Harvey Fierstein

**Harvey Forbes Fierstein**  ye un actor y escritor teatral d'Estaos Xuníos, famosu por ganar dos premios Tony (1982) como escritor y protagonista de la so obra *[[Torch Song Trilogy]]*, alrodiu de un tresformista gai en busca del amor verdadero y la familia, amás de por escribir la premiada adautación del musical *[[La Cage aux Folles (musical)|La Cage aux Folles]]*. Tamién ye un activista de los derechos civiles de los gais.

## Vida personal
Fierstein nació en Brooklyn, fíu de Jacqueline Harriet (de soltera Gilbert), una bibliotecaria d'escuela, y Irving Fierstein, un fabricante de pañuelos. Foi educáu na fe xudía, anque anguaño Fierstein ye atéu.

Fierstein dacuando escribe en columnes sobre temes gais. Declaróse públicamente gai cuando bien poques persones famoses facer. Nel pasáu actuó como humorista y tresformista. Fierstein mora en Ridgefield (Connecticut).

## Carrera
Esti actor de voz grave ye principalmente conocíu pola so actuación na obra teatral y la película, escrites por él mesmu, *[[Torch Song Trilogy]]* (Triloxía de Nueva York). Escribiera ya interpretara el papel protagonista fora de Broadway (col mozu Matthew Broderick) y en Broadway (con Estelle Getty y Fisher Stevens). En 1982 ganó con esta obra ganó dos premios Tony, a la meyor obra y al meyor actor teatral, dos prémios Drama Desk, a la meyor obra nueva y al meyor actor d'obra teatral, y el premiu Theatre World, y cola adautación cinematográfica foi nomáu al premiu Independent Spirit como meyor interpretación masculina principal.

Fierstein tamién escribió'l llibretu pal musical *[[La Cage aux Folles (musical)|La Cage aux Folles]]* (1983), pol que ganó otru premiu Tony, esta vegada pal meyor llibretu de musical, y una nominación a los Drama Desk al meyor llibretu. Partició con Peter Allen en 1988 nel musical *[[Legs Diamond (musical)|Legs Diamond]]*, que foi un fracasu comercial y de crítica, y que cerró tres 72 preestrenos y 64 representaciones. Ente les sos otres obres como escritor teatral inclúyense *Safe Sex*, *Spookhouse*, and *Forget Him*.

En 2007 Fierstein escribió'l llibretu pal musical *[[A Catered Affair]]* nel que tamién interpretó'l papel protagonista. Tres delles pruefas nel teatru Old Globe de San Diego na seronda de 2007, empezaron los preestrenos en Broadway en marzu de 2008 y estrenóse el 17 d'abril. Foi nomáu al premiu Drama Desk al meyor llibretu de musical, y l'espectáculu ganó'l premiu Drama League a la meyor producción de musical.

En 2010 anuncióse que Fierstein afadría *[[Newsies]]*, una película musical de Disney, pa los escenarios, xunto con Alan Menken (música) y Jack Feldman (lletres).

### Actuaciones

Fierstein debutó interpretativamente en La Mama Esperimental Theatre Club na única obra d'Andy Warhol, *Pork*. Fierstein siguió actuando en La Mama y otros escenarios mientres estudiaba pa convertise en pintor nel institutu Pratt de Brooklyn. Llicencióse en belles artes en 1973. Fierstein interpretó tres veces un papel en *The Haunted Host* de Robert Patrick: en Boston en 1975, nel La Mama y darréu nel circuitu de fora de Broadway en 1991. Amás de les sos interpretaciones en *Torch Song Trilogy*, *La Cage aux Folles* y *A Catered Affair*, Fierstein actuó n'otres obres de Broadway como'l papel de la madre, Edna Turnblad, en *[[Hairspray (musical)|Hairspray]]* (2002), pol que ganó'l premiu Tony al meyor actor protagonista de musical. Darréu reemplazó a Alfred Molina nel papel de Tevye na reposición de 2004 de *[[El violinista nel teyáu]]*. Fierstein y Tommy Tune son les dos úniques persones en ganar premios Tony en cuatro categoríes distintes.

Amás del so papel protagonista na versión cinematográfica de la so obra *Torch Song Trilogy*, Triloxía de Nueva York, coprotagonizada por Matthew Broderick y Anne Bancroft, Fierstein interpretó otros papeles nel cine en *[[Bullets Over Broadway|Bales sobre Broadway]]* de Woody Allen, l'hermanu maquillador de Robin Williams en *[[Mrs. Doubtfire]]*, y Merv Green en *[[Death to Smoochy]]*. Amás intervieno en *[[Garbo Talks]]*, *[[Duplex (película)|Duplex]]*, *[[Kull el Conquistador]]* y *[[Independence Day]]*. Foi'l narrador del documental *[[The Times of Harvey Milk]]*, que ganó un premiu Emmy a les noticies y documentales. Tamién-y punxo la voz al papel de Yao na película de Disney *[[Mulan]]*, un papel que repitiría pa la secuela *[[Mulan II]]* y dellos videoxuegos como *[[Kingdom Hearts II]]*.

En televisión Fierstein púnxo-y la voz al ayudante d'Homer nel episodiu de *[[The Simpsons]]*, "Simpson y Dalila" y a Elmer nel especial de la HBO de 1999 basáu'l so llibru infantil *[[The Sissy Duckling]]* (el patito maruxu), que ganó'l premiu Humanitas a l'animación pa neños. Fierstein foi'l primer actor abiertamente gai que protagonizó nuna serie de televisión d'Estaos Xuníos al interpretar el papel del diseñador de moda Dennis Sinclair na serie de la CBS *[[Daddy's Girls (serie de TV de 1994)|Daddy's Girls]]*. Amás apaeció en *[[Miami Vice]]*, *[[Murder, She Wrote]]*, y el telefilme para Showtime *[[Common Ground (película)|Common Ground]]* (que tamién escribiera él), y en *[[Cheers]]*, pol que foi nomáu al meyor actor de repartu d'una serie de comedia. Fixo un tributu a Katie Couric cantando nel programa *[[Today (programa de TV)|Today]]* el 31 de mayu de 2006, nel so últimu día como presentadora. Apaeció como Heat Miser nel remake de *[[The Year Without a Santa Claus|L'añu ensin una Santa Claus]]* n'avientu de 2006. Ente les sos actuaciones más recién cúntense un episodiu de *[[Family Guy]]*, na qu'interpretaba a una madre gorda y fumadora empedernida y un episodiu de la segunda temporada de la serie Nurse Jackie na qu'interpretaba al home d'un home morrebundu. Tamién-y punxo la voz a Lily l'episodiu *[[Last Cigarette Ever]]* d'a serie *[[How I Met Your Mother]]* cuando taba afónica pol tabacu.

Fierstein tornó al teatru nel papel de Tevye, sustituyendo a Chaim Topol na xira de *El violinista nel teyáu* qu'empezó n'avientu de 2009. El 15 de febreru de 2011 sustituyó a Douglas Hodge como Albin/Zaza na reposición en Broadway de *La Cage aux Folles* dando'l retruque a Jeffrey Tambor qu'interpretaba a, anque pocos díes dempués Tambor abandonó, según los productores por entueyos debíos a una recién operación de cadril; polo que Christopher Sieber sustituyir rápido. L'espectáculu clausuróse'l 1 de mayu de 2011 polos baxos resultaos de taquilla, tres 433 representaciones y 15 preestrenos en total.

## Filmografía
* *[[Garbo Talks]]* (1984) - Bernie Whitlock
* *[[Miami Vice]]* (1986, nel episodiu de *The Fix*) - Benedict
* *[[Apology]]* (1986) - el marxináu
* *Tidy Endings* (1988) - Arthur
* *[[Triloxía de Nueva York]]* (1988) - Arnold Beckoff
* *[[ABC Afterschool Specials|Especiales tres la escuela de la ABC]]* (1991, nel episodiu *In the Shadow of Love: A Teen AIDS Story* «Nes solombres del amor: una historia de sida d'adolescentes») - Andrew
* *[[Cheers]]* (1992, nel episodiu *Rebecca's Lover... Not* «L'amante de Rebeca... non») - Mark Newberger
* *[[The Harvest|La collecha]]* (1992) - Bob Lakin
* *[[Murder, She Wrote]]* (1992, nel episodiu *The Dead File* «L'archivu de la muerte») - Stan Hatter
* *[[Mrs. Doubtfire]]* (1993) - tíu Frank Hillard
* *[[Bullets Over Broadway|Bales sobre Broadway]]* (1994) - Sid Loomis
* *[[Daddy's Girls (serie)|Daddy's Girls]]* (1994, tres episodios *Pilot*, *American in Paris... Cool*, y *Keep Your Business Out of My Business*) - Dennis Sinclair
* *[[Dr. Jekyll y Ms. Hyde]]* (1995) - Yves DuBois
* *[[Elmo Saves Christmas|Elmo salva la Navidá]]* (1996) - el coneyu de Pascua
* *[[Independence Day]]* (1996) - Marty Gilbert
* *Everything Relative* (1996) - el norirlandés
* *White Lies* (1997) - el atesorador d'arte
* *[[Fame L.A.]]* (1997, nel episodiu "Do or Die" «Failo o muerre») - Jeremy Pinter
* *[[Kull el Conquistador]]* (1997) - Juba
* *[[Safe Men]]* (1998) - Leo
* *Jump* (1999) - Dish Macense
* *[[Double Platinum]]* (1999) - Gary Millstein
* *[[Common Ground (película)|Common Ground]]* (2000) - Don
* *[[Playing Mona Lisa]]* (2000) - Bennett
* *[[Death to Smoochy]]* (2002) - Merv Green
* *[[Dúplex (película)|Dúplex]]* (2003) - Kenneth
* *[[The Year Without a Santa Claus|L'añu ensin una Santa Claus]]* (2006) - Heat Miser
* *[[Nurse Jackie]]* (2010, nel episodiu *Monkey Bits* «mordigaños de monu») - John Decker

;Voz de doblaxe
* *The Demon Murder Case* (El casu del asesín demoniaco, 1983) - demoniu
* *[[The Times of Harvey Milk|Los tiempos de Harvey Milk]]* (1984) - Narrador
* *[[The Simpsons]]* (1990, nel episodiu *[[Simpson y Dalila]]*) - Karl
* *[[Happily Ever After: Fairy Tales for Every Child]]* (Felices pa siempres: cuentos de fades pa tolos neños, 1997, nel episodiu "Pulgarcita") - Sra. Leaperman
* *Stories from My Childhood* (1998, nel episodiu "Alice and the Mystery of the Third Planet" «Alicia y el misteriu del 3ᵉʳ planeta») - Grambo
* *[[Mulan]]* (1998) - Yao
* *Mulan Story Studio* (1998, videoxuegu) - Yao
* *X-Chromosome* (1999, serie de TV) - Ma/cabeza de ma de pequeña
* *[[The Sissy Duckling]]* (1999) - Elmer
* *[[Mulan II]]* (2004) - Yao
* *[[Kingdom Hearts II]]* (2005, videoxuegu) - Yao
* *[[Farce of the Penguins]]* (La farsa de los pingüinos, 2006) - Sheila osar panda
* *[[Kingdom Hearts II#Final Mix|Kingdom Hearts II: Final Mix+]]* (2007, videoxuegu) - Yao
* *[[Family Guy]]* (2007, nel episodiu "La vida pasada de Brian") - Tracy
* *[[Foodfight!]]* (2009, *voice*) - gatu lladrón gordu
* *[[How I Met Your Mother]]* (Como conocí a la vuesa madre, 2009, nel episodiu *Last Cigarette Ever* «L'últimu pitu») - voz de fumadora de Lily Aldrin

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* 
* 
* 
* Harvey!  (n'inglés)
* Reseña de Torch Song Trilogy, con información sobre Fierstein  (n'inglés)
* TonyAwards.com Intrevista con Harvey Fierstein  (n'inglés)
* Memories de Donald L. Brooks' col primer casting de Fierstein y la direición al so cargu de la primer obra de Fierstein (n'inglés).