open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Anfíbol

Los **anfíboles** son un conxuntu de minerales del grupu de los silicatos, subgrupu inosilicatos. Son metasilicatos de calciu, magnesiu y fierro.

La unidá estructural fundamental de los anfíboles ye'l tetraedru de siliciu y oxíxenu (SiO4) enllazáu en forma de llargues cadenes dobles. La fórmula química de cada mineral anfíbol ye'l resultáu de sustituciones metáliques na doble cadena: RSi4O11.

El nome d'anfíbol deriva del griegu αμφιβολος - amphibolos, que significa ambiguu, n'alusión a les variedaes cambiantes, en composición y apariencia, que presenten estos minerales.

Los minerales más comunes nes roques metamórfiques y plutóniques básiques son les hornblendes y l'actinolita. Son los minerales fundamentales de les roques magmátiques, y un componente esencial de la anfibolita. Tienen color negru o verde escuru y el so aspeutu ye vítreu o llechosu.

## Minerales anfíboles
Estrémense ensame d'especies y variedaes, dalgunes de les más importantes son:

* Antofilita (Mg,Fe)7Si8O22(OH)2
* Tremolita Ca2Mg5Si8O22(OH)2
* Actinolita Ca2(Mg,Fe)5Si8O22(OH)2
* Cummingtonita Fe2Mg5Si8O22(OH)2
* Grunerita Fe7Si8O22(OH)2
* Hornblenda Ca2(Mg,Fe,Al)5(Al,Si)8O22(OH)2
* Glaucofana Na2(Mg,Fe)3Al2Si8O22(OH)2
* Riebeckita Na2Fe2+3Fe3+2Si8O22(OH)2
* Arfvedsonita Na3Fe2+4Fe3+Si8O22(OH)2
* Crocidolita Na2Fe2+3Fe3+2Si8O22(OH)2
* Richterita Na2Ca(Mg,Fe)5Si8O22(OH)2
* Pargasita NaCa2Mg3Fe2+Si6Al3O22(OH)2

## Referencies

## Enllaces esternos
Peste negro

La **peste negro** foi una devastadora pandemia qu'afaró Europa nel sieglu XIV y que causó la muerte d'un 30 a un 60% de la población del continente européu, amenorgando la población mundial envalorada dende 450 millones hasta 350 o 375 millones nel añu 1400. La mayor parte de los científicos cree que la peste negra foi un biltu de peste bubónica, una tarrecible enfermedá que s'estendió en forma d'andancia delles vegaes a lo llargo de la historia. La peste ye causada pola bacteria *[[Yersinia pestis]]* que s'arima poles pulgues cola ayuda de l'aguarón negru (*Rattus rattus*), que güei conocemos como aguarón de campu.

La mayor pandemia del sieglu XIV empezó quiciabes en dalgún llugar del norte de la India, probablemente nes estepes d'Asia central, dende onde foi llevada al oeste polos exércitos mongoles. La peste llegó a Europa pela ruta de Crimea, onde la colonia xenovesa de Kaffa (actual Teodosia) foi asediada polos mongoles. La Historia diz que los mongoles llanzaben con catapultes los cadabres infeutaos dientro de la ciudá (magar la enfermedá nun se contrae por contautu colos muertos).

Los refuxaos de Kaffa llevaron dempués la peste a Messina, Xénova y Venecia, alredor de 1347/1348. Dellos barcos nun llevaben a naide vivu cuando algamaben les mariñes. En 1347 asocedióse una guerra ente'l Reinu húngaru y el napolitanu, yá que'l rei Carlos I Roberto d'Hungría reclamaba'l tronu de Nápoles depués del asesinatu del so hermanu Andrés, el que morrió por voluntá de la so propia vilba la reina Xuana I de Nápoles. D'esta manera, Carlos Roberto condució una campaña militar que coincidió col españíu de la Peste Negra. Llueu ante tanta muerte pola enfermedá, la campaña tuvo que ser suspendida y los húngaros tornaron a casa, llevándose consigo dellos d'ellos la peste, cobrando vides como la de la mesma maríu del rei húngaru. D'esta forma, dende Italia la peste estendióse per Europa afectando a Francia, España, Inglaterra (en xunu de 1348) y Bretaña, Alemaña, Hungría, Escandinavia y finalmente'l noroeste de Rusia.
## Ver tamién
* Decamerón
* Flaxelación
* Pogromu
* Danza de la Muerte
* Gran plaga de Londres
* Peste pulmonar

## Referencies

## Enllaces esternos
Pandemia

Una **pandemia** (vocablu que procede del griegu *pandêmon nosêma*, de παν (*pan tou) + δήμος (*deamos* = pueblu) + nosêma (= enfermedá), espresión que significa *enfermedá de too un pueblu'' ye l'afectación d'una enfermedá infecciosa de los humanos a lo llargo d'un área xeográficamente estensa. 

## Ver tamién
* Pandemia de gripe A (H1N1) de 2009
* Bacteria
* Cáncer
* Endemia
* Epidemia
* Influenza
* VIH
* Pandemia_de_coronavirus_de_2020_n'Asturies

## Referencies
Población mundial

La **población humana** ye'l númberu total de persones que viven nun determináu tiempu. La teunoloxía humana dexó una mayor población gracies a les meyores teunolóxiques en diverses árees. Tamién cabe mentar que la población mundial puede paecer muncha inda cuando nun hai abondes nacencies por cuenta de que la esperanza de vida humana aumenta al par col progresu teunolóxicu.

Dellos observadores de sociedaes humanes propunxeron que'l conceutu de la capacidá de producción tamién s'aplique a la población humana, y que l'aumentu de población non controláu puede causar una catástrofe maltusiana. Sicasí, esistieron numberosos pronósticos gandíos sobro esta supuesta catástrofe munches vegaes nel pasáu. Esta supuesta catástrofe foi evitada gracies al ameyoramientu teunolóxicu humanu y la mesma capacidá natural de la Tierra. Per otra parte, en munches rexones del mundu, como Europa, la falta de nacencies ta convirtiéndose adulces nun problema.

Un modelu matemáticu posible pa describir la crecedera d'una población ye'l denomináu modelu esponencial cola forma d'una curva loxística.

La evolución ye'l conxuntu de carauterístiques que se modifiquen nel intre del tiempu: natalidá, mortalidá, migraciones y les tases, proporciones y razones que se deriven d'elles. 





## Referencies

## Enllaces esternos
Oscar Niemeyer

**Oscar Ribeiro de Almeida Niemeyer Soares Filho** , conocíu como **Óscar Niemeyer** foi un arquiteutu brasilanu creador de la ciudá de Brasilia.

Recibió'l Premiu Príncipe d'Asturies de les Artes en 1989, siendo esti l'orixe de la rellación del arquiteutu col Principáu d'Asturies. Años más tarde, Niemeyer donó un gran proyeutu al Principáu. Esti diseñu convirtióse nun proyeutu que pretende ser unu de los referentes internacionales na producción de conteníos culturales, un espaciu asociáu a la escelencia dedicáu a la educación y la cultura. Esta será la única obra d'Oscar Niemeyer n'España y según les sos propies pallabres, la más importante. 
 de toles que fizo n'Europa. Ésta tamién foi la razón pa que'l centru cultural reciba'l nome del so creador: Centru Cultural Internacional Oscar Niemeyer. Inauguróse en 2011. Morrió'l 5 d'avientu de 2012 a los 104 años d'edá.
. 

## Galeria fotográfica

Archivu:Esplanada dos Ministérios, Brasília DF 04 2006.jpg|Explanada de los Ministerios, Brasilia (Brasil)
Archivu:Igreja Pampulha.jpg|Ilesia de la Pampulha (Belo Horizonte)
Archivu:Palacioplanalto.jpg|Palaciu de Planalto (Brasilia)
Archivu:Oscar_Niemeyer's_Copan_Building.jpg|Edificiu COPAN (São Paulo)
Archivu:Cathedral Brasilia Niemeyer.JPG|Catedral de Brasilia
Archivu:Brazilian National Congress.jpg|Congresu Nacional (Brasilia)
Archivu:ASUNCION HOTEL GUARANI ESPLENDOR.jpg|Hotel Guaraní (Asunción, Paraguay)
Archivu:Rio de Janeiro Museu Arte Contemporânea Niteroi, RJ, 02 2006.jpg|Muséu de Niterói
Archivu:TeatroCaxias.jpg|Teatru na ciudá de Duque de Caxias, RJ, Brasil
Archivu:Bienal de São Paulo - pavilhão central.jpg|Pabellón central na Bienal de São Paulo
Archivu:JKBrasilia.jpg|Monumentu a Juscelino Kubitschek|Kubitschek (1902-1976) cola camiseta de la seleición brasilana, tres l'anunciu oficial de la FIFA confirmando a Brasil como sede del Campeonatu Mundial de Fútbol de 2014


## Referencies

## Enllaces esternos

* 
* Fundación Oscar Niemeyer
* Complete List of Pritzker Architecture Prize Laureates 1979 - 2006
* Arquitetura e Urbanismo
* 
* Ganhador do Prêmio Stalin da Paz 1963
* Premiu Príncipe de Astúrias de las Artes, 1989, a cta
* Centro de Educação popular e Pesquisas Econômicas e Sociais CEPPES
* Proyeuto 3D en Google Earth
Interfaz (dixebra)

El términu ***interfaz*** pue facer referencia a:

*Definición xeneral d'Interfaz.
*Interfaz de programación d'aplicaciones.
*Interfaz nel llinguaxe de programación Java.
*Interfaz (electrónica)

## Referencies

## Enllaces esternos
Programa informáticu

Un **programa informáticu** ye un conxuntu d'instrucciones qu'una vegada executaes van realizar una o delles xeres nun ordenador. Ensin programes, estes máquines nun pueden funcionar correutamente. Al conxuntu xeneral de programes, denomínase-y software y asina, refierse al equipamientu lóxicu o encontu lóxicu d'un ordenador dixital. 

N'informática, denomínase comúnmente *[[Archivu binariu|binarios]]*, (propiu en sistemes unix, onde por cuenta de la estructura d'esti postreru, los ficheros nun precisen faer usu d'estensiones. Darréu, presentáronlos como ficheros executables, con estensión *.exe*, nos sistemes operativos de la familia Windows) por cuenta de qu'una vegada que pasaron pel procesu de compilación y fueron creaos, les instrucciones que s'escribieron nun llinguaxe de programación que los humanos usen pa escribilos con mayor facilidá, traduciéronse al únicu idioma que la máquina entiende, combinaciones de ceros y unos llamada código máquina. El mesmu términu, puede referise tanto a un programa executable, como al so códigu fonte, que ye Procesu de traducción de programes tresformáu nun binariu cuando ye compiláu.

Xeneralmente'l códigu fonte escríbenlu profesionales conocíos como programadores. Escríbese nun llinguaxe que sigue unu de los siguientes dos paradigmes imperativu o declarativu y que darréu puede ser convertíu nuna imaxe executable por un compilador. Cuando se pide que'l programa sía executáu, el procesador executa instrucción por instrucción.

D'alcuerdu a les sos funciones, clasifíquense en software de sistema y software d'aplicación. Nos ordenadores actuales, al fechu d'executar dellos programes al empar y de forma eficiente, conózse-y como multitarea.

## Ver tamién
* Software
* Llinguaxes de programación

## Referencies

## Enllaces esternos
Beixín

**Beixín** o **Pequín**, treslliteráu y conocida internacionalemnte como **Beijing** (en chinu 北京; en pinyin Běijīng, [peɪ˨˩ t͡ɕiŋ˥], la *Capital del Norte*) ye la capital de la República Popular China y una de les mayores ciudaes del mundu. La so población ye de . La metrópolis, allugada nel norte de China, tien l'estatus alministrativu de municipalidá, con control direutu pol gobiernu nacional, y ta sodividida en catorce distritos urbanos y suburbanos y dos condaos rurales. La ciudá ta incrustada na provincia de Hebei, magar que llenda pel sureste cola municipalidá de Tianjin.

Beixín ye la segunda ciudá mayor del país, dempués de Shanghai, y ye'l so centru políticu, cultural y educativu. Nella tienen la so sede la mayoría de les empreses de titularidá estatal, y ye un importante ñudu de comunicaciones per carretera y ferrocarril, convencional y d'alta velocidá. Amás, el so aeropuertu (*Beijing Capital International Airport*) ye'l segundu del mundu pol so volume de pasaxeros.

La historia la ciudá remóntase tres mil años, y lleva siendo, como la última de les cuatro grandes antigües capitales de China, el centru políticu del país el más del tiempu demientres los siete caberos sieglos. La ciudá ye famosa polos sos grandes palacios, templos, xardinos, tumbes, muries y puertes monumentales, y los tesoros artísticos que guarda y les sos universidaes faen d'ella el centru del arte y la cultura del país. Son perpoques les ciudaes del mundu que tienen sío el centru políticu y cultural d'una zona xeográfica tanto tiempu.

## Ver tamién
*Persones de Beixín

## Referencies

## Enllaces esternos
Arroba

El términu **arroba** (procede del árabe *rub* que significa "cuartu, la cuarta parte de daqué", de la mesma procedente del hebréu *arba*, que significa "cuatro"), puede referise a los siguientes artículos:

* **[[Arroba (símbolu)]]**, un símbolu tipográficu (@) bien utilizáu n'informática ya internet;
* **[[Arroba (unidá de masa)]]**, una antigua unidá de masa usada n'España ya Hispanoamérica;
* **[[Arroba (unidá de volume)]]**, una antigua unidá de volume usada n'España ya Hispanoamérica;
* **[[Arroba (unidá de midida)]]**.

Dáu'l nome orixinal n'árabe, el símbolu **** (de l'arroba) formóse pente medies d'una xunta de les lletres griegues α (alfa) y ρ (rho).

## Referencies
Interfaz

**Interfaz** ye la conexón ente dos ordenadores o máquines de cualesquier tipu dando una comunicación ente dambes.

Amás, la pallabra interfaz utilízase en distintos contestos:

* **Interfaz como preséu:** dende esta perspeutiva la interfaz ye una "prótesis" o "estensión" (McLuhan) del nuesu cuerpu. El *[[Ratón (informática)|ratón]]* ye un preséu qu'estiende les funciones de la nuesa mano y llévales a la pantalla so forma de cursor. Asina, por casu, la pantalla d'un ordenador ye una interfaz ente l'usuariu y el discu duru de la mesma.

* **Interfaz como superficie:** dalgunos consideren que la interfaz tresmítenos instrucciones ("affordances") que nos informen sobro'l so usu. La superficie d'un oxetu (real o virtual) fálanos per mediu de les sos formes, testures, colores, etc.

* **Interfaz como espaciu:** dende esta perspeutiva la interfaz ye'l llugar de la interacción, l'espaciu onde se desenvuelven los intercambios y los sos manualidades.

## Ver tamién
* Interfaz d'usuariu
* Interfaz gráfica d'usuariu
* Puertu (informática)

## Referencies

## Enllaces esternos
TermAst:Términos básicos d'economía y empresa

Darréu asoléyase un llistáu de la terminoloxía propuesta pol Centru de Terminoloxía Asturiana pa la estaya xurídica y alministrativa n'asturianu. Los autores del llistáu son Guillermo Ovidio Villa Balbona y Fernanda Valdés Rodríguez. Hai un total de 614 términos recoyíos nesti llistáu, a vegaes varios términos son válidos y redireiciónense.

## A

## B

## C

## D

## E

## F

## G

## H

## I

## K

## L

## M

## N

## O

## P

## Q

## R

## S

## T

## U

## V

## X

## Z

## Referencies
San Cremente (parroquia)

**San Cremente** o **San Clemente** ye una parroquia del conceyu asturianu d'Ibias. Ocupa  de la zona centru-meridional del conceyu, y tien una población de . Abarca los nucleos de población que vienen darréu: Alguerdo, Busante, Oumente, San Cremente, Santa Comba y A Serra.

## Llocalidaes

## Referencies

## Enllaces esternos
Seroiro (parroquia)

**Seroiro** ye una parroquia del conceyu asturianu d'Ibias. Asítiase na parte nororiental del mesmu, y llenda: al norte col colos conceyos d'Allande y Cangas del Narcea y cola provincia de Lugo; al oeste con Cangas del Narcea; coles parroquies ibienses de Marentes y Santantolín al este; y coles de Cecos y San Cremente al sur. Tien una estensión de  de terrenu emprunu percorríu, d'oeste a este, por El Río da Biouga. La so población, de , ta repartida ente los nucleos de población que vienen darréu: Andeo, Dou, Folgueiras da Biouga, Mourentán, Pradías, Seroiro, Uría, Valdebóis y Valvaler.

Dientro'l so territoriu ta'l monte de Valdebóis (1.623 ha), que pertenez, dende 1988, a la Reserva Natural Integral de Munieḷḷos.

## Llocalidaes

## Referencies

## Enllaces esternos
Taladriz (parroquia)

**Taladriz** (*Taladrid* en castellanu) ye una parroquia del conceyu asturianu d'Ibias. Situada na so fastera suroriental, y percorríu d'oeste a este pol ríu Ibias (que recibe pela manzorga les agües del Luiña en tierres d'esta parroquia), tien una estensión de  y una población de . Estos se reparten ente'l llugar homónimu, nel que s'atopa la ilesia de San Pedru, y los de Llanelo, Vilardecendias, Vilarmeirín y Vilauril.

## Llocalidaes

## Referencies

## Enllaces esternos
José Manuel Collado

**José Manuel Collado Vidal**  ye un cantante asturianu de tonada.

**José Manuel** foi unu de los fundadores de l'Asociación d'Intérpretes de Canción Asturiana (AICA). Como la mayor parte de los cantadores de tonada tomó parte en bien de concursos, algamando primeros premios nel de La Nueva (1996) y Concursu Cuenca del Caudal (1998 y 1999).

Entamó a cantar tonada de forma individual a partir del añu 1984, depués de pertenecer al Coru San Andrés dende l'añu 1977.

Foi elixíu nos años 2003, 2004 y 2005 ente les meyores voces nel Memorial Silvino Argüelles. Nel añu 2009 foi gallardoniáu col Premiu de la Crítica RPA como *Meyor Voz del Añu*.

En 2012 algamó'l primer premiu del Concursu de Tonada de Ponga. Nel añu 2014 fízose col títulu na ventena edición del Concursu de Tonada de La Nueva

## Grabaciones

**Collado** participó na grabación de, polo menos, trés discos: *[[Cuatro ases de la toná]]* (2003), xunto con Jorge Tuya, Ismael Tomás Montes y El Che de Cabaños; *[[Teitos (discu)|Teitos]]* (2009) y *[[Agua del río]]* (2011).

## Referencies
ADSL

**ADSL** son les sigles d****A**symmetric **D**igital **S**ubscriber **L*'ine* ("Llinia de Soscripción Dixital Asimétrica"). ADSL ye un tipu de llinia DSL. Consiste nuna tresmisión de datos dixitales (la tresmisión ye analóxica) sofitada nel par simétricu de cobre que lleva la llinia telefónica convencional o llinia d'abonáu, siempres y cuando'l llargor de llinia nun supere los 5,5 km midíos dende la Central Telefónica, o nun haya otros servicios pol mesmu cable que puedan interferir.

Ye una teunoloxía d'accesu a Internet de banda ancha, lo qu'implica una velocidá superior a una conexón tradicional por módem na tresferencia de datos. Esto consíguese pente medies d'una modulación de les señales de datos nuna banda de frecuencies más alta que la utilizada nes conversaciones telefóniques convencionales (300-3800 Hz), función que realiza'l Router ADSL. Pa evitar aburuyes nes señales tresmitíes, ye necesaria la instalación d'un filtru (llamáu *splitter* o discriminador) que s'encarga de dixebrar la señal telefónica convencional de les señales modulaes de la conexón pente medies d'ADSL.

Esta teunoloxía denomínase *asimétrica* por cuenta de que la capacidá de descarga (dende la Rede hasta l'usuariu) y de xuba de datos (en sentíu inversu) nun coinciden. De normal, la capacidá de baxada (descarga) ye mayor que la de xuba.

Nuna llinia ADSL establecense trés canales de comunicación, que son el d'unviu de datos, el de receición de datos y el de serviciu telefónicu normal.

Anguaño, en diversos países les empreses de telefonía tán enllantando versiones ameyoraes d'esta teunoloxía como ADSL2 y ADSL2+ con capacidá de suministru de televisión y videu d'alta calidá pol par telefónicu, lo que supón una dura competencia ente los operadores telefónicos y los de cable, y l'apaición d'ufiertes integraes de voz, datos y televisión, a partir d'una mesma llinia y dientro d'una sola empresa, qu'ufierte estos trés servicios de comunicación. L'usu d'un mayor anchu de banda pa estos servicios llenda entá más la distancia a la que pueden funcionar, pol par de filos.

## Ver tamién
* Terminoloxía d'Internet y d'interfaces pa programes informáticos
* Router ADSL
* Cablemódem
* Módem USB pa Internet móvil
* Tarifa plana
* ATU-R. ADSL Terminal Unit Remote. Terminal del llau del usuariu.
* ATU-C. ADSL Terminal Unit Central. Terminal del llau del operador de telefonía.

## Referencies

## Enllaces esternos
Sena (parroquia)

**Sena** ye una parroquia del conceyu asturianu d'Ibias. Asitiada na parte occidental del mesmu, na vera derecha del ríu Navia, llenda al norte y al sur cola provincia de Lugo, al oeste con ella y cola parroquia d'Os Coutos y al este coles de Marentes, Santantolín y Cecos. Tien una estensión de , y viven nella .

## Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Einstein (dixebra)

**Einstein** pue referise a:

* **[[Albert Einstein]]**, físicu alemano-norteamericanu, creador de la Teoría de la relatividá.
* **[[Eduard Einstein]]**, fíu d'Albert Einstein.
* **[[Hans Albert Einstein]]**, fíu d'Albert Einstein.
* **[[Bernhard Caesar Einstein]]**, nietu d'Albert Einstein.
* **[[Carl Einstein]]**, historiador y críticu d'arte alemán.
* **[[Alfred Einstein]]**, musicólogu alemán.
* **[[HEAO-2|Observatoriu Einstein]]**, un detector espacial de rayos X astronómicos.
* **[[Einstein (estación)|Einstein]]**, estación del Metro de Santiago de Chile.
* **[[Población Einstein]]**, barriu de la comuna de Recoleta, en Santiago de Chile.
* **[[Barriu Avenida Einstein]]**, población de la comuna de Recoleta en Santiago de Chile.
* **[[Avenida Einstein (Rancagua)|Avenida Einstein]]** de Rancagua, Chile.
* **[[Avenida Einstein (San Salvador)|Avenida Einstein]]** de San Salvador, El Salvador.
* **[[Avenida Einstein (Santiago de Chile)|Avenida Einstein]]** de Santiago de Chile.
* **[[Avenida Einstein (Buenos Aires)|Avenida Einstein]]**, cercana a Garín, Provincia de Buenos Aires, Arxentina.
* **[[Einstein (unidá de midida)]]**, unidá de midida de cantidá de radiación.

## Referencies

## Enllaces esternos
Xenoma

El **xenoma** ye la totalidá de la información xenética que tien un organismu en particular. Polo xeneral, al falar de xenoma nos seres eucariotes referímosnos namái al ADN conteníu nel nucleu, organizáu en cromosomes. Pero nun tenemos qu'escaecer que tamién la mitocondria contién xenes. El término alcuñóse en 1920 por Hans Winkler, profesor de Botánica na Universidá d'Hamburgu, Alemaña, como un acrónimu de les pallabres ***gen'''e'' y ''chromos'''oma***

El términu diploide indica qu'un organismu tien dos copies del xenoma nes sos célules, darréu de la presencia de pares de cromosomes homólogos.

El xenoma nun analiza la diversidá xenética o'l polimorfismu de los xenes d'una especie. Por exemplu, nel xenoma humanu la secuencia en principiu podría determinase con namái la metada del ADN d'una célula d'un individuu. Pa conocer una variación particular o n'enfermedaes requierse la comparanza ente individuos.

El 20 de mayu de 2010 la revista Science publica una noticia histórica: Craig Venter y el so equipu llograron crear una célula bacteriana col xenoma sintéticu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Acrónimu

En llingüística moderna, un **acrónimu** (del griegu ἄκρος, como *akros*, "estremu" y ὄνομα, tr. como *ónoma*, "nome") pue ser una sigla que se llee como una pallabra y que, pol usu, acaba lexicalizándose la mayoría de les veces (por exemplu laser, *Light Amplification by Stimulated Emission of Radiation*); o un vocablu formáu al xunir parte de dos pallabres. Esti tipu d'acrónimos funden dos elementos léxicos tomando, cuasi siempres, del primer elementu l'entamu y del segundu'l final.

El significáu d'un acrónimu ye la suma de los de les dos pallabres que lu formen. Asina, el términu telemática ye un acrónimu de telecomunicación y informática, que ye a la vez un acrónimu d'información y automática.

Lo contrariu del acrónimu ye'l retroacrónimu, que ye un tipu d'acrónimu qu'a lo primero ye una pallabra d'usu avezáu qu'acaba dempués interpretándose como un acrónimu o unes sigles. Un exemplu d'ello ye'l retroacrónimu SOS. Escoyíu como señal internacional d'ausiliu pola facilidá pa escribilu en códigu Morse, axuntóse-y dempués una montonera de significaos qu'a lo primero nun tenía (save our souls, save our ship, send out succour...).

= Propiedaes =
Los acrónimos pueden tar formaos: por dos sustantivos, como en *motel*, del inglés motor-hotel; d'un axetivu y un sustantivu, como en *docudrama*, de documental dramáticu; o de dos axetivos, como en *spanglish*, de spanish y english. Tienen siempres el xéneru del elementu principal, y escríbense y pronúnciense como una pallabra normal.

Delles vegaes estos términos confunden col so significáu, porque usen partes d'otros vocablos que yá teníen usaose primero como raíces cultes. Por exemplu, l'acrónimu "eurocracia" significa "burocracia europea", y non "poder européu", como podía pensase del so sufixu "-cracia", usáu davezu con esi segundu significáu.

## Exemplos
* Acrónimos ensamaos a partir de les sílabes aniciales de varies pallabres
** Frente Polisariu, (del castellanu) **Frente** **Po**pular de **Li**beración de **Sa**guía el Hamra y **Río** de Oro.
** Estraperlo, de **Stra**uss, **Per**el y **Lo**wann.
** Radar, del inglés * *'Ra**dio **D**etection **a**nd **R*'anging* (deteición y medición de distancies por radio).

## Ver tamién
* Sigla
* Abreviatura

## Referencies

## Enllaces esternos
Alberto Coto García

**Alberto Coto García**  ye una reconocida calculadora humana y actual campeón del mundu en cálculu mental.

Asesor Llaboral, Fiscal y Contable de profesión, apaez en numberosos programes ya informativos de televisión. Nos últimos años fai demostraciones y conferencies.

## Inicios
Con seis años ya demostraba capacidá pal cálculu contando los puntos al final de las partides de cartes. Col pasu de los años y gracies a una enorme inquietú pol cálculu y pol fortalecimientu del cerebru, foi desendolcando la so capacidá, llegando a convertise na persona más rápida del mundu faciendo cálculos mentales, certificao polos sos títulos de Campeón del Mundu.

## Llibros
Dellos convirtiéronse nun superventes n'España y América Llatina.
*La aventura del cálculo (2003)
*Entrenamiento Mental (2006). Madrid: Editorial EDAF ISBN 978-84-414-1876-9 
*Fortalece tu mente (2007). Madrid: Editorial EDAF ISBN 978-84-414-2007-6
*Ayuda a tu hijo a entrenar su inteligencia (2009). Madrid: Editorial EDAF ISBN 978-84-414-2099-1
*Tu mente en forma (2010). Madrid: Editorial EDAF

## Campeón mundial y récores
Nos 3 campeonatos mundiales del cálculu mental que se celebraren hasta la fecha Alberto Coto conseguió siempre dalgún de los títulos en xuegu:
*Campeón del Mundu en Suma: Annaberg 2004
*Campeón del Mundu en Multiplicación: Annaberg 2004
*Campeón del Mundu en Multiplicación: Giessen 2006
*Campeón del Mundu en Suma: Leipzig 2008
*Campeón del Mundu en Multiplicación: Leipzig 2008
*Campeón del Mundu Absolutu: Leipzig 2008

El 1 de xunetu de 2008 Alberto Coto proclamóse campeón absolutu de cálculu mental na ciudá alemana de Leipzig enfrentándose a los 28 participantes de 12 nacionalidaes diferentes.
Tien anguaño homologaos los siguientes récores:
*Suma de 100 díxitos simples en 19,23 segundos (récor Guinness)
*Multiplicación de 2 númberos de 8 díxitos en 56,5 segundos (récor Guinness)
*Diez sumes de 10 númberos de 10 díxitos en 4 minutos 26 segundos
*Diez multiplicaciones de 2 númberos de 8 díxitos en 8 minutos 25 segundos

Estos récores impliquen una velocidá de cálculu superior a les 4 operaciones per segundu.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina oficial d'Alberto
* Páxina oficial del campeonatu del mundu de cálculu mental
* ''El genio de los números'', artículo en laopinion.es
Grândola, Vila Morena

**"Grândola, Vila Morena"** ye'l cantar compuestu y cantáu por Zeca Afonso que foi escoyíu pol Movimento das Forças Armadas (MFA) pa ser la segunda señal pa entamar la llamada Revolución de los claveles. El cantar refierse a la fraternidá ente les persones de Grândola, nel Alentejo, y fuera prohibida pol réxime salazarista como una música asociada al Comunismu. A les cero hores y venti minutos del 25 d'abril de 1974, el cantar foi tresmitíu na Rádio Renascença, la emisora católica portuguesa, como señal pa confirmar les operaciones de la revolución. Por esi motivu, a ella quedó asociada. 

## Historia
El cantar incluyóse nel álbum *Cantigas do Maio*, grabáu n'avientu de 1971, discu que cuenta colos arreglos y direción musical de José Mário Branco. "Grândola, Vila Morena" ye'l quintu tema del álbum, grabáu n'Herouville, Francia ente'l 11 d'ochobre y el 4 de payares de 1971.

Zeca Afonso estrenó'l cantar en Santiago de Compostela'l 10 de mayu de 1972.

El día 29 de marzu de 1974, *Grândola, Vila Morena* foi cantada na clausura d'un espectáculu nel Coliséu de Lisboa. Ente los asistentes taben militares del MFA, qu'escoyeríen el cantar como una de les señales pal entamu de la Revolución de los claveles. Curiosamente, pa esi espectáculu la censura del réxime fascista prohibiera la interpretación de delles canciones de Zeca, ente elles: "Venham Mais Cinco", "Menina dos Olhos Tristes", "A Morte Saiu à Rua" y "Gastão Era Perfeito". 

A la media nueche y venti minutos del día 25 d'abril de 1974, "Grândola, Vila Morena" foi tocada nel programa *Limite* de la Rádio Renascença. Yera la segunda señal que confirmaba la buena marcha de les operaciones de les fuercies organizaes pol MFA. La primer señal, sonara cerca d'hora y media anantes, a les 22 hores y 55 minutos del día 24 d'abril, foi "E depois do adeus", cantada por Paulo de Carvalho. 

## Referencies

## Enllaces esternos
* Cámara Municipal de Grândola: Lletra del cantar
34611 Nacogdoches

**34611 Nacogdoches** (2000 UF11) ye un asteroide descubierto'l 25 d'ochobre del 2000 por W. D. Bruton y R. M. Williams nel Observatoriu SFA en Nacogdoches, Texas.

## Referencies

## Enllaces esternos
*JPL Small-Body Database Browser on 34611 Nacogdoches
Eyjafjöll

**Eyjafjöll** (**' «islla» y **' «monte») ye un estratovolcán d'Islandia, que permanez tapecíu baxo'l glaciar Eyjafjallajökull.

El 14 d'abril de 2010 el volcán entró n'erupción, provocando la evacuación de les granxes y llocalidaes averaes. Les cenices emitíes pola erupción obligaron a cortar el tráficu aereu en parte del centru y norte d'Europa, ente'l 14 y 18 d'abril de 2010. Más de 20.000 vuelos de varies aereollinies fueron cancelaos hasta'l 18 d'abril de 2010.

## Referencies

## Enllaces esternos
Eyjafjallajökull

**Eyjafjallajökull** ye ún de los glaciares más pequeños d'Islandia. Ta asitiáu al norte de la rexón de Soðurland y al oeste del glaciar de mayor tamañu Mýrdalsjökull.

## Etimoloxía
*Eyjafjallajökull* ye un términu islandés compuestu por trés pallabres: *Eyja-fjalla-jökull*. *Eyja-* ye'l plural xenitivu de la pallabra **', que significa «islla». De fechu, refierse al archipiélagu vecín de les [[Islles Vestman]]. La parte central ''-fjalla-'' ye'l plural xenitivu de **', que significa «monte». El términu *Eyjafjöll* úsase davezu pa denomar a los montes y la zona non habitada del suroeste del volcán. La parte final **' significa «glaciar». Poro, la traducción ye“el glaciar nos montes xunto a les islles”.

== Topografía ==
L**'Eyjafjallajökull''' atópase nel valle Þórsmörk, al norte, y la costa del océanu Atlánticu, al sur. El glaciar cubre un volcán activu, del mesmu nome, que tien un altor de más 1600&nbsp;msnm.

La capa de xelu del glaciar cubre un volcán, l'Eyjafjalla, de 1.666 m d'altitú, qu'entró n'erupción con una frecuencia relativa dende la Edá de xelu. La penúltima erupción foi de 1821 a 1823, causando un fatal desplazamientu del glaciar. N'abril de 2010 el volcán vuelve entrar n'erupción . El cráter del volcán tien un diámetru d'ente 3 y 4 quilómetros y el glaciar cubre un área d'unos 100 km².

L'estremu sur del monte foi una vegada parte de la llinia de la mariña atlántica. Como'l mar retiróse unos 5 quilómetros, la llinia de la mariña anterior foise detrás de los cantiles serrapatosos con un gran númberu de tabayones de muncha guapura, siendo la más conocida d'elles la Skógafoss. Con vientos fuertes, l'agua de los tabayones pue xubir percima del monte.

## Ver tamién
* Fiordos d'Islandia
* Xeografía d'Islandia

## Referencies

## Enllaces esternos

* Historia del Eyjafjallajökull (islandés)
* Semeyes de www.islandsmyndir.is
* Actual actividá sísmica n'Islandia (inglés ya islandés)
Karl Ludwig Hencke

**Karl Ludwig Hencke**  foi un astrónomu alemán. Delles vegaes confundíu con Johann Franz Encke, otru astrónomu alemán.

Hencke nació en Driesen, Brandeburgu (agora Drezdenko, Polonia). foi voluntariu mientres les "Guerres de Lliberación", Befreiungskriege, pa Prusia pero resultó mancáu en Lützen. Darréu desempeñóse como oficial de puestu en distintos llugares y, finalmente, dedicóse a ser alministrador de corréu. Dempués del so retiru, vivió na so ciudá natal onde sirvió como xuráu de la corte de la ciudá.

Afayó dos asteroides dende'l so observatoriu priváu en 9, Kietz (agora 43, Kietzerstraßy), Driesen. El primeru, Astraea , ye notable por ser el primer asteroide descubiertu dempués de llargu tiempu desque s'afayó'l postreru de los orixinales cuatro asteroides, Vesta, que afayóse en 1807. Otros astrónomos abandonaron les sos busques de más asteroides, convencíos de que yeren namás cuatro. De toes formes, Hencke empezó buscando en 1830, y quince años dempués tuvo éxitu.

Morrió en Marienwerder (agora Kwidzyn), daquella, parte de Prusia.

L'asteroide 2005 Hencke ye nomáu asina nel so honor.

## Asteroides descubiertos




## Referencies
TermAst:Terminoloxía matemática

Darréu asoléyase un llistáu de la terminoloxía propuesta pol Centru de Terminoloxía Asturiana pa la estaya matemática n'asturianu. L'autor del llistáu ye Rubén Fernández Martínez. Hai un total de 416 términos recoyíos nesti llistáu, a vegaes varios términos son válidos y redireiciónense.

## A

}

## B

## C

## D

## E

## F

## G

## H

## I

## L

## M

## N

## O

## P

## Q

## R

## S

## T

## U

## V

## X

## Referencies
Santiago Ramón y Cajal

**Santiago Ramón y Cajal**  foi un médicu español, especializáu en histoloxía y anátomo-patoloxía microscópica. Algamo'l premiu Nobel de Medicina en 1906 por descubrir los mecanismos que gobiernen la morfoloxía y los procesos coneutivos de les célules nervioses, una nueva y revolucionaria teoría qu'entamó a ser nomada la «**[[doctrina de la neurona]]**», basada en que'l texíu cerebral alcuéntrase compuestu por célules individuales. Trátase de la cabeza de la nomada "Xeneración del 80" o "Xeneración de Sabios".
 
## Referencies

## Enllaces esternos
* La voluntá de saber
* Publicaciones de D. Santiago Ramón y Cajal
* Edición completa de los ''Recuerdos de mi vida''
* Monográficu de Cajal
* Hestoria de la Histoloxía Española
* Ramón y Cajal: 100 años d'un Nobel
* Life and Discoveries of Santiago Ramón y Cajal (n'inglés)
Richelieu

**Armand Jean du Plessis de Richelieu**, Cardenal-Duque de Richelieu (9 de setiembre de 1585 – 4 d'avientu de 1642) foi un clérigu, noble y home d'Estáu francés.

Nomáu obispu en 1608, entró na política, convirtiéndose en Secretariu d'Estáu, en 1616. Richelieu apriesa algamó un gran poder na Ilesia católica y nel Reinu de Francia, convirtiéndose en cardenal en 1622, y nel primer ministru del rei Luis XIII en 1624. Permaneció nel cargu hasta so muerte en 1642, siendo asocedíu pol tamién cardenal Julio Mazarino.

Comu primer ministru de Francia, consolidó la monarquía francesa lluchando escontra les diverses faiciones doméstiques. Pa contrarrestar el poder de la nobleza, tresformó Francia nun fuerte Estáu centralizáu. La so política esterior fundamental foi contrarrestar el poder de la dinastía austro-hispánica de los Habsburgu, entoncies reinante n'España y nel Sacro Imperiu Romanu Xermánicu. Pa ello, pese a ser un ministru católicu, non dudó n'aliase colos protestantes p'algamar esti oxetivu. Foi notoria la so intervención na Guerra de los Trenta Años, que finó cola Paz de Westfalia.

El so apoyu a la espansión ultramarina fizo-y fundar asentamientos en Nueva Francia, Guadalupe, Guayana, Martinica, Senegal, Madagascar y Reunión.

Richelieu foi tamién famosu pol so mecenazgu de l'arte y por fundar l'Académie française, la institución que protexe'l francés. Ye asinamesmo conocíu pol nomatu de *l'Éminence rouge* ("La eminencia roxa"), pola vistidura roxa de los cardenales.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Ensayu sobre Richelieu, por Antonio de Zayas.
* Catholic Hierarchy
* Paxina sobre'l Cardenal Richelieu
* Foru sobre'l Cardenal Richelieu
Teatru Xovellanos

El **Teatru Xovellanos** ye un teatru de la ciudá de Xixón, Principáu d'Asturies, España, asitiáu nel céntricu Paséu de Begoña.

Foi inauguráu nel mes de xunetu de 1899, col nome de Teatru Dindurra. Empezóse a construyir por cuenta de la demanda d'una villa n'evolución y siguiendo los trazaos oportunos d'un eminente arquiteutu naquel tiempu, Mariano Marín. Foi rehabilitáu en 1995 y na actualidá ye ún de los coliseos públicos nacionales con meyores infraestructures y qu'ufierta más programación mientres los dolce meses del añu.

El Teatru Municipal Xovellanos al traviés del Departamentu de Fiestes Populares -Festexos- xenera iniciatives nel sentíu d'ameyorar l'actividá lúdicu festiva, de tradición popular y d'animación de Xixón, según l'arriquecimientu nel serviciu al públicu y a los artistes en tolo rellacionao col mundu artísticu-cultural y d'últimos enclinos, nel oxetivu de convertir Xixón nun puntu de referencia dientro de les corrientes artístiques europees. Cabo menionar el so parcitipación nun festival de jazz bien conocíu que se celebra pel branu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Salif Keïta

**Salif Keïta**  ye un músicu de Malí. 

Ye descendiente del gobernador del Imperiu de Malí, Sundiata Keïta. Marxináu por ser albín, signu de mala suerte na cultura mandinga, treslladóse a París. 

## Discografía
* *Soro* (Mango, 1987)
* *Ko-Yan* (Mango, 1989)
* *Amen* (Mango, 1991)
* *Destiny of a Noble Outcast* (PolyGram, 1991)
* *Folon* (Mango, 1995)
* *Rail Band* (Melodie, 1996)
* *Seydou Bathili* (Sonodisc, 1997)
* *Papa* (Blue Note, 1999)
* *Mama* (Capitol, 2000)
* *Sosie* (Mellemfolkeligt, 2001)
* *Moffou* (Universal Jazz France, 2002)
* *The Best of the Early Years* (Wrasse, 2002)
* *Remixes from Moffou* (Universal Jazz France, 2004)
* *M'Bemba* (Universal Jazz France, 2005)
* *La différence* (Emarcy ,2009)
* *Anthology*, 2011
* *Talé* - Universal, Philippe Cohen-Solal, 2012

## Referencies

## Enllaces esternos

* Web oficial de Salif Keita (fr)  (francés)
Carmen Machi

**María del Carmen Machi Arroyo** , más conocida como **Carmen Machi**, ye una actriz española con amplia trayectoria en cine, teatru y televisión.

## Filmografía
* *[[Perdiendo el norte]]* (2015)
* *[[Ocho apellidos vascos]]* (2014)
* *[[Kamikaze (film)|Kamikaze]]* (2014)
* *[[Murieron por encima de sus posibilidades]]* (2015)
* *[[La Estrella (film)|La Estrella]]* (2013)
* *[[Los amantes pasajeros]]* (2013)
* *[[Pájaros de papel]]* (2010)
* *[[Que se mueran los feos]]* (2010)
* *[[La mujer sin piano]]* (2009)
* *[[Los abrazos rotos]]* (2009)
* *[[Locos por el surf]]* (2007) (voz)
* *[[Lo mejor de mí (2007)|Lo mejor de mí]]* (2007)
* *[[Lo que sé de Lola]]* (2006)
* *[[El sueño de una noche de San Juan]]* (2005)
* *[[Un rey en la Habana]]* (2005)
* *[[Vida y color]]* (2005)
* *[[Escuela de seducción]]* (2004)
* *[[Torremolinos 73]]* (2003) 
* *[[Descongélate]]* (2003)
* *[[El caballero Don Quijote]]* (2002)
* *[[Hable con ella]]* (2002)
* *[[Sin vergüenza (película)|Sin vergüenza]]* (2001)
* *[[Para pegarse un tiro]]* (2000)
* *[[Shacky Carmine]]* (1999)
* *[[Lisa (1998)|Lisa]]* (1998)

## Televisión
* *[[Aída (serie de televisión)|Aída]]* (2005-2009)
* *[[7 vidas]]* (2000-2005)
* *[[Policías, en el corazón de la calle]]* (2000)
* *[[El Botones sacarino]]* (2001)

## Internet
* *[[Lo Que Surja]]* (2007)

## Referencies

## Enllaces esternos
Unión Sindical Obrera

La **Unión Sindical Obrera** (**USO**) ye una central sindical española, fundada nos años 1950 en nucleos cristianos obreros. Algamó una notoria presencia durante la Transición. N'actualidá ye la tercera fuercia síndical d'ámbitu nacional español tanto en númberu d'afiliaos como por delegaos sindicales.

## Órganos confederales
*Comisión Executiva Confederal 
*Comité Confederal 
*Conseyu Confederal 
*Congresu Confederal 
*Comisión Confederal de Garantíes 
N'Ochobre de 2005, la USO integróse na Confederación Europea de Sindicatos (CES), y nel añu 2006 ye miembru fundador de la Confederación Sindical Internacional, frutu de la fusión de la CMT y la CIOSL xunto a centrales sindicales independientes.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina oficial de la USO
* Federación d'Emplegaos Públicos d'USO 
*
Kate Ryan

**Katrien Verbeeck** , más conocida como **Kate Ryan**, ye una cantante belxicana de música dance. Ye conocida por versionar canciones y representó al so país nel Festival de la Canción d'Eurovisión de 2006. 

## Discografía
* 2002 · *Different*
* 2004 · *Stronger*
* 2006 · *Alive*
* 2008 · *Free*
* 2008 · *Essential*
* 2009 · *French Connection*

## Referencies

## Enllaces esternos
Renate Dorrestein

**Renate Dorrestein**  ye una escritora, periodista y feminista neerlandesa. 

## Bibliografía
* 1983 - *Buitenstaanders* 
* 1985 - *Vreemde streken* 
* 1986 - *Noorderzon* 
* 1987 - *Een nacht om te vliegeren* 
* 1988 - *Korte metten* 
* 1988 - *Het perpetuum mobile van de liefde* 
* 1989 - *Vóór alles een dame* 
* 1991 - *Het hemelse gerecht* 
* 1992 - *Ontaarde moeders* 
* 1993 - *Heden ik* 
* 1994 - *Een sterke man* 
* 1996 - *Verborgen gebreken* (en 2004 película de Paula van der Oest)
* 1997 - *Want dit is mijn lichaam*
* 1998 - *Een hart van steen*, *Álbum de familia* 
* 2000 - *Het geheim van de schrijver* 
* 2001 - *Zonder genade* 
* 2003 - *Het duister dat ons scheidt*, *La oscuridad que nos separa*
* 2004 - *Zolang er leven is* 
* 2006 - *Mijn zoon heeft een seksleven en ik lees mijn moeder Roodkapje voor*
* 2007 - *Echt sexy*
* 2008 - *Laat me niet alleen*
* 2009 - *Is er hoop*
* 2009 - *Heiligenlevens en bananenpitten* 
* 2010 - *De leesclub*
* 2011 - *De stiefmoeder* 
* 2012 - *De zondagmiddagauto* 
* 2013 - *De blokkade*
* 2013 - *Nott Won't Sleep*, iPad 
* 2014 - *Liever horen we onszelf* 
* 2015 - *Weerwater* )

## Referencies

## Enllaces esternos
* Renatedorrestein.nl
Zhou Wei Hui

**Zhou Wei Hui** （**周卫慧**, en pinyin *Zhōu Wèi Hùi*） (Ningbo, 1973) ye una escritora china. 

## Bibliografía
* 2000 (***上海宝贝***) (*Shanghai Baby*) ISBN 3-550-08343-2 
* 2005 (***我的禅***) (*Marrying Buddha*) ISBN 3-550-08620-2
* 2007 (***狗爸爸***) (*Dog Dad*) ISBN 978-7-5063-3984-1
Vicente Fox

**Vicente Fox Quesada**  ye un políticu mexicanu, presidente 63 de Méxicu.

Estudió Alministración d'Empreses na Universidá Iberoamericana. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Ernesto Zedillo

**Ernesto Zedillo Ponce de León**  ye un políticu mexicanu, 62ᵘ presidente del país. 

Miembru del PRI, estudió na Escuela Superior de Economía de Ciudá de Méxicu. 

## Referencies

## Enllaces esternos
La Xungarosa

**La Xungarosa** ye un barriu situáu nel estrarradiu sur d'Avilés (Asturies). El barriu entamó a construyise cola llegada de la siderurxa a la ciudá a mediaos de los años 1950. Les viviendes compróles la empresa ENSIDESA pa da-yos casa a los sos trabayadores, la mayoría obreros ensin cualificar y peones.

Na actualidá, cola construción de nuevos bloques d'edificiones, La Xungarosa tien alredeor de 6.000 habitantes, lo que ye aproximadamente'l 8% de la población d'Avilés.

## Referencies

## Enllaces esternos
Felipe Calderón

**Felipe de Jesús Calderón Hinojosa** , conocíu simplemente como **Felipe Calderón**, ye un políticu mexicanu que foi'l 64 presidente del so país.

Ye fíu de Luis Calderón Vega, fundador del PAN, y estudió derechu na Escuela Libre de Derecho. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Islla Patorga

Les **Islles Pantorges** o **Islla Pantorga** (n'eonaviegu **As Pantorgas**, As Illas Pantorgas) son unes islles asturianes que s'asitien na mariña de Serantes Muria de Casariego (Asturies). Nun ye sinón una islla allargada y panda que cuando xube la marea bifórcase en dos. En total cuando tán xuníes algamen les siete hectárees de superficie, lo que fai que tengan el mesmu tamañu que la islla tradicionalmente considerada como la más grande d'Asturies: Islla de Deva.
Islles de Po

Les **Islles de Po** son un pequeñu archipiélagu formáu por dellos farallones y castros a poniente de la villa de Llanes (Asturies). 

Tan solo destácase la Islla Almenada, que cunta con una superficie de 5,2 km cuadraos, amesetada, y en gran parte arbolíu. Los otros castros son el Castru de Po, San Martín, el Palu de Po y otros. Na contorna d'esti pequeñu archipiélagu ta'l famosu Castru Gaiteru, que nun ye más qu'un pequeñu farallón.

## Referencies

## Enllaces esternos
La Herbosa

**La Herbosa** ye una peña cercada inmediata al Cabu Peñes. Con 4,2 hectárees ye la segunda mayor islla d'Asturies. Ye alta, engarapiellada ya inabordable, constituyida dafechu de peña. Ta arrodiada de petones y pequeños castros. Ye un importante puntu de cría d'aves acuátiques, especialmente mabees y gaviluetes.

## Ver tamién
*Llista d'Islles d'Asturies

## Referencies

## Enllaces esternos
Islla del Castrón de Santiuste

La **Islla del Castrón de Santiuste** (Islla del Castrón de Santiuste, Isla del Castrón de San Yuste) ye una recortadísima y abrupta islla asturiana de trés hectárees de superficie asitiada na mariña del conceyu de Llanes (Asturies), mui cerca de la mariña. Escarez de construcciones y ta cubierta por una tenue capa de vexetación yerbácea. Realícense escursiones en barcu pa la práutica del bucéu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Islla del Forcón

La **Islla del Forcón** (n'eonaviegu: **Illa del Forcón**) ye una islla del occidente asturianu, abrupta pero bastante llana, que s'alcuentra cerca de la mariña d'El Franco, na Asturies occidental. En baxamar queda parcialmente xunida a tierra por petones y sable. Mide 2,8 hectárees. Forma parte d'un pequeñu archipiélagu de farallones y castros desprendíos de tierra firme conocíos como El Castelo, de los cual ye, con diferencia, la mayor y más destacada islla.

## Referencies

## Enllaces esternos
Islla de Borizu

La **Islla de Borizu** (tamién conocida como **islla Borizu** o **islla d'Amielles**) ye una isla asturiana que s'asitia na mariña de Celoriu (Asturies), cuenta con 2,8 hectárees. Ye una isla bien retayada y fragosa na que'l mar creó fondes ensanaes y covarones. Namái tien vexetación yerbácea y nun tien construcciones.

## Referencies
La Islona

**La Islona** ta allugada na mariña oriental de Llanes (Asturies),tien forma de pandu, cubierta toa ella de yerba. Nes grandes baxamares un tómbolu de sable xúnelu con tierra firme. Del so llau oriental esprender dos castros asemeyaos a la Islla Grande poro de bien de menor tamañu (nun lleguen a la media hectárea).

## Referencies

## Enllaces esternos
Islla Castru Ballota

La **islla Ballota** (Islla Ballota, Islla Castru Ballota) ye una isleta asturiana de poco más d'una hectárea na mariña oriental de Llanes (Asturies), abondo alta pal so tamañu y cubierta de badullos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Tallahassee

**Tallahassee** ye la capital del estáu de Florida, nos Estaos Xuníos, y centru alministrativu del condáu de León. Tien una población (U.S. Census Bureau, 2018) de 193.551 habitantes, qu'aumenten hasta 385.145 nel so área metropolitana. Ye la sede de delles instituciones universitaries (Florida A&M University, Florida State University, Keiser University - Tallahassee, Tallahassee Community College, Barry University y Flagler College), y acueye tamién delles empreses rellacionaes coles nueves teunoloxíes y la investigación. Destaca ente elles el National High Magnetic Field Laboratory, que ye'l mayor llaboratoriu d'investigación con imanes de tou el país. La ciudá, como capital estatal, ye la sede de los poderes executivu, llexislativu y xudicial del estáu, amás de la de 30 axencies púbiques estatales y la cámara estatal de comerciu.

La so fundación como ciudá y conversión en capital del estáu débiéronse a les dificultaes orográfiques de la Florida.Dempués de qu'España-y la cediera a los Estaos Xuníos en 1821, había que decidir ú diben tener la so sede les instituciones de gobiernu del territoriu. La esistencia de dos ciudaes asemeyaes de tamaño, Saint Augustine y Pensacola, y la dificultá d'alternar dambes como centros alministrativos, fizo que, en 1823, representantes de les dos ciudaes, comisionaos pol gobernador, decidieran ú se diba construyir la nueva capital. Escoyeron pa facelo un antiguu asentamientu indiu, que se convirtió na ciudá de Tallahassee en 1824.

## Referencies

## Enllaces esternos
Overo

**Overo** ye una aldea de la parroquia de Tresona, nel conceyu asturianu de Corvera.

Ta asitiada nes cercaníes del la presa del banzáu de Tresona, a una altitú de 20 m. Tien una población de , anque la mayoria de les cases unifamiliares yá son de tipu xalé, caltién dalguna casa d'arquiteutura tradicional, con corredor de madera y tenada, horrios y paneres.

Tien accesu al traviés de la carretera llocal CV-1.

## Referencies

## Enllaces esternos
Gerard Autet Serrabasa

**Gerard Autet Serrabasa**  ye un futbolista profesional español. La so demarcación nel terrén de xuegu ye la de defensa. Salió de la cantera del RCD Español, col que llegó a debutar na Primer División na temporada 2000-2001. Al acabar la temporada 2010-2011 dexó la disciplina del Real Sporting de Xixón y fichó pol Xerez CD.

## Clubes

## Referencies

## Enllaces esternos