open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Peter Pan

**Peter Pan** ye'l nome del personaxe ficticiu creáu pol escritor escocés James Matthew Barrie pa una obra de teatru que se representó en Londres el 27 d'avientu de 1904.

Según el cuentu de Barrie, Peter ye un guaḥe pequeñu que nun quier medrar y que vive xunto a un grupu formáu por neños de la mesma edá qu'elli, y que se llamen los "Guaḥes Perdíos", nel País de Nuncamás, una islla onde s'atopen tanto pirates, mandaos pol Capitán Ganchufierro, como fades y serenes, y onde Peter Pan vive abondes aventures fantástiques demientres tol tiempu.

## Inspiración del personaxe
J.M. Barrie creó al personaxe de *Peter Pan* n'histories que contaba a los fíos de la so amiga Sylvia Llewelyn Davies, cola que tuviera una rellación mui especial.

El nome del personaxe tuvo'l so aniciu a partir de dos términos estremaos:
*Del nome del fíu menor de Sylvia, llamáu **Peter** Llewelyn Davies.
*Del nome del dios griegu de la viesca, **[[Pan (mitoloxía)|Pan]]**.

Tamién se mentó que la inspiración direuta pal personax foi l'hermanu mayor de Barrie, llamáu David, que morrió a la edá de 13 años nun accidente y esto afectó fondamente a la so madre. Según Andrew Birkin (autor de *"J. M. Barrie and the Lost Boys"*), la muerte de David foi una catástrofe difícil d'asumir y de la qu'ella nunca se recuperó.

Na adautación fílmica *Finding Neverland* (*Guetando'l País de Nuncamás*) ye posible analizar de forma curtia y sintetizada la manera argumental na que l'autor -interpretáu por Johnny Depp-, concluyó na realización del personaxe al traviés de la so rellación sentimental cola familia de Sylvia Llewelyn Davies -interpretada por Kate Winslet -. 

Barrie escribió tres obres en total sobro Peter:

***Peter Pan in Kensington Gardens** (*Peter Pan nos Xardinos de Kensington*)
***The Boy Who Wouldn't Grow Up** (*El neñu que nun quería medrar*)
***Peter Pan and Wendy** (*Peter Pan y Wendy*; na traducción al asturianu, simplemente *Peter Pan*)

## Referencies

## Enllaces esternos
Francisco Grande Covián

**Francisco Grande Covián**  foi un médicu y científicu asturianu.

## Biografía
Fíu del médicu Emilio Grande Bueno qu'exercía en Colunga y de Esperanza Covián. Con nueve años d'edá treslládase a Uviéu por problemes llaborales del so pá y ye onde entama a estudiar el bachilleratu. Al finalu, treslládase a Madrid pa estudiar medicina. Nesti tiempu afáyase na Residencia d'Estudiantes coincidiendo cola dómina dorada d'esti organismu. Dempués de graduase na facultá de medicina en 1931 entama a trabayar col tamién asturianu Severo Ochoa nel llaboratoriu de fisioloxía de Juan Negrín. Demientres esti tiempu realiza dellos viaxes per Europa colos cualos algama a ampliar la so formación académica al rellacionase con importantes personaxes tanto de la ciencia como de la investigación europea. Al entamar la guerra civil española sigui de maestru en Valencia onde crea l'Institutu d'Alimentación de Valencia nel que ye sodireutor. Nestos años de la guerra civil española, y debío a la so rellación de los años d'especialidá col médicu Juan Negrín, debe agospiase n'Uviéu hasta la fin de la contienda. Nesi añu de 1939 treslládase darréu a Madrid y entama desarrollando el so llabor dientro del Institutu Ibys trabayando na preparación de vitamines. Dende l'añu 1940 entama a investigar dientro del centru del Institutu d'Investigaciones "*Jiménez Díaz*" de Madrid. Demientres estos años dedícase al estudiu de la bioquímica del sistema nerviosu faciendo numberosos viaxes a Inglaterra. Na década de los años cincuenta entama a trabayar nos Estaos Xuníos algamando una perbona carrera que se desarrolla dende 1953 hasta 1975 na universidá de Minnesota. Demientres esti tiempu fai trabayos de gran calidá sobre nutrición pal exércitu norteamericanu; tamién fai estudios sobre los efeutos de los componentes de la dieta sobre los llípidos del plasma, sobre los factores hormonales que regulen el metabolismu de les grases, rellación ente texíu adiposu y termorregulación, efeutos fisiolóxicos de la fame o la gordura nes persones.

Torna a España namás finar el réxime franquista y afáyase de nuevu en Zaragoza, onde nos años cincuenta enantes del so viaxe a los Estaos Xuníos algamó per aciu d'oposición una cátedra de fisioloxía na facultá de medicina de la Universidá de Zaragoza. Nesti regresu ocupa la cátedra de Bioquímica y Bioloxía molecular del departamentu de Bioquímica y Bioloxía molecular y celular de la Facultá de Ciencies de Zaragoza. En 1986 ye nomáu maestru eméritu de la mesma cátedra hasta l'añu del so fallecimientu en 1995.

Tando vivu publicó una estensa obra, con numberosos llibros y artículos, y ta consideráu como'l pá de la dietética asturiana.

Nel so honor diéron-y el nome al Hospital Grande Covián nel conceyu Parres.

Foi'l fundador y primer presidente de la Sociedá Española de Nutrición.

Foi nomáu Doctor Honoris Causa de la Universidá de Madrid.

Recibió la condecoración d'Alfonsu X el Sabiu.

Nel so honor inauguróse nel cursu 1985-86 l'Institutu Fco. Grande Covián asitiáu nel barriu "*Las Fuentes*" Zaragoza (Aragón).

## Referencies

## Enllaces esternos
Llei d'usu y promoción del bable/asturianu de 1998

La **Llei d'usu y promoción del asturianu/bable** de 1998 foi publicada'l 23 de marzu de 1999 y regula los derechos de los ciudadanos a utilizar l'asturianu y la obligación de l'alministración a facer qu'estos derechos se cumplan. El proyeutu de llei foi presentáu pol Partíu Asturianista y foi aprobáu pola Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies col sofitu del Gobiernu de Sergio Marqués y d'Izquierda Xunida, que foi quien introduxo na llei la terminoloxía referente al gallegoasturianu.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Testu completu de la llei d'usu y promoción del asturianu nel Boletín Oficial del Estáu
Xuventú Asturianista

**Xuventú Asturianista** ye la estaya moza del Partíu Asturianista. 

La Xuventú Asturianista comu´l Partíu Asturianista ye *"asturianista, interclásista y de progresu"* y quier caltener la personalidá histórica del Pueblu Asturianu (coles sos señes d´identidá), y camudar la sociedá asturiana faciendola más próspera y socialmente más xusta ensin cayer en populismu. Quie dicir que collabora pa esparder la ideoloxía asturianista, el conocimientu sobro la nuesa cultura cola Fundación Nueva Asturies y otres organizaciones culturales asturianas, y pa facer una sociedá meyor.

## Ver tamién
*Partíu Asturianista
*Unión Asturianista

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina oficial d´Unión Asturianista 
*Páxina oficial del Partíu Asturianista
Sablera de L'Espartal

Al oeste de la ría d'Avilés, en Castrillón, un arcu de sable de más de tres quilómetros y mediu de llonxitú, forma les sableres de Salinas (más occidental y urbanizada dafechu), **L'Espartal** (ún de los conxuntos de tombos más grandes de la rexón Cantábrica) y San Xuan (tamién protexida).
El sistema de tombos (dunes) alcanza de xemes un altor de más de 15 metros y una estensión d'un quilómetru dica l'interior, siendo frenaos éstos poles marismes del ríu Raíces, formando un paisaxe desérticu en comparanza colos montes verdes y el mar.

Pero nun sólo ye atrautivu dende'l puntu de vista paisaxísticu sinón dende l'ámbitu ecolóxicu; yá que nella tan plantes en peligru de desanicie, dende la espigadiella de mar dica'l carretón de sablera. Na fauna cabe dicir qu'ellí ta la mayor población de llagartesa d'Asturies xunto con Xagón (Gozón).

La construcción de la carretera que va dende Salinas hasta San Xuan, crucia'l campu de tombos; fayendo que, dende la so construcción, la fastera dunar que ta ente ésta y el ríu Raíces dexara de funcionar y nun tornara a formase dunes, colo cuál endagora, medren pinos y xiniestes, formando un paisaxe Mediterraneu (fíxose un área recreativa).

Una rede de pontes, barandielles, pasareles y siendes faen afayadiza la visita, complementada con paneles esplicativos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Sulpiciu

**Sulpiciu** yera un nome romanu.

* Serviu Sulpiciu P.f. Camarinu (Camerinu) Cornutu, cónsul nel 500 e.C.
* Q. Sulpiciu Camerinu Cornutu, cónsul nel 490 e.C.
* Ser. Sulpiciu Camerinu Cornutu, cónsul nel 461 e.C.
* Serviu Sulpiciu Q.f. Camerinu, cónsul *suffectus* (sustitutu) nos años 393 e.C. a 391 e.C.
* Serviu Sulpiciu Rufu, tribunu consular nos años 387 e.C., 381 e.C.(?), 376 e.C. y 374 e.C.
* C.Sulpiciu M.f. Peticu (dictador, destruyó a los Boii pola so estrataxema de xavelinos), 364 e.C., 361 e.C., 355 e.C., 353 e.C. y 351 e.C.
* Serviu Sulpiciu Camerinu Rufu, cónsul nel 345 e.C.
* C. Sulpiciu Ser.f. Longu, cónsul nos años 337 e.C., 323 e.C. y 314 e.C.
* P. Sulpiciu Ser.f. Saverriu, cónsul nel 304 e.C.
* P. Sulpiciu P.f. Saverriu, cónsul nel 279 e.C.
* C. Sulpiciu Q.f. Patérculu, cónsul nel 258 e.C.
* C. Sulpiciu C.f. Galu, cónsul nel 243 e.C.
* Publiu Sulpiciu Galba Máximu, cónsul nos años 211 e.C. y 200 e.C.
* C. Sulpiciu Galba, cónsul nel 166 e.C.
* Serviu Sulpiciu Galba, cónsul nel 144 e.C.
* Serviu Sulpiciu Galba, cónsul nel 108 e.C.
* Sulpicia, poeta, fía de S. Sulpiciu Rufu
* Sulpicia, poeta eloxada por Marcial
* Publiu Sulpiciu Rufu, tribunu nel 88 e.C.
* Serviu Sulpiciu Rufu, cónsul nel 51 e.C.
* Sulpiciu Blito, alitáu por Nepos
* Serviu Sulpiciu, mentáu por Horaciu como autor de poemes d'amor
* Publiu Sulpiciu Quiriniu, cónsul nel 12 e.C.
* Quintu Sulpiciu Camerinu, poeta y/o cónsul nel AD 9
* Gayu Sulpiciu Galba, cónsul nel AD 22
* Serviu Sulpiciu Galba (Galba), emperador de los años 68 al 69
* Sulpicia Lepidina, muyer del comandante de Vindolanda, recibió una carda de Claudia Severa aproximadamente nel AD 103
* Sulpiciu Apolinari, eruditu nun AD del Sieglu II
* Sex. Sulpiciu Tertulu, cónsul nel 158
* Sulpiciu Severu, escritor ca. nel 400

## Figures cristianes
* San Sulpiciu, santu español
* San Sulpitiu, nome de dellos santos

## Referencies

## Enllaces esternos
Società Sportiva Calcio Napoli

La **Società Sportiva Calcio Napoli** ye un club italianu de fútbol de la ciudá de Nápoles, fundaú'l 1 d'agostu del añu 1926. Xuega na Serie A italiana.

La so vistimienta ye camiseta azul y pantalón blancu, polo que se los conoz col nomatu de "azules".

Xueguen nel estadiu "Diego Armando Maradona", que tien capacidá pa 54.726 persones.

El so presidente actual ye Aurelio De Laurentiis y el so entrenador Antonio Conte.

## Palmarés
Nel historial futbolísticu cunta con:
* 4 lligues italianes: 1986/87, 1989/90, 2022/23, 2024/25
* 6 copes d'Italia: 1961/62, 1975/76, 1986/87, 2011/12, 2013/14, 2019/20
* 3 supercopes d'Italia: 1990, 2014, 2025
* 1 copa de la UEFA: 1989/90
* 1 copa de los Alpes: 1965/66
* 1 Anglo-Italian League Cup: 1976

## Xugadores importantes na historia del club

## Referencies

## Enllaces esternos
*     Páxina oficial del club
Nápoles

**Nápoles** (, napolitanu: *Napule*) ye una ciudá portuaria del sur d'Italia, na costa del mar Tirrenu. Ye la capital de la provincia col mesmu nome y tamién de la rexón Campania.

Ye la tercera ciudá italiana en tamañu, per detrás de Roma y Milán: tien una población de  mientres que nel so área metropolitana llega a les 3.697.440 persones (datos de 2006).

El so centru históricu ye consideráu Patrimoniu de la Humanidá pola UNESCO.

## Referencies

## Enllaces esternos
Asturianistes por Nava

**Asturianistes por Nava** foi un partíu políticu del conceyu asturianu de Nava. La marca *[[Asturianistes]]* provién d'una xebra del Partíu Asturianista en 1999 y vien usándose n'otros conceyos como Piloña (Asturianistes por Piloña), sicasí, nun se rexistró como tala hasta 2005. La so ideoloxía ye de calter asturianista, d'izquierda y ecoloxista. Nes eleiciones a conceyu de 2007 presentáronse como parte de la coalición eleutoral UNIDÁ, que pasaos los comicios constituiríase como federación de partíos col nome d'Unidá Nacionalista Asturiana. 

Nes últimes eleiciones municipales el partíu integróse na coalición Bloque por Asturies-UNA (BA-UNA). Asina, la so candidatura adaptó la denominación *Asturianistes por Nava: Compromisu por Asturies*. El partíu llogró meyorar los sos resultaos de convocatories anteriores llogrando un tercer conceyal. Anguaño forma parte de la federación de partíos Compromisu por Asturies cola marca *[[Asturianistes]]*, formalizada nun congresu añal del partíu en xunu de 2012, al envís d'espardela a otros conceyos d'Asturies.

## Representación institucional



PSOE
PP
APN
FAC
Total


**2003**
6
5
2
-
**13**


**2007**
7
4
2
-
**13**


**2011**
5
2
3
3
**13**




Conceyales d'Asturianistes por Nava:

*Emilio Ballesteros Baños

*Nisen Ángel Díaz Carazo

*María Belen Fernández García

## Referencies

## Enllaces

*www.asturianistes.org  Web oficial d'Asturianistes
Marcu Valeriu Messala Barbatu

**Marcu [[Valeriu]] Messala Barbatu Messalinu**  foi un cónsul de l'antiga Roma. Foi pa de la emperatriz romana Valeria Messalina.

Yera fíu de Marcu Valeriu Messala Messalinu y Claudia Marcela Menor. So pa ocupo'l cargu de cónsul por dos vegades. So güelu paternu foi'l famosu orador Marcu Valeriu Messala Corvinu. Sos güelos maternos yeren Gayu Claudiu Marcelu y Octavia Menor, hermana d'Augustu.

Messala Barbatu casóse con so media-prima Domitia Lepida nun llugar deconocíu. Del so casamientu resultó so fíu Marcu Valeriu Messala Corvinu, quien convirtióse en cónsul nel 58 e.C., y la futura emperatriz Valeria Messalina (20-48).

Messala Barbatu convirtióse en cónsul nel añu 20, anque ye poco lu que se conoz de la so vida. Una teoría de los historiadores modernos diz que morrió a entamos del 20 ó 21. La so única hermana foi la so media-hermana (de más edá qu'él) Claudia Pulcra, quien casó col políticu y xeneral romanu Publiu Quinctiliu Varu.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Una posible estatua de Messala Barbatu pue vese en http://www.indiana.edu/~c414rome/net_id/romesculp/sculpture/julioclaud/julio1.gif
Newton

:*El términu* **Newton** *pue referise a*:

* **[[Isaac Newton]]**, científicu, filósofu y matemáticu inglés, que describió la llei de la gravedá

* un **[[Newton (unidá)|newton]]** (N), unidá de fuercia nel Sistema Internacional d'Unidaes

## Referencies

## Enllaces esternos
Estación

*El términu *'Estación*' pue referise a:

* [[Estación del añu]], los periodos del [[añu]] nos que les condiciones climátiques imperantes se caltienen, nuna determinada rexón, dientro d'un ciertu rangu

* Una *Estación'' de tresporte:

** Estación d'autobús
** Estación ferroviaria

## Referencies

## Enllaces esternos
Saintes

**Saintes** ye un conceyu francés, asitiáu nel departamentu de Charente-Maritime y na rexón de Poitou-Charentes. Nel añu 1999 tenía 25.595 habitantes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Taenia

La ***Taenia***, davezu conocida como **solitaria**, **tenia** o **herpela**, ye'l xéneru d'un grupu de parásitos platelmintos de la clas Cestoda que faen dos menes de malures parasitaries, según seyan producíes pola so fase adulta o pola llarvaria. Denómase teniasis a la qu'asocede pola presencia de les sos formes adultes, cuando s'aloxen nel intestín del güéspede d'asetío, y cisticercosis o cenurosis a la prevocada poles sos lalrves, intermedies o xóvenes, al afeutar a los por sus formas larvales, intermedias o juveniles, al afectar a los güespedadores intermediarios nos sos texíos o muérganos internos.

Les 32 especies de *Taenia* reconocíes afeutan a dellos animales, pero namái *[[Taenia saginata|T. saginata]]* y *[[Taenia solium|T. solium]]* causen malures nel home.

## Morfoloxía
### Fase adulta

Na so forma adulta, como tou platelmintu, son *[[guxán|guxanos]]* aplanaos a lo ancho, como un cadarzu o cinta, ensin cavidá xeneral, recubiertos por una cadarma sincicial denomada tegumentu, a diferencia de la cutícula de los nematodos. El so llargor cimbla, según les especies, dende los 50 cm a más de **10** m.

Por ser cestodes, escarecen de tubu dixestivu, el so cuerpu ye segmentáu y son parásitos dixestivos de vertebraos ya invertebraos. Sexualmente, son hermafrodites, con poros xenitales irregularmente alternos en ca proglótide.

Del orde Cyclophyllidea obtienen los carauterísticos muérganos de fixación, denomaos chupones, cuatro (4) en total como parte de la porción cefálica del parásitu denomáu escólex, que tien tamién un rostelu que pue presentar una o delles fileres de gambos nes denomaes herpeles armaes, o nun tar presentes nes inermes. Estos muérganos, chupones y cambos o garfios, son los que-y dexen fixase a les paredes del intestín de la so víctima.

### Fase intermedia

La forma intermedia, mal denomada llarva, y denomada tamién como xuvenil o llarval, pue ser del tipu cisticercu o cenuru, tamién denomáu *multiceps*. El primeru ye una vesícula daqué pequeña, que contién nel so interior un solu escólex, el cenuru ye tamién una vesícula con conteníu llíquidu, pero de mayor tamaño y cola presencia de gran cantidá d'escólices.

Tan ensamaos d'una membrana duble, la esterna continua, y la interna que s'invaxina hacia l'interior pa formar los escólices.

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 550 e.C.

## Fechos
* Cartago conquista Sicilia, Cerdeña y Córcega.
* 559 e.C. — el Rei Cambises I muerre y ye asocedíu pol so fíu Ciru II el Grande.
* 558 e.C. — Hexesíes ye quitáu del cargu de maxistráu n'Atenes.
* 558 e.C. — L'estáu chinu de Xin derrota'l so rival, Qin en batalla.
* 556 e.C. — Peisístratu exíliase d'Atenes a Eubea.
* 556 e.C. — Labashi-Marduk asocede a Neriglisar como rei de Babilonia.
* 556 e.C./555 e.C. — Nabonidu asocede a Labashi-Marduk como rei de Babilonia.
* c. 550 e.C. — Termina la colonización de los griegos.
* 550 e.C. — Abdera ye destruyida polos tracios.
* 550 e.C. — Ciru II el Grande derroca a Astiages de los Medos, estableciendo l'Imperiu persa.
* c. 550 e.C. — Constrúise'l templu d'Hera I, Paestum (Italia).
* 550 e.C. - Buda Gautama funda'l Budismu nel norte de la India dempués d'algamar la iluminación tres seis años de práutica de penitencia y meditación.

## Xente significante
* 558 e.C. — Muerte de Solón, home d'estáu d'Atenes.
* c. 556 e.C. — Nacencia de Simónides de Ceos.
* 555 e.C. — Muerte d'Etesícoru, llíricu y poeta griegu.
* c. 551 e.C. — Muerte de Zoroastru, profeta iranín (dómina tradicional).
* 551 e.C. — Nacencia de Confuciu, filósofu (dómina tradicional).
* 550 e.C. — Nacencia d'Epicarmu, poeta griegu (muerte nel 460 e.C.).
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu VI e.C. ( Sieglu VII e.C. - Sieglu VI e.C. - Sieglu V e.C.)

## Referencies

## Enllaces esternos
Basílica de San Andrés de Mantua

La **basílica de San Andrés** ye una ilesia del Renacimientu en Mantua, Lombardía (Italia).

La ilesia entamó a construyise nel 1472, realizada pol arquiteutu Leon Battista Alberti, nel sitiu ocupáu enantes por un monesteriu benedictín. Ensin embargo, l'edificiu foi termináu 328 años dempués.

## Aspeutos artísticos
Tien planta de cruz con nave única, capielles nos llaterales y l'ábside yera planu al principiu pero llueu hebo una reinterpretación y añadiose faciéndolu semicircular.
 
Ye curiosa la ordenación interior, les capielles ábrense a la nave n'arcu de mediu puntu y l'espaciu que queda ábrense capielles más pequeñes con puerta adintelada, d'esa manera va creando un ritmu basáu nel arcu de trunfu, hai dos cais llaterales, la parte baxa da a les capielles, la intermedia pintura y la superior l'óculu, organizaes por pilastres d'orde corintiu. D'esa manera crease un ritmu de la ilesia trayendo el mundu clásicu, Alberti ye abondo purista.
 
Les cubiertes son bóvedes de cañón siguíu y casetonáu, lo mesmo que les pequeñes bóvedes de cañón de les capielles. Les pequeñes capielles tienen cúpula y cúpula nel cruceru sobre pechines.
 
La lluz ye relativamente abundante, al traviés d'óculos, los cuales tamién tienen les capielles y llueu el tambor de la cúpula. Ye una ilesia relativamente rellumante.

La decoración ye postrera.
 
Na fachada hai un arcu de trunfu, en fondura creando un portal, organizáu coles pilastres en tres capielles. Nes llaterales accesos llaterales, un segundu pisu con ornacines vacíes con arcu romanu y la parte superior dos vanos de lluz en remate mediu puntu y superior un frontón.

## Referencies

## Enllaces esternos
Sufraxu universal

El **sufraxu universal** consiste na dotación del drechu a votu a tola población adulto d'un Estáu independientemente de la so casta, sexu, creyencies o condición social.

El llogro del sufraxu universal tiense dao a partir d'una evolución na democracia. Tres de la Revolución Francesa el poder políticu entamó a tar en manes de cámares de representantes polo que se facía necesario regular el so sistema d'eleición. Asina entamóse col **sufraxu censitariu** nel que namái votaben los homes que tuvieren una riestra de requisitos de nivel d'instrucción, de renta y de clas social; pasando pel **sufraxu masculín** (segunda metá del sieglu XIX), nel que podíen votar tolos homes que supieran lleer y escribir, Hasta la inclusión del **sufraxu femenín** (sieglu XX n'alantre), analfabetu (sieglu XX) y xente de toles tribes (segunda metá del sieglu XX).

## Cronoloxía del sufraxu universal por países

A continuación amuésase una llista cronolóxica de países y la data na que se llogró afitar per primer vegada el sufraxu universal.

### Europa
* Alemaña: 1871
** Revocáu na Alemaña nazi (1933-1945)
* Finlandia: 1906 (nes eleiciones llocales: 1917)
* Noruega: 1913
* Dinamarca: 1915 (con Islandia)
* Rusia: 1917
* Austria: 1918
* Chequia: 1918
* Eslovaquia: 1918
* Estonia: 1918
* Hungría: 1918
* Luxemburgu: 1919
* Países Baxos: 1919
* Polonia: 1919
* Suecia: 1921
* Irlanda: 1922
* Lituania: 1922
* Rumanía: 1923
* Reinu Xuníu: 1928
* España: 1933 (reconocíu na Constitución del 1 d'ochobre de 1931)
** Revocáu na dómina de Franco (1939-1975)
* Francia: 1944
* Italia: 1945
* Bélxica: 1948
* Grecia: 1952
* Andorra: 1970
* Portugal: 1976
* Liechtenstein: 1984
* Suiza: 1990

### Asia y Oceanía
* Nueva Zelanda: 1893
* Sri Lanka: 1931
* Turquía: 1931
* Xapón: 1945
* Israel: 1948
* India: 1950 (como parte de la so constitución)
* Malasia: 1955
* Australia: 1962 (previamente non dau a los aboríxenes australianos a nivel federal)
* Iraq: 2005

### América
* Uruguái: 1932
* Arxentina: 1951 (reconocíu na llei 13.010 del 9 de setiembre de 1947)
* Bolivia: 1952
* Méxicu: 1953
** 1947: sufraxu universal a nivel de conceyos
* Colombia: 1957 (reconocíu por llei en 1954)
* Canadá: 1960
* Estaos Xuníos: 1965
* Chile: 1970
** 1934: les muyeres algamen el votu pa les eleiciones de conceyos.
** 1949: homes y muyeres mayores de **21** años que supieran lleer.

### África
* Sudáfrica: 1994

## Referencies

## Enllaces esternos
Barbie

**Barbie** ye la moñeca de xuguete más afamada y vendía del mundu. Creyóse'l 9 de marzu de 1959 na *American International Toy Fair*, feria del xuguete. Foi creada por **Ruth Handler** esposa d'Elliot Handler, co-fundador de la empresa Mattel.

## El nacimientu de Barbie
Nos años 50, Ruth Handler decatose de que la so fía (Barbara), prestába-y xugar más coles moñeques con carauterístiques adultes, n'arrou de les infantiles. Daquella, la mayor de les moñeques que se facíen yeren infantiles. Nestes vio un negociu dable, y propúnxo-ylo al so esposu y cofundador de Mattel, magar qu'esta idea nun aportaría a bon puertu, darréu de la reaición qu'amosó el direutor de **Mattel**.

Elliot Handler, l'esposu de Ruth, durante un viaxe a Alemaña, descubrió una moñeca nun escaparate, denomada «Lilli». La moñeca en cuestión entamó a vendese a homes, pasando llueu a les neñes. «Lilli» aportó a ser tan afamada que trespasó les llendes alemanes, algamando los Estaos Xuníos.

Dempués d'esto, **Mattel**, tres d'haber refugao la idea de Ruth Handler, mercó tolos derechos de «Lilli». Diéron-y un cambéu na so imaxe, un nuevu cuerpu y nuevu nome, *Barbie*, n'honor a la fía de Ruth, Barbara. Cuando taba too tresnao, decidieron facer el ñacimientu de Barbie el 9 de marzu de 1959 na *American International Toy Fair*, calteniendo esa data, como'l cumpleaños oficial de la moñeca.

Nel so debú, Barbía, llucía un peñáu roxu al mou de los años 60, con un bañador estampáu asemeyáu al pelleyu d'una cebra. A lo llargo de los años los modelos foron actualizándose, asina como'l color de la callezna de la moñeca y la so forma. La moñeca creyóse como una xoven apasionada de la moda.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Barbie.com Sitiu web oficial: 
* BarbieLatina.com Sitiu oficial p'America Llatina: 
* Barbiecollector.com sitiu web pa coleicionistes
* Mattel.com Sitiu web oficial de MATTEL
Xesús Cañedo Valle

**Xesús Cañedo Valle**  foi un políticu asturianu. Foi un estudiosu d'Asturies y la so cultura. Foi amás, enantes, ún de los fundadores del Partíu Asturianista y del Conceyu Nacionalista Astur ente 1976 y 1981. Yera llincenciáu en Derechu.

## Biografía
Vecín de Trubia, na parroquia de L'Abadía Cenero, en Xixón. Cañedo llicencióse en Derechu pola Universidá d'Uviéu. Empecipió la so carrera profesional nel sector bancariu, na asesoría xurídicu-llaboral del Banco Urquijo en Bilbao y Baleares, y darréu preparó oposiciones para Abogáu del Estáu. En 1988 pasó a trabayar como funcionariu.

Foi miembru de la organización Conceyu Bable. Procedente del Partíu Socialista Popular, nel que militó dende 1976, afilióse al Partíu Socialista Obreru Español nel añu 1978, integrándose tamién nel sindicatu Unión Xeneral de Trabayadores. Cañedo aportunó na intención de que les facciones n'Asturies utilizaren la llingua asturiana y non el castellanu.

En 1985, fundó al pie de Xuan Xosé Sánchez Vicente y Carlos Rubiera el Partíu Asturianista, col que desenvolvió un intensu llabor como asesor na Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies como asesor.

Mientres esa etapa, destacó especialmente pola so capacidá de diálogu y negociación, que dexó sacar adelante, al pie de Sánchez Vicente, la Llei d'usu y promoción del bable, aprobada en 1998 y considerada un finxu na reconocencia institucional de la llingua.

## Muerte
Finó el a los 67 años en Santa Cruz de Tenerife a causa de una sepsis.

## Bibliografía

### Estudiu
**Refraneru Asturianu* 
**El Gran Libro de la Mitología Asturiana* 
**Dende Roma hasta Internet*

## Ver tamién
*Partíu Asturianista
*Asturianismu políticu
*Nacionalismu asturianu
*Rexonalismu asturianu

## Referencies

## Enllaces esternos
Culiebra

La **culiebra** ye un animal reptil de sangre frío, que forma l'orde *Squamata*, los cualos orixináronse nel periodu Cretácicu.

## Morfoloxía
Les culiebres tan cenciellamente especializaes na llocomoción ensin pates, y la deglución de grandes mases d'alimentos. Son asemeyaes a los llagartos nos munchos aspeutos y ambos dixebraos d'otros grupos de reptiles, tando les dos especies integraes nos reptiles escamosos.
Nun tienen párpagos, nin abertures auditives esternes, nin miembros pa la llocomoción y la so cadarma tien munches vértebres algamando grandes tamaños dalgunes como l'anaconda puen llegar a los 10 metros, delles tienen velenu qu'usen pa matar a les sos preses.

## Dieta
Toes elles son carnívores y traguen les sos preses enteres frayando los güesos pa dixeriles meyor, alimentándose d'animales pequeños, aves, inseutos y tamién dalgunes otres culiebres. Ello ye gracies a mandíbules inferiores mui flexibles, que les dos metaes nun s'alcuentren xuníes ríxidamente. Dempués de xintar, les culiebres alletárguense demientres el procesu de dixestión.

## Llocalización
Les culiebres alcuéntrense estendies per tol mundiu, quitando les rexones polares, na islla d'Irlanda y delles islles oceániques. Hai unes 3.000 especies conocíes, que tan agrupaes cenciellamente en nueve families.

## Especies seleicionaes
* Acrochordidae
* Aniliidae
* Anomalepididae
* Anomochilidae
* Atractaspididae
* Boidae
* Bolyeriidae
* Colubridae
* Cylindrophiidae
* Elapidae
* Hydrophiidae
* Leptotyphlopidae
* Loxocemidae
* Pythonidae
* Tropidophiidae
* Typhlopidae
* Uropeltidae
* Viperidae
* Xenopeltidae

## Referencies

## Enllaces esternos
Xuan Pertierra Argiz

**Xuan Pertierra Argiz**  foi un políticu asturianu, llicenciáu en Derechu y abogáu. Cursó los sos estudios nel colexu de los Xesuites de Xixón, faciendo la so carrera na Universidá d'Uviéu. 

Foi secretariu xeneral de l'Agrupación Llocal del Partíu Asturianista en Xixón dende xunetu de 2004 hasta la so dimisión en mayu de 2007.

## Referencies

## Enllaces esternos
Grau (dixebra)

:*El términu [[Grau]] pue referise a*:

*Grau/Grao , un conceyu y parroquia d'Asturies.
*El Grau Celsius, o **grau centigrau** representáu como **[[Grau Celsius|°C]]**, unidá creada por **Anders Celsius** pa la so escala de temperatura
*El grau sesaxesimal, la noventava (1/90) parte d'un ángulu reutu.
*El grau centesimal o gradián, resultáu de dividir un ángulu reutu en cien unidaes, usáu davezu na Topografía
*Grau Kelvin unidá de temperatura base nel Sistema Internacional d'Unidaes

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 600 e.C.

## Fechos
## Personaxes importantes

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal del sieglu VII e.C. ( Sieglu VIII e.C. - Sieglu VII e.C. - Sieglu VI e.C.)

## Referencies

## Enllaces esternos
Almarza

**Almarza** ye un conceyu de la provincia de Soria, na comunidá autónoma de Castiella y Lleón (España).

## Referencies

## Enllaces esternos
Arévalo de la Sierra

**Arévalo de la Sierra** ye una llocalidá y tamién un conceyu de la provincia de Soria, partíu xudicial
de Soria, Comunidá Autónoma de Castiella y Lleón, España. Pueblu de la contorna de Tierras Altas.

## Xeografía

Esta pequeña población de la contorna de Tierras Altas ta allugada nel norte de la provincia, bañada pel ríu Zarranzano afluente del Tera na cuenca del Duero al sur de Sierra del Alba y Sierra de Montes Claros, divisoria d'agües entres les aguaes atlántica y mediterránea.

El términu municipal tamién entiende les llocalidaes de Torrearévalo y Ventosa de la Sierra, y tamién el despobláu de Castellanos de la Sierra y el Acebal de Garagüeta.

## Historia
Llugar, conocíu entós como **Arébalo**, que mientres la Edá Media perteneció a la Comunidá de Villa y Tierra de Soria formando parte del Sexmo de Tera.

El Censu de Pecheros de 1528, nel que nun se cuntaben eclesiásticos, fidalgos y nobles, rexistraba la esistencia 58 *[[Pechero|pecheros]]*, ye dicir unidaes familiares que pagaben impuestos. Nel documentu orixinal, figura la llocalidá col nome d'Arévalo.

A la cayida del Antiguu Réxime la llocalidá constitúise en conceyu constitucional, conocíu entós como **Arévalo** na rexón de Castiella la Vieya, partíu de Soria que nel censu de 1842 cuntaba con 67 llares y 270 vecinos.

A mediaos del sieglu XIX crez el términu del conceyu porque incorpora a Castellanos de la Sierra.

A finales del sieglu XX crez el términu del conceyu porque incorpora Torrearévalo y tamién a Ventosa de la Sierra.

## Demografía
A 1 de xineru de 2010 la población xubía a 79 habitantes, 50 homes y 29 muyeres.

### Población por nucleu

## Ver tamién
* Conceyos de la provincia de Soria
* Llocalidaes d'entidá menor de la provincia de Soria
* Provincia de Soria

## Referencies
Castilruiz

**Castilruiz** ye una llocalidá y tamién un conceyu de la provincia de Soria, partíu xudicial de Soria, Comunidá Autónoma de Castiella y Lleón, España. Pueblu de la Tierra d'Ágreda.

Dende'l puntu de vista xerárquicu de la Ilesia Católica forma parte de la Diócesis d'Osma la cual, de la mesma, pertenez a l'Archidiócesis de Burgos.

## Xeografía

Esta pequeña población de la Tierra d'Ágreda ta allugada nel nordeste de la provincia, na falda del Moncayo y xunto al ríu Añamaza o Pumar, afluente del Alhama na aguada mediterránea. al sur de la Sierra Talaya Vieya. El pueblu ocupa una pequeña elevación del terrén, xunto a una estensa vega de secanu

### Comunicaciones
Crucie de caminos: Carretera provincial SO-P-1121 que nos lleva al norte escontra Cigudosa y al sur a Matalebreras; autonómica SO-630 en direición oeste a Fuentestrún y SO-691 a San Felices al este. Accesu a Añavieja pola SO-P-1113 dende la SO-P-1121 al sur de llocalidá.

## Demografía
En 2010 la población xube a 220 habitantes, 112 homes y 108 muyeres.

### Población por nucleu

## Mediu ambiente
Nel so términu ya incluyíos na Rede Natura 2000 los siguientes llugares:
* Llugar d'Interés Comuñal conocíu como Cigudosa-San Felices, ocupando 817 hectárees, el 21% del so términu.

## Historia
A la cayida del Antiguu Réxime la llocalidá de constitúi en conceyu constitucional, entós conocíu como **Castil-Ruiz y [[Granxa de Conejares]]** na rexón de Castiella la Vieya, partíu d'Ágreda que nel censu de 1842 cuntaba con 144 llares y 580 vecinos.

A mediaos del sieglu XIX crez el términu del conceyu porque incorpora a Añavieja.

## Patrimoniu
* **Ilesia de San Nicolás de Bari**, del sieglu XV, coles armes de los Fuenmayor y los Castejones.
* **Ermita de Los Ulagares**.
* **Ermita de la Virxe de Sopeña**.
* **Ermita de San Roque**.
* **Ermita de la Soledá** (tamién llamada de les trés Maríes xunto a la Cruz).

Si la toponimia nun nos engañar, tuvo d'esistir dalgún tipu de fortificación nel términu, yá que Castilruiz sería'l castiellu de Ruiz.

## Personalidaes
Naturales de la llocalidá de Castilruiz:

* **[[Domingo Ruiz Tutor]]**, bachiller n'Artes pola Universidá d'Alcalá (1675).

* **[[Simón Delgado]]**, bachiller n'Artes pola Universidá d'Alcalá (1700).

* **[[Pedro Zapata (canónigu)|Pedro Zapata]]**, canónigu de la Ilesia Maxistral de los Santos Xustu y Pastor d'Alcalá de Henares y visitador del arzobispáu de Toledo (1792).

* **[[Ramón Tutor]]**, bachiller n'Artes y Teoloxía pola Universidá d'Alcalá (1796).

## Ver tamién
* Conceyos de la provincia de Soria
* Llocalidaes d'entidá menor de la provincia de Soria
* Provincia de Soria

## Referencies
Década del 690 e.C.

## Fechos
* 699 e.C.: Khallushu asocede a Shuttir-Nakhkhunte como rei del Imperiu elamita.
* 696 e.C.: Zhou zhuang wang conviértese en rei de la dinastía Zhou de China.
* 696 e.C.: Los cimerios saquien Frixa. Posible migración de los armenios.
* 692 e.C.: Karib'il Watar de Saba' ta documentáu entregando regalos ("tributu") al rei Senaquerib d'Asiria.
* 691 e.C.: El rei Senaquerib d'Asiria derrota al rei Humban-nimena d'Elam na batalla d'Halule.
* 690 e.C.: Taharqa, un rei de la XXV dinastía, asciende al tronu d'Exiptu (fecha aproximada)
* Años 690 e.C.: W'rn Hywt de D'mt n'Etiopía apaez na documentación d'inscripciones y menta al rei de Saba, Karib'il Watar.

## Personaxes importantes
* 697 e.C.: Nacencia del duque Wen de Jin en China.
* 697 e.C.: Muerte de Zhou huan wang, rei de la dinastía Zhou de China.
* h. 690 e.C.: Muerte de Manava, autor del testu xeométricu indiu de Sulba Sutras.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Sieglu VIII e.C. - **[[Sieglu VII e.C.]]** - Sieglu VI e.C.)

## Referencies

## Enllaces esternos
Cerbón

**Cerbón** ye una llocalidá y tamién un conceyu de la provincia de Soria, partíu xudicial
de Soria, Comunidá Autónoma de Castiella y Lleón, España. Pueblu de la contorna de Tierras Altas.

Dende'l puntu de vista xerárquicu de la Ilesia Católica forma parte de la Diócesis d'Osma la cual, de la mesma, pertenez a l'Archidiócesis de Burgos.

Cerbón tien una interesada rellación cola llocalidá navarra de Cintruénigo, y ye la de ser l'orixe del so xentiliciu. N'efeutu, el términu *cirbonero*, aplicáu a los naturales de la citada villa navarra, vien de la circunstancia siguiente: unos vecinos de Cerbón establecer en Cintruénigo fundando'l *barriu de los Cirboneros*; y de ende fíxose estensivu a tolos vecinos.

## Xeografía

Esta pequeña población de la contorna de Tierras Altas ta allugada nel nordeste de la provincia, el so términu ta bañáu pel ríu Alhama afluente del Ebro al sur de la Sierra de Alcarama.

## Historia
Mientres la Edá Media formaba parte de la Comunidá de Villa y Tierra de Magaña, que nel Censu de Floridablanca apaez partida en cuatro partíos, pasando a pertenecer al Partíu de Magaña, señoríu del marqués de Vadillo.

A la cayida del Antiguu Réxime la llocalidá de constitúi en conceyu constitucional na rexón de Castiella la Vieya, partíu d'Ágreda que nel censu de 1842 cuntaba con 39 llares y 154 vecinos.

A mediaos del sieglu XIX crez el términu del conceyu porque incorpora a Les Fuesas.

Na actualidá, xunto colos conceyos de San Pedro Manrique, Villar del Ríu, Magaña, Oncala, Yanguas, Fuentes de Magaña, Santa Cruz de Yanguas, Vizmanos, Les Aldehuelas, Valtajeros, Valdeprado, Castilfrío de la Sierra, Estepa de San Juan, Aldealices y Carrascosa de la Sierra, constitúi la Mancomunidá de Tierras Altas de Soria http://www.mancomunidadtierrasaltas.es.

### Comunicaciones
Llocalidá asitiada al este de Fuentes de Magaña con accesu pela carretera provincial SO-P-1123.

## Demografía
En 2010 la población xubía a 36 habitantes, 23 homes y 13 muyeres.

### Población por nucleu

## Patrimoniu
* **Ilesia de San Pedro**. Tien incoado espediente como Bien d'Interés Cultural na categoría de Monumentu dende'l 4 de xineru de 1983.

## Fiestes populares
Les fiestes del pueblu son n'honor a Xesús Nazarenu y a la Virxe del Rosariu.

**Fiesta de Jesús de Nazarenu**
Celébrase'l fin de selmana anterior a la festividá del Corpus Christi (postreros de mayu o primeros de xunu según l'añu). EL día principal de la fiesta ye'l sábadu cola procesión y el cantar del Himnu a Xesús Nazarenu.

**Fiesta de la Virxe del Rosariu**
Celébrase, de vienres a llunes, siendo'l sábadu'l terceru del mes d'agostu. El día principal d'esta fiesta ye'l sábadu, nél hai misa y procesión cola Virxe peles cais del pueblu y al regresu de la mesma, na entrada de la ilesia, quien lo desea fai *manda* a la Virxe. L'últimu día faise una comida popular.

## Ver tamién
* Bienes d'interés cultural de la provincia de Soria
* Conceyos de la provincia de Soria
* Llocalidaes d'entidá menor de la provincia de Soria
* Provincia de Soria

## Referencies
Estepa de San Juan

**Estepa de San Juan** ye una llocalidá y tamién un conceyu de la provincia de Soria, partíu xudicial
de Soria, Comunidá Autónoma de Castiella y Lleón, España. Pueblu de la contorna de Tierras Altas,asitiáu na Sierra de San Miguel, que ye conocida tamién como la Sierra de Oncala. Tocantes a la población,ta compuestu por un total de 9 habitantes.

Dende'l puntu de vista xerárquicu de la Ilesia católica forma parte de la Diócesis d'Osma-Soria la cual, de la mesma, ye diócesis sufragánea de l'Archidiócesis de Burgos.

## Xeografía

Esta pequeña población de la contorna de Tierras Altas ta allugada nel norte de la provincia, bañada pel ríu Merdancho na cuenca del Duero a los pie del Puertu de Oncala (1454 msnm).

### Comunicaciones
Llocalidá asitiada na carretera llocal SO-P-1206 que nos lleva en direición este a Castilfrío partiendo de l'autonómica SO-615 de Garray a Calahorra.

## Historia
El Censu de Pecheros de 1528, nel que nun se cuntaben eclesiásticos, fidalgos y nobles, rexistraba la esistencia de 29 *pecheros*, ye dicir unidaes familiares que pagaben impuestos. Nel documentu orixinal figura como Estepa, formando parte del Sexmo de San Juan.

A la cayida del Antiguu Réxime la llocalidá de constitúi en conceyu constitucional na rexón de Castiella la Vieya, partíu de Soria que nel censu de 1842 cuntaba con 28 llares y 106 vecinos.

## Demografía
En 2014 la población xubía a 7 habitantes, 4 homes y 3 muyeres.

## Mediu ambiente
Por cuenta de que por esti pueblu escurren dellos ríos,como pueden ser el ríu Sotillo y el ríu La Vega, he d'importancia destacar l'agua predominante nesta zona. Esto da llugar a les numberoses fontes naturales que s'atopen distribuyíes pela zona.

Clima: atopamos ante un clima continental, yá que dispón de branos curtios y calorosos ya iviernos llargos y fríos.

Economía: Estepa de San Juan ta basada nos cultivos de ceberes, como pueden ser el trigu d'avena y la cebada. Amás, dedicar a la ganadería lanar y vacuna.

Vexetación: nesta zona abonden el xardón, el carbayu, la malva y el tomillu.

Nel so términu ya incluyíos na Rede Natura 2000 los siguientes llugares:
* Llugar d'Interés Comuñal conocíu como Oncala-Valtajeros ocupando 729 hectárees, el 70% del so términu.

## Arte y fiestes
Atopamos la Ilesia parroquial de San Esteban, que ye una capiya del sieglu XVI.

Con al respective de les fiestes, podemos esfrutar de 3 fiestes patronales, como pueden ser: San Esteban y San Roque, celebraes el 15 y 16 d'agostu respeutivamente, y San Pedro, celebrada'l 29 de xunu.

## Ver tamién
* Conceyos de la provincia de Soria
* Llocalidaes d'entidá menor de la provincia de Soria
* Provincia de Soria

## Referencies
Aldealices

**Aldealices** ye una llocalidá y tamién un conceyu de la provincia de Soria, partíu xudicial de Soria, Comunidá Autónoma de Castiella y Lleón, España. Pueblu de la contorna de Tierras Altas.

## Xeografía

Esta pequeña población de la contorna de Tierras Altas ta allugada nel norte de la provincia, bañáu pel ríu Merdancho afluente del Duero al sur de la Sierra del Rodadero.

### Comunicaciones
Llocalidá asitiada na carretera provincial SO-P-1206 que nos lleva en direición norte a Castilfrío de la Sierra y en direición sur a Aldealseñor.

## Historia
El so orixe paez amestáu a ganaderos trashumantes.

El Censu de Pecheros de 1528, nel que nun se cuntaben eclesiásticos, fidalgos y nobles, rexistraba la esistencia de 19 *pecheros*, ye dicir unidaes familiares que pagaben impuestos. Nel documentu orixinal figura como Aldeahelizes, formando parte del Sexmo de San Juan.

A la cayida del Antiguu Réxime la llocalidá de constitúi en conceyu constitucional na rexón de Castiella la Vieya, partíu de Soria que nel censu de 1842 cuntaba con 29 llares y 117 vecinos.

## Patrimoniu
La ilesia parroquial ta so la advocación de Santa María Magadalena, y presenta traces gótiques. Nel so interior atopa una pila bautismal románica con arcos en relieve entecruzaos.

## Demografía
En 2010 la población xube a 24 habitantes, 12 homes y 12 muyeres.

## Fiestes
Les fiestes d'esta llocalidá tienen llugar mientres los díes 13, 14 y 15 d'agostu, el día 13 ye recitáu'l pregón, la nueche del día 14 ye tomada pol Bailódromo y el concursu d'amarutes y el día 15 realízase la comida popular.
Mientres les fiestes llocales realícense xuegos como los bolos y la tanguilla.
Los díes 14 y 15 ofíciense mises y estes son acompañaes poles procesiones de la Santa Mª Madalena y la Virxe del Rosariu respeutivamente.

## Mediu ambiente
Nel so términu ya incluyíos na Rede Natura 2000 los siguientes llugares:
* Llugar d'Interés Comuñal conocíu como Oncala-Valtajeros ocupando 63 hectárees, el 10% del so términu.

## Ver tamién
* Conceyos de la provincia de Soria
* Llocalidaes d'entidá menor de la provincia de Soria
* Provincia de Soria

## Referencies

## Enllaces esternos
* Conceyu de Aldealices
Fuentestrún

**Fuentestrún** ye una llocalidá y tamién un conceyu de la provincia de Soria, partíu xudicial
de Soria, Comunidá Autónoma de Castiella y Lleón, España. Pueblu de la Contorna del Moncayo.

Dende'l puntu de vista xerárquicu de la Ilesia Católica forma parte de la Diócesis d'Osma la cual, de la mesma, pertenez a l'Archidiócesis de Burgos.

## Historia
A la cayida del Antiguu Réxime la llocalidá de constitúi en conceyu constitucional na rexón de Castiella la Vieya, partíu de Soria que nel censu de 1842 cuntaba con 74 llares y 296 vecinos.

## Xeografía

Esta pequeña población de la Contorna del Moncayo ta allugada nel nordeste de la provincia, na ribera del ríu Añamaza o Pumar, afluente del Alhama na aguada mediterránea. al sur de la Sierra Talaya Vieya.

## Demografía
En 2010 la población xube a 55 habitantes, 34 homes y 21 muyeres.

## Oríxenes
L'orixe d'esti llugar foi una villa romana, caltién un edificiu que podría ser un hospital o albergue de pelegrinos, yá que escurría pol términu una *Calzada que se dirixía a [[Santiago de Compostela]]*; y ye, precisamente, por esta sienda, por onde agora escurren innumberables rutes de turismu rural.

## Mediu ambiente
Nel so términu ya incluyíos na Rede Natura 2000 los siguientes llugares:
* Llugar d'Interés Comuñal conocíu como Cigudosa-San Felices, ocupando 6 hectárees, el 1 % del so términu.

## Ver tamién
* Conceyos de la provincia de Soria
* Llocalidaes d'entidá menor de la provincia de Soria
* Provincia de Soria

## Referencies

## Enllaces esternos
Sant Vicent del Raspeig

**Sant Vicent del Raspeig** ([san viˈsɛnt deɫ rasˈpet͡ʃ]) (; oficialmente **Sant Vicent del Raspeig/San Vicente del Raspeig**) ye la octava ciudá más importante de la Provincia d'Alacant, Comunidá Valenciana (España), con una población de . Allugada a 6km d'Alacant. Ye una ciudá principalmente universitaria (se encuentra en su término municipal Universidá d'Alacant) y de servicios.

## Referencies

## Enllaces esternos
La Póveda de Soria

**La Póveda de Soria** ye un conceyu de la provincia de Soria, na comunidá autónoma de Castiella y Lleón (España).

## Referencies

## Enllaces esternos
Rollamienta

**Rollamienta** ye una llocalidá y tamién un conceyu de la provincia de Soria, partíu xudicial
de Soria, Comunidá Autónoma de Castiella y Llión, España. Pueblu de la contorna d'El Valle.

Dende'l puntu de vista xerárquicu de la Ilesia Católica forma parte de la Diócesis d'Osma la cual, de la mesma, pertenez a l'Archidiócesis de Burgos.

## Situación

L'altitú ye de 1.161 m. sobre'l nivel del mar. Alcontrar nel valle del ríu Razón al norte de la sierra Carcaña y al sur de la Malpica col fondu oeste de la sierra de Cebollera.

## Historia
El Censu de Pecheros de 1528, nel que nun se cuntaben eclesiásticos, fidalgos y nobles, rexistraba la esistencia de 46 *pecheros*, ye dicir unidaes familiares que pagaben impuestos.

A la cayida del Antiguu Réxime la llocalidá de constitúi en conceyu constitucional na rexón de Castiella la Vieya, partíu de Soria que nel censu de 1842 cuntaba con 46 llares y 184 vecinos.

## Mediu ambiente
Nel so términu ya incluyíos na Rede Natura 2000 los siguientes llugares:
* Llugar d'Interés Comuñal conocíu como Riberes del Ríu Duero y afluentes, ocupando 15 hectárees, el 1 % del so términu.
* Llugar d'Interés Comuñal conocíu como Sierres de Urbión y Cebollera ocupando 1428 hectárees, el 77% del so términu.

* Zona Especial Proteición d'Aves conocida como Sierra de Urbión ocupando 1428 hectárees, el 77% del so términu.

## Demografía
En 2010 la población xubía a 43 habitantes, 26 homes y 17 muyeres.

## Arquiteutura rural
Pueblu típicu de construcciones de piedra de la redolada natural d'aproximao 60 viviendes. L'actividá principal ye l'agricultura y la ganadería. Arrodiáu de praos en minifundiu separaos por unos típicos murios de piedra.

El pueblu distribuyir en dos barrios, la parte baxa ta travesada pela carretera que comunica col restu d'El Valle y la contorna de Pinares.

## Llugares d'interés
Cunta como la mayoría de los pueblos de Castiella con una Ilesia nel corazón del pueblu. A la salida escontra'l poniente atopa la ermita del Humilladero, apocayá restaurada. Ente'l barriu altu y el baxu atópase una típica fonte de construcción de piedra, cerca del antiguu llavaderu anguaño abandonáu.

## Paisaxe
Nel so términu municipal tamién atopamos: la Peña Grande, los Costerones, la Cuerda de les Mostajas, la Cuerda de los Llobos, la Fonte l'Árbol, la Ensecada de los Corroles Nuevos, la Devesa, el Gorbizal, los Bonales, el Chozo Roncalvo, el Plantío y el Prau Collada.

El so términu municipal ta travesáu pel ríu Razón, ricu en truches, cámbaros, llondres, etc.
Ye abondosa en caza mayor: venáu, xabalín y corzu.

Predomina'l carbayu y el fresnu nos sos verdes praos.

## Fiestes
La patrona ye la Virxe del Rosariu y el so día celebra'l 8 de setiembre con misa y procesión a la ermita. El patrón ye San Sebastián y celébrase el 20 de xineru.

## Ver tamién
* Conceyos de la provincia de Soria
* Llocalidaes d'entidá menor de la provincia de Soria
* Provincia de Soria

## Referencies

## Enllaces esternos