Chandragupta Maurya

**Chandragupta Maurya** (sánscritu devanágari: चन्द्रगुप्त मौर्य *Candragupta Maurya*), dacuando citáu a cencielles como **Chandragupta** (nacíu c. 340 e.C., rei ente c. 320 e.C. y 298 e.C.), foi'l fundador del Imperiu Maurya. Chandragupta llogró unificar la mayor parte del territoriu del subcontinente indiu, polo que ye consideráu'l primer emperador auténticu de la India.
Nos testos estranxeros en griegu y llatín, ye conocíu como Sandrokyptos (Σανδρόκυπτος), Sandrácoto, Sandrokottos (Σανδρόκοττος) o Androcottus.

Dempués de deponer al rei Maya-Padma Nanda de Magadha, apoderó gran parte del norte de la India, creando'l primera gran imperiu indiu, que depués foi estendíu pol so fíu Bindusara y el so nietu Asoka. Créese que combatió a Alejandro cuando ésti invadió'l norte de la India. Tamién lluchó contra Seleuco I (c. 304 e.C.), llogrando'l control total de Beluchistán y Afganistán. 

## Ascendencia
A pesar de ser unu de los principales monarques de la historia india, los oríxenes familiares de Chandragupta siguen siendo un misteriu pa los historiadores. Esisten delles teoríes sosteníes por diversos investigadores.

La primera que vamos mentar afirma que Chandragupta Maurya yera un descendiente illexítimu de reis de la dinastía Nanda de Magadha. Nel drama sánscritu Mudrarakshasa llamar a Chandragupta Nandanvaia, y un comentador d'esta obra nel sieglu&nbsp;XVIII esplica que'l so padre (llamáu Maurya) yera'l fíu illexítimu del rei Nanda Sarvarthasiddhi con una muyer de casta shudrá (esclava) llamada Mura. Per otru llau una comentarista del *[[Visnú-purana]]* diz que Chandragupta yera fíu d'un príncipe Nanda con una muyer *dasi* (una sierva) llamada Mura. Estes teoríes alrodiu de los sos oríxenes paecen concordar colos pasaxes del historiador romanu Juniano Justino (sieglu&nbsp;III&nbsp;d.&nbsp;C.) quien rellata que'l rei indiu Sandracottos (que los historiadores actuales identifiquen con Chandragupta) yera d'oríxenes humildes.

Per otru llau les fontes budistes y jainistas afirmen que Chandragupta yera fíu d'una familia de cuidadores de pavos reales (*maiura-poshaka*, en sánscritu). Les fontes budistes cunten que Chandragupta yera'l fíu d'un xefe d'una cla de cuidadores de pavos reales, ente que les yainas dicen que yera'l nietu per vía materna d'un xefe d'una aldega de cuidadores de pavos reales. Esto paez rellacionase colos comentarios del historiador romanu Claudio Eliano (175-235&nbsp;d.&nbsp;C.) quien escribe que nel palaciu de Chandragupta en Pataliputra calteníense pavos reales.

Per otru llau ta la teoría de que Chandragupta yera un miembru d'una cla de chatrías denomináu Moriya, d'una pequeña república ente lo qu'anguaño son Nepal y l'estáu d'Uttar Pradesh. Esta hipótesis sopórtase sobre'l testu del *[[Mahavamsa|Majá-vamsha]]* (una antigua crónica budista alrodiu de la historia de Sri Lanka).

Pa concluyir hai que mentar tamién les teoríes qu'afirmen Chandragupta pudo ser orixinariu de zones de la India noroccidental.Ente elles ta una que lo fai un miembru del clan ashvaka (qu'apaez mentáu nes fontes griegues como los assakenoi) de la rexón de Gandhara.

## Reináu

Les fontes pa conocer el reináu de Chandragupta son relativamente escases ya indireutes (al igual que lu son toes nueses fontes pa la conocencia de la historia india enantes de les invasiones islámiques). Per un sitiu tenemos a los autores clásicos grecorromanos, interesaos sobremanera poles campañes d'Alexandru Magnu nes llendes orientales del Imperiu aqueménida y que falen tangencialmente alrodiu de la India. La principal fonte grecorromana avera del reináu de Chandragupta Maurya ye'l griegu Megástenes, embaxador del rei macedoniu Seleuco&nbsp;I ante la corte de Pataliputra. Desafortunadamente la obra de Megástenes *(Índica)* perdióse y namái nos queden les referencies indireutes a la so descripción de la India nes obres d'autores posteriores como Estrabón y Arrianu. Per otru llau cuntamos coles fontes natives, cróniques budistes como'l *[[Mahavamsa|Maya-vamsa]]* y sobremanera la obra del conseyeru de Chandragupta, el brahmán Kautilia (tamién conocíu como Chanakia o Visnú Gupta). Esti conseyeru escribió un tratáu sobre l'arte de gobernar, el *[[Arthashastra|Artha-shastra]]*, que los historiadores occidentales frecuentemente compararon cola obra de Maquiavelo. El *Artha-shastra* nun ye una obra d'historia, sinón más bien una obra de lo qu'anguaño llamaríamos ciencies polítiques, pero inevitablemente contién muncha información alrodiu de la sociedá del so tiempu sol gobiernu maurya, polo qu'a falta de daqué meyor, ye una de les nueses meyores fontes alrodiu de esti periodu. Tamién ta'l yá mentáu drama *[[Mudrarakshasa]]* de Vishakha Datta. El *Mudra-rakshasa* ye un drama históricu del sieglu&nbsp;IV&nbsp;d.&nbsp;C. que narra l'ascensión de Chandragupta al poder na India septentrional. La trama ye más o menos como sigue:

Chanakia, ministru del rei Nanda (Dhana Nanda), ye ofendíu por ésti, polo que s'alió en vengación a Chandragupta, quien tenía intenciones usurpadores. Un pactu col rei Parvata d'una rexón noroccidental asegura la victoria sobre'l rei Nanda. Parvata y Chandragupta pártense les antigües posesiones de los nandas. Parvata, de siguío, muerre envelenáu pola astucia d'una nueva, dempués de lo que ye asocedíu pol so fíu Malaya Ketu. Ésti, xuníu al últimu ministru de los nandas, reclama l'heriedu de tolos antiguos territorios de los nandas. El drama empieza cuando Malaia Ketu y los sos aliaos (los reis de Persia, Sind y Caxmir) disponer a atacar a Pataliputra (l'actual Patna, nel estáu de Bihar), la capital de Chanragupta. El desenllaz llega cuando Chanakia llogra por aciu astucies atraer al últimu ministru de los Nanda al bandu Maurya, y desfaer la conflagración de Malaia Ketu.

Lo auténticamente históricu nesti drama amenorgar a los fechos que tamién son narraos poles fontes griegues: el fin violentu de los nandas, la usurpación de Chandragupta, la formación del Imperiu maurya y la llucha contra los reinos bárbaros del Noroeste creaos arriendes de la conquista d'Alexandru Magnu.

Lo que se sabe con seguridá ye que Chandragupta, ayudáu por Chanakya creó un imperiu que tomaba dende'l ríu Indo por occidente hasta Bengala pol oriente. El primer gran enfrentamientu de Chandragupta con un monarca estranxeru asocedió cuando Seleuco&nbsp;I, unu de los xenerales d'Alejandro qu'heredara les rexones orientales del so imperiu, trató de conquistar la India nel añu 305 e.C. Chandragupta llogró ganar a Seleuco, quien curiosamente yera moteyáu Nikator (‘vencedor'), dempués de lo que toles tierres al oeste del Indo hasta l'actual Kabul pasaron a soberanía maurya. Pa sellar la paz, Seleuco dio-y a Chandragupta una de les sos fíes como esposa, y Chandragupta de la mesma dio-y a Seleuco unos elefantes que lu ayudar a este a ganar la batalla de Ipsos sobre Antígono Monoftalmos.

Escontra'l 298 e.C., Chandragupta arrenunció al tronu en favor del so fíu Bindusara. en convirtiéndose al yainismo, terminó los sos díes d'una interesada manera, dexándose morrer de fame nel añu 298 a.c

## Enllaces esternos

## Referencies