Oxford

**Oxford** ye una ciudá universitaria británica allugada nel condáu d'Oxfordshire, n'Inglaterra, y ye la sede de la Universidá d'Oxford, la universidá más antigua nel mundu anglófono. Según el censu de 2015, la so población ye de 168.270 habitantes, aproximao. El so allugamientu xeográficu ye llatitú  y llargor  (que correspuende al allugamientu de la Torre Carfax, a la que se considera'l centru de la ciudá). 

Conocer como "la ciudá de les aguyes de suañu", espresión acuñada por Matthew Arnold pa describir l'harmonía na arquiteutura de los edificios universitarios. Siempres foi un asuntu d'enforma interés la rellación dacuando enterria ente "el pueblu y l'academia", qu'en 1355 derivó nuna revuelta con dellos estudiantes universitarios muertos. A diferencia del so gran rival, Cambridge, Oxford ye una ciudá industrial, acomuñada principalmente cola industria automovilística nel suburbiu de Cowley.

## Historia

### Medieval
Oxford establecer por primer vegada nos tiempos saxones y foi conocida primeramente como "Oxenaforda", que significa "Ford of the Oxen" ("vau de los gües") (según la Sociedá de les nomenclatures de llugares d'Inglaterra, que se basen nuna referencia na obra de Florence de Worcester, *Chronicon ex chronicis*); los vaos yeren más comunes que les pontes nesi momentu. Empezó col establecimientu d'un encruz nel ríu pa los gües alredor del 900 d.C. Nel sieglu X, Oxford convertir nuna importante frontera militar ente los reinos de Mercia y Wessex y en delles ocasiones foi atacada polos danos.

Oxford foi fuertemente estropiada mientres la invasión normanda de 1066. Dempués de la conquista, la ciudá foi asignada a un gobernador, Robert D'Oyly, quien ordenó la construcción del Castiellu d'Oxford pa reafitar l'autoridá normanda sobre la zona. Créese que'l castiellu nunca foi utilizáu con fines militares y los sos restos sobrevivieron hasta los nuesos díes. D'Oyly estableció una comunidá monástica nel castiellu consistente nuna capiya y cuartos pa los monxos (*St George in the Castle*). La comunidá nunca creció enforma, pero ganó'l so llugar na historia como unu de los llugares más antiguos d'educación formal de Gran Bretaña. Foi ellí onde en 1139 Godofredo de Monmouth escribió'l so *[[Historia Regum Britanniae]]*, una escoyeta de materia de Bretaña.

## Tresporte
Oxford ta asitiada a unos 80 quilómetros (50 milles) al noroeste de Londres; les ciudaes tán xuníes pela autopista M40, que tamién enllaza al norte con Birmingham.

Por aciu tren puede dise a Londres, (Paddington o Marylebone), Bournemouth, Worcester (al traviés de la Cotswold Line), y Bicester. La ciudá tamién tien servicios regulares de tren escontra'l norte a Birmingham, Coventry, Mánchester, Escocia etc. El serviciu ferroviariu que conectaba Oxford y Cambridge, conocíu como la Varsity Line (Llinia universitaria), dexó de funcionar en 1968.

La Canal d'Oxford coneuta col ríu Támesis en Oxford.

L'aeropuertu d'Oxford en Kidlington ufierta servicios aéreos de negocios y xenerales

## Lliteratura en Oxford

Dalgunos de los autores famosos d'Oxford son:

* Lewis Carroll (que'l so nome real yera Charles Dodgson), profesor de la Christ Church.
* Colin Dexter, qu'escribió y basó les sos noveles de misteriu del Inspector Morse en Oxford.
* Michael Innes (J. I. M. Stewart), del Christ Church.
* C. S. Lewis, que perteneció al Magdalen.
* Oscar Wilde, qu'estudio nel Magdalen
* Iris Murdoch, que perteneció al St Anne's
* Philip Pullman qu'estudió nel Exeter.
* J. R. R. Tolkien, foi profesor de llingua y lliteratura inglesa nel Merton.

Oxford foi usada por munchos escritores como escenariu de les sos noveles. Dalgunes d'elles son:

* *[[La materia escuro]]* (1996) por Philip Pullman (onde la Universidá d'Oxford ye llamada «Colexu Jordan», y ye la ciudá natal de los personaxes principales).
* *[[Jude the Obscure]]* (1895) por Thomas Hardy (na que Oxford ye nomada como «Christminster»).
* *[[Zuleika Dobson]]* (1911) por Max Beerbohm (Merton).
* *[[Gaudy Night]]* (1935) por Dorothy L. Sayers (Somerville).
* *[[Brideshead Revisited]]* (1945) por Evelyn Waugh (Hertford).
* *[[Todas las almas]]* (1989) por Javier Marías (All Souls College, Oxford).
* *[[Crímenes imperceptibles]]* (2003) por Guillermo Martínez (esta novela recibió'l Premiu Planeta d'Arxentina).

## Hermanancies
La ciudá d'Oxford tuvo, a lo llargo de la so historia, diversos hermanancies con ciudaes de dellos continentes:
*  Bonn (Alemaña);
*  Grenoble (Francia);
*  Leiden (Países Baxos);
*  León (Nicaragua);
*  Perm (Rusia);
*  Umeå (Suecia);
*  Oxford (Michigan, Estaos Xuníos).
*  Medellín (Colombia);
De toes elles, la única que nun ye una ciudá universitaria ye Oxford, Michigan.

## Referencies

## Enllaces esternos