Setophaga striata

***Setophaga striata***, tamién denomada **chipe gorrinegro**, **chipe estriáu**, **bijirita de cabeza negra**, **cigüita de cascu prieto**, **reinita llistada**, **reinita rayada** y **arañero estriáu**, ye una especie d'ave paseriforme de la familia Parulidae que vive n'América. Ye ave migratoria que cría n'América del Norte septentrional y pasa l'iviernu nel nordeste de Suramérica. 

## Descripción

El chipe gorrinegro presenta acusáu dimorfismu sexual y mayor variación estacional nel plumaxe. Cuando algamen la adultez, los individuos miden ente 12 y 13 cm de llargor. El plumaxe del machu en dómina reproductiva ye diagnóstica de la especie: corona negra, auriculares blancos y gargüelu blancos, y una raya malar ("bigote") negra. Les partes dorsales son grises rayaes con negru; na ala hai dos rayes blanques. Les partes ventrales, dende'l gargüelu hasta les plumes cobertoras inferiores de la cola son blanques, con rayes negres nes bandes del pechu.

Les femes en dómina reproductiva tienen les partes dorsales color pardu olivo con rayes negres (incluyendo la corona), siendo más escures les ales y la cola. Al igual que nel casu de los machos, hai dos rayes blanques na ala. La cara ye mariellu llimón, más escura na zona auricular. Les partes ventrales son blanques o con ciertu tente mariellu llimón, con un esbozu de raya malar negra y rayes negres nos lladrales del pechu.

Los adultos na seronda son verde olivar con rayes escures nes partes dorsales (les femes presenten rayes na corona) y dos rayes blanques na ala. El gargüelu y el pechu son mariellu llimón puercu, con delles rayes escures nes bandes. El banduyu ye blancuciu. La cara ye mariellu llimón, con una llinia transocular escura.

Los individuos inmaduros son similares a los adultos de seronda, pero con un rayáu menor nel llombu y el banduyu amarellentáu.

## Distribución
Añera nuna amplia zona septentrional d'América del Norte, dende Alaska hasta Terranova, y dende la llinia de los árboles hasta'l sur de Canadá y Nueva Inglaterra. Mientres la migración, viaxa al sur, travesando l'oriente de los Estaos Xuníos y les Antilles pa envernar en Colombia, Venezuela, les Guayanes y una considerable zona del Amazones noroccidental.

## Hábitat
Na dómina reproductora vive en bosque de coníferes y mientres la ivernada en distintos hábitats. Pue atopase dende'l nivel del mar hasta elevaciones medianes o altes.

## Migración
Mientres más de 50 años, los científicos atroparon datos qu'amosaben que miles d'individuos de la especie ***Setophaga striata***, volaben cada seronda dende l'este de Canadá y el nordés d'Estaos Xuníos (Nueva Inglaterra) hasta América del Sur, pa pasar l'iviernu. Dalgunos de los detalles d'esti impresionante vuelu migratoriu permanecieren desconocíos, ente otros motivos pola fraxilidá d'esti tipu de páxaros -qu'enzanca l'allugamientu de sistemes de xeollocalización.

Apocayá, un equipu de científicos de la Universidá de Massachusetts en Amherst (Estaos Xuníos) y de la Universidá de Guelph (Canadá), consiguió superar los inconvenientes téunicos y con ayuda d'unos geolocalizador de namái mediu gramu de pesu instalaos en dellos d'estos pequeños páxaros, atropó "pruebes irrefugables" de qu'estes aves puedan completar vuelos ensin escales d'ente 2270 y 2770 quilómetros en tan solo dos o tres díes. Amás, bona parte d'esti vuelu realiza sobre'l mar.

## Referencies

## Bibliografía
* Peterson, Roger Tory, y Edward L. Chalif. 2008. *Aves de México*. Guía de campu. Editorial Diana, Méxicu. ISBN 978-968-13-3207-5
* Sada, A.M.; Phillips, R., y Ramos, M.A. 1984. . Publicación de Divulgación Non. 17. Institutu Nacional d'Investigaciones sobre Recursos Bióticos. Méxicu. Citáu por Peterson y Chalif (2008).
* Howell, Steve N.G., y Sophie Webb. 2007. *A guide to the birds of Mexico and northern Central America*. Oxford University Press, Estaos Xuníos. ISBN 978-0-19-854012-0

## Enllaces esternos