open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Real Compañía Asturiana de Mines

La **Real Compañía Asturiana de Mines** foi una importante empresa minera y metalúrxica, de capital mayoritariamente belga, con instalaciones n'España, Francia, Bélxica y Noruega n'Europa, y nel norte d'África.

## Historia

La empresa precursora foi la Real Compañía Asturiana de Mines de Carbón, qu'esplotaba les mines d'Arnáu y Santa María del Mar, cerca d'Avilés, n'Asturies. Los carbones del xacimientu d'Arnáu nun yeren apoderaos pa la siderurxa, polo qu'en mayu de 1851 l'inxenieru Jules Hauzeur, sobrín del sociu belga de la Real Compañía, Adolphe Lesoinne, presenta un informe a la empresa proponiendo la instalación n'Arnáu d'una fundición de cinc, y asina aprovechar el carbón de les mines.

La propuesta nun convence a los socios españoles de la Real Compañía, Joaquín María Ferrer y Felipe Riera Rosés, marqués de Casa Riera, de manera que Jules Hauzeur vese obligáu a buscar financiamientu esternu, consiguiendo la participación de Jonathan-Raphaël Bischoffsheim, banqueru y direutor del Bancu Nacional de Bélxica.

Asina, el 16 de mayu de 1853 constituyir en Bruxeles, ante'l notariu Florencio Félix Víctor Bourdin, la sociedá anónima *Société pour la production du Cinc en Espagne*, cola presencia de Felipe Riera, Adolphe Lesoinne, Jules J. Maximilien Van der Heyden á Hauzeur y Jonathan-Raphaël Bischoffsheim. Amás d'estes persones, son tamién socios de la nueva empresa Joaquín María Ferrer (representáu por Felipe Riera), los herederos de Nicolás-Maximilien Lesoinne (representaos por Adolphe) y los hermanos Zabala, dueños de ferreríes en Tolosa (Guipúzcoa) (representaos por Jules Hauzeur). 

El capital social establecer en 2.500.000 francos, partíos en 2.500 aiciones de 1.000 francos caúna. De les 2.500 aiciones, 1.250 aiciones corresponder a aportaciones en metálicu de Jonathan-Raphaël Bischoffsheim, de les que desembolsa 1.000, acutar les 250 restantes pal futuru. El restu de les aiciones corresponder con aportaciones n'especie: les mines d'Arnáu y Santa María del Mar, per parte de la Real Compañía Asturiana de Mines de Carbón, les mines de blenda de Oiartzun (Guipúzcoa) propiedá de Jules y Nicolás Hauzeur y Adolphe Lesoinne; y les mines de calamina de Mutriku y de galena d'Irun, propiedá de los herederos de Nicolás-Maximilien Lesoinne y de los hermanos Zabala.

L'oxetu social de la sociedá yera la estraición de carbón de piedra de la concesión carbonífera d'Asturies, la estraición de minerales de cinc y plomu nes concesiones de Guipúzcoa, y el tresformamientu d'estos minerales, por un plazu de 90 años.

## Ver tamién
* Edificiu de l'antigua sede de la Real Compañía Asturiana de Mines

## Bibliografía

* 

* 

## Enllaces esternos

”. Ca. 1880/90

## Referencies

## Enllaces esternos
Ramón María López Acevedo

**Ramón María López Acevedo**  foi un escritor, humanista, periodista y poeta asturianu.

## Biografía
Foi caderalgu de llatinidá en Grau y darréu n'Uviéu. En 1808 yera profesor interín de Prosodia na Universidá d'Uviéu. Collaboró en *El Correo Militar y Político* de Castropol (1810) y en *El Observador de Asturias* (Uviéu, 1813). Publicó *Oda a la muerte del Excelentísimo señor don Gaspar Melchor de [[Xovellanos]]*, Uviéu, 1811, ya *Himno patriótico con motivo de la llegada a Oviedo del Regimiento de Asturias*, Uviéu, 1814. Foi sociu de la Sociedá Económica d'Amigos del País ya intentó el teatru cola pieza *A la fin trunfa la virtud* y otres que nun fueron impreses. Lliberal mientres el Trieniu Constitucional, redactó n'Uviéu *El Ciudadano* (1820), *Ensalada Periodística* (1820), *El Momo* (1820-1821) y, en Madrid, collaboró en *El Espectador* (1821-1822) sol pseudónimu de *El Momo*, precisamente. Publicó'l diálogu *El buen cura y sus feligreses* (Uviéu, 1820), onde defendía una interpretación moderada de la Constitución de Cádiz, y dedicóse a la enseñanza de les humanidaes n'Uviéu. En 1823 foi nomáu secretariu del Gobiernu políticu de Santander, pero la invasión francesa torgó-y tomar posesión; quixo entamar la resistencia en Xixón y otres llocalidaes, pero tuvo qu'embarcase en La Coruña y colar a Londres. Ellí editó en collaboración con Pedro Pascasio Fernández Sardinó *El Español Constitucional* (1824-1825), nel que s'anunció como profesor d'humanidaes y de violín. Volviérase tan radical como Sardinó, hasta'l puntu de sentir como necesaria una dictadura como pasu previu necesariu pa la creación d'una democracia n'España, según Alberto Gil Novales. Escribió un poema burlesco contra'l Duque d'Angoulême, *La Angulemaida*, y topábase trabayando nun *proyeutu de llingua universal* cuando morrió.

## Bibliografía
**Diccionario Biográfico del Trienio Liberal*, Madrid: El Museo Universal, 1992. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Ramón Areces

**Ramón Areces Rodríguez**  foi un empresariu español, segundu presidente d'El Corte Inglés.

## Biografía
Foi fíu de los llabradores Carlos Areces y de Jesusa Rodríguez, primeramente cuñada y dempués segunda esposa d'ésti. Él estudió, primero nel so pueblu natal y dempués en Grau. Por cuenta de la situación familiar, na que'l trabayu de los sos padres tenía d'alimentar a un total d'ocho fíos, en 1920 tomó una importante decisión: emigrar lo antes posible a Cuba xunto a los sos hermanos Manuel y Luis, dempués de conocer al so tíu César Rodríguez González.

### Cuba
Los trés hermanos embarcaron nel buque *[[Alfonso XIII]]* dende'l puertu de Xixón y, a la so llegada, el so tíu César ufiertó-y un puestu de trabayu cómo *cañonero* (aprendiz al que-y ufiertaben comida y agospiamientu) nos almacenes El Encanto, ónde él yera xerente.

### Estaos Xuníos y Canadá
Cuatro años dempués, acompañó al so tíu por Estaos Xuníos y Canadá con tal d'ameyorar les rellaciones comerciales de la empresa, estudiar el mercáu y abrir delegaciones en dambos países. En 1928 tornaron a Cuba, onde permaneció hasta 1935. El so tíu yá nun trabayaba na empresa y, lo más importante, españara'l crack del 29.

### El Corte Inglés
En 1935 instalar en Madrid y n'avientu trespasó una xastrería especializada en confección infantil. Esta cortil y los axacentes mercar Sederías Carretas pa l'ampliación de Galerías Preciados, pero la intermediación y el sofitu económicu del so tíu César dexáron-y utilizalo hasta 1940, añu en que se treslladó a la cai Preciados númberu 3 y constituyóse la sociedá llindada El Corte Inglés (tresformar n'anónima dolce años más tarde, en 1952). 

Areces utilizó'l modelu de la tienda El Encanto de L'Habana, y los modelos anglosaxones de grandes almacenes, distribuyendo les ventes por departamentos y, nos años 1960, abriéronse sucursales en Barcelona, Sevilla y Bilbao.

### Fallecimientu
En 1973 sufrió una hemiplejia que lo caltuvo en siella de ruedes, polo que delegó les sos funciones al so sobrín Isidoro Álvarez (ensin que la so situación torgára-y siguir allegando al so puestu de trabayu). Tres años más tarde, creó la Fundación Ramón Areces coles mires de fomentar la investigación científica y téunica n'España, según la educación y la cultura polo xeneral (valores que la institución considera motores fundamentales de progresu y modernidá de la sociedá). Ye a esta fundación a la qu'acabó mandando la so participación en El Corte Inglés y la qu'anguaño ye l'accionista mayoritaria de la compañía, nomando patrón vitaliciu d'ésta al so sobrín Isidoro. Ramón Areces finó en 1989.

Na llocalidá asturiana de Grau esiste, dende 1977, un institutu d'ESO que lleva'l so nome y al que la so fundación concede beques.

## Distinciones
* Gran Cruz de la Orde d'Alfonso X el Sabiu (1977)

## Referencies

## Enllaces esternos
*IES Ramón Areces en Grau (Asturies)
*Muerre a los 84 años Ramón Areces, fundador d'El Corte Inglés y una de les primeres fortunes españoles
Rede de museos etnográficos d'Asturies

La **Rede de museos [[muséu etnográficu|etnográficos]] d'Asturies** ye un conxuntu de pequeños museos llocales repartíos por tola xeografía asturiana. Esti muérganu, que pretende la coordinación, proteición, xestión y espardimientu de toos estos museos, depende de la conseyería d'educación y cultura del Principáu d'Asturies dende l'añu 2001, añu de la so fundación.

## Museos que lu integren
La llista de los museos que formen la rede ye la siguiente: 

*Muséu Casa Natal del Marqués de Sargadelos
*Muséu Etnográficu de Grandas de Salime
*Muséu Etnográficu Juan Pérez Villamil
*Muséu Vaqueiru d'Asturies
*Ecomuséu de Somiedo
*Muséu Etnográficu de Grau
*Muséu Etnográficu de Quirós
*Muséu Etnográficu de la Llechería
*Muséu Marítimu d'Asturies
*Muséu Etnográficu del Pueblu d'Asturies
*Muséu de la Sidra d'Asturies
*Muséu de la Madera de Casu
*Muséu Etnográficu del Oriente d'Asturies
*Muséu de la escuela rural d'Asturies

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina web oficial de la rede de museos
Rede de Telecentros d'Asturies

La ***Rede de Telecentros d'Asturies*** ye un conxuntu de Centros d'Accesu Públicu a Internet que tres siete años de funcionamientu, dende 2001, anguaño evolucionó como Rede de **Centros de Dinamización Teunolóxica Local (CDTL)**

Nel ámbitu llocal son los puntos de referencia en cuanto al usu de teunoloxíes de la información y la comunicación na redolada ciudadana, social, llaboral, empresarial y de rellación ente les alministraciones. Coles mesmes actúen en pro de la creación de redes ciudadanes locales dinámiques que pretenden favorecer la cohesión cultural, empresarial y territorial.
 
Nel ámbitu supralocal son los puntos de referencia de los distintos axentes, pa potenciar l'alministración electrónica nos ámbitos locales, favorecer el desenvolvimientu económicu de la redolada al traviés de la innovación ya incorporación de Tics a los pequeños negocios locales.

## Ver tamién
*Telecentru

## Referencies

## Enllaces esternos
*Rede de Telecentros d'Asturies
Reis folgazanes

«**Reis folgazanes**» foi un nomatu que recibieron los reis merovinxos que gobernaron los reinos francos de finales de la Dinastía, especialmente tres la muerte de Dagoberto I, por cuenta de la so incapacidá pal gobiernu. Polo xeneral, fueron reis débiles, d'escasa o nula iniciativa, gobernaos poles sos esposes y families, o bien víctimes d'intrigues palaciegues, y qu'emprestaben escasa atención a la política. Conforme pasaba'l tiempu'l funcionariu encargáu de l'alministración doméstica (el mayordomu de palaciu, nome deriváu del direutor de la casa, el *major domus*) foi tomando sobre sí la xera de gobernar.

Esta apelación deber a Eginardo, biógrafu de Carlomagno, nel so *[[Vita Karoli Magni]]*, escrita nel sieglu IX. Legitimaba asina la toma del poder polos carolinxos, pos, según escribi, los merovinxos «nun teníen de reis más que'l nome».

Una serie dinástica d'estos postreros, formada por Carlos Martel y Pipino el Curtiu, terminó por arrumbar a los reis folgazanes, el postreru de los cualos (Childerico III) foi depuestu pol Papa, retirándose a un monesteriu ensin siquier intentar defender el so tronu.

## Otros monarques Dalgunos historiadores tamién llamen fase de los reis folgazanes» al periodu de ventitrés años (ente [[768]] y [[791]]) nel que dende'l [[Reinu d'Asturies]] nun s'empecipiaron aiciones béliques contra los musulmanes del [[Al-Ándalus]] y qu'inclúi los reinaos d'[[Aurelio d'Asturies|Aurelio]], [[Silu d'Asturies|Silu]], [[Mauregato d'Asturies|Mauregato]] y [[Bermudo I d'Asturies|Bermudo I]].
Rodrigo García Pumarino

**Rodrigo García-Pumarino**  foi un empresariu indianu asturianu. 

## Biografía
A la bien temprana edá de 15 años treslladar al Reinu de Perú, concretamente a la capital del virreinatu entós llamada Ciudá de los Reis, actual Ciudá de Lima. Pasaos los sos cuarenta años tornó a Asturies con una gran fortuna. Funda venceyu nel llugar de La Ponte, na parroquia de Vioño (Gozón) y manda edificar n'Avilés la so casa-palaciu a la entrada de la cai del Rivero, empiezu del Camín Real a Uviéu y nel itinerariu del Camín de Santiago qu'escurre pola mariña, al so pasu per Avilés. El mesmu Don Rodrigo fuera anoblecíu col hábitu de Caballeru de Santiago, y quiciabes por eses dos circunstancies, la fachada del so palaciu avilesín apaez afatada con conches veneres y cruces de Santiago. Dichu palaciu foi obra del arquiteutu avilesín Francisco Menéndez Camina'l Mozu y ye obra barroca edificada nel sieglu XVIII.
Don Rodrigo finó ensin tener fíos, polo que la so casa foi heredada polos sos sobrinos, que al cabu de los años la permutaron por otra propiedá de la familia Llanu-Ponte.

## Bibliografía

## Referencies

## Enllaces esternos
Ruta Xacobea de Tarna

La **ruta Xacobea de Tarna** ye una ruta histórica del Camín de Santiago del Norte que siguió'l cursu del ríu Nalón dende'l Puertu de Tarna hasta Uviéu, pasando pelos conceyos de Casu, Sobrescobiu, Llaviana, Samartín del Rei Aurelio y Llangréu. Ye una vía ensin incluyir oficialmente nel Camín de Santiago anguaño por cuenta de que tres l'Alta Edá Media esti camín foi cayendo en desusu hasta'l completu olvidu.

## Historia
Según numberosos estudios, sobre'l llamáu *Camín Real de Llangréu* establecióse una vía xacobea procedente de Llión, dende'l Puertu de Tarna hasta Uviéu. Nun se sabe si ésti de la mesma siguía una calzada romana qu'anguaño non se caltién.

Especialmente mientres l'Alta Edá Media esti camín sufriría una importante arribación de pelegrinos, como demuestren dellos documentos o la esistencia na zona del altu Nalón d'agospeos que, tres l'abandonu del camín, seríen usaos como malaterías. El camín ta chiscáu entá güei de restos arqueolóxicos que refuercen estes hipótesis, ente ellos el Castiellu de Villamorey, que perteneció a la Orde de Santiago, los torrexones d'El Condáu, La Quintana y Lluniego, el románicu de les ilesies de San Nicolás de Villoria y San Esteban de Ciañu, y les pontes medievales d'Lluniego y El Puente d'Arcu, amás d'otres referencies a pontazgos, ilesies o monesterios que güei non se caltienen.

## Referencies

## Bibliografía

*VVAA: *Les rutes transmontanas del Camín de Santiago: de les tierres de Llión a Uviéu pol Puertu de Tarna*. La Pegarata. Llaviana 2012.
Rendueles

**Rendueles** ye un apellíu masculín. Pue facer referencia a delles persones:

***[[Ángel García Rendueles]]**, políticu español de la Restauración;
***[[César Rendueles]]**, filósofu, sociólogu y ensayista español;
***[[Enrique García-Rendueles]]**, poeta y escritor español;
***[[Guillermo Rendueles]]**, psiquiatra y ensayista;
***[[José Luis Rendueles]]**, unu de los fundadores del grupu poéticu Cartafueyu;
***[[José María Varela Rendueles]]**, gobernador civil mientres la Segunda República;
***[[José Ramón Álvarez Rendueles]]**, economista;
***[[Pedro Urraca Rendueles]]**, policía;

## Referencies

## Enllaces esternos
Ruta l'agua

La **Ruta l'Agua** ye la sienda **PR-AS 49** qu'entama en Peñaullán y acaba en Molleda. Ye utilizada por persones pa facer deportes, como correr, andar en bici, caminar, andar a caballu.

## Allugamientu
**La ruta l'agua** empieza nes cases d'El Castru, en Peñaullán, onde en dexando la carretera asfaltada cuéyese una esviación a la izquierda que baxa a les cases de *Carroceiro*. Una vegada ellí y siguiendo les indicaciones, el camín enfusa monte enriba, ente carbayos y ocalitos (antiguu camín escontra les fontes de Riberes, nel conceyu de Sotu'l Barcu). Rematáu esti tramu, llegar a les primeres cases del barriu de *Monterrey*, Riberes, onde travesando'l so cais atopa la primer fonte d'esta ruta. Dempués de reposar síguese la marcha escontra la derecha per una carretera asfaltada que va llevar, xirando a la izquierda, hasta la carretera llocal que conduz a *Los Veneros*; cruciando ésta, xubir de nuevu pa enfusase nun pequeñu tramu pel monte hasta'l campusantu de Riberes. Xubiendo atópase la segunda fonte del percorríu, y un pocu más arriba, un grupu de cases denominaes *La Barrera*, onde se va abandonar la carretera pa coyer un senderu a la derecha que va llevar hasta la Canal del Narcea. El restu de la ruta escurre xunto al marxe esquierdu de la canal hasta rematar nel pueblu de La Corrada. A lo llargo d'esti últimu tramu van travesase delles pontes y podrá esfrutase de les belles vistes que'l percorríu ufierta.

## Llargor y Trayectos
La ruta tien dellos destinos, puede faer de Molleda a Illas que tien un llargor de 2.5 km, o de Molleda a Sotu'l Barcu que tien un llargor de 25 km.

## Fauna
La ruta tien una gran variedá d'árboles, praos al so alredor, ta compuesta por sable y una canal que trai agua dende Sotu'l Barcu.

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
*
Ríu Xardón

El **ríu Xardón** ye un curtiu ríu costeru del norte d'España qu'escurre pol oriente del Asturies. 

***Nacencia**: Les Corones, nel conceyu asturianu de Parres.
***Desaguada**: Mar Cantábricu, na sablera de Vega.
***Llargor**: 5-10 km.
***Afluentes principales**: ríu la Castañar.
***Poblaciones que traviesa**: Llinares

## Referencies

## Enllaces esternos
Ríu Bedón

El **ríu Bedón** o **río les Cabres** ye un cursu fluvial que naz nel estremeru conceyu de Cabrales, na Sierra del Cuera, cerca d'un pueblu que se llama Asiegu. Tien un llargor de 23 km y pertenez a la cuenca hidrográfica de Llanes. 

Los sos principales afluentes son Güera, Meré, Les Cabres y Caldueñu. Traviesa les poblaciones de Caldueñu, Meré, Ardisana, Los Caleyos, Vibañu, Rales, y Posada. Desagua na Sablera de San Antolín, estremándola en dos.

Hasta la ponte de Rales ye zona salmonera, famosa ente pescadores. Cerca de la so desaguada atopa la Ilesia de San Antolín de Bedón, una construcción románica (sieglu XIII) de gran valor y guapura.

## Toponimia
L'orixe del so nome ta nel galu "*bedo*", que significa canal o foso.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ríu Cabra

Col nome de **Ríu Cabra** podemos referinos a:

* **[[Ríu Cabra (Asturies)|Ríu Cabra]]**, cursu d'agua d'Asturies.
* **[[Ríu Cabra (Cantabria)|Ríu Cabra]]**, cursu d'agua de Cantabria (España).
* **[[Ríu Cabra (Córdoba)|Ríu Cabra]]**, cursu d'agua de la provincia de Córdoba (España).

## Referencies

## Enllaces esternos
Ríu Carrocedo

El **ríu Carrocedo** ye un curtiu ríu costeru del norte d'España qu'escurre pol conceyu de Llanes. Naz pola confluencia de dellos regatos que flúin de la cara norte de la sierra del Cuera. Desagua nel mar Cantábricu formando la ría de Llanes. Conforma la rede hídrica de Llanes, que consta de cuenques hidrográfiques pequeñes y pocu xerarquizaes, marcadadas pola próximidad de la cadena montascosa de la sierra del Cuera, con más de mil metros d'altor y que se dispón paralela y bien cercana a la mariña, polo que'l cursu fluvial escurre direutamente escontra'l mar. 

***Nacencia**: nel conceyu de Llanes, pola confluencia de dellos regueros.
***Desaguada**: nel mar Cantábricu.
***Llargor**: 5-6 km.
***Afluentes principales**: Regueru de les Pises.
***Poblaciones que traviesa**: Llanes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ríu España

El **ríu España** ye un curtiu ríu costeru del norte d'España qu'escurre pel centru de la comunidá autónoma del Asturies. 

Toma'l so nome de la sablera na que desagua, playa España, que'l so nome remanez de "*espadañal*", una yerba abundante na zona, del xéneru Iris, de fueyes allargaes y flores azulaes, ablanquiaes o marielles, qu’en dalguna de les sos variedaes echa un golor fediondu al esfregala. Otra teoría ye que remanez del verbu asturianu *españar*, lliteralmente «romper les foles contra les roques», fenómenu bien habitual nesta sablera por cuenta de la presencia de riscos predresos.

* **Nacencia**: Picu Fariu, nel conceyu asturianu de Sariegu.
* **Desaguada**: Mar Cantábricu na sablera d'España.
* **Llargor**: 10-15 km
* **Afluentes principales**: ríos Calderón y Casamoria.
* **Poblaciones que traviesa**: Pion Candanal, Arroes, Quintes y Villaverde

## Referencies

## Enllaces esternos
Ríu Valdediós

El **ríu Valdediós** ye un curtiu ríu costeru del norte d'España qu'escurre pel centru-empobine del Principáu d'Asturies y forma na so desaguada la ría de Villaviciosa, la más grande de la rexón.

* **Afluentes principales**: ríos Bonizal, Sebrayu, Viacava, Valdebárcena y Rozaes.
* **Poblaciones que traviesa**: Villaviciosa, Amandi.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ríu Ñora

El **ríu Ñora** ye un pequeñu ríu asturianu que trescurre dafechu pela parroquia maliayesa asturiana de Quintueles, dixebrando los conceyos de Villaviciosa y Xixón. Desagua na Sablera de la Ñora. 
Ñora significa noria n'asturianu. Como señala Coromias, n'español antes de "noria" dicíase "nora". El nome ta tomáu de la noria qu'había nel ríu. 

## Referencies
SER Oriente

**SER Oriente** ye una emisora de radio, acomuñada a la Cadena SER, que da cobertoria a la contorna del oriente d'Asturies, la so sede atopar en La Cai Jenaro Riestra, 1 de Llanes (Asturies). 
 
SER Oriente ye propiedá d'Espardimientu Oriental, S.L. La emisora empezó a emitir, cola so denominación actual, el 10 de setiembre de 2012.
Enantes, y dende hai casi 30 años, utilizaba'l nome comercial Radio Antena Norte.

## Direición
* Fundador: Anselmo J. Carrera de Casu Direutor: Daniel Carrera Amor

## Frecuencies
Frecuencies de SER Oriente n'Asturies:

* SER Oriente (en Llanes): 91.5 MHz –FM
* SER Oriente (en Cangues d'Onís): 97.8 MHz –FM

## Programación comarcal y autonómica
La programación de SER Oriente (2018) ye la siguiente:
 
* Informativos rexonales (L-V): de 06:50 a 07:00 h y de 07:50 a 08:00 h (Ángel Fabián)
* Informativos comarcales (L-V): 07,20 a 07,30 y de 08,50 a 09,00 h (Olaya Romanu)
* Lo que ye güei SER Oriente: 12,20 a 14,00 h (Olaya Romanu)
* Hora 14 Asturies: de 14:05 a 14:30 h (Pablo Canga y, fines de selmana, con Silvia Rúa)
* Xixón SER Deportivos: 15,20 a 16,00 h (David González)
* La Ventana d'Asturies: (L-V) 19.20 a 19.40 h (Guillermina Casu)
* Hora 25 Asturies (L-V): 20:25 a 20:30 h (Josu Alonso)
* Informativu Mañaneru (S-D):08:50 a 09:00 h ( Silvia Rúa)
* A vivir que son dos días Asturies: Mañanera fines de selmana (S-D) 12 a 13 h (Begoña Natal)
* Boletinos informativos rexonales (L-V), d'unos dos minutos de duración, a les 10:03, 11:03, 16:03, 17:03 y 18:03 h.

## Referencies

*Diariu Rexonal LNE
*so-presencia-en-asturias PR Noticies
*

## Enllaces esternos
* http://www.seroriente.com . Páxina web de la emisora
Sabadiegu

El **sabadiegu** ye un chorizu negru, ellaboráu, principalmente, nel conceyu asturianu de Noreña. En dellos llugares d'Asturies ellaborar coles partes de menor calidá del gochu

## Historia
La so hestoria remontar a va dellos sieglos. Tiense constancia yá nel sieglu XVIII cuando Alonso Marcos de Llanes Argüelles, obispu de Segovia y arzobispu de Sevilla, cristianizó esti embutíu col beneplácito del rei Carlos III,. .

## Carauterístiques
Tien bastantes semeyances col *[[sabadeño]]* castellán, *güeña* soriana, *birika* vascu y el *chorizu encebollado* gallegu. Esti embutíu empezó a coyer mala fama lo que desaguó en casi la so desapaición quedando apostráu unos pocos carniceros. N'abril de 1988 fúndase la Orde de Caballería col nome del Sabadiegu que revitaliza'l productu promocionándolo con distintes actividaes; dalgunos de los sos miembros fueron Sabino Fernández Campo o Tico Medina.

## Enllaces esternos
* 
* 

## Referencies
Ríu Linares

El **río Linares** ye un ríu d'España, afluente del ríu Alhama, que de la mesma ye afluente del ríu Ebro pela marxe derecha. El ríu Linares escurre per tierres de la provincia de Soria y pola comunidá autónoma de La Rioxa. Dambos ríos xúntense casi al altor de les Las Ventas (La Rioxa), nun tando claru cuál de los dos ríos ye'l principal. 
Esti ríu naz nel puertu de Oncala (Soria), dicurre y amplía el so valle hasta'l ríu Airosa o Cañizar. El ríu Linares sigue'l so cursu dende San Pedro Manrique. Dende dichu pueblo hasta l'abandonáu de Vea, cerró'l so calce y entra nel cañón, que muerre en Villarijo.

Entra en La Rioxa por Valdeperillo, pasa por Cornago, Igea y Rincón de Olivedo pa dise col ríu Alhama al impetuosu Ebro.

Conózse-y llocalmente por "el ríu más rioxanu". Dichu nome ye por cuenta de les grandes aveníes que tien (5 m y más) y provocó grandes hinchentes. En Igea la so postrera crecida -yos costu más de 5 millones de pesetes.
Esti ríu tien una máxiques agües oncalesas, pel branu siempres tien agua, solamente ensúgase en dellos tramos como en Valdeperillo na dómina d'estivu, pero vuelve tener agua en Cornago (2 km). 
El so valle ta formáu por sierres bien seques, como la sierra de Alcarama o'l so pequeñu cañón d'escasa vexetación.
Los sos pocos afluentes son: el ríu Airosa, pequeñu regueru llamáu ríu Vallaroso o'l Cañizar, y una yasa llamada Regajo na llocalidá de San Pedro Manrique y otra nel términu de Igea. Esti valle ta especializáu na agricultura, con árboles frutales, olivares, almendrales y munchos arbustos.
Nel so maxestosu valle atópense los pueblos de: Oncala, San Andrés de San Pedro, La Collada, Navabedilla, Matasejun, Huérteles, Motaves, Palaciu de San Pedro, Les Fontes de San Pedro, Ventosa de San Pedro, Sarnago, San Pedro'l vieyu, Taniñe, San Pedro Manrique, Buimanco, Valdemoro de San Pedro Manrique, Vea, Armejun, Peñazcurna y Villarijo, Acrijos y Fuentebella nes tierres sorianes. Terminamos colos pueblos serranos y empiecen los términos rioxanos: Muriu d'Agües, Dambes Agües, Valdeperillo, Cornago, Igea, Valdemadera, Rincón de Olivedo, Grávalos y d'últimes Villaroya.

Esti ríu puede presumir de tener les agües más llimpies de toa La Rioxa, sacante en dómines d'aveníes.
Amás esti ríu ye unu de los puntos que xune físicamente la contorna soriana de Tierres Altes cola ribera rioxana.
En realidá, el Ríu Alhama tendría de ser l'afluente de la Linares, pos la Linares ye más llargu y tien más caudal hasta onde'l puntu que se xunen.
Amás, si nel puntu d'unión de los dos ríos miramos dende enriba con una cámara aérea, podemos ver perfectamente que'l Alhama ye'l que se xune a la Linares.

Créese que'l Ríu Linares considérase afluente del [ríu Alhama porque esta pasa pola llocalidá principal del conceyu de Cervera del Río Alhama.

## Llocalidaes que traviesa
* Valdeperillo
* Cornago
* Igea
* Rincón de Olivedo

## Referencies

## Enllaces esternos
*
*Videos del río Linares en riolinares.jimdo.com 
*
* Sitio web de Cornago.
* Sitio web non oficial del río Linares .
Ríu Nueva

El **ríu Nueva** o **ríu Ereba** ye un curtiu ríu costeru del norte d'España qu'escurre pol oriente del Principáu d'Asturies.

***Nacencia**: Picupardu, nel conceyu asturianu de Llanes.
***Desaguada**: Mar Cantábricu, na sablera de Cueves.
***Llargor**: 5-10 km.
***Afluentes principales**: nun tien.
***Poblaciones que traviesa**: Nueva.

## Referencies

## Enllaces esternos
Sabaria

:*Pa l'antigua ciudá romana llamada Savaria, vease [[Szombathely]].*
**Sabaria** yera un territoriu semiautónomo, ente los reinos Suevu y Visigodu, nos sieglos IV y VI qu'ocuparía la zona que va de Benavente a Salamanca y de Sayago a Simancas.

Dicha semiautonomía reflexiona nel acuñamientu de moneda propia, anque esti aspeutu paez crear un ciertu tracamundiu cola ceca visigoda de Senimure-Semure, l'actual ciudá de Zamora.

## Llocalización
La llocalización d'esti territoriu identificóse repitíes vegaes cola actual Peñausende de la provincia de Zamora, asitiándola nel camín de 632 milles que comunicaba Mérida con Caesaraugusta, y concretamente ente les llocalidaes de Salmanticae (Elmandica, Salmantica, Salamanca) y Ocelu Duri (Zamora).

Sicasí, esisten otres teoríes qu'anque minoritaries, rellacionen esti topónimu cola mansio “Sibarim” na vía 24 del Itinerariu d'Antonio”, ente Helmántica y Ocelu Durii, que suel identificase con Torre de Sabre (Zamora) o asitiándola nuna zona asitiada ente los Trás-os-Montes y la provincia de Zamora, alredor del ríu Sabor, afluente de la derecha del ríu Duero.

## Orixe
Tocantes a los sos habitantes, facer baxar de:

* Los vacceos.
* La tribu ástur cismontana (ástures augustanos) de los sappos.
* La tribu ástur cismontana de los superati, alcontraos na zona norte de la provincia de Zamora.

## Historia
Nel añu 572, el rei suevu Miro ataca a *[[sappos]]* y *[[runcones]]*, nun movimientu previu al ataque contra los visigodos.

L'añu 573, Leovigildo procede contra “los *sappos* de Sabaria” y conquista la zona, como pasu previu a la conquista del Reinu Suevu.

Nel añu 576 Leovigildo afara la zona (destrucción de Sabaria, baltadera de les fortificaciones de Zamora,...) como midida preventiva ante la definitiva conquista del Reinu Suevu, anque diversos problemes internos aplacen esa intervención hasta l'añu 585.

## Ver tamién
* Historia de la provincia de Zamora

## Referencies

## Enllaces esternos
Sabino Álvarez Gendín

**Sabino Álvarez-Gendín y Blanco**  foi un caderalgu universitariu de derechu alministrativu, maxistráu del tribunal supremu y rector de la Universidá d'Uviéu.

## Biografía
Realiza los estudios de bachiller n'Avilés. Una vegada concluyíu'l bachilleratu treslladóse a Madrid y empieza a estudiar na Universidá Central de Madrid. Una vegada llicenciáu torna a Asturies y n'Uviéu empieza a estudiar el doctoráu nel so universidá. Doctórase finalmente en 1921.

Una vegada doctoráu treslladóse a Salamanca pa trabayar na Universidá como profesor auxiliar. En pasando un tiempu treslladóse a Francia p'ampliar los sos estudios de Derechu. Una vegada rematada la so estancia en Francia torna de nuevu a Uviéu n'ónde llogra la cátedra de derechu en 1934.

En 1937 ye nomáu rector de la universidá cargu que va ocupar hasta 1951.

En 1955 foi nomáu maxistráu del Tribunal Supremu, cargu qu'ocupó hasta la so xubilación. 

Foi tamién cofundador del Real Institutu d'Estudios Asturianos.

## Distinciones
Miembru del Patronatu Raimundo Lulio, del Conseyu Cimeru d'Investigaciones Científiques y de la Seición Española del Institutu Internacional de Ciencies Alministratives.

## Obres
* Les mancomunidaes municipales (Madrid, 1922), tesis doctoral
* Teoría xeneral de les fontes del Derechu: Considerancia especial de les de Derechu públicu (Madrid, 1925)
* Espropiación forzosa: El so conceutu Xurídico y nuevu orientaciones (Madrid, 1928)
* Aglomeraciones urbanes v enanche de poblaciones (Madrid, 1930)
* Rexonalismu. Estudiu xeneral: El problema d'Asturies (Uviéu, 1932)
* Los contratos públicos (1934)
* Nociones de lo Contencioso-Alministrativu (Madrid, *1935*-36)
* Manual de Derechu Alministrativu (Madrid, 1941)

## Referencies

## Enllaces esternos
Santiago Fernández Negrete

**Santiago Fernández Negrete**  foi un políticu asturianu.

## Biografía
Estudió na Universidá d'Uviéu Cánones y Xurisprudencia y concluyó Derechu na Complutense d'Alcalá de Henares.
En 1843 foi escoyíu diputáu por Badayoz, durando la so actividá parllamentaria, permaneciendo ensin apenes interrupción, hasta les llexislatures de 1864-1865. 

Lliberal convencíu y represaliáu nel reináu de Fernandu VII, en 1.845 ye nomáu Senador vitaliciu, y en 1851, ministru de Fomentu . Más tarde, dende 1859 al 1863 sería ministru de Gracia y Xusticia, nel gobiernu de Leopoldo O´Donnell. Nesi cargu, tuvo una bien importante participación na ellaboración de la llei hipotecaria. Amás, nel so mandatu'l Ministeriu mercó, en 1862, el Palaciu de Camposagrado, n'Uviéu, habilitándolo como Audiencia Territorial. Foi retratáu pol artista sevillanu Rafael Díaz de Benjumea.

## Referencies

## Enllaces esternos
Sanatoriu Adaro

**El Sanatoriu Adaro** ye un antiguu hospital mineru, güei Fundación Adaro, inauguráu en 1914 en Sama (Llangréu, Asturies, España).

## Historia
En 1910 la empresa llangreana Duro Felguera, propietaria de la Fábrica de La Felguera na villa vecina y de numberoses mines de carbón nel Valle del Nalón, empecipia la construcción d'un hospital p'atender a la población del valle xunto al ríu Nalón, especializándose en 1929 na atención a mineros. Inaugurar en febreru de 1914 y unos años dempués recibe'l nome del so impulsor, Luis Adaro y Magro. En 1952 constituyir nel la Mancomunidá Sanitaria d'Empreses. Especial relevancia a nivel nacional consiguió gracies a les meyores en rehabilitación de mineros accidentaos, colos trabayos de, ente otros, el doctor Vicente Vallina en materia de quebres.

De los edificios orixinales namái se caltién la capiya, yá que l'actual inmueble ye frutu de socesives ampliaciones a lo llargo del sieglu XX.

## Presente
En 1995 fúndase la Sociedá Benéficu-asistencial ensin ánimu d'arriquecimientu **Fundación Adaro**. El centru, de titularidá alcordada, alluga dependencies auxiliares del Hospital públicu Valle del Nalón, de Llangréu. Cuenta tamién con una residencia xeriátrica y sigue siendo referencia na atención n'accidentes llaborales.

En 2014 celebró'l so centenariu al traviés de diversos actos, frutu de la importancia histórica ya institucional qu'adquirió en sanatoriu a lo llargo de delles décades.

## Enllaces esternos
* Fundación Adaro
Santuariu de la Virxe del Carbayo

El **Santuariu de la Virxe del Carbayu** atopar na parroquia de Ciañu, nel conceyu asturianu de Llangréu (España). Ta dedicáu a la Virxe del Carbayu, patrona de Llangréu.

## Historia
Foi construyíu nel sieglu XVIII nel llugar qu'antes ocupara un templu románicu como acreditaron materiales atopaos pela redolada. Según una lleenda el templu diba ser construyíu nun rincón conocíu como L'Armada, pero al llegar un día los obreros los materiales sumieren, la so comida convirtiérase en piedra y n'acolumbrando una lluz, la virxe apaeció sobre un carbayu (*[[carbayu]]* en castellán) nel actual allugamientu, dende onde s'apodera tol valle de Llangréu. El llugar refugáu llámase güei Pampiedra, topónimu atribuyíu a esta lleenda. 

Mientres la Guerra d'Independencia, los franceses asaltaron el templu y robaron, ente otros bienes, la corona de la imaxe y la llámpara del templu. En 1861 visitó'l santuariu la reina María Cristina de Borbón.

## Descripción

L'actual templu, d'estilu barrocu, contién un retablu de 1730 del mesmu estilu compuestu por pedrela y un cuerpu únicu de trés calles que se cierra nun áticu semicircular. L'interior de la nave ye cubiertu con bóveda de lunetos. Na cabecera la bóveda de fornu decorar con pintures que se ven al traviés del retablu. Nos llaterales esisten otros retablos de menor tamañu. La fachada de la ilesia sigue un esquema de frontón curvu que se sofita sobre un frisu decorao y avolumao espadaña con tres pisos y tres arcaes onde s'alluguen les campanes. Nel sieglu XX báltose'l portalada de la fachada pero caltién el llateral.

Tolos 8 de setiembre celébrase una romería nel santuariu declarada Fiesta d'Interés Turísticu Rexonal. D'antiguo yeren habituales les pelegrinaciones de penitentes hasta'l monte del Carbayu en rezando na Plaza de La Salve, d'ende'l so nome, de Sama. Güei síguese realizando una Novena. Dende'l Santuariu acolumbra'l Valle de Llangréu y numberosos cumes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Santuariu de los mártires Cosme y Damián

El **santuariu de los Mártires de Cuna**, tamién llamáu de los **mártires Cosme y Damián**, allugáu na parroquia de Cuna, conceyu de Mieres (Asturies, España) foi construyíu nel sieglu XVIII. A la orixinal planta de cruz llatina, añadióse-y nel sieglu XIX el pórticu qu'arrodia la ilesia en trés de les sos fachaes y la torre campanariu.

Esta postrera, de seición cuadrada, ta estremada en trés plantes, la inferior abierta, y recubierta por un panal de piedra; les otres dos, tán dixebraes per una llinia de impostas. Al templu apuértase, so la torre, per una puerta con oreyes barroques.

Los materiales utilizaos na fábrica son mampostería pa murios, madera pal pórticu y sillería pa esquines, vanos, etc. La cubierta ye a dos agües en nave y cuatro na torre.

Nel interior, la nave cubrir con bóveda de cañón, con lunetos y de crucería la parte de la cabecera. Tola bóveda ta decorada con pintures.

Frente al Santuariu, esiste, entá la llamada Casa de la Novena, en que'l so interior caltiénse un llimosneru popular del sieglu XVIII.

Según la tradición, el cultu a los mártires Cosme y Damián remontar al tiempu del treslláu de les reliquies de Toledo a Uviéu en dómina de la invasión musulmana.

## Bibliografía
 

## Referencies

## Enllaces esternos
Sergio Souto

**Sergio Souto Vidal**  ye un ex-xugador asturianu de rugbi. Xugaba de segunda llinia (1,94 m y 111 kg).

El so hermanu ximielgu Carlos Souto Vidal foi tamién xugador internacional y xugó nel mesmu equipu que Sergio. Anguaño dambos atópense retiraos de la práctica deportiva.

## Biografía
En formándose nes categoríes inferiores del Uviéu, onde xugó col so hermanu, equipu col qu'apostó munchos partíos antes de recalar nel Moraleja Alcobendas Rugby Union (M.A.R.U.) equipu col que xugó la European Challenge Cup antes de la so llegada a Valladolid. Xugó munches temporaes dende entós n'El Salvador siendo davezu unu de los segunda llinia titulares.
Destaca que la so carrera tuvo siempres xunida a la del so hermanu, col que compartió equipos y internacionalidades cola selección española.

### Equipos

### Seleición nacional
El so debú internacional cola , foi'l 24 d'agostu de 1999 contra .

Tanto él como'l so hermanu yeren habituales nes concentraciones de la seleición nacional pa los partíos de la European Nations Cup, competición na que na actualidá (2016) España atópase encuadrada na División 1 (tamién conocida como **Seis Naciones "B"**)

## Palmarés

### Club
* **3** lligues col Club de Rugby El Salvador (2007, 2008 y 2010).

* **4** copes del Rei col Club de Rugby El Salvador (2005, 2006, 2007 y 2011).

* **4** Supercopes col Club de Rugby El Salvador (2005, 2006, 2007 y 2008).

### Seleición nacional
Al 22/11/2008:

* **46** seleiciones cola . 
* Convocatories per añu: **3** en 1999, **4** en 2000, **5** en 2001, **8** en 2003, **1** en 2004, **3** en 2005, **1** en 2006, **3** en 2009
* Marcó **2** ensayos (**10** ptos.)
* Participó na Copa Mundial de Rugbi de 1999 (**1** partíu como **titular**)

## Referencies

## Enllaces esternos
* Stadísticas en scrum.com ''(hai que buscar al xugador pol so apellíu: Souto)''
* 
* Cetransa el Salvador
Señoríu de Salas

El **Señoríu de Salas**, asitiáu nel Conceyu de Salas, n'Asturies, surde nel añu 1138, añu en que'l rei de Llión Alfonso VII dio a la familia Lamuño, (natural del pueblu que lleva'l so nome), les llocalidaes de Salas, Lamuño y los cotos de San Salvador y de Llinares, que pasaron a formar parte de les tierres de dichu Señoríu, siendo'l primera Señor de Salas don Fernando de Lamuño. 

Nel sieglu XIII dellos miembros de la familia Lamuño treslladar al valle del Nalón, a la parte de lo que güei ye'l Conceyu de Samartín del Rei Aurelio, asitiándose nes pedaníes de La Cabezada y de San Mamies (San Mames), llogrando los dominios de Peñacorvera y los Cotos del Entrialgo, Tiraña (que llego a alzase a El Condao), y del Valle del Llorío.

A partir de 1380, los Lamuño perdieron poder en Salas a favor de la familia Doriga y darréu de la familia Malleza. Anque dende 1510 los que gobernaben el Conceyu yeren los Valdés-Salas, familia na que destaca la figura del Inquisidor Xeneral del Reinu D. Fernando de Valdés y Salas, quien taben emparentaos colos Lamuño. 

Sicasí'l títulu o dignidá de Señor de Salas caltener en manes de la familia Lamuño hasta'l decretu de l'abolición de los privilexos de los Mayoralgos y Señoríos, llevada a cabu nes Cortes de Cádiz el 1 de xunetu de 1811 y siendo abolíos definitivamente dichos privilexos en 1837, reinando n'España Sabela II de Borbón y Borbón.

## Referencies

## Enllaces esternos
Sindicatu de los Obreros Mineros d'Asturies

El **Sindicatu de los Obreros Mineros d'Asturies** (**SOMA**) foi fundáu en 1910 por Manuel Llaneza ya integróse cola Unión Xeneral de Trabayadores dende un añu más tarde, en 1911.

Anguaño la federación tien el nome de SOMA-FITAG-UXT.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina oficial d'UXT FIA SOMA
Serviciu d'Asistencia Médica Urxente d'Asturies

El **Serviciu d'Asistencia Médica Urxente d'Asturies** (**SAMU [[112 (teléfonu)|112]] d'Asturies**) dependiente del Serviciu de Salú del Principáu d'Asturies (SESPA) adscristo a la Conseyería de Salú y Servicios Sanitarios del Principáu d'Asturies, ye l'organismu públicu encargáu de responder a toles urxencies sanitaries nel territoriu de la comunidá autónoma asturiana. El serviciu realízase al traviés del teléfonu únicu d'emerxencies del Principáu d'Asturies, el 112.

## Rellacionáu
*Serviciu de Salú del Principáu d'Asturies
*STAE

## Referencies

## Enllaces esternos
*SAMU d'Asturies, del Serviciu de Salú del Principáu d'Asturies
*SAMU
Sonia García Galán

**Sonia García Galán**  doctora y llicenciada en historia pola Universidá d'Uviéu. Anguaño ye profesora d'historia nel IES Delgado Hernandez.

## Trayeutoria
Nacida n'Avilés el 4 de febreru del añu 1981, Sonia García Galán llicenciar n'Historia pola Universidá d'Uviéu y en 2013 presentó la so Tesis Doctoral "Ente la casa y la cai. Cambeos socioculturales na situación de les muyeres n'Asturies (1900-1931)" cola que consiguió la so Doctoráu. 

Ye amás autora de delles publicaciones ente les que destaca "Muyeres modernes, madres conscientes y sufraxistes aponderaes" onde col so trabayu d'investigación contribúi a esclariar el papel de la figura femenina n'Asturies ente 1919 y 1931.

Anguaño ye profesora d'historia nel IES Santa María de la Águila d'El Ejido.

## Premios
Nel añu 2014 gana'l XVI Premiu d'Investigación y Divulgación "Rosario de Acuña" nel apartáu de temática de Xixón pol so trabayu tituláu "Sirvientes, llabradores, obreres y ames de casa. Xixón 1900-1930"

## Publicaciones
* 2015 - *Muyeres ente la casa y la cai. Educación, feminismos y participación política n'Asturies 1900-1931*

* 2014 - *Nacencies baxu control: El partu nes edaes moderno y contemporáneo*, Trea.

* 2010 - *Muyeres na Historia. Guia didáctica del taller de Tiempu Propiu*, Institutu Asturianu de la Muyer.

* 2010 - *Muyeres solteres... ¡Nun emigréis! Visiones feministes de la emigración de muyeres asturianes a América 1900-1931*, en M. Eugenia Monzón, M. José Chivite y Mª Beatriz Hernández (eds.), Frontera y Xéneru, Plaza y Valdés.

* 2009 - *Muyeres modernes, madres conscientes y sufraxistes aponderaes. Ideales de feminidad y alderiques feministes n'Asturies 1919-1931*, KRK.

* 2009 - *Discursos médicos, práutiques cotidianes y visiones feministes sobre la maternidá n'Asturies 1919-1931*, en Carmen Suárez Suárez (coord.), Maternidaes. (De) construcciones feministes, KRK.

* 2008 - *Muyeres ente relixón y ciencia. Discursos de la inferioridá femenina al traviés de la prensa asturiana (1900-1931)*, Atenéu Obreru de Xixón.

## Referencies

## Enllaces esternos

*
Sergio Álvarez Moya

**Sergio Álvarez Moya**  ye un xinete asturianu de saltu ecuestre.

## Trayeutoria
Foi campeón d'Europa xuvenil nel Campeonatu d'Europa de Xuveniles y Nuevos Caballeros de 2001, disputáu nel Complexu Deportivu Les Mestes (Xixón), nel que la so clasificación final foi:

Dende 2005 ye miembru del equipu español de la Copa de les Naciones.

En 2006 arrenunció al so últimu añu como nuevu caballeru y apostó el campeonatu del mundu d'esi añu nos Xuegos Ecuestres Mundiales de 2006.

En xunetu de 2010 llogró, col so caballu "Action Breaker", la tercer plaza nel Gran Premiu de Aachen (*Gran Premiu Rolex* por motivos de patrociniu), la prueba más importante del CHIO d'Aquisgrán.

En xunu de 2011 terminó en segunda posición nel CSI de Cannes, prueba del Global Champions Tour.

En 2012, incorpora a la so corte al caballu "Carlo".

En 2016 proclámase campeón d'España col caballu "G and C Quitador Rochelais", nel Club Pineda de Sevilla.

## Vida personal
Educóse nel Colexu San Fernando d'Avilés. Tuvo casáu con Marta Ortega, fía d'Amancio Ortega y de Flora Pérez Marcote, con quien se casó'l 18 de febreru de 2012 nel Palaciu de Drozo, n'Anceis, y tien un fíu, Amancio, nacíu'l 5 de marzu de 2013.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Caballu Action Breaker
* Ficha de Sergio Álvarez na web de la FEI
Xubida Internacional al Fito

La **Xubida Internacional al Fito** o a cencielles **Xubida al Fito**, ye una competición de monte que se celebra añalmente dende 1970 na xubida al monte del Fito, allugáu n'Asturies. Ye puntuable pal Campeonatu Européu de Carrera de Monte y el Campeonatu d'España de Monte.

La prueba realizar nes estribaciones de la sierra del Sueve, mui cerca de la ilesia de San Miguel. Dende equí empecípiase la escursión al picu Pienzu. Nos sos dos aguaes (norte y sur) celébrense les dos pruebes d'automovilismu de monte:
* Cara sur: la Xubida al Fito, puntuable pal Campeonatu d'Europa de Monte.
* Cara norte: la Xubida al Sueve, puntuable pal Campeonatu d'Asturies de Monte.

## Palmarés

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitiu oficial
* Palmarés Xubida al Fito
Supermercaos Masymas

**Supermercaos Masymas** ye una marca comercial de cuatro empreses:
* *Hijos de Luis Rodríguez, S.A. * n'Asturies y Llión
* *Juan Fornés Fornés, S.A.* en Castellón, Valencia, Alicante y Murcia.
* *Sucesores de Pedro Soriano Buforn, S.L.* n'Alicante y Valencia.
* *Luis Piña, S.A.* en Córdoba y Xaén.

Cuenta con dellos premios INVAC a la meyor carnicería.

## Historia

El so empiezu remontar a 1932, cuando Luis Rodríguez Fernández y Macrina Cuervo Menéndez, orixinarios del conceyu de Salas, abrieron una tienda d'alimentación na cai Doctor Casal d'Uviéu. L'establecimientu yera una tienda al usu na dómina, surtida de comestibles que yá destacaben pola so calidá. La tienda funcionaba bien y los promotores del negociu decidieron dar un nuevu xiru a la so actividá, creando en 1941 un almacén de distribución al per mayor col nome de *Almacén de Coloniales Luis Rodríguez* na cai Fray Ceferino. Nesa dómina, na que trabayaben na empresa 8 persones, la venta principal yera la de les pataques, pero tamién se vendíen ceberes de Castiella, llegumes, sal, etc.

En payares 1973, Luis Rodríguez muerre y la segunda xeneración de la familia, los sos fíos Juan y Gerardo, fáense cargu del negociu.

En 1982 la empresa treslládase al polígonu industrial d'Asipo, en Llanera, y pasó a denominase *Hijos de Luis Rodríguez S.A.*

En 1992 *Hijos de Luis Rodríguez S.A.*, empresa entós dedicada a la distribución al per mayor, adquier la cadena de **supermercaos Los Tulipanes S.A.**, que pasa a tomar el nome comercial calteníu hasta'l momentu, **supermercaos masymas**, y empieza la so andadura na venta al per menor.

## Referencies

## Enllaces esternos
Talasio

**Talasio**  foi un eclesiásticu suevu, obispu católicu d'Astorga dende c. 588. 

Nacíu nel senu de la familia de los Camaño, perteneciente a la nobleza del reinu suevu, Talasio foi señor del puexu Nerio y de les islles Cíes, na mariña de Galicia; tuvo casáu con Indegunda, sobrina del rei visigodu Atanagildo, y tomó l'estáu eclesiásticu en quedando vilbu.

Hacia l'añu 588 foi nomáu obispu de la diócesis d'Astorga, sufragánea de la de Braga, que taba encabezada pol so hermanu Pantardo. 
Dambos hermanos participaron nel III Conceyu de Toledo presidíu por Leandro de Sevilla y Eutropio de Valencia l'añu 589 en tiempos del rei Recaredo, nel que se decretó l'abandonu del arrianismu y l'adopción del catolicismu como relixón oficial del reinu visigodu de Toledo, que tan solu cuatro años antes conquistara y anexonáu el reinu suevu.

 

Nun hai noticies d'esti personaxe más allá de la so asistencia al conceyu, anque dellos autores creen que tuvo de vivir siquier hasta l'añu 630.

## Referencies
Tarta xixonesa

El **postre xixonés** o tamién conocíu como **tarta xixonesa** ye un postre típicu de la ciudá asturiana de Xixón. Trátase d'una tarta de crema de turrón d'almendra turráu.

## Historia
Hai delles versiones sobre'l so orixe. Delles persones dicen que la familia Agüera ellaboró una tarta de turrón pa una boda familiar y otros falen d'un postre que s'incluyía nel menú del restorán xixonés La Pondala. Pero la versión aceptada ye que nel añu 1980, Miguel Ángel Álvarez Baños, tercer xeneración d'una de les families de confiteros más conocíes de la ciudá, creó nel obrador del periodista Adeflor de la Confitería La Fe, una tarta con base de bizcuechu y cuerpu de crema de turrón de Xixona turráu na parte cimera. La tarta tien de caltenese y consumise en fríu pa caltener el so sabor duce y la so estructura intacta. El maestru confiteru Miguel Ángel Álvarez Baños dio-y el nome de *Postre Xixonés* como regalu inmaterial a la ciudá de Xixón.

Güei esta tarta convirtióse n'unu de los emblemes duces de la ciudá, desbancando a la qu'hasta esi momentu yera la tarta por excelencia de la ciudá, la Charlota. La mayoría de confiteríes de la ciudá ellaborar, inclusive puede atopase en dellos supermercaos, anque la fórmula orixinal sigue en manes de la Confitería La Fe.

## Referencies

## Enllaces esternos
*