open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Surat Thani

**Surat Thani** () ye una ciudá al sur de Tailandia, capital de la provincia de Surat Thani. Tien una población de 127.753 habitantes (2012) y un área de 68,97 quilómetros cuadraos.

Surat Thani atópase cerca de la desaguada del ríu Tapi, nel golfu de Tailandia. La ciudá nun ufierta atraiciones turístiques en sí mesma, polo que ye conocida polos viaxeros como una tresferencia a les islles de Ko Samui, Ko Pha Ngan y Ko Tau.

Ye la octava ciudá más grande del país y un importante centru económicu del sur tailandés.

Dende 1969 la ciudá ye la sede de la Diócesis católica de Surat Thani, de la Conferencia Episcopal de Tailandia, responsable d'alredor de 6.000 cristianos católicos del sur del país.

## Historia

El tribunal de Monthon Chumphon treslladar a la ciudá (entós llamada Bandon) en 1915. Mientres una visita del rei Rama VI, el 29 de xunetu d'esi añu, Bandon pasó a llamase Surat Thani.

Mientres la Segunda Guerra Mundial l'alministración provincial treslladar de Tha Kham a Surat Thani, cerca de la vera del ríu Tapi. L'edificiu onde funcionaba sufrió dos ataques: el 8 d'avientu de 1941, nuna batalla na invasión xaponesa de Tailandia, y el 19 de marzu de 1982, cuando rebeldes comunistes punxeron un artefautu esplosivu y morrieron cinco persones. Tres esti postreru atentáu la sede de gobiernu provincial treslladar al sur de ciudá.

## Tresporte
L'aeropuertu de Surat Thani atopar a 25 quilómetros del centru de la ciudá. Tien vuelos diarios dende y escontra Bangkok operaos por Thai AirAsia, Nok Air y Thai Lion Air, según frecuencies regulares a Chiang Mai y Kuala Lumpur (Malasia).

Tamién cunta con una estación de ferrocarril, operada por Thai Railways, allugada a 12 quilómetros de la ciudá. La llinia sur del ferrocarril (con Surat Thani como una de les paraes entemedies) coneuta Malasia -al sur- con Bangkok -nel centru del país-, polo que dexa aportar dende Surat Thani a casi la totalidá del territoriu tailandés, yá que dende la capital hai llinies escontra l'oeste, el norte, el nordés y l'este de Tailandia.

Amás hai servicios d'autobús dende trés terminales escontra'l sur y el norte (principalmente a Bangkok) y escontra Krabi, Phang-Nga y Phuket dende la estación Phun Phin.

Per vía marítima puede aportase a Ko Samui, Ko Pha Ngan y Ko Tau, con servicios diarios de tresbordadores dende los muelles de Surat Thani.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina de la municipalidá de Surat Thani
Insurxencia

Los términos insurxencia ya insurxente designen a un ciertu tipu de rebelión, alzamientu o llevantamientu y a quien participen nestes. Suelen ser manifestaciones violentes de refuga a l'autoridá, y el grau d'enfrentamientu puede variar dende la desobediencia civil hasta la resistencia armada y les revoluciones que pretenden deponer a l'autoridá establecida.

*Un términu similar ye **[[sedición]]**, referente a un grau menor de rebelión.
*El **[[motín]]** puede entendese, en términos militares y marinos, como una rebelión alcontrada o una unidá o barcu, pero tamién como un términu más xenéricu.
*Los términos **[[revuelta]]** y **[[llevantamientu]]** tienen un conteníu semántico más ampliu.

Les diverses definiciones coinciden en que la insurxencia ta protagonizada por un actor o un conxuntu d'actores que s'enfrenten de manera entamada y enllargada nel tiempu a l'autoridá política establecida (sía nacional o estranxera), por aciu una estratexa efectiva de movilización social y con un emplegu sustantivu de la fuercia.

*Dos de les insurxencies más destacaes nel empiezu del sieglu XXI fueron la **[[Guerra d'Afganistán (2001-presente)]]** y la **[[Guerra d'Iraq]]''

== Insurxentes en Méxicu ==
En Méxicu, denominar ''insurxentes'' a los miembros del **exércitu mexicanu** de la **dómina de la Independencia**, con fuercies que se formaron con base a la incorporación de voluntarios; sicasí, el xerme del exércitu fueron los 8 sirvientes de Miguel Hidalgo y Costilla, 70 presos lliberaos y unos centenares de llabradores, emplegaos y artesanos. Ensin una estructura definida, l'exércitu insurxente creció con rapidez; en San Miguel el Grande, yeren 5,000; en Guanajuato, 80,000, y magar llegaron a tener mayor cantidá d'armes de fueu que l'exércitu realista, yeren pieces mal fundíes y peor sirvíes.

=== Topónimos na Ciudá de Méxicu ===
La denominación ''Insurxentes'' diose:

*a l'avenida más estensa na Ciudá de Méxicu: la **Avenida de los Insurxentes**
*a una colonia de la Ciudá de Méxicu.
*a una estación del metro: **Metro Insurxentes**, y *a un
teatru de la mesma ciudá: el **Teatru de los Insurxentes**.

== Otros casos d'insurxencia ==
* **insurxencia iraquina**, rebalbos d'Iraq en contra de la ocupación norteamericana;
* **insurxencia en Jammu y Caxmir**, milicies islamistes qu'actuaron nel norte de la India;
* **insurxencia nel nordeste de la India**, grupos armaos y conflictos independientes na rexón nordeste de la India;
* **insurxencia palestina**, grupos armaos en contra del estáu de Isarael;
* **Exércitu Insurxente Ucraín**, un exércitu guerrilleru surdíu mientres la Segunda Guerra Mundial que lluchó contra les ocupaciones nazi y soviético, y que la so meta principal yera algamar la independencia d'Ucraína.

== Otros usos del términu ==
* ***[[Insurxentes (álbum)|Insurxentes]]***, un álbum del artista británicu [[Steven Wilson]].
* ***[[Insurxente (llibru) insurgent]]***, llibru de l'autora d'Estaos Xuníos [[ Veronica Roth]].

== Ver tamién ==
*la comparanza de los términos ''revuelta'', ''llevantamientu'', ''sedición'' y ''rebelión'', en **l'artículu relativu'''.

## Referencies
Polemología

**Polemoloxía** (del griegu πολεμος [polemos] "guerra", "conflictu"- y λογος [logos]-"estudiu") ye un neoloxismu acuñáu pol sociólogu francés Gastón Bouthoul. Defínese como l'estudiu oxetivu y científicu de les guerres como fenómenu social susceptible d'observación, empuestu a prevenir y resolver los conflictos internacionales que pueden desencadenar. 

Como disciplina académica, foi fundada tres la Segunda guerra Mundial. Estudia los factores llamaos "polemógenos", como por casu les eventuales correllaciones ente les esplosiones de violencia y fenómenos recurrentes económicos, culturales, psicolóxicos y sobremanera demográficos.

Gastón Bouthoul nació en Monastir (Túnez) en 1896, doctorar en Derechu y Filosofía, foi profesor de la escuela d'Altos Estudios Sociales, Vicepresidente del Institutu Internacional de Socioloxía y fundador en 1954 del Institutu Francés de Polemoloxía, que se dedica a investigaciones científiques sobre la guerra y la paz, y publica una revista, «Guerres et Paix», editada por P. O. F. Morrió en París en 1980.

Unu de los argumentos de la polemoloxía ye que la so aplicación nun se llinda a les ciencies polítiques, sinón tamién a la socioloxía, pos non solo estudia'l problema del poder rellacionáu coles guerres, sinón el tou social, la sociedá nel so conxuntu y nes sos diverses dimensiones.

Considerando a la guerra como un fechu constantemente repitíu y tan antiguu como l'home, una especie d'epidemia social», el «mayor mal» que, en crítica dura del humanista Luis Vives, aseméyanos a les besties (*bellum de belluis*, diz), ye'l más espectacular y tráxicu de los fenómenos sociales que marca históricamente les llendes de los grandes acontecimientos: pola guerra perecieron casi toles civilizaciones conocíes, y pola guerra apaecieron casi toles civilizaciones nueves.

Dende'l so implementación hasta l'actualidá esta ciencia foi en constante crecedera yá que el métodu d'estudiu foise perfeccionando. Con esto podemos considerar que dicha ciencia puede ayudanos nun futuru a evitar conflictos similares como aquellos que dexaron buelga na hestoria, per mediu de la busca de soluciones pacífiques a los problemes de la sociedá.

## Ver tamién
*Irenoloxía
*Crisis diplomátiques

## Referencies

## Enllaces esternos
* Universidá d'Estrasburgu. Institutu de Polemoloxía. (En francés).
* ''Institut de Stratégie comparée'', Hestoria de la guerra y de la polemoloxía. (En francés).
* ''Calienda.revues.org ''. Heriedu y actualidá de la polemoloxía. (En francés).
* Theatrum Belli (En francés)
* https://www.academia.edu/13105290/Polemologia. Polemologia. (En portugués).
Exércitu irregular

Un **exércitu irregular** ye aquel que nun ta entamáu d'alcuerdu a los rangos y procedimientos d'unes fuercies armaes estándar. So esta amplia definición caben tipos bien distintos de fuercies, caracterizaes polo xeneral por non recibir l'entrenamientu d'una Escuela Militar y nun actuar de la manera altamente entamada que caracteriza a los exércitos modernos. Esti términu inclúi milicianos, partisanos, mercenarios, montoneres, guerrilles y paramilitares.

Los exércitos irregulares son frecuentes en conflictos civiles, revolucionarios o de resistencia ante la invasión d'una potencia estranxera onde la implicación direuta de la población pon en situación de combate a persones ensin preparación formal al respeutu; desempeñen polo xeneral funciones de guerra non convencional, como hostigamiento, guerra de guerrilles, emboscaes o resistencia clandestina, nes que la so organización menos estrecha nun representa una desventaxa.

## Referencies

## Enllaces esternos
Exércitu regular

Denominar **exércitu regular** al exércitu oficial d'un Estáu o poder llegalmente constituyíu, por contraposición a a les tropes irregulares, tales como guerrilles, exércitos privaos, mercenarios, etc. Nesti contestu, *exércitu* usar nel sentíu del conxuntu de les fuercies armaes.

L'exércitu regular estrémase davezu en *[[exércitu permanente]]*, que ta de cutio sobre les armes, ensin eslleise en tiempu de paz, y *exércitu de [[reserva]]*, que s'activa namái en casu d'urxencia, como mientres les guerres.
 
Esisten dos modelos d'exércitu regular:
* nel *[[exércitu de lleva]]* esiste serviciu militar obligatoriu: l'exércitu permanente componer de militares profesionales, de voluntarios y de reclutes, y la reserva ye obligatoria (reservistas que concluyeron el so serviciu militar activu).
* nel *[[exércitu profesional]]* nun esiste serviciu militar obligatoriu: l'exércitu permanente compónse puramente de profesionales y voluntarios, y la reserva ye de composición voluntaria. 

Na actualidá, los exércitos regulares tán xeneralmente compuestos pol exércitu de tierra (infantería, caballería, artillería, etc.), la Fuercia Aérea (aviación) y la marina o armada.

## Referencies

## Enllaces esternos
Guerra llindada

**Guerra llindada** ye un conceutu polemológico col que se define, por oposición a guerra total, a la guerra na que nun s'empleguen tolos recursos (militares, humanos, económicos, teunolóxicos, etc.) a disposición del batallosu que la considera de tal manera. La causa de tal llimitación puede ser tantu la so reserva de cara a otros posibles conflictos como la dificultá d'emplegalos por distintes causes.

Exemplos de **guerres llindaes** son les guerres coloniales, les guerres indies d'Estaos Xuníos, la guerra de Crimea y munchos conflictos a partir de la Segunda Guerra Mundial: la guerra de Corea, la guerra de Vietnam, la guerra de Gastadura ente Exiptu ya Israel, la guerra de les Malvines o les operaciones que se denominen como de "caltenimientu de la paz" o de "inxerencia humanitaria".

## Ver tamién
*Guerra híbrida

## Referencies
Andrea Costa

**Andrea Costa**  ye un políticu italianu, consideráu'l fundador del socialismu italianu. Xunto a otros anarquistes y ciprinianos crearon en 1891 en Suiza, na llocalidá de Capolago el PSAR Partito Socialista Anarchico Rivoluzionario.

## Referencies

## Enllaces esternos
Partito Socialista Anarchico Rivoluzionario

El **Partito Socialista Anarchico Rivoluzionario** n'italianu, n'español **Partíu Socialista Anárquicu Revolucionariu**, foi un partíu políticu anarquista de curtia duración d'Italia.

## Orixe
Fundáu en xineru de 1891 nel Congresu de Capolago, en Suiza, nel que participaron alredor de 80 delegaos de grupos socialistes ciprinianos y anarquistes italianos. Pertenecieron notables figures como Errico Malatesta, Pietro Gori, Luigi Galleani, Amilcare Cipriani, Andrea Costa y Filippo Turati. Nun yera un partíu parlamentarista, sinón más una organización federalista que contraponía "socialismu llegalista y socialismu anárquico". Malatesta prevía que'l PSAR sía la federación italiana d'una nueva, socialista y anarquista, Asociación Internacional de Trabayadores.

## Braceos
El PSAR desenvolver en gran midida dientro del Partito Socialista Rivoluzionario Italianu (PSRI), una agrupación más grande en que los sos estatutos aceptaba a toles corrientes del pensamientu socialista (anarquista, evolucionista y marxista). Esta organización foi fundadora del pro-parlamentarista Partito Socialista dei Lavoratori Italiani (PSLI) en 1892 promovíu pola mayoría reformista del PSRI (polo que tuvo oposición del sector llibertariu -el PSAR- provocando una dixebra de facto). En 1895 el PSLI foi rebautizado col nome de Partíu Socialista Italianu (PSI) y, metanes lluches sectaries, espulsó a la so ala anarquista.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Cronoloxía del anarquismu italiano
Benjamin Tucker

**Benjamin Ricketson Tucker**  foi un traductor, propagandista y teóricu anarquista individualista d'Estaos Xuníos del sieglu XIX.

## Difusor
La contribución de Benjamin Ricketson Tucker al anarquismu individualista realizóse al traviés de la publicación de periódicos y los sos propios escritos. Editando y publicando el periódicu anarquista, *[[Liberty (1881–1908)|Liberty]]*, Tucker peneró ya integró les teoríes de pensadores europeos, tales como Herbert Spencer y Pierre-Joseph Proudhon, cola de los pensadores anarquistes individualistes estauxunidenses, Lysander Spooner, William Greene y Josiah Warren, amás d'incluyir les idees de la llibertá de pensamientu y l'amor llibre, tou col fin de producir bases pal anarquismu individualista, y qu'él denominó *anarquismu filosófico* y tamién *socialismu anarquista*.

Encargar de la edición y espardimientu de les sos traducciones de les obres de Mijaíl Bakunin y Max Stirner; foi amás la primer persona n'introducir les obres de Friedrich Nietzsche nos Estaos Xuníos, autor del que Tucker tamién realizó delles de les primeres traducciones al inglés.

## Ideólogu
Tucker, compartió les idees colos simpatizantes del amor llibre y del llibre pensamientu, avera del refugu en contra de la llexislación de calter relixosa, pero vio, amás, la probe condición de los trabayadores como un resultáu de cuatro monopolios contrarios al llibre mercáu (monopolios que llamó "capitalismu"):

Tucker produció un rigorosu sistema d'idees que llamó "socialismu anarquista" ("Anarchistic-Socialism"), argumentando que "el socialismu más perfecto ye posible solo cola condición del más perfectu individualismu". Tucker dixo que "el socialismu ye la creencia de que'l siguiente pasu importante del progresu consiste nun cambéu na redolada del home qu'inclúi l'abolición de too privilexu pol cual los posesores de la riqueza adquieren un poder anti-social d'esixir tributos".

Tucker pensaba qu'un llibre mercáu auténticu yera la respuesta p'abolir la esplotación llaboral y p'igualar el salariu col so productu. Tucker consideró al interés, la renta y l'arriquecimientu como la "trinidá de la usura", de los cualos pensaba que yeren "a cencielles distintos métodos d'imponer un tributu pol usu de capital", polo que defendía que l'usu del capital tenía de ser gratuitu yá que pa él el capital ye "a cencielles trabayu almacenáu que recibió yá'l so pagu completu".

A diferencia d'otros anarcoindividualistas, Tucker refugó'l iusnaturalismo -anque nun principiu foi iusnaturalista- creyendo nel so llugar que "nun había derechu natural, sacante'l derechu de la fuercia, y los homes tienen d'axuntase y crear derechos si ellos querer".

Propunxo la superación del monopoliu de la violencia del Estáu al traviés d'un mercáu d'axencies quitaes de policía.

## Ver tamién
* Anarquismu n'Estaos Xuníos
* Socialismu de mercáu
* Anarquismu de mercáu

## Referencies

## Enllaces esternos

* Individual Liberty, escoyeta de testos de Tucker en *Liberty*, n'inglés.
* Socialismu d'Estáu y anarquismu: en qué coinciden y en qué difieren por Benjamin Tucker
* , por Benjamin Tucker
Trescendentalismu

El **trescendentalismu** foi un movimientu filosóficu, políticu y lliterariu d'Estaos Xuníos que florió aproximao ente 1836 y 1860. Empezó como un movimientu de reforma dientro de la Ilesia Unitaria que procuraba estender l'aplicación del pensamientu de William Ellery Channing sobre'l Dios interior y la significación del pensamientu intuitivu. Basar en «un monismu que sostenía la unidá del mundu y de Dios, y na inmanencia del mundu». Pa los trascendentalistas, l'alma de cada individuu ye idéntica a l'alma del mundu y contién lo que'l mundu contién. Los trascendentalistas trabayaron cola sensación de que'l advenimiento d'una nueva era taba al algame de la mano. Fueron críticos de la so sociedá contemporánea pola so conformidá irreflexiva, y apuraron a que cada individuu buscara, en pallabres de Ralph Waldo Emerson, «una rellación orixinal col universu».

Un grupu de mozos estudiantes de la Facultá de Teoloxía de Harvard previeron el peligru que s'acurría en redol de la so Ilesia. El 15 de xunetu de 1838, Emerson pronunció un discursu conocíu como *The Divinity School Address*, que resultaría decisivu pa la hestoria del unitarismu. Influyíu pola filosofía racionalista y romántica alemana y el hinduismu, Emerson proponía'l trescendentalismu: una vía intuitiva basada na capacidá de la conciencia individual, ensin necesidá de milagros, xerarquíes relixoses nin mediaciones.

Acomúñense tamién al trescendentalismu a los amigos de Emerson y miembros del *Trascendental Club*, Walt Whitman y Henry David Thoreau.
Les principales figures del movimientu fueron Ralph Waldo Emerson, Henry David Thoreau, Margaret Fuller, Amos Bronson Alcott y Louisa May Alcott

## Fundamentu trascendental

El trescendentalismu americanu que propón Emerson parte del fundamentu trascendental plantegáu pol filósofu alemán Immanuel Kant. Dichu fundamentu ye que los oxetos nun son cognoscibles *en sí mesmos*, sinón namái al traviés de la estructura espacial, temporal y categorial que'l suxetu proyeuta sobre'l mundu.

Partiendo d'esta idea, Johann Gottlieb Fichte definió como *idealismu trascendental* a la so metafísica del Yo y del Non-Yo. Friedrich Schelling ellaboró'l sistema de *idealismu trascendental* y Arthur Schopenhauer llamó *trascendental* a la reflexón empobinada non a les coses sinón a la conciencia d'elles en cuanto meres representaciones.

Ralph Waldo Emerson, faciendo usu del fundamentu trascendental nel so *Ensayo sobre la naturaleza* sostuvo que la verdadera independencia del individuu consiguir cola intuición y la observación direuta de les lleis de la naturaleza. Pa Emerson, el ser humanu cuando s'atopa en contautu cola naturaleza, faciendo usu de la intuición y la observación, ye capaz d'entrar en contautu cola *enerxía cósmica*, la fonte creadora de la vida, identificada como Dios —o orde— polos deístes, y como «totalidá» polos panteístes.

## Ver tamién
* Unitarismu
* Veiānta
* Autotrascendencia

## Notes y referencies
Reforma anglicana

La **Reforma anglicana** o reforma inglesa ye una serie d'acontecimientos asocedíos n'Inglaterra nel sieglu XVI que remataron cola separación de la Ilesia d'Inglaterra y la Ilesia católica y cola emancipación de l'autoridá papal. Ye parte de la reforma protestante qu'asocedió en munchos países d'Europa.

El desencadenante de la Reforma inglesa foi'l deséu del rei Enrique VIII de llograr l'anulación del so matrimoniu. Lo qu'empezó como una disputa política y non teolóxica, tuvo fondes consecuencies tanto polítiques como teolóxiques. Tres la separación de Roma, pol Acta de Supremacía Real, el monarca convertir en xefe supremu de la Ilesia d'Inglaterra, qu'aportó nuna Ilesia nacional independiente de Roma.

Siguieron n'Inglaterra munchos años de disputes teolóxiques, qu'a lo postrero llevaron a la guerra civil. La resultancia foi l'establecimientu d'una Ilesia oficial del Estáu y la reconocencia gradual de delles otres ilesies y movimientos relixosos, incluyendo la Ilesia católica.

Inglaterra tuvo xunto a Roma mientres casi mil años, primero que dambes ilesies dixebrar en 1534, mientres el reináu d'Enrique VIII. La separación teolóxica venía xestándose nel senu de la Ilesia británica per mediu de movimientos como'l de los Lolardos, pero la reforma inglesa ganó verdaderu sofitu políticu cuando Enrique VIII quixo anular el so matrimoniu con Catalina d'Aragón (d'alcuerdu al Derechu canónicu). So presión del sobrín de Catalina, l'emperador del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu Carlos V, el Papa Clemente VII, primeramente favorable a la solicitú, refugar, polo que'l rei Enrique VIII, anque teológicamente un católicu devotu (proclamáu "Defensor de la Fe" pol so refutación del luteranismu), decidió convertise en Xefe Supremu de la Ilesia d'Inglaterra p'asegurar l'anulación del so matrimoniu.

Enrique caltuvo una fuerte preferencia pola lliturxa católicu-romana tradicional mientres el so reináu, de cuenta que los reformadores protestantes nun pudieron realizar práuticamente nengún cambéu nes doctrines y práutiques de la Ilesia d'Inglaterra sol so mandatu. Pero sol gobiernu del so fíu, Eduardu VI (1547-1553), la ilesia sí aportó a teológicamente protestante anque fuera solo hasta retornar a la Ilesia católica mientres el reináu de la reina María I en 1555 (que foi moteyada polos sos detractores como "María la Sanguinaria" - Bloody Mary). L'establecimientu, sol gobiernu de Sabela I (a partir de 1558) d'una Ilesia d'Inglaterra claramente protestante, pero moderada (pos reconocía'l so heriedu católico y apostólico), dexó consolidala llegalmente (conforme al Estáu y parte d'él) y dexa-y afaer dientro de la so comunión a una amplia gama de posiciones teolóxiques, lo cual foi, de magar, una de les sos carauterístiques esenciales.

## Referencies

## Enllaces esternos
Propiedá d'unu mesmu

La **propiedá d'unu mesmu** (tamién **soberanía individual** o **autopropiedad**) ye la idea de que l'individuu ye propietariu de la so propia persona, o dichu que tien un derechu natural o moral a controlar el so cuerpu y vida. Dichu principiu tamién s'utiliza como base ética del derechu a la propiedá privada. 

Esti conceutu ye un principiu fundamental d'ideoloxíes de corte llibertariu o anarquista que defenden la llibertá individual como por casu el llibertarismu, el abolicionismu, el objetivismu, el anarcoindividualismu y de manera especial del anarcocapitalismu, onde la propiedá individual ye, xunto col principiu de non agresión, el so puntu de partida pal so refugu del Estáu.

Esisten diverses corrientes d'anarquismu de corte izquierdista qu'a pesar del so enclín al coleutivismu igualmente aprueben y defenden la llibertá individual en xunto col principiu de **propiedá d'unu mesmu** pol fechu de que defenden el derechu de definise llibremente na so individualidá y tán en contra de que-yos controlen y/o-yos obliguen a vivir de cierta forma por tar a favor de la idea de que solo unu ye quien decide como unu tien de definise a sigo mesmu en rellación al "ser, faer y tener". 

El conceutu xeneró alderiques sobre la naturaleza del individuu y los derechos.

## Referencies

## Ver tamién
*Principiu de non agresión
*Llibertá negativa

## Enllaces esternos
*propiedá_sobre_unu_mesmu Derechu de propiedá: La propiedá sobre unu mesmu, Francisco Capella
*Filosofía de la llibertá, video por Ken Shoolland, sitio web d'ISIL
*La soberanía individual
*Self-Ownership, Stanford Encyclopedia of Philosophy 
*What is a ''sovereign individual''?
Llibertá individual

En filosofía política la **llibertá individual** ye equiparable a la llibertá negativa. En Derechu políticu, la so máxima espresión na edá moderna fueron los derechos individuales o derechos de primer xeneración nel marcu del principiu de llegalidá, plantegaos orixinalmente pol lliberalismu clásicu.

La llibertá individual ye'l valor constitutivu de la persona humana en cuanto tal, fundamentu de los sos deberes y derechos, conforme al cual cada unu puede decidir autónomamente sobre les cuestiones esenciales de la so vida, faciéndose responsable ante la sociedá de les consecuencies de les sos decisiones y de los resultaos de la so propia aición.

Pa delles ideoloxíes y filosofíes, especialmente llibertaries, la llibertá individual tendría'l so orixe natural y el so fundamentu éticu na soberanía individual o propiedá d'un individuu sobre sí mesmu.

## Referencies

## Ver tamién
* Individualismu
* Autonomía (filosofía y psicoloxía)
* Llibertá coleutiva
Naturaleza humana

La **naturaleza humana** ye'l conceutu filosóficu, según el cual los seres humanos tienden a compartir una serie de carauterístiques distintives inherentes, qu'inclúin formes de pensar, sentir y actuar nel mediu nel cual densedólquense.

La naturaleza humana ye la parte de la mente y comportamientu humanos que vien dada pola xenética, esto ye, que ye consecuencia biolóxica de la evolución por seleición natural. 

La cuestión de qué anicia estes carauterístiques distintives d'humanidá y qué fixa ye la naturaleza humana (e.g. innatu o adquiríu) tien importantes implicaciones na ética, la política y la teleoloxía por cuenta de que pueden aprovir normes o estándares por que los humanos xulguen cuál ye la meyor forma de vivir. Les cañes de la ciencia acomuñaes col estudiu de la naturaleza humana inclúin a la socioloxía, sociobioloxía y psicoloxíesobremanera, la psicoloxía evolucionista, qu'estudia la selección sexual na evolución del ser humanu, y la psicoloxía del desenvolvimientu. 

## Ver tamién
* Condición humana
* Homo sapiens
* Instintu
* Naturaleza
* Norma (socioloxía)
* Norma (psicoloxía)
* Sentíu común
* Humanismu
*gaitanismo
* Modelu de diátesis-estrés

## Bibliografía adicional
* 
* 
* Edward O. Wilson (2015). *[[The Meaning of Human Existence]]*. Liveright. ISBN 9781631491146.
* Steven Pinker (2002). *The Blank Slate: The Modern Denial of Human Nature*. Penguin books. ISBN 9780142003343

## Referencies

## Enllaces esternos
* ''Escontra'l fin de la crueldá'' (entrevista a Steven Pinker, El País, 10/11/2012).
Principiu de non agresión

El **principiu de non agresión** (o de **non coaición** o **non invasión**, embrivíu **PNA** o **NAP**, del inglés *non-aggression principle*) ye un principiu éticu y xurídicu, paralelu al de propiedá d'unu mesmu, que sostién que ten de ser llegal pa cualesquier individuu faer lo que deseye, siempres que nun empecipie nin amenacie con empecipiar violencia contra otru individuu o'l so propiedá. Afirma que la coaición —definida como l'entamu de fuercia o violencia física, l'amenaza de tal, o'l fraude a les persones o los sos bienes pacíficamente adquiríos— ye intrínsecamente illexítima y tien de ser refugada. El principiu nun s'opón a la defensa contra l'agresión, al contrariu, sofitar y llexítima.

La non agresión ye un principiu que típicamente inclúi la propiedá como parte del propietariu; afrellar contra la propiedá de daquién ye afrellar contra la persona porque los sos bienes son d'importancia pa ella. D'esta miente, el principiu lleva al refugu del robu, vandalismu, asesinatos y fraudes. Cuando s'aplica a los gobiernos, adoptóse pa torgar munches polítiques incluyíos impuestos y proyeutos militares. Cuando se lleva al so consecuencia lóxica (casu de los anarquistes), llapada a l'abolición del Estáu (al ser una institución involuntaria y coactiva) y a protexer a les persones de l'agresión d'esti sobre la so soberanía individual. 

Esti principiu ta presente en delles filosofíes como'l iusnaturalismu
y el utilitarismu, ya ideoloxíes de corte anarquista y, especialmente, nel lliberalismu llibertariu y el anarcocapitalismu, onde esti principiu foi desenvueltu sistemáticamente.

## Historia
El principiu de non agresión esistió en diverses formes, nel so conteníu como na so estructura. El principiu remontar hasta l'Antigüedá y depués popularizáu polos pensadores llibertarios.

Dellos autores crearon la so propia formulación del principiu de non agresión, como s'amuesa na siguiente tabla.

## Ver tamién
* Llibertá negativa
* Propiedá d'unu mesmu

## Referencies

## Enllaces esternos
* Filosofía de la llibertá, video por Ken Shoolland
* , El manifiestu llibertariu, por Murray Rothbard
Llei d'igual llibertá

La **llei d'igual llibertá** ye una doctrina que sostién que la llibertá individual implica reconocer en cada individuu el so igualdá nel derechu a la llibertá individual/llibertá negativa. La so primer denominación, anque non concepción, foi per parte de Herbert Spencer que diz "[…] que tou home puede reclamar plena llibertá pal exerciciu de les sos facultaes compatible cola posesión de llibertá de cualesquier otru home." O bien, tamién lo dixo otra manera "cada unu tien llibertá pa faer tou lo que quier siempres que non infrinja la *igual llibertá* de cualesquier otru."

Esta doctrina foi influyente nos teóricos políticos, incluyíos lliberales clásicos, llibertarios y anarcocapitalistes (ver: propiedá d'unu mesmu, principiu de non agresión, igualdá ante la llei). 

Spencer deriva'l principiu de la so creencia nos principios de la evolución científica. Él pensaba que la felicidá humana ye una emoción desenvuelta. L'orador sostuvo que "el propósitu del home namái puede llograse por aciu l'exerciciu de les sos facultaes" y, por tanto, que tal exerciciu tien de ser un derechu humanu, y que la restricción a la llibertá negativa d'otra persona tórga-y algamar la felicidá. Pero esto tendría qu'aplicase a tolos individuos por que sía una ética universal, esto ye, un códigu moral que s'aplique a toles persones. Poro, si una persona acuta a otru individuu de faer lo mesmo, entós él haise entepasáu nos sos derechos. Como resultancia, los derechos son igualaos ente toles persones. La llei d'igual llibertá ta estrechamente rellacionada cola eficiencia de Pareto que, n'esencia, establez que toa organización na asignación de recursos que puede llograr siquier una persona en meyor situación ensin faer que nenguna otra persona tea peores condiciones ye óptima o eficiente.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Equal Liberty, BK Marcus 
*. Escritu por Francisco Capella, Instituto Juan de Mariana
Dmítrov

**Dmítrov** () ye una ciudá del óblast de Moscú, Rusia, asitiada a 65 km al norte de Moscú. Ta allugada sobre'l ríu Yájroma y la canal de Moscú, que coneuta a la capital rusa col ríu Volga. Tien una población de .

Dmítrov foi fundada por Yuri Dolgoruki en 1154 dientro d'un monte, nel sitiu onde'l so fíu Vsévolod naciera. El so nome deriva del santu patronu de Vsévolod, que yera San Dmitri.

Dmítrov ye una punta de rieles del ferrocarril de los ramales a Moscú (terminal de Saviólovski) y Aleksándrov. El ferrocarril aprove un eficiente serviciu a Moscú. Dmítrov ye tamién puertu de carga na canal de Moscú. 

## Ciudaes hermanes
*  Almere, Holanda.
*  Maryina Horka, Bielorrusia.
*  Rîbnița, Transnistria.

## Miscelánea

* L'altitú sobre'l nivel del mar de Dmítrov ye de 179 m.

## Referencies

## Enllaces esternos
Llista de presidentes de la Cámara de Diputaos d'Italia

El presidente de la Cámara de Diputaos d'Italia ye quien dirixe les sesiones de la cámara baxa del Parllamentu d'Italia.. 

## Reinu de Cerdeña (1848-1860)

## Reinu d'Italia (1861-1946)

## [[Consulta Nazionale]] (1945-1946)

## [[Asamblea Constituyente]] (1946-1948)

## República Italiana

## Referencies

## Enllaces esternos
Giovanni Gronchi

**Guiovanni Gronchi** , foi un políticu italianu demócrata-cristianu y tercer presidente de la República italiana.

Giovanni Gronchi foi cofundador, con Luigi Sturzo, del Partíu Popular Italianu en 1919 y formó parte del primer gobiernu de Benito Mussolini en 1922. Abandonó'l gobiernu un añu dempués ya integróse na oposición al dictador. Foi ministru d'Industria y Comerciu ente 1944 y 1946 y presidente de la Cámara de los Diputaos de 1948 a 1955. Dende 1955 hasta 1962 ocupó la presidencia de la República italiana.

## Referencies

## Enllaces esternos
Esposa del Presidente de la República Italiana

*La Esposa del [[Presidente de la República Italiana]]* (; o a cencielles *donna*) xuega de cutiu un rol protocolariu nel Palaciu del Quirinal y mientres les visites oficiales.

## Llista

## Referencies

## Enllaces esternos
Cesara Merzagora

**Cesara Merzagora** , foi un políticu nacíu en Milán. Presidente del Senáu dende 1953 a 1967, y presidente interín d'Italia en 1964, nel periodu ente Antonio Segni y la eleición de Giuseppe Saragat. Merzagora foi nomáu senador vitaliciu en 1963.

A pesar del so ateísmu, foi miembru de la Democracia Cristiana mientres tola so vida.

Morrió en Roma productu d'una septicemia.

## Referencies

## Referencies

## Enllaces esternos
Giuseppe Saragat

**Giuseppe Saragat**  foi ministru d'asuntos esteriores d'Italia (de 1963 a 1964) y quintu presidente de la República italiana, dende 1964 hasta 1971. 

Giuseppe Saragat foi un políticu socialista moderáu. Abandonó'l Partíu Socialista Italianu en 1947 al nun tar conforme cola estrecha alianza que caltenía naquel momentu'l so partíu col Partíu Comunista Italianu y fundó un nuevu partíu políticu que llueu se convirtió en Partíu Socialista Democráticu Italianu, del que foi líder el restu de la so vida.

## Referencies

## Enllaces esternos
Oscar Luigi Scalfaro

**Oscar Luigi Scalfaro** ['skalfaro]  foi un políticu italianu, perteneció al partíu de la Democracia Cristiana. Foi'l novenu presidente de la República italiana dende 1992 a 1999.

## Biografía
Llicenciáu en Derechu pola Universidá Católica del Sagráu Corazón de Milán, aportó la maxistratura. Participó na resistencia antifascista. Al rematar la II Guerra Mundial, desempeñóse como fiscal públicu. Afiliar a Aición Católica que-y facilitó l'accesu a cargos de responsabilidá nel partíu Democracia Cristiana, DC. Foi escoyíu diputáu por esti partíu nes eleiciones a l'Asamblea Constituyente de 1946 y a l'Asamblea Llexislativa de 1948. 

Foi secretariu y vicepresidente del grupu parllamentariu del so partíu na Cámara de Diputaos y ocupó la vicepresidencia de la Cámara ente 1975 y 1983.

Tres desempenar dellos puestos gubernamentales, Scalfaro foi nomáu ministru de Tresportes y Aviación Civil, departamentu qu'ocupó nos gobiernos d'Aldo Moro, Giovanni Leone, Mariano Rumor y Giulio Andreotti (1968-1972); ministru d'Educación col gobiernu de Andreotti (1972-1973) y ministru del Interior col socialista Bettino Craxi (1983-1987). 

El 24 d'abril de 1992 Scalfaro foi escoyíu presidente de la Cámara de Diputaos y arriendes de la inesperada dimisión del presidente de la República Francesco Cossiga foi'l candidatu de consensu de les fuercies polítiques p'asocede-y, foi designáu novenu presidente de la República d'Italia'l 25 de mayu. 

Scalfaro, asitiáu naquel momentu na izquierda de la DC, amosóse como un enemigu inflexible de la corrupción política na dómina en que se desenvolvieron numberosos procesos xudiciales anti-corrupción. Negóse, como presidente de la República, a sancionar decretos pa llindar estos procesos como deseyaba'l gobiernu, entepasándose nes funciones representatives de la presidencia. Scalfaro nun se venceyó a nengún partíu políticu al sumir el Partíu de la Democracia Cristiana y convirtióse nun referente políticu pa la ciudadanía italiana, cuando se conoció la magnitú qu'adquiriera la corrupción ente los grandes partíos políticos. 

El so refugu de la corrupción política llevólu a pronunciar en públicu declaraciones como "aplicar el bisturín pa sajar la peste bubónica" y a "atacar les patoloxíes que se manifestaren na xestión pública".. 

Scalfaro realizó una visita d'Estáu a Etiopía en 1997, na que pidió perdón poles otomíes cometíes pol Exércitu italianu cuando invadió esi país en 1935. 

El 15 de mayu de 1999, Scalfaro dimitió dellos díes antes del final del so mandatu. De magar, como ex presidente, foi senador vitaliciu hasta la so muerte, asocedida en Roma na madrugada del 29 de xineru de 2012.

## Referencies

## Enllaces esternos
Pietro Grasso

**Pietro Grasso**  ye un exxuez y políticu italianu. Dende 2013, ye Presidente del Senáu d'Italia y, dende avientu de 2017, lidera la nueva formación d'esquierda Llibres ya Iguales. En 2015 foi Presidente interín de la República Italiana.

## Biografía
Nacíu en Licata, na Provincia d'Agrigento, en 1945. La so carrera xudicial empezó en 1969 en Barrafranca, na Provincia d'Enna, como praetor. La ciudá que marcó la so vida foi, sicasí, Palermo, ellí vieno en 1972. En 1980 foi-y asignada la investigación sobre l'asesinatu del Presidente de la Rexón siciliana Piersanti Mattarella.

La so vida camudó tanto profesional como privadamente pa los mediaos de 1980 cuando foi nomáu xuez de los xuicios a Cosa Nostra. Una vegada nel procesu, convertir n'asesor de la Comisión de llucha contra la Mafia y en 1991 foi nomáu conseyeru de la direición d'asuntos penales nel Ministeriu de xusticia.

Fiscal en Palermo dende 1999, ocupó'l cargu hasta l'añu 2005. Suplantando a Pier Luigi Vigna, faise cargu de la Procuradora Nacional. Namái naquel momentu yera'l centru d'un discutiniu xurídicu y política. Ente los candidatos p'asocedelo taba Giancarlo Caselli, quien dirixó a la Fiscalía de Palermo antes de Grasso. Sol gobiernu de Silvio Berlusconi presentóse una enmienda a la llei qu'esclúi a Caselli de la carrera a la Fiscalía Nacional. Dempués del nomamientu de Grasso, el Tribunal Constitucional declaró illegal la decisión del gobiernu de centru derecha.

En 2010 foi reelixíu pa un segundu mandatu por unanimidá pol Conseyu Cimeru de la Maxistratura. El 27 d'avientu de 2012 presenta una solicitú de llicencia por razones eleutorales nel CSM y a otru día anuncia la so candidatura pa les eleiciones del Partíu Demócrata (PD). Asina, ye electu Senador y, el 13 de marzu de 2013, convertir en Presidente del Senáu italianu por 137 votos contra los 117 votos de Renato Schifani, el Presidente Saliente.

El 14 de xineru de 2015, Giorgio Napolitano arrenunció al so cargu de Presidente de la República Italiana y Grasso asumió'l so llugar de manera interina y foi sustituyíu'l 31 de xineru por Sergio Mattarella.

N'avientu de 2017 anuncióse que lideraría una nueva formación de centroizquierda Llibres ya Iguales (*Liberi y Uguali*), creada pola esquierda italiana cola participación de Movimientu Demócrates y Progresistes (Mdp), Izquierda Italiana (SI) y Posible (Po) ante les eleiciones xenerales d'Italia de 2018.

## Referencies

## Enllaces esternos
Luigi Einaudi

**Luigi Einaudi**  foi un políticu lliberal italianu, el segundu presidente de la República italiana, dende 1948 hasta 1955 y gobernador del Bancu d'Italia, dende 1945 hasta 1948.

Llicenciáu en Derechu, impartió clases d'Economía y Finances nes universidaes de Pisa, Turín y na Universidá Bocconi de Milán.

Foi nomáu senador vitaliciu en 1919. Amosóse contrariu al fascismu dende 1924 y en 1935 emitió, nel Senáu, un votu contrariu a l'aprobación de la invasión d'Etiopía. El 25 de xunetu de 1943 foi designáu rector de la universidá de Turín pero esi mesmu añu tuvo que exiliase en Suiza.

Rematada la II Guerra Mundial, Einaudi foi nomáu gobernador del Bancu d'Italia, cargu qu'ocupó dende 1945 a 1948, y ocupó los cargos de vicepresidente del conseyu de ministros y de ministru de finances nel cuartu gobiernu d'Alcide De Gasperi (1947-1948). 

Foi'l primer Presidente de la República italiana electu conforme al procedimientu establecíu na Constitución que fuera aprobada meses antes, Luigi Einaudi ocupó la presidencia dende 1948 hasta 1955.

El so nietu ye'l famosu pianista Ludovico Einaudi.

## Ver tamién
* Historia d'Italia 

## Referencies

## Enllaces esternos
* Fondazione Luigi Einaudi
Bancu d'Italia

El **Bancu d'Italia** (it: *Banca d'Italia*) ye'l bancu central de la República italiana y una parte del Sistema Européu de Bancos Centrales (SEBC). La so oficina central esta nel Palazzo Koch, Roma. El so actual gobernador ye Ignazio Visco, quien ocupa'l cargu dende'l 20 d'ochobre de 2011.

## Funciones
Tres el trespasu de les polítiques monetaries en 1999 al Bancu Central Européu, dientro del nuevu marcu estructural européu, el bancu implementa les decisiones d'este, acuña'l Euru y esaniciar de la circulación antigües monedes. 

La misión principal convirtióse nuna supervisa bancaria y financiera. L'oxetivu ye asegurar la estabilidá y eficiencia del sistema y cumplir les regles y regulaciones; el bancu escuerre esto al traviés de llexislación secundaria, controles y cooperación coles autoridaes gubernamentales. 

A partir de la reforma de 2005, que foi provocada arriendes de dellos escándalos d'absorción ente empreses, el bancu perdió la exclusividad d'autoridá anti-trust nel sector creiticiu, comparte esta responsabilidá cola "Autoridá Italiana Anti-Trust". Otres funciones inclúin el control del mercáu, curiáu de los pagos y suministru de provisiones, tesorería del Estáu, rexistru de creitu central, analís económicu y consultaría institucional. 

El Bancu d'Italia tien unes reserves d'oru envaloraes en 2.451.8 tonelaes (2006).

## Historia
La institución, tamién llamada *Bankitalia*, foi fundada en 1893, frutu de la unión de los cuatro primeros bancos d'Italia. Hasta 1928 taba dirixíu por un *Direutor Xeneral*, ente que dende entós ye dirixíu por un *Gobernador*. El gobernador ye escoyíu pola comisión interna de direición, por decretu del Presidente de la República Italiana. El so mandatu dura 7 años.

### Direutores Xenerales (1893 - 1928)
*Giacomo Grillu (1893 - 1894)
*Giuseppe Marchiori (1894 - 1900)
*Bonaldo Stringher (1900 - 1928)

### Gobernadores (1928 - presente)
*Bonaldo Stringher (1928 - 1930)
*Vincenzo Azzolini (1931 - 1944)
*Luigi Einaudi (1945 - 1948)
*Donato Menichella (1948 - 1960)
*Guido Carli (1960 - 1975)
*Paolo Baffi (1975 - 1979)
*Carlo Azeglio Ciampi (1979 - 1993)
*Antonio Fazio (1993 - 2005)
*Mario Draghi (2006 - 2011)
*Ignazio Visco (2011 - Presente)

## Accionistes

## Ver tamién
*Economía d'Italia
*Euru
*Llira italiana

## Referencies

## Enllaces esternos
*Sitiu oficial of Banca d'Italia (n'inglés ya italianu)
*Banca d'Italia Eurosistema sitiu oficial (n'inglés ya italianu)
Parllamentu d'Italia

El **Parllamentu de la República Italiana** (n'italianu: *Parllamentu della Repubblica Italiana*) ye l'órganu constitucional titular del poder llexislativu. Tien una estructura bicameral, tando formáu pola Cámara de los Diputaos y el Senáu de la República.

La cámara de los diputaos ta formada por 630 miembros, ente qu'hai 315 senadores más los senadores vitalicios. Les dos cámares axúntense conxuntamente pa determinaos casos designaos pola Constitución. El casu más importante ye la eleición del Presidente d'Italia, votación na que tamién s'axunten con representantes rexonales. Otros casos son pa escoyer cinco miembros del Tribunal Constitucional Italianu y p'escoyer un terciu del Conseyu Cimeru de la Maxistratura.

Nos casos previstos na Constitución, el Parllamentu va axuntar en sesión conxunta. Cómo sollerta'l párrafu 55, 2 de la Carta fundamental consagra la hipótesis d'esti artículu nun ye refecha, puede sufrir cambeos o l'aplicación por analoxía.

## Autodiquia
El fechu de que la remuneración de los emplegaos de los órganos constitucionales italianes nun tán harmonizaos (cola creciente estandarización de los demás emplegaos de l'alministración pública italiana) foi acusáu a la esistencia, pa cada unu d'ellos, l'institutu de l'autodichia.

L'argumentu foi cuestionáu pola defensa de los solicitantes italianos que ganaron la causa Savino y otros contra Italia ante'l Tribunal Européu de Derechos Humanos. ("¿Cuál ye la rellación ente la ganancia y ... la garantía de los derechos fundamentales? Si usté gana enforma (...) ye posible que .... ... esto socava los derechos fundamentales como'l de la xusticia? Estos son derechos que ... nun tienen preciu ... les garantíes xurídiques, la proteición d'un tercer xuez ": de l'audiencia n'Estrasburgo 2 d'avientu 2008, trescripción de la URL de tresmisión).

Esto añadió nuevos siguidores de l'abolición de la autodiquia, orixinalmente solicitada polos partidarios del imperiu de la llei pa tolos ciudadanos italianos: pidiendo "una nueva alministración de les Cámares" quexar de qu'hasta agora'l so "Presidencia perdió una importante oportunidá pa demostrar lo que más faltaba nos últimos años: la capacidá de xestión",

## Referencies
Gobernantes d'Italia

Los **[[Gobernante]]s d'[[Italia]]** son los xefes d'estáu y de gobiernu a lo llargo de la historia del país, dende la unificación hasta l'actualidá. Antes de la unificación los distintos territorios qu'agora formen Italia teníen diversos sistemes de gobiernu, dende la república a la monarquía absoluta. Tres la unificación instauróse una monarquía constitucional rexida pol Estatutu Albertino, siendo'l Presidente del Conseyu de Ministros el xefe de gobiernu y el rei el xefe del Estáu. Mientres el Fascismu n'Italia, caltúvose'l sistema vixente siendo Mussolini el primer ministru mientres casi tol periodu. Col fin del fascismu y el advenimiento de la democracia instauróse una Constitución qu'establecía al presidente como xefe d'estáu y calteniendo al primer ministru como xefe de gobiernu.

## Xefes d'Estáu
Esta posición foi ocupada de 1861 a 1946 pol Rei y de esi añu hasta l'actualidá foi ocupada pol Presidente.

### [[Rei d'Italia]]
Ente la cayida del imperiu romanu y la unificación italiana diversos reis asumieron el títulu de Rei d'Italia, anque dempués del Reinu Ostrogodu nel sieglu VI nengún rei reinara sobre tou la totalidá de lo que güei ye Italia. Un referendu en 1946 acabó cola monarquía decantándose los votantes pola república. La Constitución de 1948 confirmaba'l referendu y amás obligaba al exiliu a la familia real italiana.

La siguiente tabla contién los cuatro reis d'Italia tres la unificación. 

### [[Presidente d'Italia]]
El Presidente encargar de velar pola unidá del país y les rellaciones ente partíos ya instituciones. El puestu foi creáu en 1948 pola Constitución, pero dende 1946 esistía un presidente provisional.

## Xefe de gobiernu
De 1861 hasta l'actualidá'l Presidente del Conseyu de Ministros foi'l xefe de gobiernu. Ye designáu pol xefe d'estáu pero al precisar el sofitu del Parllamentu d'Italia suel ser miembru del partíu políticu más votáu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Réxime del 4 d'agostu

El Réxime del **4 d'Agostu** (Greigo: Καθεστώς της 4ης Αυγούστου, *Kathestós tis tetártis Avgoústou*), conocíu comúnmente como'l **Réxime de Metaxás** (Griegu: Καθεστώς Μεταξά, *Kathestós Metaxá*), foi un estáu autoritariu sol lideralgu del Xeneral Ioannis Metaxás que gobernó'l Reinu de Grecia dende 1936 hasta 1941. El réxime tomo'l so nome del autu golpe d'estáu fechu por Metaxás, col sofitu del Rei Xurde II, realizáu'l 4 d'agostu de 1936. Metaxás lideró un gobiernu conservador, autoritariu y anticomunista. El réxime inspirar nel gobiernu fascista del Reinu d'Italia, pero nunca se volvió un estáu totalitariu puramente tal. Dempués de la muerte de Metaxás en xineru de 1941 el réxime foi empobináu totalmente pol Rei. Anque l'Alemaña Nazi invadiría Grecia n'Abril obligando al Rei y al restu del gobiernu metaxista a escapar al Reinu d'Exiptu.

## Históricu
Al igual que los sos contemporáneos rexímenes totalitarios n'Italia, España y Alemaña, el del 4 d'agostu fixo usu del *[[saludu romanu]]*(col brazu derechu estendíu) y tenía los sos propios uniformes, saludos y cantares. Como símbolu escoyó'l *[[labrys]]* (*pelekys* en griegu), l'hachu de doble filu que, según Metaxás, yera'l símbolu más antiguu de toles civilizaciones heléniques.

Mientres la esistencia del Réxime, Metaxás fíxose llamar el "Arhigos" o líder.

Metaxás tamién creó a finales de 1936, pocu dempués d'haber llegáu al poder, la Ethniki Organosi Neolaias (Organización Nacional de Mocedaes, EON), que venía ser una versión griega de les Mocedaes Hitlerianes (*Hitlerjugend*), y que tenía de prorrogar los valores del réxime nel futuru.

El réxime proponía'l renacer de Grecia, y la so salida de la decadencia gracies a la restauración de la monarquía, una y bones el metaxismo yera fondamente monárquicu.

La "Tercer Civilización Helénica" como se faía moteyar el réxime en ciertes ocasiones, yera una referencia a la "Primer Civilización Helénica" (Antigua Grecia) y la "Segunda Civilización Helénica" (Imperiu Bizantín)

Unu de los mayores llogros del réxime metaxista griegu foi la preparación de les defenses del país contra una eventual invasión estranxera, según la posterior victoria sobre los italianos na Guerra Greco-Italiana del Iviernu de 1940-41.

El gobiernu socesor del réxime de Metaxás fueron los socesivos rexímenes collaboracionistes griegos de Georgios Tsolakoglu, Konstantinos Logothetopoulos y Ioannis Rallis.

## Referencies

## Enllaces esternos