Gilbert N. Lewis

+
**Gilbert Newton Lewis**  foi un fisicoquímicu d'Estaos Xuníos, famosu pol so trabayu sobre la denominada "Estructura de Lewis" o "diagrames de puntu". Tamién ye recordáu por escurrir el conceutu d'enllaz covalente y por acuñar el términu *[[fotón]]*.

## Semblanza
Lewis tuvo una educación llariega hasta los 10 años d'edá, asistiendo a la escuela pública hasta cumplir los 14, momentu nel qu'ingresó na Universidá de Nebraska para, trés años más tarde, empezar a estudiar na Universidá de Harvard onde amosó interés pola economía, anque se concentró na química, llogrando'l so bachilleratu en 1896 y el so doctoráu en 1898. Desenvolvió un intensu trabayu en cuestiones relatives principalmente a esta disciplina, publicando numberosos artículos colos resultaos de les sos investigaciones.

Morrió a los 70 años d'un ataque cardiacu mientres s'atopaba trabayando nel so llaboratoriu en Berkeley. Débese-y l'estudiu de los electrones periféricos de los átomos, del que dedució, en 1916, una interpretación de la covalencia; propunxo, en 1926, el nome de fotón pal cuanto d'enerxía electromagnética.

## Actividá profesional
Tres de llograr la so Ph.D. (Doctoráu) permaneció como instructor mientres un añu antes de viaxar con una beca, estudiando col fisicoquímicu Wilhelm Ostwald en Leipzig y con Walter Nernst en Göttingen. Retornó a Harvard onde permaneció trés años más, y en 1904 abandonó la universidá pa ocupar el cargu de superintendente de pesos y midíes na Oficina de Ciencia de les islles Filipines, en Manila.

Al añu siguiente retornó a Cambridge, cuando l'Institutu Teunolóxicu de Massachusetts (MIT) propúnxo-y xunise a un grupu dedicáu a la fisicoquímica dirixíu por Arthur Amos Noyes. En 1907 pasó a desempeñar el cargu de profesor asistente, en 1908 como profesor axuntu y en 1911 como profesor titular. En 1912 dexó'l MIT pa trabayar como profesor de fisicoquímica y Decanu del Colexu de Química na Universidá de California

En 1908 publicó'l primeru de dellos artículos sobre la Teoría de la relatividá, nel que dedució la rellación masa-enerxía per un camín distintu qu'Einstein.

En 1916 formuló'l modelu del átomu cúbicu, y la idea de qu'un enllaz covalente consiste nun par d'electrones compartíos y creó'l términu molécula impar cuando un electrón nun ye compartíu. Les sos idees fueron desenvueltes por Irving Langmuir y sirvieron d'inspiración pa los estudios de Linus Pauling.

Amás, nesi añu enunció la importante regla del octeto.

En 1919, estudiando les propiedaes magnétiques de soluciones d'osíxenu en nitróxenu líquidu, atopó que se formara una molécula d'O4. Esta foi la primer evidencia del osíxenu tetraatómico.

En 1923, formuló la teoría del par electrónicu pa les reacciones ácidu - base, dexando estremar los ácidos y bases de Lewis.

Gracies al trabayu de Willard Gibbs sabíase que les reacciones químiques tienden a un equilibriu determináu pola enerxía llibre de les sustancies intervinientes. Lewis dedicó 25 años a determinar la enerxía llibre de delles sustancies y en 1923 él y Merle Randall publicaron los resultaos del estudiu y formalizaron la química termodinámica.

En 1926 acuñó'l términu "fotón" pa la menor unidá d'enerxía radiante.

Lewis foi'l primeru en producir una muestra pura d'óxidu de deuteriu (agua pesao) en 1933. Acelerando deuterones nel ciclotrón d'Ernest Lawrence pudo estudiar munches de les propiedaes de los nucleones.

Nos últimos años de la so vida probó que la fosforescencia de les molécules orgániques obedez al estáu d'un triplete escitáu y midió les sos propiedaes magnétiques.

Publicó numberosos artículos sobre temes bien variaes, dende los cuantos de lluz hasta la economía de la estabilización de precios.

Anque foi nomáu 41 vegaes, Lewis nunca ganó'l Premiu Nobel de Química. El 23 de marzu de 1946, Lewis foi atopáu muertu nel so llaboratoriu de Berkeley onde tuviera trabayando con ácidu cianhídrico, estendiéndose'l rumor de que la causa de la so muerte pudo ser un suicidiu. Dempués de la muerte de Lewis, los sos fíos siguieron la carrera del so padre en química.

## Eponimia
* El cráter llunar Lewis lleva esti nome na so memoria.

## Ver tamién
* Ácidos y bases de Lewis
* Fotón
* Regla del octeto

## Referencies

## Enllaces esternos
*Gilbert Newton Lewis (1875–1946) and Irving Langmuir (1881–1957) - Chemical Achievers
*Key Participants: G. N. Lewis - *Linus Pauling and the Nature of the Chemical Bond: A Documentary History*
*Eric Scerri, *The Periodic Table, Its Story and Its Significance*, Oxford University Press, 2007, see chapter 8 especially
*National Academy of Sciences Biographical Memoir 1946