Senegal

**Senegal**, oficialmente **República de Senegal** (en francés: *République du Sénégal*) ye un país del África occidental. Recibe'l so nome del del ríu que-y fai de llende al norte y l'este, y tien una estensión de 196.712 km² y una población, según el censu de 2013, de 13.508.715 habitantes. Llenda al oeste col Océanu Atlánticu, con Mauritania haza'l norte, con Malí haza l'este y en conxuntu con Guinea y Guinea-Bisáu haza'l sur. Gambia forma un enclave virtual dientro Senegal, siguiendo'l ríu Gambia más de 300 km tierra adientro. Les islles Cabu Verde descansen 560 km mar adientru frente a la costa senegalesa. El so clima ye tropical, con dos estaciones estremaes: una seca y otra lluviosa.

La so capital ye Dakar. La costa del país vio, nos sieglos XVII y XVIII, como s'establecíen nella, munchos puestos comerciales de los distintos imperios coloniales europeos. Finalmente, Francia tomó'l control de la rexón en 1677, y alministrola hasta la independencia del país en 1960. Les principales industries del país son el refináu de petroleu, la fabricación de fertilizantes a partir de los fosfatos de les mines del país, la construcción y reparación de barcos y el procesáu de pescáu. Los principales productos agrícoles son los cacahuetes, la caña d'azúcar, l'algodón y delles frutes y hortalices (tomate, melón, mango...).

La mayoría de la so población ye musulmana, y el francés ye la llingua oficial del país.

## Historia

### La dómina precolonial

Dellos afayos arqueolóxicos amuesen que Senegal tuvo habitáu en tiempos prehistóricos, y de magar foi ocupáu de manera continuada. Hai constancia de qu'hebo dellos reinos alredor del sieglu VII. Nel sieglu IX esistió el reinu de Takrur, y el de Namandiru y l'imperiu Jolof nos XIII y XIV. La parte oriental del país formó parte tamién del imperiu de Ghana. L'Islam entró nel país per aciu de los contactos de xentes de les etnies *toucouleur* y *soninke* cola dinastía almorávide, que, cola complicidá de los *toucouleur*, convirtió a la población pola fuercia pese a la resistencia d'etnies, como los *serero*, que nun queríen renunciar a la relixón tradicional de so.

Nos sieglos XIII y XIV la rexón quedó embaxu'l dominiu de los imperios del este, y fundóse tamién l'imperiu Jolof. Na zona de Senegambia, ente 1300 y 1900, cuasi un terciu de la población yera esclava como resultáu de tener sío capturada nes batalles ente los distintos reinos. Nel sieglu XIV l'imperiu Jolof yera poderosu, y axuntaba a los antiguos reinos de Baol, Cayor, Sine, Saloum, Waalo, Futa Tooro y Bambook nuna organización que yera más una confederación voluntaria d'estaos qu'un imperiu construyíu al traviés de la conquista militar. Esti imperiu, fundáu por Ndiadiane Ndiaye, un individuu mestizu (*serero* y *toucouleur*) que consiguió facer una coalición con xentes de diverses etnies, sobrevivió hasta *1549*.

### La dómina colonial

A mediaos del sieglu XV los portugueses aportaron a la fastera costera de Senegal, y foron siguíos por comerciantes d'otros países, incluyíos los franceses, los holandeses y los ingleses. Toos ellos llucharon por controlar el comerciu en la zona, pero finalmente ganaríen los franceses. Estos establecieran el so primer enclave comercial, pa traficar con esclavos, na islla de Gorea, a la vera de Dakar. Dende esa factoría, na que compraben los esclavos que conseguíen nes sos conquistes los reinos del continente, espardiéronse hasta facese oficialmente col control del Senegal en 1677. Sicasí, el control foi precariu. Los misioneros nun entamaron a introducir el cristianismu hasta'l sieglu XIX, y foi namái na década de 1850 cuando los franceses desarrollaron una ocupación efectiva del territoriu, tomando les tierres de reinos como los Walo, Cayor, Baol y Jolof. Los colonos, embaxu'l mandu del gobernador Louis Faidherbe, foron faciéndose colos distintos reinos, magar que non sin resistencies por parte de dellos reinos que nun queríen perder la so independencia nin los beneficios del tráficu d'esclavos.

### La independencia
El 4 d'abril de 1959 les colonies franceses de Senegal y el Sudán francés fundiéronse pa formar la Federación de Malí, que algamó la so independencia el 20 de xunu de 1960. La falta d'alcuerdu ente les élites de les dos antigües colonies llevó a la rotura de la federación, y el 20 d'agostu de 1960 Senegal y la renomada República de Malí dixebráronse y formaron dos nuevos países.

Léopold Sédar Senghor convirtióse nel primer presidente de Senegal en setiembre de 1960. Educáu en Francia, esti poeta y filósofu intentó desarrollar una variante africana del socialismu nos venti años que se caltuvo na presidencia. En 1980 decidió retirase de la política, y al añu siguiente tresfirió-y el poder al so socesor designáu, Abdou Diouf. Coló pa Francia, aú morrió a los 96 años d'edá. L'antiguu primer ministru Mamadou Dia, rival de Senghor, presentose a les presidenciales de 1983, pero foi derrotáu por Diouf.

El 1 de febreru de 1982 Senegal axuntose con Gambia pa formar la confederación de Senegambia, que foi disuelta en 1989. El país ha d'enfrentase, tamién, a un movimientu separatista na rexón de Casamance, al sur del país. El MFDC (*Movement of Democratic Forces of Casamance*, Movimientu de les Fuercies Democrátiques de Casamance) lleva lluchando pola independencia dende 1982, con aiciones violentes esporádiques que tienen amenorgao en cantidá y intensidá nel sieglu XXI pero nun acaben de resolvese. 

Abdou Diouf foi presidente de 1981 a 2000. Favoreció la participación popular y redució la intervención estatal na economía, amás d'establecer rellaciones diplomátiques con nuevos países, especialmente naciones en desarrollu como'l propiu Senegal. Nun pudo evitar, pese a ello, la tensión separatista ni revueltes violentes nes cais, y tampoco tensiones fronterices colos países vecinos. La calidá democrática del país, pese a too, ameyoró demientres el so gobiernu, y tamién el respetu a los derechos humanos.

Nes eleiciones presidenciales de 1999 el líder opositor Abdoulaye Wade derrotó a Diouf. El país conoció asina el so segundu cambiu de presidente, y la primer transición d'un partíu gobernante a otru. El 30 d'avientu de 2004 el presidente anunció la firma d'un tratáu de paz colos separatistes de Casamance, pero les lluches persisten. N'avientu de 2012 hebo una reunión en Roma ente'l presidente n'exerciciu de Senegal, Macky Sall, y los rebeldes de Casamance.

## Economía

## Organización político-alministrativa
Senegal ye una república presidencial na que'l presidente ye elixíu cada cinco años por tolos mayores d'edá. El so primer presidente, Léopold Sédar Senghor, yera un poeta escritor, el primer africanu escoyíu pa tener un asientu na Académie française. El so socesor, Abdou Diouf, ye dende 2003 secretariu xeneral de La Francophonie. El presidente dende marzu de 2012 ye Macky Sall.

El país tien un parllamentu bicameral, con una Asamblea Nacional de 120 miembros y un Senáu de 100, y un poder xudicial independiente que tien como muérganos cimeros la Corte de Xusticia y el Conseyu Constitucional, que los miembros de so son denomaos pol presidente. Nel país hai más d'ochenta partíos políticos.

### División territorial de Senegal

El país ta sodividíu en catorce rexones, que'l so nome ye'l de la so ciudá capital. Caúna d'elles ye alministrada por un *Conseil Régional* (conseyu rexonal) elixíu pola población de manera proporcional a la población de los *Arrondissements* (distritos) que lu formen. Les rexones sodivídense en departamentos, que tienen el mesmu nome na so capital y de los que hai 45 nel país, y estos en distritos (hai 103) y comunes.

Les catorce rexones del país son:
* Dakar
* Diourbel
* Fatick
* Kaffrine
* Kédougou
* Kolda
* Louga
* Matam
* Saint-Louis
* Tambacounda
* Kaolack
* Sédhiou
* Thiès
* Ziguinchor

## Referencies

## Enllaces esternos
* Country Profile (Perfil) de Senegal na web de la BBC.
*  Senegal nel ''The World Factbook'' 
*  Presidencia de la República de Senegal
*  Gobiernu de Senegal