Azur

En heráldica, **azur** ye la denominación heráldica d'un color azul intensu o escuru. D'ente los esmaltes heráldicos, pertenez al grupu de los colores, xunto col gules (colloráu), el sable (negru), el sinople (verde) y el púrpura.

Per otra parte, **azur** ye un color que dende antiguu aplicóse a les coloraciones intenses entemedies ente'l celeste y l'índigo, polo que na moderna teoría del color puede considerase que l'azur ye un color espectral entemediu ente'l cian y l'azul, y por lo mesmo pertenez al círculu cromáticu natural.

## Sinónimos
Dacuando esti esmalte foi llamáu **[[turquí]]**.

## Etimoloxía
El términu «azur» provién del francés *azur*, que comparte orixe con «azul», al que se considera deriváu del árabe hispánicu *lazawárd*, esti del árabe *lāzaward*, 'lapislázuli', esti del persa *laǧvard* o *lažvard*, y esti del sánscritu *rājāvarta*, 'rizu del rei'. Otra interpretación sostién que'l persa *laǧvard* o *lažvard* derivaría de Lajward, una rexón de Turquestán onde, según Marco Polo, llográbase'l lapislázuli, piedra semipreciosa de color azul.

## Historia
Nos entamos de la heráldica, ente los sieglos&nbsp;XII y XIII, l'azur yera un esmalte pocu emplegáu: el historiador Michel Pastoureau topó qu'apaecía solamente nel 10 al 15&thinsp;% de les armeríes europees. Sicasí, escontra mediaos del sieglu sieglu&nbsp;XIV ganara terrén por cuenta del gules y del sable, volviéndose'l color predominante nos blasones europeos.

## Representación
L'azur nun s'atopa definíu con exactitú. Arriendes d'ello, el tonu y el matiz d'azul a emplegar pa representalo queden a criteriu del artista heráldicu. Encamiéntase, sicasí, que l'azul seya fuerte y fiel a la so naturaleza; nun tien de ser purpúreo nin verdosu.

Cuando nun se dispón de colores, l'azur puede representase por aciu un rayáu bien finu de llinies horizontales paraleles, según el métodu atribuyíu al xesuita Silvestre Pietra Santa. Este ye'l métodu de representación que se ve comúnmente en grabaos a una tinta.

## Exemplos d'usu
Siguen tres ejemplos antiguos y notables del usu del azur.
Arms of Geoffrey of Anjou.svg|L'escudu de Godofredo Plantagenet, Conde d'Anjou y Duque de Normandía, que data d'alredor de 1125
Shield of the County of Portugal (1095-1139).png|Armes d'Enrique de Borgoña, Conde de Portugal, que daten de 1095. Del azur d'esti escudu deriva l'esmalte azur del actual Escudu de Portugal.
EU Member States' CoA Series- Sweden.svg|Les Armes Menores de Suecia, coles llamaes «Trés Corones». Esti escudu data d'alredor de 1336.

Nel Muséu de Tessé, en Le Mans, caltiénse una placa esmaltada proveniente de la tumba de Godofredo Plantagenet que lo representa empuñando la so espada y el so escudu (*d'azur, semáu de leoncillos d'[[Oru (heráldica)|oru]]*). Esta efixe, que se remonta a alredor del añu 1160, ye considerada la imaxe más antigua d'un escudu en color que llegara hasta nós.

### Usu nos vevos
D'ente los forros heráldicos, los vevos son típicamente d'azur y plata, anque en rares ocasiones pueden ser d'otros colores. Créese que l'azur de los vevos provién del fechu de qu'esti motivu heráldicu, güei bien estilizado, yera d'antiguo un forru iguáu con munches pieles d'esguil gris, que se cosíen ente sigo alternando los retazos correspondientes al llombu (azur) colos que se tomaben del banduyu de los animales (plata).

### Usu nes ondes
La figura heráldica llamada «ondes», según les particiones y pieces ondulaes, usáronse con cierta frecuencia pa representar cuerpos y corrientes d'agua (el mar, ríos, etc.); nestos casos la suxerencia d'agua suel reforzase por aciu l'usu del esmalte azur.

Nel casu de les ondes, magar pueden representase en cualquier combinación de color y metal, pa faer referencia a l'agua suel recurrise a les de plata y azur.

Coat of arms of Zeeland.svg | Armes del antiguu Condáu de Zelanda, con ondes de plata y azur
Wappen Unterjesingen.svg | Armes de la llocalidá alemana d'Unterjesingen, nel distritu de Tubinga, con una barra ondulada d'azur
Simrishamn vapen.svg | Armes del conceyu suecu de Simrishamn, con una partición ondulada

## Nomes, atribuciones y significaos en desusu
Escontra l'entamu del Renacimientu desenvolvióse un sistema de correspondencies simbóliques pa los colores heráldicos que güei s'atopa en desusu.
Ye de notar qu'escontra 1828 esti sistema yera consideráu absurdu pol heraldista inglés William Berry, anque l'español Francisco Piferrer, en 1858, comentar como si inda fuera válidu.

Magar Jean Courtois, Heraldo Sicilia del Reinu d'Aragón, menta nel so tratáu *-y blason des couleurs* (1414) que cualesquier d'estes asociaciones del azur puede usase para blasonar, na práutica ye posible que solamente s'usaron el sistema planetariu y el sistema de piedres precioses. P'Alberto y Arturo García Caraffa (1919), el blasonado con xemes correspondía a los títulos y el de planetes a los soberanos.
Arthur Fox-Davies cita un exemplu de blasonado con piedres precioses que data de 1458.

Debaxo danse dalgunes de les antigües correspondencies simbóliques del azur, según dalgunos de los nomes que se-y atribuyeron.

## El color azur anguaño

Anguaño, l'azur ye un color usáu n'ocasiones nel ámbitu de la pintura decorativa, cosmética y otros. Ye importante la influyencia del idioma italianu, onde'l color ''azzurro'' (vèase azzurri) ye más claru que'l ''blu'', pero más intensu que'l celeste. N'inglés ''azure'' defínese como'l color del cielu estenu. En rusu, Голубой (*goluboi* = celeste y azul claro) ta definíu como un color distintu de Синий (*sinii* = azul y azul escuro).

Puede llamase azur a los tonos que se perciben como entemedios ente l'azul y el cian. El so color complementariu ye'l naranxa.

### Variaciones y coloraciones similares

|}

### Galería

Lapis lazuli block.jpg | Los términos azul y azur deriven del lapislázuli
Azurblau Pigment.JPG | Pigmentu azur
Copper sulfate.jpg | Calcantita (sulfatu de cobre)
Spring Gentian.jpg | La gitanilla menuda ye de color azur
Mountain Bluebird.jpg | Azulexu de los montes
Dodecagrama cromático natural.PNG | Posición del azur nel círculu cromáticu RGB


## Ver tamién

Los metales heráldicos:
* Oru
* Plata

Los otros esmaltes heráldicos principales:
* Gules
* Sable
* Sinople
* Púrpura

Y amás:
* Heráldica
* Esmalte (heráldica)
* Azul
* Turquí
* Una llista de colores nel Colores

## Notes

## Referencies

## Enllaces esternos