open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aragón Musical

**Aragón Musical** ye un coleutivu formáu por miembros de grupos musicales y medios de comunicación arrexuntaos nun proyeutu que trata de reafitar y espardir el panorama musical aragonés.

La entidá cunta con un portal d'internet del mesmu nome “Aragón Musical”.

Esti mediu de comunicación multimedia convirtióse nun puntu d'alcuentru de grupos musicales de cualesquier estilu, lo mesmu que de distintes entidaes, instituciones, y, polo xeneral, supón una semeya de la realidá musical d'Aragón.

## Premios de la Música Aragonesa Aragón Musical
Como asociación entama, dende 1999, añalmente los "Premios de la Música Aragonesa Aragón Musical”. Estos premios decídense por votación popular, yá qu'esiste un periodu de votación mientres el cual el públicu pue votar al Grupu con Mayor Proyeición, pero amás, los nomaos al premiu son escoyíos, en parte, pol mesmu públicu, quien lo desee pue añadir propuestes a les categoríes que presentense per parte de la organización. Amás de la votación popular esiste un xuráu, qu'emite'l so votu una vegada cerráu'l plazu de propuestes.

Los nomaos y ganadores de la mayoría de categoríes son escoyíos polos conocíos como “Académicos de los Premios de la Música Aragonesa”. Más d'un centenar de persones implicaes na cultura aragonesa. Amás concédense unos premios especiales que son frutu de la mesma organización de los Premios de la Música Aragonesa Aragón Musical.

Nel añu 2016 tienen llugar los XVII Premios de la Música Aragonesa Aragón Musical. Salen alantre gracies al sofitu en forma de patrociniu d'instituciones públiques y privaes. La gala lleva realizándose dende 2008 nel Teatru Principal de Zaragoza. Suel ser mientres el mes de marzu. Tamién celebróse nel Auditoriu de Zaragoza, la sala Oasis, El Centru Cívicu Delicias, la sala Superfly (antes En Bruto), La Casa del Loco y la Morrissey (na so primer edición). 

## Referencies
Valle de Bravo (conceyu)

**Valle de Bravo** ye un municipiu al occidente del Estáu de Méxicu, en Méxicu. Llenda colos conceyos mexicanos de Santo Tomás, Amanalco y Zacazonapan. El so área ye de 431.6 km², y la población de 73.696 habitantes. La capital municipal ye Valle de Bravo.

## Parroquies del municipiu
* Valle de Bravo
* Avandaro

## Referencies

## Enllaces esternos
Terèsa Pambrun-Lavit

**Terèsa Pambrun-Lavit**  ye una escritora n'occitanu.

La so obra más conocida ye *Sho*!, editada pol Institutu d'Estudios Ilerdenses en 2006 y ganadora del so premiu de narración curtia n'occitanu.

Tamién escribió materiales pedagóxicos como *Trepa-mandrilha*, *Palhassa* o –en collaboración– *Alisadas.* Otres de les sos obres sos *Arcolin*; *seguit de Cèu bleu*, *Memòrias de peira* y *Passejada als quatre vents*.

## Referencies
Le Journal d'une femme de chambre

***Le Journal d'une femme de chambre*** (*Le journal d'une femme de chambre*) ye'l llibru más conocíu de los qu'escribió Octave Mirbeau, novelista francés. Editóse nel añu 1900. Foi traducío a bien de llingües.

El llibru foi adaptáu al cine en 1964, nuna película dirixida por Luis Buñuel.

## Filmografía
* En 1916 por parte de Mikail Martov, Rusia : *Дневник горничной*.
* En 1946 por Jean Renoir, Estaos Xuníos d'América : *Diary of a Chambermaid*.
* En 1964 por Luis Buñuel, Francia : *Le Journal d'une femme de chambre*
* En 2015 por Benoît Jacquot, Francia : *Journal d'une femme de chambre*.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Octave Mirbeau, ''Le Journal d'une femme de chambre'', Éditions du Boucher.
* Pierre Michel, « ''Le Journal d'une femme de chambre'', ou voyage au bout de la nausée ».
Montanhes araneses (himnu)

***Montanhes araneses*** ye l'himnu oficial del Valle d'Arán. Trátase de la versión aranesa del cantar popular occitanu *Se canta*, un cantar que socedió un himnu de fechu de toa Occitania. El 15 d'avientu de 2008 foi oficializada pol Conseyu Xeneral d'Arán como himnu del valle.

## Letra

## Referencies

## Enllaces esternos

* [L'himnu (n'[aranés] y catalán)]
* L'himnu (en castellán)
Janez Drnovšek

**Janez Drnovšek**  foi un políticu eslovenu, presidente de la República d'Eslovenia ente 2002 y 2007. Tamién foi presidente de la República Federal Socialista de Yugoslavia y secretariu xeneral del Movimientu de Países Ensin Alliniar (MPNA) ente 1989 y 1990.

Janez Drnovšek defende la so tesis d'economía en 1986 na Universidá de Maribor, trabayando al empar nun bancu de la rexón de Zasavje, a veres del ríu Sava, pero tamién, mientres un añu, trabayó como conseyeru económicu de la embaxada de Yugoslavia n'Exiptu. Esi mesmu añu ye llamáu al parllamentu de la República Socialista d'Eslovenia, según a la Cámara de les Provincies y de les Repúbliques Federales Yugoslaves.

Falaba inglés, francés, español, alemán y serbocroata, escribiendo direutamente en castellán l'ensayu políticu "El llaberintu de los Balcanes", onde rellata cómo aportó a presidente d'Eslovenia y cómo vivió nel cargu l'aportar del conflictu balcánicu.

Ente 1992 y 2002, Drnovšek ye'l presidente de Liberalna Demokracija Slovenije (Democracia Lliberal d'Eslovenia), herederu del Partíu Comunista Eslovenu. Ye escoyíu al puestu de primer ministru de la República d'Eslovenia independiente en 1992, asocediendo a Lojze Peterle. Convertiuse nel segundu presidente en 2003 ganando a Barbara Bezigar el 22 d'avientu de 2002. Asocede a Milan Kučan nesi puestu.

Drnovšek dirixó Eslovenia mientres más de diez años. Nel planu económicu, dexó la transición ensin contratiempos d'una economía planiada a una economía de mercáu. Eslovenia tien el puestu nº27 nel IDH de les Naciones Xuníes.

En 2005, Drnovsek camudó'l so estilu de vida y fíxose veganu por razones étiques escontra los demás animales. Afirmó que d'esta manera ameyoró la so mala traza de salú.

Janez Drnovšek finó na so casa de Zaplana, (Eslovenia) el 23 de febreru de 2008, a la edá de 57 años.

## Referencies

## Enllaces esternos
Miro Cerar

**Miroslav Cerar** , conocíu como **Miro Cerar**, ye un abogáu y políticu eslovenu, actual Primer Ministru del so país dende'l 18 de setiembre de 2014.

Cerar ye fíu de Miroslav Cerar, doble medayista olímpicu en ximnasia y abogáu eslovenu, y de Zdenka Cerar, exministra de Xusticia y Fiscal Xeneral d'esi mesmu país.

Foi caderalgu de la Facultá de Derechu de la Universidá de Liubliana, y asesor llegal del Parllamentu de Eslovenia.

Tres la dimisión en mayu de 2014 del anterior Gobiernu Eslovenu, lideráu por Alenka Bratušek, creó un nuevu partíu políticu (exactamente'l 2 de xunu), y anunció que se presentaba como candidatu pa convertise nel nuevu Primer Ministru d'Eslovenia. El nuevu partíu llámase Stranka Mira Cerarja (SMC). 

Cerar abogó na so campaña eleutoral por "devolver la moral a la política", y dir en contra rotundamente de la corrupción política. Pero como él mesmu yá avanzó "el nuesu partíu tien como oxetivu que Eslovenia cumpla coles sos obligaciones cola Xunión Europea, pero vamos buscar nueses mesmes fórmules pa llogralo de la meyor manera posible pa Eslovenia", da a pensar que nun va siguir la mesma sienda de midíes que llevaron los sos antecesores al cargu. 

Nes Eleiciones de Eslovenia de 2014, el SMC (Stranka Mira Cerarja - n'español, Partíu de Miro Cerar) llogró 36 de los 90 escaños del Parllamentu de Eslovenia, col 35% del eleutoráu. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Eduardu VI d'Inglaterra

**Eduardu VI d'Inglaterra**  foi rei d'Inglaterra ya Irlanda dende'l 28 de xineru de 1547 hasta'l día de la so muerte. Él foi coronáu rei d'Inglaterra'l 20 de febreru de 1547. Tenía namái 6 años d'edá.

Eduardo, el tercer monarca de la dinastía Tudor, foi'l primer gobernante inglés protestante, anque foi'l so padre Enrique VIII 'l que rompió les rellaciones ente la Ilesia d'Inglaterra y la Ilesia católica.

Foi mientres el reináu d'Eduardo cuando la Ilesia d'Inglaterra empecipió'l so procesu de tresformamientu escontra una forma moderada de protestantismu que se conocería d'equí p'arriba como Anglicanismu.

## Referencies
Diari de Buja

El **Diari de Buja** foi un periódicu d'enclín absolutista editáu en catalán en Palma de Mallorca (España) pol monxu trinitariu Miquel Ferrer i Bauçà. Apaeció de forma irregular del 23 d'agostu al 20 de setiembre de 1812 y del 7 al 30 d'abril de 1813, fecha en qué foi definitivamente suspendíu pola autoridá gubernativa. Mientres esti periodu'l so espaciu foi cubiertu por dos diarios editaos pol mesmu Ferrer, la *Lluna Patriòtica Mallorquina* (28 de marzu-1 d'abril de 1813) y *[https://books.google.cat/books?id=DkF1y6a4CQwC&printsec=frontcover&hl=ca&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false Nou Diari de Buja]* (6 de xunu-22 de xunetu de 1813). En total seríen 34 númberos y 153 páxines, toos ellos imprimíos por Sebastià García, sacante trés exemplares que foron imprimíos por Antoni Brusi i Mirabent y Felip Guasp.

El diariu taba escritu en mallorquín coloquial y defendía l'absolutismu monárquico escontra del lliberalismu, defendíu polos diarios *Aurora Patriótica Mallorquina* y *La Antorcha*. Publicábense comentarios d'actualidá y de costumes, libelos políticos, patrañas, fábules y apoloxíes de calter burlesco y costumista, faciendo l'apoloxía del mallorquín escontra'l castellán, aprovechando que nesti idioma publicaben los dos diarios d'enclín lliberal. Foi bien popular ente les clases baxes quiciabes pol fechu que se faía espardimientu oral.

## Referencies

## Bibliografía
* Antoni-Vilte Ferrer El "Diari de Buja" (1812-1813) y Miquel Ferrer y Baucà, en Randa, núm. 17, 1985, p. 137-177 ISSN 0210-5993
* *La Gran Enciclopèdia en Català.* edicions 62, 2004.  

## Enllaces esternos
* Diari de Buja  n'Almirante: portal de cultura y pensamientu del sieglu XIX del Atenéu Barcelonés.
* «Diari de Buja». *L'Enciclopèdia.cat.* Barcelona: Grup Enciclopèdia Catalana. 
* Actes del Novè Col.loqui Internacional de Llengua i Lliteratura Catalanes, Alicante/Elx, 9-14 de setiembre de 1990, p. 50.
* Ficha del Diari de Buja na web del Ministeriu de Cultura.
Economía d'Ucraína

Dempués de la República Socialista Soviética de Rusia, la República Socialista Soviética d'Ucraína yera la más importante república de la Xunión Soviética en términos económicos. El so suelu fértil producía 1/4 de la producción agrícola soviética. Dempués de la independencia en 1991 el so gobiernu lliberó la mayoría de los precios ya intentó empezar un procesu de privatizaciones, pero esto sufrió fuertes resistencies per parte del gobiernu y del llexislativu. La producción en 1999 cayó a menos del 40% de la del añu 1991.

Ucraína ye bien dependiente de les fontes d'enerxía de Rusia. Cuasi 3/4 del gas natural y del petroleu consumíu nel país, según el 100% del combustible nuclear son importaos de Rusia. Dempués de dos semanas de disputa que resultaron na corte del suministru de gas natural n'Europa Occidental, Ucraína robló en xineru de 2009 con Rusia un alcuerdu previendo la compra de gas natural por 10 años, a precios iguales a los practicaos n'otros llugares del mundu.

El Productu Interior Brutu creció más de 7% al añu ente'l 2006 y 2007 impulsáu polos precios internacionales del aceru. Sicasí, en 2008 el país empezó a ser afeutáu pola crisis internacional y el 2009 la crecedera cayó más de 14%, una de les peores retracciones económiques del mundu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Dacian Cioloș

**Dacian Cioloș** (pronunciación rumana: [ dat͡ʃiˈan ˈt͡ʃjoloʃ ])  ye un inxenieru agrónomu y políticu rumanu, primer ministru de Rumanía, nomáu'l 17 de payares de 2015, comisariu européu d'Agricultura na Comisión Barroso II (2010-2014)

## Biografía
Dacian Cioloș empezó los sos estudios agrícoles nel institutu agrícola de Șimleu Silvaniei. Siguió estudiando na Facultá d'Horticultura de la Universidá de Cluj-Napoca ente 1989 y 1994, onde llogró'l títulu d'inxenieru horticultor. Siguió estudiando na Escuela Nacional Cimera Agrónoma de Rennes como becariu del gobiernu francés (1995-1996). En 1996, empezó un DEA xunto con un doctoráu n'Economía del Desarrollu Agrícola (2000-2005) na Escuela Nacional Cimera Agrónoma de Montpellier. Tres 13 meses de práutiques, especializóse n'agricultura ecolóxica.

Ente 1997 y 1999, trabayó como becariu na Comisión europea preparando'l programa européu d'ayuda agrícola SAPARD. Ente marzu y ochobre de 1999, ocupó'l puestu de direutor del Programa de Desarrollu Rural de Argeș». Trabayó dempués (1999-2001) como coordinador de programes de cooperación francorrumanos nel marcu del centru internacional de cooperación pal desenvolvimientu agrícola (CICDA).

Ente xineru de 2002 y xineru de 2003, foi'l delegáu de la Comisión europea en Rumanía como *task manager* d'agricultura y desenvolvimientu rural. A partir de xineru de 2005, Cioloș empezó a trabayar nel Ministeriu d'Agricultura de Rumanía primero como conseyeru del ministru, dempués como representante del gobiernu rumanu ante'l Conseyu d'Europa (2005-2007) y finalmente como ministru d'Agricultura y Desarrollu Rural (2007-2008).

El 9 de febreru de 2010, el Parllamentu Européu lo invistió como comisariu européu d'Agricultura na Comisión Barroso II. Anque nun tea afiliáu a nengún partíu, foi sofitáu pol Partíu Demócrata Lliberal

El 17 de payares de 2015, ye llamáu pol presidente Klaus Iohannis a formar un nuevu gobiernu independiente tres la dimisión del primer ministru Victor Ponta, convirtiéndose nel primer ministru de Rumanía.

## Referencies

## Enllaces esternos
Zigmantas Balčytis

Ye miembru del Partíu Socialdemócrata Lituanu (LSDP). En 2001 pasó a ser diputáu del Seimas (parllamentu). Dende 2001 a 2005 foi Ministru de Tresporte y dende esi últimu añu a 2007 foi Ministru de Facienda. De la mesma en 2006 foi Primer Ministru de Lituania interín. Foi escoyíu eurodiputáu al Parllamentu Européu tres les Eleiciones Europees de 2009.

Anguaño ye líder del LSDP pa les eleiciones presidenciales.

## Referencies
Rey Caney

**Reinaldo Hierrezuelo la O**, más conocíu como **Rey Caney**, foi un guitarrista, cantante y treseru cubanu. 

## Biografía
A lo llargo de varios años foi direutor del Cuarteto Patria, qu'anguaño ta dirixíu por Eliades Ochoa. 

A mediaos de la década de 1950, sustituyó a Compay Segundo nel Dúu Los Compadres, convirtiéndose en segunda voz del so hermanu Lorenzo Hierrezuelo. Esta formación tuvo activa 30 años. 

Tamién foi cantante y músicu pa munches otres agrupaciones musicales y direutor de la Vieja Trova Santiaguera, cuando tornó a Santiago de Cuba. Tamién collaboró como cantante con la Sonora Matancera pal sellu Seeco.

Ye tabién importante el so trabayu cola so hermana Caridad Hierrezuelo col xéneru de la guaracha.

Una de les sos composiciones más populares ye *Caña quemá* .

## Referencies
Brúxula

Una **brúxula** o un **compás** ye un instrumentu usáu pa la navegación y la orientación espacial que siñala la posición d'un puntu respectu a los puntos cardinales xeográficos. Xeneralmente inclúi, marcáu na so superficie, un diagrama nomáu rosa de los vientos, qu'amuesa la posición del norte, sur, este y oeste, representaos pola so inicial. Cuando usamos una brúxula la rosa puede alliniase coles correspondientes direiciones xeográfiques, colo que consiguimos que, por exemplu, la marca "N" de la brúxula apunte realmente al norte magnéticu de la tierra. Pueden apaecer tamién na superficie de la brúxula, superpuestes a les iniciales o en vez d'elles, marques angulares. Nesti casu, el norte correspuende colos 0º, y estos increméntense nel sentíu de les manes del reló, siendo l'este los 90º, el sur los 180° y l'oeste los 270º. Estos númberos permiten que la brúxula amuese acimuts o rumbos, qu'avecen espresase con esta forma de notación.

La brúxula magnética foi inventada, como un instrumentu d'adivinación, en China, na dómina de la dinastía Han (alredor del 206 e.C.), y adoptada dempués como instrumentu de navegación nel tiempu de la dinastía Song (sieglu XI). L'usu de la brúxula n'Europa Occidental y Persia remóntase a entamos del sieglu XIII.

## Referencies

## Enllaces esternos
Iveta Radičová

**Iveta Radičová**  ye una política eslovaca, que foi Primer ministra d'Eslovaquia.

Radičová nació en Bratislava (nesi entós parte de la sumidaChecoslovaquia y anguaño capital d'Eslovaquia) el 7 d'avientu de 1956; ella estudió socioloxía na Universidá Comenius de Bratislava y na Universidá d'Oxford (nel Reinu Xuníu), graduándose en 1979. Ente 1979 y 1989 trabayó nel Institutu de Socioloxía de l'Academia Eslovaca de Ciencies.

Ente 1990 y 1993 Radičová trabayó nel Departamentu de Socioloxía de la Universidá Comenius. De 1993 a 1997 foi subdireutora de l'Academia Istropolitana. Ente 1997 y el 2005 ella llaborió nel Departamentu de Ciencies Polítiques de la Universidá Comenius; nel 2005 Radičová llogró un cargu de profesora titular de la cátedra de socioloxía na mesma Universidá Comenius y esi mesmu añu foi designada Direutora de Socioloxía de l'Academia Eslovaca de Ciencies.

Radičová ye viuda; ella tuvo casada col comediante Stano Radič fináu nel 2005. Tien una fía cola que vive. Foi primer ministra d'Eslovaquia ente'l 8 de xunetu de 2010 y el 4 d'abril de 2012.

## Referencies
Economía de Venezuela

La **[[economía]] de [[Venezuela]]** ta empobinada a les esportaciones. La principal actividá económica de Venezuela ye la esplotación y refinamientu de petroleu pa la esportación. El petroleu en Venezuela ye procesáu pola empresa estatal Petróleos de Venezuela (PDVSA). La producción inicial data de 1875, cola participación de la Compañía Petrolera del Táchira na facienda «La Alquitrana» alcontrada nel estáu Táchira; depués ye construyida la primer refinería na cual llográbense productos como'l querosenu y el gasóil. L'arreventón del pozu Zumaque I en 1914 marca l'empiezu de la esplotación petrolera comercial a gran escala, remanando una gran cantidá d'eventos que camudaron drásticamente l'aldu del país. Por aciu iniciativa y participación de Venezuela dientro del mercáu petroleru mundial ye fundada la Organización de Países Esportadores de Petroleu (OPEP)

Dende la década de 1950 a principios de 1980 la economía venezolana esperimentó una crecedera constante qu'atraxo a munchos inmigrantes. Mientres la cayida de los precios del petroleu nos años 1980 la economía contráxose, y la inflación disparó hasta algamar picos de 84% en 1989 y 99% en 1996, tres años primero qu'Hugo Chávez asumiera'l cargu de presidente.

A pesar de les tirantes rellaciones colos Estaos Xuníos, esti país ye'l más importante sociu comercial de Venezuela. Les esportaciones estauxunidenses a Venezuela inclúin maquinaries, productos agrícoles, preseos médicos, y vehículos. Venezuela ye unu de los principales provisores de petroleu estranxero a los Estaos Xuníos. Cerca de 500 empreses d'Estaos Xuníos tán representaes en Venezuela.

Acordies con el Bancu Central de Venezuela, el gobiernu recibió de 1998 a 2008 alredor de 325 mil millones de dólares al traviés de la producción petrolera y l'esportación polo xeneral, y acordies con l'Axencia Internacional de la Enerxía (AIE), p'agostu de 2015 tien una producción de 2,4 millones de barriles per día, 500.000 de los cualos van a los Estaos Xuníos.

Desque Hugo Chávez impunxo estrictos controles de capital en 2003, nun intentu d'evitar la fuga de capitales, produciéronse una serie de devaluaciones de la moneda, lo qu'alteria a la economía. Los controles de precios, la espropiación de bienes privaos, y otres polítiques del gobiernu causaron una grave escasez de bienes, incluyíos suministros médicos. Para 2015, Venezuela tien la tasa d'inflación más alta del mundu, superando'l 100% interañal, convirtiéndose na tasa más alta na historia del país.

## Referencies

## Enllaces esternos
Economía de Malí

Malí, país ensin salida al mar, dependiente de les esportaciones agrícoles y d'oru, ta ente los 25 países más probes del mundu. La situación fiscal de la so economía ye variable según los precios internacionales del oru y de los sos productos agrícoles, y el succeso de les colleches. El 80% de la so población depiende de l'agricultura o de la pesca. L'actividá industrial concéntrase nel procesamientu de productos agrícoles. L'actividá económica llindase en gran midida a la zona riberana regada pel ríu Níxer, y el 65% del so territoriu ye ermu o semidesierto.

Malí sigui dependiente d'ayuda internacional. El gobiernu completó en 2011 un programa de creitos del FMI qu'ayudó a crecer y diversificar la economía, y atraer la inversión estranxera. El país ta desenvolviendo la estracción de mineral de fierro y la producción d'algodón, amás de diversificar les fontes d'ingresos, antes dependientes del oru. El país tamién invirtió en turismu, pero los problemes de seguridá tienen prejudicado la industria.

## Notes y referencies
Economía de Bélxica

La moderna economía de mercáu de Bélxica beneficíase de la privilexada llocalización xeográfica del país n'Europa, por una rede de tresportes bastante desenvuelta y por una base industrial y comercial diversificada. La industria ta concentrada principalmente na rexón de Flandes, al norte.

Con pocos recursos naturales, el país importa grandes cantidaes de materies primes (MP) y esporta principalmente manufacturados. La resultancia ye una economía bien dependiente de los mercaos mundiales.

Cerca de 3/4 del comerciu del país ye fechu con otros países de la Xunión Europea. En 2009 la economía del país sufrió una retracción de 2,7%, el desemplegu creció llixeramente y el déficit presupuestariu empeoró por cuenta de la ayuda en gran escala al sector financieru. El déficit presupuestariu creció pa 4,8% del PIB en 2010, mientres la delda pública superaba los 100% del PIB el mesmu añu.

El país ye lo 18º na clasificación de competitividá del Foru Económicu Mundial.

## Moneda
La so moneda anterior yera'l francu belga; dende'l 1 de xineru de 2002 ye l'euru, moneda de la Xunión Europea.

## Referencies
Economía de Nixeria

Hasta la década de 1960, la economía de Nixeria taba basada na agricultura y el llendo de subsistencia.

El descubrimientu de pozos petrolíferos nel sur del país camudó por completu'l so estructura económica global. Dende entós y, según periodos, ente'l 65 y el 95 por 100 de les esportaciones nixerianes son de petroleu o los sos derivaos.

A principios de 1980, y tres la grave crisis mundial de 1973, el preciu del crudu sufrió un importante amenorgamientu, lo que llevó a una crisis coyuntural grave nuna economía tan dependiente d'un solu productu.

Aprendida la lleición, a lo llargo de los postreros 25 años esistió cierta diversificación económica, cuasi toa ella en redol a los productos derivaos del crudu. Per un sitiu, a pesar de que les esplotaciones petrolíferes tán na so inmensa mayoría en manes de países europeos, asiáticos y americanos, parte de los beneficios invirtiéronse na industria petroquímica, de la que Nixeria ye'l principal productor africanu, refineríes, según en fabricación d'automóviles, daqué d'industria pesao y meyora de puertos y aeropuertos.

N'abril de 2002, les reserves envaloraes de petroleu de Nixeria algamaben los 15.600 millones de barriles, y les de gas natural los 3 billones de m³.

Del restu de l'actividá económica destaca'l cacáu, al que se dedica la metá del suelu cultivable y que constitúi otra parte fundamental nel capítulu d'esportaciones. Tien xacimientos de carbón, mineral de fierro y estañu.

Nixeria ye miembru de la OPEP, el Bancu Mundial y el Fondu Monetariu Internacional.

## Referencies
Mirek Topolánek

**Mirek Topolánek**  ye un políticu checu que foi Primer Ministru del so país dende'l 16 d'agostu de 2006 hasta'l 26 de marzu de 2009 cuándo presentó la so dimisión, y foi sustituyíu pol independiente Jan Fischer. Foi'l presidente del Partíu Democráticu Cívicu (ODS, el partíu checu de derecha más fuerte) dende payares de 2002. Anovó'l mandatu'l 8 de payares de 2006.

## Referencies
Jiří Rusnok

**Jiří Rusnok**  ye un políticu checu, primer ministru de la República Checa, dende xunetu de 2013 hasta xineru de 2014.

Llegó al cargu tres l'arrenunciu del so predecesor, Petr Nečas por presuntos casos de corrupción y espionaxe. Desempeñó distintos cargos mientres otros gobiernos, como Ministru de Facienda o d'Industria y comerciu.

## Primer ministru
Jiří Rusnok, foi nomáu Primer Ministru d'un gobiernu provisional pol presidente de la República Checa, Miloš Zeman.

Rusnok nun consiguió, dempués de tol votu d'enfotu y anunció que va dimitir si asina esixe la constitución. Meses dempués, Bohuslav Sobotka foi escoyíu'l siguiente primer ministru de la República Checa y convirtiéndose asina nel so socesor.

## Referencies

## Enllaces esternos
Janez Janša

**Ivan Janez Janša**  ye un políticu eslovenu. Líder del Partíu Demócrata Eslovenu (Slovenska Demokratska Stranka) o SDS y primer ministru del so país.

En 1989, Janša ye unu dels fundadores del SDZ (Slovenska Demokratična Zveza o Unión Democrática Eslovena), primer partíu d'oposición na República Federativa d'Eslovenia inda perteneciente a Yugoslavia. Tres la victoria de la plataforma eleutoral DEMOS nes primeres eleiciones llibres de la República Federativa d'Eslovenia en 1990, Janša ye llamáu al difícil puestu de ministru de Defensa.

En 2003, el SDS camuda'l so nome a Partíu Demócrata Eslovenu. El 3 d'ochobre de 2004 el SDS gana les eleiciones llexislatives con 29 diputaos de 90 con que cunta'l Državni zbor y supera al Partíu Lliberal-Demócrata (LDS) del primer ministru saliente Anton Rop. Anque'l 1 de marzu de 2013 tuvo que dexar la presidencia por cuenta de la moción de censura que foi aprobada pol Parllamentu d'Eslovenia con 55 votos a favor y 33 en contra, el Parllamentu aprobó la moción de censura promovida pol partíu de centroizquierda Eslovenia Positiva (PS) contra la coalición conservadora liderada por Janez Janša, acusáu de corrupción y de llevar a cabu una política económica antisocial. La moción cuntó col sofitu del Partíu Socialdemócrata (SD) y de dos formaciones menores qu'abandonaron la coalición nel poder, la Llista Cívica (DL) y el Partíu de los Xubilaos (DeSUS).

## Referencies

## Enllaces esternos
Bohuslav Sobotka

**Bohuslav Sobotka**  ye un políticu y abogáu checu.
Miembru del Partíu Socialdemócrata Checu (PSC), del que foi presidente del so grupu parllamentariu, vicepresidente y actual presidente.
Nel gobiernu checu, foi nomáu nel 2002 como Ministru de Facienda y la so vegada tamién en 2005 pasó a ser Vizprimer ministru.
Anguaño tres la so victoria na Eleiciones xenerales de 2013, en socesión de Jiří Rusnok foi investido el 17 de xineru de 2014 como 11u Primer Ministru de la República Checa.

## Referencies
Borut Pahor

**Borut Pahor**  ye un políticu eslovenu actual presidente del so país. Foi Primer Ministru d'Eslovenia dende payares de 2008 hasta febreru de 2012.

## Referencies

## Enllaces esternos
Vladimír Špidla

**Vladimír Špidla** (AFI: [ˈvlaɟɪmɪːr ˈʃpɪdla])  ye un políticu socialdemocrático checu. Foi Primer Ministru del so país dende xunetu de 2002 a xunu de 2004, cuando foi nomáu Comisariu Européu pola República Checa.

## Referencies

## Enllaces esternos
Miloš Zeman

**Miloš Zeman** (pronunciáu en checu (- [ˈmɪloʃ ˈzɛman]( escuchar))  ye un economista y políticu checu, actual presidente de la República Checa.

Mientres la so mocedá foi miembru del Partíu Comunista de Checoslovaquia (1968-1970). Depués militó nel Partíu Socialdemócrata Checu, arrenunciando'l 21 de marzu de 2007 por cuenta de conflictos col entós líder y Presidente del Partíu Socialdemócrata Checu Jiří Paroubek. N'ochobre de 2009, fundó'l Partíu de los Derechos Civiles–Zemanovci (Strana Práv Občanů – Zemanovci, SPOZ).

En xunu de 2011, Zeman, en referencia al Islam, dixo: "L'enemigu ye la anti-civilización que s'estiende dende'l norte d'África hasta Indonesia. Dos mil millones de persones viven nella". Él comparó los musulmanes que creen nel Corán colos nazis antisemites y racistes. Presentóse una denuncia na so contra arriendes de los comentarios.

Xunto a Jan Fischer, Zeman foi unu de los dos candidatos más fuertes pa la eleición presidencial direuta na República Checa de xineru de 2013. Zeman ganó per un estrechu marxe la primer vuelta de les eleiciones y entró na segunda vuelta al pie de Karel Schwarzenberg. Na segunda vuelta ganó tamién y ye'l presidente de la República Checa.

## Referencies

## Enllaces esternos
Portalgu

El **portalgu** (como'l pontalgu), yera un antiguu impuestu de natura indireuta, esistente nos reinos de Castiella, Aragón y Navarra que podía gravar los derechos de tránsitu y satisfacíen los que diben de camín, pisaben terrenu del rei o del señor, o entraben na ciudá. N’otres vegaes gravaba les transaiciones en sí y solía esixise nos llugares de mayor ensamu, sobre tou nes feries y mercaos. Podía gravar mesmo a les persones, que mercaderíes o animales.

Esti impuestu podía ser desaniciáu dacuando polos señores o reyes col dau de privilexos de franquicia, ya fuere como medida p'afalar el repoblamientu, pagar della delda o pa beneficiar a dellos colleutivos, como pudieren ser los pelegrínos.

Anguaño, el pealgu d'algunes carreteres interurbanes (emprimero autopistes) puede considerase l'heriede direutu del impuestu del portalgu.
Robert Fico

**Robert Fico**  ye un políticu eslovacu, y dende'l 4 d'abril de 2012 primer ministru del so país (tamién lo fuera ente 2006 y 2010).

Estudió na Facultá de Lleis de la Universidá de Comenius de Bratislava y dempués foi emplegáu del Institutu del Estáu y de la Llei de l'Academia Eslovaca de Ciencies. 

Estudió nos Estaos Xuníos ente 1990 y 1991 y volvió a Eslovaquia en 1992 y foi vicepresidente del Partíu de la Izquierda Democrática. Trabayó como representante de Eslovaquia na Corte Europea de Derechos Humanos.

En 1999 fundó'l partíu SMER y foi'l so líder. 

Nes eleiciones parllamentaries de 2002, el partíu Smer llogró'l 13,46% de los votos y convirtióse nel tercer partíu políticu más grande de Eslovaquia. 

Trunfó nes eleiciones parllamentaries de 2006, recibiendo 29,1% de los votos y formó un gobiernu de coalición col Movimientu por una Eslovaquia Democrática (de Vladimír Mečiar) y col SNS (de Ján Slota).

## Referencies

## Enllaces esternos
Tegostoma baphialis

## Taxonomía
* Reinu: Animalia
* Filu: Arthropoda
* Clas: Insecta
* Orde: Lepidoptera
* Familia: Crambidae
* xéneru: Tegostoma 
* Especie: T. baphialis
* (Staudinger, 1871)

***Tegostoma baphialis*** ye una especie de poliya de la familia Crambidae. Atópase'n Grecia, Rusia, Turkmenistán y Afganistán.

El valumbu de les ales ye de 16–17 mm.

## Referencies
Algirdas Butkevičius

Pertenez al Partíu Socialdemócrata Lituanu (LSDP), del que ye presidente dende 2009.

Nel gobiernu lituanu foi Ministru de Finances ente 2004 y 2006 y de Tresportes y Comunicaciones. En ganando les Eleiciones Presidenciales de 2012, dende'l 13 d'avientu de 2012 hasta'l 13 d'avientu de 2016 foi'l 12º Primer Ministru de Lituania.

## Referencies
Pontalgu

El **derechu de pontalgu** foi un tributu colos sos oríxenes na Edá Media en toda Europa y pol que les persones que cruciaben una ponte habíen pagar una cantidá según del so llugar residencia, el so númberu y les mercaderíes qu'acarriaren nel pasu, no que güey conozse como arancel o pealgu, 

Mientres el feudalismu constituyó un instrumentu de financiación de los nobles nes tierres de la so propiedá y que los vasallos debíen pagar. Aquellos que residíen nel señoríu, o taben disimíos o pagaben menores cantidades, sin embargu los que veníen d'otres tierres debíen pagar mayores cantidades. Col progresivu desaniciu del réxime feudal, el pontalgu redúxose al pagu del tributu nes pontes de les grande víes de comunicación ente poladures, dexando fuera del so ámbito a les pontes allugadas endientro de les ciudades. Por estensión, llueu de los sieglos XV y XVI denomóse asina a toda desención que se cobraba a los ciudadanos que nun yeren de la villa y cruciaben el ríu, inda que nun fuere peles pontes, de tala miente que mudó nun tributu p'acceder a los mercaos públicos.

Cola colonización europea d'América treslladóse l'impuestu a les nueves sociedades d'ultramar, mesmo n’aquelles dependientes d'España y Portugal, que d'Inglaterra. La figura mantúvose sin munchos cambéos hasta la llegada de la ilustración. Las nueves idées d'abrimientu económicu y espoxigue del comerciu nun casaben col gravame impuestu a les mercaderíes. Mientres el sieglu XVIII prodúxose una notable decadencia y munchos pasos quedaren francos. Nun obstante será nel sieglu XIX cuando entre en cris dafechu col lliberalismu emerxente al dificultar el desendolcu económicu y encarecer los productos y les esportaciones. N’España foi derogáu por Real Orde del 31 d'avientu de 1881.

L’usu del términu llueu del sieglu XX manténse nes llexislaciones de desemeyaos estaos d'América del Sur, referíu a lo que n’otros llugares conozse como pealgu o contribuciones especiales, y grava el tráficu rodao ente desemeyaos puntos d'una mesma ciudá cuando se crucia daqué ponte. Asina, la Constitución peruana de 1979 establez nel so artículu 277 que son bienes de les entidaes llocales, ente dellos, «la contribución por pealgu, pontalgu y meyores de las obres que executen».

## Bibliografía
* *Historia de la propiedad en España: bienes comunales, pasado y presente.* II Encuentro interdisciplinar, Salamanca, mayo-junio de 2000. Editado en 2002, ISBN 84-95240-54-8
* *Salamanca: Revista de estudios*. ISSN 0212-7105 Nº. 37, 1996.
* *Cuadernos de Historia del Derecho*. Desde 1994 a 2005. Universidá Complutense de Madrid.

## Referencies

## Enllaces esternos
Otto Wallach

**Otto Wallach**  foi un químicu y profesor universitariu alemán gallardoniáu col Premiu Nobel de Química del añu 1910.

## Biografía
Otto nació en Königsberg, naquellos momentos parte de Prusia, pero qu'anguaño forma parte de Rusia, denominada Kaliningráu.

Estudió química na Universidá de Berlín y Göttingen, y ente 1876 y 1889 foi nomáu profesor de química na Universidá de Bonn. En 1889 abandonó la docencia pa convertise en direutor del Institutu Químicu de la Universidá de Göttingen, cargu qu'ocupó hasta 1915.

Finó'l 26 de febreru de 1931 na alemana ciudá de Göttingen, asitiada nel estáu alemán de Baxa Saxonia.

## Investigaciones científiques
Foi unu de los primeros químicos que se dedicaron a la investigación química de los terpenoides y les combinaciones alicíclicas, la investigación de les cualos foi de gran influencia nel desenvolvimientu de la química orgánica ya industrial, y especialmente de los arumes y de los aceites esenciales.

En 1910 foi gallardoniáu col Premiu Nobel de Química *pola so contribución nel desenvolvimientu de la química orgánica ya industrial*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Werner Faymann

**Werner Faymann**  ye un políticu católicu austriacu, actual canciller d'Austria. Ye miembru del Partíu Socialdemócrata. 

## Biografía
Nacíu en Viena, el 4 de mayu de 1960. Estudió lleis na Universidá de Viena mientres dos años pero nun llogró graduase.

Faymann foi Ministru de Tresporte, Innovación y Teunoloxía nel Gabinete del Canciller Alfred Gusenbauer. Ye'l Canciller d'Austria dende'l 2 d'avientu de 2008, cuando'l so partíu, el SPÖ (Partíu Socialdemócrata d'Austria), del que ye'l so líder dende'l 16 de xunu de 2008, algamó la victoria nes eleiciones del 28 de setiembre de 2008 y asocióse pa formar gobiernu col Partíu Popular Austriacu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Kurt Schuschnigg

**Kurt Alois Josef Johann Edler Schuschnigg** o **von Schuschnigg**  foi un políticu austriacu, qu'en 1934 asocedió a Engelbert Dollfuss como canciller d'Austria -nesi momentu so un réxime de gobiernu autoritariu- tres l'asesinatu d'ésti. Ocupó'l cargu hasta 1938, cuando dimitió pola presión de Hitler, previa al *[[Anschluss]]*.

## Carrera política
Schuschnigg estudió derechu na Universidá de Innsbruck y sirvió en files mientres la I Guerra Mundial. Tres la guerra incorporóse al Partíu Socialcristiano austriacu, exerció l'abogacía n'Innsbruck y foi escoyíu al Parllamentu en 1927, con 30 años. En 1930 fundó una milicia irregular, reclutada d'ente les files de les mocedaes católiques. Ente 1932 y 1933 ocupó'l cargu de ministru de Xusticia; al añu siguiente #nomar pa la cartera d'Educación.

En xunetu de 1934, a raigañu del asesinatu de Dollfuss mientres el fallíu golpe d'Estáu de xunetu foi designáu canciller (xefe de Gobiernu).

## Referencies

## Enllaces esternos
Veronica Guerin

**Veronica Guerin**  foi una periodista irlandesa que foi asesinada en 1996 por traficantes de drogues mientres ella conducía'l so coche nuna de les carreteres principales de Dublín.

En xunetu de 2003 estrenóse la película *Veronica Guerin*, protagonizada por Cate Blanchett, que narra la vida y l'asesinatu de la periodista.

## Referencies

## Enllaces esternos
Drew Massey

**Drew Massey**  ye un comediante, actor, y guionista d'Estaos Xuníos. Ye conocíu pol so trabayu en *[[The Muppets]]*.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Twitter oficial de Drew Massey

* Drew Massey  en TV.com
Nacionalismu aranés

El **nacionalismu aranés** ye una corriente política que reivindica la creación d'un pactu de llibre unión d'esti valle col restu de Cataluña.
El fundamentu ye sobre la base d'una llingua, el aranés, una cultura, y una identidá del Valle d'Arán distinta a la catalana.

## Actualidá
Anguaño cunta con una asamblea propia, denominada Conseyu Xeneral d'Arán que reclamó a la Xeneralidá de Cataluña ser reconocida como realidá nacional.

El Conseyu Xeneral d'Arán aprobó por unanimidá en 2005 un documentu nel que solicitaba que'l nuevu estatutu d'autonomía de la comunidá catalana estableciera un pactu de llibre unión d'Arán con Cataluña.

El 21 de xineru de 2015 el Parllamentu de Cataluña aprobó cola única astención de Ciudadanos - Partíu de la Ciudadanía una llei pa protexer la identidá y la cultura araneses y aumentar les competencies del Conseyu Xeneral d'Arán. Nesta llei reconoz la "realidá nacional occitana" del Valle d'Arán.

## Movimientos políticos aranesistes
Los partíos que reclamaron la reconocencia a la Xeneralidá de Cataluña de la realidá nacional pal Valle d'Arán son:
* Unitat d'Aran
* Convergència Democràtica Aranesa
* Partíu Renovador de Arties-Garòs
* Izquierda Republicana Occitana
Los movimientos pueden llegar a reclamar el drechu a l'autonomía aranesa sobre la base de los derechos nacionales que da la so cultura propia, y el so estatus diferencial en Cataluña.

## Simboloxía

El Valle d'Arán cunta con un himnu nacional propiu, llamáu *[[Montanhes araneses (himnu)|Montanhes araneses]]* y una bandera basada na bandera tradicional d'Occitania.

## Resultaos eleutorales
Nes siguientes tables amuésense los resultaos eleutorales según el tipu d'eleiciones. Solo apaecen los resultaos relatives a les municipales porque son les úniques onde s'han presentao los partíos nacionalistes con llistes propies.

a Dende les eleiciones de 1999 preséntase como *PSC - Progrés Municipal de Catalunya*.

## Ver tamién
* Occitania
* Nacionalismu occitano

## Referencies
Engelbert Dollfuss

**Engelbert Dollfuss** o **Dollfuß**  foi un políticu austriacu d'ideoloxía socialcristiana, espertu en cuestiones agraries, ministru d'Agricultura en dellos Gobiernos d'empiezos de la década de 1930 y canciller ente 1932 y 1934. Eslleió la Cortes democrátiques y gobernó por decretu. Morrió asesináu por miembros del partíu nazi austriacu.

Nació como fíu illexítimu d'un xornaleru en 1892. Criáu nun ambiente llabrador católicu y tradicional, recibió depués enseñanza secundaria nun centru relixosu que reforzó les sos fondes creencies católiques. Estudió na Universidá de Viena, onde se xunió a una organización católica. Combatió na Primer Guerra Mundial, nel frente italianu, y recibió diverses condecoraciones. Na posguerra, completó los estudios universitarios y quedó bien influyíu pol pensamientu conservador Othmar Spann. Pasó depués un añu n'Alemaña, estudiando'l funcionamientu de les cooperatives agraries; aplicó depués esta conocencia a partir de 1922, cuando trabayó na cámara agraria de la Baxa Austria. Porteriormente, dirixó la empresa estatal de ferrocarriles, el so primer cargu nacional.

Socialcristiano, tenía escasos venceyos col partíu: más qu'un políticu tradicional Dollfuss yera un distinguíu espertu en cuestiones agraries, bien llaboriegu y con un calter abiertu que-y facilitaba'l tratu con políticos d'otres formaciones. La so falta d'esperiencia previa na política nacional consideróse una ventaya: podía dexa-y forxar una alianza de partíos pa sostener el Gobiernu.

Asumió la presidencia del Gobiernu en mayu de 1932, al mandu de una inestable coalición de socialcristianos, agrarios y fascistes de la Heimwehr, qu'apenes cuntaba con un escañu de ventaya frente la oposición nes Cortes. Consideráu hasta 1933 unu de los dirixentes más moderaos y dispuestos a apautar cola oposición socialista, acabó siendo'l políticu qu'acabó col sistema parllamentariu democráticu surdíu mientres la posguerra. En marzu de 1933, eslleió la Cámara Baxa y empezó a gobernar por decretu. Figura bien revesosa inclusive ente los especialistes, presidió una inestable lliga de fascistes, elementos autoritarios y otros democráticos. Los sos continuos intentos d'algamar un alcuerdu colos nacionalsocialistes, meta na que competía colos sos socios de gobiernu de la Heimwehr, resultaron a lo postrero infructuosos.

Tuvo qu'enfrentase al peor momentu de la Gran Depresión n'Austria y llogró ameyorar abondo la situación económica.

En mayu de 1934, promulgó una nueva Constitución que marcó l'empiezu oficial d'un réxime autoritariu conocíu como «austrofascismo». Morrió asesináu'l  de 1934, mientres el fallíu intentu de golpe d'Estáu nacionalsocialista; asocedió-y al frente de Gobiernu'l so ministru de Xusticia, Kurt von Schuschnigg.

## Referencies
Primer Ministru de Noruega

El Primer Ministru ye'l Xefe de Gobiernu de Noruega.

## Primeros ministros en Christiania (1873–1905)
Estes son los primeros ministros de Noruega, durante la unión con Suecia (entre 1873 y 1905).

## Primeros ministros dempués de la independencia, hasta la Segunda Guerra Mundial ([[1905]] -[[1945]])
Estes son los primeros ministros de Noruega, dempués del fin de la unión con Suecia en 1905.

## Primer ministru durante la ocupación alemán
* Vidkun Quisling, Ministru Presidente 1940, e 1942-1945)

## Primeros ministros dempués de la Segunda Guerra Mundial

(*) exiláu entre 1940 y 1945

## Ver tamién
* Rei de Noruega
Economía de Noruega

**[[Noruega]]** ye un país con altes tases de desenvolvimientu que cunta con una economía mista, estremándose d'otres economíes con un sistema similar en que'l país caltién una elevada participación del sector públicu na economía, controlando les sos árees estratéxiques.

Anque sensible a los ciclos económicos mundiales, la economía de Noruega amosó una sólida crecedera dende l'entamu de la era industrial. Unu de los sos principales motores económicos foi tradicionalmente la esportación. El país ye ricu en recursos naturales y ente les sos principales actividaes destaquen la esploración y producción de petroleu y gas, la pesca y la construcción de preses pal aprovechamientu del potencial hidroeléctricu. Ello ye que más del 10% de los puestos de trabayu dependen direutamente del petroleu. El sector agrícola y la industria pesao tendieron a menguar pasu ente pasu en favor del sector servicios y la industria petrolera.

El so sector públicu ye unu de los mayores del mundu tocantes a la so aportación al productu interior brutu del país. Noruega tien una elevada esperanza y nivel de vida y una seguridá social estensa. Ten una de les mayores cargues fiscales del mundu. La esistencia d'un vastu estáu del bientar y la modernidá de la so industria pudiéronse financiar gracies a la esplotación de petroleu nel mar del Norte. Amás, el superávit xeneráu ye depositáu nel so *Government Pension Fund of Norway*, el mayor fondu soberanu del mundu, con más de 800 000 millones de dólares d'Estaos Xuníos n'activos.

## Comerciu esterior

Noruega caltién un saldu favorable de 31 000 millones de dólares nel comerciu esterior. El mercáu noruegu por excelencia representa la Xunión Europea, escontra onde se dirixen el 77 % de los productos, representando'l petroleu, gas y los sos derivaos el 45 % del total de l'actividá esportadora del país. Tamién les importaciones proceden cuasi nun 70 % de la Xunión Europea.

### importaciones
Preséntense de siguío les mercancíes de mayor pesu nes importaciones de Noruega pal periodu 2010-2014. Les cifres tán espresaes en dólares d'Estaos Xuníos valor FOB.

### esportaciones
Preséntense de siguío los principales socios comerciales de Noruega pal periodu 2010-2014. La mayoría de los sos importadores tán n'Europa salvu Estaos Xuníos y Corea del Sur.

## Referencies
Economía de Letonia

La **economía de [[Letonia]]** básase principalmente na agricultura y nes industries testil y siderometalúrxica. Anguaño, el turismu perfílase como una importante fonte de ingresos gracies al patrimoniu históricu del país. La so transición a una economía de mercáu ta provocando ciertes perturbaciones (10% de paru y déficit presupuestariu) y sacrificios nes polítiques sociales.

Dende'l 1 de xineru de 2014 la moneda nacional ye l'Euru. Antes yera'l Lats.

La economía letona foi una de les más dinámiques de los nuevos socios de la Xunión Europea, con una medría del 6,7% (datu revisáu) nel 2005 y una crecedera del 7% nel 2006.

## De la crisis económica de 2008 a l'actualidá
Letonia foi unu de los países de la Xunión Europea (XE) más afeutáu pola crisis pero, al nun tar na Eurozona, la so suerte atraxo menos l'atención de los medios d'información. Hasta entós Letonia beneficiárase d'un sector bancariu dinámicu, mayoritariamente en manes de los bancos suizos y de la Comunidá d'Estaos Independientes (CEI). La molición d'Estocolmu ante les consecuencies de la crisis impulsó a los bancos suecos a garantizar los depósitos de les sos filiales letones na seronda de 2008, lo que condergó al mayor bancu letón, Parex Banka, a una quiebra virtual y obligó al gobiernu de Letonia a nacionalizarlo en payares de 2008.

Dempués, el país beneficióse d'una ayuda conxunta del Fondu Monetariu Internacional (FMI) y de la XE de 7.500 millones d'euros y llevó a cabu una política de retayos del gastu públicu, los salarios y les xubilaciones, pa evitar la devaluación. Esta cura d'austeridá -la más severa de la XE- dio los sos frutos y llogró estabilizar relativamente la situación. Dempués de qu'en 2009 el PIB cayera un 17,5 por 100, en febreru de 2010 les axencies de calificación revaluaron la situación del creitu en Letonia y pasaron de considerala negativa a estable.

La situación siguía siendo comprometida pal gobiernu de Valdis Dombrovskis. L'índiz de desemplegu yera'l más altu de la XE (22,8 por 100 en febreru de 2010) y la emigración yera bien fuerte. Cuestionabase a la clase política y un partíu sofitáu mayoritariamente polos habitantes rusófonos (el Centru de la Concordia) llogró l'alcaldía de Riga en xunu de 2009, per primer vegada dende la independencia en 1991. Per otra parte, el gobiernu del primer ministru quedó en minoría'l 22 de marzu de 2010, cuando'l Partíu del Pueblu abandonó la coalición.

A partir de 2010, la situación ameyoró y en 2012, la economía letona creció'l 5,6%, anque nun se recuperaron los valores previos a la crisis. El Fondu Monetariu Internacional destacó a Letonia como exemplu del ésitu de les polítiques económiques anticrisis basaes nel retayu de gastos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Urica

**Urica** ye la capital de la parroquia del mesmu nome allugada a 45 km al sureste del pobláu de Santa Inés, nel estáu Anzoátegui en Venezuela.

Foi fundada polos españoles a mediaos del sieglu XVIII sobre una llanura bañada peles agües del Ríu Urica y el Ríu Amana, arrodiada de los sitios de cría pecuaria de mayor fama en Anzoátegui y conocida como gran productora de frutos menores.

Nesta población tuvieron llugar memorables aiciones de guerra tales como les de José Félix Ribas y José Francisco Bermúdez contra José Tomás Boves. El 12 de setiembre de 1814 diose la Batalla de Curareque; el 5 d'avientu d'esi mesmu añu la célebre Batalla de Urica na que morrió Boves y por ello tien la so tumba nel pueblu. El 27 d'abril de 1870 diose la Batalla de Altagracia, y el 20 de febreru de 1902, la batalla de la Ponte.

En 1879, por disposición del Congresu Nacional de la República, ye creáu'l Gran Estáu d'Oriente, que la so capital sería Urica. Esta división políticu territorial que, nel so momentu tuvo conformáu polos actuales estaos Anzoátegui, Sucre y Monagas, caltúvose vixente hasta 1881 cuando recibió'l nome d'Estáu Bermúdez, para, en 1898, finalmente adoptar la denominación d'Estáu Sucre.

## Referencies

## Enllaces esternos
Luis Sáenz Peña

**Luis Sáenz Peña Dávila**  foi un abogáu, políticu, presidente d'Arxentina ente los años 1892 y 1895 (añu en qué foi forzáu a dimitir del so cargu) y padre del tamién presidente arxentín Roque Sáenz Peña.

## Referencies

## Enllaces esternos