Mariúpol

**Mariúpol** (, ) ye una ciudá portuaria d'importancia rexonal del sureste d'Ucraína, nel Óblast de Donetsk. Asítiase a veres del mar d'Azov na confluencia de los ríos Kalmius y Kalchyk.

Hasta la fecha, Mariúpol ye un puertu importante y uno de los centros más importantes de la metalurxa y la construcción de maquinaria, polo que tamién se conoz como "la capital del aceru" d'Ucraína. Amás d'esto, la ciudá ye un importante centru industrial y económicu d'Ucraína y una de les diez ciudaes más grandes del país.

Anguaño ye'l centru alministrativu y capital provisional del Óblast de Donetsk, por cuenta de un treslláu de poderes de l'antigua capital, Donetsk, a esta ciudá, pola mor del conflictu qu'hai nel este del país.

## Demografía
En 2014 envaloróse que Mariúpol tenía en 458.533 habitantes.

La llingua materna ye'l rusu, pal **89,39%** de la población; y ye l'ucraín, pal **10,1%**.

Amás d'ucraínos y rusos, la población componer de griegos, bielorrusos, armenios, xudíos, xitanos, moldavos, crimeos, xeorxanos y asirios.

## Economía
Mariúpol ye un centru industrial importante y un puertu internacional nel mar d'Azov. La so industria metalúrxico contribúi a cerca del 7% de la esportación de bienes ucraínos.

## Historia
Dende principios del sieglu XVI esistíen nel llugar cases y una fortaleza de los cosacos. A partir de 1778 establecer na rexón families griegues cristianes ortodoxes, procedentes de Crimea. La ciudá de Mariúpol foi fundada en 1789. Sufrió daños significativos mientres la Guerra de Crimea ente 1853 y 1856.

A partir de 1882, cola construcción del ferrocarril que xunió Mariúpol col Donbass, el puertu desenvolvióse y aumentó progresivamente la so importancia. Dende finales del sieglu XIX, desenvolvióse tamién la industria en Mariúpol, estableciéronse fundiciones y diverses empreses metalúrxiques, según tamién empreses d'inxeniería agrícola, curtiembres, industries de materiales de construcción y molinos de vapor. 

Dempués de la Revolución d'Ochobre, la ciudá quedó en manes de los bolxeviques el 30 d'avientu de 1917; foi ocupada poles tropes alemanes y autríacas ente mayu y payares de 1918, cuando foi tomada pol exércitu blancu que la caltuvo hasta marzu de 1919. L'exércitu coloráu ocupar ente marzu y mayu de 1919 y depués n'avientu de 1919, cuando foi incorporada a la República Socialista Soviética d'Ucraína. El 14 d'ochobre de 1941 foi ocupada poles tropes alemanes del xeneral Gerd von Rundstedt nel intre de la Segunda Guerra Mundial, siendo lliberada pol Exércitu Coloráu'l 6 de payares de 1943.

Ente 1948 y 1989 llamóse **Zhdánov** (en rusu: Жданов) n'honor al funcionariu soviéticu Andréi Zhdánov. Dende avientu de 1991 la ciudá fai parte de la República d'Ucraína independiente. En mayu de 2014, en Mariupol desenvolvióse un conflictu ente les nueves autoridaes d'Ucraína y los partidarios de la separación de los óblast de Donetsk y Lugansk, que llograron el 81% de los votos nel referendu del 10 de mayu.

## Otros datos
* **Educación**: Universidá téunica, Institutu d'Estudios Cimeros Humanitarios.
* **Cultura**: Escueles de música, Muséu d'Arte, Esposición Kuindzhi, Teatru rusu de la ciudá.
* Ciudá natal del pintor Arjip Ivánovich Kuindzhi.



Image:spire_home_Mariupol.jpg|Unu de los edificios simbólicos de Mariúpol
Image:standart_architecture_Mariupol.jpg|Edificiu típicu Image:night_Mariupol.jpg|Mariúpol
de nueche 



## Ciudaes hermaniaes
*  Savona, Italia
*  Qiqihar, China
*  Taganrog, Rusia

## Referencies

## Enllaces esternos

* Azovstal  Empresa metalúrxica local.