Winnipeg

**Winnipeg**  ye la capital y la ciudá más poblada de la provincia canadiense de Manitoba, alcontrada nes praderíes del Oeste de Canadá. Ye, amás, la séptima ciudá más grande de Canadá, la más importante del centru del país y la ciudá principal del so área metropolitana, la Rexón de Winnipeg Capital.

Alredor de la metá de la población total de Manitoba mora na Rexón de Winnipeg Capital, que la so población ye de 730.305 habitantes. La ciudá de Winnipeg cunta con una población total de 663.617 habitantes (Censu de 2011). La ciudá atópase na confluencia de los ríos Coloráu y Assiniboine. Carauterizada por un clima rigorosu (temperatura medio de -19&nbsp;°C en xineru, pero de 19,7&nbsp;°C en xunetu) ye considerada como una de les grandes ciudaes más fríes del mundu.

Winnipeg tien edificaciones históriques y numberosos parques, como'l Assiniboine Park o'l Birds Hill Provincial Park. Pola so situación, ta tamién bien próxima a los ríos del Escudu Canadiense y numberosos llagos, ente los que s'atopen el llagu de los Montes, el llagu Winnipeg (el decimosegundu más grande del mundu) y el llagu Manitoba.

## Historia

### Antes de la incorporación
Winnipeg atópase na confluencia del ríu Assiniboine y el ríu Coloráu, conocida como *The Forks*, un puntu históricu nes rutes en canoa pelos ríos realizaes polos aboríxenes mientres cientos d'años. El nome de Winnipeg ye una trescripción d'una pallabra cree que significa "agües enfollagaes". La zona taba poblada polos indíxenes llamaos *[[Naciones Orixinaries de Canadá|First Nations]]*. Na prehistoria, al traviés d'hestories orales, l'arqueoloxía, petroglifos, arte rupestre, y artefautos antiguos, sábese que los nativos usaben la zona p'acampar, cazar, pescar, comerciar y, más al norte, prauticar l'agricultura. La primer zona agrícola en Manitoba taba asitiada a lo llargo del ríu Coloráu, cerca de Lockport, onde'l maíz y otros cultivos fueron plantaos antes del contautu colos europeos. Mientres miles d'años vivieron seres humanos nesta rexón, y hai munchos nicios arqueolóxicos alrodiu de les sos maneres de vida. Los ríos sirvieron de tresporte pa comerciar ya intercambiar conocencies ente munchos pueblos, como los assiniboine, ojibwa, anishinaabe, manden, siux, cree, lakota y otros. El llagu Winnipeg consideróse un mar interior, con importantes enllaces per ríu a los montes nel oeste, los Grandes Llagos escontra l'este y l'océanu Árticu nel norte. El ríu Coloráu conectaba a los antiguos pueblos del norte colos del sur al traviés de los ríos Missouri y Mississippi. Los primeros mapes de delles zones facer en corteces d'abeduriu polos Ojibwa, qu'ayudaron a los pelliteros a atopar los sos caminos al traviés de los ríos y llagos.

El primer oficial francés que llegó a la zona foi Pierre Gaultier de Varennes en 1738. Construyó'l primer puestu de comerciu, que llamóse Fort Rouge, que darréu foi abandonáu. Los franceses comerciaron en zona mientres delles décades primero que llegaren los comerciantes de la badea de Hudson. Los primeros comerciantes ingleses visitaron la zona alredor del añu 1767. *Xibraltar Fort* foi construyíu pola Compañía del Noroeste en 1809, y *Fort Douglas* foi construyíu pola Compañía de la Badea de Hudson en 1812. Les dos empreses llucharon fiero pol comerciu na zona, asocediendo delles batalles ente ellos. En 1821, la Compañía de la Badea de Hudson y la Compañía del Noroeste termináu la so llarga rivalidá con una fusión.

*Fort Xibraltar*, nel sitiu de l'actual Winnipeg, pasó a denominase *Fort Garry* en 1822 y convirtióse nel puestu comercial líder na rexón pa la Compañía de la Badea de Hudson. Esti puestu foi destruyíu nun hinchente 1826 y reconstruyíu en 1835. Desempeñó un papel pequeñu nel comerciu de pieles, pero siguió siendo la residencia del Gobernador de la compañía mientres munchos años y convirtióse nuna parte importante de la primer colonia y asentamientu nel oeste de Canadá.

En 1869-70 asocedió en Winnipeg la "Rebelión del ríu Coloráu", un conflictu ente'l gobiernu llocal provisional de los métis, encabezaos por Louis Riel, y los recién llegaos procedentes del este de Canadá. El Xeneral Garnet Wolseley foi unviáu a encalorar la rebelión. Esta rebelión condució direutamente a la entrada de Manitoba na Confederación como la quinta provincia de Canadá en 1870, y el 8 de payares de 1873, Winnipeg foi incorporada como ciudá. En 1876, trés años dempués de la incorporación de la ciudá, la oficina de correos adoptó oficialmente'l nome de "Winnipeg".

### Llegada del ferrocarril
La primer llocomotora de Winnipeg, llamada *the Countess of Dufferin* (Condesa de Dufferin), llegó nun barcu de vapor en 1877. La compañía Ferrocarriles del Pacíficu de Canadá completó'l primer enllaz direutu per ferrocarril dende l'este de Canadá en 1881, abriendo les puertes a la inmigración masiva y colonización de Winnipeg y de les praderíes canadienses. La historia y heriedu del ferrocarril de Winnipeg y la primer llocomotora pueden trate nel Muséu del Ferrocarril de Winnipeg.

La ciudá esperimentó una gran espansión mientres la década de 1890 y les dos primeres décades del sieglu&nbsp;XX, lo que supunxo una crecedera de la población de 25.000 persones en 1891 a más de 179.000 en 1921. Como la inmigración creció mientres esti periodu, Winnipeg adquirió'l so calter distintivu multicultural. L'edificiu de l'Asamblea Llexislativa de Manitoba reflexa l'optimismu d'estos años. Construyíu principalmente de material caliar proveniente de la cantera Tyndall Stone (cerca del ríu Coloráu), abrió les sos puertes en 1920. La so cúpula soporta una estatua de bronce, comúnmente conocida como "el mozu doráu" (the *Golden Boy*), acabada con una fueya d'oru col lema "eterna mocedá y l'espíritu d'empresa" (*Eternal Youth and the Spirit of Enterprise*) grabáu. Esti edificiu foi construyíu con estilu neoclásicu, como ye habitual nos edificios gubernamentales d'otros estaos norteamericanos construyíos nel sieglu&nbsp;XIX y el principiu del sieglu&nbsp;XX. L'edificiu foi pensáu pa dar cabida a representantes de tres millones de persones, que yera la población esperada de Manitoba.

Winnipeg enfrentar a dificultaes financieres cuando la Canal de Panamá abrió les sos puertes en 1914. La canal fixo amenorgar la importancia del sistema ferroviariu de Canadá pal comerciu internacional, y l'aumentu del tráficu de buques ayudó a que Vancouver superara a Winnipeg pa convertise na tercer ciudá más grande de Canadá nos años 60.

### Fuelga xeneral de Winnipeg
Tres la Primer Guerra Mundial, por cuenta de la recesión de posguerra, les males condiciones llaborales, la presencia de sindicalistes radicales y una gran arribación de soldaos que tornen, 35000 habitantes declarar en fuelga en mayu de 1919 no que se conoz como la "fuelga xeneral de Winnipeg de 1919". Tres dellos arrestos, deportaciones ya incidentes violentos, la fuelga remató'l 21 de xunu de 1919, cuando s'aplicó la Llei de Disturbios y un grupu de la Policía Montada del Canadá cargó contra un grupu de güelguistes. Dos d'ellos morrieron y a lo menos trenta resultaron mancaos; conozse esi día como'l "sábadu sangrientu" (*Bloody Saturday*). Unu de los líderes de la fuelga, James Shaver Woodsworth, fundó'l primera gran partíu socialista de Canadá, el Co-operative Commonwealth Federation (CCF), que más tarde se convertiría nel Nuevu Partíu Democráticu.

### La Gran Depresión y la Segunda Guerra Mundial
La cayida de los mercaos bursátiles de 1929 aceleró'l cayente que taba sufriendo Winnipeg; ésta tuvo de resultes el desemplegu masivu, situación que foi agravada pola seca y los baxos precios agrícoles. La Gran Depresión terminó cuando la Segunda Guerra Mundial empezó, en 1939. Entós, miles canadienses ufiertáronse como voluntarios pa xunise a les fuercies armaes. En Winnipeg, los antiguos puestos arsenales de Minto (Tuxedo, Fort Osborne) y de McGregor atestar hasta tal estremu que los militares tuvieron que faese con otros edificios p'aumentar la capacidá.

Winnipeg desempeñó un papel importante na *British Commonwealth Air Training Plan* (BCATP). Les órdenes de la BCATP yera formar a les tripulaciones de vuelos fora de les zones de batalla d'Europa. Pilotos, oficiales de vuelu, bombarderos, operadores de radio, artilleros aéreos ya inxenieros de vuelu pasaron por Winnipeg nel so camín escontra delles escueles aérees de too l'oeste de Canadá.

### Tres la Segunda Guerra Mundial y l'hinchente de 1950
El fin de la Segunda Guerra Mundial traxo una nueva sensación d'optimismu a Winnipeg. Surdió una gran demanda nel sector de la construcción de viviendes, pero esta actividá detúvose sópito en 1950 por cuenta del hinchente provocáu pola llena del ríu Coloráu, la mayor en Winnipeg dende 1861; les agües caltuviéronse percima del so nivel habitual mientres 51 díes. El 8 de mayu de 1950, 8 diques vencieron, cuatro de los once pontes de la ciudá fueron destruyíos y cerca de 100.000 persones tuvieron que ser sacupaes, faciendo d'ésta la mayor evacuación na historia de Canadá. El premier Douglas Campbell pidió ayuda federal y el Primer Ministru Louis St. Laurent declaró'l estáu d'emerxencia. Soldaos del reximientu d'infantería llixera canadiense Princesa Patricia aprovieron personal pa solliviar la situación mientres duró l'hinchente. El gobiernu federal envaloró unos daños de 26 millones de dólares canadienses, anque la provincia aportunó en que fueron a lo menos el doble.

Pa prevenir futuros hinchentes, la investigación de la cuenca del ríu Coloráu encamentó un sistema de midíes de prevención d'hinchentes, incluyendo dellos sistemes de diques y una canal pa esviar el ríu Coloráu (*Red River Floodway*) alredor de Winnipeg. Esta construcción empecipiar en 1962, con Dufferin Roblin como cabeza del gobiernu llocal.

### De la unicidá al presente
Antes de 1972, Winnipeg yera la mayor de trenta ciudad y pueblos nel área metropolitana alredor de los ríos Coloráu y Assiniboine. La Unicidá foi creada'l 27 de xunetu de 1971 y entró a valir coles primeres eleiciones, en 1972. Con ella l'actual ciudá de Winnipeg, los conceyos de St. Boniface, Transcona, St. Vital, West Kildonan, East Kildonan, Tuxedo, Old Kildonan, North Kildonan, Fort Garry, Charleswood, y la ciudá de St. James fundir cola antigua ciudá de Winnipeg.

Darréu dempués de la crisis enerxética de 1979, Winnipeg esperimentó una grave recesión económica, antes de la recesión de principiu de los 80 nos Estaos Xuníos. A lo llargo de la recesión, la ciudá efectuó zarru d'empreses destacaes como Winnipeg Tribune, Swift's y Canada Packers. En 1981 Winnipeg foi una de les primeres ciudaes canadienses en roblar un alcuerdu tripartitu pa rehabilitar el so centru urbanu. Los trés niveles de gobiernu (federal, provincial y municipal) contribuyeron con más de 271 millones de dólares canadienses pa les necesidaes de desenvolvimientu del centru de la ciudá nos 20 años siguientes. El financiamientu foi fundamental n'atraer el centru comercial *Portage Place*, qu'entiende la sede del *Investors Group*, les oficines d'Air Canada y dellos complexos residenciales. En 1989 recuperáronse y rehabilitaron los estelleros de la *[[Canadian National|Canadian National Railway]]* nel encruz de los ríos Coloráu y Assiniboine, y al poco tiempu *The Forks* convirtiérase na atraición turística más popular de la ciudá.

En 1993, sintiendo que les necesidaes de la so comunidá nun se satisfaíen, los residentes de Headingley dixebrar de Winnipeg y oficialmente convirtiéronse a una municipalidá incorporada.

## Xeografía
Winnipeg atópase na parte inferior del valle del ríu Coloráu del Norte y tien una topografía plana. El centru de Winnipeg alcontrar na interseición de Portage Avenue y Main Street (conxuntu conocíu como Portage and Main), a un quilómetru del popular barriu The Forks y del ríu Assiniboine. Dende esta interseición, una de les más famoses de Canadá, parten toles carreteres.

El centru Winnipeg ye'l corazón financieru de la ciudá, y cubre un área d'aproximao una milla cuadrada (2,5 quilómetros), que ye grande pa una ciudá d'esti tamañu. Arrodiando'l centru de la ciudá hai delles vecindaes residenciales. El desenvolvimientu urbanu estender en toles direiciones del centru, pero ye mayor al sur y al oeste, y tendió a siguir el cursu de los dos ríos principales. L'área urbanizada en Winnipeg ye aproximao 25 quilómetros del este al oeste y 20 quilómetros del norte al sur, anque haya inda muncha tierra disponible pal desenvolvimientu dientro de les llendes de la ciudá.

Les árees de Winnipeg son Downtown/Exchange District, Chinatown, The Forks, Fort Rouge/Crescentwood, River Heights, Tuxedo, Charleswood, St. James-Assiniboia, The West End, Weston, Wolseley, North End, Elmwood, East Kildonan, West Kildonan, Old Kildonan, North Kildonan, St. Boniface, St. Vital, Fort Garry, St. Norbert y Transcona.

### Clima
Winnipeg tien clima continental húmedu estremu (*Dfb*, según la clasificación climática de Köppen), con una gran oscilación térmica añal que, con 37,3&nbsp;°C ye de les más altes del Mundu. Como nun esisten cordales montascosos nin mar cerca, la ciudá esponer a numberosos sistemes climáticos incluyendo altos sistemes de presiones del Árticu. D'avientu a febreru, la temperatura máximo diaria solamente devasa los 0&nbsp;°C en 10 díes de media. Ente que la mínima diaria esbarrumbar hasta los -20&nbsp;°C en 49 díes de media. El fríu y les nevaes, de xemes en cuando, enllargar hasta'l mes d'abril, anque polo xeneral les temperatures ivernices propies empiecen a moderase a finales de febreru o principios de marzu. La temperatura más baxo rexistrada en Winnipeg foi de -47,8&nbsp;°C y diose el 24 d'avientu de 1879. El día más fríu de los postreros 25 años foi'l 5 de febreru de 2007, cuando los termómetros marcaron -41,7&nbsp;°C. Pela so parte, el vientu más fríu rexistráu na ciudá tuvo llugar el 1 de febreru de 1996 con -57,1&nbsp;°C. Acordies con *[[Environment Canada]]*, Winnipeg ye la ciudá de más de 600.000 habitantes más fría del mundu.

Los branos son templaos y, de cutiu, húmedos, especialmente en xunetu y agostu, con frecuentes nubes nocherniegues. Dacuando apaecen díes de chorna que van más allá de los 40&nbsp;°C. De media, la temperatura máximo diaria devasa los 30&nbsp;°C mientres 14 díes al añu, sicasí cola chorna la sensación térmica de 30&nbsp;°C superar mientres 45 díes al añu. La ciudá de cutiu recibe'l branín, cuando'l branu torna de volao tres les primeres xelaes, a mediaos d'ochobre o inclusive a empiezos de payares. La temperatura más alto rexistrada en Winnipeg (desque empezara a midise los valores en 1873) foi de 42,2&nbsp;°C del 11 de xunetu de 1936. Nos postreros 25 años, el día más calorosu foi'l 6 d'agostu de 1988 y el 1 d'agostu de 1989, dambos con 38,7&nbsp;°C. El mayor índiz de chorna produció'l 25 de xunetu de 2007 con una sensación térmica de 48&nbsp;°C. La ciudá tien una media de 513,7 mm de precipitaciones al añu, anque esti datu varia considerablemente añu a añu. Estes concéntrense pel branu, ente que l'iviernu ye bastante secu, con menos de 20 mm nos trés meses más fríos.

La primavera y el seronda tienden a ser estaciones contradictories, con temperatures bien variables y rápido cambiantes. Pero tamién, Winnipeg ye una ciudá bien asoleyada con una media de 317 díes soleyeros al añu. Tien el segundu cielu más claru de Canadá y ye, tamién, la segunda ciudá más soleyera del país en primavera ya iviernu.

## Demografía

Acordies colos datos del censu canadiense de 2006 esistíen 655.451 habitantes morando en Winnipeg ciudá, 694.668 que lo faíen nel Área Metropolitana del Censu de Winnipeg el 16 de mayu de 2006 y 711.455 moraben na Rexón de Winnipeg Capital, faciendo la ciudá más poblada de Manitoba y la octava de Canadá.

De la población, el 48,3% yeren homes y el 51,7% muyeres, siendo'l 24,3% población de 19 años o más nuevos. La población d'ente 20 y 39 años formaben el 27,4%, ente que'l grupu que va dende los 40 a los 64 años representaba'l 34,0% del total de los habitantes. La media d'edá d'un *winnipegger* en mayu de 2006 yera de 38,7 años, inferior a los 39,5 de la media canadiense.

Ente los censos de 2001 y 2006, la población de la ciudá de Winnipeg viose amontada nun 2,2%, inferior a la media de Manitoba (2,6%) y de Canadá (5,4%). La densidá de población de la ciudá ye de 1.365,2 persones per quilómetru cuadráu. Del total de la población, 61.217 ciudadanos viven nel Área Metropolitana del Censu, que, amás de Winnipeg, inclúi los conceyos rurales (forma de conceyu pa les provincies de Manitoba y Saskatchewan, equiparables a los condaos de California) d'East St. Paul, Headingley, Ritchot, Rosser, Springfield, St. Clements, St. François Xavier, Taché, West St. Paul y la comunidá aborixe de Brokenhead.

### Etnies
La diversidá étnica ye una parte importante de la cultura de Winnipeg. La mayoría de la población de la ciudá baxa d'europeos o canadienses. Les minoríes visibles representen el 16,3% de la población de Winnipeg. Nella moren 38.155 descendientes de filipinos, aproximao'l 6% del total de la población, convirtiendo a la ciudá na urbe con mayor concentración de filipinos d'orixe de Canadá y la segunda con mayor población filipina, namái superada por Toronto.

### Llingües
En Winnipeg fálense más de 20 llingües distintes, siendo la más común l'inglés, falada pol 99,0% de la población. En términos de les llingües oficiales de Canadá, el 88,0% de la población fala namái inglés, y el 0,1% fala namái francés. El 11% fala dambos idiomes, ente que el 0,9% nun fala nenguna d'estos dos llingües. Otres llingües que se falen en Winnipeg son l'alemán (faláu pol 4,1% de la población), tagalu (3,4%), ucraín (3,1%), español, mandarín y polacu (estos trés llingües falaes pol 1,7% de la población), según idiomes aboríxenes tales como ojibwa (0,6%), cri (0,5%), inuktitut y micmac (dambos menos del 0,1% de la población). Otres llingües notables falaes en Winnipeg inclúin portugués, italianu, islandés, punjabi, vietnamita, urdú, hindi, rusu, holandés, llinguaxes non verbales, árabe, serbiu, griegu, húngaru, xaponés, criolla, danés y llingües goidélicas (toes estes llingües falaes pol 1%, o menos, de la población).

### Relixón
El censu de 2001 de Canadá aseguró que'l 72,9% de los residentes de Winnipeg declaráronse cristianos, de los cualos 35,1% yeren protestantes, 32,6% romanos católicos y el 5,2% pertenecientes a otres congregaciones cristianes. El 5,6% de la población sigue otra relixón distinta al cristianismu; los xudíos representen un 2,1%, los budistes y sikhs el 0,9% y los musulmanes el 0,8% de la población. Los hinduistes son el 0,6% de la población, ente que los siguidores d'otres relixones distintes a les citaes tomen el 0,5% de la población. Un 21,7% de los habitantes de Winnipeg nun profesa nengún tipu de relixón.

## Gobierno
El Gobiernu municipal de Winnipeg ta representáu por 15 conceyales y un alcalde escoyíu cada trés años.

El 27 de xunetu de 1971 y cola creación d'Unicty, la ciudá de Winnipeg absorbió les comunidaes residenciales de Charleswood, Fort Garry, North Kildonan, Old Kildonan, Town of Tuxedo, City of East Kildonan, City of West Kildonan, City of St. Vital, City of Transcona, City of St. Boniface, City of St. James-Assiniboia, l'antigua ciudá de Winnipeg y la Corporación Metropolitana del Gran Winnipeg dientro de la única ciudá.

Les primeres eleiciones de la, entós daquella, recién combinada ciudá celebráronse'l 6 d'ochobre de 1971. El Gobiernu municipal formar 50 conceyales y un alcalde. Los conceyales yeren escoyíos sobre la base d'un conceyal por distritu eleutoral, ente que l'alcalde yera escoyíu pela ciudá polo xeneral. La vez de cada Gobiernu ye de trés años y l'alcuentru inaugural del nuevu Gobiernu asocedió'l 4 de xineru de 1972.

Sicasí, los 50 conceyales consideráronse escesivos y pasáronse a 29 en 1977. En 1992 los distritos eleutorales fueron amenorgaos tamién a los actuales 15 y los conceyales convertir en políticos a xornada completa.

El 22 de xunu de 2004, Sam Katz foi escoyíu como primer alcalde xudíu de Winnipeg. Katz batió a Dan Vandal, Al Golden y MaryAnn Mihychuk nes urnes col 42,51% de los votos. Antes d'ello, Glenn Murray dimitiera como alcalde pa participar nes eleiciones federales de 2004. Katz foi reelixíu nes eleiciones de 2006 como alcalde de la ciudá.

Winnipeg ta representada na Cámara de los Comunes de Canadá por ocho miembros del Parllamentu. A 2007, trés son del Partíu Conservador de Canadá, otros trés del Nuevu Partíu Democráticu y dos del Partíu Lliberal de Canadá.

## Economía
Winnipeg ye un importante centru rexonal de comerciu, industria, cultura, finances y gobiernu. Acordies cola *Conference Board of Canada*, Winnipeg ocupa la tercer plaza tocantes a crecedera económica de les ciudaes canadienses en 2007, con una medría del PIB del 3,7%.

En 2003 y 2004, la revista *Canadian Business* asitió a Winnipeg nel top 10 de les ciudaes pa los negocios. En 2006, Winnipeg resultó ser, según KPMG, unu de los llugares menos costosos pa faer negocios en Canadá. Como na mayor parte del oeste del país, en 2007 Winnipeg esperimentó un "boom" tantu na construcción como inmobiliariu. En mayu de 2007, *Winnipeg Real Ta* Board aseguróse'l meyor mes na so historia de 104 años tocantes a términos de ventes y volume.

Aproximao 375.000 persones tienen el so puestu de trabayu en Winnipeg y les zones circundantes. Dalgunos de los puestos de trabayu más comunes na ciudá son funcionarios del Gobiernu o instituciones financiaes pol gobiernu como los de la Provincia de Manitoba, la Ciudá de Winnipeg o la Universidá de Manitoba, Centru de Ciencies de la Salú, los Casinos de Winnipeg y Manitoba Hydro. Alredor del 14% de los trabayadores tán emplegaos nel sector públicu.

El sector priváu ye tamién bien importante y na ciudá tán les bases d'empreses como Manitoba Telecom Services, Canwest, Palliser Furniture, Great-West Life Assurance, Motor Coach Industries, Convergys Corporation, New Flyer Industries, Boeing Canada Technology, Bristol Aerospace, Nygård International, Canad Inns y Investors Group. Tamién esisten empreses teníes por families en Winnipeg como James Richardson & Sons, Ben Moss Jewellers, Frantic Films y Paterson Grain.

En Winnipeg atópense asitiaes la Real Casa de la Moneda canadiense, al este de la ciudá, y la base militar CFB Winnipeg. La Casa de la Moneda ta en Lagimodière Boulevard, que la so planta foi fundada en 1975. En dicha planta salen les divises canadienses y les d'otros países del mundu. La ciudá cunta, amás, con llaboratorios gubernamentales d'investigación y desenvolvimientu. El Llaboratoriu Microbiolóxicu Nacional trata de dar respuesta a enfermedaes infeicioses y el Conseyu d'Investigación Nacional tamién tien el llaboratoriu Institutu pal Biodiagnóstico, alcontráu nel centru de la ciudá.

El Polo Park, pela so parte, ye'l centru comercial más grande ente Toronto y Edmonton. Ta asitiáu en West End.

## Educación
Hai dos universidaes en Winnipeg, un colexu universitariu, una universidá privada menonita y un *[[college]]* francés en San Bonifacio.

La Universidá de Manitoba ye la universidá más grande de la provincia de Manitoba. Foi fundada en 1877, siendo la primer universidá del Oeste de Canadá. Nun añu normal, la universidá recibe 24.542 estudiantes de llicenciatura y 3.021 de posgráu.

La otra gran institución educativa na ciudá ye la Universidá de Winnipeg, que'l so títulu d'universidá recibir en 1967, anque la so carrera docente arrincó en 1871 sol nome de *Manitoba College*. Dempués pasaría a *Wesley College* en 1888 y fundiríase pa formar *United College* en 1938. Hasta 2007 yera una institución de pregrado con una facultá d'arte y ciencia qu'ufiertaba dellos programes de llicenciatures. Agora ufierta programes de llicenciatures esclusivos de la universidá y entama la creación d'una nueva facultá de ciencies empresariales.

## Cultura
Winnipeg ye bien conocida pola so cultura y artes.

La ciudá ye sede de dellos grandes festivales. El *Winnipeg Fringe Theatre Festival* ye'l segundu festival de teatru fringe (nome que recibe'l teatru alternativu) más grande de Norteamérica y celébrase cada mes de xunetu. El *Winnipeg International Writers Festival* ye de tipu lliterariu y hai festivales similares en Calgary y Vancouver. Otros festivales notables son el *Folklorama*, *Jazz Winnipeg Festival*, *Winnipeg Folk Festival*, *Winnipeg Music Festival*, *Red River Exhibition* y el *Festival du Voyageur*.

Otra de les principales atraiciones artístiques de Winnipeg son les sos murales. Munchos edificios nel centru y de les árees suburbanas tienen murales pintaos nos llaos de los edificios. Anque dalgunos son anuncios de tiendes y otros negocios, munchos son pintures históriques, proyeutos escolares d'arte o a cencielles ornamentales.

La comunidá cinematográfica local ye próspera y empezó a empiezos de 1897 con películes de James Freer. Anguaño ye importante la escena cinematográfica independiente, liderada pol guionista y direutor local Guy Maddin, quien collaboró en delles producciones de Hollywood como *Shall We Dance?*, *[[Capote (película)|Truman Capote]]* o *[[The Assassination of Jesse James by the Coward Robert Ford]]*. Filmes como *[[X-Men 2 (película)|X-Men 2]]* tuvieron partes grabaes na zona de Winnipeg, según delles producciones local y nacional. La National Film Board of Canada y Winnipeg Film Group producieron numberosos filmes premiaos en festivales.

La película independiente *My Winnipeg*, de Guy Maddin, ye un pseudo documental surrealista que trata sobre Winnipeg. Hai tamién na ciudá compañíes productores de cine y televisión como Frantic Films, Buffalo Gal Pictures, Les Productions Rivard y Eagle Vision.

La Winnipeg Public Library ye una rede de biblioteques públiques con 20 sucursales na toa ciudá, incluyendo la Millennium Library, asitiada nel centru.

## Deporte
Winnipeg foi sede en dos ocasiones de los Xuegos Panamericanos (en 1967 y 1999).

En 2009, el lluchador Chris Jericho popularizó la frase "I'm from Winnipeg you idiot".

## Atraiciones

Winnipeg cuenta con museos, llugares de valor históricu, parques, teatros y zones de la so ciudá bien curioses al turismu. Una d'elles ye The Forks, asitiáu ente los ríos Ríu Coloráu del Norte Coloráu del Norte y Assiniboine. Esti emblemáticu llugar atopar nel centru de Winnipeg. En sí ye una zona d'alcuentru na qu'esisten tiendes, comercios, paseos, xardinos y celébrense festivales. Amás, el so orixinal diseñu foi gallardoniáu con premios internacionales en delles ocasiones. The Forks ye unu de los sitios de Winnipeg que son consideraos como Sitiu Históricu Nacional xunto a Red River Floodway, el Fort Garry Hotel, Confederation Building, Exchange District, Fort Douglas y Lower Fort Garry.

### Museos
Winnipeg va ser sede del futuru *Canadian Museum for Human Rights* (Muséu Canadiense de los Derechos Humanos), el primer muséu nacional de Canadá que se constrúi fora de la Rexón de la Capital Nacional. Va Tar asitiáu en The Forks.

El *Manitoba Museum* ye'l muséu más grande de la provincia homónima. Tien nueve galeríes ya inclúi un planetariu, según un retruque del *Nonsuch*, barcu llocal del sieglu XVII. Esa ye una de les atraiciones encamentaes sobre Winnipeg pola Guía Michelin.

El *Winnipeg Railway Museum* (Muséu del Ferrocarril de Winnipeg) ta asitiáu nes víes 1 y 2 de la Vía Rail Station y nél atópase "The Countess of Dufferin", la primer llocomotora de les praderíes canadienses. Pela so parte, el *Western Canada Aviation Museum* (Muséu d'Aviación del Oeste de Canadá) ye'l segundu muséu sobre aviación más grande de Canadá.

*The Costume Museum of Canada* (el Muséu Canadiense del Traxe) álzase anguaño nel Exchange District, dientro del centru de Winnipeg. Tres 23 años nel barriu periféricu de Dugald, el muséu foi recolocado apocayá a la ciudá col enfotu d'atraer más visitantes. Nél puédense atopar, aproximao, 35.000 artículos de ropa y representa 400 años de la historia de la moda en Canadá.

Non menos importantes son el Muséu Dalnavert, espectacular casa restaurada d'estilu de la Reina Ana nel que puede reparase la vida del sieglu XIX, y el Muséu Aborixe, onde se recueye historia muncho más primitiva.

### Teatru
La *Royal Winnipeg Ballet* ye la compañía de balé más antigua de Canadá y de Norteamérica (de les que siguen n'activu). Ente otros honores tien los de ser la primer compañía canadiense en viaxar de xira por Rusia y Checoslovaquia y en ser la primer compañía occidental en dir de xira a Cuba. Ye, tamién, la única compañía de ballé de Canadá a la que la Reina Sabela II concedió l'honor d'utilizar el títulu de *Real* nel nome de la compañía.

El *Manitoba Theatre Centre* ye'l primer teatru rexonal de Canadá y foi fundáu en 1957.

## Tresporte
Winnipeg tien bones infraestructures y cuenta con aeropuertu internacional, autopistes, ferrocarril y redes d'autobuses.

### Aereu
L'Aeropuertu Internacional James Armstrong Richardson ye l'aeropuertu internacional de la ciudá y ta asitiáu a 7 quilómetros al noroeste de Winnipeg.

Anguaño ta en reconstrucción, yá que hai una nueva terminal de pasaxeros que la so finalización ta proyeutada pa finales de 2009. La terminal esistente anguaño foi construyida nos años 1960 y va ser baltada o reconstruyida. Tien un volume de pasaxeros añales de 3,5 millones al añu y, dende 1937 hasta 1949, l'aeropuertu agospió les oficines y les bases de caltenimientu d'Air Canada. Ye l'únicu aeropuertu internacional que puede atopase ente les ciudaes de Toronto y Calgary.

### Ferroviariu
Pela so parte, los servicios de ferrocarril qu'operen en Winnipeg son VIA Rail, Canadian National Railway (CN), Canadian Pacific Railway (CP), Burlington Northern Santa Fe Manitoba y el Central Manitoba Railway (CEMR). Ye la única ciudá ente Vancouver y Thunder Bay, Ontario, que tien conexones direutes con Estaos Xuníos.

Via Rail opera na estación de trenes Union Station, un pimpanu edificiu neoclásicu ceracano a The Forks, nel centru de Winnipeg. La estación foi edificada por Canadian Northern Railway y la National Transcontinental/Grand Trunk Pacific Railway, ente que'l diseñu foi obra de los mesmos arquiteutos responsables de la Grand Central Terminal de Nueva York.

### Carretera
Con respectu al tresporte en carretera, una moderna autopista (la Perimeter Highway, que ye principalmente una vía espresa alredor de la ciudá con esviadures al mesmu y distintu nivel) circunvala la ciudá dafechu, dexando a los viaxeros de la Carretera transcanadiense evitar la ciudá y siguir al este o oeste ininterrumpidamente.

Munches autopistes provinciales de Manitoba entren en Winnipeg, pero la mayoría pierden la so designación d'autopistes y conviértense en carreteres urbanes o Winnipeg City Routes (como son conocíes nel sistema canadiense) una vegada algamen la Perimeter Highway, l'aniellu periféricu que circunvala Winnipeg. Na actualidá, namái dos autopistes provinciales crucien dafechu l'área de Winnipeg: la Manitoba Highway 1 y la 59, que ye una continuación de la U.S. Route 59 y conocida en Winnipeg al so pasu pela ciudá como Route 20. Otres autopistes tamién converxen en Winnipeg ensin cruciar dafechu la ciudá. Estes son:

* Manitoba Provincial Highway 2, que s'atopa cola Highway 3 al suroeste de la Perimeter, *
Manitoba Provincial Highway 3, que se convierte en McGillivray Boulevard en Winnipeg, *
Manitoba Provincial Highway 6, que ye la principal autopistes escontra'l norte de Manitoba, *
Manitoba Provincial Highway 7, que se convierte en Route 90 al so pasu por Winnipeg, *
Manitoba Provincial Highway 8, que se convierte en Route 180 (conocida como McPhillips Street) en Winnipeg, *
Manitoba Provincial Highway 9, que se convierte en Route 52 (conocida como Main Street) en Winnipeg, *
Manitoba Provincial Highway 15, que se convierte en Route 115 (conocida como Dugald Road) en Winnipeg, *
Manitoba Provincial Highway 75 (continuación de la Interestatal 29 y US 75), que se convierte en Route 42 en Winnipeg.

## Ciudaes hermanes
Éstes son les ciudaes hermaniaes con Winnipeg ordenaes por fecha de hermanancia:

## Ver tamién
* Organización territorial de Canadá

## Referencies

## Enllaces esternos

* Guía de viaxe
* Winnipedia
* Transit Riders' Union of Winnipeg 
* El clima y el tiempu de Winnipeg, Manitoba