Alpes

Los **Alpes** son una importante cordelera de montes allugaos n'Europa central. La so cume principal ye'l Mont Blanc, con una cimera de **4.810** metros d'altor. Alrodiu de los Alpes —favorecíu por ríos importantes de caudal uniforme y bayuroses tierres pa cautivar— edificóse la importante civilización qu'anguaño conocemos.

## Etimoloxía
Nun se sabe ensembre, si foren los celtes, los romanos o los xermanos los que bautizaren los altos picos alpinos, esistiendo delles etimoloxíes dables:

* Los pueblos celtes foren unos de los primeros pobladores de la rexón, ya que metanos d'ellí desendolcaren les sos primeres manifestaciones culturales, conocíes como La Tène, enantes d'estendese pel restu d'Europa. Estos pueblos denomaben *alpe* en xeneral a tou monte escarpáu.

* La pallabra *Alpes* pudo formase a partir d**'albos**, términu llatín pa definir blanco, o a partir d**alb'', términu celta equivalente. Tuvo de ser la eleición d'unos colonos maraviyaos pol color blancu intensu de les cumes nevaes. 

* Na [[mitoloxía]] antigua de los xermanos, **Alp** yera un espíritu aereu que moraba na cume de los montes más arispies, baxando de xemes en cuando a carenar a les xentes de les poblaciones averaes.

* Otra etimoloxía rellaciona la pallabra **Alpes*' col significáu de *valle'', lo qu'amosaría que cuando foren "bautizaos" con esi nome nun interesaben les cumes, sinón les brañes altes.

## Los cuatromiles de los Alpes

Asina como nos Pirineos la elevación de los montes más importantes trespasa los tres mil metros y nel Himalaya los ocho mil, los Alpes desplíquense como una socesión de montes de más de cuatro mil metros.
Ta nidio que'l so númberu pue cimblar en función de los criterios colos que se determine si una elevación u otra ye una cume independiente o non. Sicasí, considérase qu'hai unes 67 cumes principales o más carauterístiques que trespasen esta altura, concentraes nos seutores central y occidental principalmente. Una rellación más aceutada ye la siguiente, con repartu por macizos d'este a oeste.

* Sector de los Grisones:
** Bernina 4.049

* El Oberland:
** Schreckhorn 4.074
** Lauteraarhorn 4.042
** Finsteraarhorn 4.273
** Aletschhorn 4.195
** Jungfrau 4.158
** Mönch 4.099
** Gross-Fiescherhorn 4.049
** Hinter-Fiescherhorn 4.025
** Gross-Grünhorn 4.044

* Valais (estaya del Mischabel):
** Lagginhorn 4.010
** Weissmies 4.023
** Lenzspitze 4.294
** Nadelhorn 4.327
** Hohberghorn 4.219
** Durrenhorn 4.035
** Dom 4.545
** Taschhorn 4.490

* Valais (zona de Saas):
** Alphubel 4.206
** Allalinhorn 4.027
** Rimpfischhorn 4.199
** Strahlhorn 4.190

* Valais (macizu del Monte Rosa):
** Nordend 4.609
** Dufourspitze 4.634
** Grenzpifel 4.618
** Zumsteinspitze 4.563
** Signalkuppe 4.556 (denomáu tamién Punta Gnifetti)
** Parrotspitze 4.436
** Ludwigshöhe 4.341
** Schwarzhorn 4.322 (denomáu tamién Corno Mero)
** Balmenhorn 4.167
** Pirámide Vincent 4.215
** Punta Giordani 4.046

* Valais (valle de Zinal):
** Bischorn 4.153
** Weisshorn 4.505
** Zinalrothorn 4.221 (denomáu tamién Pirámide de Zinal)
** Obergabelhorn 4.063
** Dent Blanche 4.356

* Valais central:
** Liskamm 4.527
** Naso 4.220
** Felikhorn 4.174
** Cástor 4.228
** Pólux 4.092
** Breithorn 4.165
** Roccia Nera 4.075
** Cervino 4.478 (denomáu tamién Matterhorn)
** Dent d'Herens 4.171

* Valais occidental:
** Combin de Tsesseta 4.141
** Grand Combin 4.314
** Combin de Valsorey 4.184

* Macizo del Mont Blanc
** Aiguille Verte 4.122
** Grande Rocheuse 4.102
** Aiguille du Jardin 4.035
** Les Droites 4.000
** Les Grandes Jorasses 4.208
** Pointe Whymper 4.184
** Aiguille de Rochefort 4.001
** Dome de Rochefort 4.015
** Dent du Géant 4.013
** Mont Blanco du Tacul 4.248
** Mont Maudit 4.465
** Mont Blanc 4.807
** Aiguille de Bionnassay 4.052
** Mont Brouillard 4.053
** Aiguille Blanche 4.112

* Alpes de Graies
** Gran Paradiso 4.061

* Macizo de los Ecrins
** La Barra de los Ecrins 4.101

## Referencies

## Enllaces esternos

* Web d'información turística nos Alpes 
* Semeyes de les Aguyes Roxes 
* 360° Panorames