Canal Icy

La **canal Icy** ta asitiáu nel océanu Pacíficu na rexón austral de Chile, al sur del golfu de Penas, ye una de les canales canales de la Patagonia principales, llonxitudinales, de la Patagonia chilena. Ye la continuación escontra'l sur de la canal Grappler.
 
Alministrativamente pertenez a la provincia d'Última Esperanza de la XII Rexón de Magallanes y l'Antártica Chilena.

Dende hai aproximao 6.000 años les sos costes fueron habitaes pol pueblu kawésqar. A empiezos del sieglu  esti pueblu fuera práuticamente escastáu pola aición del home blancu.

## Percorríu
Mapa de la canal

Empieza al altor del estremu sur del puexu Exmouth en coordenaes  y termina a la corte de los castros Dutton en coordenaes  onde empieza la canal Wide. 
 
La so direición inicial ye escontra'l SO por 7½ nmi pa depués virar escontra'l S por 4 nmi más siendo la so llongura total de 11½ milles marines. Cuerre ente la mariña continental pel este y les islles Saumarez y Wellington pel oeste. Tien De tenese especial vixilancia colos témpanos que baxen dende'l senu Eyre. Sobre la ribera este de la canal abren badea Cascada y caleta Héctor aptes solo pa embarcaciones menores. N'el so cursu atopa'l faro islla Mason instaláu en islla Mason.

## Xeoloxía y orografía
Nel pasáu produció un fundimientu del territoriu provocáu pol alcuentru, frente a la península de Taitao, de tres plaques tectóniques: la de Naza y l'Antártica que se mueven escontra l'este, y la Suramericana que se mueve escontra l'oeste. Esta situación causó un bultable fundimientu del cantu de la placa Suramericana baxando los suelos al so nivel actual, lo que puede comprobase pola fragmentación del territoriu y la penetración del mar nos llugares fundíos, surdiendo gran cantidá d'islles.

Data de la dómina terciaria; y ye productu de la mesma causa xeolóxica que fizo apaecer primero'l cordal de la Mariña y depués la de los Andes. Na edá glacial, tomó'l so aspeutu actual siendo la continuación escontra'l sur de la cordal de la Mariña.

Ye d'orixe ígneu pola clase de roca que la constitúi y pol so relieve aspru ya irregular, característicu de les cadenes d'erupción.

Son una socesión de tierres altes y barrancosas con numberosos cumes y puexos bien paecíos ente sigo. Los sos cabos y puntes terminen en forma abrupta.

Les costes son acantiladas y les sos canales, polo xeneral son llimpies y abiertes, onde hai estorbises estos tán invariablemente marcaos por sargazos.

Esisten altores bastante notables que sirven pa reconocer la entrada a los distintos senos, canales o badees. Estes tán claramente indicaes nes respeutives cartes y derrotero de la rexón.

## Climatoloxía

La rexón ye afeutada de cutio por vientos del oeste y pol pasu frecuente de sistemes fronteros. Estos sistemes fronteros xenerar na llatitú 60° S, zona na que conflúin mases d'aire subtropical y mases d'aire polar creando una petrina de baxes presiones que forma los sistemes fronteros.
 
Esta área tien un clima que se conoz como “templáu fríu lluviosu” que s'estiende dende la parte sur de la X Rexón de Los Lagos hasta'l estrechu de Magallanes. Equí rexístrense les máximes cantidaes de precipitaciones, en islla Guarello algamáronse hasta 9.000 mm añales.

La nubosidad atmosférica ye alta, los díes estenos son escasos. L'amplitú térmica ye amenorgada, la oscilación añal ye d'aproximao 4° C con una temperatura medio de 9&nbsp;°C. Bastia mientres tol añu siendo más lluviosu escontra la seronda.

Esisten solu dos estaciones: branu ya iviernu. El branu empieza en setiembre y los vientos empiecen a ronden del NO al SO. Los díes empieza a ser más llargos y n'ochobre pueden haber dellos díes estenos. Nos meses d'avientu, xineru y febreru los vientos yá soplen cuasi puramente del SO con gran intensidá.

Les agües, nesta estación, son frecuentes pero non tan persistentes como nel iviernu y preséntense so la forma de fuertes y bayurosos bastios. La meyor dómina del añu ye la que va de febreru a abril. En mayu reparen braveces de mar que traen muncha marexada. En mayu cayen les primera nevazones les que siguen mientres tol iviernu. Les nevazones dacuando son tan trupes que la visibilidá vese amenorgada a non más de 100 metros. El vientu rondó al NO. Los meses de xunu y xunetu considérense los peores del añu. El mal tiempu ye l'estáu normal de la rexón, el bon tiempu ye un accidente transitoriu

Na mayoría de los senos, esteros y canales les tierres altes faen camudar la direición del vientu verdaderu. El vientu tiende a soplar a lo llargo de les canales, siguiendo la so direición y escontra baxo nos valles.

Nos puertos y fondeaderos que s'atopen a sotaventu de les tierres altes, cuando los bastios que soplen polo alto atopen quebraes o valles, baxen por ellos en forma repentina y violenta, a estos bastios conózse-yos como “williwaws”.

El vientu dominante en tola zona según el mes ye: xineru del NO – febreru del O – marzu y abril del O – mayu ronda al S – xunu camuda al SO – xunetu y agostu ente l'O al SO – setiembre del E y del N – ochobre del O – payares del O al NO y n'avientu del ONO.

## Flora y fauna
Nes fasteres y fondalaes de los cuetos crez un monte tupiu que s'afirma nes fiendes de les roques, los árboles enxaréyense unos con otros. De normal nun se desenvuelven sobre los 50 metros sobre'l nivel del mar, pero onde ta abellugáu del vientu dominante xube hasta los 200 y 300 metros sobre dichu nivel.

Sobre la roca desnuda reparar una formación esponxosa sobre la cual crecen líquenes y mofos dende los cualos surde l'agua a la menor presión que s'exerza sobre la so superficie. Dellos árboles son l'haya, el tepú y el canelu.

El reinu animal ye bien amenorgáu, pueden atopase el foín y dalgunos royedores. Hai llobos y llondres. Ente les aves terrestre y acuáticu podemos atopar el martín pescador, el tordu, el malvís, el cisne, el coríu, el pingüín, el canquén, la gavilueta y el quetro o coríu a vapor. Ente los pexes atopen el róbalo, el pejerrey, el blancucu y la vieya. Ente los mariscos hai centolles, jaibas, corcuspinos y choros

## Producción

### Producción minera
Namái s'atoparon minerales de piedra caliar na islla Guarello el que ye estrayíu y embarcáu pola Compañía d'Aceru del Pacíficu y de mármol na islla Diego de Almagro.

### Producción ganadera
El senu Última Esperanza pola bona calidá de les sos camperes ye la única parte d'esta rexón onde se desenvolvió con escelente resultáu la crianza de ganáu corderuno, lo qu'anició industries de carnes frigorizadas, graserías y esportación de llanes.

## Historia
A cuntar de 1520, col descubrimientu del estrechu de Magallanes, poques rexones fueron tan esploraes como la de les canales de la Patagonia. Nes cartes antigües la rexón de la Patagonia, ente los paralelos 48° y 50° Sur, apaecía ocupada cuasi puramente por una gran islla denominada “Campana” separada del continente pela canal de la nación Calén”, nación que se supunxo esistió hasta'l sieglu sieglu|XVIII}} ente los paralelos 48° y 49° de latitud sur.

Dende mediaos del sieglu sieglu|XX}} eses canales son percorríos con seguridá por grandes naves de toles naciones, gracies a les numberoses reconocencies y trabayos hidrográficos efectuaos neses peligroses costes.

Por más de 6.000 años estes canales y les sos costes fueron percorríes polos kawésqar, indíxenes, nómades canoeros. Hai dos hipótesis sobre la so llegada a los llugares de poblamientu. Una, que procedíen del norte siguiendo la ruta de les canales chilotes y que travesaron escontra'l sur cruciando l'ismu d'Ofqui. La otra ye que procedíen dende'l sur y qu'al traviés d'un procesu de colonización y tresformamientu de poblaciones cazadores terrestres, procedentes de la Patagonia Oriental, poblaron les islles del estrechu de Magallanes y xubieron poles canales de la Patagonia hasta'l golfu de Penas. A empiezos del sieglu  esti pueblu fuera práuticamente aniquiláu pola aición del home blancu.

## Descripción mariña este Pasu Charteris
Mapa del pasu

Pasu Charteris llámase la entrada al senu Eyre. La so direición ye NE con una llongura de 4 nmi y un anchu de 1½ nmi. Comunica'l sector NE de la canal Icy col senu Eyre y el senu Falcón.

### Badea Cascada
Mapa de la badea

Allugada na ribera continental de la canal Icy, darréu al sur de la punta French. Espuesta a los vientos reinantes del O y NO puede ufiertar fondeadero a embarcaciones menores.

### Caleta Héctor
Mapa de la caleta

Asitiada al sur de badea Cascada na ribera este de la canal Icy. Espuesta a los vientos reinantes del NO puede ufiertar fondeadero a embarcaciones menores.

## Descripción mariña oeste

### Islla Saumarez
Mapa de la isla

Allugada al SSO de la islla Foot. Tien 13 nmi de llongura en direición NNO-SSE por 6 nmi a 90°. Na so mariña oeste na parte sur atopa la islla Angle que da orixe a dos pasos dientro de la canal Escape, los pasos Piloto Pardo y del Abismu.

Pel so llau NE cuerre la canal Grappler que la dixebra del puexu Exmouth, pel llau SE la canal Icy dixebrar del continente y pel so llau O la canal Escape y los pasos del Abismu y Piloto Pardo dixebrar de la islla Wellington.

### Morru Serrapatosu
Mapa del morru

Ye l'estremu NE de la islla Saumarez. Ye un macizu de roca que s'alza direutamente dende la superficie del mar, de gran tamañu, 600 metros d'altu. A la so corte empieza'l pasu Charteris y la entrada norte de la canal Icy.

### Islla Mason
Mapa de la isla

Allugada 1¼ nmi al SE del estremu sur de la islla Saumarez, al oeste del track encamentáu de la canal Icy. Tien 40 metros d'altu y una llongura d'aproximao 1 nmi. Escontra'l NNE atópase la islla Blanca cola que se xune en baxa mar por una restinga de sable. Nel estremu sur llevántase'l faru automáticu islla Mason.

Dos y media milles al sur de la islla atopa'l puntu d'unión de la canal Icy cola canal Escape y empieza escontra'l sur el canal Wide.

## Ver tamién

## Notes

## Referencies

## Bibliografía utilizada
* 
* 
* 
* 
*

## Enllaces esternos

*
*
* Revista Mar Lliga Marítima de Chile.
* Oceanografía xeolóxica UCV