Socialismu de mercáu

El **socialismu de mercáu** ye una forma de socialismu que ta enmarcada dientro d'una economía de mercáu. Estremar d'otros socialismos en qu'utiliza'l mercáu pa l'asignación de recursos.

Nel socialismu de mercáu pueden vese distintos graos de intervencionismu nel mercáu. Per un sitiu ta'l modelu de Lange, defendíu por Oskar Lange, Abba Lerner y Fred Taylor, onde los que los medios de producción pueden ser de propiedá estatal o cooperativa dientro d'un mercáu interveníu. Tamién ta'l modelu defendíu por David Schweickart que ye más abiertu al mercáu. Y el socialismu de llibre mercáu que confía nos principios del *laissez faire* para socializar los medios de producción, propuesta defendida, ente otros, por Thomas Hodgskin, Benjamin Tucker y Kevin Carson.

## Oríxenes y evolución del términu
### Orixe
Acordies con Milonakis, a pesar que l'orixe del términu como tal atopar nos alderiques sobre'l cálculu económicu nel socialismu na década de los 20 y 30 del sieglu XX, la so idea básica (la combinación del mercáu coles aspiraciones del socialismu) remontar a los oríxenes del socialismu mesmu, cola suxerencia de, por casu, John Stuart Mill, alrodiu de socialismu descentralizáu o «cooperativu» y les propuestes de, por casu, Proudhon, alrodiu de la «autoxestión obrera» al traviés de l'asociación llibre de productores».

### Socialdemocracia
Con posterioridá, esa aspiración atopa cabida nel pensamientu d'Eduard Bernstein lo que llevó a la so incorporación nos partíos adherentes al socialismu democráticu y otros que proponen una economía mista, tales como los aniciaos del sistema keynesiano.

### Marxismu
Mientres l'alderique mesmu, Oskar Lange retoma'l conceutu dende un puntu de vista que puede ser llamáu neomarxista. En *Teoría económica del socialismu* (1937), Lange propunxo l'usu de mecanismos de mercáu per parte de los planificadores centrales, específicamente, un sistema d'ensayu y error pa establecer precios y asignar recursos, etc.

### Aplicación
Con posterioridá, una serie de desarrollos más o menos complexos o influyentes que, puede alegase, repagarían llargamente un analís más fondu, dieron llugar a l'apaición de trés modelos específicos de lo que puede ser vistu como tentatives de concretar la visión socialista yá sía dientro d'un sistema más xeneral de mercáu (por casu, los kibutz n'Israel) o del mercáu dientro d'un sistema más xeneral socialista (por casu, el socialismu autoxestionario na entós república de Yugoslavia). D'interés son los desarrollos que tuvieron llugar na República Popular China a partir de fines del sieglu XX, y que son vistos específicamente como una implementación d'un sistema socialista de mercáu más conocida, con cuenta d'estremar, como economía de mercáu socialista.

### Actualidá
Dientro de los principales defensores del socialismu de mercáu na actualidá ta l'estauxunidense David Schweickart y l'anarquista Kevin Carson.

## Socialismu de mercáu nes economíes de los Estaos socialistes
Históricamente, estos intentos de socialismu de mercáu busquen retener el control del gobiernu nos principios fundamentales de planificación, sobre árees como la industria pesao, la enerxía y les infraestructures, y al empar descentralicen les decisiones a nivel llocal. Los sistemes de socialismu de mercáu tamién dexen la propiedá privada de los medios de producción y en servicios, en ciertos sectores económicos secundarios, y so ciertes llendes que varien según el país (en Yugoslavia podíen esistir empreses d'hasta cinco trabayadores). El mercáu usar pa determinar los precios en bienes de consumu y productos d'agricultura, y los llabradores tienen dexáu vender toos o parte de los sos productos nun mercáu llibre, calteniendo tou o parte de los beneficios como incentivu p'amontar y asegurar la producción.

### Xunión Soviética
#### Nueva Política Económica

El términu tamién foi emplegáu p'aludir a los intentos de la economía soviética pa introducir elementos de mercáu nun sistema económicu. Más concretamente, sería'l primer intentu mientres los años 20 d'aplicar la Nueva Política Económica (NEP) na XRSS, llueu abandonada.

Ante les crítiques de los Comunismu d'esquierda comunistes d'esquierda, Lenin defendió'l "capitalismu d'Estáu" como una etapa transición que representa la "preparación material más completa pal socialismu" y aseguró que "el socialismu ye inconcebible ensin la gran téunica capitalista basada na última pallabra de la ciencia moderna".

Lenin aseguró que "nun somos lo suficientemente civilizaos como pa dir direutamente al socialismu".

So esta política dexóse ciertu grau de llibertá de mercáu llindada ya implementóse tantu un capitalismu priváu reguláu como empreses estatales con fines codalosos.

Anque'l Estáu proletariu regularía la economía, Lenin indicaba que los sindicatos teníen de defender los intereses de clase contra'l capital priváu y estatal.

#### Perestroika

La política económica de Mikhaíl Gorbachov incluyía, ente otros oxetivos, dar más autonomía a les empreses estatales y tamién convertir empreses estatales en cooperatives autogestionadas.

### China
#### Socialismu de carauterístiques chines

El sistema introducíu na República Popular China por Deng Xiaoping a finales de los 70 evolucionaron a lo que munchos economistes fora de China, denominen economía de mercáu socialista. Na mesma China'l sistema ye llamáu «socialismu con carauterístiques chines». Esta teoría suxer que se debe intervenir de la manera que menos aburuye la economía nel so conxuntu, al traviés de la medría y el fomentu de la propiedá social, pero ensin atacar la privada, creando por casu empreses sociales onde les condiciones del mercáu demostraren la dificultá de crear o caltener empreses privaes, y ensin crear empreses públiques que namái xeneren costos o otros déficits más serios que los de la empresa privada.

Pa Deng nin el socialismu nin el capitalismu carauterizar pola planificación o les fuercies del mercáu y qu'a cencielles dambes son formes de controlar l'actividá económica.

Deng afirma que'l marxismu pon especial énfasis nel desenvolvimientu de les fuercies granibles hasta que s'algamar un altu grau de desenvolvimientu d'estes que dexen que s'aplique'l principiu comunista *[[de cada cual según les sos capacidaes, a cada cual según les sos necesidaes]]*. Nesti sentíu Marx esplicaba que dependiendo del desenvolvimientu d'estes fuercies granibles los seres humanos adqueríen unes particulares rellaciones de producción "necesaries ya independientes de la so voluntá"; y que al llegar a determináu puntu entraben en contraición ente sigo alteriando la superestructura xurídica y política lo cual revoluciona les rellaciones de propiedá y afirmaba que "enxamás apaecen nueves y más elevaes rellaciones de producción primero que les condiciones materiales pa la so esistencia maurecieren dientro de la mesma sociedá antigua". Per otra parte, Marx indicaba que "el derechu nun puede ser nunca cimeru a la estructura económica nin al desenvolvimientu cultural de la sociedá por ella condicionáu".

Pela so parte, Engels esplica en *Principios del comunismu* que nun ye posible abolir darréu la propiedá privada de los medios de producción sinón que se trata d'un procesu paulatín nel cual non solo ye necesariu ameyorar los medios de producción sinón tamién el desenvolvimientu correllativu de les aptitúes de les persones que remanen estos medios y afirma que la "xestión coleutiva de la producción nun puede correr al cargu de los homes tal como lu son güei, homes que dependen cada cual d'una caña determinada de la producción".

Na actualidá China considérase oficialmente na *[[etapa primaria del socialismu]]* pa finalmente llegar comunismu.

Vietnam y Laos na actualidá tamién se describen a sigo mesmos como sistemes de *[[Economía de mercáu socialista|economíes de mercáu socialista]]*.

### Yugoslavia
Na Yugoslavia de Josip Broz Tito desenvolvióse un modelu de socialismu autoxestionario que-y dexó a Yugoslavia tener unes condiciones económiques relativamente meyores que los países del bloque comunista nos años 70 y 80.

Murray Rothbard afirmó que'l socialismu autoxestionario de la Yugoslavia de Josip Broz Tito estableció virtualmente cómo debería desestatizarse una economía dende'l principiu lliberal de l'apropiación orixinal una y bones los trabayadores básicamente teníen control de la empresa cola cual entemecíen el so trabayu.

Darréu, elementos del socialismu de mercáu fueron introducíos tamién n'Hungría, Checoslovaquia.

## Socialismu llibertario de mercáu

Dende un puntu de vista socialista llibertariu, inclusive anarquista, hai otra apreciación de lo que sería un socialismu de mercáu. Dalgunos socialistes ricardianos del sieglu XIX como Thomas Hodgskin fueron defensores radicales de la filosofía *[[laissez faire]]*, yá que pensaben que na redolada d'un llibre mercáu estrictu ausente de monopolios acabar col predominiu del capital sobre'l trabayu, llogrando asina los trabayadores el productu completu del so llabor.

Esta interpretación foi siguida por teóricos anarcoindividualistas siguidores del mutualismo de Pierre-Joseph Proudhon como Benjamin Tucker, llegando hasta l'actualidá col anarquista de mercáu Kevin Carson. N'España l'economista anarquista Abraham Guillén defendió'l llibre mercáu socialista, pa él «una sociedá ensin competencia ye una sociedá ensin incentivos».

Tamién podríen llegase a incluyir dientro d'esta corriente a Franz Oppenheimer o Silvio Gesell, desarrollador esti postreru de la idea de la llibre economía.

Otru representante d'esta corriente ye Theodore Burczak que'l so oxetivu «ye desenvolver una concepción 'marxista llibertaria' de socialismu, un socialismu comprometíu coles formes de xusticia procesal y distributiva que son centrales na tradición marxista y un socialismu agudamente consciente de los problemes de conocencies factuales y éticos enfatizados por Hayek».

## Crítiques
Nel so llibru *Against the market* («Contra'l mercáu») el canadiense David McNally, un socialista partidariu de l'abolición del mercáu, responsabilizó de la crisis y el colapsu del modelu de socialismu de mercáu non al control obreru sinón a la persistencia del mercáu.

Sicasí, dende'l lliberalismu arguméntase que los problemes económicos más fondos de la estinguida Yugoslavia proveníen de les regulaciones y la intervención inherentes al dirigismo d'un Estáu socialista.

## Referencies

## Ver tamién
* Democracia económica
* Economía de mercáu socialista
* Capitalismu d'Estáu
* Economía de transición

## Enllaces esternos
* "Democracia, Mercáu y Socialismu" en *Revista Académica Polis*, Vol.4, Nº12, 2005. de Mauricio Ramírez Gómez
* "Socialismu de Mercáu ¿Preferencies del Gobiernu o Preferencies Individuales?" en *Revista Académica Polis*, Vol.5, Nº16, 2007. d'Alejandro Agafonow
* Democracia económica, por David Schweickart, onde analiza'l modelu yugoslavu, el modelu xaponés y el mondragonés
* "Socialismu de Mercáu, Marginalismo y Empresa Pública" en *Desenvolvimientu Económicu*, Vol.39, Nº153, 1999. de Germán Coloma
* "Ye posible'l cálculu económicu nes economíes de tipu socialista?" en *Riesgu y Control*. de Rubén Afitaos Santos
* "Socialismu de Mercáu" en *Libertas*, Nº27, 1997. d'Alberto Benegas Lynch
* "El Cálculu Económicu nel Socialismu: Una Visión Contemporánea" en *Libertas*, Nº18, 1993. de Cecilia Gianella de Vázquez Ger
* "Alternatives al Capitalismu" en *Revista Venezolana d'Analís de Coxuntura*, Vol.2, Nº1, 1996. de John E. Roemer