open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nintendo 3DS

ye una videoconsola portátil de la multinacional d'orixe xaponés, Nintendo, pa videoxuegos y multimedia, que la so atraición principal ye poder amosar gráficos en 3D ensin necesidá de gafes especiales, gracies a l'autoestereoscopia. La consola ye retrocompatible cola Nintendo DS y col software de DSiWare. Tres habese anunciáu en 2010, Nintendo presentó oficialmente la Nintendo 3DS nel E3 2010, llevando consoles de prueba pa los asistentes al eventu. La consola ye la socesora de la serie portátil Nintendo DS y compite principalmente col so únicu rival, la PlayStation Vita de Sony.

Nintendo 3DS foi llanzada'l 26 de febreru de 2011 n'Europa'l 25 de marzu de 2011; n'América del Norte'l 27 Xapón de marzu de 2011; y n'Australia'l 31 de marzu de 2011. El 28 de xunetu de 2011, Nintendo anunció una baxada drástica de preciu que sería efectiva dende'l 12 d'agostu. Como compensación, los compradores que adquirieron la consola enantes de la baxada de preciu recibiríen gratuitamente diez xuegos de Nintendo Entertainment System dende'l 1 de setiembre de 2011 y otros 10 de Game Boy Advance dende'l 16 d'avientu, descargables dende la Nintendo eShop.

El día 28 d'agostu del añu 2013 Nintendo anunció'l futuru llanzamientu d'una revisión de 3DS llamada 2DS pa tolos territorios exceptuando Xapón.

## Referencies

## Enllaces esternos
Sinnoh

ye una rexón del universu ficticiu de los xuegos de la saga Pokémon.

Ye'l llugar onde trenscurren los xuegos pa Nintendo DS Pokémon Diamond Version y Pokémon Pearl Version, estrenaos en Xapón en setiembre de 2006, n'Estaos Xuníos en marzu de 2007 y n'Europa salieron a la venta el 27 de xunetu de 2007. Tamién del posterior Pokémon Platinum Version.

Nesta nueva edición hai 493 Pokémon que prindar, de los cuales apaecen 107 nuevos Pokémon en dicha rexón. Destaca la presencia de nueves evoluciones de Pokémon apaecios n'ediciones anteriores, dalgunes tan antigües como Pokémon Red Version y Pokémon Blue Version, de 1995 (en Xapón).

Ta basáu na xeografía de la islla xaponesa de Hokkaidō, la parte sur d'agora rusa islla de Sakhalin y la islla xaponesa (en disputa con Rusia) de Kunashir, parte de les islles Kuriles.

## Llugares de Sinnoh

## Argumentu
Puede escoyese ente un mozu o una moza. Empecipíase nun pueblu llamáu Twinleaf Town. Al poco d'empecipiar l'aventura escuéyese a un Pokémon que va acompañar al protagonista pela aventura. Más tarde apaez el Galactic Team y el protagonista deberá torgar que lleven a cabu los sos planes.

## Líderes de Ximnasiu
* Roark especializáu en Pokémon de tipu roca.
* Gardenia (Pokémon) especializada en Pokémon planta.
* Maylene especializada en Pokémon de llucha.
* Wake especializáu en Pokémon del tipu agua.
* Fantina especializada en Pokémon del tipu pantasma.
* Byron especializáu en Pokémon de aceru.
* Candice especializada en Pokémon de xelu.
* Volkner especializáu en Pokémon del tipo llétricu.

## Elite Four
* Aaron especializado en Pokémon tipu bichu.
* Bertha especializada en Pokémon tipu tierra.
* Flint especializado en Pokémon tipu fueu.)
* Lucian especializado en Pokémon tipu psíquicu.
* Cynthia (Campeona)

## Compañeros
* Cheryl 
* Riley 
* Mira
* Marley
* Buck
Hoenn

ye una rexón ficticia creada por Nintendo, onde alluga la historia de los videoxuegos de Ruby, Sapphire y Pokémon Emerald Version.

Hoenn ye una islla, a diferencia de Johto y Kanto, que formen un continente. En realidá, la rexón de Hoenn nun ye namái una islla, sinón que tamién inclúi un archipiélagu al este *Dewford Town*, al sur, la *Battle Tower* o *Battle Frontier*, namái allugada en Pokémon Esmerald.

## Llugares de Hoenn

Hoenn ta formada por nueve ciudaes y seis pueblos.

## Líder de Ximnasiu
* Roxanne (Pokémon)
* Brawly 
* Wattson
* Flannery
* Norman
* Winona (Pokémon)
* Liza & Tate
* Plubio (Pokémon)/Juan (Pokémon)

### Alto Mando
* Sidney (Pokémon)
* Phoebe (Pokémon)
* Glacia (Pokémon)
* Drake (Pokémon)
* Steven Stone /Miembros de la Elite Four#Wallace

## Referencies

## Enllaces esternos
Unown

ye una de les 649 criatures ficticies de la franquicia Pokémon.

## Información xeneral
Los **Unown** son unos estraños Pokémon con forma de xeroglíficos que tienen 28 diferentes formes, basaes nes lletres del Alfabetu llatín, un signu d'interrogación y un signu d'esclamación. Siempre tienen similitudes con un cuerpu estrapáu de color prietu y un güeyu. Siempre moren en misterioses cámares, namái con otros Unown, siempre atrapaos en parés. Unown provién de la pallabra inglesa "Unknown" que, traducíu al asturianu, sería "desconocío".

Los Unown son Pokémon mui especiales. Dizse que tienen poderes secretos y que viven n'otra dimensión. Otros dicen que son Pokémon en forma de lletra y que son Pokémon qu'esisten dende hai más de 1500 años, lo que fai pensar que los Unown son prehistóricos. Lo que sábese de ciertuo ye que caún d'ellos correspuende a un carácter del alfabetu llatín. Ye por ello que esisten numberoses formes d'Unown, dende'l Unown **A**, fasta'l Unown **Z**. Nel Anime y los videoxuegos, la primer vegada que súpose de los Unown foi nos afayos arqueolóxicos de les *Alfa Ruins*, na rexón de Johto, pero dende los xuegos de la xeneración III de Pokémon afayáronse dos nueves formes d'Unown, l'Unown **?** y l'Unown **!**, que s'escondíen na *Seven Island* del archipiélagu *Sevii Islands*, al sur de la rexón de Kanto. Amás, los Unown caracterícense por aprender un únicu movimientu: *Hidden Power*. Necesiten 1.000.000 puntos d'esperiencia pa llegar al Nivel 100.

## Referencies
III Concursu de Tonada de Siero

El **Concursu de Tonada de Siero** tuvo llugar nel añu 2013 nel Auditoriu de la capital del conceyu.

En categoría masculina algamó'l primer premiu Jorge Tuya, de Seloriu, y na femenina, Lorena Corripio, de Carrandi. Arriendes de lo anterior, los puestos d'honor completáronlos Aquilino Fernández y José García na categoría masculina y Marisa Valle Roso y Belén Arboleya na femenina. Tamién se concedieron premios a los meyores cantares referíos al conceyu que fueron ganaos por Odón García y Juanjo Martínez.

## Referencies
Léxicu catalán

El catalán ye una llingua románica, polo que remanez del llatín vulgar mesmo na sintáxis que na fonética o nel léxicu. No que cinca al léxicu, non toles pallabres siguieron un camín asemeyáu na so formación: 

## Pallabres populares/hereditaries/patrimoniales
Son productu de la evolución fonética de les pallabres llatines. Causes de l'apaición de les mesmes:
* El contautu del llatín coles llingües de los territorios ocupaos (íberu, celta...)
* La procedencia xeográfica y social de los colonizadores romanos.
 
Temática: partes del cuerpu, oxetos del llar, parentescos, fenómenos naturales...

Exemplos:
* *Rotundu*------*rodó*
* *Apicula*------*abella*

## Cultismos
Son pallabres tomaes tardíamente d'una llingua clásica (llatín o griegu) y que, poro, nun carecieron la evolución fonética propia de les pallabres populares o hereditaries, sinón namái qu'una mínima adautación na pronunciación catalana.

Temática: llinguaxe xurídicu, eclesiásticu, alministrativu, científicu...

Exemplos:
* *Capitulu*----*capítol*
* *Regnu* ------*regne*

### Pareyes
La formación de cultismos favoreció que nos alcontremos con pareyes de pallabres que remanecen d'una mesma pallabra llatina: una formada per vía culta y otra, por evolución popular.

Exemplos: miraculu------mirall (pallabra popular)

Sicasí, el catalán recibió otres influyencies a lo llargo de la so historia gracies a l'aportación d'otres llingües coles que tuvo en contautu: los empréstamos y los neoloxismos.

## Empréstamos
El catalán dende los sos oríxenes tomó pallabres d'otres llingües y adaptólos a la fonética catalana. Estes pallabres que pasen d'una llingua a otra y s'integraren dafechu nómense empréstamos llingüísticos.
Exemplos ordenaos aproximadament según la dómina d'entrada nel catalán:

* Xermanismu: de llingües de pueblos xermánicos, sobremanera visigóticos y francos. Llingua: alemán. EX: *alberg*, *blau*, *guerra*...
* Arabismu: de la llingua falada polos musulmanes que dominaron la península ibérica. Llingua: árabe. EX: *catifa*, *alcohol*, *sucre*...
* Occitanismu: de la llingua occitana. EX: *bressol*, *flauta*...
* Castellanismu: Llingua: castellán. EX: *amo*, *guapo*, *maco*...
* Americanismu: de les llingües ameríndies. EX: *huracà*, *lloro*...
* Galicismu: de la llingua de prestixu social y cultural y de contautu: el francés. EX: *biberó*, *fulard*, *menú*, *parterre*...
* Italianismu: de la llingua influyente nel Renacimientu: l'italianu. EX: *sonata*, *sonet*, *confeti*...
* Anglicismu: de la llingua d'influyencia mundial: l'inglés. EX: *pàrquing*, *mòdem*...

## Neoloxismos
Anguaño, la evolución constante de la téunica, la ciencia, los deportes, el mundu llaboral y d'ociu obliga a incorporar continuamente términos nuevos. Estos son los neoloxismos, pallabres creaes pa designar oxetos, aiciones o conceutos d'apaición nueva: *correu electrònic*, *disquet*, *escàner*...

### Métodos de creación de neoloxismos
* Adautación d'un empréstamu:

*Electronic mail* (inglés)-------- *correu electrònic* (català)

* Derivación: *anti+congelant*: *anticongelant* 
* Composición: *alta+veu*: *altaveu*
Cercaterm

El **Cercaterm** ye un serviciu automatizáu de consultes en llinia multillingüe del TERMCAT que contién más de 230.000 fiches terminolóxiques a disposición pública.. Pue accedese a la consulta de los términos normalizaos pol Conseyu Supervisor del TERMCAT, productos terminolóxicos espublizaos dende l'añu 1985, información proviniente de los trabayos de búsqueda del Centru, términos provinientes de los trabayos d'asesoramientu y proyeutos en fase de búsqueda avanzada, fiches ellaboraees por otros organismos y profesionales y fiches de criterios terminolóxicos fechos pol Centru.

## Referències

## Enllaços externs
* www.termcat.cat/
Llugares de Pokémon

L**'universu ficticiu de [[Pokémon]]** ta compuestu de varios llugares, dalgunos d'ellos formen parte del canon de los videoxuegos, l'anime, manga y otros que son llugares inciertos como'l *[[#Mundu Mystery Dungeon|Mundu Mystery Dungeon]]*.

La xeografía del mundu Pokémon ta comprendida por varies enormes estensiones de tierra les cuales son llamaes caúna *“rexón”*, y dientro de caúna d'elles hai varies ciudaes, pueblos, viesques y otros llugares amás de distintos factores tales como'l clima y costumes pero caúna d'elles de funcionamiento similar ente toles rexones. Les rexones más importantes del mundu Pokémon son Kanto, Johto, Hoenn, Sinnoh, Unova y Kalos, anque tamién esisten otros llugares d'igual relevancia, estos na so mayoría namái son archipiélagos ya islles de mayor estensión. 

## Rexones
### Kanto

 ye la primera rexón del mundu pokémon y diose a conocer per primer vegada nos videoxuegos Pokémon Red Version y Pokémon Green Version, que fixeron el so debut en Xapón en 1996. Posteriormente la rexón apaeció n'otros videoxuegos de la franquicia y ye ún de los llugares percorríos por Ash Ketchum nel anime.

#### Ciudaes y pueblos
*: Ye un pueblu onde normalmente empecípiase la hestoria de los videoxuegos de la primer xeneración y los sos remakes correspondientes. Nesti pueblu alcuéntrase'l llaboratoriu del Profesor Oak, llugar onde'l aspirante a entrenador Pokémon recibe el so pokémon inicial.

* : Unu de los primeros llugares en ser recorríu polos entrenadores debíu a que'l camín de *Pallet Town* conduz de sur a norte. Nesta ciudá alcuéntrase'l *Ximnasiu de Viridian City*, el cualo ta lideráu por Giovanni, xefe del Team Rocket.

* : Alcuéntrase ente *Viridian Forest* y el *Mt. Moon*. Una de les principales atraiciones d'esta ciudá ye'l *Muséu de la Ciencia de Pewter City*. Nesta ciudá alcuéntrase'l *Ximnasiu de Pewter City*, el cualo ta dirixíu por Brock.

* : Esta ciudá llinda al sur con una ruta a *Saffron City* y al oeste col Mt. Moon. Nesta ciudá alcuéntrase'l *Ximnasiu de Cerulean City*, el cualo ta empobináu por Misty.

* : Esta ciudá ta asitiada al sur de Kanto. Nesta ciudá alcuéntrase el *Ximnasiu de Vermilion City*, empobináu por Surge.

* : Nesti pueblu alcuéntrase *Pokémon Tower*, llugar consideráu como un campusantu pa los Pokémon difuntos.

* : Asitiáu xustu al centru de Kanto. Una de les ciudaes más grandes de la rexón y una de les sos atraiciones principales ye un centru comercial. Nesta ciudá alcuéntrase el *Ximnasiu de Celadon City*, el cualo ta empobináu por Erika

* : Asitiada al suroeste de Kanto. Nesta ciudá alcuéntrase la *Safari Zone* y el *Ximnasiu de Fucshia City*, el cualo foi empobináu previamente por Koga y depués por la so fía Janine.

* : Nesta ciudá atopáse'l *Ximnasiu de Saffron City*, empobináu pola líder de ximnasiu Sabrina y la compañía *Silph S.A.*, desendolcadora de la Pokeball *Master Ball*.

* : Nesta islla alcuéntrase'l *Ximnasiu de Cinnabar Island*, el cualo ye empobináu por Blaine.

## Referencies

## Enllaces esternos
TERMCAT

El **TERMCAT** ye un organismu creáu en Barcelona l'añu 1985 pol Departamentu de Cultura de la Generalitat de Catalunya y pol Institut d'Estudis Catalans (IEC) al envís de garantizar el desendolcu y la integración de la terminoloxía catalana nos sectores especializaos y na sociedá en xeneral, per aciu de la creación continua de ferramientes y de recursos anovadores y de calidá, nun diálogu permanente con especialistes y usuarios. Dende l'añu 1994 ye un consorciu empobináu poles dos entidaes yá mentaes y pol Consorciu pola Normalización Llingüística.

## Publicaciones
* *Full de difusió de neologismes* (1988)
* *Criteris lingüístics per a la terminologia* (1990)
* *Diccionaris terminològics*
* *Terminologies* (1992), colección multillingüe de diccionarios téunicos
* *[[Neoloteca]]* (diccionariu en llinia de neoloxismos en toles árees de la sociedá)

## Ver tamién
* TermAst

## Referencies

## Enllaces esternos
* TERMCAT, centre de terminologia
Voluntariáu pola llingua catalana

***Voluntariat per la llengua*** (n'asturianu:**Voluntariáu pola llingua (catalana)**) ye un programa impulsáu pola Direició Xeneral de Política Llingüística de Cataluña y xestionáu territorialmente pol Consorciu pa la Normalización Llingüística, que facilita a les persones que tienen conocimientos básicos de catalán y quieren entamar a falalo que lo puedan facer nun contestu real y afayadizu otros persones que lo falen davezu.

## Referencies
Diferencies gramaticales del castellanu sobre'l catalán

Por mor del contautu ente llingües (especialmente col castellán), nos territorios onde se fala catalán prodúcense interferencies gramaticales –esviaciones de la llingua considerada normativa– a tolos niveles del idioma, dende'l más coloquial hasta'l nivel de la llingua estándar de los medios de comunicación, y na llingua lliteraria.

En dalgunos sectores de la sociedá catalana esiste una voluntá d'averamientu o de nivelación ente les formes propies del catalán y les del castellán, en perxuiciu de les particularidaes del primeru. El modelu de catalán frutu d'esti deséu d'asimilación denomóse "*[[catalán light]]*" o "catañol". El catalán correutu, normativu, tuvo al empar calificáu davezu de "*[[català heavy]]*" polos defensores de la primera postura. 

## Referencies
Sociollingüística del catalán

La **sociollingüística del catalán** estudia la situación del catalán nel mundu y les diferentes variedaes que presenta esta llingua. Ye una subdisciplina de la filoloxía catalana y otros estudios afines y tien como oxetivu analizar la rellación ente la llingua catalana, los sos falantes y la realidá próxima (incluyendo la d'otres llingües en contautu).

## Temes preferentes d'estudiu
*Dialeutos del catalán.
*Variaciones del catalán per clase, xéneru, profesión, edá y nivel d'estudios.
*Procesu de normalización llingüística.
*Rellaciones ente'l catalán y el castellán o'l francés.
*Perceición de los catalanofalantes y non catalanofalantes sobre la llingua.
*Presencia del catalán en delles estayes: etiquetaxe, función pública, medios de comunicació, sectores profesionales.

## Ver tamién
*Sociollingüística.
*Idioleutu.

## Bibliografía
* BOIX I FUSTER, Emili; VILA I MORENO, Francesc Xavier. Sociolingüística de la llengua catalana. Barcelona: Ariel, 1998. 
* MOLLÀ, Toni. Manual de sociolingüística. Alzira: Bromera, 2002. 
* Enquesta d'usos lingüístics de la població 2008: anàlisi. Vol 1: Les llengües a Catalunya: coneixements,usos, transmissió i actituds lingüístics. Barcelona. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Alfabetu catalán

L**'alfabetu catalán** ye la variante del alfabetu llatín emplegada pa escribir la llingua catalana. Consta de les 26 lletres del alfabetu llatín, dalgunes de les que puen ser modificaes por diacríticos, etc. Actualmente l'alfabetu compónse de ventiséis lletres más seis dígrafos (conxuntos de dos lletres que representen un solu fonema).

## Bibliografía
*Català complet 1. Curs superior de llengua catalana* (1997).

## Referencies

## Enllaces esternos
Neoloteca

La **Neoloteca** ye un diccionariu en llinia que contién tolos neoloxismos téunicos y científicos normalizaos en catalán pol Conseyu Supervisor del TERMCAT, cola definición y les equivalencies n'otres llingües. Inclúi, aproximao, 6.000 denomacions catalanes consultables a partir d'índices alfabéticos n'estremaes llingües y d'un índiz temáticu.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Neoloteca del TERMCAT.
Catalán occidental

El **catalán occidental** o **bloque occidental del catalán** ye'l conxuntu de dialeutos del catalán falaos al oeste de Cataluña (cuasi tola provincia de Lleida, oeste de Tarragona y Tierres del Ebro), na Franxa de Poniente, n'Andorra y na Comunidad Valenciana. La carauterística principal d'estos dialeutos, a diferencia del catalán oriental al que se contrapón, ye l'ausencia de neutralización en vocales átones, esto ye, nin el pasu d'a y e átones a [ə], nin el d'o átona a [o]. Esta variente dialeutal nun ye'l dialeutu de referencia culta en Cataluña, pero sí lu ye ente los falantes de la Comunidad Valenciana.

## Carauterístiques

### Fonética
Amás del non amenorgamientu del sistema vocálicu átonu, la mayor traza qu'estrema'l catalán occidental del oriental *y*e que les *e* provenientes de les *Ē* (*y* llarga) *y* *Ǐ* (i curtia) tóniques del llatín pronúnciense como [e] (e zarrada) (*cadena* , *alé* , *què* ), ente que nel catalán oriental ye una  (y abierta) o  (vocal neutra) nestes pallabres. Tamién la vocal átona  puede amenorgase a  delantre de consonantes nasales y sibilantes: *enveja* [aɱˈveiʒa]/[amˈbeʒɛ], *espill* , *eixugar* [ajʃoˈɣa(ɾ)].

### Morfoloxía
* Caltenimientu del soníu  nos posesivos (*meua*, *teua*, *seua*).
* La *x* inicial o post-consonántica en  (esceición *Xàtiva*, *Xixona* onde se realiza ).
* Verbos incoativos en -ix, -ixen, -isca, etc.
* Ciertu caltenimientu de la nasal nos plurales d'antiguos proparoxítonos acabaos en *-n* (*hòmens*, *jóvens*).
* Cierta presencia de  ante palatal sorda (*caixa* ) nel dígrafu *-ix-*.
* El pronome débil ens/-nos conviértese en *mos* en toles posiciones.

### Léxicu
Como en tolos idiomes, en catalán hai localismos, y dalgunos presenten una distribución que reflexa más o menos la división ente los dos conxuntos dialeutales. Dacuando la pallabra occidental tópase tamién nel dialeutu balear oponiéndose a un localismu propiu del catalán oriental peninsular.

Dacuando'l catalán occidental y l'aragonés oriental (o a lo menos l'aragonés ribagorzanu) tienen traces que los estremen del catalán oriental y del aragonés occidental.
Catalán noroccidental

El **catalán noroccidental**, tamién llamáu **occidental**, ye la variedá de la llingua catalana que se fala na zona noroccidental de les rexones catalano-falantes. A vegaes confúndese cola denominación de *lleidatà*, siendo esti un subdialectu perteneciente a él.

## Referencies
Catalán ribagorzanu

El **catalán ribagorzanu** ye un dialeutu catalán constitutivu faláu nes comarques de la Ribagorça (valles de los ríos Isàvena y Noguera Ribagorçana) y de la Llitera. Consta de tres subdialeutos: el ribagorzanu central, el ribagorzanu oriental y el ribagorzanu occidental.

## Referencies

## Enllaces esternos
Benasqués

El **benasqués**, ye un dialeutu de transición propiu del Vall de Benasc, na comarca de l'Alta Ribagorça. Estímense entee 1.000 y 2.500 falantes. El benasqués ye una modalidá de transición ente la llingua aragonesa y la llingua catalana, cola adscripción a una o otra llingua debatida y con fuertes influyencies gascones.

## Referencies
Catalán pallarés

El **pallarés** ye la variedá constitutiva del catalán en Pallars, que poles sos condiciones xeográfiques propies ye un de los dialeutos más conservadores de la llingua catalana.

## Referencies

## Enllaces esternos
Catalán oriental

El **catalán oriental** o **bloque oriental del catalán** ye'l conxuntu de dialeutos del catalán falaos en Cataluña (provincies de Girona y Barcelona enteres y l'este de Tarragona), na Catalunya Nord, nes Islles Baleares y en L'Alguer.

La carauterística más notable d'estos dialeutos, a diferencia de los del catalán occidental col que se contrapon, ye la neutralización de l'a, i, e átona a [ə] (sacantes en L'Alguer onde evolucionó a /a/) y d'haber sustitución de la o átona por [u] (menos na islla de Mallorca).

## Referencies

## Enllaces esternos
Catalán septentrional

El **catalán septentrional** (tamién llamáu de manera más xeneralista **rosellonés**) ye un dialeutu constitutivu del catalán dientro del catalán oriental de la llingua y faláu na Catalunya Nord. La influyencia d'esti dialeutu espárdese a la *[[Catalunya Sud]]* nel denomáu septentrional de transición. Ye un dialeutu que tien rasgos comunes col occitanu o dalgunes vegaes influencies d'esta llingua. Tien tamién un subdialeutu, el capcinès, que podría representar según dellos llingüístes un estáu arcaicu del dialeutu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Catalán central

El **catalán central**, ye'l dialeutu oriental del catalán con más pesu demográficu yá qu'inclúi tola provincia de Barcelona, la metá oriental de la de Tarragona y la mayor parte de la de Girona sacantes pol dialeutu de transición.

## Referencies

## Enllaces esternos
Historia de la llingua catalana

A grandes rasgos puen distingise tres periodos na **Historia de la llingua catalana**: 
# Del nacimientu hasta la Edá Media. Esti periodu abarca l'apaición de la llingua falada, la gradual implantación de la escrita, col desaniciu progresivu del llatín, hasta'l sieglu XV, que ye'l momentu de máximu puxu de la llingua medieval.
# Del sieglu XV hasta a la *[[Renacencia catalana]]*. Ye'l periodu nomáu de la *[[Escayencia]]*, qu'abarca los sieglos XVI, XVII y XVIII, y que se carauteriza pola desapaición de la llingua nos ámbitos d'usu escritu y nos xéneros formales.
# De la *[[Renacencia catalana]]* hasta l'actualidá. Nesti periodu allúgase la normativización gramatical y la recuperación de la oficialidá del idioma.

## Referencies

## Enllaces esternos
Idioma urdú

L**'urdú** ye una llingua falada fundamentalmente en Paquistán ya India. En Paquistán ta considerada la llingua nacional, mientres que n'India ye una de les 24 llingües oficiales nel país.

A pesar de la so condición de llingua nacional de Paquistán, namái unos diez millones de persones nesi país (un 8% de la población total) fálenla como llingua materna. Esti pequeñu porcentaxe fórmalu los nomaos "mohajir" (‘emigrantes’ n'urdú), la élite social y económico de Paquistán que vien de los refuxaos musulmanes que fuxeron del norte de la India tres la partición de l'antigua India británica en 1947, cuando surdieron los dos estaos independientes d'India y Paquistán.

Por cuenta de la semeyanza ente l'urdú y l'hindi, los falantes de les dos llingües polo xeneral puen entendese nun nivel básicu si dambes partes abstiénense d'utilizar el vocabulariu especializáu o les diferencies dialeutales. Dellos llingüistes considerenlos como parte d'una mesma llingua y sostienen que son consideraos como dos llinguaxes distintos por razones político-relixoses. La diferencia ente dambes llingües aníciase en que' l'urdú ye utilizáu como llingua escrita por falantes musulmanes y escríbese nuna forma llixeramente afecha del alfabetu persa (variante de la mesma del alfabetu árabe). L'hindi escríbese nel alfabetu devánagari, orixinalmente emplegáu pal sánscritu, y ye utilizáu polos falantes hinduistes. Inda que la llingua coloquial ye práuticamente la mesma, la norma culta del urdú fai usu de numberosos términos d'orixe árabe y persa, mientres que l'hindi recurre, n'estilos formales, al sánscritu como fonte de vocabulariu cultu. La forma falada común del urdú y del hindi nómase, de cutiu, indostánicu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Erica arborea

La  ye un arbustu de muncha rama, derechu, qu'acostuma a midir de 1 a 4 m d'altor, y que pue llegar a midir 7 metros (n'Andalucía occidental) o lo mesmo 20m (Canaries). Tien ramilles ablancazaes y peludes; les fueyes agrúpense en verticilos de 3 o 4 y son mui estreches, lliniales cuasi aciculares, llampiñes y lises, d'ente 3 y 9 milímetros. Les flores, que se producen en gran númberu formando una gran panícula piramidal son de color blancu o rosáu, pedicelaes, con pedicelu provistu de 2 o 3 pequeñes bráctees; corola acampanada fendida de 4 (5) lóbulos anchos, con 8 estames. La cápsula ye llisa, abridera en 4 valves.

Florez dende febreru o marzu hasta xunetu, según la llocalidá.

## Hábitat
Nes viesques aclaraes y mates daqué fresques y avesíes, sobre too nos tarrenes desprovistos de cal (granitos, cuarcites, arenites, etc); dende cásique'l nivel del mar hasta unos 1300-1600 m d'altitú; prefier les vaguaes, ribayos, escobios y riegues con suelu frescu y daqué llentu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ulex europaeus

L' ye un arbustu d'orixe européu perteneciente a la familia de les Fabácees, subfamilia Faboideae.
Les fueyes de los individuos maduros d'esta especie tán compuestes d'escayos d'hasta 4 cm de llonxitú, lo que-y da a la planta un aspeutu espinosu. Les plántules tienen fueyes *trifoliolaes*, carauterístiques de los miembros de la subfamilia, hasta un par de meses dempués de la xerminación. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Chinu cantonés

La llingua o dialeutu **cantonés** (tamién nomáu yuè, chinu tradicional: 粵語, chinu simplificáu: 粤语, pinyin: yuèyǔ) ye un de los principales grupos de llingües/dialeutos chinos.

El cantonés estándar y les variedaes rellacionaes con 70 millones de falantes constitúin el grupu más meridional de llingües sinítiques. Y el terceru por númberu de falantes tres el mandarín y del wu. El cantonés fálase principalmente na provincia de Guangdong y nes rexones alministratives especiales de Ḥong Kong y Macáu. Les primeres comunidaes chines que s'establecieron en países occidentales como, Estaos Xuníos, Australia o'l Reinu Xuníu veníen de esta zona del sur de China. Esto fixo que'l cantonés fora mientres enforma tiempu l'idioma principal nos chinatowns de les grandes ciudaes d'estos países.

De les distintes variedaes siníticas, el cantonés ye l'únicu, aparte del mandarín, que tien una forma escrita. Ésta utiliza dellos caráuteres chinos que nun esisten en mandarín, y reutiliza otros con significaos distintos. El cantonés escritu utilízase, sicasí, namái en situaciones informales, como cartes ente amigos, foros d'Internet o delles formes de lliteratura popular. En situaciones formales el chinu escritu sigue les normes del mandarín.

En Ḥong Kong y Macáu, magar el cantonés úsase coloquialmente, tien un usu más acutáu en situaciones formales como discursos políticos y n'emisores de radio y televisión. Neses situaciones formales, l'idioma utilizáu nun ye cantonés coloquial, sinón mandarín con una llectura cantonesa de los calteres.

## Referencies
François Englert

**François Englert**  ye un físicu teóricu belxicanu. Ye profesor eméritu de la Universidá Llibre de Bruxeles (ULB) na que ye miembru del serviciu de física teórica. Les sos principales contribuciones toquen a la física de les particules, a la teoría de cuerdes y a la cosmoloxía. Recibió'l 8 d'ochobre de 2013 el Premiu Nobel de Física, conxuntamente col británicu Peter Higgs, polos sos trabayos sobre'l mecanismu de Brout-Englert-Higgs, un elementu clave del modelu estandar de la física de partícules.

## Mocedá
François Englert, nacíu nel somantu d'una familia xudía, ye un sobreviviente de la Shoah. Foi un *neñu escondíu* (en francés *Enfant caché*, referío a los neños acoyíos en families non xudíes o instituciones col fin d'ocultalos a los nazis) a lo llargo de tola II Guerra Mundial.

## Formación académica
Nacíu en Bélxica, François Englert fizo los sos estudios secundarios nel atenéu real de Koekelberg anantes d'integrase na Facultá de ciencies aplicaes de la Universidá Llibre de Bruxeles (ULB). Algamó un diploma d'inxenieru civil mecánicu y elléctricu en 1955, depués una llicenciatura de física en 1957 y un doctoráu l'añu siguiente. Darréu marchó pa la Universidá Cornell, nos Estaos Xuníos, onde foi nomáu asociáu d'investigación en 1959 y profesor asistente l'añu siguiente. Trabaya entós baxo la direción de Robert Brout, col que collaborará tola so vida. En 1961, torna a la ULB onde ye primeramente encargá de cursos, depués profesor en 1964. Xúntase con Robert Brout y los dos tan a la cabeza del serviciu de física teórica que creen xuntos en 1980. Accede como profesor eméritu en 1998. Tamién ye *"Sackler Professor by Special Appointment"* na Universidá de Tel Aviv.

## Referencies

## Enllaces esternos
Álvaro Fernández Conde

**Álvaro Fernández Conde**  ye un cantante cántabru de tonada.

**Álvaro** tien algamaos una buena riestra de premios en dellos de los meyores concursos de tonada que tienen llugar n'Asturies, tanto na modalidá moza, como n'adultos. Nel añu 2013 foi reconocíu como una de les meyores voces de la tonada dientro del Memorial Silvino Argüelles.

## Referencies
Jimi Hendrix

**James Marshall «Jimi» Hendrix** (nacíu **Johnny Allen Hendrix**; ) foi un guitarrista de rock d'Estaos Xuníos. 

Musicalmente influyíu pol rock and roll y blues llétricu americanos, en teniendo un ésitu inicial n'Europa cola so banda *The Jimi Hendrix Experience*, algamó fama nos Estaos Xuníos tres un conciertu en 1967 nel festival Monterey Pop. Más tarde, encabezó'l Woodstock Festival en 1969, y el Isle of Wight Festival de 1970, enantes de morrer a los 27 años.

## Discografía
;The Jimi Hendrix Experience
**Are You Experienced?* (1967)
**Axis: Bold as Love* (1967)
**Electric Ladyland* (1968)

;Band of Gypsys
**Band of Gypsys* (1970)

## Referencies

## Enllaces esternos
Premiu Federico G. Fierro Botas

El **Premiu Federico G. Fierro Botas** ye un premiu d'ensayu convocáu pol Conceyu de Xixón (Asturies) na alcordanza de Federico Fierro Botas.

## Palmarés de ganadores

2008
Rafael Rodríguez Valdés
-Discursos llingüísticos y movimientu obreru na Asturies decimonónica.

2009
Javier Cubero de Vicente
-Del romanticismu al rexonalismu: Escritores carlistes na lliteratura asturiana. 

2010
-Ermu

2011
Alberto Álvarez Peña
-Mitoloxía de los santos n'Asturies. Raigaños paganos del cristianismu.

2012
Inaciu Hevia Llavona
-La botella de Xixón. Orixe y desendolcu históricu de la botella de sidra n'Asturies. 

2013
-Damián Barreiro
-L'espeyu onde miranos: Televisiones de proximidá n'Europa Occidental y procesos de recuperación identitaria.

## Referencies

## Enllaces esternos
Concursu de recoyida de material lliterario escrito Federico Fierro G.-Botas

Concursu convocáu pola Academia de la Llingua Asturiana na alcordanza de Federico Fierro Botas. El concursu convócase dende l'añu 19?? dientro de los Concursos de l'Academia de la Llingua Asturiana pero lleva'l nome d'esti sacerdote dende 2004.

2002

-Accésit a "Testos en llingua asturiana n’El Carbayón d'Uviéu ente 1880 y 1900", Xosé Lluis Campal.

-Accésit a "El gallu de Navidá. Una zarzuela inédita de Fabriciano", Xosé Lluis Campal.

-Accésit a "Poesía cuasi completa d'Aladino Fuente Vega", Xosé Lluis Campal.

-Considérase la publicación de "Poesíes locales de “Manín de la Llosa” (1927-1968)" y "Aportes a la obra asoleyada d'Antón el Chiova", Xosé Lluis Campal.

2003

-Premiu a "El rapacín de Candás", Xosé Nel Comba Paz.

-Accésit a "Poesía atropada de Cirino Hevia", Xosé Lluis Campal Fernández.

-Accésit a "Cancionines de Asturies" y poemes sueltos de Luis Aurelio Álvarez, Xosé Lluis Campal Fernández.

-Accésit a "Florina y Falín en la llende", Xosé Lluis Campal Fernández.

2004

-Accésit a "Marcos del Torniello. Otros poemes más (1906-1907)", Rafael Rodríguez Valdés.

-Accésit a "Varios autores. Dellos poemes (1906-1907)", Rafael Rodríguez Valdés.

-Accésit a "Collecha de trenta y dos poesíes espardíes de Pepín de Pría, Pachín de Melás, Marcos del Torniello y otros autores conocíos y anónimos de los sieglos XIX y XX", Xosé Lluis Campal Fernández.

2005

-Accésit a "Charlas": testos contra'l socialenchufismu (El Noroeste, 1932-1933), Rafael Rodríguez Valdés.

-Accésit a "Testos n'asturianu na revista Asturias de L'Habana. Facsímil de los númberos 1-50 (9 d'agostu de 1914-11 de xunetu de 1915)", de Ramiro González Delgado.

-Accésit a "Un cartafueyu non recoyíu d'Aladino Fuente Vega", Xosé Lluis Campal Fernández.

2006

-Accésit a "Rimas en astur-leonés de Casimiro Cienfuegos", Rafael Rodríguez Valdés.

2007

-Accésit a "Cinco testos poéticos de finales del s. XIX", Xosé Lluis Campal Fernández.

-Accésit a "Nieve en el puerto" d'Eladio Verde, Inaciu Galán y González

-Accésit a "«Una obra de teatru y delles poesíes d'Eloy Fdez. Caravera", Xosé Lluis Campal Fernández.

2008

-Accésit a "Poesíes non recoyíes de Marcos del Torniello de 1899 a 1930", Xosé Lluis Campal Fernández y Aurora Sánchez.

-Accésit a "Cosiquines de pocu más o menos" d'Antonio Pérez González.

-Accésit a "Poesíes asturianes en Nostalgia", d'Inaciu Galán y González.

2009

-Accésit a "Poesíes asturianes de Carlos de la Concha", Rafael Rodríguez Valdés.

-Accésit a "Testos asturianos en prosa", Xosé Lluis Campal y Aurora Sánchez.

-Accésit a "Muestra de publicidá en llingua asturiana", Inaciu Galán y González.

2010

-Accésit a "Obra manuscrita de Pachín de Melás", del que son autores Ramiro y Clara González Delgado.

-Accésit a “Yo quixera cantate y otros poemes llangreanos", del que ye autor Inaciu Galán y González.
 

2011

-Accésit a "N’el falar de la mio tierrina" de Gabino Muñiz García-Robés, del que ye autor Rafael Rodríguez Valdés.

--
## Referencies

## Enllaces esternos
La Rebollá (parroquia)

**La Rebollá** ye una parroquia del conceyu asturianu de Mieres. Asítiase al norte del conceyu, y llenda al norte col conceyu d'Uviéu; al sur cola parroquia de Siana; al este cola de La Peña y al oeste coles de Baíña y Lloreo. Tien una estensión de  y una población de .

## Llocalidaes

### Sitios

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Anggun

**Anggun Cipta Sasmi** , más conocida pol so nome artísticu, **Anggun**, ye una cantante, productora, baillarina, activista y diseñadora de moda indonesia.

## Referencies

## Enllaces esternos
Blue Öyster Cult

**Blue Öyster Cult** ye un grupu d'Estaos Xuníos de Hard rock y Heavy metal formáu en Long Island, Nueva York en 1971.

L'embrión de la banda tien de buscase en Cows, grupu de Rock sicodélicu formáu en 1967 en Nueva York, que'l so nome depués camudaron a Soft White Underbelly, y entós a Stalk Forrest Group, pa bautizase finalmente como Blue Öyster Cult en 1971.
Los cantares más conocíos del grupu son el single "(Don't Fear) The Reaper" del álbum *Agents Of Fortune* (publicáu en 1976), "Godzilla" del álbum *Spectres* (publicáu en 1977) y "Burnin' for You", del álbum *Fire of Unknown Origin* (publicáu en 1981).

A pesar de la so escasa producción discográfica nes últimes décades, el grupu sigue n'activu, xirando polos Estaos Xuníos, y tocando en direuto hasta güei.

## Discografía
*1972 Blue Öyster Cult 
*1973 Tyranny and Mutation 
*1974 Secret Treaties 
*1976 Agents of Fortune 
*1977 Spectres 
*1979 Mirrors 
*1980 Cultösaurus Erectus 
*1981 Fire of Unknown Origin 
*1983 The Revölution by Night 
*1985 Club Ninja 
*1988 Imaginos 
*1994 Cult Classic [regrabaciones] 
*1998 Heaven Forbid 
*2001 Curse of the Hidden Mirror 

## Miembros
;Actuales
*Donald "Buck Dharma" Roeser (guitarra, voz)
*Eric Bloom (voz, guitarra)
*Jules Radino (batería)
*Richie Castellano (teclaos, guitarres)
*Kasim Sulton (baxu)

## Referencies

*Website oficial
*Páxina en Discogs
Ischnura senegalensis

***Ischnura senegalensis*** ye una especie d'odonato zigóptero de la familia Coenagrionidae, nativa d'África, y bastante común en Mediu Oriente y nel sureste d'Asia. Ta tamién presente en Madeira.

## Referencies

## Enllaces esternos

* ''Ischnura senegalensis'' na Llista Bermeya de la UICN.
K-pop

**K-pop** (, abreviatura del inglés *Korean pop* "música pop coreana", en coreanu 케이팝 ) ye un xéneru de música de Corea del Sur. Magar que los sos oríxenes remóntense a la década de 1990, el términu tien popularizaose de magar l'entachjujidhbuwpncmu de la década de 2000, na que sustituyó al términu *Gayo* (가요), utilizáu tamién en Corea del Sur pa referise a la música pop fecha nel país. Magar que'l términu fai referencia a la "música popular" en xeneral, aveza a usase nún sentíu más concretu pa describir una forma moderna de pop surcoreano que axunta, colos sos raigaños na música coreana tradicional, influencia d'estilos y xéneros (música de baille, rock, jazz, góspel, hip hop, folk, country, música lletrónica) del restu del mundu. Puede considerarse que l'orixe del K-pop remóntase a la formación del grupu Seo Taiji and Boys en 1992. La esperimentación d'esti grupu con estremaos estilos y xéneros de música, y la integración nes sos canciones d'elementos musicales foriatos, axudaron a reformular y modernizar la música contemporánea de Corea del Sur.

La cultura "idol", característica d'esti estilu, entamó pocos años dempués, cola banda H.O.T., que marcó la medría del K-pop como una subcultura diferenciada colos sos propios códigos y gran cantidá de fans adolescentes y adultos xóvenes. Tres d'un bache nel xéneru, de magar 2003 los grupos TVXQ y BoA revitalizáronlo, ayudando a que'l xéneru fora conocíu notros países, primero Xapón y llueu el restu del mundu. Les redes sociales facilitaron qu'anguaño el K-pop y la industria del entretenimientu coreana en xeneral, la nomada Korean Wave (fola coreana), seyan populares n'Asia oriental y suroriental, pero tamién en Bangladex, India, América Llatina, África del norte y meridional y Europa, lo que-y da al xéneru ciertu calter de xéneru musical global.

## Grupos y músicos de K-pop destacaos
* 2NE1
* B.A.P
* Beast
* BoA
* Big Bang
* Block B
* Exo
* Girls' Generation
* HyunA
* Infinite
* Kara
* NU'EST
* PSY
* SHINee
* Super Junior
* T-ara
* TVXQ
* Wonder Girls

## Ver tamién
* J-pop

## Referencies

## Enllaces esternos

* K-POP Official YouTube Channel (Canal oficial del K-pop en YouTube)
* ''Billboard Korea'' K-Pop Hot 100 - Billboard.com
Xerneas

***Xerneas*** (xap. ゼルネアス *Zeruneasu*) ye un Pokémon llexendariu de tipu fada introducíu na sesta xeneración. Ye la contraparte d'Yveltal y la mascota de Pokémon X.

## Etimoloxía
El so nome pue derivar de la pallabra *Cerinea*, debío a que probablemente esti Pokémon tea basáu nel venáu de Cerinea, un animal mitolóxicu de l'antigua Grecia. Tamién el nome de Xerneas pue provenir del dios celta Cernunos.

## Bioloxía
Xerneas paez tener un aspeutu que ye la combinación del venáu de Cerinea y el venáu blancu de Nara, que yera un mensaxeru divín de la mitoloxía xaponesa que vivía na viesca de Heijō. Tamién presenta rasgos que daríen a entender que ta inspiráu nos cuatro venaos del tueru d'Yggdrasil, el gran árbol de la cosmoloxía nórdica.

## Referencies

## Enllaces esternos
528 e.C.

## Fechos
* Hipias conviértese en tiranu d'Atenes.
* Cambises II xube al tronu de Persia.

## Personaxes importantes

## Referencies

## Enllaces esternos
550 e.C.

## Fechos

### Asia
* El rei Ciru II de Persia conquista'l reino de los Medos.

### Europa
* Grecia - Fundación de la Lliga del Peloponesu, baxo lideralgu d'Esparta.

### Arte y cultura
* Entama l'esllendor del pintor griegu de cerámica de figures negres, Exekias (hasta'l 520 e.C.).
* El Xinete Rampín, escultura arcaica griega d'autor desconocíu (data aproximada).
* Kuros de Tenea, estatua griega (güei na Gliptoteca de Múnich).

### Ciencia y teunoloxía

* El filósofu griegu Tales de Mileto describe l'imán y les sos propiedaes (data aproximada).

## Nacimientos
* Hecateo de Mileto, xeógrafu griegu (m. 475 e.C.).

## Muertes
* Astiaxes, rei dos Medos.
* Arcesilao II, rei de Cirene dende 560 e.C., envelenáu.
* Argantonio, rei de los Tartesos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Oblatos

Los **Misioneros Oblatos de María Inmaculada** son una congregación relixosa, entamada nel añu 1826, por San Euxenio de Mazenod, col finxu de dedicase dafechu a la educación de neños y xóvenes, y tamién a les misiones d'evanxelización.

Anguaño, los Oblatos de María Inmaculada (tamién nomaos Oblatos de Mazenod), son miles alrodiu'l mundiu. Alcuéntrense presentes en más de 69 países. Güei, son conocíos nel mundiu enteru. Foron pioneros na evanxelización de llugares inhóspitos (como'l Polu Norte) lo que-yos valió'l nomatu de "Misioneros especialistas en misiones difíciles".

Fundanon diverses instituciones ya escueles en Francia, Estaos Xuníos, Canadá, Méxicu ya Australia polo que tamién se-yos considera una orden educativa. Ún d'estes ye'l Colegio Vista Hermosa, en Méxicu ya en Perú el Colegio Técnico Experimental Jesús Obrero.

## Referencies

## Enllaces esternos
Horacio Cartes

**Horacio Manuel Cartes Jara**  ye un políticu y empresariu paraguayu, presidente de Paraguái dende'l 15 d'agostu de 2013 hasta'l 15 d'agostu de 2018.

## Referencies

## Enllaces esternos
Supernova

Una **supernova**, (del llatín *nova*, nueva), ye ún españíu estelar que pue manifestarse d'un xeitu mui notable, inclusive a güeyu desnudu, en llugares de la esfera celeste onde enantes nun veíase nada en particular. 

Esti nomatu foi usáu dende la antigüedá pa nomar l'españíu d'una estrella blanca y pequeña nes sos capes esteriores allumando na esplosión hasta 100.000 vegaes más fuerte que nel so estáu orixinal. Les supernoves caltienen destellos de lluz dende varies selmanes hasta meses. Entamando a brillar darréu ya apagándose d'un xeitu progresivu y llentu.

El so orixe pue ser diversu. Pueden ser estrelles masives que yá nun pueden desendolcar reaiciones termonucleares nel so nucleu, y que son incapaces de caltenerse pola presión de dexeneración de los electrones, lo que les lleva a contraerse repentinamente (colapsar) y xenerar, nel procesu, una fuerte emisión d'enerxía. Otru proceso más violento tovía, capaz de xenerar destellos inclusive munchu más intensos, pue asoceder cuando una enana blanca miembru d'un sistema binario peslláu, recibe suficiente masa de la so collacia como pa superar el llímite de Chandrasekhar y proceder a la fusión istantánea de tol so nucleu: estu dispara un españíu termonuclear qu'espulsa cuasi too, si non too, el material que la formaba.

La esplosión de supernova provoca la espulsión de lss capas esternss de la estrella al traviés de poderoses ondes de choque, enriqueciendo l'espaciu que la rodia con elementos pesaos. Los restos, a vegaes, formen ñubes de polvu y gas. Cuando'l frente d'onda de la esplosión alcanza otres ñubes de gas y polvo allugaes, les comprime y pue entamar la formación de nueves ñebulosss solares qu'orixinen, dempués de cierto tiempu, nuevos sistemes estelares (quiciabes con planetas, al estar lss nebulosas enriquecíes colos elementos procedentes de la esplosión).

Nel so nucleu a vegaes remanecer oxetos estelares dependiendo del tamañu de l'antigua estrella. Estrelles pergrandes dexen furacos prietos, más pequeñes dexen púlsares, y más pequeñes, cenices estelares que enfriaranse col tiempu como enanes blanques.

## Referencies

## Enllaces esternos
2015 na ficción

Conséñense nesti artículu, distintes producciones culturales de ficción que desendolquen parte o la totalidá del so argumentu en 2015 como si fuere una fecha futura.

## Cine
**[[Firebird 2015 AD]]* (1981).
**[[Back to the Future II]]* (1989): el Dr. Emmett Brown, Marty McFly, y Jennifer Parker viaxen nel tiempu al 21 d'ochobre d'esti añu. Los abogaos yá nun esisten, la vistimienta automatizao ta de moda y la xente viaxa en coches esnaladores y en *[[hoverboard]]s*.
**[[Event Horizon (película)|Event Horizon]]* (1997): la primer colonia permanente ta afitada na Lluna en 2015.
**[[The 6th Day]]* (2000).
**[[Shank (película 2010)|Shank]]* (2010).
***' ([[2012]]).

== Franquicies ==
*''[[.hack]]''.

== Televisión ==
*''[[FlashForward]]'' ([[2010]]): nel últimu episodiu celébrase l'[[Añu nuevu]] de 2015.
*''[[Defenders of the Earth]]'' ([[1986]]).
*''[[Future GPX Cyber Formula]]'' ([[1991]]).
*''[[Neon Genesis Evangelion franchise|Neon Genesis Evangelion]]'' ([[1995]]–[[1996]]): los socesos principales desendólquense nesti añu.
***' (1995–1996): fúndase *Aerospace* furnidor de defensa aéreoespacial.
**[[Fringe (serie de televisión)|FRINGE]]* (2008–2013): los observadores toman el control de la Tierra.

## Lliteratura
*"Runaround" (1941), rellatu curtiu de ciencia ficción escritu por Isaac Asimov.
**[[The Carbon Diaries: 2015]]* (2009), serie de diariu adolescente sobre'l cambéu climáticu.

## Videoxuegos
**[[Star Control]]* (1990): entama *La Pequeña Guerra* de 2015, na que s'emplega la mayoría del armamentu nuclear.
**[[Doom (videoxuegu)|Doom]]* (1993): fúndase la Xunión Corporativa Aeroespacial.
**[[Jetfighter (xuegu de PC)|Jetfighter 2015]]* (2005).
**[[Ace Combat 6: Fires of Liberation]]* (2007).
**[[Ninja Blade]]* (2009).
***' ([[2010]]): empecipia la guerra ente Valor, Raven y S.V.E.R.
*''[[Ace Combat: Assault Horizon]]'' ([[2011]]).
***' (2012): el xuegu entama en marzu de 2015.
*''Stunt Race/Wild Tracks (TBA) - Stunt Race FX

## Referencies

## Enllaces esternos
Picu'l Sol

El **Picu'l Sol** ye un monte allugáu dientro de la parroquia de Llavandera, penriba del pueblu de Tueya, nel conceyu asturianu de Xixón. 

Nel so puntu cimeru tien un mirador dende'l que pue vese tola redolada del conceyu, la ciudá y la costa. Tamién ye perconocíu polos amantes del parapente, por tener na cima un puntu de salida de parapente.

El so altor ye de 440 metros.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Ruta al Picu'l Sol
Antonio Suárez

**Antonio Suárez**  foi un pintor asturianu.

La rellación d'Antonio col arte entama nel estudiu del arquiteutu xixonés Antonio Álvarez-Hevia, nel que tien de compañeru de Joaquín Rubio Camín, xunto col qu'entama'l **I Salón de Navidá** de Xixón nel añu 1948, añu nel que se relaciona cola Escuela de Madrid, onde se treslladara esi mesmu añu. Tamién nos sos años de formación xixonesa frecuentará los estudios d'Evaristo Valle y Nicanor Piñole. En 1950 pinta la so primer obra abstracta.

Nel añu 1951 treslladaráse a París onde vivirá unos trés años, yá que por motivos de salú torna a Xixón, onde residirá un tiempu hasta tornar nuevamente a Madrid.

**Antonio Suárez** foi unu de los firmantes, en 1957, del manifiestu del Grupu El Paso, xunto a autores como Canogar, Feito, Manolo Millares, Manuel Rivera, Antonio Saura y l'escultor Pablo Serrano. Más sero xuniéronse a esti ensame Martín Chirino y Manuel Viola.

## Referencies
2014 na ficción

Conséñense nesti artículu, distintes producciones culturales de ficción que desendolquen parte o la totalidá del so argumentu en 2014 como si fuere una fecha futura.

## Cine
* *[[Moon Child (película de 2003)|Moon Child]]* (2003)
* *[[EPIC 2014]]* (2004): la trama fina nesti añu.
* *[[White House Down]]* (2013): los socesos de la película desendólquense'l 4 d'ochobre d'esti añu.
* *[[Pacific Rim (película)|Pacific Rim]]* (2013): la ciudá mexicana Cabo San Lucas ye l'oxetivu del ataque d'un kaiju.

## Televisión
*Nel episodiu "The End" de la serie *[[Supernatural (serie de televisión)|Supernatural]]*, l'ánxel Zachariah unvia a Dean Winchester a esti añu.

## Videoxuegos
* *[[Soldiers of Anarchy]]* (2002)
* *[[Shattered Union]]* (2005): La segunda Guerra Civil Americana entama nesti añu.
* *[[Tom Clancy's Ghost Recon Advanced Warfighter 2]]* (2007)
* *[[Metal Gear Solid 4: Guns of the Patriots]]* (2008)
* *[[Battlefield 3]]* (2011)
* *[[Call of Duty: Black Ops II]]* (2012): el principal antagonista, Raúl Menéndez, entama la so campaña de propaganda'l 22 de xunu de 2014.

## Referencies