Genicera

**Genicera** ye una llocalidá d'España asitiada al este del conceyu de Cármenes próximu al pueblu de Lavandera, faciendo frontera colos conceyos de Valdelugueros y Valdepiélago, dientru del arciprestalgu de la Mediana y los Argüellos y de la mancomunidad de la Montaña Central, provincia de Lleón, comunidá autónoma de Castiella y Lleón.

Tien una población de .

## Toponimia
De los más antiguos testimonios d'esti pueblu, el más básicu demuestra que'l so nome orixinal escribíase cumo *Genizera*; visible nel so escudu, dau a que nun había unas regles fixes de gramática; anque les normes llingüístiques de la rexón, na que predominaba la llengua llionesa indiquen que pudo ser Yenizera, dau'l nome polos romanos. L'orixe del nome tien dos variantes: la primera la cual diz que'l nome provién del arbustu de la yenista y la segunda afirma qu'esti provién de la *[[gentiana lutea]]*, dambes plantes bien presentes nesti entornu.

## Símbolos

## Historia
El pueblu llionés de **Genicera** nun tien una datación exacta de la dómina na que foi asitiada la sua premera población humana. A pesar d'esto, tien una amplia llista d'esculturas y edificaciones de diversos periodos y dómines:

#### Periodu celta y edá antígua

Bien pouco ou cuasi na conozse d'esti pueblu durante esta dómina, pero hai un oxetu bien antiguu del que se tien constancia rellacionáu colos asentamientos qu'hubo enantes de la chegada de los romanos. Ye una piedra grande y llisa so'l campusantu venceyada colas costumes celtas pal ritu de los entierros, conocida no pueblu y nas llocalidaes circundantes cumo *lábana*, pallabra heredada del asturllionés.
Hasta hai bien poco, manteníanse en pie tres pontes (nun de gran tamañu) d'orixe romanu. Estos facilitaban el paso del ganáu a traviés de los ríos qu'atravesaban el pueblu. El más conocidu ye'l ponte'l Margal que xunto con outros dous, foi derruidu pala pavimentación de las calellas del pueblu.

#### Edá Media

La sua igresia esta construyida con un estilu románicu y nella, caltiénense unas pinturas d'esta mesma dómina tres el retablu, tapás de blancu mientres l'últimu arreglu fai poucos años.

D'esta dómina créese que foi construyíu'l monacato no que na so biblioteca custodiábanse llibros escritos en llatín, un via crucis y un cristu románicu de plata, que duraron hasta la guerra civil, onde fueron quemaos y el cristu escaláu. L'únicu elementu orixinal calteníu ye un escudu heráldicu nel que se representan dellas cases y apellíos. Primeramente este taba na fachada de la casa pero foi camudáu al so interior. Güei la casa pertenez a una familia del pueblu y tres l'últimu arreglu nel interior de esta, perdióu la sua estructura orixinal. A pesar d'eillo, muchos de los murios que componían el claustru fueron derruidos col pasu de los años al nun recibir nengún tipu de caltenimientu.

No patiu d'esti, atopábase unu de los trés torrexones defensivos curiando al pueblu, tiraos tamién na guerra civil, similares al torreon que s'atopa nel pueblu de La Vecilla.

#### Edá moderna
Durante los siegros XVI/XVII cola puxanza de los conceyos fixeron el cántaru de madera y la caceta de plata de los *xueces de* *[[Argüeyos|Los Argüellos]]*, güei elementos d'arguyu del pueblu presentes no so escudu. A pesar d'esto, esiste una incógnita la cual apunta a que'l cántaru pertenecióu a los celtas doblando entós la sua edá, anque se suel refugar esta opción debíu al gran bon estáu no que s'alcuentrara ensin restaurase nin calteníu nunas óptimas condiciones, magar que delles instituciones lu afirmar, ensin echase la prueba del carbonu 14.

Más tarde cola chegada del barrocu talláronse trés de las estatuas más antigüas presentes na sua igresia: el santísimu Cristu de la paz, la inmaculada concepción y Tomás l'Apóstol; esti postreru perteneciente a la escuela de Juan de Juni guardando un gran valor artísticu dientru del pueblu.

#### Edá contemporánea

D'antiguo, la escuela del pueblu asitiábase xunto al campusantu. Esta, sirvióu cumo llar a muitos vecinos del pueblu mientras la guerra civil tres quemase la mayoría de las casas; Genicera foi un pueblu bien afeutáu pola guerra, taramiáu polas llamas, inclusive dellos vecinos chegaron a testificar que foi "el fin del mundu". A día de güei, la escuela s'atopa  n'outra zona del pueblu, no chamáu teleclub, no cual ye onde s'axunta la xente pa celebrar conceyos, por causa de qu'en 1977 cerrárase defititivamente cumo escuela.

Sobro los años 1960, l'arcipreste de la zona, conocíu cumo Jesús Manuel Santos, desaposió a la igresia de muitas de las suas reliquias históriques: 
parte del retablu, la estructura que componía'l coru, dellos cuadros ya intentóu chevase las pinturas romániquas, deixándolas en mala traza, confiesan los vecinos del pueblu.

De las construcciones más recién, contémplense'l parque y l'arreglu del teleclub, tres fuentes en diverses partes del pueblu, los dos últimas so la presidencia actual, el remocicáu de la escuela y el cementáu nunu de los caminos llaterales que da accesu a la igresia, so esta mesma presidencia y el remocicáu de la nueva bolera per parte d'unu de los vecinos.

### Pueblos xuntaos

#### Casares

Los Casares yera un pueblu próximu a Genicera el cual créyese que finóu no siegru XIX polo que dicen que foi una peste. Tres la peste solo quedóu una muyer la cual tomóu tolas suas pertenencias y posesiones y dirixóuse a Genicera. A la sua muerte, tolas tierras del pueblu de los Casares, heredóulas Genicera xuntándose a las suas tierras comunales.

Otra de las teorías que cuentan las xentes del pueblu vecín de Valverde del Curueño, diz que la muyer dirixíase a esti pueblu pero qu'unos arrieros, que diban en direición contraria, escontra Genicera, ufiertioronse a chevala hasta eillí. Asina que, con parada en Genicera, acabóu dexando las tierras.

#### San Esteban d'Ubierzo

Esti pueblu foi de suma importancia durante la edá media porque durante la creación de los conceyos, nesti casu el de los Argüellos, foi'l llugar no que celebrábase en Gran Conceyu del Arbóriu, nome antiguu d'esta comarca.

Dizse que xunto al pueblu de Casares, había una ermita dedicada a San Esteban, pero qu'esta nun pertenecía a los Casares, si non que yera parte d'un antiguu pueblu qu'antes finóu (desconozse la fecha) que recibía'l nome de San Esteban d'Ubierzo, dando nome a la collada d'Ubierzo . 

Cúentase que nos restos que quedaban d'esta ermita, s'alcotróu un cáliz que "supuestamente" foi cheváu al muséu arqueolóxicu d'Asturies, y el campanil, que foi treslladáu a la igresia del pueblu de Genicera que más tarde,el cura chevóuselu a paradoriu desconocíu".

### Demografía

#### Persones destacaes

## Xeografía

Genicera atópase nel llamáu Vallico; valle que trema los pueblos de Valderdín, Pedrosa, Llavandera, Genicera y los sumíos pueblos de Casares y San Esteban d'Ubierzo; toudos estos dientru de la reserva de la biosfera de Los Argüellos.

El territoriu brutu de Genicera dispón d'un total de 11,21 km² a pesar de que'l pueblu tien un territoriu netu de 59,91 m².

De los terrenos esternos al nucleu de población,el más conocíu ye la collada de Ubierzo equivocadamente chamada cumo collada de Valdeteja, onde d'antiguo s'atopaba'l pueblu de los Casares. De las zonas estremeres a esta, atópense los territorios del puertu de Sancenas y Fonfría.

Nos terrenos de Sancenas atópense los llamaos trés moyones de Sancenas qu'estremen los conceyos de Cármenes, Valdelugueros y Valdepiélago, nesti casu, un moyón en cada conceyu.

### Hidrografía
D'esti pueblu nacen los ríos de la Palera, Gorguera y Fesusán; que desagüen el ríu Valverdín, outro de los ríos que naz en terrén ginato. Nacen tamién los regueros del Truébano y de las Raneras y pertenecen a los sous terrenos las fontes de Sancenas, bien próxima a los moyones, Fucheros,Fejabudo, Arganosa y Doña María, esta úmtima desagua no ríu Curueño.

## Referencies

## Enllaces esternos