open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cypripedioideae

La subfamilia **Cypripedioideae** pertenez a la familia de les orquídees.

Esta subfamilia consideróse por dalgún autor (Rasmussen, 185) que tien entidá abonda como pa ser una familia "Cypripediaceae", dixebrada de Orchidaceae.
 
Esta subfamilia ye un cladu monofilético qu'inclúi a cinco xéneros. Les sos carauterístiques comunes son:

Dos anteres fértiles diandras (= con dos estambres perfectos), un estaminodiu con forma d'escudu y un labelo saculiforme (con forma de sacu).

"Zapatielles de Dama" ye un términu que s'usa pa describir una variedá d'orquídees nesta subfamilia, nel que s'inclúin los xéneros *[[Paphiopedilum]]*, *[[Phragmipedium]]*, *[[Selenipedium]]*, *[[Cypripedium]]* y el monotípicu *[[Mexipedium]]*, y estrémense pola abolsada forma de zapatiella de la so labelo que funciona como atrapa inseutos, polo cual l'inseutu ye forzáu a pasar col llombu pol estaminodiu, colo que se recoyer o depositen los polinia.

* El xéneru *[[Paphiopedilum]]* atópase nes selves tropicales del Sureste d'Asia llegando tan al norte como ye'l Sur de China. *[[Paphiopedilum]]* ye bono de cultivar y por esto ye bien popular ente los orquidófilos. De fechu la sobreesplotación d'esti xéneru causó grandes estragos nel so mediu natural.

* El xéneru *[[Phragmipedium]]*, atópase en Norte, Sur y Centroamérica, tamién ye bono de cultivar y rique unes temperatures tan baxes como en *[[Paphiopedilum]]*, esaniciando la necesidá d'invernaderu pal so cultivu en munches zones.

* El xéneru *[[Cypripedium]]* atopar a lo llargo de la mayor parte d'América del Norte y Asia, amás d'en delles zones d'Europa. La flor insinia del estáu de Minnesota nos Estaos Xuníos d'América, ye la vistosa "Zapatielles de Dama" (*[[Cypripedium reginae]]*).

## Referencies

## Enllaces esternos
Dipsacoideae

***Dipsacoideae***, ye una subfamilia de Caprifoliaceae. El xéneru tipu ye: *[[Dipsacus]]* L. 

Enantes clasificada na so propia familia *[[Dipsacaceae]]*, contién unes 350 especies de yerbes y arbustos perennes o biañales partíos n'once xéneros. Natural de los climes templaos d'Europa, Asia y África, anque ciertes especies naturalizáronse n'otres rexones.

## Xéneros
* *[[Bassecoia]]* B. L. Burtt
* *[[Cephalaria]]* Schrad. 
* *[[Dipsacus]]* L. 
* *[[Knautia]]* L. 
* *[[Lomelosia]]* Raf. 
* *[[Pseudoscabiosa]]* Devesa 
* *[[Pterocephalidium]]* G. López 
* *[[Pterocephalodes]]* V. Mayer & Ehrend. 
* *[[Pterocephalus]]* Adans. 
* *[[Pycnocomon]]* Hoffmanns. & Link =~ *[[Lomelosia]]* Raf.
* *[[Scabiosa]]* L. 
* *[[Scabiosiopsis]]* Rech. f. = *[[Lomelosia]]* Raf.
* *[[Simenia]]* Szabó = *[[Dipsacus]]* L.
* *[[Sixalix]]* Raf. ~ *[[Scabiosa]]* L.
* *[[Succisa]]* Haller 
* *[[Succisella]]* Beck 
* *[[Tremastelma]]* Raf. =~ *[[Lomelosia]]* Raf.
* *[[Trichera]]* Schrad. =~ *[[Knautia]]* L.
* *[[Triplostegia]]* Wall. ex DC.

## Referencies

## Bibliografía
* 1836: *Bot. Dict.*, ed. 4: 36. 
* &  2013: The phylogenetic position of Pterocephalidium and the new African genus Pterothamnus within an improved classification of Dipsacaceae *Taxon* **62**(1): 112-126
* Stevens, P.F. 2012 onwards: *[[Angiosperm Phylogeny Website]]*. Version 12. Accessed: 2013 Mar 18.

## Enllaces esternos
Emenagogu

El términu **emenagogu**, d'orixe griegu, utilizar pa referise a los principios activos, melecines o remedios a base de yerbes, que pueden aguiyar el fluxu sanguíneo nel área de la maxana y el úteru, y en dellos casos, fomentar la menstruación. Los principios activos con estes propiedaes pueden ser usaos ​​na terapia llamada emenagoga, nos casos d'ausencia del fluxu menstrual por razones distintes al embaranzu.

## Fitoterapia
Exemplu de plantes de propiedaes emenagogas: l'axenxu (*[[Artemisia absinthium]]*), l'artumisa común (*[[Artemisia vulgaris]]*), perexil (*[[Petroselinum crispum]]*), anxélica (*[[Angelica archangelica]]*), nuez moscada (*[[Myristica fragrans]]*), jengibre (*[[Zingiber officinale]]*), la manzanilla (*[[Matricaria recutita]]*), caléndula y l'enebro/sabina.

## Ver tamién
* Menstruación
* Medicina tradicional

## Referencies

## Enllaces esternos
* Yerbes con propiedaes emenagogas
Estrella variable pulsante

Una **estrella variable pulsante** ye un tipu d'estrella variable intrínseca que la so lluminosidá, temperatura superficial y espectru camuden por cuenta de una espansión y contraición periódica de les capes esteriores de la estrella. Esto significa que la estrella camuda de tamañu dacuando, intentando algamar l'equilibriu ente la fuercia de la gravedá que tiende a contraer a la estrella y la presión de radiación y hidrostática que tiende a la so espansión, portándose como un oscilador harmónicu. La estrella ye más brillosa non cuando la so diámetru ye mayor o menor, sinón cuando s'espande a mayor velocidá, y presenta el so mínimu rellumu cuando la so contraición ye más rápida. En contra de lo que pueda paecer, les pulsaciones nun se producen por un aumentu de la presión de radiación debío a un mayor ritmu de fusión nuclear nel interior estelar. Ello ye que ésti permanez constante, y les pulsaciones aniciar pola variación de la velocidá a la que la radiación puede escapar de la estrella.

La pulsación puede ser de dos tipos: 

* **Pulsación radial**, si asocede simétricamente en tola superficie estelar de forma que la estrella caltién la so forma esférica. Este ye'l casu de la mayor parte de les xigantes y superxigantes pulsantes, incluyíes les cefeides, les variables W Virginis, les variables RR Lyrae, les variables RV Tauri y les variables Mira.

* **Pulsación non radial**, onde se producen ondes en toles direiciones de la superficie estelar, dando llugar a múltiples periodos y modelos complexos d'oscilación. Un exemplu d'esti tipu de variables son les estrelles variables ZZ Ceti.

## Referencies

* Pulsating variable. The internet Encyclopedia of Science
* 
* Pulsating variable stars. Australia Telescope Outreach and Education
* Animación d'una estrella pulsante. Space Telescope Science Institute (Quicktime)
Fouquieria

***Fouquieria*** ye un xéneru d'once especies de plantes del desiertu, l'únicu xéneru na familia **Fouquieriaceae**. El xéneru inclúi'l ocotillo (*F. splendens*) y el ciriu (*F. columnaris*). Destacar por tener tarmos ensundiosos con puntes más delgaes con fueyes que sobresalen d'estos. Nun tán rellacionaos a los cactus y nun se-yos asemeyen; los sos tarmos son proporcionalmente más delgaos d'aquellos de los cactus y les sos fueyes más grandes.

## Hábitat
Atópase-yos al norte de Méxicu y nos estaos fronterizos d'Arizona, Nuevu Méxicu, el sur de California, y partes del suroeste de Texas, presentándose favorablemente en llombes baxes y grebes.

## Taxonomía
El xéneru foi descritu por Carl Sigismund Kunth y publicáu en *[[Nova Genera et Species Plantarum]]* (foliu ed.) 6: 65. 1823. La especie tipu ye: *[[Fouquieria formosa]]* Kunth 1823
;Etimoloxía:
***Fouquieria***: nome xenéricu qu'honra al médicu francés Pierre Fouquier (1776-1850).

### Especies
**[[Fouquieria burragei]]* Rose 1911
**[[Fouquieria columnaris]]* (Kellogg) Kellogg ex Curran 1885
**[[Fouquieria diguetii]]* (Tiegh.) I.M.Johnst. 1925
**[[Fouquieria fasciculata]]* Nash 1903
**[[Fouquieria formosa]]* Kunth 1823
**[[Fouquieria leonilae]]* Miranda 1961
**[[Fouquieria macdougalii]]* Nash 1903
**[[Fouquieria ochoterenae]]* Miranda 1942
**[[Fouquieria purpusii]]* Brandegee 1909
**[[Fouquieria shrevei]]* I.M.Johnst. 1939
**[[Fouquieria splendens]]* Engelm. 1848
***[[Fouquieria splendens ssp. breviflora]]* Henrickson 1972
***[[Fouquieria splendens ssp. campanulata]]* (Nash) Henrickson 1972
***[[Fouquieria splendens ssp. splendens]] *

## Referencies

*
*

## Enllaces esternos
*La páxina sobre Fouquieria de la Universidá Nacional Autónoma de Méxicu: semeyes de les especies nel estáu montés
*Germplasm Resources Information Network: ''Fouquieria''
*Fouquieriaceae in L. Watson and M.J. Dallwitz (1992 onwards). The families of flowering plants.
Goupia

***Goupia*** ye un xéneru neotropical de plantes fanerógames y l'únicu miembru de la familia **Goupiaceae**. Tien dos especies, que s'atopen nel norte tropical de Suramérica. Entiende 4 especies descrites y de estes, solo 2 aceptaes. 
## Descripción
Les especies de *Goupia* son de fueya perenne o semi-árbol de fueya perenne, árboles o arbustos . *[[Goupia glabra]]* formes raigaños con contrafuerte. Les fueyes tán dispuestes en dos files. La llámina de la fueya simple ye coriácea, brillosa y pinnada. El marxe de la fueya ye llisu, raramente nes plantes más vieyes, furáu. Les estípules coriáceas son estreches y bien llargues.

La inflorescencia ye axilar, de pies sobre un tarmu consiste nuna inflorescencia bien curtia, racemosa parcial con bráctees . Les flores son hermafrodites, de simetría radial con doble perianto . Nun ye un discu anular proporcionáu. Los cinco sépalos tán fundíos na so base. Los cinco pétalos llibres, bien llargos son de color mariellu y colloráu na base; el terciu superior se curva na yema escontra baxo y permanez abierta nel floriamientu en "s". El pequeñu, y duru frutu ye indehiscente, ye un tubu d'aspiración de dos aisllaes bagues de fruta de güesu que contién munches granes.
## Taxonomía
El xéneru foi descritu por Jean Baptiste Christophore Fusée Aublet y publicáu en *[[Histoire des Plantes de la Guiane Françoise]]* 1: 295, pl. 116. 1775. La especie tipu ye: *[[Goupia glabra]]* Aubl.

## Especies aceptaes
De siguío bríndase un llistáu de les especies del xéneru *Goupia* aceptaes hasta mayu de 2014, ordenaes alfabéticamente. Pa caúna indica'l nome binomial siguíu del autor, embrivíu según les convenciones y usos.

**[[Goupia glabra]]* Aubl.
**[[Goupia guatemalensis]]* Lundell

El xéneru tuvo primeramente incluyíu na familia Celastraceae, nel orde Celastrales.

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica

## Referencies

## Bibliografía
# Forzza, R. C. 2010. Llista de espécies Flora do Brasil http://floradobrasil.jbrj.gov.br/2010. Jardim Botânico do Rio de Janeiro, Rio de Janeiro. 
# Idárraga-Piedrahita, A., R. D. C. Ortiz, R. Callejas Posada & M. Merello. (eds.) 2011. Fl. Antioquia: Cat. 2: 9–939. Universidá d'Antioquia, Medellín.

## Enllaces esternos
HuffPost

**HuffPost** (enantes conocíu como *The Huffington Post*) ye un periódicu en llinia y blogue agregador de noticies, fundáu por Arianna Huffington, Kenneth Lerer y Jonah Peretti, que presenta noticies y columnistes. El sitiu ufierta cobertoria sobre política, negocios, entretenimientu, moda, el movimientu verde, noticies internacionales y humor. El 15 de xunu de 2012 ocupaba en Alexa el puestu global 96 (25 n'Estaos Xuníos).

*The Huffington Post* foi llanzáu'l 9 de mayu de 2005, como un colector de comentarios y una alternativa "lliberal" (nel sentíu norteamericanu del términu, más cercanu al socialismu que al lliberalismu) y progresista al conservadorismu de los agregadores de noticies tales como *Drudge Report*.

En 2008, el sitiu llanzó la so primer versión llocal, HuffPost Chicago; HuffPost Nueva York foi llanzada en xunu de 2009; HuffPost Denver fixo lo propio'l 15 de setiembre de 2009 y HuffPost Los Angeles empecipió operaciones el 2 d'avientu de 2009. The Huffington Post tien una comunidá activa con más d'un millón de comentarios per mes. Antes de *The Huffington Post*, Huffington caltenía una páxina web llamada Ariannaonline.com. La so primer incursión n'Internet foi una páxina web llamada Resignation.com, que pidía l'arrenunciu del presidente d'Estaos Xuníos Bill Clinton y foi un llugar d'alcuentru pa los conservadores opuestos a Clinton.

La versión en castellán, *[[El Huffington Post]]*, desembarcó n'España'l 6 de xunu de 2012, y PRISA Noticies participa nella col 50%. 

El *HuffPost* tien tamién versiones en Francia y Gran Bretaña ya Italia dende'l 25 de setiembre de 2012. El 20 d'ochobre de 2013 empezó a salir la versión alemana. 

En Méxicu empecipió operaciones en setiembre de 2016, como The Huffington Post, edición mx.

*The Huffington Post* ganó'l so primer Pulitzer en 2012 na persona de David Wood, categoría de *reportaxe nacional*.

Según *Technorati Authority*, al 15.06.2012 *The Huffington Post* ocupaba'l primer llugar nos *Top 100 Blogues* (el *ranking* actualízase una vegada al día).

## Autores
The Huffington Post tien munchos columnistes invitaos, llamaos bloggers, según periodistes.

*Alec Baldwin
*Bruce Cohen
*John Conyers
*Richard Dawkins
*Alan Dershowitz
*Howard Fineman
*Larry Gelbart
*Johann Hari
*Gary Hart
*Jesse Jackson
*Alicia Keys
*Yoko Ono
*Robert Reich
*Bernie Sanders
*Yoani Sánchez
*Al Sharpton
*Harry Shearer
*Anne Sinclair
*Cenk Uygur
*Sigourney Weaver
*Bradley Whitford
*Barbra Streisand

## Referencies

## Enllaces esternos
* ''The Huffington Post''
* ''El Huffington Post'' 
* The Guardian: ''Uber-blogue raises a celebrity voice''
Hydrocoloeus minutus

La  ye una especie de gavilueta que cría nel norte d'Eurasia. Tamién tien pequeñes colonies nel norte de Canadá. Ye una ave migratoria qu'ivierna nes mariñes d'Europa occidental, el Mediterraneu y el nordeste d'EE. XX. (en númberu amenorgáu). De manera tradicional foi incluyida taxonómicamente nel xéneru *[[Larus]]*, pero güei tratase nel so propiu xéneru monotípico: ***Hydrocoloeus***.

La gavilueta nana cría en colonies nes marismes, construyendo los sos niales protexíos ente la vexetación. De normal ponen ente 2-6&nbsp;güevos.

Ye la especie de gavilueta más pequeña, con un llargor mediu de 25-27&nbsp;cm, y un valumbu alar de 75-80&nbsp;cm con un pesu de 68-133 gramos. Na dómina d'apareyamientu presenta un capirote negru qu'ocupa tola cabeza; la coloración de les sos ales ye gris pálida na parte cimera y escura na so la parte inferior; y de cutiu amuesa una tonalidá rosada nel pechu. Pel Iviernu el so cabeza vuélvese blanca sacante un pequeñu copete escuru sobre la cabeza y un llixu xunto al güeyu. El so picu ye estrechu y negru y les sos pates son de color coloráu escuru. El so vuelu asemeyar al d'un charrán. 

Les aves inmadures tienen marques escures sobre la so cabeza y partes cimeros, y un patrón escuru en forma "W" na parte inferior de les sos ales. Tarden trés años n'algamar el maduror sexual.

Estes gaviluetes aliméntense picando la superficie de l'agua y tamién atrapen inseutos al vuelu.

## Sinonimia
* *Larus minutus*

## Referencies

## Bibliografía
* Malling Olsen, Klaus and Hans Larsson, *Gulls of Europe, Asia and North America* ISBN 0-7136-7087-8
* BOU Records Committee, British Ornithologists' Union Records Committee: 36th Report (Payares de 2007), Ibis (2008), 150, 218-220.
* Pons J.M., Hassanin, A., and Crochet P.A.(2005). *Phylogenetic relationships within the Laridae (Charadriiformes: Aves) inferred from mitochondrial markers.* Molecular phylogenetics and evolution 37(3):686-699

## Enllaces esternos
* Flickr: Field Guide Birds of the World
Hydrostachyaceae

***Hydrostachydaceae*** ye'l nome botánicu d'una familia de plantes con flores con un únicu xéneru ***Hydrostachys*** con 36 especies que pertenez al orde Cornales.

Son plantes acuátiques perennes, tuberosas con fueyes somorguiaes, simples o compuestes, cuando s'estremen son bipinnadas. Les flores arrexuntar densamente n'inflorescencies. Los frutos son cápsules con numberoses granes.

## Especies escoyíes
**[[Hydrostachys angustisecta]]*
**[[Hydrostachys bismarckii]]*
**[[Hydrostachys cristulata]]*
**[[Hydrostachys decaryi]]*
**[[Hydrostachys distichophylla]]*
## Referencies

## Enllaces esternos

*Hydrostachydaceae
Hygrocybe psittacina var. psittacina

***Hygrocybe psittacina'' var. ''psittacina*** (Schaeff.) P. Kumm. ye un fungu basidiomicetu de la familia Hygrophoraceae, tamién conocíu como **higróforo verde**. El so basónimo ye *Agaricus psittacinus* Schaeff. 1774. L'epítetu específicu *psittacina* significa "perteneciente al papagayu".

## Descripción

La cogorda d'esti fungu presenta un sombreru bien pequeñu, midiendo ente 1 y 4 centímetros de diámetru, campanuláu de primeres, y esplanáu con un mamelón central más tarde. La cutícula ye verde, llisa y, n'ambiente húmedo, presenta un aspeutu brilloso y mafoso. El color ye variáu, anque predominantemente ye verde con tonos amarellentaos o anaranxaos, y conforme madura pudi presentar tonos acolorataos, empalideciendo n'exemplares vieyos. Les llámines son adnates, grueses y tán bien espaciaes, presentando laminuques parciales. Son de color mariellu o verdosu, como'l sombrerucu. El pie mide ente 3 y 7 centímetros de llargor y ente 0,3 y 0,8 de diámetru, de cutiu ta torcíu y ye buecu y más estrechu na parte cimera. Presenta una coloración asemeyada a la del sombreru, tomando un color verdeazulado na parte cimera, y mariellu anaranxao na inferior. La so carne ye del mesmu color que'l pie y el sombreru, y de testura aguacienta y fráxil, ensin golor nin sabor. La esporada ye blanca.

## Posibilidaes de tracamundiu

El so color verdosu ye bien característicu, polo que ye difícil confundilo con otres especies, salvu con otres cogordes verdes, como la del fungu *[[Hygrocybe laeta]]*. Sicasí, cuando empalidece ye bastante paecida a les otres especies de *Hygrocybe*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ichthyaetus melanocephalus

La  ye una especie d'ave caradriforme de la familia Laridae.

## Descripción

Ye una ave marina carauterizada pola coloración escura de la cabeza nos adultos, en branu. Otros calteres presentes tamién en neñones y n'otres dómines del añu son: el color d'acoloratáu a negru del picu, que ye gruesu, y de les pates, y un valumbu en redol a 1 m. La so voz ye nasal, con tonos ascendentes y descendentes.

## Comportamientu
### Reproducción

Establezse fora de dómina de cría nel mar del Norte y canal de la Mancha; cría en llagunes someres y marjales costeros, esvalixa por tola mariña europea. Puede ver más al interior cerca de vertideros, nos cualos aliméntase.

El so nial ta revistíu de yerba, ente l'arena o quixarros; pon trés güevos nuna niarada, de mayu a xunu.

### Alimentación
Aliméntase de pexes, invertebraos acuáticos, viérbenes y basura cercana a los nucleos de población.

## Referencies

* Hume. Rob. 2002. *Guía de campu de les aves d'España y Europa*. Ediciones Omega ISBN 84-282-1317-8

## Enllaces esternos
Jerome David Kern

**Jerome David Kern**  foi un popular compositor d'Estaos Xuníos. Escribió más de 700 cantares y más de 100 partitures completes pa programes y películes nuna carrera que duró dende 1902 hasta la so muerte.

## Biografía
Nació en Nueva York. Los sos padres fueron Henry Kern (1842–1908), un inmigrante xudíu alemán y Fannie Kern, que'l so apellíu de soltera yera Kakeles (1852–1907), quien descendía de xudíos d'Estaos Xuníos y de Bohemia. Llamaron Jerome al so fíu porque vivíen cerca del Parque Jerome, el so llugar favoritu (el Parque Jerome debe'l so nome a Leonard Jerome, güelu maternu del Primer ministru del Reinu Xuníu Sir Winston Churchill).

Creció en East 56th Street en Midtown Manhattan, onde atendió escueles públiques. Estudió en The New York College of Music y dempués en Heidelberg, Alemaña. Cuando tornó an Nueva York, empezó a trabayar como pianista, pero nun lu tomó enforma tiempu'l convertise nun prominente y reconocíu artista. Para 1915, yera representáu en munchos espectáculos de Broadway. En 1920 escribió “Look for the Silver living” para Sally, el musical.

L'añu de 1925 foi un añu crucial na carrera de Kern, pos conoció a Oscar Hammerstein II con quién tuvo una amistá pa tola vida. El so primer show (escritu por ellos y Otto Harbach) foi Sunny. Xuntos, producieron la famosa obra Show Boat en 1927, qu'incluyía'l conocíu cantar "Ol' Man River" y "Can't Help Lovin' Dat Man". El musical Roberta (1933) incluyó "Smoke Gets in Your Eyes" y "Yesterdays".

En 1933, Kern camudar a Hollywood y empezó a trabayar en música pa film pero siguía trabayando nos espectáculos de Broadway. El so últimu trabayu en Broadway foi la non bien esitosa Very Warm For May en 1939: la partitura incluyía otru clásicu CERN-Hammerstein, “All The Things You Are”.

La so carrera en Hollywood foi bastante esitosa. Para Swing Time (estelarizada por Ginger Rogers y Fred Astaire), compunxo “The Way You Look Tonight” (lletra por: Dorothy Fields), cola cual ganó un Premiu Óscar en 1936 pola meyor cantar. En 1941, él y Hammerstein escribieron “The Last Time I Saw Paris”, un homenaxe a la ciudá francesa acabante ocupar polos alemanes. El cantar foi presentada na película Lady Be Good y ganó otru Óscar pola meyor cantar.

## Discografía
* *Kern Anthology*. Dellos intérpretes. Emi Classics Red Line (Film et Musical), 1998.
* *Till the Clouds Roll By. The Songs of Jerome Kern*. Dellos intérpretes. ASV (Living Yera), 2001.

## Bibliografía
* Sánchez, Leo: *Llunes de papel y polvu d'estrelles. Compositores y lletristes na edá d'oru del musical*. Lleida, Mileniu (Coleición Música), 2005. ISBN 84-9743-172-3.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sobre Jerome Kern , nel sitio Score Magacine; n'español.
John Hasbrouck van Vleck

**John Hasbrouck van Vleck**  foi un físicu d'Estaos Xuníos gallardoniáu col Premiu Nobel de Física del añu 1977. L'Academia Sueca señalaba, en 1977, que «les sos idees representaron un papel central nel desenvolvimientu del rayo láser».

## Biografía
Nació'l 13 de marzu de 1899 na ciudá de Middletown, asitiada nel estáu norteamericanu de Connecticut. Estudió física na Universidá de Harvard, y darréu, en 1923, ingresó como profesor auxiliar na Universidá de Minnesota. Foi designáu profesor de física na Universidá de Wisconsin, onde tuvo como alumnu a John Bardeen, y finalmente establecióse en Harvard.

## Investigaciones científiques

Van Vleck desenvolvió les teoríes fundamentales de la mecánica cuántica del magnetismu y de la vinculación nos complexos del metal.

Vleck participó nel Proyeutu Manhattan sirviendo nel Comité Científicu de Los Álamos en 1943. Esti comité decidió amenorgar el tamañu de l'arma nuclear y acelerar la producción de la bomba pal so llanzamientu sobre la ciudá xaponesa de Hiroshima.

En 1977 foi gallardoniáu col Premiu Nobel de Física, xunto con Philip Warren Anderson y Nevill Francis Mott, poles sos investigaciones sobre'l ferromagnetismu y la superconductividá.

John Hasbrouck van Vleck morrió'l 27 d'ochobre de 1980 na ciudá de Cambridge, alcontrada nel estáu norteamericanu de Massachusetts.
## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina web del Institutu Nobel, Premiu Nobel de Física 1977 (n'inglés)
Cantón de Zug

El **cantón de Zug** (; ; ; ) ye un cantón de Suiza. La so capital ye la ciudá del mesmu nome, Zug. El cantón de Zug ye'l cantón más pequeñu de toa Suiza y nun ta dividíu en distritos, na más qu'en comuñes.

## Comuñes
* Zug
* Oberägeri
* Unterägeri
* Menzingen
* Baar
* Cham
* Hünenberg
* Steinhausen
* Risch-Rotkreuz
* Walchwil
* Neuheim

## Referencies

## Enllaces esternos

* Web oficial del cantón de Zug
Distritu de Rheintal

El **distritu de Rheintal** ye un de los ocho distritos del cantón de Sankt Gallen, Suiza. Tien una superficie de 138,37 km² y una población total de 65.889 habitantes (2008), con una densidá de 476,2 habitantes per km². 

## Comuñes




## Referencies

## Enllaces esternos
Distritu de Brugg

El **Distritu de Brugg** (n'alemán *Bezirk Brugg*) ye un de los once distritos del cantón d'Argovia en Suiza. Tien una superficie de 149,31 km². La capital del distritu ye Brugg.

## Comuñes

## Cambeos dende 2000

Archivu:Gemeinden des Bezirks Brugg 2005.png|Comuñes hasta 2005
Archivu:Karte Gemeinden des Bezirks Brugg 2009.png|Comuñes hasta 2009
Archivu:Karte Bezirk Brugg Gemeindeveraenderungen 2013.png|Comuñes hasta 2012
Archivu:Karte Bezirk Brugg Gemeindeveraenderungen 2014.png|Comuñes hasta 2013


### Fusiones
* 2006: *[[Villigen]]* y *[[Stilli]]* → Villigen
* 2010: *[[Brugg]]* y *[[Umiken]]* → Brugg
* 2010: *[[Hottwil]]*, *[[Etzgen]]*, *[[Mettau]]*, *[[Oberhofen (Argovia)|Oberhofen]]* y *[[Wil (Argovia)|Wil]]* → Mettauertal (El territoriu de Hottwil alcontrábase nel distritu de Brugg, dende la so fusión nel de Laufenburg)
* 2013: *[[Linn (Argovia)|Linn]]*, *[[Gallenkirch]]*, *[[Oberbözberg]]* y *[[Unterbözberg]]* → Bözberg
* 2014: *[[Oberflachs]]* y *[[Schinznach-Dorf]]* → Schinznach

## Referencies
Bandera de Gozón

La **bandera de Gozón** ye la bandera del conceyu asturianu de Gozón. Ye rectangular. Paezse abondo al únicu cuartel del so escudu d'armes, trátase de la Cruz de la Victoria, con dos banderinos coloraos afatando a los llaos. El color del pañu ye azul marín.

## Ver tamién
* Escudu de Gozón
* Banderes d'Asturies

## Referencies

## Enllaces esternos
Enclave y exclave

Un **enclave** ye un territoriu, o parte d'un territoriu, que ta arrodiáu dafechu pel territoriu d'otru estáu. Les agües territoriales tienen los mesmos atributos de soberanía que'l territoriu; poro, pueden esistir tamién enclaves dientro de les agües territoriales. Un **exclave** ye una parte d'un estáu o un territoriu que ta xeográficamente separtáu del territoriu principal del mesmu por territorios d'otru o otros estaos. Munchos exclaves son, al tiempu, enclaves. El términu enclave ye, delles vegaes, usáu incorreutamente pa dicir qu'un territoriu ta parcialmente rodiáu per otru estáu. La Ciudá del Vaticanu y San Marín, enclavaos por Italia, y Lesotho, enclaváu pola República Sudafricana, son los únicos estaos enclavaos del mundu. A diferencia d'un enclave, un exclave puede tar arrodiáu per territoriu de varios estaos L'exclave azerbaixanu de Naxçıvan ye un exemplu d'exclave.

Los **semienclaves** y **semiexclaves** son rexones que, de nun ser porque tienen una llende marina non arrodiada por territorios de dengún otru país, seríen enclaves o exclaves. Los enclaves, como los citaos nel párrafu anterior, y los semienclaves, como Mónacu, Gambia y Brunéi, pueden esistir como estaos independientes, mentantu que los exclaves siempre son namái una parte d'un estáu soberanu.

Un **penienclave** ye una parte del territoriu d'un país a la que namái puede aportarse -especialmente per carretera o ferrocarril- atravesando'l territoriu d'otru estáu. Los penienclaves reciben tamién los nomes d'enclaves funcionales o enclaves práuticos. Pueden ser completamente terrestres, cuando los montes que lu arrodien faen el territoriu inaccesible dende'l restu del país de nun ser que s'aporte a elli al traviés del territoriu d'otru (como asocede en Kleinwalsertar, un valle austriacu accesible namái dende territoriu alemán), o tener una fastera costera, d'agües territoriales propies, pero con accesu rodáu namái dende otru país (Points Roberts (Washington), nos Estaos Xuníos pero con accesu rodáu dende Canadá).

## Galería

Archivu:San_Marino_CIA_map.gif|República de San Marín.
Archivu:Nakhichevan03.png|República Autónoma de Naxçıvan (Azerbaixán).
Archivu:Ga-map.png|República de Gambia.


## Referencies
Filera Humana pol Derechu a decidir del País Vascu del 2014

La **Filera Humana pol Derechu a decidir del País Vascu del 2014** (n'euskera * 2014ko Erabakitzeko Eskubidearen Aldeko Giza Katea*) foi una filera humana de 123 quilómetros de llargor fecha'l 8 de xunu del 2014 en favor del autodetermín del País Vascu, que xunió les ciudaes de Durango y Pamplona organizada pola plataforma *[[Gure Esku Dago]]*.

## Galería

Imaxe:Giza Katea 4.jpg|
Imaxe:Giza katea 2014 06 08 0001.jpg|
Imaxe:Giza katea 5.jpg|
Imaxe:Airea 1.jpg|
Imaxe:Giza katea 6.jpg|
Imaxe:Airea 2.jpg|Navarre.
Imaxe:Giza Katea1.jpg|Iruñea-Pamplona.
Imaxe:Gure esku dago giza katea 001.jpg|
Imaxe:New York, giza katea.jpg|New York.
Imaxe:Giza katea, iruñea.jpg|Iruñea-Pamplona.


## Ver tamién
* Via Catalana

## Referencies
 

## Enllaces esternos
* 
* Cadena Humana por el Derecho A Decidir del País Vasco del 2014
Carlisle

Col nome de **Carlisle** podemos referinos a:

*Carlisle, capital de la parroquia de Saint George, na islla d'Antigua.
*Carlisle, capital del condáu de Cumbria, nel Reinu Xuníu.

## Referencies
Islla Redonda

Col nome d**'Islla Redonda** podemos referinos a:

*Islla Redonda, n'Antigua y Barbuda.
*Islla Redonda, nel archipiélagu das Graças, en Brasil.
*Islla Redonda, nel ríu Uruguái, nel estáu de Santa Catarina, Brasil.
*Islla Roca Redonda, nes islles Galápagos, Ecuador.
*Islla Redonda, na bahía de Samanco, nel departamentu d'Áncash, Perú.
*Islla Redonda, na bahía Lapataia, na provincia arxentina de Tierra del Fueu, L'Antártida e Islles del Atlánticu Sur.
*Islla Redonda, una pedanía d'Écija, España.
*Isla Redonda, a poco quilómetros de Mauriciu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Gaston Browne

**Gaston Browne**  ye un políticu antiguanu. Estudió na Universidá de Salamanca, España. 

En 2014, al mandu del Partíu Laborista d'Antigua resultó ganador de les eleiciones xenerales del país, con un total de 14 de los 17 escaños. El 13 de xunu d'esi mesmu añu tomó posesión del cargu de Primer Ministru socediendo a Baldwin Spencer.

## Distinciones honorífiques
*  Caballeru Gran Cruz de la Real Orden de Franciscu I (Casa de Borbón-Dos Sicilies, 02/11/2014).
*  Medaya de Plata de Benemerencia de la Sagrada Orden Militar Constantiniana de San Xurde (Casa de Borbón-Dos Sicilies, 02/11/2014).

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina web Oficial
Óscar al meyor actor

El **[[Premios Óscar|Óscar]] al meyor actor** ye un de los premios daos pola Academia d'Artes y Ciencies Cinematográfiques d'Estaos Xuníos a los actores con interpretaciones sobresalientes n'alguna película del añu anterior. 

## Ganadores de varios premios
;Tres premios
*Daniel Day-Lewis
;Dos premios

*Tom Hanks
*Sean Penn
*Dustin Hoffman
*Jack Nicholson
*Marlon Brando
*Fredric March

*Gary Cooper
*Spencer Tracy

## Premiaos

## Referencies

## Enllaces esternos
* Oscars.org (Sitiu web oficial de la Academia)
* The Academy Awards Database  (Sitiu oficial)
* Llista completa descargable de los ganadores del Óscar
Idioma tailandés

El **tailandés** o **siamés** (tailandés: ภาษาไทย, trescripción : *phasa thai*; AFI: [pʰāːsǎː tʰāj]) ye l'idioma nacional y oficial del Reinu de Tailandia y llingua madre de la etnia tailandesa, la dominante en Tailandia. Ye una llingua tai de la familia de llingues tai-kadai. Créese que les llingües tai-kadai tienen el so orixe no que ye anguaño'l sur de China, y dellos llingüistes propunxeron que tán rellacionaes coles families austroasiática, austronesia o sinón-tibetana. Ye una llingua tonal y analítica. La combinación de tonalidá, una ortografía complexa y una fonoloxía distintiva puede enzancar l'estudiu del tailandés a los que nun conozan primeramente una llingua similar.

L'alfabetu tailandés deriva del alfabetu camboyanu (อักขระเขมร), que ta inspiráu na lletra brahmí de les llingües indo-aries. Al igual que los birmanos adoptaron l'alfabetu Mon (que tamién tien oríxenes índicos), los tailandeses adoptaron una forma modificada d'alfabetu camboyanu para crear el so propiu sistema d'escritura. Ente que la más antigua inscripción conocida en camboyanu data del 611 d. C., les inscripciones n'alfabetu tailandés empezaron a apaecer alredor de 1292 d. C.

## Ver tamién
* Alfabetu tailandés

## Referencies

## Enllaces esternos
Henry E. Holt

**Henry E. Holt**  ye un astrónomu d'Estaos Xuníos d'América que trabayó na Universidá del Norte d'Arizona y el Serviciu Xeolóxicu de los Estaos Xuníos y qu'afayó innumberables asteroides. Foi unu de los co-descubridores de los cometes periódicos 121P/Shoemaker-Holt, 127P/Holt-Olmstead y 128P/Shoemaker-Holt.

L'asteroide (4435) Holt foi nomáu nel so honor.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Archive of Astronomy Questions and Answers
*cometography.com
Philip Sclater

## Biografía
Sclater nació en Tangier Park, Hampshire. Foi educáu en Winchester College and Christ Church College, Oxford, onde estudió ornitoloxía de manes de Hugh Edwin Strickland.

En 1858 Sclater publicó un artículu nos *Proceedings of the Linnean Society*, definiendo seis rexones zoolóxiques que llamó Paleoártica, Etiópica, Indomalaya-India, Australasia, Neártica y Neotropical. Estes rexones zoolóxiques inda s'usen na actualidá.

Sclater foi fundador y editor de *The Ibis*, la revista de la *[[British Ornithologists' Union]]*. Foi secretariu de la *Zoological Society of London* dende 1860 a 1903.

El so fíu mayor, William Lutley Sclater, tamién foi ornitólogu.

## Delles publicaciones
Ente les obres más importantes de Sclater destaquen *Exotic Ornithology* (1866-1869) y *Nomenclator Avium* (1873) dambos en collaboración con Osbert Salvin, *Argentine Ornithology* (1888-1889) cpm W.H. Hudson, y *The Book of Antelopes* (1894-1900) con Oldfield Thomas.

* . 1999. *Catalogue of the Passeriformes, Or Perching Birds, in the Collection of the British Museum, Fringilliformes: Part 2. Containing the Families Coelig;rebidaelig;, Tanagridaelig;, and Icteridaelig*. Elibron Classics Series. 487 pp. ISBN 1-4021-5875-0

* . 1899. *The geography of mammals*. Biologists and their world. Edición ilustrada, reimpresa, d'Ayeri Publishing, 338 pp. ISBN 0-405-10647-5 llibru en llinia

## Honores

### [[Epónimu|Eponimia]]
Philip Lutley Sclater ye homenaxáu nel nome científico y popular de delles aves, citando:
* *[[Hylophilus sclateri]]*
* *[[Picumnus sclateri]]*
* *[[Pseudocolopteryx sclateri]]*
* *[[Poecile sclateri]]*
* *[[Cacicus sclateri]]*
* *[[Phyllomyias sclateri]]*
* *[[Asthenes sclateri]]*
* *[[Nonnula sclateri]]*
* *[[Forpus sclateri]]*
* *[[Doliornis sclateri]]*
* *[[Loriculus sclateri]]*
* *[[Eudyptes sclateri]]*
* *[[Lophophorus sclateri]]*
* *[[Chasiempis sclateri]]*
* *[[Sclateria naevia]]*
* *[[Myrmotherula sclateri]]*
* *[[Pheugopedius sclateri]]*
* *[[Spizocorys sclateri]]*
* *[[Myzomela sclateri]]*
* *[[Meliarchus sclateri]]*

Tamién de mamíferos:
* *[[Sorex sclateri]]*
* *[[Atelerix sclateri]]* - corcuspín somalín;
* *[[Chlorotalpa sclateri]]*
* *[[Myosorex sclateri]]*

## Referencies

## Enllaces esternos
Los Angeles Times

***Los Angeles Times*** (tamién conocíu como ***LA Times***) ye un periódicu de circulación diaria publicáu en Los Angeles, Estaos Xuníos y distribuyíu nos estaos d'occidente d'esti país, propiedá de Tribune Company. Con una circulación de 843.432 llectores per día a setiembre de 2005, ye'l segundu periódicu metropolitanu más grande nos Estaos Xuníos dempués de *[[The New York Times]]*.

A lo llargo de la so historia ganó 37 premios Pulitzer, y según l'Almanaque Mundial de 2007, ye'l tercer periódicu más lleíu de los que se publicar n'Estaos Xuníos.

## Historia
La primer edición del *Times* producióse'l 4 d'avientu de 1881, anque llueu entró en bancarrota. En 1884 el so fundador creó la *Times-Mirror Company*, compañía qu'editaría'l periódicu a partir d'esi momentu.

El 1 d'ochobre de 1910, y tres frecuentes enfrentamientos colos sindicalistes, una bomba españó na sede del periódicu, causando 21 finaos. Los conocíos sindicalistes, los hermanos McNamara, fueron parte de los acusaos del atentáu. Al poco tiempu, el periódicu yá tenía una nueva sede.

## Seiciones
Seiciones publicaes anguaño nel diariu:
* **Main News**
* **California** 
* **Monday Business** (Llunes dientro de la Seición A del diariu)
* **Business** (de Martes a Domingo)
* **Sports**
* **Calendar**
* **Marketplace** (Llunes a Domingo dientro de la Seición B y Vienres a Domingo como Seición Fixa)
* **Health** (Sábados)
* **Food** (Sábados)
* **Home** (Sábados)
* **Arts&Books** (Domingos)
* **Travel** (Domingos)
* **Image** (Domingos)
* **Comics** (Seición dixebrada los Domingos)

Seiciones sumíes del diariu:
* **LATExtra** (Agora dientro de la seición Caifornia)
* **Classified** (Agora Marketplace)
* **Highway 1** (Miércoles)
* **Outdoors** (Martes)
* **Calendar Weekend** (Xueves - Formatu Tabloide)
* **The Guide** (Xueves - Formatu Tabloide)
* **Book Review** (Domingo - Formato Tabloide)
* **Opinion/Current** (Domingos)
* **Real Ta** (Domingos)
* **Arts&Music** (Domingos - Agora como Arts&Books)
* **Los Angeles Times Magazine/West Magazine** (Revistas Dominicales)
* **TV Times** (Guía de Televisión - Agora nel Site de LATimes.com/tvtimes en formatu PDF)

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitiu web oficial (n'inglés)
Perda de masa estelar

En astronomía, la **perda de masa estelar** ye un fenómenu reparáu en delles estrelles masives. Tien llugar cuando un acontecimientu desencadenante provoca la eyección d'una parte significativa de la masa estelar, o cuando esiste una perda gradual de material, bien escontra una compañera binaria o bien escontra'l espaciu interestelar.

## Causes
Un númberu de factores pueden contribuyir a la perda de masa n'estrelles xigantes, ente los que cabo citar:

* Atraición gravitatoria per parte d'una compañera binaria *
Acontecimientos del tipu eyección de masa coronal
* Ascensu al estáu de superxigante o xigante colorada

### Perda de masa gravitacional
N'ocasiones, cuando una estrella ye miembru d'un sistema binariu que les sos componentes tán bien próximes, la fuercia de marea qu'esperimenten los gases cerca del centru de mases ye abonda por qu'esista tresferencia de gases d'una estrella a otra. Esti efeutu ye especialmente notable cuando l'acompañante ye una nana blanca, una estrella de neutrones o un furacu negru.

### Eyección de masa
Ciertes clases d'estrelles, como les estrelles de Wolf-Rayet, son abondo masives y distendíes por que les capes esteriores tean namái sele amestaes. De cutiu, acontecimientos tales como fogarales estelares y eyecciones de masa coronales pueden tener l'abondu algame pa espulsar parte del material esterior escontra l'espaciu.

### Perda de masa en xigantes coloraes
Les estrelles que s'atopen na fase de xigante colorada son notables pola so rápida perda de masa. Como nel casu anterior, les capes esteriores de la estrella atópense namái sele amestaes, y pueden ser espulsaes por acontecimientos violentos como l'empiezu d'un flax d'heliu nel nucleu. L'estáu final d'una xigante colorada tamién da llugar a una perda total de masa cuando la estrella esprender de les sos capes esternes pa formar una nebulosa planetaria.

## Ver tamién
* Xigante colorada
* Superxigante colorada
* Eyección de masa coronal

## Bibliografía
* Seeds, Michael A., *Astronomy: The Solar System and Beyond*, Brooks/Cole 2005.

## Referencies

## Enllaces esternos
Araneomorphae

Los **araneomorfos** (**Araneomorphae**), antes **labidognatos** (**Labidognatha**), son un suborde d'arañes (orde Araneae). Estremar por tener quelíceros dispuestos diagonalmente, cruciándose ente sigo nel estremu, en contraste coles Mygalomorphae nes que s'empobinen de riba abaxo.

## Carauterístiques distintives
La principal diferencia ente migalomorfos y araneomorfos ye la orientación de los quelíceros:

## Sistemática
Los Araneomorphae estremar en dos infraórdenes, los Hypochilae (con solo la familia Hypochilidae), y los Neocribellatae. Los Neocribellatae podríen estremase en Austrochiloidea, y los dos series Entelogynae y Haplogynae, cada unu cuntando con superfamilies:

 Paleocribellatae:
 +--------Hypochilidae (11 especies)
 | Neocribellatae:
 --| Austrochiloidea:
 | +--Gradungulidae (16 especies)
 | +--|
 | | +--Austrochilidae (9 especies)
 +--| Araneoclada:
 | +--Haplogynae (ca. 3.200 especies)
 +--|
 +--Entelegynae (ca. 33,600 especies)

:Hipótesis cladística de lo araneomorfos, según Raven.

## Referencies

## Enllaces esternos
Óscar al meyor actor de repartu

El **[[Premios Óscar|Óscar]] al meyor actor de repartu** ye un de los premios daos pola Academia d'Artes y Ciencies Cinematográfiques d'Estaos Xuníos -AMPAS- en reconocimientu a los actores secundarios con interpretaciones sobresalientes n'alguna película del añu anterior. 

## Ganadores de varios premios
; Tres premios
* Walter Brennan
; Dos premios 
*Michael Caine
*Christoph Waltz
*Peter Ustinov
*Melvyn Douglas
*Anthony Quinn
*Jason Robards

## Premiaos

## Referencies

## Enllaces esternos
* Oscars.org (Sitiu web oficial de l'Academia)
IX Conceyu de Toledo

El **novenu conceyu celebráu na ciudá de Toledo** foi un sínodu d'Obispos de la Cartaxinesa nel Reinu de los Visigodos, del añu 655.

Tuvo llugar ente'l 2 de payares de 655 y el 24 de payares del 655 na Ilesia de Santa María y asistieron dieciséis o diecisiete obispos, seis abás, dos dignatarios y cuatro condes palatinos. Promulgáronse diecisiete cánones relativos a la honestidá del cleru, los bienes de la ilesia y el celibatu eclesiásticu. Alcordóse la celebración d'otru Sínodu provincial el 1 de payares del 656.

Estudió de nuevu l'apropiación de bienes de la Ilesia per parte de dellos Obispos y clérigos y la cuestión del celibatu eclesiásticu. Autorizóse a los obispos a apurrir a cualquier ilesia de la so eleición una tercer parte de les rentes d'otra ilesia de la so diócesis. Aprobóse que si un clérigu (dende obispu a subdiáconu) tuviera un fíu con una muyer llibre o esclava, esti fíu convertiríase perpetuamente n'esclavu de la ilesia na que sirvía'l padre. Nengún home o muyer llibertu eclesiásticu podría casase con un home llibre (romanu o godu); en casu de faelo los fíos del matrimoniu seríen esclavos de la Ilesia.

Coles mesmes nesi Sínodu establecióse que los xudíos bautizaos tendríen de pasar les fiestes cristianes en compañía del obispu llocal por qu'ésti diera fe de la veracidá de la so conversión. La pena por incumplimientu sería d'azotes o ayunu, según la edá.

## Ver tamién
* Conceyos de Toledo

## Referencies

## Enllaces esternos
* Juan Tejada y Ramiro: Conceyu IX de Toledo, arrexunta tolos cánones del conceyu (llatín y castellán).
Tratáu de Fontainebleau

**Tratáu de Fontainebleau** pue referise a dalgún de los siguientes alcuerdos roblaos nel palaciu de Fontainebleau, en Francia:

* el **[[Tratáu de Fontainebleau (1611)|tratáu de Fontainebleau de 1611]]**, pol que s'alcordó'l matrimoniu del infante Felipe IV d'España con Sabela de Borbón y el de Lluis XIII de Francia con Ana d'Austria;
* el **[[Tratáu de Fontainebleau (1631)|tratáu de Fontainebleau de 1631]]**, ente Maximilianu I de Baviera, y el Reinu de Francia, qu'afitó una alianza ente dambes partes mientres la Guerra de los Trenta Años;
* el **[[Pactos de Familia|pautu de familia de 1743]]**, robláu ente Francia y España;
* el **[[Tratáu de Fontainebleau (1745)|tratáu de Fontainebleau de 1745]]**, qu'afitó una alianza militar ente Lluis XV de Francia y Carlos Estuardo, pretendiente al tronu británicu;
* el **[[Tratáu de Fontainebleau (1762)|tratáu de Fontainebleau de 1762]]**, un alcuerdu secretu pol que Francia dexaba a España'l territoriu de Luisiana, anterior al Tratáu de París de 1763;
* el **[[Tratáu de Fontainebleau (1785)|tratáu de Fontainebleau de 1785]]**, alcuerdu territorial apautáu pol emperador austriacu Xosé II y les Provincies Xuníes de los Países Baxos;
* el **[[Tratáu de Fontainebleau (1807)|tratáu de Fontainebleau de 1807]]**, pol que Francia y España alcordaron invadir Portugal y estremar el país en tres reinos
* el **[[Tratáu de Fontainebleau (1814)|tratáu de Fontainebleau de 1814]]**, pol que Napoleón foi desterráu a la Islla d'Elba.
; Ver tamién
* **[[Edictu de Fontainebleau]]** (1685), promulgáu por Lluis XIV p'anular l'edictu de Nantes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Perca

La **perca** o **perca de ríu** (***Perca fluviatilis***) ye una especie de pexe de la familia Percidae qu'abonda nos ríos y lagos de cuasi toa Europa central y occidental, anque antaño la so presencia llegaba a Siberia. Na Península Ibérica, foi introducida nes cuenques del noreste pa ser utilizada na pesca deportiva.

Normalmente, tien una lonxitú de 50 cm y pue pesar hasta 4,75 kg, con un cuerpu oblongu y cubiertu d'escames dures, un lomu de tonos verdosos con un vientre plateáu y ente cinco ya siete franxes escures nel costáu.

El llombu comercialízase llimpio y de color rosáu. La carne ye suave y ta disponible pel añu enteru, amás d'almitir munches ellaboraciones distintes.

## Taxonomía
La primera descripción científica de la perca de ríu foi fecha por Peter Artedi nel añu 1730, definiendo la morfoloxía básica tres estudios que fizo en Suecia; solamente fizo una descripción esterna.

Ventiocho años más tarde, en 1758, Carlos Linneo clasificó a la perca de ríu ya dio-y un nome científicu: *Perca fluviatilis*. Linneo basó la so descripción nes investigaciones d'Artedi.

## Rellación cola perca mariella
Yá que les sos apariencies son similares, y que se puen cruzar ente elles, n'ocasiones la perca amariella foi clasificada como subespecie de la perca europea. Nesi casu, la perca amariella sería *Perca fluviatilis flavescens*. Con too y con eso, abondes clasificaciones traten dambos pexes como especies distintes.

## Referencies

* Gilberson, Lance, *Zoology Lab Manual 4th edition*. Primis Custom Publishing, 1999.
Mercedes Fernández González

**María Mercedes Fernández González** , conocida como *Cherines*, ye una abogada, profesora universitaria y política asturiana. Ye tutora de Derechu Procesal del centru asociáu de la UNED n'Asturies.

## Biografía
Casada, ensin fíos, estudió nel Colexu del Santo Ángel de la Guarda y llicencióse en Derechu pola Universidá d'Uviéu y en Ciencies Polítiques y Socioloxía pola Universidá Nacional d'Educación a Distancia.

## Trayeutoria política
Presidió'l Partíu Popular de Xixón ente 1989 y 2000.

### Conceyal
Foi conceyal en Xixón ente 1983 y 1993. Tornó en 1995, retomando la so función de vocera municipal.

### Diputada
Foi diputada nes Cortes Xenerales nes llexislatures V y VI.

### Otros cargos
Foi Delegada del Gobiernu español n'Asturies ente 2000 y 2004, y síndica de cuentes del Principáu d'Asturies.

### Candidatura a la Presidencia d'Asturies
Foi cabeza de llista del Partíu Popular por Asturies nes eleiciones xenerales d'España de 2011 siendo la llista más votada, ocupando asina'l cargu de diputada nel Congresu. En 2012, Mercedes foi escoyida candidata a la presidencia del Principáu d'Asturies pol Partíu Popular d'Asturies nes eleiciones del 25 de marzu de 2012, que fueron adelantaes por cuenta de la disolución de la Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies anunciada por Francisco Álvarez-Cascos ocho meses dempués de salir el so partíu, Foro Asturies, ganador de les anteriores eleiciones autonómiques. El PP caltuvo los 10 escaños que llograra nes eleiciones de 2011. Mercedes también foi la candidata pa les Eleiciones a la Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies de 2015 , onde caltuvo'l resultáu anterior.

En xineru de 2019 ye sustituyida por María Teresa Mallada pa ocupar la candidatura popular nes Eleiciones a la Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies de 2019. El 23 de setiembre de 2019 dexa'l cargu de presidenta del Partíu Popular d'Asturies.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Web oficial del PP n'Asturies
*Pagina de Mercedes Fernandez
Pátio do Colégio

El **Pátio do Colégio** foi la primer construcción llevantada na actual ciudá de São Paulo, cuando'l padre Manuel da Nóbrega y l'entós noviciu José de Anchieta, xesuites representando a Portugal, decidieron crear un centru pa catequizar a los indíxenes del llugar. El sitiu allúgase a lo cimero d'una llomba ente los ríos Tamanduateí y Anhangabaú. L'actual construcción data de 1979 y ye sede del Muséu Padre Anchieta.

## Historia

El 25 de xineru de 1554 realizar nes sos dependencies la misa qu'oficializó la nacencia del colexu xesuita. En 1556, el padre Afonso Brás foi l'encargáu de l'ampliación de l'antigua casa p'allugar a los catequizadores. Engarradielles ente los colonos y los relixosos remataron na espulsión de los xesuites del llugar, a onde namái volveríen trece años más tarde.

El *Pátio do Colégio* foi sede del gobiernu de la entós provincia ente 1765 y 1912, depués de que l'Estáu espropiara'l llugar. Sirvió como Palaciu de los Gobernadores, por cuenta de la espulsión de los xesuites de tierres portugueses, determinada pol Marqués de Pombal en 1759.

Nel so interior atopen restos de la tercer construcción, de 1681. La construcción actual ye un retruque de la seiscentista, cuidao qu'en 1896 el conxuntu sufrió un desmoronamiento, siendo reinaugurada col aspeutu actual en 1979. Ye sede del Muséu Padre Anchieta.

## Referencies

## Ver tamién
* Muséu Padre Anchieta

## Enllaces esternos
* ''Pateodocollegio.com.br''
* ''Virtual.epm.br''
*