Begonia gracilis

***Begoña gracilis***, ye una especie de planta perenne perteneciente a la familia Begoniaceae. Ye orixinaria de Méxicu.

## Descripción
Ye una yerba qu'algama un tamañu de 25 a 50 cm d'altor, xugosa y con llinies acolorataes nel tarmu. Les fueyes tienen forma d'ala, con cantos ondulaos. Les flores son de color rosáu, paecen amasueles abiertes, y arrexuntar na unión del tarmu cola fueya. Los frutos, cuando mozos son carnosos y terminen nun picu; les granes son pequeñes.
## Distribución y hábitat
Orixinaria de Méxicu. Habita en climes semicálido y templáu ente los 2040 y los 2600 metros, acomuñada al monte mesófilu de monte; montes d'encina y de pinu.
## Propiedaes
L'únicu rexistru que se tien d'ésta planta indica'l so usu como purgante, nel estáu de Morelos.

;Hestoria:
Nel sieglu XVI Francisco Hernández, comenta: "el raigañu, al ser machucada ya introducida con dalgún líquidu conveniente, purga los intestinos, refundia'l semen reteníu, sollivia los güeyos engafaos, evacua la orina y tolos humores pol conductu inferior".

Más información apaez hasta'l sieglu XX, cuando Maximino Martínez señalar como emetocatártico. La Sociedá Farmacéutica de Méxicu repite la información de Martínez.

;Química:
L'únicu trabayu químicu que se reporta na lliteratura ye una tesis realizada en 1944 na Universidá Autónoma de Guadalajara. Equí demuéstrase la presencia de dellos ácidos orgánicos, y el ácidu gálico, unidá precursora de taníns. Nesti estudiu detéctase la presencia d'alcaloides, flavonoides y saponines nel raigañu.

## Taxonomía
*Begoña gracilis* describióse por Carl Sigismund Kunth y espublizóse en *[[Nova Genera et Species Plantarum (quarto ed.)]]* 7: 184–185. 1825.
;Etimoloxía:
***Begoña***: nome xenéricu, acuñáu por Charles Plumier, un referente francés en botánica, honra a Michel Bégon, un gobernador de la ex Colonia francesa d'Haití, y foi adoptáu por Linneo.

***gracilis***: epítetu llatín que significa "delgáu, espodáu".
;Sinonimia:
* *Begoña diversifiolia* Knowles & Westc. 
* *Begoña diversifolia* Graham 
* *Begoña heterophylla* Klotzsch 
* *Begoña martiana* Link & Otto 
* *Begoña martiana var. gracilis* (Kunth) Carrière
* *Begoña tuberosa* Sessé & Moç. 
* *Knesebeckia martiana* (Link & Otto) Klotzsch
## Nome común
* Alita d'ánxel, chipile, orejita de guajolote.
## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Carauterístiques de les begoniacees
## Referencies

## Bibliografía
# Bailey, L. H. & E. Z. Bailey. 1976. Hortus Third i–xiv, 1–1290. MacMillan, New York.
# Breedlove, D. E. 1986. Flora de Chiapas. Llistaos Floríst. Méxicu 4: i–v, 1–246.
# CONABIO. 2009. Catálogo taxonómico de especies de México. 1. In Capital Nat. Méxicu. CONABIO, Mexico City.
# McVaugh, R. 2001. Ochnaceae to Loasaceae. 3: 9–751. In R. McVaugh Fl. Novo-Galiciana. The University of Michigan, Ann Arbor.
# Nelson, C. H. 2008. Cat. Pl. Vasc. Honduras 1–1576.
# Shreve, F. & I. L. Wiggins. 1964. Veg. Fl. Sonoran Des. 2 vols. Stanford University Press, Stanford.
# Smith, L. B. & B. G. Schubert. 1961. Begoniaceae. In: P. C. Standley & L. O. Williams (eds.), Flora of Guatemala - Part VII, Number 1. Fieldiana, Bot. 24(7/1): 157–185.
## Enllaces esternos

* USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network - (GRIN) [Online Database]. http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?6660