Geum urbanum

La *Geum urbanum* ye una planta perenne, tamién conocida como "yerba Bennet" de la familia Rosaceae.

## Distribución y hábitat
Crez en llugares avesíos como los cantos de los montes d'Europa y Oriente Mediu. 

## Descripción
Planta viviega qu'algama los 20-60 cm. d'altor, floriando ente mayu y agostu nel hemisferiu norte con flores de 1-2 cm. de diámetru y cinco pétalos mariellos brillantes. Les flores son hermafrodites, arumoses y polinizaes poles abeyes. El frutu tien puntos coloraos con gaxartes que s'engabitar a la piel d'animales como'l coneyu. El raigañu utilízase como especie y en sopes. Tamién na condimentación de la cerveza inglés.

## Propiedaes
* Usar contra los dolores d'estómagu y l'anorexa.
* Tónicu dixestivu pa les persones mayores.
* En gargarismos pa les afecciones bucales.
* Contién taníns polo que'l so abusu puede ser tóxicu y provocar vultures.

## Historia
Na dómina Medieval llamábase "la yerba bendito", yá que se creía que tenía'l poder de protexer d'espíritos malinos y besties venenoses. El raigañu d'esta planta llevábase como amuleto. Nel **Hortus Sanitatis** (llibru escritu nel añu 1941) tán escrites les propiedaes d'esta planta, y tamién s'escribió "Onde'l raigañu ye la casa, Satán nun puede facer nada y si un home porta'l raigañu sobre él, nenguna bestia venenosa puede face-y nada."

## Taxonomía
*Geum urbanum* describióse por Carlos Linneo y espublizóse en *[[Species Plantarum]] 1: 501*, nel añu 1753.
;Etimoloxía:
El términu *Geum* deriva del griegu *geno*, que significa "que tien un prestosu golor" y refierse al golor del raigañu d'esta planta, paecíu al clavel o clavu de especie. 

El nome específicu *urbanum*, fai referencia al hábitat de la planta, de normal de zones ruderales.
;Citoloxía:
Númberu de cromosomes: 2n=42.
;Sinonimia:
:*Caryophyllata officinalis* Moench 
:*Caryophyllata urbana* (L.) Scop. 
:*Caryophyllata vulgaris* Lam. nom. illeg.
:*Geum caryophyllata* Gilib. nom. invalid. 
:*Geum hederifolium* C.C.Gmel. 
:*Geum hirtum* Wahlb. 
:*Geum mengelii* Sennen 
:*Geum roylei* Wall. 
:*Geum rubrifolium* Lej. 
:*Geum salvatoris* Sennen 
:*Geum sordidum* Salisb. nom. illeg.
:*Geum urbanum* var. *platylobum* Rouy & E.G.Camus 
:*Geum urbanum* var. *stenolobum* Rouy & Y.G. 
:*Streptilon odoratum* Raf. nom. illeg.

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les rosácees

## Referencies

## Bibliografía
# Cronquist, A. J., N. H. Holmgren & P. K. Holmgren. 1997. Vascular Plants of the Intermountain West, U.S.A., subclass Rosidae (except Fabales). 3A: 1–446. In A. J. Cronquist, A. H. Holmgren, N. H. Holmgren, J. L. Reveal & P. K. Holmgren (eds.) Intermount. Fl.. Hafner Pub. Co., New York.
# Gleason, H. A. 1968. The Choripetalous Dicotyledoneae. vol. 2. 655 pp. In H. A. Gleason Ill. Fl. N. U.S. (ed. 3). New York Botanical Garden, New York.
# Gleason, H. A. & A. Cronquist. 1991. Man. Man. Vasc. Pl. N.E. U.S. (ed. 2) i–lxxv, 1–910. New York Botanical Garden, Bronx.
# Scoggan, H. J. 1978. Dicotyledoneae (Saururaceae to Violaceae). 3: 547–1115. In Fl. Canada. National Museums of Canada, Ottawa.
# Voss, E. G. 1985. Michigan Flora. Part II Dicots (Saururaceae-Cornaceae). Bull. Cranbrook Inst. Sci. 59. xix + 724.

## Enllaces esternos