Vaccinium corymbosum

L' ye una planta del xéneru *[[Vaccinium]]*, que tamién inclúi munchos arbustos monteses productores de bayes comestibles redondes y con vértices brillosos. Nun tien de confundir se col arándanu coloráu (*[[Vaccinium macrocarpon]]*). 

Los frutos, que nacen en recímanos, son blancos de primeres y a midida que van maureciendo tórnense acoloratáu-purpúreos pa convertise n'azules cuando tán dafechu maduros. Pol so duce sabor utilizar pa ellaborar auries, mermelaes, vinos, pasteles y diversos platos duces.

Ye de color moráu, comúnmente ye confundida col color azul, pero'l so verdaderu color ye'l moráu

Esta especie ye orixinaria d'Estaos Xuníos, que tamién ye'l mayor productor y consumidor d'arándanos azules nel mundu. 

Los frutos de les plantes monteses, más pequeños y caros que los de les cultivaes, son apreciaos pol so sabor y color intensu.

## Xeneralidaes
El frutu del arándanu ye una baga pequeña, de color azul, d'ende la denominación de "*blueberry*", n'inglés, anque tantu pal arándanu azul como pal colloráu la denominación xenérica nesi idioma ye *huckleberry*. 
L'arándanu ye un frutal d'aspeutu arbustivo, perteneciente a la familia botánica de les Ericácees, dientro de la cual atópense tamién importantes especies ornamentales, como les azalees y los rododendros.

Esisten distintes especies d'arándanos. La mayor estensión cubierta por esti frutal correspuende al arándanu baxu, que crez montés en rexones fríes de Norteamérica, d'onde ye orixinariu. L'arándanu altu y l'arándanu güeyu de coneyu son cultivaos comercialmente.

L'arándanu azul montés tien un sabor y testura cimeres a pesar de ser de menor tamañu que los ufiertaos comercialmente.

## Xeneralidaes de la planta
Los raigaños de los arándanos tienen un aspeutu fibrosu y distribúyense superficialmente, lo que les vuelve dependientes d'una provisión constante de mugor. En condiciones naturales los raigaños tán acomuñaes con fungos micorrizas específicos, colos cualos caltienen una rellación de mutuu beneficiu (simbiótica).

Ente los raigaños y la parte aérea alcuéntrase la corona, que tien la capacidá d'emitir biltos.

L'altor del arándanu baxu nun supera'l mediu (1/2) metro. Sicasí, l'arándanu altu en condiciones de cultivu puede algamar altores d'hasta 2,5 m. L'arándanu güeyu de coneyu crecería entá ye más, pero ye conteníu por aciu la fradadura.

Les yemes vexetatives, de les cualos aníciense les fueyes, y les yemes granibles, que producen les flores, distribuyir en forma separada a lo llargo de les cañes, a diferencia d'otros frutales.

Les fueyes son simples, de forma ovada a llanceolada, y caduques, esto ye, les fueyes perder mientres el receso ivernizu, alquiriendo una tonalidá acoloratada na seronda.

Les flores tienen corola blanca o rosada, axuntándose en recímanos.

El frutu ye una baga casi esférica, que dependiendo de la especie y cultivar, puede variar en tamañu de 0,7 a 1,5 cm de diámetru, y en color dende azul claro hasta negru. La epidermis del frutu ta cubierta por secreciones cerosas, que-y dan una terminación bien curiosa, como nel casu de les cirueles.

## Variedaes
De les 30 especies que constitúin el xéneru Vaccinium namái un pequeñu grupu d'elles tienen importancia comercial.

Dientro del xéneru *Vaccinium*, les especies más conocíes y les sos variedaes son les siguientes, arrexuntaes nos siguientes grupos según les sos carauterístiques de crecedera y requerimientos agroclimáticos:

* Arbustu nortizu o *northern highbush* (*[[Vaccinium corymbosum septentrionalis]]*) ,
* Arbustu sureñu o *southern highbush* (*[[Vaccinium corymbosum meridionalis]]* trátase d'un híbridu) ,
* Güeyu de coneyu o *rabbiteye (*Vaccinium ashei*) ,
* Arbustu baxu o *lowbush* (*Vaccinium angustifolium*), * 
Mediu altu o *half-highs* (*Vangustifolium X Vcorymbosum*), * 
Arándanu siempreverde o *evergreen huckleberry* (*Vaccinium ovatum*), * 
Arándanu azul montano o *mountain blueberry* (*Vaccinium membranaceum*).
* Agraz o mortiño (*Vaccinium meridionale* [[Sw.]]), arbustu montés d'árees fríes norandinas d'Ecuador, Colombia, Venezuela.

== Taxonomía ==
*Vaccinium corymbosum* describióse por [[Carlos Linneo]] y espublizóse en *Species Plantarum* 1: 350. 1753. 
;[[Etimoloxía]]:
***Vaccinium***: nome xenéricu que s'utilizó en [[llatín]] clásicu pa un tipu de [[baga]] (probablemente l'arándanu *Vaccinium myrtillus* ), pero la so última derivación ye escura, (nun ye la mesma pallabra que *vaccinum* = "d'o perteneciente a les vaques").

***corymbosum***: [[epítetu]] [[llatín]] que significa "con corimbos".
;Sinonimia:
* *Cyanococcus corymbosus* (L.) Rydb.
;*var. albiflorum* (Hook.) Fernald 
* *Vaccinium albiflorum'' Hook. 
## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les ericácees
* Arándanu coloráu

## Referencies
 
## Bibliografía
# Anonymous. 1986. List-Based Rec., Soil Conserv. Serv., U.S.D.A. Database of the U.S.D.A., Beltsville.
# Fernald, M. 1950. Manual (ed. 8) i–lxiv, 1–1632. American Book Co., New York.
# Gleason, H. A. 1968. The Sympetalous Dicotyledoneae. vol. 3. 596 pp. In H. A. Gleason Ill. Fl. N. U.S. (ed. 3). New York Botanical Garden, New York.
# Gleason, H. A. & A.J. Cronquist. 1991. Man. Vasc. Pl. N.E. U.S. (ed. 2) i–910. New York Botanical Garden, Bronx.
# Radford, A. E., H. E. Ahles & C. R. Bell. 1968. Man. Vasc. Fl. Carolinas i–lxi, 1–1183. University of North Carolina Press, Chapel Hill.
# Scoggan, H. J. 1979. Dicotyledoneae (Loasaceae to Compositae). Part 4. 1117–1711 pp. In Fl. Canada. National Museums of Canada, Ottawa.
# Voss, E. G. 1996. Michigan Flora, Part III: Dicots (Pyrolaceae-Compositae). Cranbrook Inst. of Science, Ann Arbor.
# Wunderlin, R. P. 1998. Guide Vasc. Pl. Florida i–x, 1–806. University Press of Florida, Gainesville.
## Enllaces esternos