Quintana Redonda

**Quintana Redonda** ye un conceyu d'España, na provincia de Soria, Comunidá Autónoma de Castiella y Llión. 

Forma parte de la Mancomunidá del Ríu Izana, xunto con Tardelcuende y Matamala de Almazán y de Mancomunidá de los 150 pueblos.

## Xeografía

Tien un área de 183,92 km².

## Comunicaciones
Apuértase al traviés de les siguientes víes:
:* SO-100 - Soria-Berlanga de Duero
:* SO-115 - Quintana Redonda-Almazán

Estación del ferrocarril Torralba-Soria, inauguráu'l 1 de xunu de 1892, la llinia de tren Madrid(Chamartín) - Soria tien parada facultativa nel apeaderu del conceyu.

## Servicios
Tien un colexu públicu con comedor escolar que recibe alumnos de los pueblos y barrios cercanos. (2007)

Dispón de Centru d'Atención Primaria y Farmacia.

## Ociu
; Muséu de la cerámica
El muséu atópase nes antigües escueles. Nel percorríu vamos atopar paneles interactivos, audiovisuales, sistemes gráficos y multimedia, sobre la producción cerámica en Quintana Redonda y otros pueblos d'alredor.

; Instalaciones Deportives Municipales

* Piscina Municipal
* Pista de frontenis cubiertu.
* Pista de tenis. 
* Campu de fútbol sala cubiertu. 
* Campu de fútbol
* Rocódromo
* Parque infantil

## Demografía
A 1 de xineru de 2010 la población xubía a 507 habitantes, 276 homes y 231 muyeres.

### Demografía recién del nucleu principal
Quintana Redonda (llocalidá) cuntaba a 1 de xineru de 2010 con una población de 330 habitantes, 173 homes y 157 muyeres.

### Población por nucleu

### Los barrios
Quintana Redonda arrexunta, amás del nucleu principal, otros once pueblos o barrios. Vamos Tratar tamién, de volao, los restos arqueolóxicos pertenecientes estos pueblos venceyaos al conceyu.

**[[Las Cuevas de Soria]]**: Altitú: 1.053 msnm.
Allugáu na fastera Sur de la Sierra de Inodejo, atopamos amás de prestosos paseos poles sos paraxes los siguientes llugares d'interés.

* Muséu etnolóxicu creáu polos habitantes del pueblu, que apurrieron muebles, preseos domésticos, ganaderos y preseos de llabranza pa la so creación.

* Ilesia románica de San Pedro con galería porticada y retablu góticu del sieglu XV y ermita con reliquies de mártires sobre un castru celtíberu. 

* El ciscu: el comerciu de carbón vexetal foi una actividá importante en Cueves de Soria
y recuperóse como y fiesta, el primer domingu de marzu, dende los años 90.

* En **Cueves de Soria** atopamos una de les residencies más carauterístiques de la romanización, planiada según l'arquiteutura de la dómina imperial. Trátase d'una villa con peristilo de 41 × 22 m, arrodiada de galeríes que comuniquen direutamente colos salones ya indireutamente coles habitaciones d'usu individual. Tien 30 habitaciones visibles, de les que 22 tuvieron pavimentu de mosaicu polícromo, xeométricu y de monograma emblemáticu nos dos de mayor dignidá. Según Blas Taracena la villa tuvo de construyise a finales del Sieglu II y tuvo habitada hasta finales del Imperiu. Esta cortil ta declaráu Bien d'Interés Cultural na categoría de Zona Arqueolóxica dende'l 3 de xunu de 1931.

**[[Izana]]**: Altitú: 1.048 msnm. 
Dicen que Izana ye nome prerromanu, d'orixe vascu y que'l so significáu ta rellacionáu cola agua, seique por eso'l pueblu y el ríu lleven el mesmu nome.
* En **Izana** alcuéntrase un asentamientu correspondiente a la etapa celtibérica al norte del pueblu nun cuetu amesetado con un altor de 1.116 msnm. Tenía una muralla con doble sistema defensivu xuníu al restu por una torre. Nél haise atopáu cerámica a mano, celtibérica y campaniense, según útiles de fierro, armes, fíbulas (febielles) y distintes monedes.

**[[Los Llamosos]]**: Altitú: 1.065 msnm. 
Una de les ilesies más antigües de Soria, del sieglu XIII Nuesa Señora de l'Asunción, románica con influencia musulmana, corona'l cuetu qu'ocupen les viviendes del pueblu. Na ilesia afayáronse unos frescos orixinales que fueren encalados, lo que dexó'l so caltenimientu. Foi declarada Bien d'Interés Cultural na categoría de Monumentu el 3 de payares de 1994.

* La Garcimona, en **Los Llamosos**, alcontrar al noroeste del pueblu, mui cerca del camín que xune esti pueblu col vecín de Izana. Créese qu'hubo dos momentos d'ocupación; unu celtibéricu y otru en dómina romana tardía.

**[[La Revilla de Calatañazor]]**: Altitú: 1.015 msnm. 
Esti pueblu caltién la estructura orixinal. Amburáu en 1967, foi perdiendo adulces los sos habitantes a partir del éxodu rural de los años 1970. La ilesia ye románica de sillería, con contrafuertes que lu caltienen de pies. Cenciellamente decorada, caltién una bóveda interesante, pero en mala traza de caltenimientu.
* En **La Revilla de Calatañazor** atopáronse restos arqueolóxicos n'alto de la Cruz y Prau Gordu.
:- El “Altu de la Cruz” atopar al sur del pueblu, nuna rimada escontra l'este, que tien alredor un altor de 1000 msnm. Atopáronse dotees de trés tumbes. Los materiales topaos indiquen una cronoloxía pa estes dotes de los Sieglos IV y III&nbsp;e.&nbsp;C.
:- *“Prau Gordu”* asítiase nuna zona llana, a la vera derecha del ríu Erizes, eleváu sobre'l nivel del mar 1000 m los materiales atopaos: cerámica Sigillata, común y pintada de dómina tardientu-romana, pudiendo corresponder a una villa ocupada nel sieglu IV.
:- Tamién se produció l'afayu casual d'un hachu apolazáu nes cais d'esti pueblu.

**[[La Ventosa de Fuentepinilla]]**: Altitú: 993 msnm. 
La Ilesia de La Ventosa ye de románicu tardíu. El ábside, la puerta d'entrada con trés arquivoltes. Nel interior puede almirase un perbién calteníu arcu que dixebra la nave central del ábside y una pila bautismal de la mesma dómina.
* En **La Ventosa de Fuentepinilla** alcuéntrense dellos xacimientos arqueolóxicos.

**[[La Barbolla (Soria)|La Barbolla]]**: Altitú: 950 msnm.
Al sur de la sierra de Inodejo, destaca Ilesia románica de San Bartolomé, de finales del Sieglu XII. La decoración de la portada ta protexida por un tejadillo.
* Na **Barbolla** atopamos col Castru y Fuentecer. El primeru asitiáu al sureste del pueblu nun cuetu amesetado pudo tener dos momentos d'ocupación; unu nes primeres etapes del Eneolíticu carauterizáu por cerámiques menos cuidaes y otru posterior nel que s'aprecien concos, vasos globulares, etc.
:- Nel Chorrón asitiáu al este del pueblu, atopóse cerámica celtibérica.
:- El segundu topar al sureste del pueblu nuna zona llana. Nél hanse atopáu cerámiques sigillatas, común y pintada según material líticu. Esta ocupación foi enllargada, ónde'l primer asentamientu sería nel Sieglu I y el postreru en dómina tardientu-romana.

**[[Fuentelaldea]]**: Altitú: 997 msnm. 
Ilesia románica de l'Asunción.

**[[Fuentelárbol]]**: 965 msnm. 
Nesti pueblu la ilesia románica, dedicada tamién a l'Asunción, llama l'atención pol so ábside y la so rica decoración esterior.
A unos 200 m de la salida del pueblu pela carretera de Fonte Pinilla-Almazán, na paraxa "El Perujal", n'atópense una formación de ruedes de molín de cebera, que se debía a l'antigua costume d'asitiar una rueda de piedra conmemorando cada boda socedida na llocalidá, yá que nel pueblu había canteros que se dedicaben a la estraición de diches piedres. La cantidá d'elementos qu'ellí s'atopen, dan una idea del númberu d'habitantes nésa dómina. 

**[[La Seca (Soria)|La Seca]]** : Altitú: 977 msnm. 
Nesta llocalidá merez la pena destacar la paraxa natural de la **Fonte de La Devesa**, abastecida per agua de manantial.

**[[Monasterio (Soria)|Monasterio]]**: Altitú: 1.110 msnm. 
Llavaderu en piedra, d'orixinal estructura circular, restauráu en 1998.
La ilesia tien la particularidá de tener el campanariu separáu del restu del edificiu.
Atopar nuna redolada natural bien llamativu, pol tipu de piedra del terrén.

## Reseña arqueolóxica
El pueblu de Quintana Redonda asítiase próximu a distintos xacimientos arqueolóxicos siendo'l más importante'l de la villa de Cueves de Soria.

Nun se sabe con exactitú d'onde procede'l nome de Quintana Redonda. Quiciabes lo tomara de la vecina quinta de Cueves de Soria yá que de xuru sería pasu de mílites romanos que van faer el so camín por estes cañaes.

Otra hipótesis, tien como referencia etimolóxica'l cercanu monte de “les Quintanas“, emplazado al este del pueblu y que nos fala de l'antigüedá con qu'estes proximidaes fueron habitaes.

El calificativu de Redonda podría debese al fechu de que la quinta o quintana tuviera forma circular, de la que tomaría la so denominación, polo que cabo la posibilidá que l'allugamientu esistente en Les Quintanas describiera esta disposición.

### Restos arqueolóxicos

Esisten tres llugares nel términu de Quintana Redonda con restos arqueolóxicos:

* **El Ero**: asítiase al sur del pueblu (cerca de l'alfarería) nuna zona elevada dende onde s'apodera la vega del ríu Izana qu'escurre a 500 m
:Pueden atopase fragmentos de cerámica a mano pertenecientes a la primera edá del Fierro (ente'l Sieglu VII&nbsp;e.&nbsp;C. Y el Sieglu V&nbsp;e.&nbsp;C.), carauterizaos por ocupar llugares elevaos d'amplia visibilidá, ensin elementos defensivos y nos que s'atopen cerámiques fines, dalgunes d'elles grafitadas xunto con cerámiques de tipu castreño, más grueses y tosques.

* **Royo Albar**: asítiase al sur del pueblu a unos 2 km, nuna zona llana, alredor de 3 ó 4 ha, elevada 1000 msnm. Cercanu al asentamientos esiste un regatucu denomináu *Los Cubillejos*. Na actualidá atópase cubiertu en parte por un pinar que lo destruyó parcialmente, siendo'l restu zones de cultivu.

:Nesti xacimientu esiste gran cantidá de cerámica colorada y restos de lladriyos refractarios, como los utilizaos pa fornos d'alfar. Tamién se recoyeron delles piedres de xiles col furacu producíu pol xiru de pies d'un tornu d'alfareru, y pueden apreciase los llugares nos que tuvieron de tar allugaos los fornos.

:Tocantes a los restos que s'atoparon destaquen: grandes vasíes con diámetros cimeros na boca a los 20 cm, vasos de tamañu medianu con diámetros na boca ente 17 y 11 cm y concos. Les decoraciones son xeométriques con llinies horizontales paraleles o ondulaes. Tamién se recoyó una pinza de bronce de dómina romana.

:Teniendo en cuenta les carauterístiques d'intensidá y concentración de la cerámica y la esistencia de materiales y restos de posibles fornos, puede pensase que se trata d'un alfar, polo que taríamos falando de los primeros momentos de dómina Imperial Romana y rellacionalo col asentamientu de “Les Quintanas”. Esti datu resalta l'antigüedá de l'actividá alfarero en Quintana Redonda.
 
* **Les Quintanas**: atópase allugáu na fastera Sur d'un ampliu cuetu eleváu 1200 m al norte del cual escurre'l ríu Izana. Ocupa unes 2 ha, pero ye posible que s'estienda por un pinar cercanu.

:La cerámica ye bien abondosa, destacando la Sigillata. Atopáronse fragmentos de vasos de diversos tamaños: 
: - Cerámica común, bien abondosa nesti asentamientu na que puede estremase ente los fragmentos fabricaos a tornu a la manera celtíberu (grandes vasíes pa guardar alimentos colos típicos cantos de *“picu de coríu”*) y otros pertenecientes a grandes vasíes, jarras o vasos. 
: - Cerámica pintada. Onde podemos reparar fragmentos pintaos de tradición celtibérica decoraos con pintura escura y motivos xeométricos, y otros onde s'inclúin cerámiques de tipu *“[[Clunia]]“* que la so pastia ye de tonu ocre, parés fines y formes que van dende la parte cimera cilíndrica y l'inferior tueru cónica y los que son bitroncocónicos.

:Por cuenta de les dimensiones del asentamientu podría tratase d'un nucleu de población con carauterístiques urbanes, que la so cronoloxía diría dende'l Sieglu I al Sieglu III.

:Comparando l'abondosa cerámica de tradición celtibérica d'esti xacimientu cola del Royo Albar, esiste gran semeyanza ente dambos polo que ye bien probable qu'esti centru produxera los sos cerámiques nun momentu coincidente cronológicamente con esti asentamientu.

:Según Blas Taracena, atópase en Quintana Redonda faía 1868 un tesorillo que constaba d'un cascu de bronce que cubría dos taces de plata, una de perfil llisu y otra con dos garres, que conteníen 1.300 denarios ibéricos, principalmente de Bolscan y romanos. Les monedes atopaes poner en rellación con tapecimientos pertenecientes a los acontecimientos bélicos más significativos del sieglu I&nbsp;e.&nbsp;C. 
 
* D'últimes na Fonte del **“Prau de los Güeyos”** atopar de forma aisllada, un broche de petrina de dómina visigoda de tipu arriñonado. Mide 74 mm de llongura por 30 mm d'anchu, y na so cara posterior presenta tres salientes pa suxetar la correa.

## Historia
* L'asentamientu primixeniu empezó en dómina celtibérica, tiempu del cuál daten los primeros restos cerámicos (Sieglu I&nbsp;e.&nbsp;C., Sieglu IV).

* El nome del pueblu podría tar rellacionáu cola esistencia na zona de campamentos romanos mientres l'asediu a Numancia (Sieglu IV, Sieglu V). Quintana ye'l nome col que se designaba la plaza y mercáu xuníu al campamentu. Otru posible orixe ye la presencia d'una cercana villa romana , yá que n'otros llugares del país haise documentáu la rellación de conceyos denominaos Quintana colos posesores de villes romanes llamaos "Quintu". Tocantes a "Redonda", ye topónimu descriptivu que señala la forma del terrén.

* Mientres la dómina de mayor puxanza del románicu la zona repoblar con nuevos habitantes, na so mayoría veníos del norte d'España. El trabayu na fundición de campanes traxo a estes tierres profesionales pa la construcción de campanarios ya ilesies, que s'edificaron na dómina por tolos pueblos de la zona ya inda se caltienen.

* Nel sieglu XV tenemos constancia documental de la presencia de Xuan II de Castiella en Quintana Redonda, quien tuvo agospiáu na llocalidá en Quintana'l 3 de xunetu y 1430, nel contestu de la so presencia en tierres sorianes pol conflictu esistente nesos momentos con Aragón.

* Nel Sieglu XVI, diose la formación del conceyu de Quintana Redonda y l'apaición del primer documentu conocíu.

* Llugar que mientres la Edá Media perteneció a la Comunidá de Villa y Tierra de Soria formando parte del Sexmo de Lubia.

* El Censu de Pecheros de 1528, nel que nun se cuntaben eclesiásticos, fidalgos y nobles, rexistraba la esistencia de 68 *pecheros*, ye dicir unidaes familiares que pagaben impuestos. Nel documentu orixinal figuraba como Guitarra Redonda.

* A la cayida del Antiguu Réxime la llocalidá de constitúi en conceyu constitucional na rexón de Castiella la Vieya, partíu de Soria que nel censu de 1842 cuntaba con 61 llares y 250 vecinos.

* A mediaos del sieglu XIX crez el términu del conceyu porque incorpora a Izana y a Los Llamosos. 

* El 23 de xunetu de 1970 crez el términu del conceyu porque incorpora a Las Cuevas de Soria, Fuentelárbol y La Revilla de Calatañazor, qu'incorpora La Barbolla, Fuentelaldea y Monasterio.

## El monte en Quintana Redonda
Atopamos carbayu, encina y el pinu negral del qu'antaño s'estrayía la resina. 

Tamién ye destacable la variedá micológica de la zona. Les especies comestibles predominantes son parasoles, nícalos, senderillas, cogorda de cardu, xampiñones y cagarrias, perrechicos, amás d'otros exemplares menos apreciaos, propios de pinar y carbayera.

Crecen chopos acompañando del cursu'l ríu Izana y los sos numberosos manantiales.

Enfusándonos nos pinares atopamos  y merenderos acondicionaos pa esfrutar de la redolada, como la Fonte del Manadizo y los Poyales.

## Fiestes patronales y otres tradiciones
* Les fiestes principales tán dedicaes a San Xuan y San Urbanu, el 24 y 25 de xunu, amás de San Roque y a la Virxe de l'Asunción Virxe d'agostu los díes 14 y 15 d'esti mes, fiestes d'importante arribación popular. 

* Mientres les fiestes celébrense, amás de los actos llitúrxicos, competiciones de xuegos tradicionales como tanguilla, calva, bolos, xaronca y xuegos populares de cartes: guiñote, rabín y brisca. Otres orixinales competiciones son los campeonatu de comer pipes o gymkanes na Plaza de toros.

* El **10 de febreru**, la Función de la Ilesia, ye día festivu pal pueblu, en conmemoración del esbarrumbe del edificiu que socedió ensin víctimes en 1869, tres un oficiu relixosu. En 2008 recuperóse la matanza del gochu al estilu castellanu.

* En **Santa Águeda**: Enciéndense *lluminaries* na plaza y faise chocolate pa los vecinos qu'alleguen pa calecer alredor.

* Mozos y mayores celebren el *[[Xueves Lardero]]*, y la tradición consiste en, el xueves anterior al empiezu del antroxu, dir a merendar al monte pan, chorizu y tortiella.

* Allegar a la **romería de la Virxe de Inodejo** el domingu de La Trinidá en xunu y el segundu domingu de setiembre.

* El día de **San Xuan** los mozos saquen a pasiar a La Gallofa, un monigote relleno de paya, pa pidir comida y bebida a los vecinos.

### Les sos xentes
**Miguel de Antona**, más conocíu como “Velasquillo”, ye ensin batura a duldes l'ancestru más pernomáu de la nuesa villa a lo llargo de la historia. Miguel de Antona, natural de Quintana Redonda, convertir nel bufón preferíu de la corte de Felipe II (1556-1598).

El *"[[El Velasquillo|Velasquillo]]"* ye un personaxe referente y primordial na hestoria del pueblu. Les sos actuaciones y comentarios apinaos d'inxeniu, ironía y socarronería fueron célebres na corte de Felipe II, onde llegó a tener un puestu de privilexu, pero ensin escaecer nunca, dicen, l'arguyu de los sos raigaños quintaneras.

### Dichu popular

Esta frase popular fai referencia a l'alfarería, actividá que aportó a bien importante na zona debíu al terrén magrizu de la contorna. La pieza entra modelada y de color coloráu nel fornu, que tres un particular procesu de cocción, sale de brillosos tonos negros carauterísticos de los artesanos alfareros d'entós. Esta téunica milenaria foi recuperada pol artesanu alfareru Evelio Arnaz, qu'ellabora nel so taller dende va años gran variedá de pieces de cerámica.

## Arquiteutura destacada

* Palaciu blasonado y arrogantes xardinos, que pertenez y habita la familia González de Gregorio.
* Plaza de Toros: Restaurada principios del s. XXI, recuperóse'l so usu mientres les fiestes d'agostu pa encierres de vaquillas, celebración de xuegos y conciertos.
* Fonte de los namoraos: a la entrada del pueblu viniendo dende Soria una fonte de granitu con dos corazones trevesaos con una flecha. Nel muriu traseru lleemos sobre baldoses de cerámica: "D'esta agua vas beber y llueu te vas casar" "Y si tuvieres casáu vas siguir namoráu". 
* Antiguu llavaderu: Con agua corriente, cubiertu y en bon estáu de caltenimientu, inda ye utilizáu n'ocasiones. Tien tres piles y arcos de lladriyu de construcción funcional.

### Historia de les sos ilesies

“D'estilu románicu, d'una sola nave, ensin capiyes (...) torre en forma d'espadaña de menos de diez metros d'altor con dos campanes, y notábase que fuera fecha dos veces (...). En tola construcción d'esti templu nun había nin una piedra sillar (...) casi tou taba construyíu con abondosu cal y piedra pequeña en forma de tapiales” asina describe **Celestino Zamora**, párrocu de Quintana, l'antiguu templu que'l pueblu tenía no que güei ye'l campusantu y que según Miguel Moreno sería construyida nel Sieglu XIII.

La ilesia, de probe construcción, va ver como mientres el pasu de los años fáense-y agregos y arreglos hasta l'aciar fecha del 14 d'agostu de 1918, que quedó destruyida por una quema.

En 1562 mándase faer el famosu retablu de la Madalena por encargu de Velasquillo col laude de Felipe II. En 1602 la ilesia de La nuesa Señora de l'Asunción suma na so haber la construcción de la torre del campanariu, a partir d'esi momentu funciona l'actividá relixosa ensin respigu mientres más d'un sieglu. Ye entráu'l Sieglu XVIII cuando empiecen les desventures pa párrocos y feligreses. La ilesia viénose embaxo'l 28 de marzu de 1728, teniendo que ser treslladáu'l Santísimu Sacramentu a la ermita de San Roque.

La ermita de San Roque taba asitiada, probablemente, ente l'actual frontón y l'Hospiciu (o pobrera, lo que güei son los vestuarios del campu de fútbol, que daba abellu a ambulantes, pelegrinos y probes). Yera tamién de pésima construcción anque fixo en delles ocasiones de sustituta de la ilesia parroquial, y puede considerase como'l segundu llugar sacru del pueblu, yá que la ermita de San Agustín –de la que tamién se tien constancia pero non llocalización- foi mandada baltar – y los sos restos utilizaos pa los arreglos de la ilesia – pola so *“situación de desamparu”.* De la ermita de San Agustín tenemos referencies en 1627 per primer vegada, l'obispu Dueñes mandó soterrar les figures que nella había *“por non mover a devoción, y que nun se diga misa en dichu templu hasta que nun fuera afatáu de manera decente”.* De lo que sicasí nun hai pruebes clares ye de que la ermita fuera alzada n'honor del obispu Agustín (pontificáu de 1261 a 1286) presuntamente natural de Quintana Redonda, pa dalgunos, y de Soria, pa otros.

El 22 d'ochobre de 1730 vuelven les imáxenes a la ilesia, non ensin antes acometer tamién el despiece de la garita del campanariu, qu'amenaciaba ruina. Para 1766 caise'l nial de la cigüeña y hai d'entamase reconstrucción de la parte de tras de la ilesia, pero nun debió de ser bien completo l'arreglu cuando nel añu 1733 l'obispu Calderón nuna visita, da cuenta del “fatal estáu” de la ilesia y del *“notable riesgu”* de celebrar misa, mandándose faer ésta nel pórticu de la ilesia, *“procurándose sía cola debida decencia”.* Escontra 1780 acométese nueva obra de reforma (blanquéu de la ilesia, recomposición del arcu y de la bóveda....) con un costu de 3.195 reales. 

La llegada de les tropes franceses en 1808 va suponer el saquéu y sustraición (el 21 de payares) de les poques coses de méritu que guardaba, ente otres, candeleros y cruz de plata, agasayaos a la parroquia por Manuel Medrano y Aceves (Caballeru de Santiago) en 1732 y los Santos Oleos, como se recueye na partida de bautismu de Tomás García Hernández y Josefa Bados García.

Na nueche del 10 de febreru de 1869, miércoles de ceniza, acabante terminar el Rosario y menos d'un cuartu d'hora d'abandonu de la ilesia pola feligresía, vuelve vencer la parte de tras de la ilesia viniéndose embaxo toa ella, n'aición de gracies va guardase d'equí p'arriba y con tal motivu, el 10 de febreru como día festivu pal pueblu. 

En solu trés meses y col esfuerciu de los vecinos, volvió alzase la ilesia en Quintana, pero de les sos carauterístiques dicen los documentos: “l'edificiu quedó siempres probe, d'un aspeutu impropiu del Señor (...). El coru y escaleres yeren feísimos de construcción degaxada”; *“La [[pila bautismal]] yera d'estilu [[Escultura bizantina|bizantín]], pero bien mal tratada y la piedra peramplia”; “Un cuadru de [[Saturio (santu)|San Saturio]] de casi nengún valor artísticu”* y *“una imaxe de [[Sebastián (santu)|San Sebastián]] y de [[Roque (santu)|San Roque]] antigües que nun merecíen tar espuestes al públicu”* sumar a les ayalgues de valor (archivos y llibros parroquiales, candeleros de plata, llámpares, pendón, estantes, cuadres ya imáxenes) que fueron a sumir presa de les llapaes.

La madrugada del 13 d'agostu de 1918 Madalena Lafuente va dar avisu al cura y al pueblu del tráxicu sucesu, que consumió los pasos relixosos del mesmu: la quema de la ilesia. *“Ellí fueron carbonizaes les [[Hostia|Sagraes Formes]] y hasta'l [[Copón]] onde se zarraben”* (C. Zamora), lo cual tuvo de llevantar dalgún discutiniu ente los vecinos, al ser comentáu polos incrédulos, el fechu de que les Sagraes Formes nun fueren capaces, obráu'l milagru, de salvase de les llapaes. “Dios dexó tou esto pa probar la nuesa fe”, concluyó'l párrocu.

Ente'l 24 de mayu de 1921, que s'asitió la primer piedra, y el 22 d'abril de 1924, en que se dan por asitiaes les verjas del pórticu, con piedra de mampostería del cuetu de los Ainos, les columnes de piedra de Golmayo, la madera de pinos del términu municipal, la donación del suelu de los González de Gregorio y más de 176.000 pesetes apurríes polos vecinos y foresteros pudo rematase la edificación de l'actual parroquia de La nuesa Señora de l'Asunción, rematada por una cruz que tuvo más de 200 años asitiada na Academia de San Fernando.

## Ver tamién
* Gastronomía de la provincia de Soria
* Bienes d'interés cultural de la provincia de Soria
* Conceyos de la provincia de Soria
* Llocalidaes d'entidá menor de la provincia de Soria
* Provincia de Soria

## Referencies

## Fonte
* Pascual Díez, Ana Carmen: Carta Arqueolóxica. Soria. Zona Centro. Diputación de Soria.
* Pérez Rioja, José Antonio y otros: Hestoria de Soria. Centru d'Estudios Sorianos. Soria.1985.

## Enllaces esternos