open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Escala de Beaufort

La **escala de Beaufort** ye una midida empírica pa la intensidá del vientu, basada principalmente nel estáu de la mar, de les sos foles y la fuercia del vientu. El so nome completu ye **escala de Beaufort de la fuercia de los vientos**.

## Historia

La escala foi creada por Sir Francis Beaufort, oficial naval y hidrógrafo irlandés, alredor de 1805. Antes de 1800, los oficiales navales faíen observaciones regulares del tiempu, pero nun teníen "escala" y les midíes resultaben bien suxetives.

La escala inicial nun tenía velocidaes de vientos, sinón que detallaba un conxuntu de condiciones cualitatives dende 0 a 12 d'alcuerdu a cómo un navío actuaría so caúna d'elles, dende 'apenes abondu pa maniobrar' hasta 'insostenible pa les veles'. La escala tresformar nun parte estándar de les bitácores pa navíos de la Marina Británica a finales de los 1830.

La escala foi afecha pa usu non naval a partir de los 1850, cuando los númberos de Beaufort acomuñar col númberu de rotaciones d'un anemómetru pa midir la velocidá del vientu. 

En 1906, col advenimiento del vapor, les descripciones camudar de cómo'l mar portábase y estendiéronse a les observaciones en tierra. El meteorólogu George Simpson, direutor de la Oficina Meteorolóxica, foi quien amestó dichos descriptores pa tierra.

La velocidá del vientu na escala de Beaufort puede espresase pola fórmula:

: *v* = 0,837 *B*3/2 m/s, o, pa calculadora, teclear a cencielles:
: B 1,5 * 3 ± B (llogramos l'intervalu *averáu*, en km/h, pal valor B de la escala).

Esta rellación namái se estandarizó en 1923, y la midida foi llixeramente alteriada delles décades más tarde p'ameyorar la so utilidá pa los meteorólogos. Güei, usualmente numberar a los furacanes con valores ente 12 y 16 utilizando la escala de furacanes de Saffir-Simpson, onde un furacán de categoría 1 lleva un númberu de Beaufort de 12, el de categoría 2, Beaufort 13, etc. La Categoría 1 de tornaos na escala de Fujita y na escala de TORRO tamién empieza a la fin del nivel 12 na escala de Beaufort.

La escala de Beaufort estender en 1944, onde s'amestaron les fuercies 13 a 17. Sicasí, les fuercies 13 a 17 solo aplíquense en casos especiales, como en ciclones tropicales. Anguaño, la escala estendida usar en Taiwán y en China, que frecuentemente son afeutaos por tifones.

## Ver tamién
* Escala Douglas; escala que clasifica los distintos estaos del mar en 10 graos tomando como referencia'l tamañu de les foles.
* Escala Richter
* Escala TORRO

## Referencies

## Enllaces esternos
* Escala de Beaufort
* Escala de Beaufort con fotografíes y símbolos meteorolóxicos
* Oficina Meteorolóxica Británica: la escala de Beaufort
* Investigating Clouds: National Science Digital Library Beaufort Scale
* National Public Radio: la escala de Beaufort en NPR - entrevista con Scott Huler
Vientos alisios

Los **[[vientu|vientos]] alisios** soplen de manera relativamente constante en branu (hemisferiu norte) y menos en iviernu. Circulen ente los trópicos, dende los 30-35º de llatitú escontra'l ecuador. Dirixir dende les altes presiones subtropicales, escontra les baxes presiones ecuatoriales. 

El movimientu de rotación de la Tierra esvia a los alisios escontra l'occidente, y por ello soplen del nordés (NE) al suroeste (SO) nel hemisferiu norte y del sureste(SE) escontra'l noroeste (NON) nel hemisferiu sur. Les dómines nes que los alisios soplen con menor intensidá constitúin un peligru, especialmente pa los veleros.

Nel ecuador produzse un ascensu masivu d'aire templao, aniciando, una zona de baxes presiones que vien ser ocupada por otra masa d'aire qu'apurren los alisios. Les mases d'aire caliente que xuben, van esfreciéndose pasu ente pasu y diríxense a bastante altor en sentíu contrariu a los alisios, escontra les llatitúes subtropicales, d'onde proceden estos. Los vientos alisios formen parte de la circulación de Hadley que tresporta'l calor dende les zones ecuatoriales hasta les subtropicales reemplazando l'aire caliente per aire más fríu de les llatitúes cimeres. Como yá se dixo, la rotación terrestre ye la que produz la esviación escontra l'occidente d'estos vientos, esviación que se conoz como la fuercia o efeutu de Coriolis, que'l so nome vien de Gaspard Coriolis, un científicu francés que describió los mecanismos d'esti procesu.

Cuando converxen los vientos alisios de dambos hemisferios anicia la ZCIT, Zona de Converxencia Intertropical.

## Etimoloxía
El raigañu llatín *alis* usar en francés del sieglu XIII pa calificar el calter llisu, delicáu, atentu d'estos vientos mesurados que soplen con regularidá, ensin violencia, más o menos lánguidos o brengosos dependiendo de la estación del añu».

## Ver tamién
* Contraalisio

## Referencies
Criósfera

La **criósfera** (gr. κρύος (*cryos*), "fríu", "escarcha" o "xelu" y σφαῖρα (*esfera*) "globu") ye'l términu que describe les partes de la superficie de la Tierra onde l'agua atopar n'estáu sólidu, qu'inclúi'l xelu del mar, el xelu del llagu, el xelu del ríu, los glaciares, les capes de xelu y terrén conxeláu (qu'inclúi'l permafrost). Polo tanto hai una amplia superposición cola hidrosfera.

La criosfera ye una parte integral del sistema climáticu global, con importantes venceyos y reacciones xeneraes al traviés de la so influencia nos fluxos d'enerxía de superficie y el mugor, les nubes, la precipitación, la hidroloxía, la circulación atmosférico y oceánico. Al traviés d'estos procesos de retroalimentación, la criosfera xuega un papel significativu nel clima global y na respuesta al modelu climáticu del cambéu global. Anguaño la mayor parte de la criósfera allúgase nes rexones polares del planeta, principalmente nel inlandsis de L'Antártida (aproximao'l 90 % de la criósfera superficial) siguida de Groenlandia y les otres islles del océanu Árticu, depués d'esto les otres principales zones de criósfera son los altos montes con "nieves perpetues" (por casu nos visos de los Andes y l'Himalaya, y los Campos de Xelu patagónicos argentinochilenos. A entamos del sieglu presente debíu al calentamientu global d'orixe antrópico gran parte de la criósfera, que ye una de les principales reserves d'agua duce de la Tierra, tase derritiendo, esto nótase principalmente nos montes (con retrocesu de glaciares) y nes rexones ártiques. La criosfera superficial ye un principal factor del albedu del planeta Tierra y con tal albedu facilita la baxa de la temperatura permediu del planeta.

## Ver tamién
* Casquete polar
* Glaciar de roca
* Pingu
* Palsa
* Periglaciar
* Paraglaciar

## Referencies

La Criósfera, Ventanes al Universu.
Firn

**Firn** o **nieve firn** (del dialeutu suizu-alemán: "*del añu pasáu*") ye una nieve parcialmente amacerada, un tipu de nieve que quedó d'iviernos pasaos y haise recristalizado hasta formar una sustancia más trupa que la nieve fresco. Ye xelu que s'atopa nun estáu entemediu ente nieve y xelu glacial. El firn tien l'aspeutu d'azucre húmedo, tien una durez que fai que seya bien malo de trabayar con una pala. Polo xeneral la so densidá ye cimera a 550 kg/m³ y de cutiu atopar debaxo de la nieve que s'atropa na cabeza d'un glaciar. 

Los  son estruyíos pol pesu de la masa de nieve que los cubrir. Los cristales individuales que tienen una temperatura cercano a la de fusión son semilíquidos, dexando se deslizen sobre los sos planos cristalinos y rellenen los espacios ente ellos, aumentando asina la densidá del xelu. Onde los cristales toquen los mesmos queden pegaos ente sigo, emburriando l'aire escontra la superficie o atrapándolo en burbuyes. 

Mientres los meses de branu, la metamorfosis de los cristales puede asoceder más rápido a raigañu del percolado de l'agua ente los cristales. Escontra'l final del branu la resultancia ye que se formó firn. 

L'altitú mínima a la cual atrópase firn nun glaciar llámase la *llende del firn*, *llinia del firn* o *llinia de nieve*.

## Referencies
* USGS Glossary of Selected Glacier and Related Terminology 
* Fundamentals of Physical Geography

## Referencies

## Enllaces esternos
Permafrost

El **permafrost** ye la capa de suelu permanentemente conxeláu —pero non permanentemente cubiertu de xelu o nieve— de les rexones bien fríes o periglaciares, como ye la tundra. Puede atopase n'árees circumpolares de Canadá, Alaska, Siberia, Tíbet, Noruega y en delles islles del Océanu Atlánticu sur como les Islles Xeorxa del Sur y Islles Sandwich del sur.

El permafrost puede estremase en pergelisol, la capa xelada más fonda, y mollisol, capa más superficial que suel descongelase.

Mientres cientos de miles d'años, el permafrost del Árticu  atropó grandes reserves de carbonu orgánico (envalórase que de 1,4 a 1,85 billones de tonelaes métriques).

## Etimoloxía
La etimoloxía de *permafrost* vien del inglés *perma-*, de *permanent*, ‘permanente’, y *frost*, ‘escarcha’, ‘conxeláu’.  La pallabra foi acuñada en 1943 por S. W. Muller.

Anque esta pallabra utilízase lliteralmente n'español, esisten equivalentes pa remplazarla, como **permagel**, **permahielo**, **pergelisuelo**, **pergelisol** o suelu permanentemente conxeláu o xeláu.

La etimoloxía de *pergelisol*, propuesta pol xeólogu d'Estaos Xuníos Kirk Bryan en 1946, vien de *per*, del llatín *permanens*, ‘permanente’, *xel*, del llatín *gelare*, ‘conxelar’, con una -i- d'unión, y *sol*, del llatín *solum*, ‘suelu’.

## Referencies

## Enllaces esternos
Hidrografía

La **hidrografía** ye una caña de les ciencies de la Tierra n'especial de la Xeografía Física que consiste na descripción y l'estudiu sistemáticu de los cuerpos d'agua planetarios, especialmente de los recursos hídricos continentales. Pel so campu d'estudiu, la hidrografía venceyar con otres cienciessobremanera cola xeoloxía, la hidroloxía y la climatoloxía.

Nel estudiu de les agües continentales, les carauterístiques hidrográfiques importantes de los ríos son: caudal, cuenca, aguada hidrográfica, calce o llechu, réxime fluvial, dinámica fluvial, erosión, sedimentación fluvial, tipos de valles y pendientes.

## Procesos hidrográficos

Pa formular proyeutos de desenvolvimientu socioeconómico d'una cuenca hidrográfica haber d'entamar primeramente'l so estudiu considerándola como una rexón natural. Por eso debe primero faer una asociación de los caudales porque pa poder estudiar la hidrografía precísase estudiar les aguaes y les cuenques

## Los ríos

* Usos agrícoles: regación (riego).
* Navegación fluvial: canalización, establecimientu de puertos fluviales, ente otros.
* Xeneración d'enerxía hidroeléctrica: en preses y saltos naturales o artificiales.
* Piscicultura y pesca fluviales: aprovechamientu de los recursos pesqueros.
# Creación d'estanques y llagunes pa la piscicultura.
# Repoblación con especies piscícoles, autóctones (natives) o alóctonas (procedentes d'otros llugares).
* Parques recreativos y turísticos:
# Balnearios fluviales.
# Natación.
# Deportes náuticos, etc.
* Usos en minería: la mayoría de los calces de los ríos tienen gran riqueza de minerales. Nos materiales qu'abasnen y depositen les corrientes de los ríos ye posible atopar:
# Metales como oru y plata, aisllaos (pepitas) o abondoses (xacimientos de prestar o a cencielles «placeres»).
# Materiales aplicables en construcción, tales como graves y arenes.

## Organizaciones

En munchos países esisten servicios hidrográficos nacionales. Asina mesmu esiste coordinación internacional d'información hidrográfica, efectuada pola International Hydrographic Organization, ente intergubernamental fundáu en 1921, con sede en Mónacu.

## División

Hidromorfometría: Dedicar al estudiu de les cuenques hidrográfiques, cuantimás a la so forma, dimensiones, composición, tiempu de respuestes.etc.

Hidrografía: Dedicar a la midida, escoyeta y representación de los datos relativos al fondu del océanu, les mariñes, les marees y les corrientes, de manera que puedan afigurase sobre una carta hidrográfica.

## Ver tamién

## Referencies

## Bibliografía

* Strahler, Arthur (1952) *Xeografía Física*
* ''Diccionariu Enciclopédicu Dominicanu de Mediu Ambiente''
* Organización Hidrográfica Internacional: ''Diccionariu Hidrográficu'' 2ª&nbsp;Parte. Publicación especial nᵘ&nbsp;32. Versión española de la quinta edición de la 1ª&nbsp;parte, volume&nbsp;I
Estanque

Un **estanque** ye un pequeñu cuévanu d'agua, natural o artificial, utilizáu cotidianamente p'aprovir al riego, criar peces, nadar, etcétera, o con fines puramente ornamentales.

Los estanques formen parte del dominiu públicu, si son d'agua salao y comuniquen col mar. Los estanques particulares tán sometíos a les lleis xenerales de la propiedá y de la salobridá pública, y pertenecen al dueñu del suelu que cubren. Los pexes son un accesoriu de los estanques y constitúin bienes muebles por disposición llegal.

Anguaño, una de les principales utilidaes de los estanques ye la cría y multiplicación de peces (como tencas, carpes y otros).

Dempués de cada desecación tien de llimpiase l'estanque y dragar el folla, que, espuestu al aire, constitúi un escelente abonu. Dempués de cucháu, sémense no fondero plantes pratenses de tarmu duru; éstes, una vegada segaes a fines de la primavera, van formar sobre'l suelu un verde cepillo, contra'l que se van resfregar los reproductores pa depositar los sos güevos.

Un exemplu d'estanque con utilidá paisaxística o ornamental ye'l Estanque Grande del Retiro na ciudá de Madrid (España).

## Galería

Ficheru:Madrid_Parque_Retiro.jpg|
Ficheru:Garden pond_3.jpg|
Ficheru:Eutrophic pond.JPG|


## Ver tamién

* Banzáu
* Estanque koi
* Xardín acuáticu
* Piscina natural
* Tanque de nubes

## Referencies

## Enllaces esternos

* Imáxenes artístiques d'estanques en Commons.
* 
* Imáxenes y comentarios d'un estanque de xardín a lo llargo del añu  (n'inglés).
Magnetosfera

La **magnetosfera** ye una rexón alredor d'un planeta na que'l campu magnéticu d'este esvia la mayor parte del vientu solar formando un escudu proteutor contra les partícules cargaes d'alta enerxía procedentes del Sol. La magnetosfera terrestre nun ye única nel sistema solar y tolos planetes con campu magnéticu: Mercuriu, Xúpiter, Saturnu, Uranu y Neptunu, tienen una magnetosfera propia. Ganímedes, satélite de Xúpiter, tien un campu magnéticu pero demasiao débil p'atrapar el plasma del vientu solar. Marte tien una bien débil magnetización superficial ensin magnetosfera esterior.

Les partícules del vientu solar que son deteníes formen los petrines de Van Allen. Nos polos magnéticos, les zones nes que les llinies del campu magnéticu terrestre enfusen nel so interior, parte de les partícules cargaes son conducíes sobre l'alta atmósfera produciendo les aurores boreales o australes. Tales fenómenos aurorales fueron tamién reparaos en Xúpiter y Saturno.

## Estructura
Na parte más esterna y amplia de l'atmósfera d'un planeta. La magnetosfera interacciona col vientu solar nuna rexón denomada magnetopausa que na direición al sol ye de menor tamañu, y en direición contraria ye por demás estendida. Nel casu de la Tierra atopar a unos  y nel casu de Xúpiter a más de 4 millones de quilómetros. Per delantre de la magnetopausa atópase la superficie de choque ente'l vientu solar y el campu magnéticu. Nesta rexón el plasma solar frénase rápido antes de ser esviáu pol restu de la magnetósfera. Les partícules cargaes del vientu solar son abasnaes pel campu magnéticu sobre los polos magnéticos dando llugar a la formación d'aurores polares.

## Historia

La magnetosfera terrestre foi afayada en 1958 pol satélite d'Estaos Xuníos Explorer I. Antes d'ello conocíen dellos efeutos magnéticos nel espaciu una y bones les erupciones solares producíen n'ocasiones nubes magnétiques na Tierra detectables per mediu d'ondes de radio. Sicasí, naide sabía cómo o por qué producíen estes corrientes. Tamién yera desconocíu'l vientu solar.

Antes d'esto, los científicos sabíen que fluyía la corriente llétrica nel espaciu por cuenta de les erupciones solares. Nun se sabía, sicasí, cuándo eses corrientes fluyíen nin por qué. N'agostu y setiembre de 1958, l'Exércitu de los Estaos Xuníos empecipió'l Proyeutu Argus realizar pa probar una teoría sobre la formación de les petrines de radiación que pueden tener usu tácticu na guerra.

En 1959 Thomas Gold propunxo'l nome de la magnetósfera, cuando escribió: "La rexón percima de la ionosfera, na que'l campu magnéticu de la tierra, predomina sobre les corrientes de gas y partícules rápides cargaes, sábese que s'estiende nuna distancia del orde de 10 radios terrestres, polo que podría ser llamada apropiadamente como magnetósfera" 
'''

## Ver tamién
* Magnetósfera de la Tierra
* Magnetósfera de Xúpiter
* Atmósfera

## Referencies

## Enllaces esternos
* La magnetosfera y la so esploración
Puntu de rosada

El **puntu de rosada** o **temperatura de rosada** ye la más baxa temperatura a la qu'empieza a entestase'l vapor d'agua conteníu nel aire, produciendo rosada, neblina, cualquier tipu de nube o, en casu de que la temperatura sía lo suficientemente baxa, escarcha.

Pa una masa dao d'aire, que contién una cantidá dada de vapor d'agua (mugor absoluto), dizse que la mugor relativo ye la proporción de vapor contenida en rellación a la necesaria pa llegar al puntu de saturación, espresada en porcentaxe. Cuando l'aire encher (mugor relativo igual al 100&nbsp;%) llégase al puntu de rosada. La saturación producir por un aumentu de mugor relativo cola mesma temperatura, o por un descensu de temperatura col mesmu mugor relativa.

Faciendo un exemplu aplicativo: 
:Pr=\ \sqrt[8]{\frac{H}{100}} \cdot (110 + T)\ -\ 110

* **Pr** = Puntu de rosada.
* **T** = Temperatura en graos Celsius
* **H** = Mugor relativo (espresada en tantu per cientu).

Sicasí la fórmula llargamente utilizada ye :

:Pr=\ \sqrt[8]{\frac{H}{100}} \cdot (112 + 0.9\cdot T) + (0.1 \cdot T) - 112 

* **Pr** = Puntu de rosada.
* **T** = Temperatura en graos Celsius
* **H** = Mugor relativo (espresada en tantu per cientu).

Esta última fórmula, anque ye llargamente usada, non siempres xenera la resultancia correuta.

La temperatura del puntu de rosada tamién depende de la presión de la masa d'aire, fechu que nun se tien en cuenta nes fórmules anteriores.

## Puntu de rosada nel aire compromío

Nel aire esisten múltiples gases, principalmente osíxenu, nitróxenu y vapor d'agua. Esti postreru, a diferencia de los otros dos, nun ye estable. La llei de les presiones parciales de Dalton déxanos analizar el so comportamientu: “Nun amiestu de gases, la presión total del amiestu ye la suma de les presiones parciales de los gases que lo componen.”

:P_{\text{total}} = p_1 +p_2 + \cdots + p_n

La cantidá máxima de vapor d'agua que puede contener l'aire ta determinada tamién pola temperatura. Denominar puntu de rosada a la temperatura na qu'empieza a entestase l'agua. Esta condensación de l'agua ye un problema importante nes instalaciones d'aire compromío. 

Pa evitar la condensación d'agua esisten equipos qu'ensuguen l'aire, amenorgando los niveles de vapor d'agua por que nun perxudiquen a la instalación o'l procesu. Utilízase la temperatura de puntu de rosada pa midir el grau de secañu del aire compromío. 

**Conceutos importantes:**
 
* Puntu de rosada atmosférica: la temperatura a la que'l vapor d'agua empieza a entestase na naturaleza (a la presión atmosférica).

* Puntu de rosada a presión: la temperatura a la que'l vapor d'agua empieza a entestase con una presión cimera a l'atmosférica (temperatura de condensación qu'afecta nuna instalación d'aire compromío).

## Enllaces esternos
* .
* Cálculu online de Puntu de rosada.
* Puntu de rosada nel aire compromío.

## Referencies
Fluxu magnético

El **fluxu magnético** (representáu pola lletra griega fi ***[[Φ]]***), ye una midida de la cantidá de magnetismu, y calcúlase a partir del campu magnéticu, la superficie sobre la cual actúa y l'ángulu d'incidencia formáu ente les llinies de campu magnéticu y los distintos elementos de dicha superficie. La unidá de fluxu magnético nel Sistema Internacional d'Unidaes ye'l weber y desígnase por *Wb* (motivu pol cual conócense como *weberímetros* los aparatos emplegaos pa midir el fluxu magnético). Nel sistema ceguesimal utilízase'l maxwell (1 weber =10⁸ maxwells).

Pa campos uniformes y superficies planes. si llamamos  \vec{B}\,\! al vector campu magnéticu y \vec{S}\,\! al vector área de la superficie evaluada, el fluxu Φ que pasa al traviés de dicha área ye a cencielles el productu angular del valor absolutu de dambos vectores:

:\Phi = \vec{B} \cdot \vec{S}\,\!

Si llamamos \vartheta al ángulu ente los dos vectores podemos desenvolver la espresión como:

:\Phi = \vec{B} \cdot \vec{S} = |\vec B| |\vec S | \, \cos(\vartheta) \,\!

Xeneralizando entá ye más, podemos tener en cuenta una superficie irregular travesada per un campu magnéticu heteroxéneu. D'esta manera, tenemos que considerar cada diferencial d'área:

:\Phi = \int_S \vec{B} \cdot d\vec{S} \,

## Cuantización del fluxu magnético

Como yá predixo Fritz London en 1948, ye posible reparar la cuantización del fluxu magnético en sustancies superconductoras. El *[[cuanto]] de fluxu magnético* ye una constante física:

:\Phi_0 = \frac{h}{2y} = 2.067 833 636 \cdot 10^{-15} \, Wb \,\!.

L'inversu del cuanto de fluxu magnético KJ = 1/Φ0 suelse conocer como *constante de Josephson*, por Brian David Josephson.

Emplegando'l efeutu Josephson ye posible midir con muncha precisión el cuanto de fluxu magnético, lo cual emplegóse xunto col efeutu Hall cuánticu pa midir la constante de Planck cola máxima precisión hasta la fecha. Ye bastante irónicu'l fechu de que la constante de Planck suela tar acomuñada a sistemes microscópicos, pero'l so valor calcular a partir de dos fenómenos macroscópicos como l'efeutu Josephson y l'efeutu Hall cuánticu.

## Ver tamién
* Llei de Faraday
* Magnetomotriz
* Nikola Tesla

## Referencies
Permeabilidá magnética

En física denominar **permeabilidá magnética** a la capacidá d'una sustancia o mediu p'atraer y faer pasar al traviés d'ella campos magnéticos, que ta dada pola rellación ente la inducción magnética esistente y la intensidá de campu magnéticu qu'apaez nel interior de dichu material.

La magnitú asina definida, el grau de magnetización (magnetización non permanente) d'un material en respuesta a un campu magnéticu, denominar permeabilidá absoluta y suelse representar pol símbolu *μ*:

:\mu = \frac {B} {H},

onde *B* ye la inducción magnética (tamién llamada densidá de fluxu magnético) nel material, y *H* ye intensidá de campu magnéticu.

## Permeabilidá magnética del vacíu

La permeabilidá del vacíu, conocida tamién como *constante magnética*, representar por aciu el símbolu ***μ<sub>0</sub>*** y n'unidaes SI defínese como:

:\mu_0 = 4 \pi \times 10^{-7}~ \mathrm{N A ^{-2} }. 
La permitividad llétrica (qu'apaez na llei de Coulomb) y la constante magnética del vacíu tán rellacionaes pola fórmula:
:\varepsilon_0\mu_0 = \frac{1}{{c_0}^2}.

onde c_0  representa la velocidá d'espardimientu de les ondes electromagnétiques nel vacíu, comúnmente denomada velocidá de la lluz nel espaciu vacíu.

## Permeabilidá relativa, comparanza ente materiales

Pa comparar ente sí los materiales, entiéndese la *permeabilidá magnética absoluta* ( \mu ) como'l productu ente la *permeabilidá magnética relativa* (\mu_r) y la *permeabilidá magnética de vacíu* (\mu_0):


 \mu = \mu_r \mu_0


Los materiales pueden clasificase según la so permeabilidá magnética relativa en:
* ferromagnéticos, que'l so valor de permeabilidá magnética relativa ye bien cimera a 1.
* paramagnéticos o non magnéticos, que la so permeabilidá relativa ye aproximao 1 (pórtense como'l vacíu).
* diamagnéticos, de permeabilidá magnética relativa inferior a 1.

Los materiales *ferromagnéticos* atraen el campu magnéticu escontra'l so interior. Son los materiales que "xuntar a los imanes". Esa propiedá recibe'l nome de ferromagnetismu. Exemplos d'ellos son el fierro y el níquel.

Los materiales *paramagnéticos* son la mayoría de los qu'atopamos na naturaleza. Nun presenten ferromagnetismu, y la so reaición frente a los campos magnéticos ye bien pocu apreciable.

Los materiales *diamagnéticos* repelen el campu magnéticu, faciendo qu'ésti pase pel esterior del material. Polo xeneral, esta aición diamagnética ye bien débil, y nun ye comparable al efeuto que produz el campu magnéticu sobre los materiales ferromagnéticos. Un exemplu de material diamagnético ye'l cobre.

Otru efeutu de los campos magnéticos sobre los materiales ye l'antiferromagnetismo, que resulta nuna polarización nula del material, pero produz una ordenación interna d'ésti.

## Tabla de propiedaes magnétiques de materiales

## Ver tamién
* Susceptibilidá magnética

## Referencies

## Enllaces esternos
Electrón Auger

La **emisión electrónica Auger** ye un fenómenu físicu nel cual la desapaición d'un electrón internu d'un átomu causa la emisión d'un segundu electrón. El segundu electrón emitíu ye llamáu **electrón Auger**.
## Historia

La emisión Auger foi afayada en 1920 por Lise Meitner, física de nacionalidá austriaca, que lo reportó en 1923 na revista *Zeitschrift für Physik*. Subsecuentemente Pierre Victor Auger, físicu francés, tamién afaya'l procesu que reporta na revista *Radium* en 1925. La mayor influencia de la segunda revista dio de resultes que Auger sía'l nome dau al fenómenu.

## El procesu d'emisión

Cuando un electrón ye arrincáu d'una de les capes internes d'un átomu, dexando una vacante o buecu, un electrón d'un nivel d'enerxía esternu puede cayer nesta vacante, resultando nun escesu d'enerxía. Esti escesu d'enerxía ye frecuentemente lliberada pola emisión d'un fotón (*[[fluorescencia]] de [[rayos X]]*), anque tamién puede ser tresferida a otru electrón, que ye emitíu del átomu. La enerxía del electrón Auger correspuende a la diferencia ente la enerxía de la transición electrónica primaria y la enerxía d'ionización pa la capa de la cual l'electrón Auger foi emitíu. Esos niveles electrónicos dependen del tipu d'átomu y del ambiente químico nel cual atopábase l'átomu. 

La enerxía cinética del electrón Auger espulsáu depende puramente de los trés niveles d'enerxía arreyaos nel procesu:

:Y_{cin}=(Y_2-Y_1)-Y_3-Y_{WF} \,

onde 
* Y_1 \, ye la enerxía del átomu con una vacante nun nivel internu. Este ye un estáu altamente inestable.
* Y_2 \, ye la enerxía del nivel enerxéticu ocupáu pol segundu electrón. 
* Y_3 \, ye la enerxía del electrón que va ser espulsáu nel efeutu Auger. 
* Y_{WF} \, ye la función trabayu. Ye la enerxía necesaria por que el electrón dexe la superficie del sólidu.

## Espectroscopia electrónica Auger

La *espectroscopia d'electrones Auger* ye una téunica analítica usada na ciencia de superficies y na ciencia de materiales. Basar nel procesu **emisión Auger** per mediu del bombardéu d'una muestra con rayos X o electrones enerxéticos nel rangu de 2-50 keV.

## Referencies

* 
*
Tiempu de Planck

El **tiempu de [[Planck]] ** o **cronón** (términu acuñáu en 1926 por Robert Lévi) ye una unidá de tiempu, considerada como l'intervalu temporal más pequeñu que puede ser midíu. Se denota por aciu el símbolu tP. En cosmoloxía, el tiempu de Planck representa l'intre de tiempu más pequeñu nel que les lleis de la física podríen ser utilizaes pa estudiar la naturaleza y evolución del Universu. Determinar como combinación d'otres constantes físiques na forma siguiente:
: 
 t_P =
 \sqrt{\frac{\hbar G}{c^5}}
 \; \approx \quad
 5,39106(32) \cdot 10^{-44}
 segundos 

onde:
:\hbar ye la constante de Planck amenorgada (conocida tamién como la constante de Dirac);
:*G* ye la constante de gravitación universal;
:*c* ye la velocidá de la lluz nel vacíu.

Los númberos ente paréntesis amuesen la esviación estándar.

## Carauterístiques
El tiempu de Planck representa'l tiempu que tarda un fotón viaxando a la velocidá de la lluz en travesar una distancia igual a la llargor de Planck. Dende la perspeutiva de la mecánica cuántica, consideróse tradicionalmente que'l tiempu de Planck representa la unidá mínima que podría midise en principiu; esto ye, que nun sería posible midir nin discernir nenguna diferencia ente l'Universu nun intre específicu de tiempu y en cualquier intre separáu por menos de 1 tiempu de Planck. Sicasí, les imáxenes de campu fondo tomaes pol telescopiu espacial Hubble en 2003 refundiaron duldes sobre esta teoría. La predicción yera que les imáxenes d'oxetos asitiaos a bien llargues distancies tendríen de ser borroses. Esto debería a que la estructura discontinua del espaciu-tiempu a la escala de Planck aburuyaría la trayeutoria de los fotones, de la mesma que l'atmósfera terrestre aburuya les imáxenes de los oxetos asitiaos fora d'ella. Sicasí, diches imáxenes son más nítidas de lo esperao, lo que foi interpretáu como una indicación de que'l tiempu de Planck nun ye l'intervalu más curtiu del Universu.

La edá envalorada del Universu (4,3&nbsp;×&nbsp;1017 s) ye aproximao 8,1&nbsp;×&nbsp;1060 tiempos de Planck. Nel tiempu de Planck, la lluz nel vacíu percuerre aproximao 1,62&nbsp;×10-35 m.

## Ver tamién
* Constante física
* Constante de Planck
* Dómina de Planck
* Llargor de Planck
* Max Planck
* Unidaes de Planck
* Discontinuidá Temporal de Planck

## Referencies

## Enllaces esternos
* Planck's units in hypertextbook.com  (n'inglés)
Radiación de frenáu

**Radiación de frenáu** o ***Bremsstrahlung*** (del alemán *bremsen* (frenar) y *Strahlung* (radiación)) ye una radiación electromagnético producida pola desaceleración d'una partícula cargada, como por casu un electrón, cuando la esvia otra partícula cargada, como por casu un nucleu atómicu. Esti términu tamién s'usa pa referise al procesu pol que se produz la radiación. La radiación de frenáu tien un espectro continuu. El fenómenu foi afayáu por Nikola Tesla cuando faía esperimentos con altes frecuencies ente 1888 y 1897.

A la radiación de frenáu tamién se-y conoz como radiación llibre-llibre ("free-free radiation" n'inglés) porque la produz una partícula cargada que ta llibre antes y dempués de la deflexión (aceleración) que produz la emisión. Puramente falando, entender por radiación de frenáu cualquier radiación debío a l'aceleración d'una partícula cargada, como podría ser la radiación de sincrotrón; pero suelse usar namái pa la radiación d'electrones que se frenen na materia.

## Referencies

## Enllaces esternos
Transición hiperfina

En física atómica, **una estructura hiperfina** ye una pequeña perturbación nos niveles d'enerxía (o del espectru) de los átomos o molécules por cuenta de la interacción d'un dipolo magnéticu, proveniente de la interacción del momentu magnéticu nuclear col campu magnético del electrón. 

## Teoría
Acordies con el pensamientu clásicu, l'electrón que se mueve alredor del nucleu tien un momentu de dipolo magnéticu, causáu porque ésti ta cargáu. La interacción d'esti momentu de dipolo magnéticu col momentu magnéticu del nucleu ( por cuenta del so Espín) trai a la división ente hiperfinos.

Sicasí, debíu al spin del electrón, esiste tamién división de hiperfinos pa la capa-S de los electrones, que tien un momentu angular orbital cero. Nesti casu, la interacción de dipolo magnéticu ye entá más fuerte, como la densidá de probabilidá d'electrones nun sumen nel interior del nucleu (~r=0~).

## Referencies

## Enllaces esternos
Modelu atómicu de Thomson

El **modelu atómicu de Thomson** ye una teoría sobre la estructura atómica propuesta en 1904 por Thomson, quien afayó'l electrón en 1897, pocos años antes del descubrimientu del protón y del neutrón. Nel modelu, el átomu ta compuestu por electrones de carga negativa nun átomu positivu, encuallaos nesti al igual que les pases d'un pudin. Por esta comparanza, foi que'l supuestu denominóse Modelu del pudin de pases». 
Postulaba que los electrones distribuyíense uniformemente nel interior del átomu suspendíos nuna nube de carga positiva. L'átomu considerábase como una esfera con carga positiva con electrones partíos como pequeños gránulos. La ferramienta principal cola que cuntó Thomson pal so modelu atómicu foi la electricidá.

## Ésitos del modelu

El nuevu modelu atómicu usó l'amplia evidencia llograda gracies al estudiu de los rayos catódicos a lo llargo de la segunda metá del sieglu XIX. Magar el modelu atómicu de Dalton daba debida cuenta de la formación de los procesos químicos, postulando átomos indivisibles, la evidencia adicional suministrada polos rayos catódicos suxería qu'esos átomos conteníen partícules llétriques de carga negativa. El modelu de Dalton inoraba la estructura interna, pero'l modelu de Thomson amestaba les virtúes del modelu de Dalton y simultáneamente podía esplicar los fechos de los rayos catódicos.

## Insuficiencias del modelu

Magar el modelu de Thomson esplicaba afechiscamente munchos de los fechos reparaos de la química y los rayos catódicos, faía predicciones incorreutes sobre la distribución de la carga positiva dientro de los átomos. Les predicciones del modelu de Thomson resultaben incompatibles coles resultancies del esperimentu de Rutherford, que suxería que la carga positiva taba concentrada nuna pequeña rexón nel centru del átomu, que ye lo que más tarde se conoció como nucleu atómicu. El modelu atómicu de Rutherford, dexó esplicar esto últimu, revelando la esistencia d'un nucleu atómicu cargáu positivamente y d'elevada densidá.

Otru fechu que'l modelu de Thomson dexara por esplicar yera la regularidá de la tabla periódica de Mendeleiev. Los modelos de Bohr, Sommerfeld y Schrödinger finalmente esplicaríen les regularidaes periódiques nes propiedaes de los elementos químicos de la tabla, como resultáu d'una disposición más estructurada de los electrones nel átomu, que nin el modelu de Thomson nin el modelu de Rutherford habíen consideráu.

## Ver tamién

* Teoría atómica
* Modelu atómicu de Rutherford
* Modelu atómicu de Bohr

* Modelu atómicu de Sommerfeld
* Modelu atómicu de Schrödinger
* Modelu atómicu de Dalton

## Referencies
Química cuántica relativista

La **química cuántica relativista** invoca a los argumentos de la química cuántica y la mecánica relativista pa esplicar les propiedaes y estructures elementales, especialmente pa los elementos más pesaos de la tabla periódica de los elementos. Un exemplu notable de tal esplicación sería'l fechu de que'l color del oru (nel sentíu en que nun ye platiáu como la mayoría de los demás metales) esplícase al traviés d'estos efeutos relativísticos.

El términu «efeutos relativistes» foi desenvueltu na lluz de la hestoria de la mecánica cuántica. De primeres, la mecánica cuántica desenvolver ensin considerar la teoría de la relatividá. Por convención, «efeutos relativistes» yeren aquelles discrepancies ente los valores calculaos por modelos que consideraben la relatividá y aquellos que non. Los efeutos relativistes son importantes pa los elementos pesaos con númberos atómicos altos. Na disposición más común de la tabla periódica, estos elementos allugar na parte inferior. Pueden citase como exemplos los lantánidos y los actínidos.

## Ver tamién

## Referencies
Efeutu Kerr

El **efeutu Kerr** ye una birrefringencia creada nun material por un campu llétricu esterior. Foi afayáu en 1875 pol físicu escocés John Kerr, y caracterízase pola esistencia de dos índice de refraición distintes: un fexe lluminosu estremar en dos faes cuando enfusa nesti material. Los fenómenos físicos responsables d'esti efeutu na materia pueden ser, dependiendo del material, la electroestricción, efeutu fotorrefractivo y l'orientación molecular, ente otros.

La birrefringencia creada, a diferencia de la del efeutu Pockels, varia según el cuadráu del campu llétricu aplicáu. Los materiales presenten polo xeneral un efeutu Kerr bien débil, sicasí, dellos líquidos presenten un efeutu Kerr medible.

Un campu llétricu aplicáu a un material xenera una birrefringencia nesti material: la lluz tien un índiz de refraición distinta según la so polarización seya ortogonal o paralela al campu. La diferencia ente estos dos índices val:

onde:
* *&lambda;* ye la llonxitú d'onda de la lluz, 
* *K* ye la *constante de Kerr* y 
* *Y* ye l'amplitú del campu llétricu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Física óptica

La variable ya inestable **física óptica**, o **ciencia óptica**, ye un subcampo de la física atómica, molecular y óptica. Ye l'estudiu de la xeneración de la radiación electromagnético, les propiedaes d'esa radiación, y la interacción d'esa radiación cola materia, especialmente la so manipulación y control. Estremar de la óptica xeneral y de la inxeniería óptica en que ta enfocada nel descubrimientu y aplicación de nuevos fenómenos. Nun hai una diferencia relevante, sicasí, ente la física óptica, y la óptica aplicada, yá que los dispositivos de la inxeniería óptica y los usos de la óptica aplicada son necesarios pa realizar investigación básica na física óptica, y esa investigación conduz al desenvolvimientu de nuevos dispositivos y aplicaciones. De cutiu les mesmes persones intervienen nel desenvolvimientu de la investigación básica y de la teunoloxía aplicada**.**

Los investigadores que suponen, basaos na física óptica utilicen y desenvuelven fontes de lluz que tomen tol espectru electromagnéticu dende les microondes hasta los rayos X. El campu inclúi la xeneración y detección de la lluz, procesos lliniales y non lliniales, y la espectroscopia. Los láser y el la espectroscopia láser tresformaron la ciencia óptica. Un importante campu d'estudiu de la física óptica ye la óptica cuántica y la lluz coherente, y la óptica de los femtosegundos.

La física óptica, tamién s'ocupa de brindar sofitu n'árees tales como la respuesta non llinial d'átomos aisllaos a campos electromagnéticos curtios intensos, la interacción átomo-cavidad en campos intensos, y les propiedaes cuántiques del campu electromagnético. Otres árees d'investigación importantes inclúin el desenvolvimientu de les nueves téuniques óptiques pa midíes en nanoteunoloxía óptica, óptica difractiva, interferometría de baxa coherencia, tomografía per coherencia óptica y la microscopía de campu cercano.
La investigación na física óptica pon énfasis na ciencia y teunoloxía óptica d'alta velocidá. Les aplicaciones de la física óptica crean meyores nel ámbitu de les telecomunicaciones, medicina, la fabricación d'alimentos, ya inclusive entretenimientu.

## Ver tamién
* Fotónica
* Interferometría
* Óptica cuántica

## Referencies

* 
* Avantu.com
Fotónica

La **fotónica** ye la ciencia de la xeneración, control y detección de fotonessobremanera nel espectru visible y infrarroxu cercanu, pero que tamién s'estiende a otres porciones del espectru qu'inclúin al ultravioleta (llonxitúes d'onda de 0,2 - 0,35 µm), infrarroxu d'onda llarga (8 - 12 µm) ya infrarroxu llonxanu (75 - 150 µm), onde anguaño se tán desenvolviendo de manera activa los láser de cascada cuántica. La fotónica surde como resultáu de los primeros semiconductores emisores de lluz inventaos a principios de 1960 en General Electric, MIT Lincoln Laboratory, IBM, y RCA y fechos facederos na práutica por Zhores Alferov y Dmitri Z. Garbuzov y collaboradores que trabayaben nel Ioffe Physico-Technical Institute y cuasi simultáneamente por Izuo Hayashi y Mort Panish que trabayaben nos Bell Telephone Laboratories. 

De la mesma manera que les aplicaciones de la electrónica ampliáronse de manera contundente desque'l primera transistor fuera inventáu en 1948, les nueves aplicaciones particulares de la fotónica siguen apaeciendo. Aquelles de les cualos considérense aplicaciones consolidaes y económicamente importantes de los dispositivos fotónicos de semiconductores inclúin: almacenamientu ópticu de datos, telecomunicaciones por fibra óptica, impresión láser (basada na xerografía), visualizadores y bombéu ópticu en láseres d'alta potencia. Les aplicaciones potenciales de la fotónica son virtualmente ilimitaes ya inclúin: síntesis química, diagnósticu médicu, comunicación de datos *on-chip*, defensa con armes láser y llogru d'enerxía por aciu fusión, ente otres aplicaciones interesantes.

## Referencies

### Publicaciones periódiques (n'inglés)
*Photonics Spectra
*Laser Focus World
*Optics & Photonics Focus
*Nature Photonics
*Photonics news
*Industrial Laser Solutions

### Enllaces esternos
*SECPhO - Cluster de fotónica qu'arrexunta les empreses y grupos d'investigación más importantes n'España 
* fondu_24.html Entrevista al Dr. David Comedi investigador del CONICET en fotónica
*What is Photonics? (n'inglés) ()
*BBC News: Sea mouse promises bright future (n'inglés)
*
Óptica física

La **óptica física** ye la caña de la física que toma la lluz como una onda y esplica dellos fenómenos que nun se podríen esplicar tomando la lluz como un rayu. Estos fenómenos son:

* Difracción: Ye la capacidá de les ondes pa camudar la direición alredor de torgues na so trayeutoria, esto debe a la propiedá que tienen les ondes de xenerar nuevos frentes d'onda. 

* Polarización: Ye la propiedá pola cual unu o más de los múltiples planos en que cimblen les ondes de lluz penerar torgando'l so pasu. Esto produz efeutos como eliminación de rellumos.

## Ver tamién

* Interferencia electromagnética
* Fotón
* Dualidá onda-partícula
* Difracción
Sistema cristalín

Un sólidu cristalino construyir a partir de la repetición nel espaciu d'una estructura elemental paralelepipédica denomada celda unitaria. En función de los parámetros de rede, esto ye, de los llargores de los llaos o exes del paralelepípedu elemental y de los ángulos que formen, estrémense siete **sistemes cristalinos**:

En función de les posibles llocalizaciones de los átomos na celda unitaria establécense 14 estructures cristalines básiques, les denominaes redes de Bravais.

## Elementos de simetría
El tipu de sistema normal cristalín depende de la disposición simétrico y repetitivo de les cares que formen el cristal. Dicha disposición ye consecuencia del ordenamientu internu de los sos átomos y, poro, carauterísticu de cada mineral. Les cares van disponer según los elemento de simetría que tenga esi sistema, siendo unu d'ellos carauterísticu de cada unu de los siete sistemes:

## Tipos

Ficheru:Cubic-body-centered.svg|80px|Cúbicu Ficheru:Tetragonal.svg|Tetragonal

Ficheru:Hexagonal latticeFRONT.svg|Hexagonal
Ficheru:Triclinic.svg|Triclínico
Física atómica

La **física atómica** ye un campu de la física qu'estudia les propiedaes y el comportamientu de los átomos (electrones y nucleos atómicos). L'estudiu de la física atómica inclúi a los iones según a los átomos neutros y a cualesquier otra partícula que seya considerada parte de los átomos.

La física atómica y la física nuclear traten cuestiones distintes, la primera trata con toles partes del átomu, ente que la segunda facer solo col nucleu del átomu, siendo esti postreru especial pola so complexidá. Podría dicise que la física atómica trata coles fuercies electromagnétiques del átomu y convierte al nucleu nuna partícula puntual, con determinaes propiedaes intrínseques de masa, carga y espín. 

## Ver tamién
* Cronoloxía de la física atómico y subatómico
* Modelu de capes electrónicu
* Física molecular

## Bibliografía
* 
* 

## Referencies

## Enllaces esternos

* Atomic Physics on the Internet 
* Estructura del átomu Teoría VS
* Atomic Physics Links
* JILA (Atomic Physics)
* Física atómica y molecular na Universidá d'Antioquia
Ebullición

La **ebullición** ye un procesu físicu nel qu'un líquidu pasa a estáu gaseoso. Realízase cuando la temperatura de la *totalidá* del líquidu iguala al puntu de bullidura del líquidu a esa presión. Si sigue caleciéndose el líquidu, ésti absuerbe'l calor, pero ensin aumentar la temperatura el calor emplegar na conversión de la materia n'estáu líquidu al estáu gaseosu, hasta que la totalidá de la masa pasa al estáu gaseosu. El calor puestu en xuegu mientres el calentamientu de la masa del líquidu denominar calor sensible, y al que se manifiesta mientres el cambéu d'estáu llamar calor latente de ebullición o vaporización.

La ebullición implica una transición d'estáu líquidu-gas na que, a nivel submicroscópico, les partícules adquieren una mayor llibertá de movimientu en función d'una medría de la enerxía cinética.

Magar esti procesu ye bien distintu al evaporamientu, que ye paulatín y pal que namái delles molécules del líquidu tienen enerxía abonda pa pasar a estáu gaseosu, forma parte d'un mesmu fenómenu llamáu vaporización. 

La temperatura de ebullición depende de la presión a la que ta sometida'l líquidu. Nuna olla a presión, l'agua, por casu, llega a una temperatura de 105 o 110&nbsp;°C antes de ferver, por cuenta de la mayor presión alcanzada polos gases nel so interior. Gracies a esta mayor temperatura de l'agua nel interior de la olla, la cocción de la comida dase más rápido. Otra manera, cuando se fierve nuna olla abierta, mengua la temperatura de ebullición de l'agua cuando aumenta l'altitú del llugar nel que realizamos la cocción.

La adición d'aditivos a l'agua, como'l sal común, de normal aumenta'l so puntu de bullidura, fenómenu conocíu como aumentu ebulloscópico

El procesu de ebullición de l'agua, especialmente a alta presión, utilizar dende l'antigüedá como mediu para esterilizar l'agua, por cuenta de que dalgunos microorganismos muerren a esta temperatura.

## Ver tamién
* Estáu d'agregamientu de la materia
* Evaporamientu
* Condensación (cambéu d'estáu)
* Puntu de bullidura

## Referencies

## Enllaces esternos
Solidificación

La **solidificación** ye un procesu físicu que consiste nel cambéu d'estáu de la materia de líquidu a sólidu producíu por un amenorgamientu na temperatura o por una compresión d'esti material. Ye'l procesu inversu a la fusión, y asocede a la mesma temperatura. Exemplu d'esto ye cuando asitiamos nel conxelador agua, como la temperatura ye bien baxa esto fai que se faiga xelu, o en poques pallabres, aumenta'l volume al solidificarse, anque nun asocede en tolos casos.
Tamién se llama solidificación al procesu d'endurecimientu de materiales como'l cementu o'l magre, nesos casos al deshidratarse a temperatura constante.

## Ver tamién
*Puntu de fusión
*Cambéu d'estáu
*Sólidu
*Cambéu d'estáu

## Referencies

## Enllaces esternos
Superfluidez

El **superfluido** ye un estáu de la materia carauterizáu pola ausencia total de mafa (lo cual estremar d'una sustancia *bien fluyida*, que tendría una mafa próxima a cero, pero non esautamente igual a cero), de manera que, nun circuitu zarráu, fluyiría interminablemente ensin resfregón. Foi afayada en 1937 por Piotr Kapitsa, John F. Allen y Don Misener, y el so estudiu ye llamáu hidrodinámica cuántica. 

Ye un fenómenu físicu que tien llugar a bien baxes temperatures, cerca del cero absolutu, llende nel que cesa toa actividá. Un inconveniente ye que casi tolos elementos conxelar a eses temperatures. Pero hai una esceición: el heliu. Esisten dos isótopos estables del heliu, el heliu-4 (que ye bien común) y el heliu-3 (que ye raru) y produzse na desintegración beta del tritiu en reactores nucleares. Tamién s'atopa na superficie de la Lluna, abasnáu hasta ellí pol vientu solar.

Los dos isótopos portar de maneres bien distintes, lo cual sirve pa esaminar los efeutos de los dos estadístiques cuántiques, la estadística de Fermi-Dirac, a la qu'obedecen les partícules d'espín semi-enteru, y la estadística de Bose-Einstein, siguida poles partícules de espín enteru.

## Ver tamién
* Vacíu superfluido
La so temperatura ye de -273 graos celcius.

## Referencies

## Enllaces esternos
Dieléctricu

La **dieléctricu** ye un material con una baxa conductividá llétrica (σ \epsilon_{0}\,
ye la permitividad llétrica del vacíu.

## Ver tamién
* Conductor llétricu
* Resistencia llétrica
* Permitividad

## Referencies