Benamaurel

**Benamaurel** ye una llocalidá y conceyu español perteneciente a la provincia de Granada, na comunidá autónoma d'Andalucía. Ta asitiáu al nordeste de la provincia, na contorna de Baza. Según el INE, en 2016, esta población cunta con 2.359 habitantes censaos y una estensión de 127 km². Falta 121 km de la capital granadina. Destaca pol so singular tipoloxía de vivienda, na so mayoría consistente en cases-cueva escavaes nel terrén, siendo'l conceyu d'España de menos de 15.000 habitantes con más viviendes-cueva (1.993), según el pueblu-con-mas-cueves-de-la provincia/ inventariu de viviendes cueva realizáu pola Diputación de Granada.

## Etimoloxía
Benamaurel vien de la pallabra "Aben Moriel", que significa "Descendientes de Moriel", y anque se menta a los descendientes de Moriel amestaos a la ciudá nel Sieglu XVIII, inda se desconocen los datos y xenealoxía d'esti home.

## Historia
L'asentamientu de población de Benamaurel puede datase na Prehistoria, por cuenta de la so estratéxica llocalización cercana al ríu y nun puntu eleváu de bien bonu defensa. Coles mesmes, les sos carauterístiques xeolóxiques faen que resulte relativamente fácil construyir viviendes troglodites o cueves, que presenten una estabilidá escepcionales. 

## Fiestes
La gran cita de la llocalidá son les fiestes de Moros y Cristianos qu'axunten en Benamaurel a miles de persones l'últimu fin de selmana d'abril, en redol a la Virxe de la Cabeza, la patrona. Benamaurel remóntase sieglos tras dende l'últimu domingu d'abril (y sábadu anterior), hasta'l martes siguiente.

Les **PROCESIONES**, la **ROMERÍA del domingu** dende la ilesia parroquial, hasta la ermita, asitiada pela rodiada de la llocalidá; los **elegantes DESFILES de Moros y Cristianos**, les **espectaculares BATALLES** pola Imaxe y la representación **CAUTIVERIO Y RESCATE DE LA NUESA SEÑORA LA VIRXE DE LA CABEZA** considerada la "fiesta de moros y cristianos de mayor conteníu lliterario de cuantes celebrar n'España"(Muñoz Renedo,C.)-domingu y llunes- en direutu y en plena cai al cargu d'actores aficionaos del propiu pueblu son los grandes actos onde la fiesta relixosa y l'animación ciudadadana entemecer hasta lo más fondo.

El so **celebración ye centenaria**. basada nuna obra de teatru del **Sieglu d'Oru español**.

***CAUTIVERIO Y RESCATE DE LA NUESA SEÑORA LA VIRXE DE LA CABEZA:*** La obra correspuende a una comedia de Moros y Cristianos clásica tardía, de les que fueron bien populares ente los sieglos XVI y XVIII, tradición que entronca cola de los autos medievales. Ta escrita nel estilu del sieglu XVII con influyencies de Góngora y Calderón, con una estructura clásica en dos actos y con personaxes formando pareyes contrapuestes, significando trés niveles: el popular, representaos nos criaos Cristianu y Moro (respeutivamente Minardo y Zelín); el mundu de la nobleza representáu polos capitanes Moru y Cristianos; y el mundu divín, onde se da una contraposición ente'l bien y el mal encarnaos col Ánxel y Luzbel. A esti respectu, el vocabulariu y la forma d'espresión varia d'un nivel a otru. Mientres los criaos usen un llinguaxe llanu y na so interpretación abonden les situaciones risibles, el restu de personaxes espresar nel llinguaxe cultu del sieglu XVII, y a la manera clásica, realícense alusiones mitolóxiques, cita a la Biblia, etc. Tratándose temes de la dómina, como'l del honor y l'ideal caballerescu, el problema del llibre albedríu, el fatalismo, etc. La obra ta escrita en versu, predominando'l romance nun llinguaxe natural y elegante. 

Tamién se celebren n'abril les fiestes de **San Lleón Magno patrón de Benamaurel**, el fin de selmana más cercanu al día 11, n'honor al Papa San Lleón Magno. Esi día parten roques de pan ente tolos asistentes. La imaxe del santu ye conducida a la so ermita pela mañana, y torna pela tarde al templu parroquial.

***LLIBROS PUBLICAOS SOBRE ESTA LLOCALIDÁ:*** 

MARTÍNEZ POZU,M.A.: "*Benamaurel: La nuesa Hestoria*". Imprenta Cervantes, Baza. 2005

MARTÍNEZ POZU,M.A.: "*Afaya l'orixe...Fiestes de moros y cristianos de la Contorna de Baza*". Imprenta Cervantes, Baza.2008

MARTÍNEZ POZU,M.A.: "*En busca de la verdá...Fiestes de moros y cristianos de la Contorna de Baza*".II Parte. Imprenta Cervantes, Baza.2009

PEÑALVER NAVARRO,C.: "*Cautiverio y Rescate de Ntra. Sra. de la Cabeza*". Imprenta Cervantes, Baza.2008

## Nucleos de población

Benamaurel cunta con cinco anejos o pedaníes: Ponte Enriba (tamién conocíu como El Saltu), San Marcos, Cuevas de Luna, Cueves del Negru, Huerta Real y Cueva de la Blanca (a los trés últimos referénciase-yos dacuando como Cueves de Ponte Embaxo). Toos ellos atópense xuníos pel ríu Guardal y la so población habita en cueves escavaes aprovechando'l desnivel del terrén na redoma del ríu (llombes, ribayos).

## Xeografía

La estensión del términu municipal ye de 127 m² y atópase a una altitú sobre'l nivel del mar de 719 m. Asitiáu nel centru de la Hoya de Baza, atópase arrodiáu pelos parques naturales de Sierra de Baza y Sierra de Castril, amás de pol Cuetu Jabalcón y el banzáu del Negratín.

El conceyu de Benamaurel ta formáu por una llanura de secanu derrota polos valles de los ríos Guardal, Castril (que lo delimita al oeste), Cúllar, y Baza (que lo delimita al suroeste). D'ellos el más importante ye'l valle del ríu Guardal, que traviesa tolos nucleos de población del conceyu y al que van parar los afluentes citaos. 

### Barrios
* Alhanda
* Almacil Altu 
* Almacil So 
* Cuesta del Ríu Fuerte 
* Sacristía
* San Antonio 
* Virxe de la Cabeza Yelseres
* Calderón de la Barca

### Llocalidaes estremeres
Llenda colos siguientes conceyos: Castilléjar, al norte; Cúllar, al este; Baza, al sur; y Cortes de Baza, al oeste.

## Economía
L'actividá económica más importante ye l'agricultura, clásicamente basada n'olivar, ceberes y cultivos de regadío. Na actualidá, gracies a los nuevos riegos de la Canal de Jabalcón, tán apaeciendo cultivos de regadío intensivos d'alta productividá.

Nel pasáu foi'l cultivu del espartu (que llegó a denominase "oru verde") la principal riqueza de la zona, que la so recoyida apurrió un mediu de vida pa un gran númberu de los sos habitantes.

Tamién hubo n'esplotación mines d'azufre, anque anguaño nun esiste nenguna n'actividá.

## Alministración

## Demografía

Según l'Institutu Nacional d'Estadística d'España, nel añu  Benamaurel cuntaba con  habitantes censaos.

La población del conceyu atópase distribuyida de la siguiente forma (2016):

* Fonte: INE.

## Evolución de la población

La población del conceyu de Benamaurel foi esperimentando un aumentu más o menos constante (sacante nel postreru terciu del sieglu XIX, por cuenta de la epidemia de cólera de 1885) algamando la so cota máxima en 1950. Dende esa década viénose produciendo un descensu de la población debíu fundamentalmente a la emigración, magar dende finales del sieglu XX esti enclín empezó a invertise.

Tocantes a la evolución demográfica por nucleu de población de los últimos años, reparar enclín a la recuperación demográfica del conceyu, inclusive nes pedaníes. En 2011, la población censada en dalguna de les 6 pedaníes de Benamaurel yera de 743 habitantes (un 30% de la población total del conceyu).

* Fonte: IEA. Evolución histórica de la población d'Andalucía. INE.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Portal de Turismu de les Contornes de Baza y Uescar
* Conceyu de Benamaurel