Conseyu d'Europa

El **Conseyu d'Europa** (abr: CdE; en francés: **Conseil de l'Europe** y n'inglés: **Council of Europe**) ye una organización internacional d'ámbitu rexonal destinada a promover, per aciu la cooperación de los estaos d'Europa, la configuración d'un espaciu políticu y xurídicu común nel continente, sofitáu sobre los valores de la democracia, los derechos humanos y l'Imperiu de la llei. 

Constituyíu pol Tratáu de Londres el 5 de mayu de 1949, el Conseyu d'Europa ye la más antigua de les organizaciones qu'escuerren los ideales de la integración europea, y ye coles mesmes la única qu'integra nel so senu a tolos Estaos europeos, sacantes Bielorrusia, Kazakstán y la Ciudá del Vaticanu, escluyíos por ser los sos rexímenes políticos incompatibles colos principios que sofiten la pertenencia al Conseyu. Asina, el Conseyu d'Europa consta de 47 países miembros, tolos de la Europa entendida na so más amplia concepción xeográfica. Nengún de los estaos europeos parcialmente reconocíos nel marcu de les Naciones Xuníes (Kosovu, la República Turca del Norte de Xipre, Osetia del Sur, Abkhasia, Transnistria y Nagorno-Karabakh) ye miembru anguaño del Conseyu d'Europa. Tienen l'estatus d'observadores la Santa Sede y cinco estaos non europeos: los Estaos Xuníos, Canadá, Xapón, Israel y Méxicu. La so pluralidá, sicasí, nun foi óbiz pa la emerxencia cada vez más bultable de la Xunión Europea como foru políticu y xurídicu más relevante del procesu d'integración europea.

El réxime xurídicu del CdE ríxise de conformidá col so Estatutu, aprobáu pol Tratáu fundacional de Londres, de 1949. Col fin d'algamar los sos oxetivos y esplegar afechiscamente les sos atribuciones, el CdE consta de dellos órganos internos, ente los qu'una Asamblea parllamentaria, un Comité de Ministros y una Secretaría Xeneral, que les sos funciones exércense de manera coordinada integraes nel senu d'una mecánica institucional propia, al traviés de la que confórmase, articúlase y aplícase la voluntá de la organización. Arriendes, el CdE viénose dotando de dellos preseos institucionales autónomos, que vinieron asumiendo l'exerciciu de les nueves funciones y facultaes con que se dotó al CdE; el más relevante d'estos organismos internacionales venceyaos a la organización, pola trescendencia política y xurídica del so llabor, ye ensin dulda el Tribunal Européu de Derechos Humanos.

El Conseyu d'Europa tien la so sede na ciudá francesa d'Estrasburgu. Coesisten na organización dos idiomes oficiales: l'inglés y el francés, ensin perxuiciu del usu corriente d'otres trés llingües complementaries: l'alemán, l'italianu y el rusu. España y Grecia, pela so parte, sufraguen l'usu de les sos respeutives llingües, que queden asina oldeaes de fechu a les trés llingües complementaries.

## Historia

### El Congresu de L'Haya

Al rematar la Segunda Guerra Mundial na qu'Europa quedó fondamente afarada, surdió la idea de qu'una traxedia asemeyada nun tenía de volver repitise. Esta espresóla Winston Churchill nun memorable discursu'l 19 de setiembre de 1946 fechu en Zúrich (Suiza) con estes pallabres: 

Mentanto los Estaos Xuníos d'América afitaron en 1947 el Plan Marshall coles mires de recuperar la economía europea y caltener la so influencia.

Naquel momentu surdieron numberosos movimientos de delles ideoloxíes que tendieron a la xunidá europea. Estes organizaciones xuniéronse pa constituyir el Comité Internacional de coordinación de movimientos pa la unidá europea qu'entamaron el Congresu de L'Haya, el 7 de mayu de 1948, el darréu denomináu Congresu d'Europa. Axuntáronse más de mil delegaos d'una ventena de países, arriendes de numberosos observadores. Adoutáronse una serie de resoluciones pa «la creación d'una xunión económica y política col fin de garantizar la seguranza, la independencia económica y el progresu social, la convocatoria d'una asemblea consultiva escoyida polos parllamentu, la ellaboración d'una carta europea de derechos humanos y de un tribunal p'aplicar les sos decisiones...»
Sicasí dende l'entamu tamién surdieron los primeros conflictos ente los partidarios d'una federación europea, como Francia, Bélxica ya Italia, y los defensores d'una cooperación intergubernamental tradicional, como Reinu Xuníu, Irlanda y los Países Escandinavos.

La tensión creciente ente Este y Oeste, dixebraos pol denomináu Telón d'Aceru, y marcada pol golpe de Praga y el bloquéu de Berlín bastió l'asociación real ente los Estaos occidentales. Dos meses dempués de la celebración del *Congresu d'Europa*, Georges Bidault, ministru d'Asuntos Esteriores de Francia, convida a los sos socios, nel Tratáu de Bruxeles qu'establez la Unión Occidental (Reinu Xuníu, Benelux) y a toos aquéllos que lo deseyen, a siguir les propuestes de L'Haya. Robert Schuman, que-y asocede díes más tarde, caltién esta invitación.

Francia, col sofitu de Bélxica representada pol so primer ministru Paul Henri Spaak, desea la creación d'una asamblea europea dotada d'una competencia ampliada, compuesta por parllamentarios de los distintos Estaos y que les sos decisiones adoptar por mayoría de votos. Daqué que foi refugáu pol Reinu Xuníu que consideraba qu'esta asamblea namái tenía de tener una función consultiva. Sicasí les negociaciones siguieron, y finalmente, el 27 y 28 de xineru de 1949, los cinco ministros d'Asuntos Esteriores de los países del Tratáu de Bruxeles, axuntaos en Londres, algamaron un compromisu: «un Conseyu d'Europa compuestu d'un comité ministerial que s'axuntaría en priváu y un cuerpu consultivu que les sos xuntes seríen públiques». Nel alcuerdu l'asamblea constituyir con naturaleza consultiva y atribuyóse el poder de decisión a un Comité de Ministros. Los miembros de l'asamblea teníen de ser independientes de los sos gobiernos y tendríen de tener completa llibertá de votu (propuestu polos federalistes). Esta decisión foi revisada a propuesta del Reinu Xuníu, yá que solicitó que fueren los sos gobiernos quien-yos designaren. Por eso a partir de 1951, los parllamentos van ser los encargaos de designar a estos representantes.

El tratáu que constitúi'l *[[Estatutu del Conseyu d'Europa]]* foi robláu'l 5 de mayu de 1949, nel Palaciu de Saint James, en Londres, robláu por diez estaos: Bélxica, Francia, Luxemburgu, Países Baxos y Reinu Xuníu, a los que se xunen Irlanda, Italia, Dinamarca, Noruega y Suecia. El so oxetivu fundamental espresar nel capítulu I:

Los oxetivos consiguir por aciu alcuerdos no económicu, social, cultural, científicu, xurídicu y alministrativu y la mayor efectividá de los derechos humanos y les llibertaes fundamentales:
 

### Primeros pasos

A partir d'entós les sos primeres sesiones celebrar n'Estrasburgu, que se convierte na so sede permanente. Redáctase'l primera gran conveniu: el Conveniu Européu de Derechos Humanos, robláu en Roma el 4 de payares de 1950 y a valir dende'l 3 de setiembre de 1953.

Llueu se vio la necesidá de crear instituciones independientes, dotaes de poderes propios, pa faer frente a les cuestiones urxentes que surdíen nel planu político y económico. Poco dempués de l'adhesión de la República Federal d'Alemaña, Robert Schuman propunxo a tolos países del Conseyu d'Europa la creación d'una Comunidá Europea del Carbón y del Aceru que, integrada polos Estaos más partidarios de la integración, poner en marcha al marxe del Conseyu d'Europa. La CECA sería'l primer xerme de l'actual Xunión Europea.

Ente 1949 y 1970, ocho nuevos países, Grecia, Islandia, Turquía, Alemaña, Austria, Xipre, Suiza y Malta (por esti orde), xuntar al Conseyu d'Europa. 
Les instituciones principales y la so estructura desenvolver nestos años. Los ministros europeos responsables de los asuntos sociales axuntar en 1959 en Roma, siendo ésta la primer conferencia ministerial especializada y conduciendo darréu a la firma de la Carta Social Europea el 18 d'ochobre de 1961. Per otru llau, en 1960 tien llugar la primer audiencia pública del Tribunal Européu de Derechos Humanos. 

En 1961, fórmase'l Conseyu de Cooperación Cultural nel que participen dende los sos entamos países non miembros del Conseyu d'Europa, como Finlandia, que se xuntaría al Conseyu d'Europa 28 años dempués. En 1964 créase la Farmacopea Europea; y en 1967, el Centru Européu de la Mocedá.

### Allugamientu democráticu

En 1967 producir en Grecia'l golpe d'Estáu de los coroneles que derrocó al gobiernu electu ya instauró un réxime autoritariu, daqué que infringió abiertamente los principios democráticos defendíos pola organización. El 12 d'avientu de 1969 el réxime de los coroneles retirar del Conseyu d'Europa, antemanándose per unes hores a la so espulsión. Grecia nun volvió entrar hasta cinco años más tarde, el 28 de payares de 1974, dempués de la cayida de la dictadura y la restauración de la democracia. 

Nel branu de 1974 producióse la partición de Xipre tres la intervención militar turca. Realizáronse discretos esfuercios per parte del Conseyu d'Europa, xunto colos del Secretariu Xeneral de les Naciones Xuníes, ensin llograr nengún ésitu. 

Otra crisis producir tres el golpe d'Estáu en Turquía de 1980, y unos meses dempués l'Asamblea Parllamentaria espulsó a la delegación parllamentaria turca. La delegación turca nun recuperó los sos escaños hasta 1984, tres la celebración d'eleiciones llibres.

La reintegración de Grecia marcó la desapaición de los últimos rexímenes autoritarios d'Europa occidental. Portugal ingresara na organización en 1976, dos años dempués de la "Revolución de los claveles", poniendo fin a 48 años de dictadura salazarista; ente que la vecina España consiguió ingresar nel Conseyu d'Europa'l 24 de payares de 1977 dos años dempués de la muerte del dictador Francisco Franco, siendo embaxador observador ante les instituciones europees José Luis Messía, magar nun cuntar el país con una constitución a valir.

Completóse l'adhesión de los países occidentales en 1989 cola de Finlandia. Primeramente fuera la de Liechtenstein en 1978 y San Marín en 1988. A partir d'entós estableciéronse les bases pal acercamientu a los países d'Europa Central y Oriental.

A partir de 1985 empecipiáronse movimientos pa introducir la democracia n'Europa Central y Oriental. En xineru de 1985, Hans-Dietrich Genscher, Presidente del Comité de Ministros, convidó a los sos colegues a participar nuna sesión estraordinaria, dafechu dedicada al exame de les rellaciones este-oeste. La evolución política en dellos países de la órbita soviética y en la mesma XRSS al llegar Mikhaíl Gorbachov al poder, condució a una resolución n'abril de 1985 afigurada na idea d'una identidá cultural común europea. El Conseyu d'Europa por aciu la Conferencia sobre la Seguridá y la Cooperación n'Europa espresó la ventaya de consolidar la cooperación cultural como mediu pa promover una comprensión duradera ente los pueblos y los Estaos. 

Los cambeos fueron significativos cuando Mikhaíl Gorbachov allegó al Conseyu d'Europa'l 6 de xunetu de 1989 pa llanzar una nueva propuesta de desarme (amenorgamientu unillateral de misiles nucleares de curtiu algame), promover la idea d'una casa común europea (refugu al usu de la fuercia, arrenunciu a la doctrina Brézhnev, caltenimientu del socialismu...) y aldericar los derechos humanos.

En mayu de 1989, l'Asamblea Parllamentaria estableció, de forma selectiva pa dalgún d'estos estaos, l'estatutu d'invitáu especial pa les asamblees nacionales de los países que deseyaben aplicar l'Acta Final de Helsinki y los Pactos de Naciones Xuníes sobre los derechos humanos. Los primeros en llogralo fueron les asamblees de Hungría, Polonia, XRSS y Yugoslavia.

Cuatro meses dempués del discursu de Mikhaíl Gorbachov, el 9 de payares de 1989, producióse la cayida del muriu de Berlín. El Secretariu Xeneral del Conseyu constató'l 23 de payares que'l Conseyu d'Europa ye la única organización capaz de tomar a tolos países d'Europa una vegada qu'adoptaren les regles de la democracia. 

Finalmente con Hungría el 6 de payares de 1990 empecípiase l'adhesión de los estaos del Este, rematando cola de Rusia el 28 de febreru de 1996.

### Nuevos retos

Ente les midíes pa estes integraciones François Mitterrand plantegó en 1992 xuntes de los Xefes d'Estáu y de Gobiernu. Celébrase'l primer cume en Viena n'ochobre de 1993 na que s'identifiquen tres prioridad: 
* Reformar del funcionamientu del Conveniu européu de Derechos Humanos p'ameyorar la so rapidez y eficacia.
* La proteición de les minoríes nacionales.
* La llucha contra la intolerancia.

Cola incorporación de la Federación Rusa integren esti proyeutu más de 800 millones de ciudadanos, lo que lleva a que seya más complexu ya inestable, con apaición de nueves prioridaes como los problemes de la emigración, la corrupción, el llogru de la nacionalidá, la esclusión social, les minoríes...

El mecanismu dual de proteición de los derechos humanos sustitúyese'l 1 de payares de 1998 por un Tribunal únicu, que va operar nel Palaciu de Derechos Humanos concebíu pol arquiteutu británicu Richard Rogers ya inauguráu en xunu de 1995.

## Marcu institucional

* Secretaría Xeneral. El so secretariu ye escoyíu cada cinco años pola Asamblea Parllamentaria. En 2014 el noruegu Thorbjørn Jagland foi reelixíu pa un segundu mandatu, n'ocupando'l puestu ente 2009 y 2014.
* Comité de Ministros. Integra a los 47 estaos miembros representaos polos sos propios ministros d'asuntos esteriores o polos sos embaxadores acreditaos. La presidencia d'esti comité alterna cada seis meses y síguese l'orde alfabéticu n'inglés del estáu.
* Asamblea Parllamentaria. Ta compuesta de 324 miembros titulares y otros 324 suplentes escoyíos polos parllamentu de los estaos miembros. El númberu de representantes depende de la demografía (ente 2 y 18). Axúntense cada añu (Sesión ordinaria) nun entepasando un mes de duración. El presidente d'esta asamblea ye Pedro Agramunt Font de Mora.
* Congresu de los Poderes Local y Rexonal. Creáu en 1994. Representa a les coleutividaes local y rexonal nel senu del Conseyu d'Europa. Ta estremáu en dos cámares: una pa los poderes locales y otra pa les rexones. Tienen 324 miembros titulares y otros tantos suplentes que representen a les más de 200 000 coleutividaes rexonales y locales de los estaos miembros. Axúntense una vegada al añu n'Estrasburgu. Les dos cámares escueyen un presidente, que dende'l 2014 ye Jean-Claud Freçon.
* Tribunal Européu de Derechos Humanos. Creáu pola Convención Europea de los Derechos Humanos de 1950 (Conveniu de Roma). Compuestu por un númberu de Xueces igual al de les Altes Partes contratantes (anguaño 47), mientres un periodu de 9 años non reelegibles. El Tribunal en plenu escueye un presidente por un periodu de trés años reelegibles. Dende 2012 ocupa'l cargu l'italianu Guido Raimondi. 
* Comisariu de Derechos Humanos. Ye escoyíu pola Asamblea Parllamentaria pa un mandatu non anovable de 6 años. Encargar de promover la educación y sensibilización al respective de los derechos humanos. Puede unviar encamientos a los estaos miembros ya informa al Comité de Ministros y a l'Asamblea Parllamentaria. Ostenta esti cargu dende xineru de 2012 el letón Nils Muižnieks.

## Miembros

Los **Estaos miembros**, por orde d'ingresu, son:

Los **Estaos candidatos a l'adhesión**, por orde alfabéticu, son:
*  República de Bielorrusia
*  República de Kazakstán

## Trataos roblaos

A lo llargo de la so andadura, el Conseyu d'Europa hai promovíu la ratificación ente los sos miembros de más de 210 trataos internacionales relativos a materies bien diverses (derechos humanos, llucha contra'l crime, collaboración fiscal...). En la so páxina web n'inglés , , n'alemán  y n'italianu  hai un llistáu con accesu a tolos trataos roblaos.

Detalles de dalgún de los trataos:
* Estatutu del Conseyu d'Europa, 1949.
* Convención Europea de Derechos Humanos, 1950
* Carta Europea de les Llingües Minoritaries o Rexonales, 5 de payares de 1992.

## Ver tamién

* Bancu de Desarrollu del Conseyu d'Europa
* Convención Europea de Derechos Humanos
* Historia d'Europa
* Historia de la Xunión Europea
* Protocolu nº 13 a la Convención Europea de Derechos Humanos
* Organización pa la Seguridá y la Cooperación n'Europa (OSCE)

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina web del Conseyu d'Europa