Vitex negundo

***Vitex negundo***, ye un gran arbustu arumosu con ramillas cuadrangulares, y densamente ablancazaes tomentosas. Ye llargamente utilizáu na medicina tradicional, particularmente nel Sur y Sureste d'Asia.

## Descripción
*Vitex negundo* arbustu erecto o pequeñu árbol qu'algama un tamañu de 2 a 8 m d'altor. La corteza ye de color marrón acoloratáu. Les sos fueyes son digitaes, con cinco foliolos llanceolaos, dacuando trés. Cada fueya tien alredor de 4 a 10 cm de llargu, col folíolo central más grande y que tien un tarmu. Los cantos de les fueyes son dentaes y la superficie inferior ta cubierta de pelo. Les numberoses flores nacen en panículas de 10 a 20 cm de llargor. Caúna d'alredor de 6 a 7 cm de llargu y de color blancu a azul. Los pétalos son de distintos llargores, col lóbulu inferior del centru más llargu. Tanto la corola como la mota tán cubiertes de pelos trupos.
El frutu ye una ensundiosa drupa de 4 mm de diámetru, arredondiáu con forma de güevu. Ye de color negru o púrpura cuando tán maduros.

## Distribución y habitat
*Vitex negundo* ye nativa de les rexones tropicales del este y sur d'África y Asia. Ye llargamente cultiváu y naturalizáu n'otros llugares.

Países en que ye autóctona: Afganistán, Bangladex, Bhutan, Cambodia, China, India, Indonesia, Xapón, Kenia, Madagascar, Malasia, Mozambique, Myanmar, Nepal, Paquistán, les Filipines, Sri Lanka, Taiwán, Tanzania, Tailandia y Vietnam.

*Vitex negundo* atópense comúnmente cerca de corrientes d'agua, la tierra apocayá alteriada, pacionales y montes abiertos mistos.

## Principios activos
Los principales componentes del zusmiu de la fueya se casticina, isoorientina, chrysophenol D, luteolina, p–hydroxybenzoic acid y D-fructosa. Los principales constituyentes del aceite son sabinena, linalool, terpinen-4-ol, β-caryophyllene, α-guaiene y globulol que constitúin el 61.8% del aceite. N'estudios *[[In vitro]]* y n'animales demostraron que los productos químicos aisllaos de la planta tienen un potencial anti-inflamatorio, antibacterianu, antimicótico y analxésicu.
Usos 
## Usos
*Vitex negundo* utilizar pa tratar col ayu contra les plagues y como remediu pa la tos en Filipines. Los raigaños y les fueyes utilizar nel eczema, la tiña y otres enfermedaes de la piel, trestornos del fégadu, agrandamientu de bazu, dolores reumáticos, gota, abscesos, dolor de llombu; y les granes utilizaes como vermífugo.

## Taxonomía
*Vitex negundo* describióse por Carlos Linneo y espublizóse en *[[Species Plantarum]]* 2: 638 [as "938"]. 1753.
;Sinonimia:
* *Agnus-castus negundo* (L.) Carrière 
* *Vitex agnus-castus var. negundo* (L.) Kuntze 
* *Vitex nogondo* Linnaeus ap. Bojer 
* *Vitex trifolia var. foliolis obtuse crenatis* Lam.
;*var. cannabifolia* (Siebold & Zucc.) Hand.-Mazz. 
* *Verbena cannabifolia* Siebold & Zucc. 
* *Vitex cannabifolia* Siebold & Zucc.
;*var. microphylla* Hand.-Mazz.
* *Vitex microphylla* (Hand.-Mazz.) C.Pei ex C.Y.Wu 
;*var. negundo
* *Agnus-castus incisa* (Lam.) Carrière
* *Vitex agnus-castus var. negundoides* Kuntze 
* *Vitex arborea* Desf. 
* *Vitex arborea* Fisch. 
* *Vitex chinensis* Mill. 
* *Vitex elmeri* Moldenke 
* *Vitex gracilis* Salisb. 
* *Vitex incisa* Lam. 
* *Vitex incisa var. heterophylla* Franch. 
* *Vitex laciniata* Schauer 
* *Vitex leucoxylon* Blanco * 
*Vitex sinuata* Medik. 
* *Vitex spicata* Lour. 
== Ver tamién ==
* [[Terminoloxía descriptiva de les plantes]]
* [[Cronoloxía de la botánica]]
* [[Historia de la botánica]]
* [[Lamiaceae#Descripción|Carauterístiques de les lamiacees]]
== Referencies ==
 
== Bibliografía ==

* AFPD. 2008. African Flowering Plants Database - Base de Donnees des Plantes a Fleurs D'Afrique.
* Flora of China Editorial Committee. 1994. Flora of China (Verbenaceae through Solanaceae). 17: 1–378. In C. Y. Wu, P. H. Raven & D. Y. Hong (eds.) Fl. China. Science Press & Missouri Botanical Garden Press, Beijing & St. Louis.
* Nasir, E. & S. I. Ali (eds). 1980-2005. Fl. Pakistan Univ. of Karachi, Karachi.
== Enllaces esternos ==

*  Contains a detailed monograph on *Vitex negundo'' (Nirgundi) as well as a discussion of health benefits and usage in clinical practice. Available online at http://www.toddcaldecott.com/index.php/herbs/learning-herbs/315-nirgundi