Morgan Freeman

**Morgan Porterfield Freeman, Jr.**  ye un actor y direutor d'Estaos Xuníos, ganador del Premiu Óscar en 2005 por *[[Million Dollar Baby]]*. Amás recibió otres nominaciones poles sos actuaciones en *[[Street Smart|El reporteru de la cai 42]]* (1987), *[[Driving Miss Daisy]]* (1989), *[[The Shawshank Redemption]]* (1994) y *[[Invictus (película)|Invictus]]* (2009). Tamién ganó los premios Globu d'Oru y SAG. Tamién ye l'ente-narrador de Grandes misterios del universu con Morgan Freeman.

La so estensa carrera inclúi otros ésitos de taquilla como *[[Brubaker]]* (1980), *[[Unforgiven (película)|Unforgiven]]* (1992), *[[Glory|Tiempos de gloria]]* (1989), *[[Seven (película)|Se7en]]* (1995), *[[Deep Impact (película de 1998)|Deep Impact]]* (1998), *[[The Sum of All Fears (película)|Llerza nuclear]]* (2002), *[[Bruce Almighty|Como Dios]]* (2003), *[[The Bucket List|Agora o nunca]]* (2007), *[[Wanted (película)|Wanted]]* (2008), *[[Batman Begins]]* (2005), *[[The Dark Knight]]* (2008) y *[[The Dark Knight Rises]]* (2012),*[[ted 2]]" ([[2015]]).

== Biografía ==
Morgan Freeman nació en [[Memphis]], [[Tennessee]], fíu de Mayme Edna Revere y Morgan Freeman. Pasó la mayor parte de la so infancia cola so güela en [[Charleston (Mississippi)|Charleston]], [[Mississippi]], y dempués camudóse cola so familia a [[Greenwood]], Mississippi, a [[Gary (Indiana)|Gary]], [[Indiana]], y, a lo último, a [[Chicago]], [[Illinois]]. Mientres la so estancia en Charleston y Greenwood, Freeman asistió a la Escuela primaria Threadgill, onde representó la so primer obra teatral. A los 12 años ganó un concursu y actuó nun programa de radio en [[Nashville]], Tennessee. En 1955, graduóse na Escuela secundaria Broad Street, en Chicago, y pocu dempués refugó una beca parcial pa la Universidá Estatal de [[Jackson (Mississippi)|Jackson]], [[Mississippi]], optando nel so llugar por trabayar como [[mecánicu]] pa la [[Fuercia Aérea del Exércitu de los Estaos Xuníos]].

La nueche del 3 d'agostu de 2008 Freeman sufrió un accidente automovilísticu nel estáu de [[Mississippi]] y foi ingresáu nun hospital de la ciudá de [[Memphis]] con pronósticu grave.Recibió l'alta hospitalaria seis díes dempués, en pasando pol quirófanu, onde tuvo que ser operáu -por quebrar que sufrió- ya interveníu pa reconectar los nervios y los texíos del brazu y la mano mancaos nel percance. Según medios locales, la causa foi que l'actor quedóse dormíu al volante.

== Carrera artística ==
El primer personaxe acreditáu de Morgan Freeman llegó en 1971 col llargumetraxe *Who says I Can't ride a rainbow!*. Nesi mesmu añu participó nel espaciu infantil educativu *The Electric Company*, emitíu hasta 1977 pola [[Public Broadcasting Service|PBS]]. Ente otres [[Serie televisiva|series televisives]] pudimos ve-y en *The Twilight Zone (serie de 1985)*, *revival* de la [[The Twilight Zone |serie homónima]], dellos [[telefilme]]s y un rol secundariu nel drama Brubaker* babybear* empobináu por [[Stuart Rosenberg]], y protagonizáu por [[Robert Redford]].

Morgan Freeman reconoz que la so carrera recibió un impulsu al ser nomáu al [[Óscar al meyor actor de repartu|Óscar]] y al [[Globu d'Oru al meyor actor de repartu|Globu d'Oru]], por *Street Smart*. En 1989 Freeman estrenaría cuatro películes: *Johnny Handsome* (dirixida por [[Walter Hill]] y protagonizáu por un entós popular [[Mickey Rourke]]), *Lean on Me*, dirixida por [[John G. Avildsen]], el drama bélicu *Glory* que dirixó [[Edward Zwick]] con [[Matthew Broderick]] y [[Denzel Washington]], al que Morgan Freeman considera'l so filme más importante y finalmente *Driving Miss Daisy* (*Driving Miss Daisy*), onde encarna al chofer del personaxe interpretáu por [[Jessica Tandy]], esti rol supúnxo-y el so segunda nominación al Óscar y el primer Globu d'Oru, asitiándo-y en primer fila.

Yá nos 90 la so popularidá déxa-y intervenir en filmes de gran presupuestu como *The Bonfire of the Vanities* (1990), dirixida por [[Brian De Palma]] nun papel secundariu destináu a [[Alan Arkin]] acompañando a los protagonistes [[Tom Hanks]], [[Bruce Willis]] y [[Melanie Griffith]] ó *Robin Hood: Prince of Thieves* nun rol tamién secundariu anque de más enxundia xunto a [[Kevin Costner]].

En 1992 llega *Unforgiven*, l'aclamáu western que protagoniza xunto a [[Clint Eastwood]] y [[Gene Hackman]]. El so siguiente trabayu como actor estrénase dos años dempués (antes dirixera'l so primer llargumetraxe *Bopha!*, una historia sobre'l [[Apartheid]] protagonizada por [[Danny Glover]]). Trátase de *The Shawshank Redemption* (*The Shawshank Redemption*), adautación de la novela de [[Stephen King]] *Rita Hayworth y la redención de Shawshank*; nella Freeman y [[Tim Robbins]] son dos presidiarios condergaos a cadena perpetua. El llargumetraxe foi bien recibíu pola crítica, destacando na temporada de premios (ente otros fai con siete nominaciones a los Óscar y dos al Globu d'Oru, lo qu'acarreta la tercer nominación a estos premios pa Freeman). Col pasu del tiempu *The Shawshank Redemption* convirtióse nun filme bien apreciáu pol públicu polo xeneral, y ye considerada por munchos una [[película de cultu]]
. En 1995 estrena *Outbreak* xunto a [[Dustin Hoffman]] y [[Rene Russo]] y l'esitosu y influente thriller *Se7en* onde comparte cartelu con [[Brad Pitt]].

Nos próximos años Freeman va participar en *blockbusters* que nun cumplieron les mires de los sos productores como *Chain Reaction* (1996), *Amistá* empobinada por [[Steven Spielberg]] (1997), *Hard Rain* (1998) ó *Dreamcatcher* (2003) tamién inspiráu nuna novela de Stephen King. Pero va alternar con trabayos más granibles como *Kiss the Girls* (1997) y *Along Came a Spider* (2001), onde interpreta al inspeutor Alex Cross, personaxe creáu por [[James Patterson]]. Otros aciertos a nivel de taquilla son *Deep Impact*, filme catastrofista estrenáu en mayu de 1998 que anduvo a la tema con *Armageddon* pola so temática similar, *The Sum of All Fears*, cuartu filme de la saga creada pol novelista [[Tom Clancy]], y la comedia protagonizada por [[Jim Carrey]] *Bruce Almighty* (2003) y años más tarde [[Evan Almighty|la secuela, *Evan Almighty*]] (2007) onde Freeman encarna a [[Dios]].


En 2004 llega *Million Dollar Baby*, drama centráu nel mundu del [[boxéu]]; foi dirixida y protagonizada por Clint Eastwood anque se consideró a Morgan Freeman primero que al propiu Eastwood, pal personaxe central Frankie Dunn, a la fin interpretó a Eddie "Scrap-Iron" Dupris, llogrando por fin el so primer [[Premios Óscar|Óscar]] y una nueva nominación al [[Premios Globu d'Oru|Globu d'Oru]]. Tamién encarnó a [[Lucius Fox]], na triloxía recién de [[Batman]] (*Batman Begins* de 2005, *The Dark Knight* de 2008 y *The Dark Knight Rises* de 2012) dirixida por [[Christopher Nolan]]. Podemos oye-y como narrador en *War of the worlds*, nueva versión del clásicu de [[H. G. Wells]] empobináu por Steven Spielberg y el [[documental]] sobre los [[Aptenodytes forsteri|pingüinos emperadores]], *Colar de l'empereur*, de [[Luc Jacquet]] dambos trabayos estrenaos en 2005. Un añu dempués estrenó *The Contract*, acompañando a [[John Cusack]] na so segunda collaboración con [[Bruce Beresford]]. Depués rodó'l thriller d'aición *Lucky Number Slevin*, y en 2007 dos películes: *Gone Baby Gone* el debú de [[Ben Affleck]] na direición, según una novela de [[Dennis Lehane]] y *The Bucket List* filme empobináu por [[Rob Reiner]] que lu empareyar con [[Jack Nicholson]], la historia de dos enfermos terminales un personaxe escritu espresamente pa Freeman. En 2008 estrena *Wanted* adapatación del [[comic]] del mesmu nome realizada pol cineasta [[Timur Bekmambetov]] xunto a [[Angelina Jolie]].

Morgan Freeman ye [[Nelson Mandela]] en *Invictus* curiosamente, el mesmu Mandela al pregunta-y por quién podría interpretalo nel cine, suxirió a Freeman. El llargumetraxe narra'l trunfu na [[Copa Mundial de Rugby de 1995]] de la seleición de [[Sudáfrica]] encabezada por [[Matt Damon]]. Esti filme marca la tercer collaboración de Freeman y Clint Eastwood, y supón tamién una nueva nominación al Óscar y los Globos d'Oru. En 2010 participa na comedia d'aición *Red*, otra adautación d'un comic que lu empareyar con Bruce Willis, [[John Malkovich]] y [[Helen Mirren]] ente otros munchos actores veteranos. Pel branu de 2011 estrenós'[[Conan the Barbarian (película de 2011)|una nueva versión]] de les aventures de [[Conan the Barbarian]] (personaxe de creáu por [[Robert Ervin Howard]]), onde Morgan Freeman ye'l narrador.

En 2013 son dellos los films qu'estrena, el primeru en llegar ye *Oblivion* filme de [[ciencia ficción]] que lu empareyar con [[Tom Cruise]], darréu estrenóse *Olympus Has Fallen* [[Cine d'aición|film d'aición]] protagonizáu xunto a [[Gerard Butler]] y [[Aaron Eckhart]], *Now You See Me* filme de [[Suspense (xéneru)|suspense]] empobináu pol francés [[Louis Leterrier]], finalmente ta previstu estrenar pa finales d'anguaño *Last Vegas'' comedia empobinada por Jon Turteltaub y que tien ente los sos principales intérpretes a Michael Douglas, Robert De Niro y Kevin Kline amás de Freeman.

## Filmografía completa

## Premios
;Premiu Óscar

;Premiu Globu d'Oru

;Premios del Sindicatu d'Actores

;Otros premios y honores
* 1978 Nomáu pal Premiu Tony a la Meyor Actuación por un Actor nuna obra en The Mighty Gents.
* 1997 Recibió un grau honorariu de Rhodes College, convirtiéndose nun alumnu d'honor.
* 2003 Recibe'l Globu de Cristal pola so contribución al mundu del cine nel Festival Internacional de Cine de Karlovy Vary.
* 2006 Invitáu d'honor nel Festival Internacional de Cine d'El Cairu.
* 2007 Él y la so esposa recibieron el Lifetime Achievement Award del Institutu de Mississippi d'Artes y Lletres.
* 2008 Recibió Kennedy Center Honors.
* 2010 Recibió un grau honorariu de la Universidá de Brown.
* 2011 Recibe'l AFI Life Achievement Award del American Film Institute pola so contribución a arriquecer la cultura americana per mediu de les sos películes.
* 2011 Recibe'l premiu de People's Choice Awards como "Best Movie Icon" (Meyor Iconu de Películes).
* 2012 Recibe'l premiu honoríficu Cecil B. DeMille Award na Ceremonia de los Globos d'Oru 2012.

## Referencies

## Enllaces esternos