Enrique II d'Inglaterra

**Enrique II Plantagenet** (5 de marzu de 1133; Le Mans, Francia - 6 de xunetu de 1189; Chinon, Francia), Rei d'Inglaterra, Duque de Normandía y Aquitania y Conde d'Anjou.

Fíu primoxénitu de Godofredo V d'Anjou y de la so esposa Matilde d'Inglaterra, foi'l primer rei de la dinastía Plantagenet.

## Biografía

### Posesiones y conquistes territoriales: enemigos estranxeros y aliaos

Antes de la so llegada al tronu yá controlaba Normandía y Anjou na Europa Continental por heriedu paternu y Aquitania, Guyena y Gascuña al traviés del so matrimoniu con Leonor d'Aquitania el 18 de mayu de 1152, lo que lo convertía nel monarca más poderosu de la so dómina, anque tuviera que rindir vasallaxe polos ducaos al rei Lluis VII de Francia, ex-home de Leonor, con un imperiu (*l'[[Imperiu Angevino]]*) que s'estendía dende'l Fiordu de Solway cuasi hasta'l Mediterraneu y dende el ríu Somme hasta los Pirineos. Yá siendo rei, incorporó Irlanda a los sos vastos dominios. Tamién caltuvo comunicaciones actives col Emperador Bizantín Manuel I Comneno.

### Vida enantes de la so ascensión al tronu
Nació'l 5 de marzu de 1133 en Le Mans fíu de la Emperatriz Matilda y el so segundu maríu Godofredo V d'Anjou. Crióse en Anjou y visitó Inglaterra en 1149 p'ayudar a la so madre a apostar el so derechu al tronu d'Inglaterra.

Casóse con Leonor d'Aquitania el 18 de mayu de 1152, pero ente mayu y agostu batalló col ex-home de Leonor, Lluis VII de Francia y los sos aliaos. N'agostu entainar a volver al llau d'ella y pasaron dellos meses xuntos. Alredor de fines de payares de 1152, ellos dixebráronse: Enrique foi a pasar unes selmanes cola so madre y depués saleó per Inglaterra, retornando'l 6 de xineru de 1153. Dellos historiadores creen que'l so primer fíu, Guillermo, conde de Poitiers, nació l'añu 1153. La socesión d'Enrique foi establecida pol Tratáu de Wallingford en 1153, depués de desafiar a les fuercies d'Esteban nel Castiellu de Wallingford. Entós alcordóse qu'Enrique sería nomáu rei d'Inglaterra a la muerte d'Esteban.

### Reforma civil y llegal: la llucha colos barones
Mientres el reináu d'Esteban I d'Inglaterra, los barones habíen subvertido l'estáu de les coses pa socavar el control del monarca sobre'l dominiu. Enrique II vio como primer xera'l revertir esta situación pa llograr el poder. Por casu, Enrique baltó los castiellos que los barones construyeren ensin autorización mientres el reináu d'Esteban y para 1159, l'escuage, un impuestu pagu polos vasallos en llugar del serviciu militar, volvióse la carauterística central del sistema militar real. Ameyoróse'l rexistru d'esti impuestu pa faelo más eficiente.

Enrique II estableció cortes en delles partes d'Inglaterra y foi'l primeru n'instituyir la práutica real d'otorgar a los maxistraos el poder de tomar decisiones llegales sobre un ampliu rangu de materies civiles en nome de la Corona. Mientres el so reináu, producióse'l primer testu llegal escritu que sienta les bases de lo que güei ye la Llei Común, n'inglés «Common Law».

Por aciu la Corte Criminal de Clarendon (1166), el xuiciu con xuráu convertir en norma. Dende la Conquista Normanda, los xuicios con xuráu fueren reemplazaos pola ordalía o Xuiciu de Dios y el duelu xudicial», que nun foi abolíu de la llei inglesa hasta l'añu 1819.

L'aseguramientu de xusticia y de los derechos territoriales foi reforzáu darréu pola Corte Criminal de Northampton en 1176, basada nos alcuerdos tomaos primeramente en Clarendon. Esta reforma ye una de les mayores contribuciones d'Enrique II a la hestoria social d'Inglaterra.

### Problemes con Irlanda

Pocu dempués de la so coronación, Enrique II unvió una embaxada al recién electu Papa Adriano IV. El grupu de clérigos lideráu pol obispu Arnoldo de Lisieux, solicitó al Papa un privilexu qu'autorizara a Enrique II pa invadir Irlanda.

La mayoría de los historiadores coinciden en qu'esta foi la bulda papal *[[Laudabiliter]]*. W.L. Warren asegura qu'Enrique II actuó so la influencia d'una Intriga de Canterbury». L'arzobispu Teobaldo de Bec, Juan de Salisbury y otros clérigos de Canterbury deseyaben imponer la so supremacía xerárquica sobre l'apocayá creada estructura diocesana irlandesa. Otros historiadores argumentaron qu'Enrique II deseyaba asegurar el dominiu d'Irlanda pal so hermanu menor Guillermo.

Al poco tiempu, los asuntos continentales distraxeron a Enrique II, Guillermo morrió y los ingleses inoraron Irlanda. Nun foi hasta l'añu 1166 que la tema volvió salir a la lluz. Esi añu, Dermot MacMurrough, siendo desaposiáu del so reinu en Leinster, siguió a Enrique a Aquitania. Pidió-y al rei inglés que lu ayudar a retomar el control, a lo cual Enrique II aportó, dexándo-y axuntar soldaos d'ente los sos vasallos normandos. El más prominente d'éstos foi un normandu galés, Ricardo de Clare, 2º. Conde de Pembroke, moteyáu «Arcofuerte». Como prueba de la so llealtá, Dermot ufiertó al conde Ricardo a la so fía Eva en matrimoniu y facer herederu del reinu.

Los normandos restauraron rápido'l poder de los sos dominios orixinales a Dermot ya inclusive xugaron cola idea de desafiar el títulu d'Ard Ri, o Gran Rei d'Irlanda. Sicasí, en 1171, Enrique II llegó de Francia pa faer valir los sos derechos territoriales. Tolos normandos, xunto con munchos príncipes irlandeses, emprestaron xuramentu de llealtá a Enrique II y él foi por 6 meses. Nunca volvió, pero darréu nomó al so fíu menor, el futuru rei Xuan I d'Inglaterra, Señor d'Irlanda.

### La llucha cola ilesia y Thomas Becket
De resultes de los cambeos nel sistema llegal, el poder de la corte eclesiástica escayó. Naturalmente, la ilesia oponer a ello, teniendo como'l so voceru más vehemente a Thomas Becket, el Arzobispu de Canterbury, enantes amigu cercanu d'Enrique II y el so Canciller.

El conflictu con Becket efeutivamente empezó con una disputa sobre si les cortes seculares xulgaríen a los clérigos que cometieren ofienses seculares. Enrique II intentó apoderar a Becket y a los sos colegues de la ilesia faciéndolos xurar obediencia a les aduanes del reinu», pero surdió un discutiniu alrodiu de cuálos yeren estes aduanes y la ilesia negar a vencer. Depués d'un encaloráu discutiniu na corte d'Enrique II, Becket dexó Inglaterra en 1164 y foi a Francia a solicitar personalmente'l sofitu del rei Lluis VII de Francia y del Papa Alejandro III, quien s'atopaba exiliáu en Francia debíu al desalcuerdu nel colexu de cardenales. Por cuenta de la so propia posición precaria, Alejandro III caltúvose neutral, anque Becket permaneció nel exiliu so la proteición de Lluis VII y del Papa Alejandro III aproximao hasta l'añu 1170. Depués de la reconciliación ente Enrique II y Becket en Normandía l'añu 1170, ésti volvió a Inglaterra. Nuevamente confrontó a Enrique II, esta vegada sobre la coronación del Príncipe Enrique. Les pallabres más citaes y anque probablemente apócrifes d'Enrique II al traviés de los sieglos fueron: «¿Naide va llibrame d'esti cura caciplador?» Anque los violentos alegatos d'Enrique II contra Becket al traviés de los años fueron bien documentaos, esta vegada cuatro de los sos caballeros tomaron les pallabres del so rei en forma lliteral y viaxaron darréu a Inglaterra, onde asesinaron a Becket na Catedral de Canterbury el 29 d'avientu de 1170.

Esti fechu provocó la escomunión d'Enrique II, que llogró la so rehabilitación gracies a los esfuercios de Roberto de Torigny, abá de Mont-Saint-Michel, y en menor midida de Ricardo de Dover, el socesor de Becket. Como parte de la so penitencia pola muerte de Becket, Enrique II tuvo de faer una pelegrinación vistíu con un sacu a la tumba de Becket y aportar a unviar dineru a los estaos cruzaos en Palestina, que sería guardáu polos caballeros hospitalarios o los caballeros templarios hasta la llegada d'Enrique II pa faer usu d'él en pelegrinaciones o cruzaes. Darréu, el 21 de mayu de 1172, foi azotáu en públicu, desnudu, ante la puerta de la catedral d'Avranches, que yera la capital de Normandía . Enrique II retardó la so cruzada dellos años y finalmente nunca la llevó a cabu, a pesar d'una visita que-y fixo'l patriarca Heraclio de Xerusalén en 1184 ufiertándo-y la corona del reinu de Xerusalén. L'añu 1188, impunxo'l diezmu saladino» pa pagar una nueva cruzada, el clérigu Geraldo de Gales suxirió que la so muerte foi un castigu divín pola imposición del diezmu, instituyíu pa recoyer fondos pa una cruzada pa recapturar Xerusalén, que pasó a manes de Saladín en 1187.

## Descendencia

### Llexítima
Casar na catedral de Saint-Pierre, na ciudá de Burdeos, el 18 de mayu de 1152, con Leonor d'Aquitania, duquesa d'Aquitania y Guyena y condesa de Gascuña, colo que se convertía nel monarca más poderosu de la so dómina, anque tuviera que rindir vasallaxe polos ducaos al rei Lluis VII de Francia, ex-home de Leonor.

D'esti matrimoniu nacieron 8 fíos:

* '''Guillermo''' (n. Normandía, 17.8.1153 - m. castiellu de Wallingford, Berkshire, IV.1156), conde de Poitiers.

* '''Enrique''' (n. palaciu de Bermondsey, Surrey 28.2.1155 - m. castiellu de Martel, Turena, Francia, 11.6.1183), duque de Normandía y conde d'Anjou, nomáu correxente del so padre en 1170.

* '''Matilde''' (n. castiellu de Windsor, Londres, VI.1156 - m. Brunswick, Alemaña, 28.6.1189), casada con Enrique'l Lleón, duque de Baviera, Saxonia y de Brunswick.

* '''Ricardo''' (n. palaciu Beaumont, Oxford, 8.9.1157 - m. de firíes recibíes mientres l'asediu a Châlus, Francia, 6.4.1199), socesor del so padre nel tronu, conocíu como *"Ricardo Corazón de Lleón"*.

* **[[Godofredo II de Bretaña|Godofredo]]** (n. Londres, 23.9.1158 - m. mientres un tornéu, París, 19.8.1186), conde d'Anjou y duque de Bretaña pol so matrimoniu.

* **[[Leonor de Plantagenet|Leonor]]** (n. castiellu de Domfront, Normandía, 13.10.1162 - m. monesteriu de Las Huelgas, Burgos, 31.10.1214), casada con Alfonsu VIII, rei de Castiella.

* **[[Juana d'Inglaterra, reina de Sicilia|Juana]]** (n. castiellu de Angers, Anjou, X.1165 - m. abadía de Fontevrault, 4.9.1199), casada primero con Guillermu II «el Bonu», rei de Sicilia, y depués con Raimundo VI, conde de Tolosa.

* **[[Xuan I d'Inglaterra|Juan]]** (n. palaciu Beaumont, Oxford, 24.12.1166 - m. castiellu de Newark, Nottinghamshire, 18.10.1216), socesor del so hermanu Ricardo nel tronu, conocíu como *"Juan Ensin Tierra"*.

El primer fíu d'Enrique II, Guillermo, conde de Poitiers morrió siendo neñu. En 1170, el fíu d'Enrique y Leonor de 15 años, Enrique, foi coronáu rei (otra razón pa la rotura con Thomas Becket, que consintieron los otros obispos mientres el so exiliu), pero nunca llegó a reinar y nun figura na llista de monarques d'Inglaterra. Conocióse-y como Enrique'l Mozu, pa estremalo del so sobrín Enrique III d'Inglaterra.

L'historiador John Speed, na so obra del añu 1611 Historia de Gran Bretaña (*History of Great Britain*), menta la posibilidá de que al fíu que morrió siendo neñu lo llamaren Felipe. Les fontes qu'él cita yá nun esisten y en nengún otru trabayu faise referencia a la so nacencia.

Los esfuercios d'Enrique II de tomar el control de les tierres de Leonor (y del so herederu Ricardo) llevaron a confrontaciones ente Enrique per un sitiu y la so muyer y fíos llexítimos pol otru.

### Illexítima
El bultable romance d'Enrique II con Rosamunda Clifford, la «bella Rosamunda» de la lleenda, empezó en 1165 mientres una de les sos campañes en Gales y siguió hasta la muerte d'ella en 1176. Sicasí, nun foi hasta 1174, alredor de la fecha de la so rotura con Leonor, qu'Enrique II reconoció a Rosamunda como'l so amante. Cuasi simultáneamente, empezó a axustar l'anulación del so matrimoniu pa casase con Adela de Francia, condesa de Vexin, fía del Rei Lluis VII de Francia y yá comprometida col fíu d'Enrique II, Ricardo. El romance con Adela siguió dellos años y, a diferencia de Rosamunda Clifford, Adela alegó dar a lluz un fíu illexítimu del rei.

Enrique tamién tuvo dellos fíos illexítimos con otres muyeres y Leonor tuvo a dellos d'esos neños criándose na guardería real colos sos propios fíos. Dalgunos convirtiéronse en miembros de la familia na so adultez, ente ellos taba Guillermo de Longespee, conde de Salisbury, que la so madre foi Día, Condesa de Norfolk; Godofredo, Arzobispu de York, fíu de Ykenai; Morgan, obispu de Durham; y Matilda, Abadesa de Barking.

### Crisis de socesión
Los intentos d'Enrique II d'estremar los sos títulos ente los sos fíos, pero caltener el poder acomuñáu a ellos, provocó que trataren de tomar el control de les tierres que los asignaren (Revuelta de 1173-1174), lo que yera una traición a los güeyos d'Enrique II. Geraldo de Gales reporta que cuando'l rei Enrique dio-y el besu de la paz al so fíu Ricardo, díxo-y selemente, «*Que'l Señor nunca dexe que yo muerra hasta que me vengara de ti*».

Cuando los fíos llexítimos d'Enrique II volver contra él, teníen el sofitu de Lluis VII de Francia.

Enrique'l Mozu morrió en 1183 y depués de la so muerte hubo una llucha de poder ente los trés fíos restantes. Enrique quería que Juan fuera'l so socesor al tronu, siempres lo quixera más qu'a los sos otros fíos, pero Leonor favorecía a Ricardo. Godofredo intentó superponerse a Juan y Ricardo, pero nun tuvo ésitu.

En 1186, un caballu entartalló hasta la muerte a Godofredo II, duque de Bretaña (1158-1186).

El tercer fíu d'Enrique II, Ricardo Corazón de Lleón (1157-1199) cola ayuda de Felipe Augusto de Francia atacó y ganó al so padre'l 4 de xunetu de 1189.

Enrique II morrió nel castiellu de Chinon el 6 de xunetu de 1189 y xaz na Abadía de Fontevrault, cerca de Chinon y Saumur na Rexón d'Anjou, anguaño Francia.

El fíu illexítimu d'Enrique II, Godofredo, arzobispu de York tuvo con él tol tiempu y foi l'únicu de los sos fíos n'asistir al so llechu de muerte. Les sos últimes pallabres, según Geraldo de Gales, fueron «*Cayó la vergüenza sobre esti rei derrotáu*».

Ricardu I d'Inglaterra, Ricardo Corazón de Lleón, convertir nel rei d'Inglaterra, desafortunadamente pa Enrique II que siempres quixera que'l so fíu meyor, Juan, asocediéra-y. Lo cual asocedió a la muerte de Ricardo l'añu 1199, superando los reclamos de los fíos de Godofredo duque de Bretaña, Arturo I duque de Bretaña y Leonor de Bretaña.

## Referencies na cultura popular

### Películes
El cine produció dos películes de la vida d'Enrique II d'Inglaterra:
* *[[El lleón pel hibiernu]]* (*The lion in winter*): amuesa les tensiones familiares pola designación del herederu.
* *[[Becket (película)|Becket]]*: el so argumentu ye l'enfrentamientu d'Enrique II con Tomás Becket.

## Enllaces esternos

## Referencies