Shogunato Tokugawa

El  tamién conocíu como **shogunato Edo**, **bakufu Tokugawa** o, pol so nome orixinal en xaponés, ***', foi'l tercer y postreru [[shogunato]] qu'ostentó'l poder en tou [[Xapón]]; los dos anteriores fueron el [[shogunato Kamakura]] ([[1192]]-[[1333]]) y el [[shogunato Ashikaga]] ([[1336]]-[[1573]]). Esti shogunato foi instauráu pol [[shōgun]] [[Tokugawa Ieyasu]], fundador del ***' y descendiente del cla Matsudaira, el 24 de marzu de 1603 (que correspuende al 12º día del segundu mes del añu 8 de la yera Keichō nel calendariu tradicional xaponés).

Mientres el periodu de los shogunatos, esistía una especie de dictadura militar sometida específicamente al emperador de Xapón. El shōgun, convertíu polo xeneral en xefe de les fuercies armaes de Xapón, tenía'l poder militar y políticu del país; ente que al emperador fuéron-y asignaos poder espiritual y relixosu, a manera d'enllaz ente les persones y los dioses, y poder nominal na Corte Imperial de Kioto. Esta situación yera análoga, en parte, a la dominante nel universu políticu européu mientres la Edá Media, cuando'l sacru emperador romanu-xermánicu detentaba el poder político y militar, y el papa, el poder relixoso. 

Quince shōgun alministraron el poder del clan Tokugawa y del país mientres 264 años, subordinando a los demás cles en cuenta de un poder secundario o provincial. Nesti periodu la cla ye conocíu por adoptar una política que centralizó y unificó al país afaráu poles guerres de l'antigua era Sengoku, y llogró establecer un sistema de clases na sociedá xaponesa. Tamién ye conocíu por adoptar una postura d'aislamientu absolutu frente al restu del mundu (*[[sakoku]]*), que desaguó na prohibición y espulsión d'estranxeros y na eliminación d'influencies esternes per cualesquier mediu. Tal foi'l casu del estermín de cristianos mientres el shogunato, lo mesmo que de otros resolvimientos drásticos, que'l so propósitu foi caltener el balance del poder en Xapón. 

El poder nominal del shogunato taba na ciudá d'Edo (actual Tokiu), a diferencia del poder imperial, establecíu en Kioto. Ye asina que esti periodu de dominiu del shogunato Tokugawa ye conocíu como periodu Edo o periodu Tokugawa. 

Dichu periodu terminó baxu múltiples presiones cola entrega del poder de Tokugawa Yoshinobu al emperador Meiji, el 9 de payares de 1867 (que correspuende al 14º día del décimu mes del añu 3 de la yera Keiō nel calendariu tradicional xaponés). A partir d'entós el shogunato foi abolíu y l'emperador llogró'l poder militar y políticu del país, desencadenando la Restauración Meiji que tresformaría al país radicalmente mientres el restu del sieglu XIX.

## Antecedentes
El poder del clan Tokugawa primeramente surdió de **[[Matsudaira Takechiyo]]** del clan Matsudaira; el poder d'esta cla llindar a l'antigua provincia de Mikawa, al este de l'actual prefeutura d'Aichi, nel centru de Xapón. Takechiyo nació en 1543 y yera fíu de Matsudaira Hirotada, un daimyō de baxa clase. Nel momentu de la so nacencia, el país taba envolubráu nuna cruenta guerra civil, productu de la decadencia del débil shogunato Ashikaga. 

En 1548 Takechiyo foi fechu rehén d'Oda Nobuhide, xefe del clan Oda, pa torgar que'l Hirotada se coligara col cla Imagawa, rival d'Oda. En 1549, tanto Hirotada y Oda Nobuhide morrieron y, por aciu un intercambiu ente'l clan Oda y la cla Imagawa, Takechiyo pasó a formar parte del clan Imagawa. Tando con Yoshimoto Imagawa, que yera'l caudiellu del clan, batalló contra Oda Nobunaga, fíu de Nobuhide y nuevu líder del clan Oda, hasta que Yoshimoto morrió na batalla d'Okehazama en 1560. 

Con esti fechu, Kurando Motoyasu (Takechiyo camudó'l so nome a **Matsudaira Jirosaburo Motonobu** en 1556 y a **Matsudaira Kurando Motoyasu ** en 1557) aliar con Oda Nobunaga, que pretendía llograr la unificación de Xapón y el fin de la guerra civil. Asina se fixeron reformes dientro del clan Matsudaira y algamóse la pacificación de Mikawa. En 1567 camudó definitivamente'l so nome y apellíu a **Tokugawa Ieyasu** y proclamó ser descendiente del cla Minamoto.

Mientres los siguientes quince años, Ieyasu consiguiría anexonase dellos territorios por aciu lligues con cles de provincies vecines; y otros, por aciu batalles en xunto con Nobunaga: n'Anegawa (1570, contra los clanes Asai y Asakura), Mikatagahara (1572, contra'l cla Takeda), Nagashino (1575, contra la cla Takeda) y Temmokuzan (1582, na que la cla Takeda y el so exércitu fueron aniquilaos).

Sicasí, col asesinatu de Nobunaga, en 1582, dio la oportunidá a los vasallos d'esti de faese col poder. Foi asina que, en 1583, asocedió la batalla de Shizugatake, onde Toyotomi Hideyoshi y Shibata Katsuie, antiguos aliaos de Nobunaga, llucharon pol títulu del daimyō más poderosu de Xapón; Ieyasu nun participó nesta guerra. Finalmente, vencería Hideyoshi.

Ente 1585 y 1590, Ieyasu permaneció al marxe de les actividaes de Hideyoshi, hasta que la última cla poderosa en Xapón, el cla Hōjō, foi ganáu nel sitiu de Odawara. Hideyoshi propunxo a Ieyasu qu'esti controlara los territorios qu'apoderaba la cla Hōjō, na rexón de Kanto al este del país, en cuenta de los territorios de Ieyasu, incluyendo la so provincia natal. Ieyasu aceptó'l treslláu y pacificó la rexón de Kanto, propunxo delles polítiques que motivaron el desenvolvimientu de dicha rexón, que taba aisllada del restu de Xapón; tales iniciatives valdríen-y a Ieyasu ser consideráu'l segundu daimyō más poderosu de la nación.

En 1593 nació'l fíu y herederu de Hideyoshi, Toyotomi Hideyori. Sicasí, Hideyoshi atopábase bien vieyu y enfermu, y dispunxo en 1598 el Conseyu de los Cinco Rexentes p'alministrar el país mientres la minoría d'edá de Hideyori. El Conseyu taba conformáu por Maeda Toshiie, Mōri Terumoto, Ukita Hideie, Uesugi Kagekatsu y Tokugawa Ieyasu, y este gociaba d'una influencia preponderante.

## L'ascensu al poder

Cola muerte de Hideyoshi en 1598, pocu dempués de conformáu'l Conseyu de los Cinco Rexentes, l'equilibriu de poder ente ellos empezó a esbaratase. Ente los clanes vasalles de Hideyoshi, apaecieron los primeros signos d'impaciencia por llograr el poder efectivo: Hideyori apenes yera un neñu y el poder taba concentráu na rexencia. Ieyasu, mientres los próximos dos años, consiguiría pacientemente l'ayuda de diversos daimyō que sofitaben la so causa o que taben descontentos col clan Toyotomi. 

Tomar del poder aceleróse más en 1599, cuando morrió'l rexente Toshiie. Esto causó que Ieyasu tomara'l castiellu d'Osaka, onde s'atopaba Hideyori, y proclamárase *Tenka Dōnon* (*Señor del País*). Esi títulu yera nominal, yá que entá esistía una severa oposición de parte de los trés rexentes restantes y de dellos clanes que nun aceptaron a Ieyasu como xefe, ente ellos Ishida Mitsunari, un poderosu daimyō que nun pertenecía a la rexencia. A finales de 1599 y gran parte de 1600, tolos samurái y daimyō de Xapón arrexuntar en dos bandos bastante definíos: el bloque oriental, conformáu por cles que sofitaben a Ieyasu; y l'occidental, formáu polos que respaladaban a Mitsunari y a los trés rexentes.

La situación de crisis algamó'l so puntu culminante'l 21 d'ochobre de 1600 (15º día del novenu mes del añu 5 de la era Keichō), cuando se produció una de les batalles más grandes ente cles rexistraes en Xapón: la batalla de Sekigahara. Asocedida na provincia de Mino, nesta batalla combatieron 88 888 soldaos del bloque oriental contra 81 890 del occidental. La batalla duró ente les 8 a. m. y 5 p. m. d'aquel día. La traición de dellos clanes del bloque occidental, como'l Kobayakawa, traxo de resultes la derrota d'este. Esta batalla, na que vencieron alredor de la metá de les fuercies occidentales, condució a la desapaición de 87 cles y a un amenorgamientu significativu d'otros cuatro (ente ellos, la cla Toyotomi). Amás apurrió la ganancia de 7572 millones de *[[koku]]* (un *koku* equivalía 180 llitros d'arroz, y usábase como referencia monetaria) al bloque oriental, el cese de les aspiraciones de los rexentes y, sobremanera, confirmó la llexitimidá de Ieyasu como *Tenka Dōnon*. 

Poco dempués, Ieyasu encetó la redistribución del poderíu de tolos clanes xaponeses. Aquellos que sofitaren al clan Tokugawa dende antes de Sekigahara, llamaos *[[fudai]] daimyō*, llograron mayor poder y rangu que los *[[tozama]] daimyō*, que yeren los sobrevivientes que lo fixeron dempués de la trascendental batalla. Finalmente, Ieyasu consolidó'l so poder en 1603, cuando recibió del emperador Go-Yōzei el títulu de *[[shōgun|Seii Taishōgun]]*, comandante en xefe de les fuercies militares de Xapón, y empezó asina un periodu de dominiu de parte del clan Tokugawa mientres los siguientes dos sieglos.

## La cla Tokugawa

El  fundáu por Ieyasu, quien orixinalmente perteneció al clan Matsudaira, estendió'l so poder personal y familiar nel país dende 1603 por aciu el mandatu de los shōgun, que totalizaron quince mientres el periodu Edo. Sicasí, Ieyasu, nun intentu de perpetuar la llinia de los shōgun so la cla Tokugawa, estableció tres rames adicionales que seríen encabezaes polos fíos non herederos de Ieyasu. Conocíes como , les sos cañes yeren les cases de: Owari, fundada pol novenu fíu de Ieyasu, Tokugawa Yoshinao; Kii, fundada pol décimu fíu de Ieyasu, Tokugawa Yorinobu; y Mitu, fundada pol oncenu fíu de Ieyasu, Tokugawa Yorifusa. Cada xefe tenía'l so *han* y yera consideráu daimyō de categoría cimera a los *shinpan*, aquellos que yeren bien cercanos al shōgun. Mientres el mandatu de Tokugawa Yoshimune, a empiezos del sieglu XVIII, establecióse'l  qu'amestaba tres rames adicionales al clan: Tayasu, Hitotsubashi y Shimizu; ocupaes por dos fíos de Yoshimune y el segundu fíu de Ieshige, anque estes cañes nun tener el so propiu *han*.

Tamién la mayoría de los daimyō del clan Matsudaira baxaben del clan Tokugawa; y amás dellos miembros del clan casóse con poderosos daimyō y miembros de la Familia Imperial. Delles cles allegaes a los Tokugawa fueron: el cla Abe de Mikawa, Baba, Honda, Ii, Ishikawa y Sakai, ente otros.

La cla Tokugawa construyó los sos templos dedicatorios, conocíos como Tōshōgū, ente los que destaca'l templu Nikkō Tōshōgū, que foi dedicáu a la memoria de Ieyasu y llugar actual de los sos restos.

## El shogunato Tokugawa

Cola unificación del poder en Xapón a principios del sieglu  por Tokugawa Ieyasu, establecióse'l shogunato o  a manes d'esta cla. Sicasí, esti nuevu shogunato sería distintu a los anteriores, yá que se formalizó una alianza ente'l clan dominante y los clanes vasalles, conocida como'l sistema *baku-han*, que derivó na unión del shogunato Tokugawa y de los feudos o *[[han (Xapón)|han]]*, que pertenecíen a los daimyō.

Esta alianza alministrativa sofitóse primordialmente na duplicación de poderes; los daimyō contrarios al clan Tokugawa fueron quitaos de los sos privilexos y señoríos: o bien-y los esanició o bien se los reasignó ente los . Tamién se sometieron a un control estrictu les propiedaes relixoses de los templos shinto y monesterios budistes.

Ente les funciones alministratives del shogunato Tokugawa tuvieron:
* arbitraxe ente los intereses de los daimyō en Xapón;
* control de la representación esterior del país;
* control del poder militar xaponés; y *
direición de la política interna del país por aciu direutrices más o menos comunes.

Sicasí, les funciones del *han* yeren autónomes y suxetes a la soberanía del daimyō que gobernaba esi territoriu. Sicasí, esti poder soberano yera controláu por una institución especial del shogunato: la residencia alterna o . El *sankin kōtai* consistía nuna toma llegal de rehenes, na que'l daimyō yera obligáu a caltener a la so familia na ciudá de Edo, capital del shogunato, y a tener una doble residencia —un añu na capital y el siguiente nel so feudu—. Esti sistema portaba pal daimyō grandes gastos, llindaba'l so poder y obligába-y a caltenese en contautu col shogunato.

## Los ''shōgun'' Tokugawa

### Tokugawa Ieyasu

***' foi'l fundador del clan y del shogunato que lleva'l so apellíu. Gobernó como ''shōgun'' Tokugawa dende [[1603]] hasta [[1605]], cuando abdicó en favor del so fíu mayor Hidetada y tomó el títulu de ''Ōgosho'' o shōgun enclaustrado. Al momentu de tomar posesión como shōgun yá tenía 60 años d'edá y mientres el so curtiu mandatu convirtió a la ciudá d'[[Edo]] na sede del shogunato y empezó a reconstruyir el [[Castiellu Edo]], ordenando a los daimyō ayudar na reconstrucción y espansión de la ciudá. 

Como Ōgosho, nominalmente tenía'l poder de gobernante en Xapón; supervisó al empiezu les rellaciones esteriores con [[España]], [[Portugal]] y los [[Países Baxos]], anque dende [[1609]] prefirió caltener distancies con estos países, lo que nun evitó que darréu (en 1611) a los Países Baxos fóra-yos aprobáu un permisu pa comercializar de manera llindada na ciudá de [[Hirado]]. Dende [[1605]] hasta la so muerte, recibió l'asesoría del pilotu inglés al serviciu de los holandeses [[William Adams (marín)|William Adams]], artífiz de les polítiques shogunales contra España, Portugal y la [[Ilesia católica]]. En [[1606]] Ieyasu autorizó los primeros decretos anticristianos; en [[1610]] espulsó a tolos misioneros españoles y portugueses y finalmente en [[1614]] proclamó l'Edictu d'Espulsión de Cristianos, que prohibió toa actividá cristiana nel país, col fin d'asegurar una estabilidá político y relixoso y adicionalmente llindaba'l comerciu colos países estranxeros nes ciudaes de Hirado y [[Nagasaki]]. Por cuenta de la promulgación d'esti decretu, munchos xaponeses cristianos fuxeron a les colonies en [[Filipines]].

En [[1611]] encabezó una delegación a Kioto pa ser testigu de la coronación del [[emperador Go-Mizunō]], y ordenó la remodelación de la Corte Imperial, y forzó a los daimyō del bloque occidental a roblar un xuramentu de llealtá a la so persona. En [[1613]], promulgó l'edictu ''Kuge Shohatto'', que sometió a los daimyō a estricta supervisión y apostrar al estáu de señores títeres ceremoniales. Ente [[1614]] y [[1615]] entamó'l [[sitiu d'Osaka]], nel que s'enfrentó a la última resistencia del clan Toyotomi. El mozu Toyotomi Hideyori, fíu de Hideyoshi, empobinaba a los samuráis descontentos, que s'axuntaren nel [[Castiellu d'Osaka]]. Magar que primeramente la resistencia tuvo ésitu, dempués d'un añu Ieyasu, xunto col so fíu Hidetada, llograron entartallar la rebelión y asesinar a tolos rebeldes, incluyendo a Hideyori, la so madre y el so fíu. Acabaron asina col clan Toyotomi y allanaron con ello'l so camín al poder absolutu nel Xapón. En 1615 promulgó'l ''Buke Shohatto'' onde establecería les bases del réxime; y el [[1 de xunu]] de [[1616]] finó a la edá de 73 años, non ensin antes promulgar el ''Gosanke'', onde esistiríen tres rames familiares, establecíes por si la principal escastar por falta herederos, coles mires de perpetuar asina la cla mientres el shogunato.

=== Tokugawa Hidetada ===


***' foi *shōgun* Tokugawa dende 1605 hasta la so abdicación en 1623. Nació'l 2 de mayu de 1579 col nome de Nagamaru y foi'l tercer fíu de Ieyasu. En 1592 camudó'l so nome a Hidetada y foi nomáu herederu del clan Tokugawa, por cuenta que'l so hermanu mayor Nobuyasu fuera asesináu por Takeda Shingen y el so segundu hermanu fuera adoptáu por Hideyoshi cuando yera entá mozu. Ente 1590 y 1593 foi fechu rehén de Hideyoshi y dempués de la muerte d'esti adomar nel exércitu de Ieyasu; en 1600 nun tuvo una participación direuta na batalla de Sekigahara, por cuenta de que daquella taba na provincia de Shinano conteniendo al cla Uesugi, rival a los Tokugawa, y esto torgó-y participar na lid. Esta ausencia agrió la rellación ente Hidetada y el so padre.

Cuando Ieyasu foi fechu shōgun en 1603, Hidetada darréu volvióse'l so herederu y en 1605 asumió de la mesma el títulu de shōgun, anque'l poder realmente caltener el so padre. En 1612 fizo que la so fía Senhime casóse con Toyotomi Hideyori, lo qu'amenó tensiones con Ieyasu. Mientres el sitiu d'Osaka, onde de casualidá Hideyori encabezaba la resistencia, causó otru disgustu a Ieyasu, yá que este quería resolver el conflictu con paciencia, ente que Hidetada prefería faelo por aciu la violencia; a la fin Hidetada impunxo'l so criteriu y llogró vencer. Anque'l fíu de Hideyori yera miembru del clan Tokugawa, nun foi perdonáu, pero sí Senhime, que yera la nieta favorita de Ieyasu. Esta situación anició desavenencies ente Ieyasu y Hidetada, que perduraron hasta'l fallecimientu de Ieyasu en 1616.

Dempués de la muerte de Ieyasu, Hidetada tomó control del shogunato y aumentó el so poder, llogrando rellacionar familiarmente el shogunato cola Corte Imperial. Asina la so fía Kazuko casóse col emperador Go-Mizunō y de esa rellación nació la emperatriz Meishō, 109ª emperatriz de Xapón. Tamién mientres el so mandatu promovió'l desenvolvimientu de la ciudá de Edo.

En 1623 abdicó en favor del so fíu mayor Iemitsu, y convirtióse en *Ōgosho*; anque tuvo al tantu en promover midíes anti-cristianes, más severes que les realizaes por Ieyasu. Prohibió los llibros cristianos que llegaben al país y en 1628 ordenó la execución de 55 cristianos (xaponeses y estranxeros) en Nagasaki. Morrió'l 14 de marzu de 1632 a la edá de 52 años.

### Tokugawa Iemitsu

***' foi ''shōgun'' Tokugawa dende [[1623]] hasta [[1651]]. Nació'l [[12 d'agostu]] de [[1604]] y yera el primoxénitu de Hidetada y nietu de Ieyasu. En [[1617]] foi proclamáu herederu del shogunato Tokugawa, anque'l so hermanu [[Tokugawa Tadanaga]] apostar hasta la so muerte en 1633. En 1623 asumió'l cargu de shōgun, anque'l so padre collaboró con él nel exerciciu del poder; en 1626 visitó Kioto pa conocer a la Corte Imperial, yá que la so hermana yera emperatriz consorte. Regaló oru y dineru a la Corte; esto deterioró les rellaciones ente Iemitsu y l'emperador Go-Mizunō, qu'abdicó a favor de la so fía y sobrina de Iemitsu.

Cola muerte de Hidetada en 1632, Iemitsu llogró despidir a los conseyeros del so padre y esaniciar a los daimyō que yeren aliaos al so padre. A cambéu, los nuevos conseyeros de Iemitsu yeren amigos d'infancia y llogró crear les bases institucionales del shogunato, esto provocó disgustu ente los daimyō. En [[1633]] fixo una de les reformes más radicales nel shogunato: proclamó oficialmente l'aislamientu de Xapón del restu del mundu prohibiendo'l viaxe interoceánico, llindando la entrada de naves estranxeres nel puertu de Nagasaki ya imponiendo a les naves xaponeses el llogru d'una certificación; prohibió amás el cristianismu, ordenó'l censu de tola población xaponesa nun santuariu o templu y encetó la persecución de los xaponeses cristianos. En [[1635]] estableció la ''[[sankin kōtai]]'' o ''residencia alterna'', pola que los daimyō teníen de morar obligatoriamente en Edo mientres la metá del añu y cuando nun taben en Edo, la esposa y la familia del daimyō quedaben como rehenes nel Castillo Edo; esta situación obligaba a que'l daimyō gastara grandes sumes de dineru pa la mantención y treslláu y trataba de caltener la llealtá d'estos al shogunato. Tamién en 1635 revocáronse les llicencies a les naves xaponeses, y prohibióse-yos la so salida del país so pena d'execución.

En [[1637]] encaloró violentamente la [[Rebelión de Shimabara]], cerca de Nagasaki, desamarrada por xaponeses cristianos; alredor de cuarenta mil persones fueron executaes, incluyendo muyeres y neños. En [[1639]] prohibió la entrada al país de naves portugueses, empecipiando formalmente'l periodu de ''[[sakoku]]''. En [[1641]] confinó a los holandeses na islla de [[Dejima]]; como l'interés de los holandeses nun yera promover el cristianismu, dexóse-yos sicasí comerciar col shogunato. En [[1643]] les sos rellaciones cola Corte Imperial deteriorar cola llegada al tronu del [[emperador Go-Kōmyō]], quien yera detractor del shogunato. Morrió'l [[8 de xunu]] de [[1651]].

=== Tokugawa Ietsuna ===

***' foi *shōgun* Tokugawa dende 1651 hasta 1680. Nació'l 7 de setiembre de 1641 y foi'l fíu mayor de Iemitsu; foi un gobernante bien fráxil y enfermizu. Tuvo qu'asumir el papel de shōgun al cumplir los diez años, anque tuvo sometíu a cinco rexentes asignaos pol so padre, que gobernaron nel so nome. Mientres los sos primeros años, hubo de trepar cola apaición de los rōnin o «samurái ensin amu», que protagonizaron el llevantamientu Keian de 1651 nel que pretendieron amburar y apoderase de la ciudá de Edo. En 1652 unos ochocientos d'ellos alzáronse na isla de Sado. Los dos revueltes fueron reprimíes con durez. Darréu, en 1657, asocedió la gran quema en Edo; les estroces fueron tan grandes que se tardaron dos años en reconstruyir la ciudá, actividá na que participó'l shogunato y que concluyó na refundación de la ciudá a manes de Ietsuna.

Ente 1663 y 1671, esti entá nun exercía un poder absoluto, pese a la fin de la rexencia; el so poder distribuyir ente conseyeros del shogunato qu'actuaben por él. Dende 1671 pudo gobernar pola so cuenta; la so asunción total del poder solo amenó pequeños disturbios. En 1679 empezó a carecer y por ello empezó la eleición del so socesor. A pesar de qu'hubo opiniones en favor de nomar shōgun a un fíu del emperador Go-Sai, finalmente decidióse en 1680 qu'asumiera'l puestu'l so hermanu menor Tsunayoshi; Ietsuna finó'l 4 de xunu del mesmu añu.

### Tokugawa Tsunayoshi

***' foi ''shōgun'' Tokugawa dende [[1680]] hasta [[1709]]. Nació'l [[23 de febreru]] de [[1646]] y yera l'hermanu menor de Tokugawa Ietsuna. Tuvo un ciertu grau de retrasu mental, que yera común nos familiares del clan. Mientres los sos primeros años tuvo bien influyíu pola so madre, una fía adoptada del [[cla Honjo]]. Mientres el periodu del so hermanu Ietsuna como ''shōgun'', Tsunayoshi yera'l daimyō de Tatebayashi; pero cuando Ietsuna morrió en 1680, pudo salir llibráu d'una disputa de la socesión y convirtióse en ''shōgun''. 

Darréu empezó con una llucha contra la corrupción del shogunato, confiscando alredor de 1,4 millones de koku, y ordenando el [[seppuku]] a los vasallos acusaos por corrupción. En [[1682]] ordenó a los sos censores y a les fuercies policiales que les persones pudieren vivir d'una manera digna, prohibiendo la prostitución, la non contratación de camareres nes cases de té, y el zarru de delles fábriques. Ye bien probable que'l [[contrabandu]] empecipiar en Xapón pocu dempués d'entrar a valir estes lleis. Tamién en [[1684]] fixo amenorgar el poder del [[tairō]], un oficial d'altu rangu nel shogunato. 

Sostuvo un cobarde acercamientu con Occidente, cola audiencia del embaxador holandés [[Engelbert Kaempfer]] en [[1692]], que taba axenciando informaciones xenerales avera del país que darréu publicó nun llibru en [[1727]]. Este foi traducíu a dellos idiomes, al ser la única referencia del aislláu país n'Europa. Tsunayoshi foi un promotor y difusor del [[neoconfucianismo]] y yera aficionáu al arte y al teatru [[nō]]; esto fizo que mientres la [[yera Genroku]] diérase un espardimientu mayor del teatru [[kabuki]], el [[ukiyo-e]] y [[bunraku]]. 

Tamién tuvo una obsesión col cuidu de los [[Canis lupus familiaris|perros]], yá que'l so añu de nacencia coincidía col añu del perru; promulgó edictos que protexíen a los perros vagamundos y franxonos sobre les ciudaes. En [[1695]] la cantidá de perros yera tan grande que'l golor en Edo yera insoportable; esto fizo que les persones empezaren a matalos, sicasí tolos que maltrataben a un perru yeren executaos al desobedecer los edictos. Finalmente, decidió treslladase 50.000 perros a una gran perrera alcontrada nos suburbios y que seríen alimentaos con arroz y pexe a cuenta de eleváu impuestos sobre los ciudadanos. Por estes aiciones Tsunayoshi foi moteyáu como ''Inu Kubō'' o ''Shōgun Perru''.

En [[1701]] tuvo qu'intervenir nel incidente de los [[47 rōnin]], onde'l daimyō [[Asano Naganori]] entamó asesinar al samurái [[Kira Yoshinaka]] dientro del Castillo Edo; al ser executáu Asano, los 47 sirvientes d'este vengaron la so muerte; esti fechu tuvo un impautu dientro de la cultura xaponesa. A la fin del so gobiernu Tsunayoshi tuvo qu'enfrentar la destrucción de Edo por un tifón en [[1706]] y la erupción del Monte Fuji en [[1707]]. Poco dempués el [[17 de febreru]] de [[1709]] fina, en nomando al so sobrín Tokugawa Ienobu como shōgun.

=== Tokugawa Ienobu ===


***' foi *shōgun* Tokugawa dende 1709 hasta 1712. Nació'l 11 de xunu de 1662 y foi'l fíu mayor de Tokugawa Tsunashige, *daimyō* de Kōfu y sobrín de Ietsuna y Tsunayoshi, per ende yera tresnietu de Ieyasu. Orixinalmente foi daimyō en 1680 dempués de la muerte del so padre, y foi educáu pol *rōnin* neoconfucionista Arai Hakuseki, quien foi'l so tutor personal y conseyeru mientres el restu de la so vida. Foi escoyíu shōgun en 1709 por cuenta que'l so tíu Tsunayoshi nun dexó herederu y Ienobu yera l'únicu que tenía una descendencia direuta con Ieyasu.

Reformó dellos elementos de la sociedá xaponesa, completó'l tresformamientu del shogunato d'una institución militar a una civil. Abolió los edictos y les lleis represives de Tsunayoshi, flexibilizando la censura y esaniciando les persecuciones y castigos crueles, reformando asina'l sistema xudicial. Estabilizó la economía cola creación d'una moneda d'oru. En 1711 intentó crear rellaciones ente l'emperador Nakamikado y la so corte en Kioto, siendo unu de los primeros en crear una rellación de poderes ente la nobleza y el shogunato. Morrió'l 12 de payares de 1712.

### Tokugawa Ietsugu

***' foi shōgun Tokugawa dende [[1713]] hasta [[1716]]. Fíu de Ienobu, nació'l [[8 d'agostu]] de [[1709]]. Convertir en shōgun a la edá de trés años, dempués de la muerte del so padre y tuvo so la proteición y conseyu de Arai Hakuseki, que controlaba les decisiones del shogunato. En [[1714]] introdució una nueva unidá monetaria metálica, que namái produció un amenorgamientu na producción del arroz. En [[1716]] emitió un documentu nel que'l shogunato nomaba a dos comisionados de comerciu esterior —unu en Edo y unu en Nagasaki— y qu'ordenaba que solamente venti naves chines y dos holandeses pudieren aportar al país cada añu; por aciu esta disposición Xapón calteníase totalmente aislláu del mundu esterior. Morrió'l [[19 de xunu]] de [[1716]], a la edá de 6 años y nun dexó herederu.

=== Tokugawa Yoshimune ===

***' foi *shōgun* dende 1716 hasta 1745. Nació'l 27 de payares de 1684 col nome de Genroku, y foi fíu de Tokugawa Mitsusada, nietu de Tokugawa Yorinobu y bisnietu de Ieyasu. El so llinaxe provién de la caña Kii, una de los trés del Gosanke del clan Tokugawa. En 1697 camuda'l so nome a Shinnosuke y foi asignáu como daimyō de Kii en 1705, onde camuda'l so nome a Yorikata ya intentó caltener el *han* a pesar de que tenía un gran déficit presupuestariu. Cola muerte prematura ensin herederos de Ietsugu en 1716, y los demás fíos de Ienobu yeren bien nuevos, el shogunato escoyó ente les cañes del clan, onde Yorikata tenía un llinaxe más direutu con Ieyasu, asina foi escoyíu shōgun nesi añu y camuda el so nome a Yoshimune. 

Yoshimune foi unu de los shōgun más poderosos y capaces de los quince, refugó los luxos de los sos antecesores y vivía d'una manera humilde y tuvo en contautu colos plebeyos, rompiendo col protocolu del confinamientu nel castiellu Edo. Estableció'l , col propósitu d'aumentar el llinaxe del Gosanke, amestando tres rames adicionales al clan. 

Realizó una reforma económica en contra del so conseyeru, el confucionista Arai Hakuseki, al traviés de les reformes Kyōhō dende 1716 hasta 1736 y onde pudo flexibilizase en ciertu grau'l bloquéu de llibros importaos d'Occidente, cola escusa de llograr solvencia económica. Escribió una compilación de precedentes llegales y sofitó l'estudiu científicu. En 1745 abdica a favor del so fíu Ieshige y toma el títulu de *Ōgosho*, el mesmu que tomó Ieyasu cuando abdicó. Morrió'l 12 de xunetu de 1751.

### Tokugawa Ieshige

***' foi ''shōgun'' Tokugawa dende [[1745]] hasta [[1760]]. Nacíu'l [[28 de xineru]] de [[1712]], foi'l primer fíu de Yoshimune. Nació crónicamente enfermu y tenía un defectu na so forma de falar. Tuvo poco interés en gobernar, y tenía talentu pal [[axedrez]], sobre'l qu'escribió un llibru. Abdicó en 1760 a favor del so fíu Ieharu y convirtióse en ''Ōgosho'' hasta la so muerte'l [[13 de xunetu]] de [[1761]].

=== Tokugawa Ieharu ===

***' foi *shōgun* Tokugawa dende 1760 hasta 1786. Nacíu'l 20 de xunu de 1737, foi'l fíu mayor de Ieshige y nietu de Yoshimune. Incapaz d'imponer autoridá, foi fechu risión polos sos detractores y munchos creíen que taba llevando al país a la ruina. Mientres el so mandatu asocedió la Fame de Tenme (1782-1787), na cual morrieron ente doscientes y novecientes mil persones y na qu'hubo casos de saquéu y canibalismu, práutiques que'l shogunato foi incapaz de controlar. Morrió'l 17 de setiembre de 1786.

### Tokugawa Ienari

***' foi ''shōgun'' Tokugawa dende [[1786]] hasta [[1837]]. Nació'l [[18 de payares]] de [[1773]] y convirtióse en ''shōgun'' a la edá de 13 años. El so periodu foi'l más llargu ente los ''shōgun'' Tokugawa, con cincuenta años de mandatu, mientres el cual hubo estabilidá política y bones colleches. Tuvo cincuenta y cinco fíos con cuarenta consortes y creó una rede de llinaxes de parentescu col clan al traviés del matrimoniu, adopciones, regalos y favores. En [[1825]] emitió una orde pa repeler les naves estranxeres que taben tratando d'entrar a Xapón, sobremanera los barcos balleneros que saleaben n'agües xaponeses. En 1837 abdicó a favor de Ieyoshi y morrió'l [[22 de marzu]] de [[1841]].

=== Tokugawa Ieyoshi ===


***' foi *shōgun* Tokugawa dende 1837 a 1853. Nació'l 22 de xunu de 1793 y foi'l segundu fíu de Ienari. Foi conocíu por asignar al *[[rōjū]]* Mizuno Tadakuni les , que consistieron nuna serie de cambeos económicos, militares y políticos. Foi'l shōgun que recibió la llegada de les naves de Matthew Perry a Edo en 1853 y pocu dempués cayó enfermu. Morrió'l 27 de xunetu del mesmu añu.

### Tokugawa Iesada

***' foi ''shōgun'' Tokugawa dende [[1853]] a [[1858]]. Nació'l [[6 de mayu]] de [[1824]]; foi fíu de Ieyoshi y asumió'l shogunato a los 29 años d'edá. Sicasí, tuvo incapacitado mentalmente pa gobernar y nun dexó herederu. Mientres el so mandatu tuvo qu'axustar l'apertura de Xapón con naves estauxunidenses, europees y ruses, lo que traxo'l fin del ''sakoku'' en [[1854]] col Tratáu de Kanagawa. Morrió'l [[14 d'agostu]] de [[1858]].

=== Tokugawa Iemochi ===


***' foi *shōgun* Tokugawa dende 1858 a 1866. Fíu mayor de Tokugawa Nariyuki y nietu de Ienari, nació col nome de Kikuchiyo el 17 de xunetu de 1846. En 1847 foi asignáu como herederu del *daimyō* Tokugawa Narikatsu, y camudó el so nome a Yoshitomi en 1851. Sicasí en 1858 foi asignáu herederu del shogunato Tokugawa, por cuenta de que Iesada morrió ensin dexar herederu. Cuando asumió'l poder del shogunato camudó'l so nome a Iemochi. Mientres el so periodu tuvo que soportar desórdenes y baturicios tres la llegada de Matthew Perry, que desencadenó l'empiezu del *bakumatsu*. Foi parte del movimientu *Kobu-Gattai*, que defendía la estabilidá del shogunato creando un llinaxe combináu ente'l clan Tokugawa y la nobleza imperial. Abolió'l sistema *sankin kōtai* y foi'l primer shōgun en dir a Kioto dende 1634, y casóse cola Princesa Imperial Kazu non Miya Chikako. Sicasí, morrió prematuramente el 29 d'agostu de 1866 a la edá de 20 años ensin dexar herederu.

### Tokugawa Yoshinobu

***' tamién conocíu como ''Keiki'' foi'l postreru ''shōgun'' Tokugawa, dende [[1866]] hasta [[1867]]. Fíu de [[Tokugawa Nariaki]], daimyō de Mitu, nació'l [[28 d'ochobre]] de [[1837]] col nome de Shichiroma y pertenecía a la caña inferior de les families elegibles nel shogunato. Foi educáu puramente n'artes, milicia y política, demostrando grandes habilidaes, polo qu'a pidimientu del so padre foi darréu adoptáu na cla Hitotsubashi pa tener una meyor oportunidá na socesión del shogunato. Col nome de Keiki convertir en daimyō de Hitotsubashi, y en 1858 foi nomáu shōgun Tokugawa dempués de la muerte de Iesada por cuenta de les sos mañes. Sicasí, los sos detractores superar y Iemochi foi nomáu nuevu shōgun, non ensin antes poner a Keiki baxu arrestu domiciliariu xunto a la so familia y siguidores. Darréu foi aceptáu en [[1862]] como miembru del ''[[rōjū]]'', y pudo aselar delles rebeliones antishogunales.

En 1866 asocedió a Iemochi, quien nun dexó herederos y exerció escasu control del país poles constantes rebeliones. Entós camudó'l so nome a Yoshinobu y recibió el sofitu de tolos Tokugawa y los sos aliaos. Fixo una revisión xeneral del shogunato y entamó reformes pa fortalecer el gobiernu; amás, buscó asistencia militar [[Francia|francesa]] p'ameyorar l'exércitu. Sicasí, esto punxo n'alerta a los ''daimyō'' de Satsuma, Chōshu y Tusa, que se coligaron contra'l shogunato sol lema de ''[[sonnō jōi]]'' pa restituyir el poder imperial, y proclamaron la guerra Boshin. Sicasí'l sofitu de los daimyō al shogunato foise debilitando, lo que desaguó na so derrota na guerra civil. Yoshinobu tuvo que vencer el so poder al [[emperador Meiji]] en 1867, cola condición de que'l país volviera unificase y terminara la guerra civil. 

Darréu en [[1868]] foi-y impuestu otru [[arrestu domiciliariu]] y desaposióse-y de los sos títulos, tierres y poder; anque darréu foi lliberáu. Retirar a [[Shizuoka]], el mesmu llugar onde Ieyasu retiróse dempués de ser shōgun, mientres se desenvolvía la [[Restauración Meiji]]. En [[1902]] l'emperador restableció-y el so títulu nobiliariu cola so propia caña y el títulu de príncipe (''kōshaku'') pol so lleal serviciu a Xapón. Morrió'l [[22 de payares]] de [[1913]] dexando una llinia de príncipes, el , qu'inda esiste anguaño.

== Dominiu del shogunato ==

El poder del shogunato estendíase de primeres a les islles de [[Honshu]], [[Kyushu]], [[Shikoku]] y a les axacentes a estes. A pesar de que'l shogunato nun tenía intenciones d'espandir los sos territorios más allá de les sos fronteres, cuantimás invadir [[Corea]] o la [[China]] de la [[dinastía Qing]] como lo fixeron los dirixentes antecesores al shogunato, llogró dellos territorios adicionales que precedieron a les invasiones posteriores qu'acometió Xapón ente la [[Dómina Meiji]] y la [[Segunda Guerra Mundial]].

* '''[[Hokkaidō]] o Ezo''': el sur d'esta islla yera apoderáu pol [[cla Matsumae]], una cla lleal al shogunato, ente que'l restu d'esta foi convertida nuna [[marca]], onde habitaben los [[ainú]] y estos convivieron pacíficamente col ''han''. Esta situación duraría hasta la llegada de la [[Restauración Meiji]], onde esta marca foi esaniciada y anexada a Xapón.
* '''[[Islles Ryūkyū]]''': Estes islles constituyíen el [[reinu de Ryūkyū]], tributariu de la China [[dinastía Ming|Ming]] y establecíu en [[1429]]. En [[1609]], el shogunato autorizó al [[cla Shimazu]] o Satsuma de la islla Kyushu pa conquistar el reinu, y foi amestáu ensin mayores inconvenientes. A pesar de que les islles tuvieron ciertu grau d'autonomía dientro del shogunato y caltúvose la monarquía del reinu, el control verdaderu del poder taba en manes del clan Shimazu, qu'usó al reinu pa caltener pequeñes rellaciones comerciales con China mientres el periodu d'aislamientu. La monarquía ryukyuense foi abolida mientres la Restauración Meiji.
* '''[[Islles Kuriles]]''': estes islles fueron apostaes por [[Rusia]] y la cla Matsumae dende la segunda metá del sieglu XVIII cuando dambes naciones establecieron delles guarniciones temporales, esti conflictu solucionaríase temporalmente en [[1855]] col [[Tratáu de Shimoda]] nel cual Xapón tendría control de les islles meridionales de Kunashiri (actual [[Kunashir]]), Etorofu ([[Iturup]]), [[Shikotan]] y [[Habomai]].
* '''[[Isla de Sakhalin]] o Karafuto''': A pesar de que la islla yera reclamada pola China Qing, los rusos y xaponeses intentaron colonizala. La cla Matsumae estableció la guarnición de Ōtomari en [[1679]], anque nun s'estendió pol restu de la isla. En [[1845]] reclamó'l restu de la islla de manera unillateral, lo que desencadenó disputes con Rusia y China. A la fin Rusia y Xapón tomaron posesión d'ella nel Tratáu de Shimoda de 1855; el shogunato llogró la parte sur de la isla, anque cola condición de desmantelar la guarnición de Ōtomari. Xapón caltuvo esti territoriu hasta [[1875]] y recuperar de nuevu en [[1905]].
* '''Otros''': Mientres el [[periodu comercial Nanban]] del shogunato Tokugawa ([[1603]]-[[1636]]), Xapón goció de poderíu comercial nel sureste d'Asia, gracies a les naves ''[[shuinsen]]''. Esistíen colonies xaponeses en [[Dilao]], [[Filipines]] y en [[Ayutthaya]], [[Siam]] que yeren puertos importantes nes rutes de los barcos nipones. Los shuinsen tamién mercadearon con [[Macáu]] (actividá prohibida por Ieyasu en [[1609]]), [[Indonesia]], [[Cochinchina]], [[Camboya]], [[Annam]], [[Taiwán]] y la [[India]]. Sicasí, cola imposición del ''sakoku'', prohibióse'l comerciu esterior y los shuinsen fueron esmantelaos. Les colonies xaponeses fueron abandonaes, dexar a los sos colonos a la so suerte y nun se-yos dexó tornar a Xapón.

== Economía ==

Mientres el réxime de shogunato, el país va algamar distintos niveles económicos, nos primeros años hai una crecedera económica, tou esto cola pacificación de Xapón y la redistribución del mapa político y social dientro del país. La población torna a los sos llugares d'orixe, la mayoría desallugaos de los campos rurales polos sucesu de la guerra civil; con esti sedentarismu reflexar nuna crecedera de los ingresos d'unos 18,5 millones de ''koku'' al entamu del shogunato en 1603, hasta unos 25,8 millones de ''koku'' en 1700. 

Anuévase la teunoloxía [[agricultura|agrícola]] col establecimientu de sistemes de riego y nueves ferramientes, colo que trai de resultes un aumentu de la producción. Col ameyoramientu económicu del campesinado aplíquense los trabayos d'asalariaos y de contratos por arrendamientu. A la fin, la producción d'[[arroz]] que taba por demás, aplicar pa productos manufacturados como [[sake]], ente otros productos derivaos del arroz. Al haber un aumentu na producción agrícola y de manufactura, tamién hai un aumentu del [[comerciu]] internu y esternu, dando de resultes un aumentu de la población nes ciudaes.

Col aumentu del comerciu nel país, los ''daimyō'' ven esta actividá como bien codalosa pal sostenimientu y crecedera de los sos dominios; polo que dellos clanes vasalles al shogunato como'l [[cla Chōshu]] y [[cla Satsuma|Satsuma]] estableceríen el [[monopoliu]] comercial como fonte de riqueza. Adicionalmente el shogunato Tokugawa tomó control del acuñamientu de [[moneda|monedes]] y na recaldación d'[[impuestu|impuestos]].

Sicasí, dempués hubo problemes económicos, en gran parte pola autonomía que teníen los ''daimyō'' dientro del sistema ''baku-han'', cuantimás cola concesión de la política fiscal a éstos, asina obligando al shogunato una dependencia de los sos propios recursos. Arriendes d'ello, les inversiones y la desdexada política de gastos socavaron el presupuestu del shogunato hasta a finales del sieglu , cuando'l ''shōgun'' [[Tokugawa Tsunayoshi]] aplicó reformes fiscales, fixo un nuevu censu y llogró anular la delda del shogunato cola clase comerciante, que dempués d'esti fechu cesó d'emprestar dineru al shogunato.

Por cuenta de que l'agricultura yera la principal actividá económica del país, les males colleches asocedíes en [[1675]], [[1680]] y [[1732]] desencadenaron crisis económiques que desaguaron en rebeliones populares, sobremanera nel últimu añu mentáu. Col amenorgamientu de les colleches, el shogunato y los ''daimyō'' teníen amás mayores problemes en llograr ingresos y obligaron a los llabradores a aumentar la so producción más allá de les sos llendes, lo que causó un baxón na industria manufacturera, artesanía y comerciu, que de la mesma llindó la capacidá financiera del shogunato. Esta situación veríase desaniciada con delles reformes económiques mientres el sieglu  y empiezos del .

== Sociedá y cultura ==


El shogunato Tokugawa amás d'enllantar un nuevu orde políticu nel país, introdució cambeos sensibles nel estratu social xaponés mientres dos sieglos y mediu. Mientres esti réxime, el poder social de los [[samurái]] rescamplaba, ente que los [[cortesanu|cortesanos]] y [[noble]]s (''kuge''), magar que calteníen el so estatus anterior, escarecíen d'influencia política, cultural, económica y social nel país.

Con esto, los samurái encabezaos pola cla Tokugawa, escurrieron una nueva estructura social, basada primordialmente nel [[confucianismu]]. Nel cumal del sistema atopaba la clase samurái, siguida de la nobleza y les cortes; más embaxo taben les clases relixoses y d'últimes topábense, nuna categoría inferior, les clases urbanes, artesanos, comerciantes y delincuentes. Esti sistema social imponer a tola comunidá xaponesa y la so influencia foi tal que la sociedá xaponesa actual conserva dalgunos de les sos traces.



Otru tresformamientu social asocedida mientres el shogunato ye la persecución del [[cristianismu]] decretada por Tokugawa Ieyasu en [[1614]] y la so posterior eliminación. El cristianismu, qu'apaeciera cola llegada de los esploradores portugueses en [[1543]], foi vistu pol shogunato como una amenaza social y política que podía acabar col réxime. Mientres la persecución y prohibición, obligar a la población a inscribise en monesterios budistes, pa rexistrar y confirmar la so afinidá al budismu; con esta situación, los monesterios convertir n'axencies de censu patrocinaes pol bakufu. A delles families de los samurái y del ''kuge'' yéra-yos dexáu censase en templos shinto, que tamién cumplíen cola mesma función.

A esta prohibición sumóse otra que decretó l'aislamientu de Xapón del restu del mundu en [[1639]] (''[[sakoku]]''); tenía como escusa torgar la penetración de misioneros relixosos españoles y portugueses, pero darréu torgó cualquier penetración de navíos estranxeros y de los sos tripulantes. Amás, prohibióse la torna de xaponeses que s'atopaben en [[China]], [[Corea]] y [[Filipines]]. Tamién se prohibía la salida de xaponeses del país so [[pena de muerte]]. Anque virtualmente el país atopábase blindáu ante'l restu del mundu, esistíen pequeños venceyos d'intercambiu: los [[Países Baxos|holandeses]] estableciéronse comercialmente na pequeña islla artificial de [[Dejima]], cerca de [[Nagasaki]]. Sicasí, les actividaes que se faíen na islla yeren bien acutaes y taben so vixilancia continua del shogunato, que torgaba'l pasu d'holandeses de la islla a Xapón. Tamién esistíen pequeños intercambios comerciales con navíos chinos que llegaben a Nagasaki. Esta situación d'aislamientu duraría hasta [[1853]].

Mientres el shogunato establecióse una nueva categoría social, la de los , que yeren samurái que nun taben sol control de los daimyō; munchos d'estos rōnin pertenecíen a cles derrotaes mientres l'ascensu del clan Tokugawa al poder. El shogunato vio'l surdimientu d'esta clase social como un problema y encargóse d'asignar a estos guerreros a otros daimyō o de reinsertarlos n'otres clases sociales; dalgunos volviéronse comerciantes o artesanos y los rōnin de menor categoría convertir en llabradores. Tou esto foi en devanéu, una y bones el númberu de rōnin foi en medría, convirtiéndose nun grupu problemático y diverso que tuvo implicaciones culturales y históriques.

Mientres el shogunato nacieron nueves espresiones culturales, que teníen calter urbanu y sincretista. Nesti periodu surdió'l teatru [[nō]], deriváu de los rituales [[shinto]] y que ye realizáu de manera austera y ceremonial, qu'aportó nuna forma d'entretenimientu pa los samurái y la nobleza. Apaeció tamién el teatru [[kabuki]], similar al nō y que yera'l favoritu de les clases populares, con representaciones de fechos históricos. Tamién surdieron otres formes d'espresión teatral como'l [[bunraku]] (teatru de marionetes), el [[ukiyo-e]] (dibuxu artísticu antecesor del [[manga]]) y la [[danza]], ente otros. Con esta crecedera cultural, nos centros urbanos estableciéronse distritos de diversión onde s'atopaben locales d'entretenimientu tales como teatros, cases de té y prostíbulos; unu de los más famosos foi'l de [[Yoshiwara]], en Edo.

Otra espresión cultural única mientres esti réxime foi la ''[[rangaku]]'' o , aniciada pol cobarde contautu de los comerciantes holandeses colos xaponeses en Dejima mientres el ''sakoku'' y que traxo de resultes la entrada de nueves corrientes de pensamientu científicu provenientes d'Occidente a Xapón. Introdució nel país conceutos de [[medicina]] y de [[ciencies naturales]] y alla pertenecieron eruditos como [[Arai Hakuseki]], [[Hiraga Gennai]], ente otros. Esta influencia, anque llindada, yera lo único que caltenía a Xapón nel camín de la occidentalización. Sía que non, esta corriente científica sería opacada en [[1853]] col principiu del ''bakumatsu''.

== El bakumatsu ==


El ***' foi'l periodu de cayente del shogunato Tokugawa, que toma ente 1853 y 1867, cuando Xapón sufrió un tresformamientu políticu radical, principalmente pol fin del *sakoku* y la división política ente'l *[[Ishin Shishi]]*, qu'arrexuntaba a los partidarios de la restauración imperial, y les fuercies shogunales, incluyendo a encomalo selecta de los Shinsengumi. Estes disputes desaguaron en desorde y caos nel país y remataron cola guerra Boshin, la entrega del poder del shōgun Tokugawa Yoshinobu en 1867, la so rindición ante les fuercies imperiales en 1868 y la posterior implantación de la Restauración Meiji, por cuenta de la cual l'emperador Meiji llogró'l control absolutu de Xapón. Sicasí, fuercies lleales al shogunato siguieron batallando hasta xunu de 1869.

El sucesu que marcó l'empiezu d'esti periodu foi la llegada del comodoro Matthew Perry, qu'aportó a la badea de Edo con dellos buques de guerra en xunetu de 1853, esixó enérxicamente l'apertura de Xapón a barcos estauxunidenses nel plazu d'un añu y amenació con aiciones militares al shogunato si esti nun s'avenía a ello. A pesar de la vixencia de la política de *sakoku* y de que dellos daimyō taben dispuestos a lluchar contra los estranxeros, el shogunato reparó con esmolición la superioridá teunolóxica de los buques d'Estaos Xuníos, y prefirió por ello roblar el Tratáu de Kanagawa en 1854, qu'abrió dos puertos a naves estauxunidenses, garantizó'l bon tratu a los náufragos d'esta nacionalidá y dexó la instalación d'un cónsul de los Estaos Xuníos en Shimoda, al suroeste de Edo.

Esto causó un dañu a la imaxe del shogunato, que taba en franca debilidá y al que criticaben los daimyō radicales; asina Abe Masahiro, quien axustó colos estauxunidenses, decidió realizar la Reforma Ansei de 1854 a 1856, coles mires de fortalecer al réxime shogunal por aciu la construcción de defenses y naves cola ayuda del Gobiernu holandés, y col entrenamientu naval de parte de dichu país. Estes reformes amenaron la oposición de parte de los *fudai daimyō*, polo que Abe foi reemplazáu por Hotta Masayoshi en 1855. 

Entrín y non la disidencia taba empobinada por Tokugawa Nariaki, que tenía una llealtá militante al emperador y sentimientos xenófobos. La escuela de Mitu, que tenía bases neoconfucianistas y sintoístes, tamién tuvo como meta la restauración del emperador, en xunto con un acercamientu a les potencies estranxeres.

Nos años finales del shogunato aumentó'l contautu coles potencies estranxeres, al igual que les concesiones que'l shogunato dio a dichos países. Un tratáu colos Estaos Xuníos en 1859, que dexaría más llibertaes incluyendo la extraterritorialidad, foi'l puntu de discordia ente los opositores. Hotta perdiera'l sofitu dientro del shogunato; esto yera una señal del inmiscuimiento del emperador na política interna, sucesu que nun asocediera en sieglos. Nariaki aprovechar y apeló ante la Corte'l sofitu del so fíu Tokugawa Yoshinobu, que de la mesma tenía'l sofitu de los shinpan y los *tozama daimyō*. Sicasí los *fudai daimyō* primieron ya instalaron a Tokugawa Iemochi como shōgun, arrestaron a Nariaki y a Yoshinobu y fixeron axusticiar a Yoshida Shōin, impulsor del movimientu intelectual *sonnō-jōi* que s'oponía al tratáu estauxunidense y fomentaba una revolución contra'l shogunato.

Mientres los siguientes años, l'Exércitu y la Marina fueron modernizaos y afitáronse les bases del Exércitu Imperial Xaponés y la Marina Imperial Xaponesa. Nos años finales, el shogunato tenía ocho naves de guerra d'estilu occidental, ente los que sobresalía'l acorazáu Kaiyō Maru. Adicionalmente en 1867, una misión militar francesa ayudó nel ensayamientu de les tropes del shogunato.

Per otru llau, la figura del emperador Kōmei, símbolu de la unidá xaponesa, foi usada polos estremistes como chivu espiatoriu pa realizar asesinatos contra les autoridaes shogunales, feudales y estranxeros mientres la década de 1860. Unu de los más graves foi'l del llamáu Incidente de Namamugi de 1862, nel que pereció un británicu. Destacó coles mesmes el surdimientu de los Cuatro Hitokiri del Bakumatsu, samuráis qu'utilizaben l'asesinatu de figures shogunales como mediu de represión. Otros fechos encendieron l'odiu a los estranxeros, tales como'l Bombardéu de Kagoshima de 1863, col que los británicos vengar del incidente del añu anterior y que causó daños al clan Satsuma.

La situación tornóse más crítica cola repentina muerte del shōgun Tokugawa Iemochi en 1866 y la del emperador Kōmei en 1867. Asumieron los sos puestos respeutivamente Tokugawa Yoshinobu y l'emperador Meiji. Yoshinobu intentó reorganizar el gobiernu restaurando al emperador, pero calteniendo'l lideralgu del shōgun, no que se denominó *kōbu gattai*. En 1866, los feudos disidentes de Satsuma y Chöshü teníen un mayor poder y llograron ganar una fuercia del shogunato que pretendía amenorgalos. Yoshinobu decidió nun empeorar el conflictu y abandonó la llucha, lo qu'en realidá dio ventaya a les fuercies de Satsuma-Chōshū, que se dirixeron a Kioto pa primir a la Corte Imperial por qu'emitiera un edictu qu'aboliera'l shogunato.

Pocu dempués realizóse una conferencia colos daimyō, y la Corte Imperial promulgó un edictu que quitó de poder al shogunato a finales de 1867. Sicasí, los líderes de Satsuma y Chōshū, xunto con otros estremistes, decidieron remontase y tomar el Palaciu Imperial y anunciar l'empiezu de la restauración el 3 de xineru de 1868.

Yoshinobu nun tuvo más remediu qu'aceptar l'edictu y arrenunciar como shōgun, sucesu qu'acabó col gobiernu autoritariu qu'apoderara Xapón por más de doscientos sesenta años. Aun así, tarreciendo que los aliaos del clan Tokugawa intentaren consolidar el poder del shogunato, les fuercies de Satsuma, Tusa y Chōshū declararon la guerra Boshin, que tuvo una duración de dieciséis meses y terminó en mayu de 1869, y na qu'adulces les fuercies antishogunales ya imperiales forzaron la rindición de la ciudá de Edo y l'arrestu de Yoshinobu. Esto motivó'l treslláu de les fuercies shogunales a la islla de Hokkaidō, empobinaes pol almirante Enomoto Takeaki, qu'instauró la efímera República d'Ezo, que duró de finales de 1868 a mediaos de 1869. 

En xunu de 1869, los últimos remanentes de les fuercies lleales al shogunato Tokugawa fueron vencíos y asina se consolidó de manera absoluta la Restauración Meiji en tola nación; esta abolió pa siempres los feudos, fixo sumir los samurái en Xapón y empecipió un procesu d'espansión y modernización impulsáu pol emperador Meiji, quien a partir d'entós ostentó'l poder absoluto nel país, que'l so nome camudó a Imperiu de Xapón.

## El shogunato Tokugawa na lliteratura y el cine
Nel añu 1954, el direutor xaponés Akira Kurosawa, retrató parte de la sociedá d'esta dómina na so película *[[Los siete samuráis]]*. Nella, un grupu de llabradores cansaos de ser constantemente atacaos per una banda de foraxíos, contrata los servicios de siete ronin pa defendelos. La película sirvió más palantre como base pa otru clásicu de la historia del cine, *[[The Magnificent Seven]]*.

Años más tarde, en 1980, Kurosawa dirixe *[[Kagemusha]]*, rellatu alrodiu de Takeda Shingen y la batalla de Nagashino ente los clanes de Tokugawa y Takeda. George Lucas y Francis Ford Coppola fueron los productores executivos de la versión internacional, gracies a que convencieron a la 20th Century Fox de qu'ayudara a la productora orixinal, Toho Studios a terminar la película en cuenta de los derechos de distribución a nivel mundial.

En 1975 l'escritor británicu James Clavell publicó la novela titulada *[[Shogún, señor de samuráis]]*. La hestoria narra les aventures d'un marín inglés, convertíu en samurái, en llancando'l so barcu nes mariñes de Xapón. Anque se trata d'una ficción, los sos personaxes principales tán basaos nes siguientes figures históriques:

* Goroda: Oda Nobunaga
* Nakamura: Toyotomi Hideyoshi
* Toranaga: Tokugawa Ieyasu
* Blackthorne: William Adams
* Ochiba: Yodu-Dono
* Yaemon: Toyotomi Hideyori 
* Sudara: Tokugawa Hidetada
* Ishido: Ishida Mitsunari
* Mariko: Hosokawa Gracia
* Martin Alvito: João Rodrigues

Darréu, la novela foi llevada a la televisión en forma de miniserie, protagonizada por Richard Chamberlain y Toshirō Mifune nos papeles de Blackthorne y Toranaga respeutivamente.

L'autor de cómics, Osamu Tezuka, reflexó la etapa final, décades de 1850 y 1860, del shogunato na obra *L'árbol que da solombra*. Nesta obra comparar al shogunato con una gran zrezal, qu'apurre solombra, pero vivió yá 250 años, l'interior del so tueru ta podre y foroñosu polos parásitos, colo qu'un simple emburrión bastaría por que se esbarrumbara.

## Llinia de tiempu

ImageSize = width:800 height:auto barincrement:12
PlotArea = top:10 bottom:30 right:130 left:20
AlignBars = early

DateFormat = yyyy
Period = from:1600 till:1875
TimeAxis = orientation:horizontal
ScaleMajor = unit:year increment:25 start:1600

Colors =
 id:canvas value:rgb(0.97,0.97,0.97)
 id:PA value:blue
 id:GP value:red

Backgroundcolors = canvas:canvas

BarData =
 barset:Shogun

PlotData=
 width:5 align:left fontsize:S shift:(5,-4) anchor:till
 barset:Shogun
 from:1603 till:1605 color:PA text:"Ieyasu (1603-1605)"
 from:1605 till:1623 color:PA text:"Hidetada (1605-1623)"
 from:1623 till:1651 color:PA text:"Iemitsu (1623-1651)"
 from:1651 till:1680 color:PA text:"Ietsuna (1651-1680)"
 from:1680 till:1709 color:PA text:"Tsunayoshi (1680-1709)"
 from:1709 till:1712 color:PA text:"Ienobu (1709-1712)"
 from:1713 till:1716 color:PA text:"Ietsugu (1713-1716)"
 from:1716 till:1745 color:PA text:"Yoshimune (1716-1745)"
 from:1745 till:1760 color:PA text:"Ieshige (1745-1760)"
 from:1760 till:1786 color:PA text:"Ieharu (1760-1786)"
 from:1786 till:1837 color:PA text:"Ienari (1786-1837)"
 from:1837 till:1853 color:PA text:" Ieyoshi (1837-1853)"
 from:1853 till:1858 color:PA text:" Iesada (1853-1858)"
 from:1858 till:1866 color:PA text:" Iemochi (1858-1866)"
 from:1866 till:1867 color:PA text:" Yoshinobu (1866-1867)"
 barset:skip


## Notes

## Referencies

## Bibliografía
* *Buruma, I., *'La creación de Japón, 1853-1964***. Mondadori, Barcelona, 2003
* ''Collcut; Jansen; Kumakura. '''Japón. El imperio del sol naciente***. Atles Culturales del Mundu, Ediciones Folio, Barcelona, 1995
* *Hall, J. W. *'El imperio japonés***. Hestoria Universal Sieglu XXI, Madrid, 1993 (1ª edición, [[Frankfurt del Main]], 1968)
* ''Kondo, Agustín Y. '''Japón: Evolución histórica de un pueblo (hasta 1650)***. Ed. Nerea. Edición 1999. ISBN 84-89569-39-8.
* *Mikiso, H. *'Corta historia de Japón*'. Alianza Editorial, Madrid, 2003 (1ª edición, 2000)
* *Japan: Memoirs of a Secret Empire''. Sieglu XVI, Sieglu XVII, Sieglu XVIII, Sieglu XIX. 
*

## Enllaces esternos

* La estructura militar de la sociedá Tokugawa: el shogún
* 
* 
* Ser Edo