open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Astrid Fina

**Astrid Fina**  ye una rider de snowboard paralímpicu española. El so mayor llogru foi la medaya de plata de la Copa del Mundu de snowboard.

## Trayeutoria
A Fina toyéron-y el pie derechu como resultáu d'un accidente de moto en mayu de 2009. Sería dempués d'esta circunstancia cuando, en 2011, empezó a prauticar el snowboard. Un añu más tarde, en 2012, yá formaba parte del equipu nacional español.

## Palmarés
En 2015 consiguió'l cuartu puestu na Copa del Mundu, ganó l'oru nos campeonatos d'España, el segundu puestu nos nacionales abiertos d'Italia y foi ganadora nos franceses.

Na Copa del Mundu de 2017 consiguió una medaya de planta nos cuatro pruebes de la categoría con amputación tibial nes que participó, dos de snowboardcross y dos de banked slalon.

Participó nos Xuegos Paralímpicos de Sochi 2014, onde conseguió un diploma olímpicu col so sestu puestu en snowboardcross, y ye una de les trés representates españoles que participen nos Xuegos Paralímpicos de Pyeongchang 2018.

## Referencies

## Enllaces esternos
* «COFFEE BREAK CON ASTRID FINA, TOU UN EXEMPLU DE SUPERACIÓN». sbesmag.com. 7 d'abril de 2015. Consultáu'l 10 de febreru de 2018. 
* «Astrid Fina: "Quiero una medaya nos Xuegos Paralímpicos de Pyeongchang"». MARCA.com. 13 d'avientu de 2017. Consultáu'l 10 de febreru de 2018. 
* «Astrid Fina, en 'Camín de PyeongChang ': "Camudé un pie por una vida meyor"». Eurosport. 30 de payares de 2017. Consultáu'l 10 de febreru de 2018.
Signu de la cabra

El **Signu de la [[cabra]]** na astroloxía china, representa la honradez y la sinceridá, inclusive la cobardura. A diferencia de les cultures occidentales, como la representación del Machu cabrío nos sos distintos aspeutos, esto nun tien nada que ver con esta cultura oriental si tratar en dellos casos en sentíu negativu. Como correspuende tamién al añu de la Oveya, tenemos de recordar que nes cultures occidentales principalmente nes creencies cristianes tien daqué de semeyanza colo que respecta a la representación, como la paz y tranquilidá amás de la palombu blanca. Dientro de la cultura China, fueron incorporaes nesti zodiacu, fauna propiu del Eurasia por cuenta de que dambes pertenecen a la mesma familia d'especies. Nel zodiacu occidental, la cabra simboliza al signu de Capricorniu. Munchos creen equivocadamente que Cabra ye Capricorniu, pero'l signu paralelu de Capricorniu na astroloxía china ye'l Búfalu. 

## Años y elementos
* Del 13 de febreru de 1907 al 1 de febreru de 1908: Cabra de Fueu *
Del 1 de febreru de 1919 al 19 de febreru de 1920: Cabra de Tierra *
Del 17 de febreru de 1931 al 5 de febreru de 1932: Cabra de Metal
* Del 5 de febreru de 1943 al 24 de xineru de 1944: Cabra d'Agua *
Del 24 de xineru de 1955 al 11 de febreru de 1956: Cabra de Madera *
Del 9 de febreru de 1967 al 29 de xineru de 1968: Cabra de Fueu *
Del 28 de xineru de 1979 al 15 febreru de 1980: Cabra de Tierra *
Del 15 de febreru de 1991 al 3 de febreru de 1992: Cabra de Metal
* Del 1 de febreru de 2003 al 21 de xineru de 2004: Cabra d'Agua *
Del 19 de febreru de 2015 al 7 de febreru de 2016: Cabra de Madera

## Compatibilidá
D'alcuerdu a l'astroloxía china, La Cabra precisa cuntar col sofitu de xente fuerte y lleal. El Caballu, el Gochu y el Tigre tienen traces abiertes y optimistes que complementaren la personalidá de la Cabra. Tamién va harmonizar perfectamente col Signu del Coneyu Coneyu o'l Gatu, el Signu del Monu Monu, el Dragón, el Gallu, la Culiebra, o bien con otra Cabra.
Famosos como Christopher Alessandro Q. Ch.

## Incompatibilidá
Na rueda de los signos el Búfalu ye l'opuestu de la Cabra.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Cómo son les Cabres nel Horóscopu chinu
Signu del gochu

El **signu del [[Sus scrofa domestica|gochu]]** na astroloxía china Hai (亥) ye'l signu de la docena Caña Tierra. La so representación animal ye'l gochu o xabalín (猪). Na cultura china, el gochu ta acomuñáu cola fertilidá y la virilidad. Los neños nacíos nel Añu del Gochu son consideraos bien afortunaos, pos van ser felices y honraos.

Nel ciclu sexaxesimal continuu, cada dolce años correspuende a Hai, y ye comúnmente llamáu "l'añu del gochu" o "l'añu del xabalín" (猪年). Hai cinco tipos de gochu, el nome de los elementos chinos. Na cultura xaponesa, l'animal ye específicamente un xabalín. En xaponés, el calter 豚ye de gochu y el calter 猪 denota el xabalín, anque China nun fai tal diferenciación.

## Años y elementos
* Del 30 de xineru de 1911 al 17 de febreru de 1912: Gochu de metal.
* Del 16 de febreru de 1923 al 4 de febreru de 1924: Gochu d'agua.
* Del 4 de febreru de 1935 al 23 de xineru de 1936: Gochu de madera.
* Del 22 de xineru de 1947 al 9 de febreru de 1948: Gochu de fueu.
* Del 8 de febreru de 1959 al 27 de xineru de 1960: Gochu de tierra.
* Del 27 de xineru de 1971 al 14 de febreru de 1972: Gochu de metal.
* Del 13 de febreru de 1983 al 1 de febreru de 1984: Gochu d'agua.
* Del 31 de xineru de 1995 al 18 de febreru de 1996: Gochu de madera.
* Del 18 de febreru de 2007 al 6 de febreru de 2008: Gochu de fueu.
* Del 5 de febreru de 2019 al 24 de xineru de 2020: Gochu de tierra.
Signu del dragón

El **signu del Dragón** (龍) ye la única criatura mítica nel zodiacu chinu. En China, la figura del dragón acomuñar cola fuercia, cola salú, cola harmonía y cola bona suerte; asítiense enriba de les puertes o enriba de los techos pa desterrar a los demonios y a los espíritus malinos. Dientro de la cultura china, más ñácaros nacen nel añu del signu del Dragón qu'en cualesquier otru. Nes cultures milenaries orientales, considérase-y, al igual que la culiebra, un animal de bona suerte. Na antigua China, considerábase-y el guardián de les ayalgues y de la sabiduría. Tamién se representa como un símbolu de les artes marciales, anguaño bien conocíu y espublizáu por casi tol mundu no relativo a la defensa personal. Munchos senseis o artistes marciales inspiráronse n'adoptar la so simboloxía, principalmente nel mundu occidental.

El signu del Dragón ye'l quintu del horóscopu chinu. A delles de les persones nacíes so esti signu considérense-yos nobles, carismátiques, poderoses, sabies y creatives, inclusive bien sociables con toos y tolerantes, y comprensivos escontra los sentimientos colos demás.

## Atributo / asociaciones tradicionales del Dragón

## Años y elementos
Como en tolos signos del horóscopu chinu, el del Dragón puede ser d'unu de los siguientes cinco tipos, cada unu acomuñáu a un elementu y cada unu con traces de personalidá distintes: Dragón de Madera, Dragón de Fueu, Dragón de Tierra, Dragón de Metal y Dragón d'Agua. Les feches correspondientes, nos años más recién, son les siguientes:

* Del 16 de febreru de 1904 al 3 de febreru de 1905: Dragón de Madera.
* Del 3 de febreru de 1916 al 22 de xineru de 1917: Dragón de Fueu.
* Del 22 de xineru de 1928 al 9 de febreru de 1929: Dragón de Tierra.
* Del 8 de febreru de 1940 al 26 de xineru de 1941: Dragón de Metal.
* Del 27 de xineru de 1952 al 13 de febreru de 1953: Dragón d'Agua.
* Del 13 de febreru de 1964 al 1 de febreru de 1965: Dragón de Madera.
* Del 31 de xineru de 1976 al 17 de febreru de 1977: Dragón de Fueu.
* Del 17 de febreru de 1988 al 5 de febreru de 1989: Dragón de Tierra.
* Del 1 de febreru de 2000 al 23 de xineru de 2001: Dragón de Metal.
* Del 23 de xineru de 2012 al 9 de febreru de 2013: Dragón d'Agua.

## Compatibilidá
Según l'astroloxía china, el signu del Dragón ye por demás compatible col signu del Gallu y col signu del Monu. Tamién lo ye con L'Aguarón

## Incompatibilidá
Nun ye aconseyable'l signu del Perru como pareya pal Dragón, yá que tienen bien pocu de mancomún.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Cómo ye'l Dragón nel Horóscopu Chinu
*
Signu del gallu

El **signu del gallu** na astroloxía china correspuende a los nacíos nos años 1909-1921-1933-1945-1957-1969-1981-1993-2005-2017. Ye consideráu como l'héroe, el menos entendíu y el más excéntrico de tolos signos tamién el más intelixente. A los Gallos nun se-yos ve degaxaos, pásiense amosando tola so dignidá, bono de namorar se y difícil de desenamorarse d'ellos yá que el gallu tien muncha atraición sobremanera pola so elegancia personal. Amás tamién ye representáu dientro d'esta cultura como los demás, pol so cantar al nuevu amanecer y empezar.

## Años y elementos
* Del 22 de xineru de 1909 al 9 de febreru de 1910: Gallu de Tierra.
* Del 8 de febreru de 1921 al 27 de xineru de 1922: Gallu de Metal.
* Del 26 de xineru de 1933 al 13 de febreru de 1934: Gallu d'Agua.
* Del 13 de febreru de 1945 al 1 de febreru de 1946: Gallu de Madera.
* Del 31 de xineru de 1957 al 17 de febreru de 1958: Gallu de Fueu.
* Del 17 de febreru de 1969 al 5 de febreru de 1970: Gallu de Tierra.
* Del 5 de febreru de 1981 al 24 de xineru de 1982: Gallu de Metal.
* Del 23 de xineru de 1993 al 9 de febreru de 1994: Gallu d'Agua.
* Del 9 de febreru de 2005 al 28 de xineru de 2006: Gallu de Madera.
* Del 28 de xineru de 2017 al 15 de febreru de 2018: Gallu de Fueu.
## Compatibilidá
D'alcuerdu a l'astroloxía china, el Gallu va faer bona pareya cola culiebra, una y bones l'héroe so la sabana l'ave de corrolada s'arrastre y el reptil canté nun momentu maraviyosu. Tamién el Güe va ganar colo que pueda apurri-y el Gallu a la so esistencia. El Dragón va atopar bien del so presto los grandiosos planes de futuru del Gallu. El Tigre, la Cabra, el Monu, el Caballu y el Gochu tamién van ser bonos compañeros pal Gallu.

## Incompatibilidá
El nativu del Gallu va tener conflictos colos nacíos sol signu del Aguarón, con quien va buscar solo engarradielles. Tampoco va atopar el Gallu la felicidá xunto al Coneyu, por censures o crítiques que'l Gallu considera destructives. La rellación del Perru col Gallu va ser regular con altibaxos, pero si podríen trabayar xuntos . Dos Gallos xuntos, lo que van consiguir va ser una auténtica engarradiella de gallos.
Signu del monu

El **monu** (****) ye'l novenu del ciclu de 12 animales qu'apaecen nel Zodiacu chinu rellacionaos al calendariu chinu. **l'añu del [[Macaca sylvanus|monu]]** ye acomuñáu al símbolu **'.

== Años y los Cinco Elementos ==
Les persones nacíes nestes feches son nacíes nel Añu del Monu y amás lleven los siguientes signos elementales (i.e. [[Metal (Wu Xing)|Metal]]):

* 2 de febreru de 1908 – 21 de xineru de 1909: [[Tierra]] Monu *
20 de febreru de 1920 – 7 de febreru de 1921: [[Metal]] Monu *
6 de febreru de 1932 – 25 de xineru de 1933: [[Agua]] Monu *
25 de xineru de 1944 – 12 de febreru de 1945: [[Madera]] Monu *
12 de febreru de 1956 – 30 de xineru de 1957: [[Fueu]] Monu *
30 de xineru de 1968 – 16 de febreru de 1969: [[Tierra]] Monu *
16 de febreru de 1980 – 4 de febreru de 1981: [[Metal]] Monu *
4 de febreru de 1992 – 22 de xineru de 1993: [[Agua]] Monu *
22 de xineru de 2004 – 8 de febreru de 2005: [[Madera]] Monu *
8 de febreru de 2016 – 27 de xineru de 2017: [[Fueu]] Monu *
26 de xineru de 2028–12 de febreru de 2029: [[Tierra]] Monu

== Atributos y asociaciones xenerales al Monu ==


== Signos compatibles ==

D'alcuerdu a l'astroloxía china, La [[Signu de la culiebra|Culiebra]] ye unu de los signos mas compatibles con **El Monu'''. Dizse qu'a l'Aguarón estéla-y el so inxeniu. El Dragón precisar, por tener xacíu, el Signu del Perru Perru, el Caballu, el Signu del Coneyu Coneyu, el Güe y la Cabra beneficiar de la so versatilidad, amás d'apreciar la so competencia. Tamién el Gallu y el Signu del Gochu Gochu van tener necesidá del so xeniu.

## Signos incompatibles
Según esti sistema de creencies, El Tigre va fuxir d'él, yá que se convertiría en blancu principal de los sos travesuras y jugarretas. Cuando-y faen frente, el Monu nun puede aguantase a llucir la so valentía y al afayar que'l Tigre ye un mal perdedor va esfrutar acoradándo-y.

## Ver amás
* Monu
* Astroloxía china

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* monos-en-el-horoscopo-chino.html Como ye'l monu nel horóscopu chinu
* The Exciting Monkey
* Year of the Monkey
* Monkey compatibility page
Signu del caballu

El **signu del caballu** na astroloxía china y universalmente representa como'l trunfu y la victoria, similar al Signu del perru perru tamién la fidelidá y la tenrura. Nel zodiacu occidental tamién s'inspiró nesti mamíferu como'l signu de Sagitario, según la mitoloxía griega.

## Años y elementos
* Del 25 de xineru de 1906 al 12 de febreru de 1907: Caballu de Fueu.
* Del 11 de febreru de 1918 al 31 de xineru de 1919: Caballu de Tierra.
* Del 30 de xineru de 1930 al 16 de febreru de 1931: Caballu de Metal.
* Del 15 de febreru de 1942 al 4 de febreru de 1943: Caballu d'Agua.
* Del 3 de febreru de 1954 al 23 de xineru de 1955: Caballu de Madera.
* Del 1 de xineru de 1966 al 8 de febreru de 1967: Caballu de Fueu.
* Del 7 de febreru de 1978 al 27 de xineru de 1979: Caballu de Tierra.
* Del 27 de xineru de 1990 al 14 de febreru de 1991: Caballu de Metal.
* Del 12 de febreru de 2002 al 31 de xineru de 2003: Caballu d'Agua.
* Del 31 de xineru de 2014 al 18 de febreru de 2015: Caballu de Madera.

## Compatibilidá
D'alcuerdu a l'astroloxía china, el Tigre, el Perru y la Cabra van ser los sos meyores compañeros de camín en tolos niveles. Tamién pueden compartir maraviyosos momentos col Dragón, el Monu, el Coneyu, el Gochu, el Gallu o otru Caballu.

## Incompatibilidá
Conforme a l'astroloxía china, pal Aguarón, el Caballu ye demasiáu impredicible y emocionalmente inestable. Tampoco'l Güe acepta les incoherencies del Caballu y la so creatividá, más qu'una virtú paez-y una bohemia que lu lleva al fracasu. Sicasí pa la Culiebra'l Caballu ye exabrutal, de ser dambos fogosos van tener tamién ciertos momentos maraviyosos anque non tan durareros, si quieren siguir xuntos dambos van tener que lluchar pol amor que riquen.

## Referencies

## Enllaces esternos
* caballu-en-el-horoscopo-chino.html Cómo ye'l Caballu nel Horóscopu Chinu
Signu del güe

El **signu del güe** ( **** **niú** ), dientro de l'astroloxía china, representa la prosperidá, algamada al traviés de la fortaleza y el trabayu. 

## Años y elementos
* Del 19 de febreru de 1901 al 7 de febreru de 1902: Güe de Metal.
* Del 6 de febreru de 1913 al 25 de xineru de 1914: Güe d'Agua.
* Del 25 de xineru de 1925 al 12 de febreru de 1926: Güe de Madera.
* Del 11 de febreru de 1937 al 30 de xineru de 1938: Güe de Fueu.
* Del 29 de xineru de 1949 al 16 de febreru de 1950: Güe de Tierra.
* Del 15 de febreru de 1961 al 4 de febreru de 1962: Güe de Metal.
* Del 3 de febreru de 1973 al 22 de xineru de 1974: Güe d'Agua.
* Del 20 de febreru de 1985 al 8 de febreru de 1986: Güe de Madera.
* Del 7 de febreru de 1997 al 27 de xineru de 1998: Güe de Fueu.
* Del 26 de xineru de 2009 a 13 de febreru de 2010: Güe de Tierra.

## Compatibilidá
D'alcuerdu a l'astroloxía china, el signu del Gallu va ser una arrogante pareya pal del Güe. Dambos son eficaces y dedicaos. Igualmente hai bona rellación col Aguarón, y la Culiebra, una y bones dambes interesaránse fondamente pol pervalible Güe.

## Incompatibilidá
Nun se va sentir bien cómodu cola Cabra, quien de la mesma non se sentirán bien ante'l so escesivu formalismu. Tampoco se va llevar bien col Dragón el cual la so roxura topetara cola so tozudez y el tigre que la so arrogancia topeta col comportamientu del bovín

## Ver tamién
* Güe
* Zodiacu chinu

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* Cómo ye'l Güe nel Horóscopu Chinu
* güe/caracteristicas.html Búfalo - Horóscopu chinu - Yahoo
Signu del aguarón

La **aguarón** (Chinu:****, *shǔ*) na astroloxía china, yera bienvenida en tiempos antiguos como un proteutor y trayedor de prosperidá material. Ye'l primeru de los animales del ciclu de 12 años qu'apaez nel zodiacu chinu rellacionáu al calendariu chinu. L'Aguarón ye acomuñada cola intelixencia, l'astucia, l'agresión, la riqueza, el carisma y l'orde, más inclusive acomuñáu cola muerte, la guerra, lo oculto, la pestilencia, y les otomíes. D'alcuerdu a esti royedor, na antigua India inclusive en China, onde inda se caltién ancestralmente ye consideráu como un animal respetáu a diferencia de les cultures occidentales, pos llama-y asina a una persona n'occidente significa de forma metafórica y negativa "Inmundo", ye dicir despreciable y non prestosa. Sicasí dientro de la cultura oriental ye lo contrario, una película qu'inspiró a esti royedor basada nes artes marciales orientales, foi la película de les Tortúes Ninja y ente los personaxes como'l so xefe cimeru como'l gran sabiu Maestru Splinter. Según na antigua India'l dios Ganesha monto nella, como en momentos de guerres y combates. Na ciudá de Deshnoke, al noroeste de la India, caltiénense unes 20.000 aguarones con vida nel templu de Karni Matu, porque según la creencia popular son les reencarnaciones de Karni Matu y los sos siguidores, los sadhos, homes santos del hinduismu, bien paecíos a lo que llamamos gurú. El sacerdote encargáu del templu alimentar con granos y lleche, participando tamién los pelegrinos nesti llabor. El comer alimentos ufiertaos a estos *santos* y que fueren tocaos por una de les aguarones considérase una bendición del so dios ente los sos feligreses. Na mitoloxía hindú, un aguarón ye'l vehículu del dios Ganesha. Amás tamién correspuende al añu del Mure, otru royedor de la mesma especie anque más pequeñu que foi incorporáu al horóscopu.

## Compatibilidá
D'alcuerdu a les creencies del horóscopu chinu, el nativu del Aguarón llévase bien con otros signos en quien atopa xente fuerte, d'enfotu y capaces d'apreciar la devoción que puede ufierta-yos. Tamién los poderosos nativos del añu del Dragón, son compatibles col Aguarón, quien amás va topar intelixencia y atraición pol Aguarón, y puede establecer con ella aliances favorables. Como'l poder y el rellumu estélen-y, l'Aguarón va cayer siempres presa del irresistible encantu del Monu. Tien afinidá cola maña con qu'ésti fai les coses y el Monu, de la mesma, se regocijará al atopar nel Aguarón el so propiu llonxitú d'onda, l'astucia.

## Incompatibilidá
L'horóscopu chinu diz, sicasí, que l'aguarón va tener munchos conflictos cola xente nacío sol signu del Caballu, demasiáu independiente pa la modalidá del Aguarón.

## Ver tamién
* Aguarón
* China
* Astroloxía china

## Referencies

## Enllaces esternos
Signu del perru

El **perru** ( ***' ) na [[astroloxía china]] ye unu de los dolce animales del ciclu del zodiacu chinu, rellacionáu col [[calendariu chinu]].

El ''añu del perru'' acomuñar col símbolu ***'. El calter **狗** fai referencia al animal físicu y **戌 ** al animal del zodiacu.

Representa la tenrura, la fidelidá y la felicidá.

## Años y elementu acomuñáu
A les persones de signu astrolóxicu del perru, correspuénde-yos unu de los cinco elementos según el rangu de feches nel que naciera.

Les persones nacíes nestos rangos de feches tienen distintos símbolos elementales según el zodiacu chinu.

* Del 10 de febreru de 1910 al 29 de xineru de 1911: Perru de Metal.
* Del 28 de xineru de 1922 al 15 de febreru de 1923: Perru d'Agua.
* Del 14 de febreru de 1934 al 3 de febreru de 1935: Perru de Madera.
* Del 2 de febreru de 1946 al 21 de xineru de 1947: Perru de Fueu.
* Del 18 de febreru de 1958 al 7 de febreru de 1959: Perru de Tierra.
* Del 6 de febreru de 1970 al 26 de xineru de 1971: Perru de Metal.
* Del 25 de xineru de 1982 al 12 de febreru de 1983: Perru d'Agua.
* Del 10 de febreru de 1994 al 30 de xineru de 1995: Perru de Madera.
* Del 29 de xineru de 2006 al 17 de febreru de 2007: Perru de Fueu.
* Del 16 de febreru de 2018 al 4 de febreru de 2019: Perru de Tierra.
* 2030 - 2031: Perru de Metal.

## Compatibilidá
D'alcuerdu a l'astroloxía china, la mayor compatibilidá del Perru establecer col Caballu, el Coneyu y el Tigre. Tampoco va tener conflictos col Aguarón, la Culiebra, el Monu, el Gochu o con otru Perru.

## Incompatibilidá
Al que nunca va poder da-y creitu completu ye al Dragón. El Dragón va enoxase cuando'l Perru eche un cubu d'agua frío sobre los sos grandes proyeutos .

## Referencies

* http://www.chinesefortunecalendar.com/newyeardays.htm

## Enllaces esternos

* perru-en-el-horoscopo-chino.html Cómo ye'l Perru nel Horóscopu Chinu
* perru/caracteristicas.html Horóscopu chinu
* Dog compatibility page
* Chinese Zodiac
Signu de la culiebra

El **signu de la [[Culiebra (astroloxía)|culiebra]]** dientro de l'astroloxía china, según les creencies culturales ancestrales ye consideráu como un animal sagráu, d'aspeutu negativu y pal xéneru femenín ye bonu , tamién rellacionáu cola sabiduría. China tamién la consideren una entidá proteutora; un exemplu d'ello atópase na Gran Muralla China construyida sobre un terrén montascoso y allugao nel centru de color mariellu. Na India ye simbolizáu'l dios Shivá, en delles aldegues que caltuvieron les sos creencies inda ye venerada. En Mesoamérica tamién yeren veneraes per gran parte de les cultures indíxenes qu'ellí floriaron. L'exemplu más famosu ye'l del Dios Quetzalcoatl, la Culiebra Emplumada, Kukulcán pa los Mayes. Amás en dellos países asiáticos del Alloñáu Oriente, al igual que'l Dragón, y otros animales como'l monu, el tigre, la grulla... tamién ye utilizada como símbolu en delles artes marciales. Pos nella hanse inspiráu los distintos métodos de defensa personal na China milenaria.

## Atributos de la Culiebra

## Años de la culiebra y los cinco elementos
Les persones nacíes nestos rangos de feches nacieron en "l'añu de la culiebra", coles mesmes que lleven asociáu dalgunu de los cinco elementos:

* 4 de febreru de 1905 – 24 de xineru de 1906: Culiebra de Madera *
23 de xineru de 1917 – 10 de febreru de 1918: Culiebra de Fueu *
10 de febreru de 1929 – 29 de xineru de 1930: Culiebra de Tierra *
27 de xineru de 1941 – 14 de febreru de 1942: Culiebra de Metal
* 14 de febreru de 1953 – 2 de febreru de 1954: Culiebra d'Agua *
2 de febreru de 1965 – 20 de xineru de 1966: Culiebra de Madera *
18 de febreru de 1977 – 6 de febreru de 1978: Culiebra de Fueu *
6 de febreru de 1989 – 26 de xineru de 1990: Culiebra de Tierra *
24 de xineru de 2001 – 11 de febreru de 2002: Culiebra de Metal
* 10 de febreru de 2013 – 30 de xineru de 2014: Culiebra d'Agua *
2025–2026: Culiebra de Madera *
2037–2038: Culiebra de Fueu

## Compatibilidá
D'alcuerdu a l'astroloxía china, los meyores compañeros pa la Culiebra van ser el Güe, el monu,el Gallu con quien va faer una bona pareya ideal y el Dragón, quien va cargar al so amáu ofidiu nel so llombu llevándo-y a percorrer por un viaxe maraviyosu pel aire. Tamién puede formar bon equipu col Aguarón, el Coneyu o'l Gatu, la Cabra, quien va esixir al ofidiu que s'enrosque nel so cuerpu, el Perru, quien va almirar la so intelectualidá y otra Culiebra, dambos ofidios provocaren una esplosión erótica en plena convivencia pacífica.

## Incompatibilidá
Tien De caltenese lloñe del gochu yá que ye opuestu absolutu, ye bien difícil esta rellación.

## Referencies

## Enllaces esternos
* culiebra-en-horoscopo-chino.html Cómo ye la Culiebra nel Horóscopu Chinu
Signu del tigre

El **signu del [[Panthera tigris|tigre]]** na astroloxía china simboliza'l poder, pintorescu ya impredicible. Los tigres son el tercer animal del Horóscopu Chinu y son persones que precisen de l'aventura, esfruten dafechu de la vida y la valentía, dacuando llevar a estremos peligrosos. Son persones d'aición, siempres tán detrás d'una meta, intervienen n'acontecimientos sociales, políticos o cualquier cosa onde puedan liderar el grupu, busquen resolver les coses con practicidad y rapidez. Exercen un magnetismu singular sobre los demás, difícilmente atopen resistencia, siempres son el centru d'atención y faen cualquier cosa pa nun pasar desapercibíu. Gloriables y bien pendientes de la so imaxe, pueden emplegar hores n'iguar.

Los Tigres son amaos y aceptaos o bien repunaos y refugos, incapaces de controlar les sos emociones; falen pelos coldos y pasen nun bisboléu de la risa a estaos de roxura; pero les sos intenciones son nobles, dicen lo que sienten y ensin buscar mancar. Provoquen almiración, mieu, respetu y en dellos casos envidia.
 
Les persones que viven so la influencia del Tigre son imprevisibles, actúen por instintos, anque evalúen les situaciones antes d'actuar. Como tou lo que fai un Tigre, cuando se namora, apurrir por completu, amuésase románticu y encesu; polo xeneral ye fiel pero independiente, intensu, apasionáu y sensual. Si siéntese mancáu pue ser despiadáu. Pero a pesar del so calter esplosivu tien un corazón tienru, especialmente cola familia y los amigos.

Va Llograr l'ésitu porque ta acostumáu a ganar siempres, nunca se da por vencíu y va poner tolos sos recursos, enfotu, obstinación y enerxía en llograr los sos oxetivos. Competitivu, con gran magnetismu personal y el talentu necesario llegara a asitiase nel puestu del xefe; tien de curiar el so autoritarismu y aprender a escuchar les crítiques, conseyos valíos y distintes opiniones.

## Años y elementos

## Compatibilidá
D'alcuerdu a l'astroloxía china, con El Perru y El Caballu.

## Incompatibilidá
D'alcuerdu a l'astroloxía china, el Tigre va resabiar enforma del Monu y de La Culiebra. 
Dau a la so arrogancia va llevase fatal con otru Tigre y nun soporta la forma de ser del Gallu , al que considera un sabicheru.

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* tigres.html Cómo son los Tigres nel Horóscopu Chinu
* Compatibilidá del Tigre - Horóscopu Chinu
* tigre/caracteristicas.html Tigre - Horóscopu Chinu
Signu del coneyu

El **signu del [[coneyu]]** o **[[llebre]]** (como ye conocíu na mitoloxía china), ye según la astroloxía china, emblema de la llonxevidá. Nesti casu'l Coneyu simboliza la gracia, los bonos modales, el conseyu sanu, la bondá y la sensibilidá. Ye similar al gatu nel antiguu Exiptu.

## Años y elementos
* Del 29 de xineru de 1903 al 15 de febreru de 1904: Coneyu d'Agua. 
* Del 14 de febreru de 1915 al 2 de febreru de 1916: Coneyu de Madera. 
* Del 2 de febreru de 1927 al 22 de xineru de 1928: Coneyu de Fueu. 
* Del 19 de febreru de 1939 al 7 de febreru de 1940: Coneyu de Tierra. 
* Del 6 de febreru de 1951 al 26 de xineru de 1952: Coneyu de Metal. 
* Del 25 de xineru de 1963 al 12 de febreru de 1964: Coneyu d'Agua. 
* Del 11 de febreru de 1975 al 30 de xineru de 1976: Coneyu de Madera. 
* Del 29 de xineru de 1987 al 16 de febreru de 1988: Coneyu de Fueu. 
* Del 16 de febreru de 1999 al 4 de febreru de 2000: Coneyu de Tierra. 
* Del 3 de febreru de 2011 al 22 de xineru de 2012: Coneyu de Metal.
* Del 22 de xineru del 2023 al 9 de febreru del 2024: Coneyu d'Agua.
Academia Yuelu

L**'Academia Yuelu**, conocida tamién como **academia Yuelu d'estudios clásicos**, ta asitiada al llau de los montes Yuelu, na ciudá de Changsha, na provincia china de Hunan. 

Foi fundada nel añu 976, novenu añu del reináu de la dinastía Song, y foi una de les cuatro academies imperiales d'estudios cimeros. Ta postulada como la universidá más antigua del mundu ente les esistentes. Los discípulos de Confucio, Zhu Xi y Zhang Shi estudiaron nesta institución.

En 1903 l'academia convertir en universidá y en 1925 establecer nel llugar la **[[Universidá de Hunan]]**. Dende la so fundación, l'academia Yuelu goció d'un eleváu prestíu como institución cultural y centru d'actividaes académiques.

Foi testigu de más de mil años consecutivos d'historia y ye la única de les antigües academies chines d'estudios clásicos que se convirtió nuna institución moderna d'estudios cimeros. Como parte integrante de la Universidá de Hunan, l'academia consolidóse como un centru d'investigación del idioma Han y ye unu de los principales centros académicos y culturales del país.

## Referencies

## Enllaces esternos
Amo Beijing Tiananmen

**Yo Amo Beijing Tiananmen**, chinu tradicional 我愛北京天安門|, chinu simplificáu 我爱北京天安门. Ye un cantar infantil compuesta na dómina de la Revolución Cultural de China.

## Historia
Esti cantar foma parte de la rutina diaria nes escueles primaries de China. La ceremonia pa cantala ten de ser metódica y siempres en forma subsecuente al cantar La internacional y L'oriente ye coloráu.

Esti cantar foi usada nun videoxuegu como música de fondu, el videoxuegu llamábase Hong Kong '97.

## Lletra orixinal y transliterada

### Chinu simplificáu
我爱北京天安门，
天安门上太阳升；
伟大领袖毛主席，
指引我们向前进。

### Chinu tradicional
我愛北京天安門， 
天安門上太陽升；
偉大領袖毛主席，
指引我們向前進。

### [[Pinyin]]
Wǒ ài Běijīng Tiān'ānmén,
Tiān'ānmén shàng tàiyáng shēng;
Wěidà lǐngxiù Máo zhǔxí,
Zhǐyǐn wǒmén xiàng qián jìn.

### Traducción
Yo amo a Tiananamen de Beijing, el
sol llevanta sobre Tiananmen;
Gran líder Presidente Mao,
empónnos escontra alantre.
(Da Capo)

## Referencies

## Enllaces esternos
* Archivu d'audiu en chinu orixinal.
Analectes de Confuciu

Les ***Analectas*** () son la versión por escritu d'una serie de charres que Confucio dio a los sos discípulos según los discutinios que caltuvieron ente ellos. El títulu orixinal en chinu, *Lún Yǔ*, significa “discutinios sobre les pallabres" (de Confucio).

Escrites mientres el periodu de Primaveres y Serondes, les Analectas son el mayor trabayu del confucianismu. Siguen teniendo influyencia ente los chinos y en dellos países asiáticos entá anguaño. 

## La obra y la so influyencia

Nes *Analectas*, los capítulos tán arrexuntaos por temes individuales. Sicasí, nun siguen nengún orde especial. Ello ye que los capítulos paecen totalmente aleatorios con temes en capítulos correllativos que nun tienen nengún tipu de rellación ente ellos. El confucionismo ye una filosofía práutica, un sistema de pensamientu empobináu escontra la vida y destináu al perfeccionamiento d'unu mesmu. L'oxetivu de Confucio, a lo postrero nun ye la "salvación", sinón la sabiduría y el autoconocimiento. 

Mientres más de dos mil años, les Analectas fueron parte de los estudios de les escueles chines yá que se consideraba que nengún home podía llegar a un bon nivel moral y d'intelixencia ensin conocer la obra de Confucio. La conocencia de les Analectas fíxose tamién imprescindible pa superar los exámenes imperiales que tou funcionariu de la corte imperial tenía que realizar. 
## Bibliografía

* 
## Referencies

## Enllaces esternos
* Resúmen de la filosofía de Confucio, l'orixe de la so obra y les sos frases célebres
Barriu chinu

El términu **barriu chinu** (唐人街 en chinu) o ***Chinatown*** (n'inglés) úsase, polo xeneral, pa denominar una zona urbana na que mora una gran cantidá de población d'orixe chinu dientro d'una sociedá non china, anque tamién s'utilizó pa describir zones onde viven un gran númberu de residentes d'orixe asiáticu, tales como vietnamites, xaponeses, y coreanos. Los barrios chinos son comunes nel Sureste Asiáticu y n'América del Norte, anque acaldía son más frecuentes tamién n'Europa y n'América Llatina.

Fora de la República Popular China, ye na ciudá de San Francisco (Estaos Xuníos) onde hai mayor concentración de chinos o los sos descendientes nel mundu.

El segundu llugar n'importancia numbérica ye'l barriu chinu de Lima (Perú), que s'atopa a la banda del Centru Históricu de Lima. Na mariña de Perú, y especialmente en Lima, pueden cuntase más d'un millón trescientos mil chinos o descendientes de chinos. https://web.archive.org/web/20131123193905/http://www.ocac.gov.tw/english/public/public.asp?selno=1163&non=1163&level=B Dedíquense principalmente al comerciu minorista y a la xestión de restoranes de comida china fundida cola comida peruana, llamaos *[[chifa|chifes]]*, y son parte de la gastronomía peruana. Bien conocíu ye tamién el barriu chinu de Manhattan, en Nueva York (Estaos Xuníos).

En delles ciudaes d'España, el términu suel denotar una zona, barriu o distritu onde se concentren la prostitución o otros negocios rellacionaos cola industria del sexu, lo que n'otros llugares del mundu conozse como Barriu Colorado o Zona Colorada. Dellos exemplos d'esto son el Barriu Chinu de Salamanca y el Barriu Chinu de Barcelona, magar en Barcelona hubo una pequeña comunidá china nos años 30 del sieglu XX.

## Ver tamién
* Barrios chinos
* ''Chinatown'' (película)

## Referencies

## Enllaces esternos
Centru d'Estudios Xudíos en Shanghai

El **Centru d'Estudios Xudíos en [[Shanghai]]** () ye un institutu de l'academia de ciencies sociales en Shanghai, fundáu en 1988. So la direición del profesor Pan Guang convertir na institución líder en China na temática del Xudaísmu ya Israel. Los enfoques de la investigación d'esta institución son: 
* La historia de los Xudíos que fuxeron mientres l'holocaustu) a Shanghai, 
* Les comunidaes Xudíes en China (la mayoría atópase en Tianjin, Harbin y Kaifeng) y 
* Estudios políticos sobre'l Oriente Mediu.
Ente les publicaciones del institutu atopen Los xudíos en China”, *The Jewish Civilization*, *The Revitalization of the Jewish People* y *Jews in China: Legends, History and New Perspectives*.

El centru entamó delles conferencies científiques tanto nacionales como internacionales, amás de xuntes Rickshaw (realcuentros de refuxaos del holocaustu en Shanghai). L'institutu cunta con delles visites prominentes ente les cualos atópase Itzhak Rabín, Ehud Ólmert, Gerhard Schröder, Ariel Sharón, Hillary Rodham Clinton y Thomás Klestil. 

Dende'l 2006 trabaya cada añu un Serviciu Austriacu de la Memoria del Serviciu Austriacu nel Estranxeru nesti centru.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Serviciu Austriacu de la Memoria en Shanghai
* Centru d'estudios xudíos en Shanghai (inglés)
* Academia de ciencies sociales en Shanghai (inglés)
Chunyun

**Chunyun** (), tamién denomináu la **temporada de viaxes del festival de primavera** o'l **periodu Chunyun**, ye un periodu en China nel que se repara un gran tráficu y desplazamientu de persones, el mesmu coincide cola dómina del Añu nuevu chinu. Polo xeneral el periodu empieza unos 15 díes antes del día del añu nuevu llunar y dura unos 40 díes. Nel añu 2008 la cantidá de viaxes realizaos mientres el periodu Chunyun foi cimeru a la población de China, algamando una cantidá de más de 2 000 millones de viaxes. Foi denomináu la mayor migración añal humana del mundu. El sistema de tresporte per ferrocarril vese bien sobrecargado mientres esti periodu.

## Referencies

## Bibliografía
* M.W.H., Railroad in the clouds, *[[Trains (magacín)|Trains]]* Marzu de 2002
* El direutor chinu de películes d'internet Hu Gue tien filmao una parodia sobre esti fenómenu.

## Enllaces esternos
* Peak passenger flow challenges transport capacity
* A China-Size Travel Delay
* Chunyun tests gov't ability to administer

* Empiezu de la temporada de viaxes del festival de primavera
* 2007 Chunyun: SINA Special News Coverage
Clan chinu

Un **clan chinu** () ye un grupu patrillocal y patrillinial de xente china rellacionada con un apellíu común y calteniendo un antepasáu común, en munchos casos, un llugar ancestral.

## Ver tamién
* Clan
* China
* Dinastía Qing

## Referencies

## Enllaces esternos
*Xenealoxía de cles y pueblos indíxenes de Hong Kong (en chinu).
Coleta china

La **Coleta china** (chinu simplificáu: 辫子; pinyin: biàn zǐ), foi una disposición impuesta, a la población masculina china, mientres el periodu de la Dinastía Qing, más concretamente dende'l gobiernu del tercer emperador de la dinastía manchú, Kangxi (chinu: 康熙; pinyin: Kāngxī; Beixín, 4 de mayu de 1654 — 20 d'avientu de 1722) hasta 1911. Consistía na crecedera del pelo, tan solo dende la parte posterior de la cabeza (el restu quedaba afaitáu), que se recoyía nuna trenza, que con frecuencia llegaba hasta les piernes.

Consideráu como un símbolu de **sumisión** de los chinos Han frente a los soberanos Manchues, nun foi sinón una parte del paquete de regles impuestes a los acabante invadir chinos, p'asegurar la estabilidá del so poder territorial y prevenir una probable rebelión, por aciu la llimitación de la capacidá d'éstos, dende los funcionarios a los llabradores. Un exemplu d'ello foi la norma que prohibía los matrimonios mistos, ente chinos y manchúes. El lema de la imposición d'aquel costume yera: **"Caltén el to pelo y pierde la to cabeza, o caltén la to cabeza y pierde el to pelo"** (chinu: 留髮不留頭，留頭不留髮; pinyin: liú fà bù liú tóu, liú tóu bù liú fà).
A diferencia de lo que podría esperase, l'emperador Kangxi frenó los focos de rebelión, arriendes de ciertos privilexos sociales, de los que dexó esfrutar a los sos súbditos chinos, como la non prinda de propiedaes.

El fin d'esta disposición, que col pasu de los años, perdió'l so calter peyorativu (hasta'l puntu de que'l fechu de que lu cortaren a unu la coleta, yera vistu como una deshonra; y el que se tirara d'ella, como un insultu), tuvo llugar mientres l'últimu gobiernu de Puyi, el Emperador Xuantong, cuando ésti, a pesar de la conmoción de los más conservadores, empezó a usar gafes y cortóse la **trenza**. Finalmente llanzó, el 7 d'avientu de 1911, un edictu qu'autorizaba a los homes chinos a cortase la coleta.

## Referencies
Copla antitética

Una **copla antitética** o **copla de primavera** () fai referencia a un par de versos antitéticos iguales en llargor, típicamente de siete caráuteres, que ye tradición pegar nos marcos de les puertes mientres el añu nuevu chinu.

La tradición dicta que los versos sían puestos en tires de papel coloráu verticales, y sían escritos con una bella caligrafía.
El primer versu pegar nel marcu derechu de la puerta, el segundu versu, a la izquierda. Una tercer frase puede n'ocasiones apaecer nel marcu cimeru. 

La tema trata típicamente de la guapura de la naturaleza, la felicidá y del fervor patrióticu o d'un futuru arrogante.
El conteníu de cada versu complementa'l mensaxe del so par, y la intención ye la de xenerar un mensaxe de bonos auspicios qu'alce l'espíritu.

## Regles
Una copla antitética tien de respetar les siguientes regles:
#Los dos versos tienen de tener el mesmu númberu de caráuteres chinos.
#La categoría gramatical de cada calter del primer versu tien de ser la mesma que la del segundu versu. 
#El patrón tonal d'un versu tien de ser l'inversu del otru. Esto polo xeneral significa que si un calter tien un tonu planu (平), el so correspondiente calter del otru versu tien de tener un tonu non planu (仄).
#L'últimu calter del primer versu nun tien de tener un tonu planu, lo cual fuercia a que l'últimu calter del segundu versu sí lo tenga.
#El conteníu de los dos versos tien que tar rellacionáu, teniendo cada par de caráuteres tamién significaos rellacionaos.

## Exemplu

Versu de la derecha: **書山有路勤為徑**
: Patrón tonal: 平平仄仄平平仄
: Pinyin: shū shān yǒo lù qín wéi jìng
: Traducción: El monte de los llibros tien una ruta, el trabayu acuciosu ye'l camín. 

Versu de la izquierda: **學海無涯苦作舟**
: Patrón tonal: 仄仄平平仄仄平
: Pinyin: xué hǎi wú yá kǔ zuò zhōo :
 Traducción: L'océanu del deprendimientu nun tien fin, el duru esfuerciu ye'l barcu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Cuatro Guapures

Les **Cuatro Guapures** son cuatro antigües muyeres chines, famoses pola so guapura. La escasez de rexistros históricos sobre elles significaba qu'enforma de lo que se sabe d'elles anguaño enguapecióse en gran midida pola lleenda. 

Elles ganaron la so reputación de la influencia qu'exercieron sobre los reis y emperadores y, arriendes d'ello, la forma en que les sos aiciones afectaron la historia de China. 

Trés de los cuatro guapures tuvieron reinos a los sos pies y la so vida acabó en traxedia.

## Guapures
Los Cuatro Grandes Guapures vivieron en cuatro dinastíes distintes, caúna con cientos d'años de diferencia. N'orde cronolóxicu, son:
* Xi Shi (c. sieglu VII a sieglu VI AC, Periodu de les Primaveres y Serondes), dizse que yera tan formosa que los pexes escaeceríense cómo nadar y salíen fora de l'agua a la superficie cuando caminaba xunto al ríu.
* Wang Zhaojun (c. sieglu I AC, Dinastía Han), dizse que yera tan formosa que la so apaición faía atraer a les aves en vuelu a cayer del cielu.
* Diaochan (c. sieglu III, finales de Dinastía Han/Periodu Tres Reinos), dizse que ye tan luminosamente preciosa que la mesma lluna s'asustaría de vergüenza cuando se compara cola so cara.
* Yang Guifei (719–756, Dinastía Tang), dizse que tien una cara qu'avergoña a toles flores.

## Anotación
Una nota describe a los cuatro guapures. L'orixe exactu d'estes anotaciones ta a alderique. 

## Referencies
Cuatro pilares del destín

Los **Cuatro pilares del destín** (tamién denominaos como **Carta Natal china** o **Carta Natal Ba Zi**) ye un tipu de cultura china que describe los cuatro componentes que supuestamente crean el destín d'una persona.

## Historia

Na antigua China, cuando los fíos homes aportaben a mayores d'edá, taben obligaos a realizar un exame denomináu exame imperial onde la resultancia nun diba depender namái de la resultancia académica del examinante sinón qu'amás entraben en xuegu unos refechos estudios de los sos Cuatro Pilastres del destín.

Nesi momentos el esaminadores imperiales reparaben con detenimiento la compatibilidá de les sos cartes natales y si el so destín tenía la importancia o non que'l cargu riquía yá que les sos creencies afirmaben que nesi momentu podía vese l'aptitú de cada persona y la so rellación col mundu.

Los Cuatro pilastres del destín son la resultancia de la enerxía del añu, del mes, del día y la hora de nacencia.

## Componentes

La metafísica del país defende la idea de que la suerte de cada persona queda determinada por trés componentes:

# La suerte de la Tierra.
# La suerte del Home.
# La suerte del Cielu.

### La suerte de la Tierra

La suerte de la Tierra ye'l sector del feng shui que fai referencia a les enerxíes que l'home recibe de la Tierra.

### La suerte del Home

La suerte del Home fai referencia a les mesmes aiciones y pensamientos del home.

### La suerte del Cielu

La suerte del Cielu fai referencia a les fluctuaciones del fluxu del Qì nel tiempu y como tresportase de la meyor manera por estes corrientes.

## Pilastres

Los Cuatro pilastres del destín queden determinaos por:

# El día de nacencia.
# El mes de nacencia.
# L'añu de nacencia.
# La hora de nacencia.

### El día de nacencia

El día de nacencia ye la pilastra más importante y fai referencia a la representación del yo, al ego mesmu, a la personalidá y a les actividaes.

### El mes de nacencia

El mes de nacencia ye la segunda pilastra y fai referencia a les persones más allegaes de la persona como los padres.

### L'añu de nacencia

L'añu de nacencia ye la tercer pilastra y ye la pilastra más esterna que fai referencia a los güelos y a los antepasaos.

### La hora de nacencia

La hora de nacencia ye la cuarta pilastra y fai referencia a les persones dependientes de nós como fíos o emplegaos al nuesu cargu, según a lo que fabricamos o producimos y al resultáu de les nueses aiciones.

## Ver tamién

* Cultura de China.
* I Ching.
* Cosmoloxía taoísta.
* Astroloxía china.

## Notes

## Referencies

## Bibliografía

* 

## Enllaces esternos

*  destín%22&prmd=vin&source=lnms&tbm=isch&sa=X&ved=0CAgQ_AUoAmoVChMI2aeU6_6ZyQIVQwMaCh2SwwTI#tbm=isch&q=%22Cuatro+pilares+del destín%22 Imáxenes en Google sobre los Cuatro pilastres del destín.
*  Videos sobre los Cuatro pilastres del destín en YouTube.
*
Cultura de la República Popular China

La **cultura de la República Popular China** ye un amiestu rico y variao d'elementos de la cultura china tradicional con otros elementos comunistes ya influencies modernes y post-modernes internacionales. 

Mientres la Revolución Cultural, un gran númberu d'ayalgues culturales de inestimable valor fueron destruyíos o seriamente estropiaos y prohibióse la práutica de munches artes y oficios. Sicasí dende principios de la década de 1980 el refugu oficial a aquelles polítiques foi complementáu col esfuerciu por anovar les tradiciones culturales chines. Asina, la cultura china sigue siendo bien complexa, tomando tradiciones ancestrales y esperimentos modernos, no que dacuando paez ser un amiestu dinámico pero al empar tenue.

La cultura de la República Popular taba desenvolviéndose muncho primero de la so fundación en 1949. Gran parte de la diversidá de la cultura de la República Popular paez provenir de la diversidá de los chinos Han que formen China y de les minoríes nacionales qu'apurrieron los elementos culturales propios y contribúin al desenvolvimientu continuu de la cultura nacional. Tamién esta cultura ta en gran midida basada na historia de China que se desenvolvió principalmente en forma aisllada mientres cientos d'años. La ideoloxía del movimientu comunista y maoísta qu'empezó nel sieglu XX ye verdaderamente crucial pa entender la cultura moderna china. China caltién llazos culturales estrechos con ciertes partes del mundu, cuantimás con Asia Oriental y el Sureste Asiáticu (el denomináu mundu chinu).

## Historia
### Primeros años
Mientres dellos años depués de la creación de la República Popular China (RPC) en 1949, la cultura tradicional china foi tolerada en cierta midida. Los cambeos principales enfocar n'intentos d'esaniciar les diferencies sociales tradicionales, tales como'l sexismu, etnocentrismu, y servidume. Una forma de chinu mandarín denomináu *Putonghua* foi promovíu pol Gobiernu Central Popular en Beijing como la * [[llingua franca]]* y continuación del *Kuo-yü* de la República de China (ROC, "Taiwan"), pero los diversos dialeutos locales y los idiomes de les numberoses etnies chines siguieron siendo utilizaos.

Como por esi entós la Xunión Soviética taba aliada cola RPC, la cultura de Rusia, especialmente'l idioma rusu, yera abondo popular; pero esti enclín llegó al so fin cuando una disputa fronteriza punxo fin a l'alianza chino-soviética en 1961— la rotura chino-soviética.

## Referencies
Daoyuan

El **Daoyuan** (en mandarín: 道院) o **Guiyidao** (en mandarín: 皈依道) ye un grupu relixosu chinu que surdió a principios del sieglu XX a partir de la secta *Xiantiandao*, una corriente relixosa que promueve el sincretismu, nacida nel sieglu XVIII a partir del movimientu *Quanzhendao*, una escuela y una caña del taoísmu relixosu que surdió nel norte de China sol gobiernu de la dinastía yurchen. El grupu *Daoyuan* aspira a unificar el taoísmu, el confucianismu, el budismu y otres relixones como'l cristianismu y l'islam.

El *Daoyuan* tien los sos oríxenes nun grupu relixosu del distritu de Bincheng, asitiáu na provincia china de Shandong, fundáu pol chinu Wu Fuyong y empobináu por Liu Shaoji, llamáu "sociedá del tau y la virtú". 

En 1916, el *Daoyuan* empezó a reclutar a nuevos miembros ente les diverses capes de la sociedá: el pueblu llanu, la burguesía y los funcionarios. 

En 1918, la sociedá instalar en Jinan, la capital de la provincia de Shandong, y camudó el so nome pa llamase *Daoyuan* en 1921. 

El grupu yera bien cercanu a ciertos círculos gubernamentales, el *Daoyuan* estendióse rápido dende la provincia de Shandong hasta Beixín, y a otres ciudaes a lo llargo de la vera del ríu Yangtsé. Delles sucursales fueron igualmente fundaes nel Imperiu Xaponés. En Xapón, fueron establecíes rellaciones cordiales cola relixón xaponesa Omoto-kyo.

La filosofía del *Daoyuan* ta basada na creencia na universalidad de los valores conteníos en tres relixones: taoísmu, confucianismu y budismu. El so testu relixosu principal ye'l *[[Taiyi beiji zhenjing]]*, un testu d'inspiración taoista. La secta desenvolvió una estructura interna complexa estremada en 6 departamentos: alministración, meditación, escritura, texto, filantropía y predicación.

Los servicios a la comunidá y la filantropía, son les actividaes más visibles de la organización. El movimientu *Daoyuan* ye conocíu por haber creáu la Sociedá Mundial de la Esvástica Colorada.

La sociedá de la esvástica colorada foi fundada como una imitación de la Cruz Bermeya, foi oficialmente rexistrada en 1922. La esvástica colorada contribuyó a sacupar a los mancaos y soterrar a les víctimes de la Masacre de Nankín, les sos documento constitúin una fonte básica d'información rellacionada con esi tráxicu acontecimientu.

En 1949 los contactos políticos del *Daoyuan*, y l'alcuerdu robláu pola esvástica colorada col ocupante xaponés, pa poder actuar en Nankín, provocaron un prexuiciu per parte del gobiernu comunista escontra'l grupu. Dempués de la Guerra Civil China, el *Daoyuan* foi prohibíu pol réxime comunista. El movimientu caltién inda seiciones en Ḥong Kong, Taiwán, Singapur, Xapón, Malasia, Canadá y los Estaos Xuníos. Dende 1950, la ciudá de Hong Kong foi la sede mundial y el centru alministrativu del *Daoyuan*.

## Referencies