Cercomacra tyrannina

.

***Cercomacra tyrannina***, tamién denomináu **hormiguerito marañeru**, **formigueru coritu** (Colombia, Costa Rica, Hondures, Méxicu), **formigueru escuru** (Ecuador), **formigueru pizarrosu** (Nicaragua) o **chororó-escuro** (Brasil), ye una especie d'ave paseriforme perteneciente al xéneru *[[Cercomacra]]* qu'integra la familia Thamnophilidae. Alcuéntrase en Centroamérica y Suramérica, dende'l suroriente de Méxicu hasta l'occidente d'Ecuador y l'Amazonia brasilana. 

## Distribución y hábitat
Alcuéntrase en Belize; Brasil; Colombia; Costa Rica; Ecuador; Guatemala; Guayana francesa; Guyana; Hondures; Méxicu; Nicaragua; Panamá; Surinam; Venezuela.
Ye común na espesura de la soviesca del monte húmedu, especialmente nos cantos y escamplaes, nes tierres baxes y fasteres hasta los 1.200 m d'altitú. 
## Descripción
En permediu mide 14,5 cm de llargor y pesa 18 g. El machu adultu ye gris cayuela percima y gris claru per debaxo, con manches blanques ocultes na base de les ales y l'envés. La fema tien les partes cimeres de color marrón olivaceu y les partes inferiores ablondu canela, más anaranxáu nel gargüelu. El picu ye negru y les pates son grises. Los matices de plumaxe varien xeográficamente, según la subespecie.

## Comportamientu
Vive en pareya, ocultu ente la vexetación, y ye muncho más común oyelo que velo.

### Alimentación
Aliméntase d'inseutos y otros artrópodos, qu'atopa y toma en cañes y xamasques nes carbes o enredaderes. 

### Reproducción
Constrúi, a un altor de 0,6 a 3 m, un nial en forma de bolsa fonda colgante, con una abertura oblicua na parte cimera y parés grueses de fueyes seques y fibres, suspendíu d'una horqueta nuna caña delgada o bejuco. La fema pon dos güevos blancos mate con manches de color castañu acoloratáu. Tanto'l machu como la fema alimenten a los pitucos.

### Vocalización
Canten en dúu, un xiblatu ascendente del machu *pu pu pe pi pi*, ye respondíu pola fema más nidia, *juu juu-ut-ut juu-ut juu juu-ut-ut*.

## Sistemática
### Descripción orixinal
La especie *C. tyrannina* describióse per primer vegada pol ornitólogu británicu Philip Lutley Sclater en 1855 sol nome científicu *Pyriglena tyrannina*; llocalidá tipo «Bogotá = probablemente cerca de Cundinamarca, Colombia». 

### Taxonomía
Probablemente más próxima a *[[Cercomacra laeta]]*, enantes tratada como conespecífica; hasta apocayá incluyó a *[[Cercomacra parkeri]]* como una populación d'altitú en Colombia. Considérase qu'estos trés, xunto con *[[Cercomacra nigrescens]]* y *[[Cercomacra serva]]* formen un grupu d'especies, con base nel plumaxe y les carauterístiques vocales, y dependiendo d'un estudiu xenéticu más completu. Siquier dalgunes de les diferencies de plumaxe dende les cualos les subespecies foron descrites paecen ser debíes a variaciones clinales; ríquense analís d'otros parámetros, incluyendo vocalizaciones, pa definir les poblaciones xeográfiques más precisamente, poro, les zones son provisorias. La subespecie descrita *rufiventris* (este de Panamá al sur hasta l'oeste d'Ecuador) ye considerada un sinónimu de la nominal con base n'estudios recién de variación de plumaxe.

### Subespecies
Reconócense 4&nbsp;subespecies cola so correspondiente distribución xeográfica:

* *Cercomacra tyrannina crepera* Bangs, 1901 - sureste de Méxicu (sureste de Veracruz, nordés d'Oaxaca y norte de Chiapas al este hasta'l sur de Quintana Roo), Belize y Guatemala y Hondures (mariña del Caribe) al sur hasta l'oeste de Panamá (oeste y centru de Chiriquí, Bocas del Toro, noroeste de Veraguas). 
* *Cercomacra tyrannina saturatior* Chubb, 1918 - les Guayanes y nordeste de l'Amazonia brasilana (Roraima y dende l'este del Ríu Negru al este hasta Amapá). 
* *Cercomacra tyrannina tyrannina* (Sclater, PL), 1855 - centru y este de Panamá (al este dende l'este de Chiriquí, oeste de Colón y nordeste de Coclé), Colombia (mariña del Pacíficu, valles del baxu Rio Cauca y Rio Madalena, al este de los Andes al sur hasta'l Rio Caquetá), oeste d'Ecuador (al sur hasta'l sur de Guayas, un rexistru n'El Oro), sur de Venezuela (Bolívar, Amazones) y estremu noroeste de Brasil (norte d'Amazones, oeste del baxu Ríu Negru, al sur hasta'l Ríu Japurá). 
* *Cercomacra tyrannina vicina* Todd, 1927 - noroeste de Venezuela (sur de Zulia al sur hasta Táchira y al este hasta Barinas, noroeste d'Apure y oeste de Bolívar) y Andes orientales nel norte de Colombia (Casanare).

## Referencies

## Enllaces esternos

* Videos, semeyes y soníos de '''''Cercomacra tyrannina''''' en The Internet Bird Collection.
* Semeyes y soníos de '''''Cercomacra tyrannina''''' en WikiAves.
* Soníos de '''''Cercomacra tyrannina''''' en xeno-canto.