open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
1840

## Fechos
* 10 de xineru: Introduzse'l *franquéu de penique* nel corréu del Reinu Xuníu.
* 6 de febreru: Firma del Tratáu de Waitangi, consideráu como'l documentu fundacional de Nueva Zelanda.
* 2 d'abril Los Altos, vuelve formar parte de Guatemala.
* 26 d'abril Independencia y creación del pueblu d'Alpedrete (Madrid, España). Tres la llectura del decretu al Sr. Comisionado apurrió varar de mandu al nuevu y primer alcalde constitucional de Alpedrete, D. Basilio Montalbo, dándo-y posesión del so cargu.
* 6 de mayu: El Reinu Xuníu efectúa la primer emisión de sellos de correos del mundu.
* 10 de mayu: Fundación de la Sociedá de Texedores, primer sindicatu español.
* 22 de xunetu: Baldomero Espartero decreta'l estáu de sitiu en Barcelona.
* 29 d'ochobre: remata'l Bloquéu francés al Ríu de la Plata.
* 20 de payares: Arxentina: cola batalla de Quebracho Ferráu empieza'l desmoronamiento de la Coalición del Norte.
* Descríbese por primer vegada la enfermedá Poliomielitis por Jacob Heine.

## Arte y lliteratura
* Edgar Allan Poe - Histories estraordinaries.

## Nacencies
* 3 de xineru: José de Veuster, *Padre Damián*, misioneru belxicanu (f. 1889)
* 13 de xineru: Gumersindo de Azcárate, políticu español.
* 23 de febreru: Carl Menger, economista austriaco (f. 1921)
* 2 d'abril: Émile Zola, escritor francés (f. 1902)
* 22 d'abril: Odilon Redon, pintor francés (f. 1916)
* 7 de mayu: Piotr Ilich Chaikovski, compositor rusu (f. 1893)
* 13 de mayu: Alphonse Daudet, escritor francés (f. 1897)
* 2 de xunu: Thomas Hardy, escritor inglés (f. 1920)
* 10 de xunu: Theodor Philipsen, pintor danés. (f. 1920)
* 6 de xunetu: José María Velasco Gómez, pintor paisaxista mexicanu (f. 1912)
* 2 d'agostu: José María del Canto Arteaga, militar chilenu (f. 1925)
* 14 d'agostu: Dimitri Pisarev, escritor rusu.
* 14 d'agostu: Richard von Krafft-Ebing, psiquiatra alemán.
* 20 d'agostu: Guillermo Lehmann, empresariu colonizador arxentín (f. 1886)
* 23 d'agostu: Ezequiel Gutiérrez Iglesias, xurista y políticu costarricanu (f. 1920)
* 29 d'agostu: Cándido López Pintor arxentín (f. 1902)
* 16 d'ochobre: Enrique de Ossó y Cervelló Sacerdote y santu español (f. 1896)
* 2 de payares: Victorino de la Plaza, presidente d'Arxentina (1914-1916) (f. 1919)
* 12 de payares: Auguste Rodin, escultor francés (f. 1917)
* 14 de payares: Claude Monet, pintor francés (f. 1926)
* 23 de payares: Estanislao del Canto Arteaga, militar chilenu.

## Muertes
* 6 de xineru: Frances Burney, escritora inglesa. (n. 1752)
* 22 d'abril: Luis Fernández de Córdoba, militar, políticu y diplomáticu español (n. 1789)
* 25 d'abril: Siméon Denis Poisson, matemáticu francés (n. 1781)
* 6 de mayu: Francisco de Paula Santander, militar, políticu y estadista colombianu (n. 1792)
* 6 de xunu: Marcelino Champagnat, fundador de los Hermanos Maristes (n. 1789)
* 20 de setiembre: Gaspar Rodríguez de Francia, dictador paraguayu (n. 1776)

## Referencies

## Enllaces esternos
1841

## Fechos
* 1 de xineru - Francisco Ferrera ye'l primer presidente d'Hondures.
* 10 de mayu - Les Cortes nomen al xeneral Espartero rexente d'España.

## Nacencies
* 20 de payares - Victor D'Hondt, xurista belxicanu.

## Muertes
* 31 de mayu - George Green, matemáticu británicu.
* 27 de xunetu - Mikhaíl Lermontov, escritor y poeta románticu rusu.
* 1 de xunu - Nicolas Appert, inventor francès
* 11 d'agostu - Johann Friedrich Herbart, filósofu y pedagogu alemán.

## Referencies

## Enllaces esternos
1844

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
*  -

## Nacencies
* 16 de xineru - Ismail Qemali, xefe de gobiernu d'Albania († 1919)
* 14 de febreru - Robert Themptander, primer ministru de Suecia († 1897)
* 21 de febreru - Charles-Marie Widor, compositor francés († 1937)
* 10 de marzu - Pablo de Sarasate, violinista e compositor español († 1908)
* 14 de marzu - Rei Umbertu I d'Italia († 1900)
* 30 de marzu - Metz (Lorena): Paul Verlaine, poeta francés († 8 de xineru de 1896)
* 10 d'abril - Jules de Burlet, primer ministru de Bélxica († 1897)
* 16 d'abril - Anatole France, escritor francés, Premiu Nobel († 1924)
* 23 d'abril - Sanford B. Dole, presidente de la República de Ḥawai († 9 de xunu de 1926)
* 3 de mayu - Fèlix Gras, escritor provençal († 1901)
* 22 de mayu - Mary Cassatt, pintora norteamericana († 1926)
* 15 d'agostu - Menelik II, emperador d'Etiopía († 1913)
* 20 de setiembre - Ludwig Boltzmann, físicu austriacu († 1906)
* 29 de setiembre - Miguel Juárez Celman, presidente arxentín († 1909)
* 15 d'ochobre - Friedrich Nietzsche, filósofu alemán († 1900)
* 22 d'ochobre - Sarah Bernhardt, actriz francesa († 1923)
* 27 d'ochobre - Klas Pontus Arnoldson, pacifista e escritor suecu, Premiu Nobel de la Paz († 1929)
* 25 de payares - Karl Benz, inxenieru alemán († 1929)

## Muertes
* 15 de febreru - Henry Addington, primer ministru del Reinu Xuníu (º 1757)
* 27 de febreru - Domingo Nieto y Márquez, presidente de Perú (º 1803)
* 8 de marzu - Rei Carlos XIV Xuan de Suecia (º 1763)
* 27 de marzu - Madrid: Agustín Argüelles Álvarez, políticu lliberal asturianu del sieglu XIX (º 28 d'agostu de 1776)
* 19 de xunu - Étienne Geoffroy Saint-Hilaire, naturalista francés (º 1772)
* 27 de xunu - Joseph Smith, Jr., presidente de la igrexa mormon (º 1805)
* 16 de setiembre - Uviéu: Joaquina González García Bobela, *[[Juaca Bobela]]*, heroína asturiana de la Guerra de la Independencia (º 19 de xunu de 1785)
* 14 d'avientu - Melchor Múzquiz, presidente de Méxicu (º 1788)

## Referencies

## Enllaces esternos
1845

**1845** (**MDCCCXLV**) foi un añu común entamáu en miércoles del calendariu gregorianu, y un añu común entamáu en llunes del calendariu xulianu.

## Fechos
* 23 de xineru - El Congresu de los Estaos Xuníos establez una fecha determinada pa la celebración de les eleiciones federales, que de magar celébrense'l primer martes dempués del primer llunes del mes de payares.
*29 de xineru - Espublízase *[[El cuervu]] (The Raven)* d'Edgar Allan Poe nel *New York Evening Mirror*.
* 19 de febreru - Colombia: El volcán Nevado del Ruiz entra n'erupción, causando más de mil muertos.
* 28 de febreru - El Congresu de los Estaos Xuníos aprueba l'anesión de Texas.
* 1 de marzu - El presidente de Texas John Tyler firma un decretu qu'autoriza a los Estaos Xuníos a anesionase la República de Texas.
* 3 de marzu - Florida ye almitida como 27ᵘ estáu de los Estaos Xuníos.
* 30 de marzu - España reconoz la independencia de Venezuela.
* 10 d'abril - Un gran fueu destrúi la ciudá norteamericana de Pittsburgh.
* 20 d'abril - Ramón Castilla conviértese en presidente de Perú.
* 29 d'avientu - Texas ye almitíu como 28ᵘ estáu de los Estaos Xuníos.
* 31 d'avientu - Mariano Paredes y Arrillaga conviértese nel decimoquintu presidente de Méxicu.

## Nacencies
* 10 de marzu - Alexandru III, emperador de Rusia.
* 17 de mayu - Jacint Verdaguer, poeta español en llingua catalana.
* 6 de mayu - Ángel Guimerá, poeta y dramaturgu español en llingua catalana.
* 30 de mayu - Amadéu I, rei d'España.
* 23 de payares - Fernando Villaamil, marín español.

## Muertes
* 22 de febreru - Enrique Gil y Carrasco, escritor románticu español.
*8 de xunu - Andrew Jackson, séptimu presidente de los Estaos Xuníos.
* 2 de setiembre - Bernardino Rivadavia, políticu y presidente arxentín.

## Referencies

## Enllaces esternos
1846

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
*  -

## Nacencies
* 26 de febreru - Scott County ( Iowa ) : William Frederick Cody, *[[Buffalo Bill]]*, esplorador y promotor d'espectáculos norteamericanu ( † 10 de xineru de 1917 ).

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
1847

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
*  -

## Nacencies
* 11 de febreru - Milan (Ohio) Thomas Alva Edison, inventor d'Estaos Xuníos († 18 d'ochobre de 1931).
* 3 de marzu - Alexander Graham Bell, inventor del teléfonu.
* 30 d'ochobre - Elías Masaveu Rivell, empresariu catalán.

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
1842

## Fechos
*  -

## Nacencies
* 18 de marzu - Stéphane Mallarmé, escritos y poeta francés
* 24 de xunu - Ambrose Bierce, escritos y periodista norteamericanu.

## Muertes
* 12 d'abril - Alejandro Aguado, financieru ya industrial español que construyó la Carretera Carbonera ente Sama y Xixón.
* 2 d'avientu - Madrid: José Canga Argüelles Cifuentes, políticu, economista ya historiador asturianu (º 11 de xunetu de 1771).

## Referencies

## Enllaces esternos
1851

## Fechos
*14 de payares – Espublízase n'Estaos Xuníos la novela de Herman Melville *[[Moby-Dick]]*.

## Nacencies
*1 de xunu - Isaac Peral, científicu español.

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
1852

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
*25 d'agostu - - La reina madre María Cristina de Borbón inaugura'l primer tramu de la llinia de la Compañía Anónima del Ferrocarril de Langreo. María Cristina fizo esi primer viaxe dende Pinzales a Xixón, y yá'l mesmu día llegaron vagones cargaos de carbón.

## Nacencies
*25 d'abril - Zamora: Leopoldo Alas "Clarín" escritor español († 13 de xunu de 1901).
*25 de xunu - Antoni Gaudí, arquiteutu español.

## Muertes
*6 de xineru - Louis Braille , educador francés y inventor del sistema d'escritura que lleva'l so nome pa ciegos y deficientes visuales ( ° 4 de xineru de 1809 ).

## Referencies

## Enllaces esternos
1849

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
*  -

## Nacencies
* 17 d'abril - Madrid: Luis Adaro y Magro, industrial español ( † 21 d'ochobre del 1915 ).

## Muertes
* 7 d'ochobre - Baltimore ( Maryland ): Edgar Allan Poe, escritor d'Estaos Xuníos (° 19 de xineru de 1809 ).

## Referencies

## Enllaces esternos
1854

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
* -

## Nacencies
*15 d'ochobre - Oscar Wilde, escritor irlandés.
*23 d'avientu - Colotlán ( Jalisco ):Victoriano Huerta, *el chacal*, militar mexicanu, Presidente de Méxicu ente 1913 y 1914 ( † 13 de xineru de 1916).

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
1855

## Fechos
* -

## Nacencies
* -

## Muertes
*23 de febreru - Carl Friedrich Gauss, físicu, matemáticu y astrónomu alemán (º 30 d'abril de 1777).

## Referencies

## Enllaces esternos
1856

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
* 5 de mayu - Entama a espublizase n'Uviéu El Faro Asturiano, que había ser el principal periódicu asturianu del sieglu XIX.

## Nacencies
*  -

## Muertes
* 9 de febreru - Pierre Étienne Rémillieux, pintor francés.
* 17 de febreru - Heinrich Heine, poeta románticu alemán (° 13 d'avientu de 1797)

## Referencies

## Enllaces esternos
1857

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
*  -

## Nacencies
* 22 de febreru - Londres : Robert Baden-Powell, militar británicu fundador del movimientu scout ( † 8 de xineru de 1941 ).
* 1 de payares - Darío de Regoyos, pintor impresionista asturianu († 29 d'ochobre de 1913).

## Muertes
* 2 de mayu - Alfred de Musset, poeta francés (° 11 d'avientu de 1810). 
* 5 de setiembre :París : Auguste Comte, filósofu francés (° 19 de xineru de 1798 ).

## Referencies

## Enllaces esternos
1858

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
* Entama la esploración del ríu Zambeze par David Livingstone (fin en 1864).
* L'esplorador británicu John Hanning Speke, buscando les fontes del Nilu descubre'l Llagu Victoria n'África Oriental.
* Benito Juárez conviértese nel primer presidente mexicanu de raigañu indiu.

## Nacencies
* 7 de xineru - Eliezer Ben-Yehuda, intelectual xudíu, impulsor del renacimientu del hebréu modernu († 21 d'avientu de 1922).
* 27 d'ochobre - Theodore Roosevelt, políticu norteamericanu, presidente de los Estaos Xuníos ente 1901 y 1909 († 6 de xineru de 1919 ).
* 22 d'avientu - Giacomo Puccini, compositor italianu.

## Muertes
* 10 de xunu - Robert Brown, botánicu británicu.
* 28 de xunetu - Melchor García Sampedro, monxu dominicu asturianu que morrió mártir de la fe y convirtióse, al ser canonizáu nel 1988 col nome de San Melchor de Quirós, nel primer santu asturianu de la Ilesia Católica (º 28 d'abril de 1821).

## Referencies

## Enllaces esternos
1850

**1850** (**MDCCCL**) foi un añu común entamáu en martes del calendariu gregorianu, y un añu común entamáu en domingu del calendariu xulianu.

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
* 1 de xineru - El sistema postal español entama a usar sellos de correos per primer vegada.
* 6 de febreru - Erupción del volcán Vesubiu, n'Italia.
* 19 de marzu – Henry Wells y William Fargo funden la compañía American Express. 
* 19 d'abril - Estaos Xuníos y Gran Bretaña firmen el tratáu de Clayton-Bulwer. Nelli acuerden compartir el dominiu sobre Nicaragua y nun reclamar el control completu del territoriu qu'había ocupar el proyectáu canal de Nicaragua.
* 28 d'agostu - La ópera romántica *Lohengrin*, de Richard Wagner, estrénase, cola direición de Franz Liszt, en Weimar.
* 9 de setiembre - California ye almitida como 31u. estáu de los Estaos Xuníos.
* 13 de setiembre - Asciéndese, per primer vegada, el Piz Bernina, el picu más altu de los Alpes orientales.
* 1 d'ochobre – Fúndase la Universidá de Sydney, la más antigua d'Australia.
* 19 de payares - Inaugúrase'l Teatru Real de Madrid cola representación de *La favorita*, de Gaetano Donizetti.

## Nacencies
* 15 de xineru - Botoșani (Bucovina): Mihail Eminovici, conocíu como Mihai Eminescu, poeta rumanu († 15 de xunu de 1899).
* 12 de febreru – William Morris Davis, xeógrafu d'Estaos Xuníos (m. 1934).
* 23 de febreru – César Ritz, empresariu hoteleru suizu (m. 1918).
* 7 de marzu - Tomáš Masaryk, políticu checoslovacu, presidente del país de 1918 a 1935 (d. 1937).
* 12 de mayu - Henry Cabot Lodge, políticu d'Estaos Xuníos (m. 1924).
* 21 de mayu – Giuseppe Mercalli, vulcanólogu italianu (m. 1914).
* 6 de xunu - Carl Ferdinand Braun, físicu alemán, Premiu Nobel de Física en 1909 (m. 1918).
* 5 d'agostu – Guy de Maupassant, escritor francés (m. 1893).
* 18 d'ochobre - Pablo Iglesias, políticu español, fundador del PSOE (Partíu Socialista Obreru Español) y de la UXT (Unión Xeneral de Trabayadores) (m. 1925).
* 13 de payares – Robert Louis Stevenson, escritor escocés (m. 1894).
* 1 d'avientu - Uviéu: Adolfo Álvarez-Buylla González-Alegre, catedráticu d'Economía ya Facienda de la Universidá d'Uviéu ya políticu republicanu español († 27 d'ochobre de 1927).
* 21 d'avientu - Lluís Domènech i Montaner, arquiteutu modernista español (m. 1923).

## Muertes
* 25 de febreru – Daoguang, emperador chinu de la dinastía Qing (n. 1782).
* 16 d'abril – Marie Tussaud, escultora en cera francesa (n 1761).
* 23 d'abril – William Wordsworth, poeta inglés (n. 1770).
* 9 de xunetu - Francisco Cea Bermúdez, políticu español (n. 1779).
* 9 de xunetu - Zachary Taylor, 12u. presidente de los Estaos Xuníos (n. 1784).
* 17 d'agostu – José de San Martín, militar arxentín, héroe de la independencia de Sudamérica (n. 1778).
* 18 d'agostu – Honoré de Balzac, escritor francés (n. 1799).
* 26 d'agostu – Lluis Felipe I, rei de Francia de 1830 a 1848 (n. 1773).
* 23 de setiembre – José Gervasio Artigas, revolucionariu uruguayu (n. 1764).
* 24 d'avientu – Frédéric Bastiat, escritor y economista francés (n. 1801).

## Referencies

## Enllaces esternos
1853

## Fechos
* 12 de febreru: Fundación de la ciudá de Puerto Montt.
* 1 de mayu: Sanción de la Constitución de la Nación Arxentina.
* 13 de xunetu: remata'l sitiu de Buenos Aires.
* 18 de xunetu: En Montevidéu produzse'l llevantamientu Coloriáu contra'l presidente Juan Francisco Giró, al mandu de Melchor Pacheco y Obes, lo qu'obliga al presidente a arrenunciar el 25 de setiembre.
*Tratáu comercial Xapón - Estaos Xuníos.
*Emisión de los primeros sellos postales chilenos.
*Empieza la Guerra de Crimea.
*Crear en Suiza la firma reloxera Tissot
*30 d'avientu: Méxicu viende la parte sur d'Arizona a los Estaos Xuníos.
*Charles Frédéric Gerhardt sintetiza per primer vegada l'aspirina
*San Gregorio de Polanco: el 16 de payares José Gregorio Suárez funda la ciudá

## Deporte

## Música
*Marzu - Giuseppe Verdi estrena La traviata en Venecia, con escasu ésitu.

## Ciencia y teunoloxía
*Ignacy Łukasiewicz, inventa la llámpara de querosenu
* Gervais y Deville describen per primer vegada *[[Sotalia fluviatilis]]*

## Nacencies

* 18 de xineru: Juan Bautista Quirós Segura, políticu de Costa Rica (f. 1934)
* 28 de xineru: José Martí, líder del movimientu d'independencia de Cuba (f. 1895)
* 30 de marzu: Vincent van Gogh, pintor holandés (f. 1890)
* 24 d'abril: Isaac Newell, fundador del Club Atlético Newell's Old Boys (f. 1903)
* 2 de mayu: Antonio Maura, estadista español, cinco veces presidente del Gobiernu (f. 1925)
* 17 de xunu: Martin Krause, pianista y compositor alemán (f.1918). 
* 5 de xunetu: Cecil Rhodes, empresariu británicu, fundador del estáu de Rhodesia (f. 1902)
* 18 de xunetu: Hendrik Antoon Lorentz, físicu y matemáticu holandés, en 1902 (f. 1928)
* 28 d'agostu: 
**Leoncio Prado Gutiérrez, alférez de fragata peruanu.
**Franz I, príncipe de Liechtenstein.
* 2 de setiembre: Wilhelm Ostwald, químicu y filósofu alemán, premiu Nobel de Química en 1909 (f. 1932)
* 16 de setiembre: Albrecht Kossel, médicu alemán, premiu Nobel de Medicina en 1910 (f. 1927)
* 21 de setiembre: Heike Kamerlingh Onnes, físicu holandés, premiu Nobel de Física en 1913 (f. 1926)
* 30 de setiembre: André Messager, compositor francés (f. 1929)
* 1 de payares: José Santos Zelaya, Presidente de Nicaragua (f. 1919)
* 14 d'avientu: Salvador Díaz Mirón, poeta mexicanu (f. 1928)
* 22 d'avientu: Teresa Carreño, pianista y compositora venezolana (f. 1917)

## Muertes
* 20 de febreru: José Ramón Rodil y Campillo, militar español (n. 1789)
* 17 de marzu: Christian Andreas Doppler, matemáticu y físicu austriacu (n. 1803)
* 3 de mayu: Juan Donoso Cortés, filósofu, políticu y diplomáticu español (n. 1809)
* 29 de xunu: Adrien-Henri de Jussieu, botánicu y médicu francés (n. 1797)
* 3 de setiembre: Augustin Saint-Hilaire, botánicu y viaxeru francés (n. 1799).
* 17 de setiembre: Laureano Pineda, políticu nicaraguanu, direutor supremu en dos oportunidaes (n. 1802).
* 13 d'ochobre: Luis López Ballesteros, militar y políticu español (n. 1782)
* 22 d'ochobre: Juan Antonio Lavalleja, militar y políticu uruguayu. (n. 1784).
* 3 de payares: Juan Álvarez Mendizábal, políticu español (n. 1790)

## Referencies

## Enllaces esternos
1860

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
*2 de xineru – L'astrónomu Urbain Le Verrier anuncia'l descubrimientu d'un hipotéticu planeta nomáu Vulcanu nuna reunión de l'Academia Francesa de les Ciencies en París.
*13 de xineru – Marruecos: Batalla de Tetuán. Les tropes españoles, dirixíes pol xeneral Leopoldo O'Donnell, primer duque de Tetuán, derrotan al exércitu marroquín.
*20 de xineru – Camillo Benso, conde de Cavour, ye nomáu primer ministru del reinu de Piamonte-Cerdeña.
*20 de febreru – El barcu de vapor SS Hungarian, de la Canadial Royal Mail, naufraga nel cabu Sable Island (Nueva Escocia) mientres que facía un viaxe dende les islles britániques a los Estaos Xuníos. Morrieron les 205 persones que viaxaben nelli.
*27 de febreru – Abraham Lincoln pronuncia en Nueva York el so discursu conocíu como Cooper Union, que considerase que foi fundamental pa la so eleición como presidente del país.
*17 de marzu – Nueva Zelanda: Estalla la primer guerra de Taranaki en Waitara, porque los maorinos refuguen vender sos tierres a los colonos británicos.
*22 de marzu – Anexión del Gran Ducáu de Toscana al recién formáu reinu d'Italia.
*2 d'abril – Aconceya, en Turín, el primer parllamentu italianu.
*3 d'abril - Estaos Xuníos: Inaugúrase'l serviciu postal del Pony Express. Los xinetes lleven una pequeña Biblia dende St. Joseph (Missouri) a Sacramento (California).
*9 d'abril – El caxista francés French typesetter Édouard-Léon Scott de Martinville graba, col so fonoautógrafu, la canción francesa *Au clair de la lune*. Ye la grabación intelixible más antigua de la voz humana (sicasí, nun foi redescubierta hasta 2008).
*26 d'abril - Tratáu de Paz y d'Amistá ente España y Marruecos firmáu en Tetuán, pol que se reconoz la soberanía española sobre Ifni

## Nacencies
*14 de xineru - Rochefort - ( Poitou-Charentes ): Louis Marie Julien Viaud, conocíu como Pierre Loti, escritor francés ( †10 de xunu de 1923).
*29 de xineru - Antón Chékhov, escritor y dramaturgu rusu.
*7 de xunetu : Gustav Mahler, compositor († 1911).
* 16 d'agostu : Jules Laforgue, poeta francés († 1887).
* 20 d'agostu : Raymond Poincaré futuru presidente de la República francesa († 1934).
* 4 d'avientu : Charles de Broqueville futuru primer ministru belxicanu († 1940).

## Muertes
*11 de setiembre - William Walker, aventureru de los Estaos Xuníos.
*18 de setiembre - Casimiro de Abreu, poeta brasilanu (° 4 de xineru de 1837 ).

## Referencies

## Enllaces esternos
1861

## Fechos
* 29 de xineru - Kansas conviértese nel Estáu nᵘ 34 d'Estaos Xuníos.

## Nacencies
* 8 de xunu - Juan Vázquez de Mella, políticu y orador asturianu, diputáu nes Cortes españoles na dómina de la Restauración († el 26 de febreru de 1928)

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
1862

## Fechos
*  -

## Nacencies
* 14 de xunetu - Gustav Klimt, pintor austriacu.

## Muertes
* 1862 - Madrid: Evaristo Fernández San Miguel y Valledor, militar ya políticu español (º 26 d'ochobre de 1785).

## Referencies

## Enllaces esternos
1863

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
*1 de xineru - Nos Estaos Xuníos proclámase la emancipación de los esclavos.

## Nacencies
*1 de xineru - Pierre de Coubertin promotor de los modernos Xuegos Olímpicos († 2 de setiembre de 1937).
*18 de xunetu - Franz Ferdinand, archiduque austriacu.
*30 de xunetu - Henry Ford, industrial d'Estaos Xuníos.

## Muertes
*20 de setiembre - Jacob Grimm, llingüista alemán y estudiosu de la mitoloxía , conocíu sobre manera pola recoyida de cuentos que llevó a cabu col so hermanu Wilhelm (° 4 de xineru de 1785 ).

## Referencies

## Enllaces esternos
1864

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
*  -

## Nacencies
* 1 de xineru - Nueva Jersey: Alfred Stieglitz, fotógrafu d'Estaos Xuníos († 13 de xunetu de 1946)
* 6 de febreru Ramón García Tuero, conocíu como'l gaiteru Libardón, músicu y cantador asturianu († 21 d'ochobre de 1932)
* 17 de mayu - Xixón: Melquíades Álvarez González, políticu asturianu, fundador del Partido Reformista († el 22 d'agostu de 1936).
* 14 d'avientu - San Pedro de Pría (Llanes): José Antonio González, *[[Pepín de Pría]]*, escritor asturianu († 27 d'avientu de 1928).

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
1868

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
*  -

## Nacencies
* 20 de febreru: Barcelona: Pompeu Fabra i Poch, filólogu español, implusor de la reforma ortográfica del catalán ( † 25 d'avientu de 1948 ).
* 6 d'agostu - Villeneuve-sur-Fère ( Picardía ): Paul Claudel, escritor francés ( ° 23 de febreru de 1955 ).
* 22 de setiembre - Buenos Aires: Luis Agote, médicu arxentín, inventor d'un métodu pa facer tresfusiones ensin que cuaye'l sangre ( † 12 de payares de 1954).

## Muertes
* 11 de febreru - París : Léon Foucault , físicu y astrónomu francés (° 18 de setiembre de 1819 ).

## Referencies

## Enllaces esternos
1870

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
*  -

## Nacencies
* 6 de xineru - Gustav Bauer, canciller d'Alemaña († 1944)
* 8 de xineru - Xerez de la Frontera (Cádiz): Miguel Primo de Rivera, militar y dictador español ente 1923 y 1925 († 16 de marzu de 1930)
* 13 de xineru - Jędrzej Moraczewski, primer ministru de Polonia († 1944)
* 23 de xineru - Manuel Vigil Montoto, políticu asturianu.
* 7 de febreru - Alfred Adler, psiquiatra austriacu († 1937)
* 5 de marzu - Rosa Luxemburg, revolucionaria alemana († 1919)
* 21 d'abril - Edwin S. Porter, direutor de cine norteamericanu († 1941)
* 22 d'abril - Vladimir Lenin, revolucionariu rusu († 1924)
* 12 de mayu - Julius Binder, filósofu alemán († 1939)
* 24 de mayu - Jan Christiaan Smuts, primer ministru de Sudáfrica († 1950)
* 13 de xunu - Jules Bordet, imunoloxista belxicanu, Premiu Nobel († 1961)
* 3 de xunetu - Richard Bedford Bennett, primer ministru de Canadá († 1947)
* 24 de xunetu - Alphonsus de Guimaraens, poeta brasilanu († 1921)
* 31 de xunetu - Lavr Georgevich Kornilov, xeneral rusu († 1918)
* 17 d'agostu - Liberato Marcial Rojas, presidente de Paraguái († 1922)
* 26 de setiembre - Rei Cristian X de Dinamarca († 1947)
* 30 de setiembre - Jean Baptiste Perrin, físicu francés, Premiu Nobel († 1942)
* 9 d'ochobre - La Pola Llaviana: Maximiliano Arboleya Martínez, sacerdote asturianu, gran impulsor del sindicalismu católicu n'Asturies († 1951)
* 22 d'ochobre - Ivan Alekseievich Bunin, escritor rus, Premiu Nobel († 1953)
* 22 d'ochobre - Johan Ludwig Mowinckel, primer ministru de Noruega († 1943)
* 25 de payares - Maurice Denis, pintor y escritor francés († 1943)
* 27 de payares - Juho Kusti Paasikivi, políticu finlandés († 1956)
* 29 de payares - Enric Prat de la Riba, presidente de Cataluña († 1917)
* 29 de payares - Avilés: Nicanor de las Alas Pumariño, políticu asturianu ( † 4 de xunetu de 1935)
* 1 d'avientu - Artur Ivens Ferraz, primer ministru de Portugal († 1933)
* 8 d'avientu - José María Moncada Tapia, presidente de Nicaragua († 1945)
* 9 d'avientu - Francisco Sebastián Carvajal, presidente de Méxicu († 1932)
* 14 d'avientu - Karl Renner, presidente d'Austria († 1950)
* 14 d'avientu - Dirk Jan de Geer, primer ministru dels Países Baxos († 1960)

## Muertes
* 25 de xineru - Achille-Léonce-Victor-Charles de Broglie, primer ministru de Francia (º 1785)
* 11 de febreru - Carlos Soublette, presidente de Venezuela (º 1789)
* 1 de marzu - Francisco Solano López, presidente de Paraguái (º 1827)
* 11 d'abril - Justo José de Urquiza, presidente arxentín (º 1801)
* 6 de mayu - James Young Simpson, médicu escocés (º 1811)
* 9 de xunu - Charles Dickens, escritor inglés (º 1812)
* 24 d'ochobre - Santu Antoni María Claret, misioneru catalán (º 1807)
* 3 de payares - Prilidiano Pueyrredon, pintor, arquiteutu y inxenieru arxentín (º 1823)
* 24 de payares - Comte de Lautréamont, escritor francés (º 1846)
* 5 d'avientu - Alexandre Dumas (padre), escritor francés (º 1802)
* 22 d'avientu - Gustavo Adolfo Bécquer, poeta y dramaturgu español (º 1836)
* 30 d'avientu - Juan Prim i Prats, militar y políticu catalán (º 1814)

## Referencies

## Enllaces esternos
1871

## Fechos
* 1 de xineru - Códigu civil n'Arxentina.
* 18 de xineru - Proclamación del Reich alemán.

## Nacencies
* 23 de xunetu - Ovide Decroly, pedagogu, neurólogu y sicólogu belxicanu.

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
1872

## Fechos
* -

## Nacencies
* 23 de xineru - Mario Gómez Gómez, médicu, militar y escritor asturianu.
* 13 de mayu - Peiróis (Bual): Enrique J. Celaya Pérez, sindicalista ya políticu socialista († 14 de febreru de 1947).

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
1865

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
* 1 de xineru - Chile establez el Sistema métricu decimal.

## Nacencies
* 30 de xineru - Mumbai ( India ): Rudyard Kipling, escritor británicu, Premiu Nobel de Lliteratura en 1907 ( † 18 de xineru de 1936 ).

## Muertes
* 19 de xineru - París : Pierre-Joseph Proudhon, sociólogu y economista francés, teóricu del anarquismu ( ° 15 de xineru de 1809 ).

## Referencies

## Enllaces esternos
1866

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
*  -

## Nacencies
* 21 de setiembre - Herbert George Wells, escritor británicu († 13 d'agostu de 1946).
* 28 d'ochobre - Ramón María del Valle-Inclán, escritor español († 5 de xineru de 1936).

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
1873

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
*17 de payares - Hungría. Fundación de la ciudá de Budapest cola xunión de los nucleos de Buda, Pest y Óbuda.

## Nacencies
*1 de xineru - Mariano Azuela, escritor mexicanu , autor de varies noveles ambientaes na Revolución mexicana ( † 1 de marzu de 1952 ).
*11 de xunetu - Evaristo Valle, pintor asturianu († 29 de xineru de 1951).

## Muertes
*3 de payares - Madrid: Francisco Antonio Elorza y Aguirre, militar español, fundador en Trubia de la primer Escuela de Formación Profesional Obrera que funcionó n'España (º 3 de xineru de 1798).

## Referencies

## Enllaces esternos
1874

## Fechos
* -

## Nacencies
*25 d'abril - Guglielmo Marconi, inxenieru italianu.

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
1875

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
*  -

## Nacencies
* 1 de setiembre - Edgar Rice Burroughs, escritor d'Estaos Xuníos.

## Muertes
* 3 de xineru - Pierre Larousse, pedagogu, enciclopedista y editor francés ( ° 23 d'ochobre de 1817).

## Referencies

## Enllaces esternos
1876

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
* -

## Nacencies
* 5 de xineru – Konrad Adenauer, políticu alemán, primer Canciller de la República Federal Alemana ente 1949 y 1963 († 19 d'abril de 1967).
*12 de xineru – Jack London, escritor d'Estaos Xuníos († 22 de payares de 1916).
*23 de payares – Manuel de Falla, compositor español.

## Muertes
*8 de xunu – George Sand, periodista y novelista francesa (º 1 de xunetu de 1804).

## Referencies

## Enllaces esternos
1877

## Fechos
*10 de xineru - N'España establezse el serviciu militar obligatoriu, acabando col sistema de lleves.

## Nacencies
*11 de payares - Guillermo de la Peña Cusi, militar asturianu.

## Muertes
*9 de payares - Enriqueta González Rubín, escritora asturiana.

## Referencies

## Enllaces esternos
1880

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
* 1 de xineru - Entamen los trabayos pa la construcción de la canal de Panamá.
* 10 de setiembre - Fírmase'l tratáu de Brazza-Makoko, pol que Francia consigue la soberanía sobro una parte de la rexón del Congo.

## Nacencies
* 8 de febreru - Franz Marc, pintor alemán († el 4 de marzu de 1916).
* 20 de febreru - Emilio Tuya, alcalde de Xixón y presidente del Real Sporting.
* 7 de marzu - Xixón: Romualdo Alvargonzález Lanquine, inxenieru, empresariu y políticu asturianu. Foi'l principal promotor de la creación de la Feria Internacional de Muestres d'Asturies († el 14 d'agostu de 1936).
* 6 de mayu - Ernst Ludwig Kirchner, pintor alemán († el 15 de xunu de 1938).

## Muertes
* 6 de mayu - Juan Junquera Huergo, autor de la primer gramática del asturianu.
* 8 de mayu - Gustave Flaubert, escritor francés (° 12 d'avientu de 1821)

## Referencies

## Enllaces esternos
1881

## Fechos
* 12 de mayu - Fírmase'l tratáu de Bardo, pol que Tunicia se convierte nun protectoráu francés *de facto*.

## Nacencies
* 5 de marzu - A Veiga: Augusto Barcia Trelles, abogáu ya políticu asturianu († 1961).

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
1882

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
*  -

## Nacencies
* 2 de febreru - Dublín: James Joyce, escritor irlandés († 13 de xineru de 1941).
* 11 d'avientu - Max Born, físicu alemán, naturalizáu británicu, Premiu Nobel de Física en 1954 ( † 5 de xineru de 1970 ).

## Muertes
* 19 d'abril - Charles Darwin, científicu británicu.
* 11 de xunu - Xosé Caveda y Nava, políticu y escritor asturianu (° 12 de xunu de 1796).
* 11 de payares - Barcelona : Estanisláu Figueras, políticu español (º 13 de payares de 1819).

## Referencies

## Enllaces esternos
1883

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
*  -

## Nacencies
* 6 de xineru - Khalil Gibran, escritor y pintor libanés († 10 d'abril de 1931).
* 30 d'abril 
** Uviéu: Indalecio Prieto, políticu socialista asturianu († 11 de febreru de 1962).
** Jaroslav Hašek, escritor satíricu checu († 3 de xineru de 1923).
* 5 de xunu - John Maynard Keynes, economista británicu.
* 12 de setiembre - Uviéu: Leopoldo Alas Argüelles, rector de la Universidá d'Uviéu ( † 20 de febreru de 1937 ).

## Muertes
* 23 de xineru - Gustave Doré, ilustrador y pintor francés (° 6 de xineru de 1832). 
* 14 de marzu - Karl Marx, economista, políticu y pensador alemán.
* 15 de xunetu - Madrid: Juan Álvarez Lorenzana, políticu asturianu (º el 25 d'agostu de 1818).

## Referencies

## Enllaces esternos
1884

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
* 27 de febreru - Celébrase la convención de Londres, na que se reconoz la independencia de Transvaal.

## Nacencies
* 27 de febreru - Max Beckmann, pintor alemán († 27 d'avientu de 1950)
* 7 d'agostu - Cadavéu ( Valdés ): Galo Antonio Fernández y Fernández Cantera, conocíu como'l padre Galo o Fernán Coronas, poeta asturianu († 28 de xineru de 1939).

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
1885

## Fechos
*  -

## Nacencies
* 14 de marzu - Uviéu: José María Fernández Ladreda y Menéndez Valdés, políticu asturianu, líder de la CEDA asturiana na Segunda República († 20 de setiembre de 1954).
* 27 de xunetu - Fernando Fernández-Quirós Suárez, dirixente deportivu asturianu.
* 20 de payares - Víctor Hevia Granda, escultor asturianu.

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
1878

## Fechos
*3 de marzu - Bulgaria declara la so independencia.

## Nacencies
*6 de xineru - Nicanor Piñole, pintor asturianu († 18 de xineru de 1978).

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
1879

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
* 2 de mayu - Fundación del PSOE.

## Nacencies
* 14 de xineru - Manuel Llaneza, sindicalista y políticu asturianu.
* 14 de marzu - Albert Einstein, físicu alemán nacionalizáu norteamericanu.
* 13 de xunu - Álvaro de Albornoz y Liminiana, políticu español.

## Muertes
* 8 de xineru - Logroño : Baldomero Espartero, militar y políticu español ( ° 27 d'ochobre de 1793 ).

## Referencies

## Enllaces esternos
1886

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
* 29 de xineru - Karl Benz patenta'l primer automóvil de gasolina funcional.
* 1 de mayu - Entama una güelga xeneral de trabayadores en Chicago pa demandar la xornada de 8 hores. Muerren decenes d'obreros polos disparos de la policía. Dende entós conozse a esti día como'l Día Internacional del Trabayu.

## Nacencies
* 5 de xineru - Pedro Masaveu Masaveu, empresariu asturianu.
* 10 d'avientu – Victor McLaglen, actor d'Estaos Xuníos († 7 de payares de 1959).
* 13 d'avientu - Diego Rivera, pintor muralista mexicanu ( † 24 de payares de 1957)

## Muertes
* 15 de mayu - Emily Dickinson, poeta d'Estaos Xuníos (n. 1830).

## Referencies

## Enllaces esternos
1887

**1887** (**MDCCCLXXXVII**) foi un añu común entamáu en sábadu nel calendariu gregorianu, y un añu común entamáu en xueves nel calendariu xulianu.

## Fechos
* 20 de xineru - El Senáu de los Estaos Xuníos autoriza a la Marina a alquilar Pearl Harbor pa facer ellí una base naval. 
* 24 de xineru - Batalla de Dogali. Les tropes d'Abisinia derrotan a les italianes.
* 5 de febreru - Estrenu de la ópera *Otello* de Giuseppe Verdi en La Scala de Milán.
* 5 de febreru - Chile: Apruébase la llei que permite que les muyeres obtengan títulos universitarios.
* 22 de marzu - Colombia: Fúndase'l diariu *El Espectador*, el más antiguu del país.
* 3 de xunu - Arxentina: Fúndase'l primer club de fútbol d'América: Club de Gimnasia y Esgrima La Plata.
* 21 de xunu - Celébrase'l xubiléu de la reina Victoria, col que se celebren los 50 años del so reináu. Esi mesmu día Zululandia conviértese nuna colonia británica.
* 23 de xunu - Canadá: Apruébase la *Rocky Mountains Park Act*, pola que se crea el primer parque nacional del país, el Banff National Park.
* 26 de xunetu - El llingüista polacu Ludwig Lazarus Zamenhof presenta l'idioma esperanto, creáu por él col envís de que se convirtiera nuna *llingua franca* universal.
* 28 de setiembre - China: Entama la crecida del ríu Amarillu, que ha matar, por culpa les enfermedaes y la escasez d'agua potable que provocó, ente novecientes mil y dos millones de persones.
* 1 d'ochobre - L'Imperiu británicu faise col control de Beluchistán.
* 3 d'ochobre - Abre sos puertes en Tallahassee (Florida), la Universidá Florida A&M.
* 8 de payares - Emile Berliner consigue una patente pal so gramófonu.

## Nacencies
* 1 de xineru - Wilhelm Canaris, xefe de la intelixencia militar alemana na Segunda Guerra Mundial († 1945).
* 3 de xineru - August Macke, pintor alemán († 1914).
* 28 de xineru - Arthur Rubinstein, pianista y direutor d'orquesta polacu († 1982).
* 23 de marzu - Juan Gris, pintor y artista gráficu español († 1927).
* 11 de mayu - Paul Wittgenstein, pianista austriacu († 1951).
* 19 de mayu - Gregorio Marañón, médicu y ensayista español († 1960).
* 26 de mayu - Paul Lukas, actor húngaru († 1971).
* 7 de xunetu - Marc Chagall, pintor rusu († 1985).
* 17 d'agostu - Carlos I d'Austria, emperador austriacu († 1922).
* 6 d'ochobre - Le Corbusier, arquiteutu suizu († 1965).
* 24 d'ochobre - Victoria Euxenia de Battenberg, reina consorte española († 1969).
* 31 d'ochobre - Chiang Kai-Shek, militar y políticu chinu († 1975).
* 23 de payares - Boris Karloff, actor inglés († 1969).
* 28 de payares - Ernst Röhm, dirixente nazi y cabezaleru de les SA († 1934).
* 11 d'avientu - Carlos Gardel, cantante y compositor de tangos arxentín ( † el 24 de xunu de 1935).
* 23 d'avientu - Victorio Macho, escultor español († 1966).

## Muertes
* 27 de febreru - Alexander Borodin, compositor rusu (º 1833).
* 8 de mayu - Lorenzo Batlle, presidente uruguayu (º 1810).
* 20 d'agostu - Jules Laforgue, poeta francés (º 1860).

## Referencies

## Enllaces esternos
1890

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
*Asturies - **Primer fuelga xeneral de la mineria asturiana**. Duró quince díes. Les manifestaciones fueron fuertemente reprimies pola Guardia Civil y un destacamentu del exércitu español veníu de Lleón. Les reivindicaciones yeren llibertá de trabayu, catorce reales de xornal (dos más) y mengua a ocho hores de las doce de xornada. Tres algamar parte de les vindicaciones tornaron al trabayu.
* 1 de xunetu - Róblase'l tratáu de Zanzíbar-Helgoland, pol que Gran Bretaña renuncia a la islla de Helgoland, y pol que se desllinden tamién les zones d'influyencia británica y alemana nel África oriental.
* 20 d'agostu - Róblase un tratáu ente Gran Bretaña y Portugal nel que queden afitaes les llendes d'Angola, Mozambique, Sudáfrica y Rhodesia.

## Nacencies
* 16 de xunu - Londres : Arthur Stanley Jefferson, conocíu como Stan Laurel o *el flacu*, actor ( † 23 de febreru de 1965 ).
*12 d'agostu - Alfonso Camín, poeta asturianu en llingua castellana († 12 d'avientu de 1982).
* 15 de setiembre : Torquay ( Devon ): Agatha Mary Clarissa Miller, conocida como Agatha Christie, escritora británica ( † 12 de xineru de 1976 ).

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
1891

## Fechos
* 29 de xineru - Liliuokalani ye proclamada reina de Ḥawai.

## Nacencies
* 22 de xineru - Antonio Gramsci, teóricu marxista italianu.
* 25 de xineru - Anselmo López Sánchez, fundador, xugador y primer presidente del Real Sporting de Xixón.
* 2 d'avientu - Otto Dix, pintor y grabador alemán.

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
1894

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
* 13 de febreru - Los Hermanos Lumière patenten el cinematógrafu.

## Nacencies
* 26 d'abril - Rudolf Hess, dirixente nazi.
* 27 de mayu - St mary's County ( Maryland ): Dashiell Hammet, escritor de novela negra d'Estaos Xuníos(† 10 de xineru de 1961).
* 7 d'agostu - Xixón: Avelino González Mallada, sindicalista anarquista y alcalde de Xixón demientres la Guerra Civil Española († 27 de marzu de 1938).
* 8 d'avientu - Elzie Crisler Segar, dibuxante, creador de Popeye.

## Muertes
* 1 de xineru - Heinrich Rudolf Hertz, físicu alemán (° 22 de febreru de 1857).
* 29 de payares - Madrid: Frai Zeferino González, cardenal y filósofu asturianu (º 28 de xineru de 1831).
* 27 d'avientu - Guillermo Estrada y Villaverde, abogáu, profesor universitariu ya políticu asturianu (º 23 de mayu de 1834).

## Referencies

## Enllaces esternos
1892

**1892** (**MDCCCXCII**) foi un añu bisiestu entamáu en vienres del calendariu gregorianu, y un añu bisiestu entamáu en miércoles del calendariu xulianu.

## Fechos
*L'asturianu Fernando Villaamil y Fernández Cueto entama en Ferrol, a bordu de la so corbeta *Nautilius*, un viaxe alredor del mundu.
* 1 de xineru - La islla d'Ellis, en Nueva York, entama la so actividá como centru de receición de los emigrantes qu'aporten a los Estaos Xuníos.
* 15 de marzu - John Houlding, dueñu del estadiu d'Anfield, funda'l Liverpool Football Club. Decide facelo dempués de que l'Everton dexara de xugar nesi estadiu tres d'un discutiniu sobre la renta que pagaba por xugar ellí.
* 15 d'abril - Créase, pola fusión de la Thomson-Houston Company y la Edison General Electric Company, la General Electric Company.

## Nacencies
* 3 de xineru - J. R. R. Tolkien, filólogu y escritor inglés.
* 14 de xineru - Hal Roach, productor de cine y televisión d'Estaos Xuníos.
* 18 de xineru - Oliver Hardy, actor d'Estaos Xuníos.
* 28 de xineru - Ernst Lubitsch, direutor de cine d'Estaos Xuníos d'orixe alemán.
* 4 d'avientu - Francisco Franco, dictador español.
* 16 de marzu - César Vallejo, poeta peruanu.
* 8 d'abril - Mary Pickford, actriz de cine canadiense.
* 2 de mayu – Manfred von Richthofen, pilotu de guerra alemán demientres la Primer Guerra Mundial.
* 25 de mayu - Josip Broz, presidente de Yugoslavia.
* 26 de xunu - Pearl S. Buck, escritora d'Estaos Xuníos, premiu Nobel de lliteratura en 1938.
* 23 de xunetu - Haile Selassie I, emperador etíope.

## Muertes
* 30 de xineru - Manuel García Barzanallana, políticu español (º 17 d'agostu de 1817).
* 26 de marzu - Walt Whitman, poeta d'Estaos Xuníos.
* 15 d'agostu - Xixón: Salustiano González Regueral, inxenieru ya políticu que construyó, ente más otros, les pontes de Porto (A Veiga) y de la ría de Navia, y proyectó'l trazáu de la cai Uría d'Uviéu (º Lleón, 11 d'abril de 1829).

## Referencies

## Enllaces esternos
1896

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
*26 d'ochobre - Róblase'l tratáu d'Addis Abeba, pol qu'Italia reconoz la soberanía d'Etiopía.

## Nacencies
*29 d'avientu - David Alfaro Siquieros, pintor muralista mexicanu († 6 de xineru de 1974 ).
*15 d'ochobre - Célestin Freinet, pedagogu francés.

## Muertes
*8 de xineru - París :Paul Verlaine, poeta francés ( ° 30 de marzu de 1844 ).
*21 d'agostu - Xixón: Claudio Alvargonzález Sánchez, marín militar asturianu (º el 9 d'agostu de 1816).

## Referencies

## Enllaces esternos
1897

## Fechos
* 14 de xineru - Primer ascensión al Aconcagua (Arxentina).
* 2 de xunetu - Guglielmo Marconi patenta la radio telegrafía ensin filos.

## Nacencies
*  -

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos
1898

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
* 25 d'abril: Estaos Xuníos declara-y la guerra a España tres del fundimientu del cruceru Maine na bahía de L'Habana (Cuba).
* 12 de xunu - El xeneral Emilio Aguinaldo proclama la independencia de les Filipines.

## Nacencies
* 23 de xineru - Riga (Letonia) : Serguéi Eisenstein, cineasta soviéticu († 11 de febreru de 1948).
* 3 de xunu - Rosa Chacel, escritora española.
* 30 de xunetu - Henry Moore, escultor británicu. († 31 d'agostu de 1986).

## Muertes
* 14 de xineru - Guildford (Surrey): Charles Lutwidge Dodgson, conocíu como Lewis Carroll, escritor inglés (° 27 de xineru de 1832).
* 9 de setiembre - Stéphane Mallarmé, escritor y poeta francés (° 18 de marzu de 1842).

## Referencies

## Enllaces esternos
1899

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
* -

## Nacencies
*7 de xineru - Francis Poulenc, compositor francés ( † 30 de xineru de 1963 ).
*3 de mayu - Adele DeGarde, actriz d'Estaos Xuníos.

## Muertes
*15 de xunu - Bucarest : Mihail Eminovici, conocíu como Mihai Eminescu, poeta rumanu (° 15 de xineru de 1850 ).

## Referencies

## Enllaces esternos
1900

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
* 14 d'abril - Fúndase en París la Xunión Ciclista Internacional.
* 19 de xunetu - Inaugúrase la primer llinia del ferrocarril metropolitanu de París.
* 6 de payares - Estaos Xuníos: el candidatu republicanu William McKinley ye reelixíu presidente tres derrotar al Partíu Demócrata de William Jennings Bryan.

## Nacencies

## Muertes
* Joseph Jean Pierre Laurent (1822–1899).
* Iván Aivazovsky.
* 25 de xineru - Adelaida de Hohenlohe-Langenburg, aristócrata alemana (1835–1900).
* 3 de febreru - Gustaf Anders Lindberg (1832–1900).
* 7 de febreru - Mateo Guerra Marcano, políticu venezolanu (1824–1900).
* 6 de marzu - Gottlieb Daimler (1834–1900).
* 13 de marzu - Catherine Wolfe Bruce, astrónoma d'Estaos Xuníos (1816–1900).
* 9 d'abril - Phoebe Lankester (1825–1900).
* 12 d'abril - Tomás Gomensoro, políticu uruguayu (1810–1900).
* 16 d'abril - Dankmar Adler (1844–1900).
* 4 de mayu - Carl Johan Lindeberg, botánicu suecu (1815–1900).
* 2 de xunu - Samory Touré, militar guineanu (1830–1900).
* 16 de xunu - Francisco d'Orleans, Príncipe de Joinville (1818–1900).
* 5 d'agostu - Santiago Pérez Manosalva (1830–1900).
* 17 d'agostu - Raimundo Andueza Palacio, políticu venezolanu (1846–1900).
* 25 d'agostu - Friedrich Nietzsche (1844–1900).
* 5 de setiembre - Serapio Reyes Ortiz, políticu bolivianu (1822–1900).
* 30 de payares - Oscar Wilde (1854–1900).
* 4 d'avientu - Aquileo Parra, políticu colombianu (1825–1900).
* 31 d'avientu - José María Plácido Caamaño (1837–1900).

## Referencies

## Enllaces esternos
Historia d'Europa

## Prehistoria

### Los oríxenes

## Historia Antigua

### Grecia

### Roma

## Historia Medieval

### Baxa Edá Media

### Alta Edá Media

### Renacimientu y Reforma

## Historia Moderna

### Espansión Colonial

### Sieglos XVI, XVII y XVIII

### Revolución Francesa y Napoleón

## Historia Contemporánea

### El sieglu XIX

### Sieglu XX: Guerres Mundiales

### Sieglu XX: La Guerra Fría

### Siglo XXI: La Xunión Europea

## Histories de los Estaos d'anguaño

## Notes

## Referencies

## Enllaces esternos
1893

## Fechos
* Asítiase en Veriña l*'Azucarera Asturiana*, primera fábrica d'esti ramu que se monta n'Asturies

## Nacencies
* 27 d'abril - Belonciu (Piloña): Veneranda García Manzano, maestra ya política socialista asturiana († 10 de febreru de 1992).
* 26 de xunetu - Berlín: George Grosz, pintor alemán († 6 de xunetu de 1959).
* 17 d'agostu - Madrid: Julián Ayesta Manchola, políticu español, fundador de la seición asturiana del partíu políticu de Niceto Alcalá Zamora, Derecha Lliberal Republicana († 25 de payares de 1942).

## Muertes
*  -

## Referencies

## Enllaces esternos