open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bien (filosofía)

El **bien** ye'l valor dau a una aición d'un individuu, ye un enclín natural a fomentar lo deseable, motiváu por una comprensión de la redolada, de les persones (por casu al traviés d'un fondu exerciciu de la empatía) y/o d'unu mesmu. Un conxuntu de bones aiciones (aiciones bien executaes) que defenden lo [//es.wiktionary.org/wiki/es:bueno bono] pal mesmu individuu, o pa terceros, o pa una causa, o pa la sociedá polo xeneral.

Delles relixones, como la xudía y la cristiana, contemplen la historia del mundu y la historia de cada ser humanu como una llucha histórica ente'l Bien y el Mal. D'ende que se promueva la virtú, como camín del Bien, y combátase al pecáu, como camín del Mal. Inclusive les profecíes bíbliques predicen, pal futuru, el trunfu definitivu del Bien sobre'l Mal.

## Postures filosófiques
# La teoría metafísica, según la cual el Bien ye la realidá y xusto la realidá perfecta o suprema y ye deseyáu como tal.
# La teoría suxetiva, según la cual el Bien ye lo deseyao o lo que gusta, y consíguese tan solo realizando diches aiciones.
El pensamientu humanu siguió estos dos caminos diverxentes: lo absoluto y lo relativo. Ente los pensadores contemporáneos caltiénense entá dambos puntos de vista, anque tien más adeptos el relativu. Pal home modernu, que mira a la ciencia y a la razón con gran respetu, ye difícil atopar argumentos fayadizos que xustifiquen la teoría absoluta del bien y del mal.

La postura relativista supón, inclusive, que les actitúes básiques del home, tales como l'amor y el mieu, que se acomuña cuasi siempres al bien y al mal, respeutivamente, van producir efeutos distintos según les dómines y les sociedaes nes cualos prodúzanse, daqué que nun resulta fácil aceptar. Si nun esiste actitú meyor qu'otra, tampoco tenemos d'esforcianos por adoptala.

Bien moral nun ye aquello que perfecciona a una realidá según la so manera específica de ser y actuar, yá que p'algamar tal perfeición les maneres concretes nun tán daos. Ye la llibertá quien tien qu'escoyelos y yá que nun ta aseguráu qu'algamemos los fines naturales del home, la naturaleza humana tien unes referencies emponedores pa la llibertá.

## Ver tamién
* Moral
* Ética
* Actitú
* Eubulia

## Referencies
Tarxeta QSL

Una **tarxeta QSL** ye una variante de tarxeta postal que les emisores de radio (comerciales o de radioaficionaos) unvien a los oyentes qu'unviaron un informe de receición correutu sobre una de les sos emisiones. QSL, en realidá, ye "acuse de recibu" na serie de sigles de tres letras que componen el códigu Q, un códigu aeronáuticu y de radio. 

### Tarxetes QSL d'emisores de radiodifusión

L'anversu suel llevar el logotipu de la emisora, imáxenes del país onde s'atopa ésta o otros motivos. L'aviesu contién un testu col acuse de recibu del informe de receición, los sos datos fundamentales (hora, día, frecuencia escuchada, etc.), según una fórmula d'agradecimientu pol interés demostráu per parte del oyente n'ameyorar la sintonización de la emisora.  Dellos emisores, xunto cola tarxeta QSL, unvien obsequios tales como banderinos, guíes del país o población onde s'atopa allugada, material publicitario, etc. Consiguir el mayor númberu de tarxetes QSL y disponer de les de les emisores más difíciles de sintonizar por cuenta de la so distancia o a la escasa potencia de la so emisión ye unu de los retos del aficionáu al diexismu.

### Tarxetes QSL de radioaficionaos

Les tarxetes QSL son utilizaes polos radioaficionaos como prueba material de la esistencia d'un contautu ("QSO", nel Códigu Q), y son necesaries pal llogru de diplomes o pa llograr puntos en concursos. Dalgunes lleguen inclusive a ser oxetu de coleición. Son unviaes per corréu normal, dientro de sobres, per mediu d'asociaciones (via Bureau o vía asociación) o utilizando como conductu a otru radioaficionáu que llamase "QSL Manager"

La tarxeta QSL nun tien de midir menos de 8,5 cm x 13,5 cm, nin ser mayor que'l formatu DIN A6 , esto ye, 10,5 cm x 15 cm. Nel casu de que sían unviaes al traviés del Bureau (URE n'España, ARRL n'EEUU, REF en Francia, etc) nun tienen de pasar les medies de 9 cm x 14 cm. Les tarxetes suelen llevar nel anverso imáxenes rellacionaes col radioaficionáu: semeyes de la so estación, de los sos fíos, de la so ciudá, o bien d'él mesmu. 

### Informe de receición
La tarxeta tien de contener los siguientes datos obligatorios del informe de receición: 
* indicativu del receptor de la tarxeta,
* indicativu del emisor de la tarxeta,
* fecha del QSO, 
* hora del QSO (en tiempu universal o UTC)
* frecuencia, 
* clase d'emisión
* Codificación RST de la calidá de la señal recibida
Los siguientes datos, sicasí, son optativos:
* direición, país y ciudá
* apocayá: direición de corréu electrónicu
* situación xeográfica, como la llatitú y llargor o bien el *QTH Locator* ; 
* afiliación a organizaciones nacionales de radioaficionaos 
* eventualmente, un saludu personal
Escontra 2005, les tarxetes QSL empezaron a ser unviaes como tarxetes virtuales al traviés d'Internet. Les QSL virtuales non siempres son válides pal llogru de diplomes de radioaficionáu.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Barcos en Amateur Radio QSL tarxetes
* Web radioaficionáu y QSL's de los sos contactos
* QSL-Card - Buenos Aires - Arxentina
* tarjetasQSL - Mendoza - Arxentina 
* Muséu de la QSL
* Grupu de Facebook sobre QSL
Villanueva (Pereda)

**Villanueva** ye un llugar perteneciente a la parroquia de Pereda, nel conceyu de Grau (Principáu d'Asturies). Celebra les sos fiestes el día 15 d'agostu, cobrando cierta importancia nos últimos años gracies al llabor de l'asociación de vecinos del pueblu. La so población actual ye de , estremada en dos barrios, dixebraos pel ríu Cubia. La ponte que coneuta los barrios y la capiya del pueblu, dambos n'estáu ruinosu, van ser reparaos llueu pol Conceyu de Grau.

## Patrimoniu

El mayor monumentu históricu que tien Villanueva ye la so torre, que foi declarada Monumentu Históricu Artísticu'l 13 de xineru de 1994. La torre data del sieglu XV y pertenecía a una fortaleza perteneciente al Conde de Cuaya. Al so llau construyiron nos sieglos posteriores más edificaciones llamaes El Palaciu. Villanueva tamién tien una capiya, anque anguaño ta n'estáu ruinosu. El pueblu ta a unos 4 km de la capital del conceyu, la villa de Grau.

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Amsat

**AMSAT** o **AMateur Satélite - Satélite Aficionáu** ye l'asociación mundial de satélites de radioaficionaos, estremándose correspondientemente por cada país.

La finalidá d'esti gran grupu ye poner n'órbita terrestre satélites pal usu públicu de Radiu Aficionáu

Anguaño atópense más de 50 satélites del tipu OSCAR
(Orbiting Satellite Carrying Amateur Radio)(Satélite Orbitante Portando Radiu Amateur)
Pero, yá que son aficionaos, más de la metá falló, perdíu, o s'atopa fuera d'usu. Les razones son delles, dende falla total del sistema de comunicación o escosamientu completu de les bateríes.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu oficial de AMSAT
Islles Gotō

Les **islles Gotō** (五島列島, *Gotō rettō?*), lliteralmente «archipiélagu de les cinco islles», son un grupu d'islles de Xapón alcontraes nel mar de la China Oriental, al oeste de la islla de Kyushu. Alministrativamente, les islles pertenecen a la prefeutura de Nagasaki.

## Xeografía
El grupu d'islles toma 85 km d'estremu a estremu y el so centru ta alcontráu en 32°45′03″N 128°27′30″E. Al norte alcuéntrase la islla de Tsushima nel estrechu de Corea, y al este allúgase Kyushu y el restu de la prefeutura de Nagasaki. Les islles  alluganse a 100 km del puertu de Nagasaki. La corriente Tsushima (una caña de la corriente de Kuroshio) pasa alredor de les islles.

La islla meridional de Fukuejima mide aproximao 25 km de norte a sur y 25 km d'este a oeste; la islla de Nakadōrijima, mide aproximao 40 km de norte a sur y 20 km d'este a oeste nel so puntu más anchu. Sicasí, gran parte de Nakadōrijima ye bien estrecha, con menos de 6 km. Les islles tán cubiertes de cultivos y habiten venados.

Políticamente, dende la fusión de 2004, establecióse la ciudá de Gotō y abarca Fukuejima, Hisakajima, Narushima y otros siete islles habitaes. Tamién, productu de la fusión de 2004, el pueblu de Shinkamigoto ocupa Nakadōrijima y Wakamatsujima.

## Demografía
La mayoría de los habitantes baxen de católicos que caltuvieron les sos práutiques relixoses de callao por cuenta de la prohibición con pena de muerte qu'esistió contra'l catolicismu por 250 años en Xapón. Estos católicos tapaos son conocíos col nome de Kakure Kirishitan. Les islles tienen numberoses ilesies católiques, siendo la más antigua y la más importante la Ilesia Dozaki, construyida en 1868 y alcontráu a 6 km al norte del puertu de Fukue.

## Referencies
Lanai

**Lanai** (oficialmente en ḥawaianu **Lānaʻi**) ye una de les islles de Ḥawai. Alministrativamente depende del condáu de Maui. El so nome en ḥawaianu significa 'antoxana' o 'balcón'.

## Xeografía
La islla ye casi circular, con una forma que recuerda un pocu a una coma y una superficie total de 364 km². Lanai ta dixebrada de Molokai pola canal Kalohi al norte, y de Maui pola canal Auʻau al este. La única ciudá ye Lānaʻi City, asitiada nel centru de la islla. La población total yera de 3.193 habitantes nel censu del 2000.

## Historia
Lanai foi afayada pol capitán Charles Clerke a bordu del *HMS Resolution*, el 25 de febreru de 1779, cuando partía de les islles pocos díes dempués de la muerte de James Cook.

En 1922, James Dole, el presidente de la Dole Food Company, mercó tola islla de Lanai y convertiola nel plantíu de piñes (o ananás) más grande del mundu. Llegó a producir el 75% del mercáu de piñes, con especial ésitu de les piñes en conserva. Por eso Lanai tien el nomatu de **Pineapple Island** o **Islla Piña.** Na década de 1980 empezose a diversificar la economía escontra'l turismu.

En 1985 foi mercada pola empresa *Landowner Castle and Cook*, propiedá de David Murdock, y en xunu de 2012, Larry Ellison, conseyeru delegáu de Oracle, mercó la mayor parte de la islla a Murdock.

## Turismu
El desenvolvimientu del turismu en Lānaʻi foi abondo recién, cola retirada paulatina de la industria de la piña nes islles.

Esisten dos complexos hoteleros en Lānaʻi: Mānele Bay y l'abelugu o Lodge de Kōʻele. Esti postreru ye un casu atípicu en Hawaiʻi yá que s'atopa nel interior y non cerca de la sablera. Hai tamién un pequeñu hotel en Lānaʻi City destináu principalmente a agospiar a quien visiten a los residentes en Lānaʻi. Dambos cunten con campu de golf y formen parte de los Four Seasons.

El puntu más eleváu ye Lānaʻihale, con una altitú de 1.027 metros (3.370 pies).

## Intereses
* La mayor residencia privada de la islla ye una casona propiedá del billonario Paul Allen. Atópase al pie de la Badea de Mānele, que da a Kaanapali na islla de Maui.

## Galería

File:Garden of the Gods2.jpg|El Xardín de los Dioses
File:Mountains lanai.jpg|Montes en Lānaʻi
File:Shipwreck - Shipwreck Beach.jpg|Barcu naufragáu na Sablera del Naufraxu
File:Starr 060406-7121 Asclepias curassavica.jpg|Roca Kaneapua
File:Heiau-walls.JPG|Murios de Halulu Heiau.


## Referencies

## Enllaces esternos

* Mapa con semeyes (n'inglés)
* Guía de viaxe de Lanai  (n'español)
Waikiki

**Waikiki** (en ḥawaianu **Waikīkī**), ye un barriu de Honolulu. Les famoses sableres creaes pola mano del home y los sos hoteles son mundialmente reconocíos. Waikiki pertenez a la ciudá y al condáu de Honolulu na islla d'Oʻahu, nel estáu de Ḥawai.

El significáu del nome ye *remexos d'agua* na llingua Ḥawaiana. Esti nome provién de la dómina anterior a la colonización, na qu'esistíen numberosos regueros, estanques y víes d'agua que dixebraben Waikiki del restu de la islla. La mayoría d'ellos fueron drenados con posterioridá. La erosión costera estropió les sos sableres quedando de les mesmes pequeñes porciones escontra l'oeste y escontra la zona del Diamond Head.

Nesti famosu barriu concéntrase'l 90% de los hoteles de la capital, onde pueden atopase complexos con una amplia gama de gastronomíes a tolos niveles y de un importante catálogu internacional. Amás, ufierta una activa vida nocherniega. Unu de los principales reclamos turísticos ye la sablera de Waikiki, d'agües cristalines, arena blanca, cocoteros y surfistas tol añu. Ésta sablera nun ye una de les preferíes polos surfistas, una y bones les foles escasamente algamen gran altor. Los surfistas esperimentaos escueyen sableres como North Shore con foles más altes.

A lo llargo de los sos dos aveníes principales Kalākaua y Kūhiō dispónense la mayoría de los edificios públicos, hoteles y comercios. Ente que el sector que bordia la canal Alawai ye mayormente residencial. Waikiki ye práuticamente una península llindada per una parte pel océanu y les sos sableres y la otra la canal descrita.

Nel so estremu oriental alcuéntrase'l Kapiʻolani Park, primer parque públicu ḥawaianu, qu'amás de zoolóxicu y acuariu cunta con zones de recréu, escenarios al campu, árees deportives y ambiente festivo.

## Referencies

## Enllaces esternos
* '''Waikiki - Wikipedia''' Guía de viaxe
Islla Lépreux

La **Islla Lépreux** () ye'l nome que recibe una islla na comuña de Saint-Laurent-du-Maroni asitiada nel ríu Maroni na Guyana Francesa, un territoriu de Francia al norte d'América del Sur.

La islla sirvió pa dar cabida a los enfermos pola llepra y foi'l llar de Henri Charrière (Papillon) mientres la so fuxida.

Pa la dómina nun yera raru tener que faer frente a les epidemies. Les condiciones sanitaries deficientes, el hacinamiento nes cárceles, la falta de tratamientu y la hixene, y el clima tropical implicaben un rápidu espardimientu d'enfermedaes como la llepra.

Anguaño, llégase a la islla en barcu. Los refuxos de los antiguos enfermos convirtiéronse en pequeñes pérgolas qu'alluguen a turistes.

## Ver tamién
* Guyana Francesa

## Referencies

## Enllaces esternos
Flying Fish Cove

**Flying Fish Cove** (lliteralmente  *cueva del pexe volador*) ye l'asentamientu más importante y la capital de la Islla Christmas. La ciudá alcuéntrase bañada peles agües del océanu Índicu. En munchos mapes la ciudá apaez a cencielles como «The Settlement» (l'asentamientu). Trátase del primer asentamientu inglés na isla, establecíu en 1888.

Alredor d'una tercer parte de la población del territoriu mora en Flying Fish Cove. L'asentamientu alcuéntrase alcontráu nel estremu nordeste de la isla. Dispón d'un pequeñu puertu qu'empresta serviciu a los yates propiedá de turistes, lo mesmo que de un pequeñu aeródromu asitiáu dellos quilómetros al sureste. Amás ye posible buciar nes sableres de Flying Fish Cove. La población ta formada na so mayoría por chinos, una minoría de malayos y una escasa presencia d'australianos.

Llatitú: -10.4166700 , Llargor: 105.7166700 Población (Censu 2001) = 859 Hab.

## Referencies
Islla Robben

La **islla Robben** (n'inglés: *Robben Island*, n'afrikaans: *Robbeneiland*) ye una islla en Table Bay, a 12 km de la mariña de Ciudá del Cabu, la provincia Occidental del Cabu, Sudáfrica. El nome n'holandés significa ‘islla de les foques’. La islla ye práuticamente redonda con un diámetru d'aproximao 1 km; ye plana y álzase unos pocos metros sobre'l nivel del mar, tien una superficie de 5,07 km² (507 hectárees).

Dende finales del sieglu XVII, la islla Robben foi utilizada p'aisllar a ciertos grupos de persones, na mayoría de los casos prisioneros; nun principiu los primeros habitantes de forma permanente fueron líderes nativos de les colonies holandeses; sobremanera d'Indonesia. Tres una fallida rebelión de Grahamstown en 1819, mientres la quinta Guerra Xhosa, el gobiernu colonial británicu sentenció al líder africanu Makanda Nxele a cumplir cadena perpetua nesta islla, morriendo nes veres de Table Bay al intentar escapar.

La islla foi utilizada como colonia de malatos ente 1836 y 1931. Sicasí, la so fama recién vien-y por ser mientres parte sieglu del XX una prisión onde tuvieron deteníos prisioneros políticos del réxime del apartheid. Ente esos prisioneros destáquense Nelson Mandela, Walter Sisulu, Govan Mbeki, Robert Sobukwe y Kgalema Motlanthe.

La islla nun tien recursos propios d'agua; por esti motivu en 1965 instalóse sobre'l llechu marín una tubería que la conectó al sistema d'agües blanques de Ciudá del Cabu.

Na actualidá, cola prisión clausurada, y siendo declarada Patrimoniu de la Humanidá pola Unesco, la islla convirtióse nun popular destín turísticu al cual llégase por ferry dende Ciudá del Cabu.

Un fechu interesáu rellacionáu cola islla ye que n'ocasiones s'atoparon a lo llargo de los sieglos monedes d'oru nes sos mariñes. Esto debe a qu'a finales del sieglu XVII un barcu cargáu de monedes d'oru destináu al pagu de salarios en Batavia (Yakarta) naufragó nes mariñes de Robben Island, perdiéndose tola so carga. Esta ayalga, que tendría un bien altu valor anguaño, inda permanez nes agües alredor de la islla.

El Moturu Kramat, llugar sagráu pa los pelegrinos musulmanes de Robben Island, foi construyíu en 1969 pa conmemorar al Príncipe de Madura Sayed Abdurahman Moturu, unu de los primeros imanes de Ciudá del Cabu, exiliáu na islla a mediaos de 1740.

## Referencies

## Enllaces esternos
Molokaʻi

**Molokaʻi** ye una de les islles de Ḥawai. Ta asitiada a 40 km al este d'Oʻahu, dixebrada pola canal Ka-iwi, y al norte de Lānaʻi, dixebrada pola canal Kalohi. Alministrativamente Molokaʻi depende del condáu de Maui, sacante la península de Kalaupapa que forma'l condáu de Kalawao. Ye la quinta islla en tamañu.

## Xeografía
La islla ta formada por dos volcanes, el *East Molokaʻi* y el más pequeñu *West Molokaʻi.* Tien una superficie total de 673,44 km². El puntu más altu ye'l *Mauna Kamakou* nel East Molokaʻi, con 1.515 metros sobre'l nivel del mar.

El volcán East Molokaʻi y el *Koʻolau* n'Oʻahu, son tou lo que queda de la metá sur del monte orixinal. La metá norte sufrió un colapsu catastrofal fai 1,5 millones d'años y alcuéntrase fundida escontra'l norte, sol Océanu Pacíficu.Lo que se caltién na islla son los cantiles costeros más altos del mundu, con una altitú de 1.010 metros. Na película Jurassic Park III apaecen imáxenes de los mesmos.
Na mariña sur de Molokaʻi atópense los petones de coral más llargos de los EE. XX., con un llargor de casi 40 km.

La sablera de Pāpōhaku na mariña oeste de la islla, ye la más llarga de les islles Ḥawai.

## Demografía
La población ye bien diversa, pero con un gran porcentaxe de descendencia hawaiana. La población total, nel censu del 2009, yera de 8.120 habitantes. 

La única ciudá de la islla ye Kaunakakai, qu'amás tien un puertu. L'aeropuertu ta en West Molokaʻi.

## Historia

Les primeres colonies en Molokai fundáronse alredor del 650 e.C., de xuru provenientes des les Islles Marqueses y, más tarde, dende Tahití y otres islles del Pacíficu Sur.

En 1788, el capitán James Cook afayó la islla nel so primer viaxe a les Islles Sándwich pero, acabante entrar el 1786, el capitán George Dixon fondió na mariña de Molokaʻi, siendo'l primer européu en poner pie na islla.

Rei Kamehameha I, primer rei de Ḥawai, conquistó la islla en 1795.

A mediaos del sieglu XIX los nativos ḥawaianos viéronse afeutaos por enfermedaes que, inadvertidamente, introducieron los inmigrantes europeos y asiáticos. Miles morrieron pol gripe, la sífilis, la llepra y por otres enfermedaes que nunca antes los afectaron.

La llepra foi introducida nel archipiélagu de Ḥawai polos chinos que veníen trabayar nos campos d'azucre. Medrosu de que s'espardiera la plaga de llepra, el rei Kamehameha IV segregó a los malatos del reinu, treslladándolos a una colonia establecida pa ellos na islla de Molokaʻi. La villa de Kaulapapa foi'l llugar escoyíu p'aisllar a los malatos. Los primeros exiliaos fueron abandonaos na islla en 1866.

En 1873 aportó'l Padre Damián, el misioneru católicu belga Jozef van Veuster Wouster, que se dedicó a la cura de los enfermos mientres 16 años hasta que, en 1889, morrió afeutáu de llepra como yera d'esperar, dáu'l so calter contaxosu.

## Ver tamién
* Ḥawai
* Kamehameha I
* Kamehameha IV
* Damián de Molokai

## Referencies
Circu de Gavarnie

El **circu de Gavarnie** (en francés: Cirque de Gavarnie) forma parte del macizu de Monte Perdíu, que foi declaráu en 1997 Patrimoniu de la Humanidá pola Unesco. La cascada de Gavarnie ye una de les más altes d'Europa, con más de 400 m de cayida vertical. El circu de Gavarnie ta asitiáu nos Pirineos, na comuña francesa de Gavarnie (Alto Pirineos), en Mediodía-Pirineos, dientro del Parque Nacional de los Pirineos.

D'un diámetru de seis quilómetros, esta muralla predresa, maravía de la naturaleza, ye unu de los sitios más visitaos de tolos Pirineos franceses. El terrén caliar, gris, ocre o rosa, foi retorcigañáu y eleváu hasta más de 3.000 m d'altitú.

La paré algama 1.500 m d'altor dende'l fondu del valle hasta delles de los cumes más altos del Pirinéu, como'l Picu Gran Astazu, el Picu Marboré, la Torre de Marboré, el Picu Casco de Marboré y el Picu Taillón. La Fienda de Rolando ye un interés xeolóxicu, una puerta na cresta predresa, accesible dende'l puertu de Bujaruelo, al que se llega fácilmente pola estación d'esquí de Gavarnie-Gèdre. Tamién puede llegase a Bujaruelo per una  empináu ruta, con anchor en dalgún tramu pa un solu vehículu, a la que s'apuerta a la izquierda, namás pasar la ponte de Torla, onde empieza la vía d'accesu al parque nacional del valle de Ordesa.

Ta catalogáu como un Grand site national de Francia.

## Ver tamién
* Parque Nacional de Ordesa y Monte Perdíu
* Parque Nacional de los Pirineos
* Circu glaciar
* Circu de Estaubé
* Circu de Troumouse

## Referencies

## Enllaces esternos
Fienda de Rolando

La **Fienda de Rolando** (*Breca Roldán* n'aragonés, *Brèche de Roland* en francés, *Brecha de Roldán* en castellanu), ye una estrecha collada de 40 metros d'anchu y 100 metros d'altor, asitiáu a una altitú de 2.804 metros nel macizu del Monte Perdíu. Según una lleenda local, foi abierta por Rolando, el sobrín de Carlomagno, mientres intentaba destruyir la so espada Durandal cutiéndola contra la roca a la fin de la batalla de Roncesvalles. En realidá tratase d'una guapa escursión nos Altos Pirineos accesible dende Francia (Gavarnie) y dende España pol Parque nacional de Ordesa y Monte Perdíu (valle de Ordesa), bien al traviés del abellugu de Góriz o xubiendo pol circu de Carriata o bien pol de Cotatuero.

## Flora y vexetación del Macizu del Monte Perdíu
El fechu de tratase del macizu caliar más altu d'Europa fai que tenga tamién una flora bien singular. De les cerca de 3500 especies de plantes vasculares que podemos atopar nel Pirinéu, apenes 150 son capaces de superar los 3000 m d'altitú, y delles 95 fueron alcontraes nos 34 «tresmiles» del Macizu de Monte Perdíu y cercaníes. Namái les trés puntes de los Gabietos axunten a mediu centenar d'elles.

Sicasí, tenemos de destacar que non tolos visos tienen les mesmes plantes, y namái un puñáu repítense, como *Saxifraga pubescens*, *[[Saxifraga oppositifolia]]*, *Androsace ciliata*, *Linaria alpina subsp. alpina*, *Minuartia cerastiifolia* o *Pritzelago alpina subsp. alpina*, por citar namái les más comunes.

## Bibliografía

* 

* 

## Referencies

## Enllaces esternos

* Brechaderolando.com — Pirineos. Brecha de Rolando 
* Páxina web oficial d'esti Parque Nacional na web del Ministeriu de Mediu Ambiente
Picu Cilindru de Marboré

El **picu Cilindru**, tamién llamáu **Cilindru de Marboré**, ye un picu de 3.328 m d'altor del macizu de Monte Perdíu, dientro del cordal del Pirinéu y que s'asitia íntegramente n'España (Valle de Ordesa), pero mui cerca de la frontera con Francia (Circu de Gavarnie) cola que llinda'l Picu Marboré, tando incluyíu nel español Parque Nacional de Ordesa y Monte Perdíu y cercanu al Parque Nacional de los Pirineos. 

## Orografía
Dientro del macizu de Monte Perdíu, los trés cumes mayores conócense como los **Trés Sorores** o **Treserols**, de les que'l Picu Cilindru (3.328 m) ye la más noroccidental y siguen el mesmu Monte Perdíu (3.355 m) y el picu Soum de Ramond (3.263 m).

## Etimoloxía
El so nome debese a la impresionante cara Norte, una paré vertical arredondiada con una forma que recuerda a un cilindru xeométricu y el so nomatu debese a que la mesma cara Norte apodera'l circu glaciar de Marboré, onde s'haya'l **Ibón de Marboré**.

## Rutes
L'aproximamientu en vehículu suelse faer pela parte española hasta la pradería del Valle de Ordesa, pa siguir a cuerpu hasta l'Abelugu de *Góriz* (2.190 m), puntu crucial pa la esploración de tola zona, y xubir pola mesma ruta del Monte Perdíu hasta'l *Llagu Xeláu*, pa esviase dempués a la izquierda escontra'l visu del Pico Cilindru.

## Flora del Macizu del Monte Perdíu
El fechu de ser el macizu caliar más altu d'Europa fai que tenga tamién una flora bien singular. De les cerca de 3500 especies de plantes vasculares que podemos atopar nel Pirinéu, apenes 150 son capaces de superar los 3000 m d'altitú, y delles 95 fueron alcontraes nos 34 "tresmiles" del Macizu de Monte Perdíu y cercaníes. Namái los trés puntes de los Gabietos axunten a mediu centenar d'elles. 

Sicasí, tenemos de destacar que non toes los visos tienen les mesmes plantes, y namái un puñáu repitisen, como Saxifraga pubescens, Saxifraga oppositifolia, Androsace ciliata, Linaria alpina subsp. alpina, Minuartia cerastiifolia o Pritzelago alpina subsp. alpina, por citar namái les más comunes.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Web oficial d'esti Parque Nacional del Ministeriu de Mediu Ambiente
Tozal del Mallo

El **Tozal del Mallo** ye un picu asitiáu nos Pirineos, nel valle de Ordesa, nel términu municipal de Torla-Ordesa (provincia de Uesca). Estribación sur del picu Mondarruego, destaca dende la entrada del valle pol so impresionante cara sur a pesar de cuntar con altor discretu (2.280 metros).

La esguilada del so cara sur foi naguada dende metá de sieglu XX. Yá la guía Ollivier na so primer edición recoyía una supuesta ascensión realizada en 1944 por J. A. Gavín y José Luis Rodríguez que resultó ser falsa. El primer intentu seriu correspuende a J. Santacana quien en 1954 consigue llegar a la gran repisa central de la paré, llamada dende entós Plaza de Cataluña, al traviés d'una travesía dende la parte este de la paré.

Tres una curtia vía abierta por J. Gómez y M. Khan en 1955 percorriendo la parte cimera del espolón esti, foi Jean Ravier xunto con el mesmu M. Khan y otros trés compañeros franceses, quien na selmana santa de 1957 llogró'l primer itinerariu completu a la paré. Tres otres víes menores como l'espolón oeste y l'espolón esti completu, la siguiente gran apertura realizar en 1960 en dos ataques non simultáneos dos cordaes distintos; per un sitiu, Josep Manuel Anglada y F. Guillamón aportando a la plaza de Cataluña al traviés de la travesía Santacana abren la parte cimera hasta'l visu y tres meses dempués, P. de Bellefon y S. Sarthou abren la parte inferior dende'l suelu, dando llugar asina a la vía Francoespañola.

En 1963, Alberto Rabadá, Ernesto Navarro y J.J. Díaz llogren abrir otra coraxosa vía a la que dieron el nome de vía de les Bruxes.

Ente otros munchos escaladores que tuvieron una actuación destacable nesta paré, abriendo les sos diverses víes, puede mentase a Raymond Despiau, Miguel Ángel García Gallego o Antonio García Picazo.

## Referencies
Noguera Pallaresa

El **'Noguera Pallaresa** (n'aranés *arriu Noguèra Palharesa*) ye un ríu d'España, del nordeste de la península Ibérica, que naz nos Pirineos y ye afluente del ríu Segre, de la mesma afluente del ríu Ebro. El so cursu trescurre dafechu pela provincia de Lleida (Cataluña).

## Xeografía
El ríu Noguera Pallaresa naz en Pla de Beret, nel valle d'Arán, a pocos metros de la nacencia del ríu Garona. A diferencia del so ríu hermanu, que se dirixe escontra l'océanu Atlánticu, el Noguera Pallaresa diríxese escontra al sur, y traviesa Pallars, primero Pallars Sobirà, y en travesando l'escobiu de Collegats, el Pallars Jussà. Nesti puntu xúnese-y el ríu Flamisell en pasando La Pobla de Segur. El Noguera Pallaresa ye históricamente la exa de comunicación principal y alredor del cual articúlase la vida d'estes contornes. Desagua na vera derecha del Segre pocos quilómetros n'abandonando les contornes que-y dan nome, pol escobiu de Terradets, que traviesa la sierra del Montsec, xustu antes de llegar al banzáu de Camarasa (na contorna de Noguera, na provincia de Lleida). Tien 154 quilómetros de llargor.

## Referencies

## Enllaces esternos
Valenza

**Valenza** (en piamontés **Valensa**), ye una llocalidá y *comune* italiana de la provincia d'Alessandria, rexón d'El Piamonte, con .

Asítiase a unos 80 km al este de Turín y a unos 11 al norte d'Alessandria. El municicipio estremase en dos fracciones: Villabella and Montevalenza.

La zona na que s'asitia la ciudá tuvo habitada dende tiempos bien remotos polos ligures. Nel sieglu II a. C. la zona foi conquistada polos romanos. Darréu la ciudá foi conquistada en diverses ocasiones y guerres hasta qu'en 1707  convirtióse en posesión de Víctor Amadeo II.

Económicamente la ciudá destaca pola so ellaboración artesanal de xoyería y oru. Gran parte de la economía de la ciudá depende direuta o indireutamente de los metales preciosos.

Tocantes a arquiteutura, destaquen dos edificios, la Ilesia de la Santisiam Anunciada y el Palazzo Pastore, el palaciu más antiguu de Valenza. La Ilesia foi reconstruyida dempués d'unu de los numberosos asedios que vivió la ciudá. La so fachada ye d'estilu góticu piamontés.

## Galería
>
File:Valenza-piazza del duomo.jpg|Plaza del duomo
File:Valenza-palazzo Pelizzari1.jpg|Palaciu Pelizzari
File:Valenza-palazzo Pelizzari2.jpg|Interior del palaciu Pelizzari
File:Valenza-palazzo Valentino1.jpg|Palaciu Valentino
File:Valenza-teatro sociale.jpg|Teatru


## Referencies

## Enllaces esternos
Otazu (Navarra)

**Otazu** ye una llocalidá española de la Comunidá Foral de Navarra perteneciente al conceyu d'Etxauri. Ta asitiáu na Cuenca de Pamplona, nel Valle de Etxauri y a 15,2 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población en 2014 foi de 11 habitantes (INE).

Históricamente constituyó un señoríu. Anguaño'l nome de Señoríu de Otazu caltener na denominación d'una bodega vinícola que, como foi tradicionalmente, ye la principal actividá económica del llugar y qu'ocupa la mayor parte de los sos terrenes.

Cuenta con una ilesia tardientu-románica dedicada a San Esteban que foi remozada nel sieglu XVI y restaurada a fines del sieglu XX, según un palaciu renacentista del sieglu XVI y una torre de defensa del sieglu XIV.

## Referencies

## Enllaces esternos
Soldeu

**Soldeu** ye un pueblu d'Andorra perteneciente a la parroquia de Canillo. En 2015 tenía 559 habitantes.

## Descripción
Nos meses d'iviernu convienterse nun pueblu d'esquiadores. Puede practicase esquí a lo llargo de los 193 km del área d'esquí Grandvalira, la mayor estación nos Pirineos. Puede aportase dende Encamp, Canillo, El Tarter, Soldeu, Grau Roig, Pas de la Casa y Porte des Neiges. 

El pueblu ta a 1710 msnm y el visu del área d'esquí ta a 2580 msnm. El teleféricu, con orixe dende'l pueblu, algama los 2250 msnm onde tán allugaes les escueles de snowboarding y esquí según dellos restoranes. Dende equí ye posible esquiar hasta la parte cimera del teleféricu d'El Tarter o al mesmu pueblu d'El Tarter pela pista llamada 'Gall de Bosc'.

Dispón d'una bona infraestructura hotelera, hoteles y apartamentos.

## Referencies
Canillo

**Canillo**, con una superficie de 120,86 km², ye la parroquia más estensa d'Andorra y la primera por orde protocolariu. Ta constituyida polos pueblos y nucleos urbanos d'Aldosa, Canillo, El Forn, El Tarter, El Vilar, Els Plans, Incles, Meritxell, Prats, Ransol, Soldeu, Cantos de Envalira, San Pedro, Armiana y Molleres. Canillo ye la capital, con un total de 1977 habitantes en 2015.

## Xeografía
La so altitú varia ente los 1400 y los 2913 metros sobre'l nivel del mar. El clima ye fríu y secu, y la nieve, que cubre los visos y montes mientres los meses d'iviernu, facer una parroquia na que puede esfrutase dafechu del sol, la nieve y el monte.

## Patrimoniu
Na parroquia de Canillo atópense'l santuariu de La nuesa Señora de Meritxell, patrona del Principáu d'Andorra, la ilesia de Sant Joan de Caselles (edificiu románicu de finales del sieglu XI, que'l so campanariu ye d'estilu lombardu) y tamién el Palaciu de Xelu d'Andorra, con más de 8000 m² y una pista de xelu de dimensiones olímpiques.

## Turismu
Igualmente, en Canillo puede visitase Grandvalira, la estación d'esquí más estensa d'Andorra, na que la nieve ta garantizada mientres tola temporada.

A pesar de tener vocación turística, la parroquia de Canillo caltién inda munches traces ganaderos y agrícolas.

## Referencies
Ordino

**Ordino** ye una parroquia y una llocalidá asitiada nel estremu noroeste del Principáu d'Andorra. La so población l'añu 2015 yera de 4687 habitantes.
Ta asitiáu a una altitú de 1298 msnm, con una superfcie de 90 km² y una densidá de población de 52,7 hab/km².
Los pueblos más importantes son: Ansalonga, Arans, El Serrat, La Cortinada, Llorts, Ordino, Segudet y Sornàs, que constitúin la zona menos poblada del país.

## Xeografía
En Ordino podemos atopar (referente al relieve y a los sos parques naturales) el picu de Casamanya de 2.739 metros; el picu de la Font Blanca, de 2.903 m (unu de los picos más altos d'Andorra, asitiáu cerca de Arcalís), el valle de Sorteny, el valle de Rialp, el picu de Tristaina y los llagos de Tristaina y el puertu de Siguer, fronterizu con Francia, al igual que'l Port de Rat (port du rat en francés).

Los pueblos de la parroquia de Ordino ordenase a lo llargo de la exa del Valira del Norte.

## Historia

Históricamente, Ordino destacó polos sos fargas.  La prueba que dexa patente que Ordino foi un centru fargaire bien importante ye que bona parte de los restos que queden de la dómina fargaire n'Andorra atopar en Ordino. Podríamos poner como exemplos la Farga del Serrat, la farga Rosell (qu'anque s'asitie en territoriu masanenco, amás d'atopase na frontera cola parroquia de Ordino, pertenecía a casa Rosell, una familia ordinesa), güei convertida nun muséu; y la mina de fierro de Llorts, d'onde s'estrayía la materia primo. . La postrera farga cerró a finales del sieglu XIX, por cuenta de la feroz competencia de la industria siderúrxica y del fierro nacíes de resultes de la primer revolución industrial.

A pesar de ser el centru industrial históricu andorranu, Ordino considérase'l so centru cultural. Foi en Ordino onde s'escribió'l Manual Digest (1748), conocíu tamién como la Biblia andorrana", manual que, inspiráu na "Encyclopedie française" y el pensamientu ilustráu, fala sobre'l funcionamientu del Estáu andorranu del sieglu XVIII, la so hestoria y los sos "usos i costums" ("usos y costumes" en castellán, podríen considerase les lleis que rexíen esti pequeñu Estáu antes de la constitución de 1993). L'autor foi'l ordinés Antoni Fiter y Rossell.

En 1983 inauguróse la estación d'esquí de Ordino-Arcalís, asitiada al norte d'El Serrat, onde podemos atopar, “la coma d'Arcalís”, final d'etapa habitual nel tour de Francia.

Ordino, amás, ye la población escoyida per Ucrania p'allugar el so Consuláu Honorariu nel Principáu d'Andorra.

## Patrimoniu
* Ilesia de San Martín de la Cortinada.

## Museos
* **El Muséu de la Microminiatura** de Nicolai Siadristy.
* **El Muséu Iconográfico Sant Jordi y del Cristianismu**.
* **El** **Muséu postal d'Andorra**.
* **El** **Muséu Casa de Areny-Plandolit**: la casa Areny Plandolit foi la casa d'una de les families de "fargaires" más importantes del Pirinéu, a diferencia de la casa Rull de Sispony, que yera namái la casa d'una familia perteneciente a l'aristocracia rural andorrana.
* **El Centru de Naturaleza de La Cortinada**.

## Referencies
Llagos de Tristaina

Los **llagos de Tristaina** son un conxuntu de llagos del Principáu d'Andorra, asitiaos nel Circu de Tristaina, na parroquia d'Ordino, a unos 2306 metros d'altitú.

## Descripción
El conxuntu ta formáu por trés llagos:
* *Estany Primer*, asitiáu a 2249 msnm y con 2 hectárees de superficie.
* *Estany del Mig*, asitiáu a 2298 msnm y con 3,4 hectárees de superficie.
* *Estany de Més Amunt*, asitiáu a 2306 msnm y con 12 hectárees de superficie.
La escursión a los llagos de Tristaina ye una de les más populares d'Andorra.

## Ver tamién
* Xeografía d'Andorra

## Referencies

## Enllaces esternos
El Tarter

**El Tarter** ye un pueblu d'Andorra perteneciente a la parroquia de Canillo. En 2015 tenía 672 habitantes.

## Descripción
Nos meses d'iviernu  conviértese nun pueblu d'esquiadores. Puede practicase esquí a lo llargo de los 193 km del área d'esquí Grandvalira, la mayor estación de los Pirineos. La estación tien accesos dende Encamp, Canillo, El Tarter, Soldeu, Grau Roig, Pas de la Casa y Porte des Neiges.

El pueblu ta a 1700 msnm y el visu del área d'esquí ta a 2580 m. El teleféricu, con orixe dende l'aparcamientu del Tarter, algama los 2250 m, onde tán allugaes les escueles de Snowboarding y esquí, según dellos restoranes. Dende esti puntu ye posible aportar a les partes más altes de la estación coles emblemátiques pistes "Miquel" o "Llop".

Nos díes qu'hai mayor precipitación de nieve la estación ufierta un serviciu de tresporte por retrac a esquiadores a pistes de mal accesu y d'alta dificultá téunica.

Anque magar hai un importante númberu de chigres y restoranes dando un ambiente animáu, el pueblu ta más empobináu a la familia que'l pueblu vecín de Soldeu.

## Referencies
Etxauribar

**Etxauribar** ye un valle de la Comunidá Foral de Navarra (España), asitiáu ente los valles de Goñi y Valdizarbe. Hasta 1846 constituyó una unidá alministrativa integrada por diez llugares (Etxauri, Elío, Ciriza, Etxarri, Vidaurreta, Belascoáin, Arraiza, Zabalza, Ubani y Otazu), pero dende esa fecha constituyéronse seis conceyos separaos: Belascoáin, Ciriza, Etxarri, Etxauri, Vidaurreta y Zabalza. En 2010 tenía 1.329 habitantes: 127 en Belascoáin, 155 en Bidaurreta, 68 en Etxarri, 595 en Etxauri, 266 en Zabalza y 118 en Ciriza. El ríu Arga travesalu de norte a sur. La economía del valle basase nos cultivos de secanu, nos árboles frutales, viñeos y la ganadería. Munchos habitantes trabayen na industria de Pamplona.

## Referencies

## Enllaces esternos
Rapazos xugando a soldaos

***Rapazos xugando a soldaos*** ye un cartón pa tapiz de Francisco Goya, entamáu pal antedormitorio de los Príncipes d'Asturies nel Palaciu del Pardo.

Exhíbese anguaño nel Muséu del Prado. Caltiénse un bocetu preparatorio pa esti cartón, na Coleición Yanduri de Sevilla.

## Analís
Dos neños de pies porten fusiles, ente qu'unu toca un tambor y el postreru sostién un campanariu. La perspeutiva baxa del cuadru reforzarse al asitiase los personaxes sobre unos pasos.

La composición tien un calter marcial, graciosu ya infantil. L'espectador puede almirar a un animáu soldadito en primer planu, lo que constitúi un peraltu llogru na carrera artística del autor. Goya representa de cutiu a la infancia nos sos distintos tipos sociales, como majos, aristócrates y otros.

Ye posible que colgara como sobrepuerta, dedicaes toes a asuntos infantiles como *Neños del carretón*, *Rapazos coyendo fruta* o *Neños enchiendo una vexiga.* Tien gama cromática similar a la d*'El cacharreru*, allugaos dambos na mesma paré. 

El color amarellentao y azulao de la obra provoca un calter más allegre, en rellación a les cares de los neños. La pincelada y el llume converten a esta obra nun antecedente del impresionismu, como otros cuadros de Goya.

Causó dellos problemes a los tapiceros, quien tuvieron qu'alteriar el sentíu de la composición p'afaelo al gustu imperante na dómina.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Ficha de la obra nel sitiu oficial del Muséu del Prado 
* Descripción del oleu en artehistoria.com
Incles

**Incles** ye un pueblu d'Andorra, perteneciente a la parroquia de Canillo, asitiáu nel valle d**'Incles**. En 2015 tenía 330 habitantes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Arans

**Arans** (pronunciaciación catalana: [əˈɾans]; pronunciación llocal: [aˈɾans]) ye un pueblu d'Andorra, perteneciente a la parroquia d'Ordino, asitiáu al norte del Principáu.

## Xeografía
Ta asitiáu a 1385 msnm, na vera derecha de la ribera de Ordino, ente Llorts y La Cortinada.
En 2009 cuntaba con 207 habitantes, qu'aumentaron a 214 en 2010 y a 217 en 2015.

## Referencies

## Enllaces esternos
Sociedá Misionera de Londres

La **Sociedá Misionera de** **[[Londres]]** foi una sociedá misionera non confesional. Foi fundada n'Inglaterra en 1795 por evanxélicos anglicanos ya inconformistes, na so mayor parte de la Ilesia congregacional. Dispón de misiones nes islles del Pacíficu Sur y África. Na actualidá forma parte del Council for World Mission (CWM).

## Oríxenes
La propuesta de creación d'una *Sociedá Misionera* que promoviera l'espardimientu del cristianismu vieno de mano del ministru William Carey. Ésti suxirió al ministru bautista John Ryland xunir fuercies con otros y utilizar la causa común de la llucha contra la esclavitú pa llograr vencer les dificultaes qu'atopaben los evanxelistes el so la so obra misionera, yá que la so Ilesia taba bien atomizada y les sos misiones con demasiada frecuencia solo llegaben a un pequeñu grupu de persones y resultaben bien difíciles de sostener.

La sociedá tien por oxetu ser más eficaces por aciu la creación d'un foru nel que los evanxelistes puedan trabayar xuntos, dando a les misiones nel estranxeru más llinies de sofitu financieru y una meyor coordinación, incluyíu soporte contra los sos opositores que deseyen nun tener restricciones comerciales y/o militares nes sos rellaciones colos pueblos nativos. L'oxetivu ye consiguir que les misiones tengan viabilidá a más llargu plazu y un mayor ésitu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Fatu Hiva

**Fatu Hiva** (en marquesano *Fatuiva*) ye la islla más meridional de les Marqueses. Ta asitiada a 75 km al sur de Hiva Oa. Les sos coordenaes son:  ﻿ / ﻿.

La islla ta constituyida por dos antiguos volcanes que formen una cadena montascosa que remata nel monte Tauauoho con 960 metros d'altitú. Al oeste abren dos badees: Hanavave y Omoa. La badea de Hanavave yera conocida polos navegantes como badea de les Vergas, yá que s'atopen unes formaciones predreses con forma fálica. Los misioneros católicos, interpretando que se trata de los velos de les vírxenes, camudaron el nome a badea de les Vírxenes, añadiendo una "i" en francés: V(i)erges. La mariña este caracterízase por estrechos valles serrapatosos y inaccesibles. La superficie total ye de 80 km².

Abonden los árboles fruteros: mangos, bananas, pomelos, llimones, naranxes y papayas. Los mangos tán a la llibre disposición de tolos habitantes.

La población total yera de 584 habitantes nel censu del 2002. Les villes principales son Omoa, la capital, y Hanavave, asitiaes nes badees del mesmu nome. La población vive principalmente de l'agricultura, l'artesanáu y el turismu. La orografía de la islla nun dexa la construcción d'una pista d'aterrizaxe y namái ye accesible por barcu.

Fatu Hiva foi afayada por Álvaro de Mendaña y Neira la vixilia de Santa María Madalena de 1595, y llamóla *Islla Madalena.* L'investigador noruegu Thor Heyerdahl instalóse en 1936, y empezó a desenvolver equí les sos teoríes sobre los saleos prehistóricos. Describi la so esperiencia nel llibru Fatu-Hiva: Back to Nature.

## Referencies

## Enllaces esternos
Combate de muyeres

***Combate de muyeres*** ye una pintura de José de Ribera realizada n'oleu sobre llenzu. Caltenerse nel Muséu del Prado en Madrid.

La pintura, fechada y roblada, foi realizada en Nápoles en 1636, como parte d'un ciclu de más de trenta obres sobre la historia de Roma encargada a Giovanni Lanfranco, Domenichino, el mesmu Ribera y otros artistes.

Represéntase un episodiu llexendariu asocedíu en Nápoles en 1552: dos muyeres, Isabella de Carazzi y Diambra de Pottinella, en presencia del Marqués del Vasto, retarse a un duelu pol amor d'un home llamáu Fabio Zeresola. La tema de la pintura tamién foi interpretáu como una alegoría de la llucha ente'l Viciu y la Virtú.

## Referencies
La entrevista de Lluis XIV y Felipe IV na islla de los Faisanes

***La entrevista de Lluis XIV y Felipe IV na islla de los Faisanes*** (en francés, *Entrevue de Louis XIV et de Philippe IV dans l'île des Faisans*, ye una pintura al oleu sobre llenzu obra del pintor Jacques Laumosnier en 1660.

## Historia
La Guerra de los Trenta Años qu'enfrentaba a los reinos de los Habsburgos y los sos aliaos contra aquellos reinos contrarios al poder d'estos, enfrentó a España y Francia por esti motivu. La guerra ente dambos reinos duró diez años y remató cola derrota española na batalla de les Dunes de 1658 y cola firma del Tratáu de los Pirineos el 7 de xunetu de 1659 na islla de los Faisanes, asitiada sobre'l ríu Bidasoa que dixebra dambos países.

## Descripción

La pintura representa l'alcuentru ente'l rei Lluis XIV de Francia y Felipe IV d'España na islla de los Faisanes el 7 de xunu de 1659, nel cual el monarca español apurría a la so fía María Teresa al francés cómo esposa. L'alcuentru sirvió tamién pa roblar el Tratáu de los Pirineos, que ponía fin a la guerra de los Trenta Años.

Pel llau francés pueden trate a la reina viuda Ana d'Austria, hermana del rei d'España y madre del francés. Tamién apaecen el duque Felipe I d'Orleans y el cardenal Jules Mazarin –plenipotenciario del rei–.

Pela parte española, el rei Felipe IV apaez acompañáu de la so fía María Teresa, el so fíu y herederu Carlos, el Conde-Duque de Olivares Luis de Haro –plenipotenciario del rei–, y unu de los organizadores del alcuentru Diego Velázquez, que nesi momentu cuntaba con sesenta años d'edá.

## Referencies
Alegoría de la victoria de los holandeses sobre la flota española en Xibraltar, 25 d'abril de 1607

Alegoría de la victoria de los holandeses sobre la flota española en Xibraltar, 25 d'abril de 1607, ye una pintura al oleu sobre tabla del pintor neerlandés Adam Willaerts. Pintada ente 1615 y 1630 na ciudá d'Utrecht, la pintura caltenerse nel Rijksmuseum d'Ámsterdam.

## Descripción
La pintura ye una alegoría de la victoria neerlandesa sobre los españoles mientres la batalla de Xibraltar, que tuvo llugar el 25 d'abril de 1607 nel contestu de la Guerra de los Ochenta Años. Na pintura puede vese en primer planu a un neerlandés y un español lluchando ente ellos por una barra de madera, mientres un inglés y un venecianu reparar. No fondero puede reparase la batalla naval nes proximidaes del Peñón.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina del cuadru nel catálogu del Rijksmuseum (n'inglés)
La Paz encamienta a les ilesies a la tolerancia

***La Paz encamienta a les ilesies a la tolerancia*** (en neeerlandés: *Vrede maant de kerken tot verdraagzaamheid*) ye una pintura d'un artista neerlandés anónimu de la primer metá de la década de 1600. Pertenez al Rijksmuseum d'Ámsterdam, dexáu en préstamu al Muséu Catharijneconvent de Utrech.

## Descripción
Nuna escena interior atópense alredor d'una mesa Xuan Calvino con un xatu asáu, a la so esquierda'l papa sosteniendo una olla y con dos gatos sobre el, al otru llau del papa, tamién sentáu Martin Lutero tocando'l llaúd. Xunto a una chimenea, en cliques, puede vese al anabaptista Menno Simons con pan nuna bandexa. A la izquierda de la pintura ve la personificación femenina de la Paz con una caña d'olivar na mano. Na estancia cuelguen dos cuadros: sobre l'armariu de la derecha la Caridá colos sos fíos. Na paré del fondu ta representada la Paz xunto cola Xusticia. Alredor de la escena central amuésase testos esplicativos en versu. 

Mercáu en 1968 de forma anónima en Francia pol coleicionista Bosman de Bruxeles, foi donáu'l mesmu añu al Rijksmuseum de Amsterdam, dende l'añu 1977 ta emprestáu al Muséu Catharijneconvent, d'Utrecht.

## Tema
Esti tipu de representaciones alegóriques yeren populares a mediaos del 1600 y amuesen que non tol mundu viose obligáu a escoyer un grupu religoso en particular. A los cristianos que nun pertenecíen a una ilesia específica, fíxose-yos fincapié en que lo más importante de too yera l'amor de Cristu y a les persones.

Na obra pictórica Xuan Calvino intenta cola so manzorga amestar media naranxa na olla papal, ente que cola otra metá da-y un apertón pa soltar el zusmiu sobre'l corderu. La naranxa ye equí un símbolu de la unión ente'l calvinismu y la Casa d'Orange. El dibuxu representa les proporciones relixoses nes que los reformistes fueron llixeramente más dominantes que n'otres relixones anque tamién habíen que tolerar la influencia d'otres relixones.

## Referencies

## Enllaces esternos
* ''Vrede maant de kerken tot verdraagzaamheid'' (videu)