James Franco

**James Edward Franco**  ye un actor, guionista, direutor, productor, modelu, escritor, músicu y pintor d'Estaos Xuníos.

Empecipió la so carrera interpretativa a finales de la década de 1990, con apaiciones en series televisives como *[[Freaks and Geeks]]* y en películes d'adolescentes. En 2001 interpretó'l papel de James Dean na película homónima, actuación que foi premiada con un Globu d'Oru al meyor actor de miniserie o telefilme.
Algamó la fama internacional pol so papel de Harry Osborn na primera triloxía de *[[Películes de Spider-Man|Spider-Man]]*. A partir d'entós, les sos participaciones en películes fueron bien variaes, incluyendo'l filme de guerra *[[El gran rescate|The Great Raid]]* (2005), el drama románticu *[[Tristán y Isolda (película de 2006)|Tristán y Isolda]]*, y la película dramática *[[Annapolis (película)|Annapolis]]* (2006) dirixida por Justin Lin, ente otres. En 2008 interpretó a Saul Silver na comedia *[[Pineapple Express]]*, película que-y mereció una nominación a los Premios Globu d'Oru na categoría al meyor actor de comedia o musical. Esi mesmu añu tuvo un rol importante na película biográfica *[[Milk (película)|Milk]]*, onde interpretó a la pareya del políticu y activista gai Harvey Milk. En 2011 foi nomáu a los Premios Óscar pol so papel d'actor principal na película *[[127 Hours]]*.

## Biografía
### Primeros años
Franco nació'l 19 d'abril de 1978 en Palo Alto, California. La so madre Betsy Verne, ye una escritora y editora, y el so padre Douglas Franco, un empresariu que remana una axencia ensin fines d'arriquecimientu y una compañía de tresporte y unviaes. La pareya conocióse cuando asistía a la Universidá Stanford. La so güela materna, Mitzi Levine Verne, alministra la Verne Art Gallery, una importante galería d'arte en Cleveland. El so padre tien ascendencia portuguesa y sueca, y la so madre ye xudía, descendiente d'inmigrantes rusos. Franco pasó'l so niñez en California, xunto a los sos dos hermanos menores, Tom y Dave Franco, tamién actor. Por cuenta del so talentu nes matemátiques, realizó práutiques llaborales en Lockheed Martin. En 1996 graduóse na secundaria Palo Alto High School, onde actuó en numberoses obres teatrales y foi escoyíu polos sos compañeru de promoción como la persona cola «meyor sorrisa». Ingresó a la Universidá de California en Los Angeles (UCLA) na carrera de filoloxía inglesa, pero dempués del primer añu d'estudios abandonó la universidá pa estudiar teatru, a pesar de la negativa de los sos padres, y se enroló en clases d'actuación con Robert Carnegie en Playhouse West.

## Carrera
### Inicio na actuación
Dempués de quince meses d'entrenamientu como actor empezó a realizar audiciones en Los Angeles, California. Llogró'l so primer rol cinematográficu en 1999, cuando foi escoyíu pa protagonizar el papel de Daniel Desario na serie televisiva *Freaks and Geeks*, que recibió crítiques positives pero tuvo una curtia duración. Sobre la so participación na serie comentó que foi una de les esperiencies de trabayu «más risonderes» que tuvo. N'otra entrevista declaró: «Cuando tábamos faciendo *Freaks and Geeks*, nun entendía realmente cómo funcionaben les películes y la televisión, ya inclusive improvisaba a pesar que la cámara nun me taba filmando… improvisaba un pocu naquella dómina, pero non de forma granible».

La so primer participación nun proyeutu cinematográficu de mayor importancia foi na comedia romántica *[[Whatever It Takes (película)|Whatever It Takes]]* (2000), filme que coprotagonizó cola so novia d'entós, l'actriz Marla Sokoloff. Nel añu 2001 foi escoyíu pa representar a James Dean na película homónima, producida pa la televisión y empobinada por Mark Rydell. El críticu Ken Tucker de la revista *[[Entertainment Weekly]]* escribió: «Franco pudo tornar el rol y faer un Dean aceptable, pero pela cueta encarna a esti mozu inseguru y desarraigado». Recibió un Globu d'Oru pola so actuación, tamién nominaciones a los Premios Emmy y a los Premiu del Sindicatu d'Actores.

N'interviniendo en dellos títulos cinematográficos destinaos a consumu adolescente, como'l so debú en *[[Never Been Kissed]]* (1999) de Raxa Gosnell, Franco consiguió la popularidá al actuar xunto a Tobey Maguire y Kirsten Dunst na adautación cinematográfica que filmó Sam Raimi sobre'l cómic de *[[Spider-Man (película)|Spider-Man]]* (2002). Ye l'actor que-y da vida a Harry Osborn na saga completa de *Spider-Man*.

### 2002

La película más esitosa de la so carrera hasta'l momentu ye *Spider-Man* (2002), onde interpreta a Harry Osborn, el fíu del villanu Duende Verde (Willem Dafoe) y meyor amigu del protagonista Peter Parker o Spider-Man (Tobey Maguire). Primeramente foi consideráu pa executar el rol de Spider-Man na película; sicasí, el papel foi dau a Tobey Maguire. Todd McCarthy de la revista *[[Variety]]* escribió qu'esisten «bonos momentos» ente Maguire y Franco na película. *Spider-Man* foi un ésitu comercial y tamién aclamáu pola crítica; ello ye que recaldó 114 millones de dólares na primer selmana d'estrenu n'América del Norte y llogró ganancies de $822 millones alredor del mundu. Esi añu, Franco foi escoyíu pa interpretar un papel nel drama *[[City by the Sea]]*. Nel 2003 participó xunto a Nieve Campbell en *[[The Company]]*, película empobinada por Robert Altman.

L'ésitu alcanzáu pola primer película de *Spider-Man* dexó que repitiera nuevamente'l so papel na secuela de 2004, *[[Spider-Man 2]]*. La película recibió comentarios positivos per parte de los críticos y probó ser un ésitu de taquilla, amás de qu'estableció un nuevu récor de ventes na primer selmana d'estrenu en Norteamérica. Con ingresos de $783 millones alredor del mundu, convertir na segunda película con mayor recaldación en taquilla en 2004. Al añu siguiente actuó nel filme de guerra *[[El gran rescate|The Great Raid]]*, nel qu'interpretó a Robert Prince, un capitán del 6ᵘ Batallón Ranger de los Estaos Xuníos.

Nel 2006 participó xunto a Tyrese Gibson na película *Annapolis*, darréu interpretó al llexendariu héroe Tristán nel filme dramáticu *Tristán y Isolda*, coprotagonizado por Sophia Myles. Esi mesmu añu entrenó col escuadrón de vuelu acrobáticu de l'Armada de los Estaos Xuníos conocíu popularmente como Blue Angels, onde llogró la llicencia de pilotu priváu, en preparación pal so rol na película *[[Flyboys]]*, que foi estrenada en setiembre. Tamién nesi mes realizó una curtia apaición nel filme de terror *The Wicker Man*, el cual tuvo protagonizáu por Nicolas Cage, y dempués d'unos meses realizó un caméu na comedia romántica *[[The Holiday]]*.

En 2007 volvió interpretar a Harry Osborn en *[[Spider-Man 3]]*. A diferencia de reseñar positives que recibieron les dos primeres películes de la saga, la tercera tuvo una acoyida variada per parte de los críticos. Sicasí, la película recaldó 891 millones de dólares y foi la más esitosa en ventes de tola saga, amás foi'l filme más taquilleru de Franco nel 2008. Esi mesmu añu l'actor fixo un caméu na comedia *[[Knocked Up]]*, dirixida por Apatow y estelarizada por, los antiguos protagonistes de la serie *Freaks and Geeks*, Seth Rogen, Jason Segel y Martin Starr.

Ente 2007 y 2011 Franco intervieno en delles películes d'ésitu, como *[[In the Valley of Elah]]*, *[[Milk (película)|Milk]]* (pola que Sean Penn ganó un Óscar) y *[[Eat Pray Love]]* (con Julia Roberts y Javier Bardem). En 2011 protagonizó'l drama *[[127 Hours]]*, que narraba una historia real: la fazaña del escalador Aron Ralston, quien quedó atrapáu por una roca nuna paraxa aisllada y toyóse un brazu pa salvar la vida.

El 27 de febreru de 2011 foi maestru de ceremonies de la 83ª entrega de los premios Óscar xunto cola actriz Anne Hathaway.

En 2012 súpose que va protagonizar un *[[adautación (artes audiovisuales)|remake]]* de *[[Cruising (película)|Cruising]]* (*A la caza*), el bien polémicu *[[Suspense (xéneru)|thriller]]* d'ambiente gai que protagonizó en 1980 Al Pacino.

### Escritura
Nel añu 2010 Franco publicó una coleición de cuentos curtios titulaos *Palo Alto*. El llibru lleva'l nome de la ciudá californiana na que nació y ta dedicáu a munchos de los escritores colos que trabayó en Brooklyn College. El so trabayu recibió crítiques variaes; el periódicu *[[Los Angeles Times]]* calificar como «una obra d'un mozu ambiciosu que claramente ama la llectura, que ye bien meticuloso colos detalles, pero que s'enfocó enforma nel estilu y virtualmente dexó de llau'l significáu». El rotativu inglés *[[The Guardian]]* publicó: «la incursión de la estrella de Hollywood al mundu lliterariu seique sea percibida con cinismu en dellos ámbitos, pero ye un debú prometedor d'una fonte insólita».

## Vida privada

Nel iviernu de 2006, insatisfechu cola direición que tomó la so carrera profesional, decidió enrolarse na Universidá UCLA na asignatura de filoloxía inglesa y con una especialización en escritura creativo. Dióse-y permisu pa tomar alredor de 62 creitos universitarios per cada trimestre, un númberu mayor a la llende que suel ser de 19 creitos. Mientres la so etapa d'estudios siguió desempeñándose como actor y en xunu de 2008 finalmente graduóse na so llicenciatura con un permediu d'aproximao 3.5. Pa llograr el so títulu escribió una novela so la supervisión de la escritora y novelista Mona Simpson. Treslladóse a Nueva York onde realizó simultáneamente un posgráu de lliteratura na Universidá de Columbia y una carrera de producción audiovisual na Universidá de Nueva York. Tamién ingresó a un taller de lliteratura de ficción nel Brooklyn College y viaxó per temporaes a Carolina del Norte pa estudiar poesía nel Warren Wilson College. Franco tien un doctoráu en filoloxía inglesa de la Universidá Yale.

Mientres los sos años de preparatoria desenvolvió un talentu especial pol arte —específicamente la pintura— y asistió mientres dellos branos a la escuela d'arte California State Summer School for the Arts. Nuna entrevista declaró que la pintura foi l'escape» que precisó mientres los sos años de secundaria y que de fechu «lleva pintando más tiempu qu'actuando». Del 7 de xineru al 11 de febreru de 2006 realizó la primer exhibición pública de les sos pintures na Glü Gallery de Los Angeles, California. Nuna escena de *Spider-Man 3* puede vese a Franco pintando un cuadru. La so pasión pol arte, concretamente la poesía, remató cola so participación na película *Howl* onde interpretó al revesosu poeta d'Estaos Xuníos del movimientu beat, Allen Ginsberg.

A Franco gústa-y enforma lleer llibros nel plató de les películes nes que participa. De fechu Judd Apatow, productor de *Pineapple Express*, calificar de la siguiente manera: «ye una persona empobinada escontra la educación. Solíamos rinos porque ente tomes taba lleendo nel plató la *[[Ilíada]]*. Nós entá nun lleímos la *Ilíada*. Yera un llibru complexu. Con él sicasí siempres yera James Joyce o daqué».

 Depués inscribíme pa siguir estudiando en Yale. Creo qu'eso foi abondu pa ella».Nel 2008 foi escoyíu como nueva cara de la llinia d'arumes Gucci pa home.

Ye consideráu un símbolu sexual y en 2009 foi nomáu l'home más sexy pola revista electrónica Salon.com.

En respuesta a entrugues rellacionaes cola so sexualidá, en vista de que interpretó tres personaxes homosexuales mientres la so carrera d'actor, aportuna qu'atopa más dimensiones a los sos personaxes que los enclinos d'estos na cama. «O, sabes qué», declaró, «seique soi gai».

Foi escoyíu como orador de la ceremonia de graduación na so antigua universidá UCLA, y taba previstu que diera'l so discursu'l 12 de xunu de 2009. Sicasí'l 3 de xunu de 2009 anunciar nun comunicáu de prensa la cancelación de Franco como orador de la ceremonia de graduación por cuenta de un conflictu d'horariu y convertir na segunda persona dempués de Bill Clinton n'atayar el so discursu.

Na publicación de la revista *[[Time]]* del 27 d'avientu de 2010 Franco foi nomáu por Joel Stein como «la persona más increíble del añu».

El 4 abril de 2010, tuvo arreyáu nun escándalu d'acoso sexual con una moza escocesa menor d'edá. Díes dempués, l'asuntu foi esclariáu pol mesmu Franco.

## Filmografía

## Referencies

## Enllaces esternos

*