Paul Giamatti

**Paul Edward Giamatti**  ye un actor y comediante d'Estaos Xuníos. Empezó la so carrera como actor secundariu mientres los años 1990 en producciones como *[[Private Parts]]*, *[[The Truman Show]]*, *[[Saving Private Ryan]]*, *[[The Negotiator]]* y *[[Man on the Moon]]*, enantes de consiguir papeles como protagonista mientres los años 2000 en películes como *[[American Splendor (película)|American Splendor]]*, *[[Sideways]]*, *[[Cinderella Man]]*, *[[John Adams (miniserie)|John Adams]]* y *[[Cold Souls]]*. Mientres la so carrera foi nomáu a un Óscar y ganó dos Globos d'Oru.

## Primeros años
Giamatti nació en New Haven, Connecticut. Ye fíu d'Angelo Barlett Giamatti, profesor de la Universidá de Yale, que más tarde foi rector de la universidá y comisariu de la *Major Ligue* de Béisbol. La so madre, Toni Marilyn (Smith; apellíu de soltera), yera ama de casa y profesora d'inglés, primeramente tamién actuara. La so madre yera d'ascendencia irlandesa; y el so güelu paternu, Valentine Giamatti, yera d'ascendencia italiana, con ancestros de Telese Terme; y la so güela paterna, Mary Claybaugh Walton, yera d'una familia de Nueva Inglaterra.

Giamatti ye'l menor de tres hermanos. El so hermanu, Marcus, tamién ye actor, y la so hermana, Elena, ye diseñadora de xoyes. Asistió a la primaria *Foote School* y graduóse en *Choate Rosemary Hall* en 1985. Depués asistió a la Universidá Yale, onde formó parte de la sociedá secreta "Skull & Bones", y estudió actuación xunto colos actores Ron Livingston y Edward Norton, que tamién estudiaben en Yale. En 1989 graduóse en Yale con un títulu en filoloxía inglesa. Más tarde consiguió un grau del *Yale School of Drama*, onde estudió actuación con Earle R. Gister. Trabayó en delles producciones teatrales (incluyendo en Broadway) enantes d'apaecer en televisión y cine a principios de 1990.

## Carrera cinematográfica
Enantes d'empezar la so carrera como actor de cine, Giamatti actuó en numberoses representaciones teatrales, ente elles, dalgunes en Broadway. Coles mesmes interpretó pequeños papeles en televisión y nel cine a principios de los años 1990 (camareru en *[[My Best Friend's Wedding]]*).

El primer papel de relevancia algamólu na película *Private Parts*. De siguío, mientres l'añu 1998, tamién como actor secundariu, apaeció en *[[The Truman Show]]*, *[[Saving Private Ryan]]* y *[[The Negotiator]]*. En 1999 apaeció en *[[Man on the Moon]]*. 
Giamatti siguió actuando en superproducciones como *[[Big Momma's House]]* (2000) y nel remake *[[Planet of the Apes (película de 2001)|Planet of the Apes]]* (2001), amás de coprotagonizar *[[Big Fat Liar]]* (2002) y Paycheck (2003). Tamién participó n'otru tipu de proyeutos, como na cinta *[[Sideways]]* (2004) y *[[American Splendor (película)|American Splendor]]* (2003).

En 2006 protagonizó la película de M. Night Shyamalan *[[Lady in the Water]]*, y participó na película d'animación *[[The Ant Bully]]*, amás d'actuar en *[[L'Illusionniste]]*, xunto a Edward Norton. Tamién interpretó al antagonista de *[[Shoot 'Em Up]]* (2007), xunto a Clive Owen y Monica Bellucci. En 2011 apaeció en *[[The Hangover Part II]]*, nel papel de Kingsley.

Giamatti comentó que davezu interpreta a personaxes xudíos, pero que casi nunca-y ufierten personaxes ítaloestauxunidenses.

En 2013 participó nel capítulu especial de Navidá de la serie Downton Abbey, nel papel de *Harold Levinson*, fíu del personaxe interpretáu por Shirley MacLain, Martha Levinson.

En 2014 interpretó al antagonista Rhino en The Amazing Spider-Man 2.

## Vida privada
En 1997 Giamatti casóse con Elizabeth Cohen, cola que vive en Brooklyn, Nueva York. Tienen un fíu, Samuel Paul (nacíu en 2001), que foi criáu como xudíu, la relixón de la so madre. Giamatti ye atéu.

## Filmografía

## Premios y nomamientos
### [[Premios Óscar|Óscar]]

### [[Premios Globu d'Oru|Globu d'Oru]]

### [[Premios del Sindicatu d'Actores]]

### [[Independent Spirit Awards]]

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* 
* 
* Artículu sobre Giamatti en ''The Guardian'' (2009) (n'inglés)
* Ficha de Giamatti en ''El Criticón'' (en castellán)