open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ministeriu de Facienda y Alministraciones Públiques

El **Ministeriu de Facienda y Alministraciones Públiques** d'España foi departamentu ministerial con competencies en facienda y alministraciones públiques. Esistió con esta denominación dende 2011 hasta 2016, nel primer Gobiernu de Rajoy (llexislatura). El so titular foi Cristóbal Montoro.

## Funciones
El Ministeriu de Facienda y Alministraciones Públiques foi'l departamentu de l'Alministración Xeneral del Estáu encargáu de la propuesta y execución de la política del Gobiernu en materia de facienda pública, de Presupuestos Xenerales del Estáu presupuestos y de gastos y d'empreses públiques.

Igualmente ye competencia d'esti Ministeriu l'aplicación y xestión de los sistemes de financiamientu autonómicu y llocal y la propuesta y execución de la política del Gobiernu en materia de rellaciones y cooperación coles comunidaes autónomes y les entidaes qu'integren l'Alministración Llocal. Coles mesmes, correspuénde-y el sofitu a la xestión de les Delegaciones y Subdelegaciones del Gobiernu.

Amás ye l'encargáu de la propuesta y execución de la política del Gobiernu en materia de función pública, emplegu públicu y formación d'emplegaos públicos y de reforma y organización de l'Alministración Xeneral del Estáu, procedimientos ya inspeición de servicios, impulsu de l'Alministración electrónica, evaluación de polítiques públiques y el desenvolvimientu y siguimientu de programes pa la meyora de la xestión pública y la calidá de los servicios.

El Ministeriu de Facienda y Alministraciones Públiques exerz les atribuciones que llegalmente correspuénden-y al traviés de los siguientes órganos cimeros y directivos:
* La Secretaría d'Estáu de Facienda.
* La Secretaría d'Estáu de Presupuestos y Gastos.
**La Intervención Xeneral de l'Alministración del Estáu (España) con rangu de subsecretaría.
* La Secretaría d'Estáu d'Alministraciones Públiques
** La Direición Xeneral de Modernización Alministrativa, Procedimientos ya Impulsu de l'Alministración Electrónica (DGMAPIAE).
* La Subsecretaría de Facienda y Alministraciones Públiques.
** Parque Móvil del Estáu
** Fábrica Nacional de Moneda y Timbre - Real Casa de la Moneda
** Secretaría Xeneral Téunica
** Direición Xeneral del Patrimoniu del Estáu

Se adscribe al Ministeriu de Facienda y Alministraciones Públiques, al traviés del Ministru, la Sociedá Estatal de Participaciones Industriales (SEPI). El so Presidente va ser nomáu pol Conseyu de Ministros a propuesta del Ministru de Facienda y Alministraciones Públiques.

Como órganu d'asistencia inmediata al Ministru de Facienda y Alministraciones Públiques, esiste un Gabinete, que'l so Direutor ostenta'l rangu de Direutor Xeneral.

## Historia

## Ver tamién
* Alministración electrónica
* Esquema Nacional de Interoperabilidad
* IPv6
* Modernización alministrativa
* Red Sara

## Referencies
*El conteníu d'esti artículu incorpora material publicáu nel Boletín Oficial del Estáu, que s'atopa nel dominiu públicu de conformidá a lo dispuesto nel .

## Enllaces esternos
*
Boletín Oficial de Castiella y Lleón

El **Boletín Oficial de Castiella y Lleón** (**BOCyL**) ye'l diariu oficial de la comunidá autónoma de Castiella y Lleón, al traviés del cual dase publicidá a los documentos que tienen de ser oxetu de publicación oficial, acordies con l'ordenamientu xurídicu. 

El *BOCyL* publicar de llunes a vienres, diariamente, sacante los díes declaraos inhábiles en tola comunidá autónoma de Castiella y Lleón y ye editáu pola Conseyería de la Presidencia de la Xunta de Castiella y Lleón al traviés del Serviciu del Boletín Oficial de Castiella y Lleón, adscritu a la Direición Xeneral del Secretariáu de la Xunta y de Rellaciones coles Cortes.

Primeramente tratóse d'una edición impresa que tuvo vixente dende'l 31 de mayu de 1983 hasta'l 31 d'avientu de 2009 como continuación del *Boletín Oficial del [[Conseyu Xeneral de Castiella y Lleón]]*, publicáu dende'l 2 de mayu de 1979 hasta'l 30 de mayu de 1983. Dende'l 1 de xineru de 2010, el *BOCyL* publicar n'edición electrónica, con plena validez xurídica, garantizándose l'autenticidá ya integridá del documentu por aciu firma electrónica. L'accesu al so conteníu ye universal, públicu y gratuitu, na so páxina web oficial. 

El conteníu del *BOCyL* s'estructura nes siguientes seiciones:
# Comunidá de Castiella y Lleón.
# Estáu y otres Comunidaes Autónomes.
# Alministración Llocal.
# Alministración de Xusticia.
# Otros anuncios.

## Normativa reguladora
:*El Decretu 61/2009, de 24 de setiembre, pol que se regula'l Boletín Oficial de Castiella y Lleón, dota de validez xurídica a la so edición electrónica, afita'l so conteníu y estructura, y establez los aspeutos esenciales del procedimientu pa la publicación de documentos nel BOCyL.
:*La Orde PRE/2197/2009, de 25 de payares, pola que se regula la remisión y tramitación de solicitúes de publicación de documentos nel Boletín Oficial de Castiella y Lleón, establez la forma d'unviar los documentos a publicar, según los requisitos que tienen d'axuntar estos documentos.
:*Llei 11/2007, de 22 de xunu, d'Accesu Electrónicu de los Ciudadanos a los Servicios Públicos.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Boletín Oficial de Castiella y Lleón
Censu de Floridablanca

El **Censu de Floridablanca** foi un documentu censal ellaboráu n'España so la direición del conde del mesmu nome, ministru de Carlos III, ente 1785 y 1787; ye consideráu como'l primer censu español de población ellaboráu siguiendo téuniques estadístiques modernes, anque esistió unu anterior, el Censu de Aranda, que la so fiabilidá foi menor.

Ellaboróse sobre la base de los cuestionarios unviaos a los intendentes de les distintes provincies y demarcaciones del reinu a quien se-yos riquir p'afitar caúna de les poblaciones de la so zona. Sobre esa base, en 1786 riquir a los alcaldes de les distintes poblaciones qu'indicaren les circunstancies personales (sexu, edá, estáu civil) de tolos habitantes so la so responsabilidá, apurriendo tamién información sobre l'estáu civil y la situación económica de la unidá familiar.

El censu foi publicáu pola Real Imprenta de Madrid en 1787, pa ser darréu ampliáu en 1789. Los resultaos totales publicar col títulu: «*Censu español executado d'orde del rei comuicada pol ...Conde de Floridablanca... nel añu de 1787.*»

## Datos del censu de Floridablanca
El censu refundió una cifra de 10.268.110 habitantes en tol país, y una densidá media de 22,7 hab/km².

## Ver tamién
* Evolución demográfica d'España
* Vecinderu de Campoflorido
* Censu del Conde de Aranda
* Catastru d'Ensenada

## Referencies

## Enllaces esternos
* Estáu Xeneral de la Población d'España nel añu de 1787 na Real Academia de la Historia.
* Datos del censu de Floridablanca publicaos pol INE.
* Población d'España por provincies según el censu de Floridablanca.
* Población de los conceyos d'Andalucía según el censu de Floridablanca.
* Estadístiques históriques de la Rexón de Murcia. Población de los conceyos de Murcia según el censu de Floridablanca.
*
Propiedá química

Una **propiedá química** ye cualquier propiedá de la materia pola cual camuda de composición.

Cuando s'enfrenta una sustancia químico a distintos reactivos o condiciones esperimentales puede o nun reaccionar con ellos. Les propiedaes químiques determinar por ensayos químicos y tán rellacionaes cola reactividá de les sustancies químiques. Si nun esperimenten reacciones de descomposición, son elementos químicos y si facer son compuestos químicos.

## Clasificaciones
Les propiedaes químiques pueden ser usaes pa crear clasificaciones y la identificación de los elementos químicos. Por casu los metales alcalinos reaccionen cola agua pa formar hidróxidos; la plata nun reacciona col ácidu clorhídrico pero sí col acedu nítrico; los gases nobles presenten como propiedá la inercia química. Otra propiedá puede ser el comportamientu frente al osíxenu, al calor, etc. 

Tocantes a los compuestos dexa clasificalos d'alcuerdu a les sos funciones químiques y son utilizaes na nomenclatura química.

Les propiedaes químiques pueden ser oldeaes coles propiedaes físiques, como'l estáu d'agregamientu o'l puntu de fusión, que pueden discernise ensin enfrentar la sustancia a otros reactivos.

Les propiedaes físiques y químiques dependen de la estructura química.

## Propiedaes químiques de los elementos
Les propiedaes químiques de los elementos determinar faciéndolos reaccionar col hidróxenu, col osíxenu o col agua y describiendo les condiciones (por casu temperatura) nes que la reacción produzse y la so velocidá.

Col hidróxenu formen hidruros que tienen calter básicu pa los metales y ácidu pa los non metales.

Col osíxenu combinar en distintes proporciones pa formar óxidos.

## Propiedaes de los compuestos químicos
Les distintes propiedaes dexen clasificar a los compuestos inorgánicos n'hidruros, óxidos básicos , óxidos acedos, hidróxidos y oxácidos teniendo en cuenta la disociación, y si pórtense como oxidantes o reductores (ver estáu d'oxidación).

Les propiedaes de los compuestos orgánicos ta determinada pola presencia de grupos funcionales y el llargor de la cadena carbonada.

## Ver tamién
* Ensayu químicu
* Fórmula química
* Funciones químiques
* Reacciones d'alcoholes
* Reacciones de amidas
* Química analítica

## Referencies

### Bibliografía
* Atkins, Peter & Friedman, Ronald (2005). *Molecular Quantum Mechanics*, Oxford University Press, New York. ISBN 0-19-927498-3.

### Enllaces esternos
Rei de Marruecos

El **rei de [[Marruecos]]**, según la constitución vixente dende 2011 ye'l xefe del Estáu y el xefe de les Fuercies Armaes. A él atribúyese-y garantizar la llibertá de cultu y del islam, y reconózse-y el títulu de *Amīr al-Mu'minīn* (Comendador de los creyentes), presidiendo'l Conseyu Supremu de los Ulemas. Ye símbolu de la unidá del reinu de Marruecos y de la permanencia del mesmu. Al monarca correspuénde-y nomar al presidente del Gobiernu, que lo será l'escoyíu pol poder llexislativu, y a los ministros propuestos pol presidente, preside'l Conseyu de Ministros, puede eslleir una o dambes cámares del Parllamentu previa consulta col presidente del Tribunal Constitucional, noma a cinco de los miembros del Conseyu de la Maxistratura, puede someter cualesquier tratáu internacional al previu exame del Parllamentu antes de roblalo, tien el derechu de gracia, según el de declarar l'estáu d'emerxencia previa consulta cuando s'ataye'l normal funcionamientu de les instituciones constitucionales, en visu a restablecer los poderes del Estáu.

Antes de 1957, el monarca yera conocíu como sultán.

* Dinastía alauí – Pa ver el llistáu completu de reis y sultanes
* Órdenes:
** Orde de Muhammad (o de la Soberanía).
** Orde Alauí (al méritu militar).

 
## Referencies
Muy Muy

**Muy Muy** ye un conceyu del departamentu de Matagalpa, na República de Nicaragua.

## Xeografía
El términu municipal llenda al norte col conceyu de San Ramón y Matiguás, al sur col conceyu de Boaco, al este col de Matiguás y al oeste colos conceyos d'Esquipulas y Matagalpa. La cabeza de conceyu ta allugada a 148 km de la ciudá de Managua.

La topografía del terrén presenta les siguientes carauterístiques: 32,1% terrén llano, 41,0% terrén ondulao y 26,9% terrén quebrao.

## Naturaleza y clima
El conceyu tien un clima tropical.

L'ecosistema del territoriu carauterízase pola presencia d'una vexetación rala o casi nula, con árees compautes, sicasí esisten
pequeños montes d'importancia (la Peña) a nivel territorial inda sobreviven delles especies forestales que tán en periodu d'estinción
como: el caoba, pochote, cedru real, cedru machu, lloréu, yérbadu, coyote, bálsamu o cadápanu. No que fai a les agües superficiales y soterrañes tienden a minorar los sos caudales, too ello por cuenta de baltar, caza, pesca usu irracional y la contaminación de les agües ensin el debíu control.

## Llocalidaes
Cuenta con una cabecera municipal del mesmu nome con 11 barrios y 12 contornes rurales: Compasagua, San Marcos, Malpaso, San Pedro, Les Paves, Guiligua, El Bálsamu, Cuetu'l Caballu, Maizama, Esquirin, Olama y Agües Calientes.

## Economía
L'actividá económica predominante ye l'agricultura, que ye fundamentalmente pa consumu del mercáu internu y familiar, semándose granos básicos, tales como arroz, frijoles, musaceas, yuca, esto ye tubérculos nuna economía llabradora de subsistencia. La economía municipal tamién fuelga fuertemente na collecha de cafe y producción ganadera de lecha y engorde, con una industria del quesu qu'esporta'l so productu escontra otros países.

## Historia
L'actual conceyu de Muy Muy ye'l segundu qu'esistió con esi mesmu nome, créese que los sos primeros pobladores fueron los indíxenes descendientes de les tribus de los Matagalpa, na paraxa denomada "Muy Muy Viejo" nos montes al norte de Matiguás, onde la navegabilidad de los ríos onde vívian convirtió-yos en bona presa pa los invasores Zambos y Misquitos, que baxaben pel ríu Tuma y atacáben-yos. Esto obligó-yos a treslladase a la llocalización actual.

El nome de Muy Muy yera pa los indíxenes "Mui Mui" en llinguaxe Matagalpa significaba "los meyores" y en llinguaxe Nahualt significaba "llondra", animal que vive nos ríos y aliméntase de peces.

## Cultura
Les sos fiestes tradicionales son bailles kermesse, corríes de cinta, xugaes de toros.

## Referencies
Tránsitu (astronomía)

El **tránsitu astronómicu** ye un fenómenu nel qu'un astru pasa per delantre d'otru más grande, bloquiando en cierta midida la so visión. El tipu de tránsitu más conocíu, pola so espectacularidá, ye l'eclís solar, nel que ye la Lluna la que cubre la vista del Sol.

Los llamaos **tránsitos planetarios** son aquellos qu'asoceden ente un planeta del sistema solar y el Sol. Dende la Tierra son visibles los d'aquellos planetes que nos precieden (planetes interiores), esto ye, Mercuriu y Venus. Estos tránsitos son d'estrema importancia yá que ayudaron a calcular les dimensiones del sistema solar, ente elles la unidá astronómica. El primer astrónomu que se dio cuenta de les posibilidaes d'estes observaciones foi Edmund Halley (1656-1742).

Tamién los satélites efectúen tránsitos sobre'l discu del planeta. Son bien conocíos los tránsitos de los satélites de Xúpiter sobre'l discu del planeta, o de les sos solombres. Amás de los satélites galileanos, solo la solombra de Titán ye lo suficientemente grande pa ser reparada sobre la superficie de Saturno pola mayoría de los telescopios.

N'agostu de 2006, un grupu de científicos d'Estaos Xuníos llograron realizar una imaxe compuesta en tres llonxitúes d'onda del infrarroxu cercanu, cola cámara avanzada ACS del telescopiu espacial Hubble, d'un tránsitu del satélite de Uranu Ariel, que pasa xunto cola so solombra pol discu de Uranu, percima de les verde-azulaes nubes altes d'Uranu. Esti tránsitu d'un satélite travesando la esfera de Uranu, y la so solombra acompañándolo, enxamás se vio antes y produzse cada 48 años.

## Busca de planetes estrasolares
El métodu del tránsitu ye'l más emplegáu anguaño na busca de planetes estrasolares. Les misiones Corot (2006) de la ESA, y Kepler (2009) de la NASA, punxeron n'órbita satélites con sensores fotométricos del tipu CCD desaxeradamente sensibles, colos que s'espera pescudar el númberu de planetes esistentes na galaxa, según atopar planetes del tamañu y órbita de la Tierra pa finales de 2012.

## Ver tamién
* Tránsitu de Mercuriu
* Tránsitu de Venus
* Corot (misión)
* Kepler (satélite)
* Variación de tiempu de tránsitu

## Referencies
Estrella variable cataclísmica

Una **estrella variable cataclísmica** ye un tipu d'estrella variable qu'esperimenta súbitos y espectaculares cambeos nel so rellumu; tamién esisten varibles con cambeos minúsculos pero rápidos ("centelleo" o flickering), como GP Com, aniciaos pola cayida de material na "mancha caliente" (Hot Spot) o zona d'impautu del discu de acreción. Pueden estremase los siguientes tipos:
* Binaries cataclísmicas, que consisten nun sistema binariu compuestu por una nana blanca y una nana colorada o naranxa de la secuencia principal que se topen bien próximes. De la mesma subdivídense en dos grupos:
** Grupu non magnéticu, qu'inclúi les novas nanes como la estrella U Geminorum.
** Grupu magnéticu, qu'inclúi les polares -oxetos bien polarizaos- como AM Herculis, y les polares entemedies como DQ Herculis.

* Delles clases d'estrelles simbiótiques, como Z Andromedae.

* Toa clase de supernoves.

## Referencies

* Cataclysmic variable | Cataclysmic binary   | The internet Encyclopedia of Science
Lóbulu de Roche

El **lóbulu de Roche** ye la rexón del espaciu alredor d'una estrella nun sistema binariu na que'l material orbitante ta amestáu gravitacionalmente a felicidá estrella. Si la estrella espándese más allá del so lóbulu de Roche entós el material esterior al lóbulu ye atraíu pola otra estrella onde puede cayer formando un discu de acrecimiento.

## Conceutu
El conceutu de lóbulu de Roche apaeció nuna publicación de 1873, *Essai sur la constitution et l'anicie du système solaire* [Ensayo sobre la constitución y l'orixe del sistema solar].
El lóbulu de Roche estremar de la llende de Roche en qu'esti postreru representa la distancia a la qu'un oxetu orbitando un cuerpu central masivu romperíase por cuenta de los efeutos de les fuercies de marea. Dambos conceutos fueron formulaos y estudiaos matemáticamente pol astrónomu francés Édouard Roche ( 1820-1883).

### Formes del potencial
El lóbulu de Roche tien una forma similar a una gota d'agua espurrío col vértiz de la gota apuntando escontra l'oxetu secundario y asitiao nel puntu de Lagrange L1. El lóbulu de Roche defínese como la superficie de máximu equipotencial gravitacional del sistema binariu. Cerca de cada estrella les superficies d'igual potencial gravitacional son aproximao esfériques y concéntriques sobre cada estrella y lloñe del sistema binariu les superficies equipotenciales son elipsoides allargaos paralelos a la exa que xune los centros de dambes estrelles. La superficie equipotencial crítica ente dambos casos en forma d'ocho define los dos lóbulos de Roche.

### Cálculu del potencial
Pa calcular la enerxía potencial ye necesariu utilizar un sistema de referencia que xira col sistema binariu. Yá que esti sistema de referencia nun ye inercial los potenciales gravitacionales de cada estrella tienen de complementase con un pseudopotencial representativu de la fuercia centrífuga. El pseudopotencial ye proporcional al cuadráu de la distancia en cada puntu a la exa de rotación del sistema. La materia moviéndose nel sistema de referencia en rotación esperimenta los efeutos d'una fuercia de Coriolis non conservativa y non derivable polo tanto a partir d'un potencial esguilar.

Cuando unu de los dos cuerpos centrales crez más allá del so lóbulu de Roche el material esterior al lóbulu enfusa nel interior del lóbulu de Roche del otru oxetu. Esti procesu puede ser destructivu pal primer oxetu yá que al perder masa'l so lóbulu de Roche contráise entá más dexando mayor material nel esterior y acelerando la so desintegración en favor d'un aumentu de masa del otru oxetu que'l so lóbulu de Roche espándese progresivamente.

## Fluxu de masa ente les estrelles
El fluxu de material al traviés del lóbulu de Roche ye responsable d'un bon númberu de fenómenos astronómicos como noves recurrentes (estrelles binaries con una xigante colorada y una nana blanca lo bastante cercanes por que'l material de la xigante mover hasta la nana blanca), binaries de rayos X y púlsares de milisegundos.

## Ver tamién
* Esfera de Hill
* Llende de Roche

## Referencies

## Enllaces esternos
Binaria de Rayos X

Les binaries de rayos X son una clase de sistema binariu que son bien lluminosos en rayos X (1033 - 1039erg/s). Tán formaos por un oxetu compactu que se formó por colapsu d'una estrella, y una estrella convencional, de la secuencia principal. L'oxetu compactu pue ser una estrella de neutrones o un furacu negru. Dambos tienen mases mayores a la del Sol, pero concentraes nun volume enforma menor. La estrella convencional suelse llamar estrella compañera. 

Materia de la estrella convencional cai nel oxetu compactu, polo xeneral formando un discu de acrecimiento que orbita alredor del oxetu compactu. Na cayida conviértese enerxía potencial gravitatoria en calor, faciendo que'l discu algame temperatures de millones de kelvin y emita rayos X. A tan alta temperatura, tola materia del discu ta en forma de plasma. 

Les binaries de rayos X clasificar según la masa de la estrella compañera en binaries de rayos X de baxa masa y binaries de rayos X d'alta masa. Les de baxa masa tienen una compañera de masa enforma menor a la del Sol (son estrelles coloraes de tipu espectral K o M). Les d'alta masa tienen una compañera con masa enforma mayor a del Sol (estrelles azules de tipu O o Be).

Esisten cientos de binaries de rayos X en nuesa galaxa y cúntense ente los oxetos más brillosos del cielu en rayos X, como por casu Scorpius X-1 o Cygnus X-1.

Son oxetos bien variables, n'escales de tiempu que van dende pocos minutos a años. La variabilidá ta rellacionada con cambeos nel acrecimiento de materia, que de la mesma puede debese, por casu, al movimientu orbital de les dos estrelles o a precesión del discu de acrecimiento.

Cuando l'oxetu compactu ye una estrella de neutrones, el so fuerte campu magnéticu puede conducir el plasma escontra los polos magnéticos. Nos polos topeten cola superficie de la estrella de neutrones y emiten importantes cantidaes de rayos X bien enfocaos a lo llargo de les exes magnétiques. Son los llamaos pulsiares de rayos X.

Al igual que nes galaxes actives, en delles binaries de rayos X se xeneral un jet o remexos de materia que remanez del discu de acrecimiento, sale del sistema binariu y puede estendese a lo llargo de parsecs. Los remexos emiten en radiu por radiación de sincrotrón. En dalgunos d'estos remexos reparen componentes que viaxen a velocidaes próximes a la velocidá de la lluz. En tal casu, la binaria de rayos X conozse como microquasar.

## Ver tamién
* Binaries de rayos X de baxa masa
* Binaries de rayos X d'alta masa
* Pulsiares de rayos X
* Binaries de rayos X nidios
* Microquasares 
* Fuentes X Ultraluminosas

## Referencies
Estrella binaria cataclísmica

Una **estrella binaria cataclísmica**, o a cencielles **binaria cataclísmica**, ye una estrella binaria que les sos componentes, bien próximes ente sigo, son una nana blanca -estrella primaria- y una nana naranxa o colorada -estrella secundaria-. La estrella secundaria ta aburuyada pol fuerte campu gravitatoriu de la estrella primaria, que la so masa puede ser d'hasta 1,44 mases solares. El gas rico en hidróxenu proveniente de la estrella secundaria entra nun discu de acreción qu'arrodia la nana blanca, pa darréu cayer escontra esta postrera y "amburar" violentamente nuna reacción nuclear, tresformándose l'hidróxenu en heliu. Ello aumenta drásticamente el rellumu de la estrella, fenómenu que se conoz como nova.

Pueden estremase dos grupos:

* **Grupu non magnéticu**, que ye'l mayoritariu, ya inclúi les novas nanes (exemplos: U Geminorum y SS Cygni) y les noves clásiques (exemplos: GK Persei y T Aurigae).

* **Grupu magnéticu**, onde la presencia d'un fuerte campu magnéticu en redol a la nana blanca afecta al fluxu d'acreción, polo que podemos estremar dos subgrupos:
** **Polares** o variables AM Herculis, onde'l campu magnéticu tan fuerte que nun dexa la formación del discu de acreción, presentando'l sistema rotación síncrona (exemplu: AM Herculis).
** **Polares entemedies** o variables DQ Herculis, onde'l campu magnéticu, entá siendo fuerte, sí dexa la creación del discu de acreción (exemplu: DQ Herculis).

## Ver tamién
* Estrella variable
* Variable cataclísmica
* Estrella binaria interactuante

## Referencies

* Cataclysmic binary. The internet Encyclopedia of Science 
*Cataclysmic binary. Nova celestia
Población de derechu

La **población de derechu** (o *de iure*) ye, pa un determináu momentu (xeneralmente un añu Censu de población censal), la población compuesta por persones empadronadadas nun llugar onde exercen los sos derechos civiles, inclusive si nun viven ende.

## Distinción ente población de derechu y población de fechu

Trátase d'una distinción de calter xurídicu-alministrativu. Ye habitual que dambes poblaciones derecho y fecho- nun coincidan en númberu.

### Población de derechu
La población de derechu ye la empadronada nun llugar, población *residente*, y determina, ente otros aspeutos, el llugar onde puede exercer derechos políticos, como'l votu.

Dientro de la población de derechu establez la diferencia ente la población presente y la población ausente.

### Población de fechu fálase de [[población de fechu]] cuando s'atiende al allugamientu real d'una persona -de normal cuando se fai un recuentu población como'l censu-, independientemente de si ta empadronada o non nel llugar en que s'atopa.

Dientro de la población ello ye qu'establezse diferencia ente los residentes y los transeúntes, que son aquellos qu'apaecen nel recuentu pero qu'en realidá son población de derechu n'otra llocalidá.

## Referencies

## Ver tamién
*Población de fechu
*Población humana
*Demografía
*Censu
*Derechos civiles y políticos
*Derechos económicos, sociales y culturales
Padrón municipal d'habitantes

N'España el **padrón municipal d'habitantes ** ye un rexistru alministrativu onde consten los vecinos d'un conceyu.

## Xestión
Correspuende a los conceyos la so creación, caltenimientu, revisión y custodia, y al Institutu Nacional d'Estadística d'España la coordinación de los padrones de tolos conceyos, según realizar les comprobaciones oportunes. La resolución de discrepancies ente los Conceyos o d'éstos o otros entes llocales col INE correspuende al Conseyu d'Empadronamientu, órganu colexáu con representantes de l'Alministración Xeneral del Estáu (INE, Oficina del Censu Eleutoral, Ministeriu de AAPP y Ministeriu d'Asuntos Esteriores) y de les Entidaes.

El Padrón municipal ye la única fonte a partir de la que se llogren cifres oficiales de población, que'l Gobiernu aprueba por aciu Real Decretu a propuesta del INE, tres l'informe venceyante del Conseyu d'Empadronamientu. Los censos de población y otres operaciones estadístiques de too tipu, dende la esplotación estadística del propiu Padrón, a les rellacionaes col Movimientu Natural de Población (MNP), o la inmigración, dexen estudiar les carauterístiques demográfiques, la estructura básica y les proyeiciones de la población d'España, pero nun apurren direutamente nenguna cifra de calter oficial.

Hasta'l 1 de mayu de 1996, el Padrón municipal d'España anovábase *ex novo* cada cinco años. Dende entós tresfórmase en padrón continuu, de xestión informatizada y con una revisión que la so fecha de referencia ye'l 1 de xineru de cada añu y que'l so propósitu ye alcordar les cifres oficiales de población.

En 2013 había 41.539.400 españoles y 5.520.133 estranxeros rexistraos nel padrón.

## Datos del padrón
La inscripción nel padrón municipal contién como obligatorios los siguientes datos de cada vecín: 
* nome y apellíu
* sexu
* casa habitual
* nacionalidá
* llugar y fecha de nacencia
* númberu de DNI o, tratándose d'estranxeros, númberu d'identidá d'estranxeru (NIE)
* certificáu o títulu escolar o académicu que tenga

### Opcionales
Con calter voluntariu pueden figurar los siguientes datos: 
* designación de les persones que pueden representar a cada vecín ante l'Alministración municipal a efeutos padronales
* númberu de teléfonu
* carné de conducir

## Sanciones
La negativa de los españoles y estranxeros que vivan en territoriu español a rellenar les fueyes d'inscripción padronal, la Falta de firma néstes, les omisiones o falsedaes según les demás obligaciones en rellación col empadronamientu van ser sancionaes pol Alcalde, ensin perxuiciu de cualesquier otra responsabilidá. Art. 59 RDL 781/1986, de 18/04.

## Llexislación aplicable
* Llei 7/1985, de 2 d'abril, Reguladora de les Bases del Réxime Llocal.
* Real Decretu 2612/1996, de 20 d'avientu, pol que se modificar el Reglamentu de Población y Demarcación Territorial de les Entidaes Llocales aprobáu pol Real Decreto 1690/1986, de 11 de xunetu.

## Ver tamién
* Padrón eleutoral

## Referencies

## Enllaces esternos
* INE-Padrón Municipal : Metodoloxía
Periodu

**Periodu** (del llatín *periŏdus*) utilízase regularmente pa designar l'intervalu de tiempu necesariu pa completar un ciclu repetitivu, o a cencielles l'espaciu tiempu que dura daqué.
Puede referise a:

* En xeoloxía, **[[periodu xeolóxicu]]** ye una unidá del tiempu xeolóxicu. 

* En matemátiques:
:*El periodu y la frase entamaos nuna o más oraciones (**periódicu puru**) o darréu al primer númberu decimal (**periódicu mistu**). 
:*El **periodu** d'una **[[función periódica]]** ye la parte d'ésta (P) que, conforme añader a la variable independiente, fai repitir los valores de la variable dependiente:

* En física, **[[periodu d'oscilación]]** ye l'intervalu de tiempu ente 2 puntos equivalentes d'una onda o oscilación.
* N'astronomía, el **[[periodu orbital]]** ye la cantidá de tiempu que tarda un planeta o cuerpu celeste en describir una órbita completa.
* En química, **[[tabla periódica de los elementos#Periodu|periodu]]** designa a cada unu de los 7 renglones horizontales de la tabla periódica de los elementos.
* En bioloxía y fisioloxía, **[[ciclu sexual femenín|periodu]]** utilizar pa designar el ciclu menstrual y tamién la mesma menstruación.
* En medicina, ye la duración de los fenómenos reparaos a lo llargo de la meyora de la enfermedá.
* N'hestoria y otres ciencies sociales, a una división del tiempu históricu o **[[periodización]]**.

* En pedagoxía, el **[[periodu d'adaptación]]**, ye l'intervalu temporal que los neños precisen p'asimilar los cambeos producíos na so vida, redolada y ambiente al incorporase al centru escolar.

## Referencies

## Enllaces esternos
Cuenca del Amazones

La **cuenca del Amazones** ye la parte d'América del Sur drenada pol ríu Amazones y los sos afluentes. La cuenca hidrográfica del Amazones cubre un área d'unos 6 100 000 km², lo que la convierte na mayor del mundu, y toma territorios d'ocho paísesː Brasil, Perú, Colombia, Bolivia, Ecuador, Venezuela, Guyana y Surinam. Esta rexón ye conocida como l'Amazonia.
Propúnxose que la cuenca del Amazones contién dos sistemes de descarga d'agua: un sistema fluvial, el ríu Amazones, y un sistema soterrañu llamáu ríu Hamza, que ye'l más anchu pero al empar el más llentu de los dos sistemes.

El ríu Amazones formóse a partir d'un gran golfu qu'orixinalmente abríase al océanu Pacíficu. Cola formación de la cordal de los Andes, el golfu cerróse al noroeste, formando un xigantescu llagu nel norte d'América del Sur. El llagu abríose escontra'l este cuando se dixebró'l supercontinente sudamerifricano formando'l ríu.

El ríu Amazones naz nos Andes, en Perú. Tien 6750&nbsp;kilómetros, de los que 3165&nbsp;km tán en territoriu brasilanu.

Pol so orixe llacustre, el ríu Amazones presenta en gran parte del so percorríu una rimada pequeña formando un típicu ríu de llanura. Dende la confluencia del Ucayali y Marañón (Perú) hasta la desaguada nel océanu baxa .

Ye navegable en gran parte del so percorríu y en munchos de los sos afluentes, polo que ye un importante mediu de tresporte na zona.

## Ver tamién
* Ríu Amazones
* Ríu Hamza
* Amazonia
* Afluentes del ríu Amazones
* OTCA

## Referencies

## Enllaces esternos

* El ríu Amazones
* El Cursu del ríu Amazones, basáu nel informe de Christopher d'Acugna dende 1680
Antibes

**Antibes** (; ) ye una ciudá francesa. Ta asitiada na rexón de Provence-Alpes-Côte d'Azur, departamentu d'Alpes-Maritimes. Tien .

## Referencies

## Enllaces esternos
João Manuel Gonçalves Lourenço

**João Manuel Gonçalves Lourenço**  ye un políticu angoleñu, actual Presidente d'Angola dende'l 26 de setiembre de 2017 . Foi escoyíu Presidente de la República'l 23 d'agostu de 2017. Enantes foi Ministru de Defensa ente 2014 y 2017.

## Trayeutoria
Participó na guerra d'independencia contra les fuercies coloniales portugueses, que terminó en 1975. Depués estudió historia na Xunión Soviética ente 1978 y 1982 na Academia Lenin. Depués ocupó dellos cargos nel Movimientu Popular de Lliberación d'Angola (MPLA, un partíu primeramente inspiráu pol marxismo-leninismu). La so carrera militar llevólu a sirvir como comisionáu provincial y depués como líder políticu nacional de les FAPLA (Fuercies Armaes Populares de Lliberación d'Angola).

Foi secretariu xeneral del MPLA de 1998 a 2003. Cuando'l presidente José Eduardo dos Santos dixo a la fin de la guerra civil d'Angola en 2002 que pensaba en dexar el poder, Lourenço yá se perfilaba p'asocede-y. Pero dos Santos yera un estratega, y la so declaración namás que la fizo pa identificar a los ambiciosos. João Lourenço foi despidíu de la secretaría xeneral del partíu gobernante. Lourenço nun yera la eleición principal del xefe d'Estáu p'asocede-y. Dos Santos primero favoreció al so fíu, José Filomeno de Sousa dos Santos, pero los cuadros históricos del MPLA yeren contrarios a esta opción dinástica. Dos Santos trató entós d'imponer a un home que-y debía tou, Manuel Domingos Vicente, el ex-presidente de la petrolera Sonangol, que nun pasara pol exércitu nin pol partíu, y atopábase descalificáu por casos de corrupción. Ente 2003 y 2014, João Lourenço convirtióse en primer vicepresidente de l'Asamblea Nacional. N'abril de 2014, tomó una posición importante nel gobiernu al ser nomáu Ministru de Defensa. N'agostu de 2016, tamién se convirtió en vicepresidente del MPLA.

A finales d'avientu de 2016, el MPLA, encabezáu por dos Santos, escoyó a João Lourenço como candidatu presidencial pa les eleiciones llexislatives del mes d'agostu de 2017. La so eleición foi consensuada dientro del partíu, siendo consideráu un moderáu. Según l'ex primer ministru Marcolino Moco, "Lourenço yera d'una ala prudente nel momentu de la cayida del Muriu de Berlín". Delles vegaes presente en Portugal mientres los festivales del periódicu *Avante*! y nos congresos del Partíu Comunista Portugués, João Lourenço foi miembru de la delegación del MPLA nel momentu de la so adhesión a la Internacional Socialista.

En febreru de 2017, dos Santos declaró oficialmente que nun yera candidatu a la presidencia pa les eleiciones d'agostu de 2017 y que João Lourenço yera'l candidatu del MPLA. Tres la victoria del MPLA nes eleiciones xenerales, foi escoyíu Presidente de la República y asumió les sos funciones el 26 de setiembre de 2017.

## Referencies

## Enllaces esternos
Huíla

**Huíla**, que'l so nome oficial ye **Provincia da Huíla** ye una de les 18 provincies en que s'atopa estremada alministrativamente Angola.

## Territoriu y población
La provincia de Huila tien un área de 75.002 quilómetros cuadraos y la so población xube a 680.000 habitantes. 

La so densidá poblacional ye d'unos nueve habitantes por quilómetru cuadráu.
* Caconda, 
* Cacula, 
* Caluquembe, 
* Chiange, (Ngambos)
* Chibia, (Villa de Juan de Almeida)
* Chicomba, 
* Chipindo, 
* Cuvango, 
* Humpata, 
* Jamba
* **[[Lubango]]**,
* Matala, 
* Quilengues,
* Quipungo.

## Referencies
Alcaldía-Presidencia de Ceuta

El presidente del Gobiernu de Ceuta ye la persona qu'ostenta la Xefatura de Gobiernu de la Ciudá Autónoma. La so eleición realizar nel Plenu de la Asamblea de Ceuta, d'ente los sos diputaos y darréu ye nomáu pol rei. Esta presidencia ye de la mesma l'alcaldía de la ciudá, según la so Estatuto d'Autonomía de Ceuta del añu 1995.

Esti cargu ta ocupáu dende'l 7 de febreru de 2001 por Juan Jesús Vives Lara.

Les siguientes persones gobernaron l'alministración del conceyu y ciudá autónoma española de **[[Ceuta]]** como **alcaldes-presidentes**, dende l'aprobación del so estatutu d'autonomía:

* Basilio Fernández López (19 de xunu de 1995 - 24 de xunetu de 1996) (Progresu y Futuru de Ceuta)
* Jesús Cayetano Fortes Ramos (24 de xunetu de 1996 - 29 d'agostu de 1999) (Partíu Popular)
* Antonio Sampietro Casarramona (26 d'agostu de 1999 - 7 de febreru de 2001) (GIL)
* Juan Jesús Vives Lara (7 de febreru de 2001 - actualidá) (Partíu Popular)

## Referencies

## Enllaces esternos
Antonio Sampietro

**Antonio Sampietro Casarramona**  ye un expolítico del GIL. Foi Alcalde-Presidente de la ciudá autónoma de Ceuta de 1999 a 2001.

## Biografía
Sampietro nació en Barcelona, el 30 de marzu de 1949. Na so mocedá foi prauticante de pentatlón modernu. Treslladar a la Costa del Sol nos años ochenta, onde tuvo envolubráu nel mundu del negociu inmobiliariu marbellí.

Foi unu de los fundadores del Grupu Independiente Lliberal (GIL), el partíu políticu presidíu pol empresariu Jesús Gil, que gobernó la ciudá de Marbella mientres más de diez años. Foi conceyal del Conceyu de Marbella mientres la primer llexislatura de Gil, na que desempeñó los cargos de conceyal d'Urbanismu y Vivienda, teniente d'alcalde de San Pedro de Alcántara, y diputáu provincial. Darréu abandonó'l conceyu, alegando desavenencies con "xente de la redolada del alcalde". Años dempués, mientres un xuiciu pol "Caso Saquéu", una de les munches trames de corrupción que se xestaron mientres el gobiernu del GIL en Marbella, nel cuál foi absueltu, declaró qu'en realidá foi'l mesmu Jesús Gil quien lu convidó a colase del consistoriu por negase a «coses que se ciscaben». De 1997 a 1999 foi coordinador xeneral del GIL.

Presentóse como cabeza de llista del GIL a les eleiciones a l'Asamblea de Ceuta de 1999. Llogró 12 diputaos, 4 más que'l PP, polo que'l GIL convertir en primer fuercia política ceutí. Sicasí, un pactu ente'l PP, el PSOE, y el PDSC torgó que Sampietro xubiera a la presidencia, calteniéndose nel cargu'l popular Jesús Cayetano Fortes Ramos.

Poco dempués, n'agostu de 1999, espolletó una moción de censura contra Fortes Ramos gracies al sofitu d'una diputada tránsfuga del PSOE, gracies a la cuál Sampietro llogró, finalmente, faese cola presidencia de Ceuta.

Tres cuasi dos años de mandatu, tuvo llugar una nueva moción de censura en 2001, esta vegada por cuenta de una tránsfuga del propiu partíu de gobiernu, el GIL. D'esta forma, Sampietro foi desallugáu de la presidencia, que pasó al popular Juan Jesús Vives, el cuál caltúvose nel cargu hasta güei.

Dende entós Sampietro vive mayoritariamente alloñáu de la política activa. En 2002 presentó, xunto a otros antiguos gilistas, el Partíu Reformista Independiente de Marbella y San Pedro (PRIMSP), una candidatura que buscaba desallugar al que fuera'l so partíu, el GIL, de l'alcaldía de Marbella, ensin ésitu. Mientres 2003 exerció como asesor del Partíu Barbateño Xuníu (PBU). En 2011 foi señaláu como un posible candidatu a liderar la implantación del partíu Plataforma per Catalunya (PxC) n'Andalucía.

## Referencies

## Enllaces esternos
Juan Jesús Vives

**Juan Jesús Vives Lara**  ye un políticu español, actual alcalde-presidente de la Ciudá Autónoma de Ceuta, y presidente del Partíu Popular de dicha llocalidá. Ye llicenciáu n'Económiques pola Universidá de Málaga y funcionariu de carrera del conceyu de Ceuta.

## Trayeutoria política
En 1999 debutó en política, siendo escoyíu diputáu na Asamblea pol Partíu Popular. Esi mesmu añu foi nomáu xefe del Gabinete Téunicu del exdelegado del Gobiernu en Ceuta, Luis Vicente Moro, y secretariu xeneral de los populares, amás d'ocupar mientres un mes el cargu de conseyeru d'Economía y Facienda. Magar que el PP perdió les eleiciones, Vives acabó la llexislatura como presidente, por cuenta de una moción de censura roblada pol PP, PSOE, Partíu Democráticu y Social de Ceuta y tránsfugues del GIL contra l'entós presidente, Antonio Sampietro. Vives foi proclamáu candidatu del PP a les eleiciones municipales de 2003, nes que'l PP llograría, per primer vegada, mayoría absoluta en Ceuta, siendo'l primer partíu que lo llograba, al llograr 19 de los 25 escaños. Cuatro años dempués, los populares llograron la mesma representación, llogrando inclusive más votos (un 65,18%). En 2011, el PP baxó la so representación a 18 escaños, magar aumentando llixeramente'l númberu de sofitos (un 65,20% de los sufraxos).

En 2010 l'estudiu de Mercociudad del Institutu d'Investigación y Analís asitiar como l'alcalde meyor valoráu d'España, per delantre de la gaditana Teófila Martínez y del bilbaín Iñaki Azkuna.

Con Juan Vives nel poder, Ceuta tuvo una inversión ensin precedentes na hestoria democrática recién, que fizo posible ameyorar les infraestructures y los equipamientos públicos, práuticamente esaniciando la diferencia que nestos aspeutos había col restu d'España. En total, ente 2001 y 2011 invirtiéronse alredor de 625 millones d'euros, que traxeron consigo una medría del patrimoniu netu (la diferencia ente la inversión y l'aumentu de la delda) d'aproximao 447 millones d'euros. Ente los proyeutos executaos destaca la peatonalización del centru de la ciudá, la construcción de nuevos viales, les reformes en tolos barrios de la ciudá o la construcción del Teatru Auditoriu del Revellín, obra del Premiu Pritzker d'Arquiteutura Álvaro Siza, inauguráu'l 24 de febreru de 2011. Tamién destaca les inversiones na xestión del ciclu integral de l'agua coles que llogró en 2003 que tolos llares de Ceuta recibieren agua mientres les 24 hores del día. La meyora del financiamientu non solo destinóse a infraestructures y equipamientos, de cuenta que la medría presupuestaria fixo posible que casi se triplicó'l gastu social. Asina, ente otres coses, creóse un salariu social conocíu como Ingresu Mínimu d'Insertamientu Social (IMIS).

## Referencies

## Enllaces esternos
Grupu Independiente Lliberal

El **Grupu Independiente Lliberal** (**GIL**) foi un partíu políticu d'España fundáu en 1991 en Marbella pol empresariu Jesús Gil y Gil. Cesó la so actividá política en 2007 al nun poder presentase a les eleiciones municipales de dichu añu por cuenta de los numberosos casos de corrupción ya irregularidaes cometíes por miembros del Conceyu de Marbella, dirixíu pola formación política –ej. Casu Malaya–.

Foi una formación política de calter populista y personalista que se postulaba como una "tercer vía" ente'l Partíu Popular y el PSOE. L'himnu propagandísticu del partíu yera'l cantar "The Final Countdown" d'Europe, conocida en Marbella como'l "tiroriro". El gilismo foi identificáu como representante n'España, xunto a les esperiencies polítiques de Mario Conde y José María Ruiz-Mateos, d'un populismu protestatario, amás de como un exemplu de *[[Silvio Berlusconi|berlusconización]]* de la política española.

## Historia
El 26 de mayu de 1991 consigue, col 65,68 % de los votos, la mayoría absoluta nes eleiciones municipales por Marbella: d'un plenu de 25 conceyales el GIL llogró 19 nos comicios, resultando investido Jesús Gil alcalde de la localidá'l 15 de xunu de 1991. El grupu anovó mayoría dos vegaes más (1995 y 1999), terminándose'l so últimu mandatu en 2003 con Julián Muñoz como alcalde.

Mientres los años de mandatu del GIL en Marbella, la xestión del Conceyu basar nel incumplimientu sistemáticu de la llexislación vixente col tapecimientu antemanáu de la realidá económica, presupuestaria y contable d'esi conceyu, cola permanente obstrucción a los intentos de fiscalización poles distintes instituciones y, a última hora, cola permanente burlla a la llegalidá vixente.

Asina mesmu'l GIL gobernó la ciudá autónoma de Ceuta ente 1999 y 2001, con Antonio Sampietro como alcalde-presidente.

Otres llocalidaes gobernaes pol GIL fueron: Barbate, San Roque, Chipiona, La Línea de la Concepción, Estepona, Ronda, Casares y Manilva.

Nes eleiciones xenerales del añu 2000, Jesús Gil presentó una candidatura al Congresu de los Diputaos llogrando la llista del GIL  sufraxos a nivel nacional —la mayoría d'ellos consideraos «votu-protesta» contra'l bipartidismu vixente n'España—.

A destacar tamién qu'a finales de 2005 el Ministeriu de Trabayu y Asuntos Sociales informó que los conceyos gobernaos nel so día pol GIL atropaben aproximao la metá de la delda municipal cola Seguridá Social y Facienda de toa España.

## Miembros destacaos
* Jesús Gil y Gil
* Julián Felipe Muñoz Palomo
* Jesús Gil Marín (Alcalde de Estepona)
* Tomás Reñones Crego 
* Marisol Yagüe Reyes 
* Pedro Román (Vicealcalde primeru dd Marbella)
* Antonio Sampietro (Alcalde-Presidente de Ceuta)
* Juan Antonio Roca (Conceyal d'Urbanismu de Marbella)
* Juan Carlos Juárez Arriola (Alcalde de La Línea de la Concepción)
* Francisco Herrera (Alcalde de Casares)
* José Mena Oliva (Alcalde de Manilva)

## Referencies

## Ver tamién
* Casu Malaya

## Bibliografía
* 
* 
*
Francisco Osorio de Astorga

**Francisco Osorio de Astorga**  foi un militar y funcionariu español del sieglu XVII. Nel exércitu algamó'l grau de Maestre de Campu. 

Empecipió la so carrera militar na mariña del reinu de Granada en 1638, como caballeru na compañía de guardes vieyes de castilla del marqués de Mondéjar. Sirvió ellí hasta 1642, cuando pasó al exércitu de Cataluña. El 22 de xineru de 1647 concedióse-y permisu pa llevantar una compañía d'infantería na Armada, cola cual embarcóse a Tarragona. Participó tamién la recuperación de Barcelona. Sirvió en Cataluña hasta 1658, cuando se treslladó a Madrid. Dempués sirvió nel exércitu de Extermadura y so les órdenes de don Juan José d'Austria participó na guerra con Portugal. 

En 1669 foi designáu pal cargu d'alcaide-gobernador y xusticia mayor de la plaza de Melilla. Dientro del so mandatu fixo los fuertes avanzaos de San Pedro de la Albarrada y Santu Tomás de la Cantera, y ocupó el cargu hasta l'añu 1672, en que foi reemplazáu por Diego de Arce.

La reina rexente Mariana d'Austria nomar gobernador de Costa Rica, p'asoceder a Juan López de la Flor y Reinoso, pero nun aceptó'l cargu y nel so llugar designóse'l 22 de febreru de 1673 a Juan Francisco Sáenz-Vázquez de Quintanilla y Sendín de Sotomayor.

El 25 de febreru de 1675 foi nomáu alcalde mayor de Zapotitlán y San Antonio de Suchitepéquez. Nel deceniu de 1680 foi gobernador de la provincia de Tlaxcala y en 1684 foi nomáu correxidor de Veracruz, cargu qu'asumió en 1685 y desempeñó hasta'l so fallecimientu en 1688.
José Frías

**José Frías**  foi un políticu arxentín.

## Biografía
Aniciar de bien nuevu en Tucumán, onde se dedicó al comerciu y les actividaes agrícoles. Adquirió les finques de Cevil Redondo y San Javier, les que totalizaban una peramplia estensión, dende'l Camín Real de Perú hasta los cumes del cuetu. Dedicar a la cría de mulares, que los vendía en Alto Perú, y tenía tamién una casa de comerciu na ciudá. Al igual que los sos hermanos, los sacerdotes Manuel y Felipe Frías (fusilaos por Roses en Santos Llugares), actuó nes files unitaries. 

En 1831, la Sala de Representantes escoyer gobernador de Tucumán pero'l so curtiu mandatu terminó esi mesmu añu, cuando Facundo Quiroga batió a les fuercies tucumanas en La Ciudadela y se posesionó de la provincia. Cola so familia, Frías debió exiliase en Bolivia, onde permaneció dellos años. Ellí dio abellugu al so sobrín Félix Frías.

Dedicáu a la esplotación de minerales, recién en 1848 pudo tornar a Tucumán, so la proteición del gobernador Celedonio Gutiérrez. Esi mesmu añu, xunto colos sos fíos Justiniano y José María, fundó l'inxeniu azucreru San José, que permaneció n'actividá hasta 1966.

Darréu, en 1854, exerció la función de Presidente de la Municipalidá.

## Fuentes
* 
* 

## Referencies

## Enllaces esternos
José Naranjo

**José Naranjo** , foi un futbolista mexicanu. Mientres la Copa Mundial de Fútbol de 1950 xugó escontra ,  y . Naranjo xugó tamién mientres les Eliminatories pa la Copa Mundial de la FIFA nos partíos escontra  (1–3) y (0–4), escontra  (0–4) y escontra  (0–3), marcando trés goles. 

## Clubes
 

### Participaciones en Copes del Mundu

## Bibliografía
* 

## Referencies

## Enllaces esternos