Corriente marina

Una «**corriente oceánica**» o «**corriente marina**» ye un movimientu de les agües nos océanos y en menor grau, de los mares más estensos. Estes corrientes tienen ensame de causes, principalmente, el movimientu de rotación terrestre (qu'actúa de manera distinta y hasta opuesta no fondero del océanu y na superficie) y polos vientos constantes o planetarios, según la configuración de les mariñes y l'allugamientu de los continentes.

Suel quedar entendíu que'l conceutu de corrientes marines referir a les corrientes d'agua na superficie de los océanos y mares (como puede trate nel mapa de corrientes) ente que les corrientes submarines nun son sinón movimientos de compensación de les corrientes superficiales. Esto significa que si na superficie les agües superficiales van d'este a oeste na zona intertropical (por inercia debíu al movimientu de rotación terrestre, que ye d'oeste a este), no fondero del océanu, les agües van movese siguiendo esi movimientu de rotación d'oeste a este. Sicasí, hai que tener en cuenta que les agües no fondero submarín mover cola mesma velocidá y direición que dichu fondu, esto ye, cola mesma velocidá y direición que tien la superficie terrestre per debaxo de les agües oceániques. No fondero oceánicu, la enorme presión de les agües ye lo qu'anicia una temperatura uniforme de diches agües nun valor que s'avera a los 4&nbsp;°C, que ye cuando l'agua algama la so máxima densidá. Como resulta obviu, nun va esistir nengún desplazamientu relativu ente'l fondu del océanu y les agües que lo cubren porque no fondero oceánicu, tantu la parte terrestre como oceánica, mover a la mesma velocidá. La esceición presentar nes corrientes fríes de la zona intertropical que se deben al ascensu d'agües fríes procedentes del fondu submarín. 

 El movimientu de compensación de les corrientes marines non solo produzse ente la superficie y el fondu submarín, sinón tamién na mesma superficie que, al contrariu de lo qu'asocede nes corrientes que s'anicien nes mariñes occidentales de los continentes na zona intertropical que, dempués d'un viaxe de miles de km cruciando los principales océanus lleguen a convertise en corrientes templaes al llegar a les mariñes orientales de los continentes (Asia, África, América).

## Orixe

Dende hai unes cuantes décades sábese que la estructura de les corrientes marines a escala global ye tridimensional, con movimientos horizontales na superficie, nos que'l vientu y, sobremanera, la inercia producida pola rotación terrestre, xueguen un importante papel y con movimientos verticales, nos que la configuración del relieve submarín y de les mariñes modifiquen los efeutos de la rotación de la Tierra, que crea una fuercia centrífuga tendente a «abuitar» el nivel oceánicu a lo llargo de la circunferencia ecuatorial. Trátase de la corriente ecuatorial que se dirixe, por inercia, en sentíu contrariu a la rotación terrestre.

No fondero submarín tantu del océanu Atlánticu como del Pacíficu, l'agua acompaña a la litosfera nel movimientu de rotación terrestre y ello debe a la enorme presión que soporten eses agües abisales. Pero al llegar a les mariñes occidentales de los continentes, el turria continental, que constitúi un planu inclináu, actúa como una especie de "ascensor" pa eses agües fondes, faciéndoles xubir y creando lo que se denomina surgencia d'agües fríes, lo que vien causar una corriente, esta vegada superficial, que se mueve escontra'l ecuador a lo llargo d'eses mariñes occidentales y al llegar a la zona ecuatorial son esviaes pola fuercia centrífuga del movimientu de rotación terrestre hasta tomar la direición contraria a la que teníen les agües fondes, esto ye, d'este a oeste.

D'esta manera aniciar nes mariñes occidentales de los continentes corrientes d'agües por demás fríes yá que remanecen de gran fondura: recordemos que les agües fondes del océanu atopar a una temperatura de 4&nbsp;°C, yá que a esta temperatura ye cuando algamen el so mayor densidá. 

En resume, los patrones de circulación de les agües oceániques aniciar por una complexa síntesis de fuercies qu'actúen de forma diversa y variable nel tiempu y nel espaciu, siendo les más importantes d'estes fuercies: el movimientu de rotación terrestre y la fuercia centrífuga determinada por dichu movimientu, el movimientu de traslación terrestre y les variaciones estacionales na llatitú y direición aniciaes por dichu movimientu, la configuración del fondu submarín, la forma de les mariñes y la so influencia na direición de les corrientes, la desigual absorción y tresporte de calor pola radiación solar absorbida peles agües marines, la influencia mutua ente les corrientes marines y los vientos, el cambéu de nivel de les agües templaes superficiales por cuenta de les marees, la esviación de les corrientes debíu al efeutu de Coriolis (que, de la mesma, tamién se debe a los efeutos de la rotación terrestre), etc. 
### Los vientos

La creencia de que les corrientes marines son causaes polos vientos ye bien antigua anque incorreuta, a pesar de qu'a les traces suelen coincidir los patrones xenerales de direición de los vientos coles direiciones y trayectories de les corrientes marines, pero esa coincidencia ye aparente (en detalle estrémense abondo) y débese, como ye lóxicu, a que tanto los vientos como les corrientes marines respuenden a los mesmos motivos causaos poles respuestes de dos fluyíos (agües marines y aire atmosférico) a los movimientos de traslación y sobremanera, de rotación, del nuesu planeta. L'exemplu más claru d'esta idea puede vese nos vientos monzónicos ente Asia y l'océanu Índicu: son vientos estacionales que van del Índicu al continente asiáticu (esto ye, de sur a norte) na dómina de calor y de norte a sur mientres la dómina de fríu, ente que les corrientes marines na zona intertropical del océanu Índicu van d'este a oeste tol añu.

Sicasí, hai que señalar un casu bien frecuente qu'asocede nes bandes nes que se mueven los vientos del oeste (que son vientos constantes o planetarios). Dichos vientos pueden acelerar les foles cuando s'averen a les sableres orientales de países y continentes nes llatitúes medies. Dicha aceleración producir pola rotación terrestre más que pol vientu: les foles d'oscilación que se formen n'alta mar convertir en foles de traslación cuando lleguen a una sablera, onde la fondura mengua sópito. Cuando esto asocede la cresta de la fola avanza escontra la sablera y cai sobre l'agua que se mueve sobre'l sable escontra mar adientro (lo que se llama matinada). Pero inclusive col vientu contrariu al mar (de la tierra al océanu) anque dichu vientu seya bien débil y namái rice l'agua, provoca un ascensu de les agües más fríes del fondu (entá si trátase tan solo d'una fondura d'un par de metros) al emburriar mar adientro l'agua superficial de dicha matinada.

### Comparanza ente'l mapa de corrientes del exércitu de los Estaos Xuníos de 1943 y l'animación fecha pola NASA

Un analís con ciertu detalle del mapa de corrientes de 1943 va amosanos lo pervalible d'un esfuerciu que, anque yera entaináu (los Estaos Xuníos participaben na Segunda Guerra Mundial, primero como collaborador de les potencies aliaes y dempués como participante activu) yera esencial para dichu país, que tenía que desenvolver una flota nueva de guerra, de tresporte d'alimentos y de suministros militares y precisaben conocer urxentemente los patrones de les corrientes marines pa tomar ventaya de dichu conocencia. Pero l'animación de diches corrientes, realizada pola NASA y que desenvuelven les corrientes oceániques mientres un ralu d'unos 3 años, representa una meyora sustancial con respectu al mapa citáu. Un exemplu va sirvir pa establecer les diferencies: el mapa de 1943 amuesa la corriente de Humboldt como un allongamientu de la corriente del Pacíficu Sur, lo cual apaez repitíu na mayoría de referencies bibliográfiques que traten la tema de les corrientes. Sicasí, l'animación realizada pola Nasa amuésanos que se trata de dos corrientes distintes que'l so orixe ye tamién distintu. Tamién la imaxe satelital del hemisferiu occidental (América y océanu Pacíficu) amuésanos los efeutos de la nubosidad qu'acompaña a la corriente meridional del Pacíficu y la falta de nubes nes mariñes septentrionales de Chile y les de Perú onde la corriente de Humboldt, que ye d'agües fríes y que va de sur a norte, dexa una imaxe llibre de nubes tanto mar adientro como na zona costera de dichos países, lo cual esclárianos que se trata de dos corrientes distintes, una cubierta de nubes y la otra ensin elles pola mayor frialdá relativa de les sos agües.

### La rotación terrestre y les corrientes oceániques
Los efeutos de la rotación de la Tierra son visibles na direición de les corrientes oceániques, nos patrones que se reparen na dinámica atmosférica, nel efeutu Coriolis, nos patrones de los vientos, especialmente, de los planetarios, na dinámica fluvial y na surgencia d'agües fríes de les fondures submarines nes mariñes occidentales de los continentes, específicamente de la zona intertropical. Tamién ye la responsable del abultamientu ecuatorial del nuesu planeta y, poro, del achatamiento polar, anque probablemente, l'abultamientu ecuatorial producir en periodos de la historia xeolóxica del nuesu planeta nos que la so temperatura yera mayor, polo que tenía una especie de consistencia muncho más plástica y fácil de deformar. L'abultamientu ecuatorial de la litosfera o parte sólida de la tierra ye notable (el diámetru ecuatorial ye unos 21 km mayor que'l diámetru polar), pero'l de la parte líquida (hidrosfera) ye entá mayor, lo cual significa que'l diámetru polar na superficie de los océanus sería bastante menor que l'ecuatorial y ello debe a que la hidrosfera ye una capa fluyida y de menor densidá, polo que la fuercia centrífuga del movimientu de rotación actúa alzando'l nivel del mar na zona intertropical percima del nivel que tendría de nun esistir dichu movimientu de rotación. Y en el casu de l'atmósfera, la deformación ye entá mayor, yá que na zona intertropical, la llende cimera de la troposfera ye cuasi tres veces mayor que'l que tien nes zones polares lo cual puede demostrase col gran altor de les nubes de desenvolvimientu vertical en dicha zona. Un corolariu bien conocíu d'estes idees referir a que'l monte más eleváu del nuesu planeta sería'l picu Huascarán, nel Perú, o'l Chimborazo n'Ecuador, si tomáramos en cuenta l'altor absolutu de dicha monte con respectu al centru de la Tierra. El Everest, allugáu na zona templada, anque ye'l monte más eleváu del mundu con respectu al nivel del mar nes mariñes de la India (nel océanu Índicu), tendría un altor enforma menor que'l Huascarán si midiéramos dicha altor tamién con rellación al centru de la Tierra.

### Efeutu Coriolis

#### Conceutu
 
El efeutu Coriolis, descritu en 1835 pol científicu francés Gaspard-Gustave Coriolis ye una consecuencia del movimientu de rotación de la Tierra qu'afecta a tolos cuerpos en movimientu sobre la superficie terrestre, nesti casu les agües marines, que reaccionen inercialmente a dichu movimientu, tal como asocede colos vientos planetarios, que tamién se deben a la inercia del movimientu de rotación terrestre). Ello significa que l'efeutu Coriolis nun ye una verdadera fuercia sinón una consecuencia de la rotación terrestre, esto ye, nun se trata de que l'agua de los mares y océanus mover por sigo mesma, sinón que ye la litosfera la que xira alredor de la exa terrestre y ello anicia les corrientes marines, que, como diximos, constitúin unu de los efeutos más importantes de dicha rotación. La meyor demostración del efeutu de Coriolis compruébase esperimentalmente col pendilexu de Foucault: esti pendilexu ta suspendíu d'un puntu por qu'una vegada puestu en movimientu siga siempres la mesma direición. En cada oscilación va marcando un desplazamientu visible na base del pendilexu y dichu desplazamientu ta producíu, non pola esviación del propiu pendilexu sinón pola rotación terrestre, lo que podríamos dicir en resume, pol xiru terrestre. Asina, nun ye que s'esvie la direición del movimientu inicial del pendilexu sinón que'l llugar onde ta allugáu tamién xira al igual que tol planeta. Y la ventaya del emplegu del pendilexu de Foucault ye que, non solo demuestra'l movimientu de rotación terrestre sinón tamién el sentíu de dichu movimientu, que ye de derecha a izquierda (d'oeste a este) nel hemisferiu norte y d'izquierda a derecha nel hemisferiu sur (d'este a oeste).

L'analís del movimientu del pendilexu de Foucault sirve pa entender claramente'l conceutu de les corrientes marines y de los vientos planetarios como un efeutu inercial del movimientu de rotación terrestre. Ello debe a que tanto'l pendilexu de Foucault como l'agua oceánico y l'aire atmosférico mover nun espaciu tridimensional, que ye imposible simplificar cuando falamos d'un planu y un radiu de xiru nun planu bidimensional. Tratemos d'entender la complexidá d'un movimientu nun espaciu tridimensional: la idea de Foucault foi sostener un pendilexu de grandes dimensiones d'un puntu a gran altor (cuasi 60 m.) col fin de "aisllar" la direición inicial del pendilexu del movimientu de la superficie terrestre. De resultes d'ello, dicha direición inicial caltiénse mientres el pendilexu siga bazcuyando: el fechu de que'l pendilexu balte los pines o esferes siempres escontra la izquierda (mirando dende'l mesmu centru de gravedá del pendilexu) demuéstranos que nun ye que'l pendilexu vaya esviándose escontra la izquierda, sinón que ye'l círculu onde s'alluguen los pines o esferitas que progresivamente van ser baltaes pol mesmu pendilexu, el que se mueve xirando de derecha a izquierda, esto ye, en sentíu antihorario (referímonos al hemisferiu norte, yá que nel hemisferiu sur el sentíu de xiru ye inversu, esto ye, en sentíu horariu, d'izquierda a derecha). La diferencia ente l'efeutu antihorario nel hemisferiu norte y l'efeutu horariu nel hemisferiu sur débese, evidentemente, a qu'ente que la direición norte-sur atopar nel mesmu sentíu nos dos hemisferios, el desplazamientu del pendilexu siempres ye d'oeste a este en dambos hemisferios, lo que significa la diferencia en cuanto a la meyora horaria nel sentíu de xiru opuestu nos dos hemisferios. Tou esto foi abondo estudiáu y descritu n'ensame de trabayos, polo que nun tien enforma sentíu esplicalo equí. 

Solo queda añader que'l círculu onde se mueve'l pendilexu da dos vueltes acaldía (una alredor de la Tierra sobre'l paralelu de llatitú onde s'atopa'l círculu y otra alredor del centru del mesmu círculu). Y en cada oscilación del pendilexu, el centru de gravedá del mesmu dirá moviendo adulces d'oeste a este, esto ye, en sentíu antihorario nel hemisferiu norte y en sentíu horariu nel hemisferiu sur.

### El solazu y les corrientes marines

La radiación solar, esto ye, el solazu, xenera un llixeru amenorgamientu de la densidá de l'agua, creando una especie de círculu viciosu: como l'agua caliente ye menos trupa que l'agua frío, disponer na superficie de los llagos, mares y océanos, allugándose l'agua más frío a mayor fondura. Y, como l'agua caliente ta na superficie, ye la que recibe direutamente'l solazu, polo que se calecer más. Pero recordemos que l'aumentu del evaporamientu da orixe al enfriamientu consiguiente de les agües que nun s'han evaporado yá que el calor arreyáu nel evaporamientu vien de diches agües. La resultancia ye que les agües superficiales calécense más mientres el día y esfrécense tamién más mientres la nueche, lo cual da orixe a que les agües fondes tengan una temperatura estable tanto de día como de nueche, ente que les agües superficiales tienen una temperatura bien variable, siendo mayor a la fin de la tarde y menor a mediaos de la mañana, tal como s'indica nel artículu sobre la diatermancia. Esto ye claramente evidente nuna piscina, estanque o nuna sablera sele, onde la temperatura de l'agua nos pies ye muncho más fría que la que ta na superficie.

El problema descritu complícase cuando tenemos en cuenta les carauterístiques físiques de l'agua: l'agua nun algamar la so máxima densidá a los 0&nbsp;°C sinón a los 4&nbsp;°C. Ello tien unes consecuencies bien importantes sobre les corrientes marines y sobre la surgencia d'agües fríes nes mariñes occidentales de los continentes na zona intertropical y nes subtropicales.

Tratemos d'esplicar esta idea que vien constituyendo unos procesos que nun suelen ser tomaos en cuenta en delles obres d'oceanografía: como l'agua del mar algama la so mayor densidá a los 4&nbsp;°C, tola agua oceánico va tener esa mesma temperatura dempués de cierta fondura, non solo onde yá nun lleguen los rayos solares, sinón más embaxo, onde la presión de la mesma columna d'agua obliga a algamar esa temperatura. Dichu n'otres pallabres: l'agua de la superficie oceánica puede tener una temperatura cimero a 0°, pero a cierta fondura solo puede tener 4°. Si l'agua superficial algama menos de 4°, va llexar (el casu estremu ye la temperatura de 0°, na que non yá s'atopará na superficie, sinón que se convierte en xelu, que la so densidá ye abondo menor que la de l'agua líquido). Hai qu'esclariar, qu'en condiciones normales, l'agua superficial nun se conxela esautamente a 0°, sinón unos 2 graos per debaxo del puntu de conxelación, por cuenta de los minerales disueltos que contién (sales y otros). Esti fechu conocer dende bien antiguu y solíase utilizar nes fiestes campestres pa tener xelaos acabante faer mientres el branu col emplegu d'una centrifugadora metálica onde s'asitia la lleche, azucre y sabores que se fai xirar a gran velocidá sobre cachos de xelu con abondosu sal: el xelu nun se funde a 0º sinón a cuasi 2º baxo cero y esa diferencia esfrez a los ingredientes del amiestu hasta conxelalos.
 
Una conclusión derivar de lo dicho: tanto les mayores temperatures de l'agua oceánico como les menores algamar na superficie oceánica y cuando s'algamar los 4° (bien seya por calentamientu de l'agua con temperatura ente 0° y 4° o pol enfriamientu de les agües con temperatures cimeres a dicha cifra), l'agua fundir a cierta fondura, hasta algamar la zona con temperatura uniforme (4&nbsp;°C aproximao). Como ye natural, les corrientes templaes que se dirixen escontra les zones polares (o meyor dichu, escontra la zona polar ártica, yá que na zona antártica, la corriente circumpolar torga que les corrientes más o menos templaes lleguen a L'Antártida) van introducir por debaxo del xelu cuando se vaigan esfreciendo hasta algamar los 4&nbsp;°C (más esautamente, 3,8&nbsp;°C).

### La configuración del relieve submarín
Esisten diversos tipos de relieve submarín: 
* **[[Fueses oceániques]]**
* **[[Dorsal mediooceánica|Dorsales oceániques]] **
* **[[Llanura abisal|Llanures abisales]]**
* **[[Dorsal asísmica|Cordales submarinos]]**
* **[[Plataforma continental]]**
* **[[Turria continental]]**

Sicasí, cola esceición de les dos últimes formes del relieve submarín, diches formes nun exercen práuticamente nenguna aición sobre la direición o intensidá de les corrientes marines (entendíes como corrientes superficiales). Nel casu de la plataforma continental, la so escasa fondura (menos de 200 m) llogra estenar gran parte de la enerxía producida poles corrientes, sobremanera nes mariñes más irregulares. Y en el casu de la turria continental, la so aición nun se realiza direutamente sobre les corrientes en superficie, sinón sobre les agües más fondes que se mueven al unísonu cola litosfera sobre la llanura abisal. Pero al llegar a dichu turria continental nes mariñes occidentales de los continentes, les agües más fondes son obligaes a xubir, actuando dichu turria continental como una pala mecánica qu'alza eses agües fondes escontra la mariña y dando orixe a una surgencia d'agües bien fríes que constitúin les corrientes fríes de les zones intertropical y subtropical.

### La configuración de les mariñes
Esti factor modificador de les corrientes marines ye por demás importante y determina diferencies considerables nel sentíu y trayeutoria de les corrientes marines (recordemos que les corrientes marines defínense como corrientes superficiales de les agües d'océanus y mares, polo que cualquier trazáu de les mariñes puede incidir neses corrientes).

Los casos más evidentes tán na direición de la corriente ecuatorial del océanu Atlánticu cuando llega a les mariñes del Brasil y na direición de la corriente de Humboldt cuando ye esviada escontra l'ecuador terrestre pola configuración de les mariñes occidentales d'América del Sur. Nel primer casu, la corriente ecuatorial del norte estremar en dos: una parte considerable esviar escontra'l norte (digamos un 75 %) por cuenta de que'l responsable d'esta esviación (punta oriental de Brasil) atopar a unos 5º al sur del ecuador terrestre. La gran cantidá d'agües templaes que s'esvien al noroeste ye responsable de la gran cantidá de precipitaciones nes Guayanes (unos 4000 mm en permediu) en comparanza a la corriente que s'esvia escontra'l suroeste, que lleva un permediu de precipitaciones muncho más baxu (digamos unos 1500 mm). Entá más, esta diferencia na esviadura de la corriente ecuatorial llega a producir dómines de seca por demás severes nel nordeste de Brasil, esplicaes por Josué de Castro nel so llibru *Xeopolítica de la fame* como la razón de los desplazamientos de poblaciones enteres escontra'l sur, fuxendo de la seca y del fame. Y en el segundu casu, les agües fríes de la corriente de Humboldt que se producen nes mariñes de Chile y Perú al xubir ellí por efeutu del movimientu de rotación terrestre son esviaes escontra l'ecuador terrestre pola combadura de les mariñes del continente suramericanu. Y esti afloramientu d'agües fondes a lo llargo de les mariñes occidentales d'América del Sur da orixe al clima desértico de les mesmes (desiertos de Atacama en Perú y de Sechura y d'otres zones costeres de Perú), per una parte, y tamién a la esistencia d'una zona por demás rica en recursos pesqueros, non tantu pola frialdá de les agües, sinón porque l'ascensu de les mesmes trai a la superficie gran cantidá de sustancies orgániques en descomposición que d'otra manera fundiríense definitivamente no fondero del océanu y que constitúin una especie d'alimentu pal fitoplancton (vexetación oceánica) direutamente, ya indireutamente, pa la fauna marina.

### Los vientos planetarios y les corrientes oceániques
L'efeutu del vientu sobre la intensidá, duración y direición de les corrientes oceániques ye práuticamente inesistente. El que munches vegaes la direición de les corrientes marines y de los vientos planetarios coincida ente sigo debe a que tanto les unes como los otros mover poles mesmes razones rellacionaes colos movimientos de la Tierra como planeta, especialmente'l movimientu de rotación terrestre.

Sicasí, la idea de que'l vientu ye'l motor de les corrientes marines ta bien enraigonada en tol mundu a pesar de que dende hai unos 500 años púdose comprobar qu'esa ye una correllación práuticamente inesistente. Por casu, Seager y otros afirmen que:
*Here (esto ye, nel artículu) it is shown that the principal cause of this temperature difference is advection by the mean winds. South-westerlies bring warm maritime air into Europe and north-westerlies bring frigid continental air into north-eastern North America. Further, analysis of the ocean surface heat budget shows that the majority of the heat released during winter from the ocean to the atmosphere is accounted for by the seasonal release of heat previously absorbéi and not by ocean heat-flux convergence* (Seager et al). Al respeutu ye necesariu dicir que:
*Na primer frase dizse que la diferencia ente les temperatures de les mariñes occidentales d'Europa (templaes) y les orientales d'América (fríes) deber a la advección, esto ye, el tresporte horizontal del calor per mediu de los vientos.
*Na segunda frase dizse que los vientos del suroeste traen aire templao d'orixe marítimu escontra Europa ente que los vientos del noroeste (mases continentales d'aire frío d'América del Norte) lleguen a les mariñes nororientales d'América del Norte esfreciendo enforma les temperatures de les mariñes orientales del Canadá y del nordeste de los Estaos Xuníos.
*Na tercer frase afírmase que l'analís del balance térmicu na superficie oceánica amuesa que la mayor parte del calor lliberáu pel océanu na atmósfera mientres l'iviernu procede del calor primeramente absorbíu y non pola converxencia del fluxu de calor oceánico.

Curiosamente, na cita anterior contradicir por completu la idea principal qu'espresa l'artículu (que'l tresporte del calor a Europa deber a los vientos y non a la corriente del Golfu) yá que si falar de que los vientos del oeste traen *aire templao marítimu* a Europa (bring *warm maritime air* into Europe) ta diciéndose que los vientos del oeste traen consigo'l calor emitíu pola corriente del Golfu traducíu en nubes y borrina los cualos vencen, de la mesma, el calor de condensación (d'orixe marítimu, non atmosféricu como señala'l mesmu artículu de Seager et al) al continente européu, especialmente nes sos mariñes noroccidentales. Y en la segunda frase, por contraste, reafítase lo mesmo que na primera una y bones la diferencia ente la temperatura ente Gran Bretaña y la península del Llabrador nun se debe solo al tresporte d'aire marítimo templáu escontra Europa sinón del tresporte d'aire frío continental escontra les mariñes nororientales d'América del Norte que son, arriendes d'ello, muncho más fríes que les mariñes europees.
 
A lo último, na tercer frase afírmase que la mayor parte del calor lliberáu pel océanu na atmósfera procede del calor primeramente absorbíu (tamién pel océanu, entiéndese) y non pola converxencia del fluxu de calor oceánico. Nesta frase esplica daqué que ta muncho meyor desenvueltu nel artículu sobre la diatermancia onde se señala que les agües oceániques, por cuenta del so mayor calor específico, anque tarden muncho más tiempu n'absorber el calor procedente de la radiación solar, tamién tarden más tiempu en lliberar, regulando la temperatura a lo llargo del añu y de les distintes estaciones xeoastronómiques. Y esta regulación de la temperatura ye la carauterística fundamental de los climes marítimos típicos de la Europa noroccidental (islles britániques, por casu).

## El casu especial de los mares zarraos
Nos grandes mares zarraos (o cuasi zarraos) como ye'l casu del mar Mediterraneu, Bálticu, mar de les Antilles, golfu de Méxicu y otros), les corrientes marines reflexen nítidamente l'efeutu del movimientu de rotación terrestre y non la direición de los vientos y ello constitúi una magnífica prueba de lo que se señaló al empiezu con respectu al orixe de les corrientes oceániques.

La diferencia más notable ente mares y océanus abiertos reparar en que nos primeres ye posible ver un desplazamientu de les corrientes en forma circular afaciéndose, como ye lóxicu, a la configuración de les mariñes, ensin que se vea cuasi nenguna coincidencia ente direición de los vientos y direición de les corrientes, ente que nos océanus abiertos pueden comprobase delles de les grandes coincidencies ente corrientes marines y los vientos constantes o planetarios. Pero nesti últimu casu, l'aparente coincidencia ente delles corrientes y los vientos planetarios nun se debe a que dichos vientos *muevan* les corrientes marines, sinón tou lo contrario, los vientos planetarios (alisios, vientos del oeste, etc) son causaos poles diferencies de presión atmosférica creaes por diches corrientes. Dellos exemplos van sirvir pa demostrar claramente la idea de que son les corrientes oceániques les que determinen la direición, carauterístiques y trayeutoria de los vientos planetarios y non al contrariu.
### Les corrientes marines nel mar Mediterraneu
El mar Mediterraneu, según tolos mares internos de la so cuenca (Adriáticu, Tirrenu, Xónicu, etc) y el mar Negru presenten toos ellos una corriente marina paralela a la mariña meridional en sentíu oeste-este y una corriente paralela a la mariña norte en sentíu inversu, esto ye, d'este a oeste. Esta corriente circular ta indicada nel mapa de corrientes oceániques de 1943 si ampliar hasta ver esa direición indicada con delles fleches negres. La razón de la direición d'esta corriente circular deber al movimientu de rotación terrestre y non a la direición de los vientos que, xeneralmente vienen del suroeste (son los vientos del oeste) mientres cuasi tol añu, anque tamién pueden soplar dende cualquier direición atendiendo a la posición momentanea de los centros d'aición (ciclones y anticiclones). Curiosamente, los vientos que traen mayor peligru a les embarcaciones deportives (nel casu del mar Mediterraneu) son los vientos de Llevante, esto ye, del este, al ser de mayor intensidá, como señala Vicente Blasco Ibáñez na so obra *Flor de Mayu*: 
.
De resultes de la direición de diches corrientes nel Mediterraneu, la xeometría de los puertos tien de protexelos por aciu escolleres y malecones allugaos **siempres** a la so izquierda viendo'l puertu dende la mariña escontra mar adientro. Asina'l puertu va quedar protexíu, non de los vientos (que pueden soplar en cualquier direición), sinón de les corrientes que son les que pueden causar consecuencies más negatives pa la navegación y pa la seguridá de los puertos.

### Les corrientes marines nel mar Bálticu
Les corrientes marines del mar Bálticu siguen esautamente'l mesmu patrón que nel mar Mediterraneu pero les mariñes tienen distintes carauterístiques, amás de que nesti casu, esiste un superávit d'agua que pasa al mar del Norte al traviés de los estrechos daneses, al contrariu de lo qu'asocede nel estrechu de Xibraltar. Nel casu del Bálticu, lo mesmo que s'esplicó nel Mediterraneu, les agües siguen un movimientu circular en sentíu antihorario: les mariñes del sureste (Alemaña, Polonia, países bálticos) son baxes y arenoses polo que se formen barres y gordones mariniegos que s'allargar d'izquierda a derecha y que zarren a una especie de llaguna mariniega que recibe'l nome, n'alemán, de **haff**, términu qu'equival al d'albufera n'español (). Lo mesmo qu'asocede cola Albufera y el Mar Menor n'España, les llagunes de les mariñes surorientales del mar Bálticu crecieron pel llau esquierdu y ábrense pol derechu (mirando escontra'l mar abiertu) pa dar pasu a les agües sobrantes de la llaguna. Trátase del mesmu diseñu que los puertos nel Mediterraneu pero nesti casu tien un orixe natural. O, dichu en sentíu inversu, la entrada de los puertos pa la navegación siempres tien de tar allugada nel puntu opuestu a la direición de les corrientes mariniegues. Si nun fuera asina, los puertos quedaríen inutilizaos en poco tiempu.

## Tipos de corrientes oceániques
### Según la so temperatura

Una clasificación suxerida d'estos movimientos provién de la temperatura de les mases d'agua que se mueven en cada unu de dichos movimientos: 

* **Templada**: fluxu de les agües superficiales de los océanus que tien el so orixe na zona intertropical y diríxese, a partir de les mariñes orientales de los continentes (América del Norte y Asia) escontra les llatitúes medies y altes en direición contraria a la rotación terrestre, como por casu la corriente del Golfu o la de la Kuroshio o corriente del Xapón. Nel hemisferiu sur, estes corrientes son cuasi inesistentes, pola configuración de les mariñes y pol fechu de que nes llatitúes de clima templáu y fríu nun esisten cuasi tierres.
* **Fría**: fluxu d'agües fríes que se mueven de resultes del movimientu de rotación terrestre, ye dicir d'este a oeste, a partir de les mariñes occidentales de los continentes pol ascensu d'agües fríes de grandes fondures na zona intertropical y subtropical. Exemplos de corrientes fríes: la de Canaries, la de Benguela, la d'Humboldt o de Perú, y la de California, toes elles nes mariñes occidentales de los continentes de la zona intertropical y subtropical. Les corrientes de Oyashio (nel océanu Pacíficu) y la de Groenlandia o corriente del Llabrador, tamién se producen pol ascensu d'agües fríes y podríen definise como una compensación al efeuto de les corrientes templaes cuando algamen les altes llatitúes nes mariñes occidentales de los continentes. Estes corrientes fríes solo preséntense na zona ártica una y bones la zona antártica ye muncho más uniforme y solo tien una corriente continua circumpolar na que nun esiste un ascensu d'agües fríes provocáu pol relieve submarín. Polo que se señala enriba, la corriente circumpolar antártica presenta agües cimeres a 4º de primeres, porque son superficiales y de segundes, porque absuerben cierta cantidá de radiación solar pol fechu de movese permanentemente na mesma direición y ensin l'ascensu d'agües fríes por percorrer un círculu cuasi dafechu ensin tierres. Nesti sentíu, la circulación antártica ye relativamente senciella: un xiru perpetuu de 360° alredor de L'Antártida y a cierta distancia d'esti continente, que sirve de barrera tanto a les agües templaes procedentes de la zona intertropical (a diferencia de la corriente del Golfu nel océanu Atlánticu Norte y la de Kuroshio nel Pacíficu Norte), como a los iceberes procedentes de los xelos antárticos (a diferencia tamién d'Atlánticu Norte, onde la corriente fría de Groenlandia puede llegar a traer iceberes a llatitúes más baxes del nordeste de los Estaos Xuníos y del este de Canadá (llatitúes similares a les de Francia y el Reinu Xuníu). La corriente de Groenlandia Occidental o corriente del Llabrador foi la responsable del desplazamientu del iceber que causó'l naufraxu del Titanic n'abril de 1912, unos 1500 km al este de Nueva York y cuasi a la mesma llatitú qu'esta ciudá.

### Según les sos carauterístiques Una segunda clasificación inclúi'l tipu de corriente a la cual acomúñase'l desplazamientu de mases d'agües en cualquier mediu. Acomuñar según el fenómenu que dexa'l movimientu.
* **Corrientes oceániques**, son producíes pol movimientu de rotación terrestre polo que presenten un movimientu constante, polo xeneral, en sentíu esti oeste na zona intertropical o en sentíu inversu, d'oeste a este, esto ye, col mesmu sentíu que la rotación terrestre nes llatitúes medies o altes.

Trátase, lo mesmo qu'asocede colos vientos constantes o vientos planetarios, de desplazamientos producíes por efeutu de la inercia: na zona intertropical, les corrientes mover en sentíu contrariu a la rotación terrestre, les agües del fondu oceánicu acompañen al nuesu planeta nel movimientu de rotación d'oeste a este, pero les agües superficiales van quedándose tras por inercia, lo que significa una corriente ecuatorial de gran amplitú y la de mayor volume d'agua que se produz nel nuesu planeta.

Dichu n'otros términos: la corriente ecuatorial mover d'este a oeste per inercia yá que les agües presenten una resistencia a acompañar al nuesu planeta nel so movimientu de rotación. Pero nes llatitúes mediu y altu, les corrientes mover d'oeste a este debíu tamién al mesmu principiu d'inercia, anque nesti casu, tratar d'un efeutu inercial que va aumentando progresivamente a midida que aumente la llatitú, amontándose la so velocidá y llegando a superar llixeramente a la mesma velocidá de la rotación terrestre. Per otra parte, como esta circulación oceánica tien un patrón similar al de los vientos planetarios, interactúan mutuamente, tantu na so velocidá de desplazamientu como a la cantidá de calor que treslladen. Arreyen el movimientu de grandes mases d'agües, afectando la temperatura de la capa cimera y partiendo una enorme cantidá de mugor y, poro, de calor, nel sentíu de los meridianos. Por esta razón, les corrientes oceániques son les qu'espliquen les enormes diferencies climátiques ente les mariñes americanes y europees del Atlánticu Norte, por citar un exemplu bien conocíu. 
* **Corrientes de marea**, son corrientes periódiques con ciclu diariu que son producíes pola atraición llunar y en menor grau, del sol. Son corrientes superficiales de les agües del mar y, poro, arreyen na so mayor parte, agües templaes. Anque pocu estudiaes, estes corrientes de marea arreyen enormes desplazamientos d'agua del hemisferiu norte al sur y viceversa. Obviamente, si la posición del sol y la lluna coinciden nel mesmu hemisferiu (mientres la lluna llena o lluna nueva nel branu del hemisferiu norte), les marees resultantes atraen una gran cantidá d'agua que puede cruciar l'ecuador terrestre nel océanu Pacíficu y entá más, nel océanu Atlánticu, debíu nesti últimu casu a la configuración de les mariñes suramericanes, qu'esvien la corriente ecuatorial y poro, les marees vives escontra'l noroeste, a lo llargo de la mariña suramericana del nordés de Brasil, de les Guayanes, de Venezuela y de les Antilles. Y mientres l'iviernu nel hemisferiu norte asocede'l procesu inversu.
* **Corrientes d'aguaxe**, son les que modifiquen en gran parte la mariña y son producíes polos vientos, cuantimás, poles torbonada o furacanes que s'acomuñar al movimientu de les mases d'aire tanto d'orixe continental como marítimu.

* **Corrientes de deriva mariña**: constitúin la resultante de l'aición de les corrientes oceániques al llegar a les mariñes que'l so trazáu presenta dalgún enclín o esviación con al respective de la direición orixinal de les mesmes. L'exemplu de la corriente ecuatorial atlántica al llegar a les mariñes de Brasil (como puede trate nel mapa de corrientes, ye bien claro nesti sentíu, yá que cuasi toles agües de la mesma son esviaes escontra'l noroeste porque les mariñes tienen esta direición. La corriente de deriva mariniega brasilana o corriente del nordés de Brasil, lleva una gran cantidá d'agües templaes escontra les mariñes de les Guayanes, mariña oriental de Venezuela y les Pequeñes Antilles. Ye por esti motivu pol que les mariñes atlántiques de les Guayanes y de Venezuela, presenten un clima más lluviosu que les del nordés de Brasil, yá nel hemisferiu sur. Tamién tien otros dos consecuencies bien importantes: la esviación del ecuador térmicu escontra l'hemisferiu norte y la menor incidencia de los furacanes nes mariñes meridionales de Brasil.
* **Corrientes de densidá**, presentar nes zones de contautu de dos mases d'agua con distinta densidá, polo xeneral debíu al alcuentru d'agües de distinta temperatura anque esta idea puede dar orixe a ciertu tracamundiu, una y bones la mayor densidá de l'agua presentar a 4&nbsp;°C y cuasi siempres pensamos que les agües fríes son más trupes, lo cual ye ciertu pero solu hasta qu'algama la temperatura indicao. Esti intercambiu d'agües de distinta densidá pueden presentase en tres árees de contautu:

1. Nos estrechos ente mares o océanus distintos, como asocede nel estrechu de Xibraltar, les agües del Atlánticu introducir al Mediterraneu como una cuña pol so mayor densidá, ente que les del Mediterraneu, xeneralmente más templaes, pasen escontra l'Atlánticu penriba pol so menor densidá. Nesti casu, les agües del Atlánticu tienen un volume bien cimero a les del Mediterraneu, porque esti mar ye deficitariu n'agua debíu al clima más secu y al fuerte evaporamientu de les sos agües. Los estrechos daneses, sicasí, intercambien agua del mar del Norte cola procedente del mar Bálticu pero en forma distinta, una y bones el mar Bálticu tien un superávit d'agua que sale escontra'l mar del Norte, principalmente pola canal que dixebra Dinamarca con Suecia, esto ye, xunto a les mariñes d'esti últimu país. 

2. A lo llargo del ecuador, onde les corrientes fríes pueden atopase xunto a corrientes más templaes cola mesma direición este a oeste, pero d'otru hemisferiu. Nesti casu, a lo llargo del ecuador esiste una mesma corriente ecuatorial pero onde coesisten agües de bien distinta temperatura, como puede trate nel cartograma de les temperatures superficiales del océanu Pacíficu.

3. A lo llargo del círculu polar árticu, onde les corrientes procedentes del océanu Árticu escontra'l sur son d'agües bien fríes (menos de 4&nbsp;°C) y polo tanto son superficiales al tener menor densidá (recordemos que la mayor densidá de l'agua preséntase en redol a los 4&nbsp;°C). Ello ye que la corriente de Groenlandia Oriental trai escontra'l sur una gran capa de xelu flotante, lo qu'esplica que la mariña oriental de Groenlandia tea práuticamente despoblada. Sicasí, na mariña occidental de Groenlandia remanecen agües fondes que, por definición, tienen una temperatura en redol a los 4&nbsp;°C, lo qu'esplica que seya una mariña llibre de xelos y, arriendes d'ello, concentre la cuasi totalidá de la población de Groenlandia.

## Causes físiques de les corrientes marines

Ente los mecanismos hidrolóxicu y oceanográficu qu'espliquen la producción de les corrientes oceániques podemos citar los trés más importantes: los movimientos de rotación y de traslación terrestres, los vientos planetarios y la surgencia d'agües fríes de les fondures nes mariñes occidentales de los continentes na zona intertropical y nes llatitúes subtropicales. Esta surgencia d'agües fríes que se produz nes mariñes occidentales de los continentes nes llatitúes tropicales deber al movimientu de rotación terrestre, que tien dos consecuencies importantes: un sobre los vientos, l'efeutu de Coriolis, qu'esvia escontra l'este a los vientos alisios y otru sobre les mesmes corrientes marines, que les esvia de manera similar tamién escontra l'este.

## Consecuencies

Clima secu nes mariñes occidentales de la zona intertropical o subtropical que tán bañaes por corrientes fríes y clima más templáu y húmedu nes mariñes occidentales de los continentes nes llatitúes mediu y altu, por cuenta de la enorme cantidá d'enerxía que tresporten dende la zona intertropical. A les traces, les direiciones de les corrientes oceániques coinciden coles de los vientos planetarios polos mesmos motivos qu'estos.

## Principales corrientes

### [[Océanu Árticu]]

### [[Océanu Atlánticu]]

### [[Océanu Pacíficu]]

### [[Océanu Índicu]]

### [[Océanu Antárticu]]

## Referencies básiques

*Geografia da Fome: A Fome no Brasil. Rio de Janeiro: O Cruzeiro, 1946.
*Xeopolítica da Fome. Rio de Janeiro: Casa do Estudante do Brasil, 1951.
*O Livro Negru da Fome. São Paulo: Brasiliense, 1957.

## Ver tamién
*Circulación termohalina
*Corrientes oceániques fríes
*Corriente de Humboldt
*Corriente del Golfu
*Corriente Ecuatorial
*Efeutu Coriolis

## Enllaces esternos

* Consultar esti términu en Wikisource
*  Datos en tiempu real del estáu de les corrientes marines. (n'inglés)
* RSMAS Ocean Surface Currents (n'inglés)
* Coastal Ocean Current Monitoring Program (n'inglés)