Oenothera biennis

La ***Oenothera biennis*** L. o onagra común, ye una especie botánica de planta yerbácea bienal de 0,5 a 1 m d'altor, perteneciente a la familia de les onagracees y una planta de xardín bien popular, nativa d'América del Norte, ciertes partes d'Europa y Asia. Les sos flores mariellu maciu abrir mientres la tarde, d'ende la so denominación de "onagra vespertina".

Les granes de la onagra común contienen acedu gamma-linolénico (GLA), un ácidu grasu esencial raru. L'aceite de diches granes, utilizar p'amenorgar los dolores del síndrome premenstrual.

## Descripción
Trátase d'una planta biañal qu'algama los 30-150 cm d'altor. Les fueyes son llanceolaes, de 5-20 cm de llargu y 1-2,5 cm d'anchu, producíes nuna apertada roseta nel primer añu, y que s'atopen n'espiral nel tarmu nel segundu añu. Les flores, de color mariellu maciu, de 2,5-5 cm de diámetru y con cuatro pétalos, son hermafrodites y prodúcense dende finales de primavera hasta finales del branu. Ábrense pela nueche (d'ende'l nome de "la primavera de tarde") y hasta cerca del mediudía siguiente. La flor tien un brillante néctar guía patrón, invisible en lluz normal, pero visible so la lluz ultravioleta, qu'ayuda a les sos polinizadores: Lepidópteros (caparines, poliyes y abeyes. El frutu ye una cápsula de 2-4 cm de llargu y 4-6 mm d'anchu, que contién numberoses granes de 1-2 mm de llargu, que apaecen cuando la cápsula estremar en cuatro seiciones nel maduror.

## Etimoloxía
Foi asignada al xéneru *Onagra*, que da'l so nome a la familia de les onagracees. *Onagra* - "(comida de) onager" - foi utilizada per primer vegada en botánica en 1587 y nuna publicación inglesa en P. Miller's 1754 *Diccionariu de Xardín: Abridged*. El so nome modernu, *Oenothera* - utilizáu per primer vegada per Linneo na so *[[Systema naturae|Systema naturæ]]* - tien tamién un orixe rellacionáu col pollín, col significáu de "atrapa pollinos".

En griegu *oeno* significa "burru", mientres *thera* significa "coyer, atrapar, escorrer". Créese que'l nome referir a la cualidá de la planta que puede ser utilizada p'atrapar pollinos y otros animales. En 1860, William Baird suxirió, sicasí, que *oeno* podría ser interpretáu como "vieno" en griegu. Creía que se refería al fechu de que el raigañu comestible de *Oenothera biennis* utilizábase como un aditivu de sabor pal vinu.

## Ecoloxía
La planta ye l'alimentu de les canesbes de la poliya *[[Eudryas brevipennis]]*.

## [[Citoloxía]]
Númberu de cromosomes de *Oenothera biennis* (Fam. Onagraceae) y taxones infraespecíficos: 2n=14. 

## Historia
Foi mentada per primer vegada en botánica en 1587 y nuna publicación inglesa en P. Miller's 1754 *Diccionariu de Xardín: Abridged*.

## Aceite de onagra

De les granes de la onagra, tres una primer presión en fríu, llógrase un escasu y pervalible aceite desaxeradamente ricu n'ácidos grasos esenciales (AGE). La onagra contién principalmente acedu linoleico y acedu gamma-linolénico (AGL). Dichos ácidos grasos denominar esenciales porque'l nuesu cuerpu nun ye capaz de producilos per sigo mesmu, polo que necesariamente tienen de ser incluyíos acaldía na alimentación.

De 3 a 6 g d'aceite de onagra al día, apurren aproximao 270–540 mg de AGL.

L'aceite d'esta planta utilízase como analxésicu mientres la menstruación (eficacia, ensin efeutos secundarios adversos, de la onagra nel tratamientu del síndrome premenstrual).

## Taxonomía
*Oenothera biennis* foi descritu per Carlos Linneo y espublizóse en *[[Species Plantarum]]* 1: 346. 1753.
;Sinonimia:
* *Oenothera muricata* L.
* *Oenothera suaveolens* Desf.
* *Onagra biennis* (L.) Scop.
* *Onagra muricata* (L.) Moench 
* *Brunyera biennis* Bubani 
* *Onagra chrysantha* Spach 
* *Onagra europaea* Spach 
* *Onagra vulgaris* Spach

## Nomes comunes
* Castellán: enotera, errarnoa, yerba del pollín, yerba del vinu, onagra.

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les brasicacees

## Referencies

## Bibliografía
* Angelika Lüttig und Juliane Kasten: Hagebutte & Co - Blüten, Früchte und Ausbreitung europäischer Pflanzen. Fauna, Nottuln 2003, ISBN 3-935980-90-6
* Azim Ghasemnezhad: Investigations on the effects of harvest methods and storage conditions on yield, quality and germination of evening primrose (Oenothera biennis L.) seeds. Dissertation, Universität Gießen 2007 (Volltext)
* Elisabeth Lestrieux, Jelena de Belder: Der Geschmack von Blumen und Blüten. Dumont, Köln 2000, ISBN 3-7701-8621-4
* Helmut Hintermeier: Die Nachtkerze. Schönheit aus Virginia. In: die biene - Überregionale Fachzeitschrift für Imker. ISSN 0006-212X. Berlin, 134. Jahrgang, 1998, S. 12
* Heinz-Dieter Krausch: Kaiserkron und Päonien rot... - Entdeckung und Einführung unserer Gartenblumen. Dölling und Galitz, Hamburg 2003, ISBN 3-935549-23-7

## Enllaces esternos

* Aceite de Onagra
* http://www.vitaminworld.com/vf/healthnotes/HN75_Spanish/Ye-Supp/Evening_Primrose_Oil.htm
*