopranu, astróloga, modelu, ambientalista y castañuelista (crotalista) mexicana, tresnieta de la Reina d'España Sabela II de Borbón, trastataranieta del Presidente de Méxicu y alcalde de la Ciudá de Méxicu Valentín Enrío, sobrina del Presidente de Méxicu Francisco I. Madero, y sobrina del Príncipe Rainiero III de Mónaco.
* Mats Wilander (tenista suecu)
* Los miembros del cuartetu vocal d'Estaos Xuníos de rhythm & blues The Four Tops.

### Víctimes finaes por nacionalidá

## La investigación

Conocíu como l'atentáu de Lockerbie» o la traxedia aérea de Lockerbie» nel Reinu Xuníu, convertir nel oxetu de la mayor investigación criminal británica, dirixida pol cuerpu de policía más pequeñu, la policía llocal de Dumfries y Galloway. 

Foi llargamente vistu como un ataque a un símbolu de los Estaos Xuníos, y con 189 de les víctimes siendo d'Estaos Xuníos, convertir nel más mortíferu ataque contra civiles d'Estaos Xuníos hasta los atentaos del 11 de setiembre de 2001.

Dempués de trés años d'investigación conxunta ente Scotland Yard, la policía llocal de Dumfries y Galloway y la CIA y el FBI d'Estaos Xuníos, mientres la cual tomóse declaración a más de 15&nbsp;000&nbsp;testigos, l'acusaciones d'asesinatu fueron interpuestes el 13 de payares de 1991 contra Abdelbaset al-Megrahi, un axente de la intelixencia libia y xefe de seguridá de les Aereollinies Árabes Libies (LAA), y Al Amin Khalifa Fhimah, el direutor de la estación de les LAA nel aeropuertu de Luqa, Malta.

Dos ciudadanos libios fueron acusaos pol atentáu, pero al nun tener bones rellaciones col Reinu Xuníu desque en 1986 aviones d'Estaos Xuníos bombardiaran Trípoli, Libia negar a apurrir a los sospechosos, polo que la ONX estableció sanciones contra'l país a partir de 1992.

Les sanciones de les Naciones Xuníes contra Libia y unes enllargaes negociaciones col líder libiu Muammar al-Gaddafi dieron llugar a la entrega de los acusaos el 5 d'abril de 1999 a la policía escocesa nos Países Baxos, escoyíu como territoriu neutral. El 31 de xineru de 2001, Al-Megrahi foi condergáu por asesinatu por un tribunal formáu por trés xueces escoceses y sentenciáu a 27 años de prisión. Fhimah foi absueltu. L'apelación d'Al-Megrahi a la so condena foi refugada'l 14 de marzu de 2002 y el so recursu ante'l Tribunal Européu de Derechos Humanos foi declaráu inadmitible en xunetu de 2003. El 23 de setiembre de 2003, Al-Megrahi dirixir a la Comisión de Revisión de Casos Criminales escocesa por que la so condena fuera revisada y por que, nel so casu, fora retornada al Altu Tribunal pa una nueva apelación. Siempres sosteniendo la so inocencia cumplió la so condena na prisión de Greenock, cerca de Glasgow, hasta que'l 20 d'agostu de 2009 Abdelbaset al-Megrahi foi lliberáu pol gobiernu escocés alegando razones humanitaries; el secretariu de Xusticia escocés Kenny MacAskill esplicó que la so "sistema xudicial esixe la xusticia pero tamién se debe amosar "compasión", polo que con un cáncer terminal de próstata, el condergáu debería de dir a Libia a morrer, los médicos que lu atendíen en prisión constataron el deterioru de la salú d'Al-Megrahi acutando que tenía non más de 3 meses de vida.

N'ochobre de 2002, el gobiernu de Libia ufiertó una compensación d'unos 10 millones de dólares estadunidenses per cada víctima, y el 15 d'agostu de 2003 aceptó formalmente la responsabilidá pol atentáu. El 12 de setiembre de 2003, les Naciones Xuníes llevantaron les sanciones contra Libia que duraren 15 años.

## Antecedente

El vuelu de Pan Am nun foi l'únicu avión 747 bombardiáu, porque 3 años tras, el vuelu 182 de Air India (Emperador Kanishka) sufriera un atentáu nel que morrieron toos a bordu.

## Acusación contra Muammar al-Gaddafi

El 23 de febreru de 2011, mientres les protestes contra'l réxime libiu, l'ex-ministru de Xusticia, Mustafa Abdel Jalil, aseguró que Muammar al-Gaddafi foi'l qu'ordenó l'atentáu terrorista de Lockerbie.

Pela so parte, la secretaria d'Estáu d'Estaos Xuníos, Hillary Clinton, dixo nel Congresu que'l so país adoptaría "cualquier aición llegal" si'l Departamentu de Xusticia comprobara que'l líder libiu ordenó l'atentáu de Lockerbie en 1988.

## Ver tamién
* Accidente d'aviación
* Accidentes más graves d'aviación (1943-presente)
* Accidentes ya incidentes notables na aviación civil
* Accidentes per fabricante de l'aeronave

## Referencies

## Enllaces esternos
* Misterios del terrorista de Lockerbie