Autoridá unitaria

Una **autoridá unitaria** (n'inglés: *unitary authority*) ye un tipu d'autoridá responsable de toles funciones del gobiernu llocal dientro del área que la mesma cubre, o que lleva a cabu funciones adicionales que na mayor parte del país son xeneralmente realizaes pol gobiernu nacional o por un gobiernu subnacional de mayor nivel. 

Les autoridaes unitaries típiques cubren árees urbanes lo suficientemente grandes como pa funcionar independientemente d'un condáu o otru tipu d'alministración rexonal. Dacuando consisten n'entidaes subnacionales que s'estremen de les otres nel so país pol fechu de que dientro de les primeres nun esiste un nivel inferior d'alministración, a diferencia de lo qu'asocede nes postreres.

## Reinu Xuníu
Dientro del Reinu Xuníu, les *Unitary Authorities* constitúin n'Inglaterra y Gales autoridaes llocales ensin un nivel inferior d'alministración, según establecer la Llei de Gobiernu Llocal de 1992, y son responsables de cuasi toles funciones del gobiernu llocal dientro de les sos llendes.

Les mesmes opónense al sistema de dos niveles alministrativos esistente na mayor parte d'Inglaterra, onde les funciones del gobiernu llocal partir ente los conseyos de los condaos (*county councils*) y los conceyos de los distritos (*district councils*). Hasta 1996, esistió un sistema similar de dos niveles n'Escocia y Gales, pero esti foi dafechu reemplazáu por un sistema de divisiones unitaries, contrariamente a lo asocedío en territoriu inglés. Irlanda del Norte tien un sistema unitariu dende 1973.

### Inglaterra

A pesar de que la mayor parte d'Inglaterra caltién el so sistema de dos niveles, mientres la década de 1990 delles ciudaes, llocalidaes grandes carentes de dichu estatus y grupos de llocalidaes allegantes convertir n'autoridaes unitaries, independizándose de los conceyos de los sos respeutivos condaos ya instaurando un Conceyu llocal que s'encargara simultáneamente de les funciones d'un condáu y de un distritu.

En dalgunos condaos ingleses escasamente poblaos, como Rutland, Herefordshire y la Islla de Wight, la totalidá de la so superficie pasó a ser una autoridá d'esti tipu. Dende abril de 2009, los condaos de Cornualles, Wiltshire, Shropshire, County Durham y Northumberland tamién se convirtieron n'autoridaes unitaries tres la reforma llexislativa d'avientu de 2007. En Kent, la Ciudá de Rochester-upon-Medway y el *[[borough]]* de Gillingham y Chatham fundir pa formar l'autoridá de Medway.

Na práutica, la mayor parte de les autoridaes unitaries d'Inglaterra nun son dafechu unitaries, yá que utilicen dellos servicios de manera conxunta con otres autoridaes; típicamente, dichos servicios inclúin la policía y los bomberos, y dacuando la recoyida de residuo y el tresporte públicu. Amás, dalgunes contienen parroquies civiles, les que efeutivamente constitúin un nivel llindáu de gobiernu llocal.

Al independizase, les autoridaes dexen de formar parte d'ordinariu del condáu non metropolitanu al que pertenecíen, siguen siendo incluyíes dientro de les llendes del condáu ceremonial homónimu. Por casu, al dixebrase Bournemouth yá nun foi parte del condáu non metropolitanu de Dorset, pero sí del condáu ceremonial del mesmu nome.

### Historia
Cuando los conceyos de los condaos establecer en 1889, creóse un tipu d'autoridá unitaria denomada *[[county borough]]*, qu'actuaba de manera independiente al respeutive de l'alministración del condáu. Los *county boroughs* cubríen xeneralmente ciudaes y llocalidaes grandes carentes de dichu estatus. Sicasí, en 1974 fueron abolíos y se reinstauró el sistema de dos niveles en toa Inglaterra.

Pa la década de 1990, fixérase evidente qu'esi sistema yera ineficiente y complicáu en ciertos llugares. Munchos conceyos grandes recuperaron el so gobiernu unitariu a lo llargo d'esa década, volviendo efeutivamente al sistema anterior a 1974, anque esta vegada los *county boroughs* fueron designaos *unitary authorities*.

La creación de cada autoridá unitaria yera oxetu de la consultación pública. El conceutu non siempres yera aceptáu y de cutiu nun cuntaba col sofitu de los concejjos llocales, los conceyos de los condaos o la población llocal. Probablemente, la formación d'una autoridá unitaria nel noroeste de Kent compuesta por Dartford y el cercanu Gravesham nun pudo llevase a cabu en parte por cuenta de la oposición de los paisanos, quien tarrecíen qu'esta pequeña entidá alministrativa fuera incluyida nel Gran Londres, allugáu darréu al oeste, si dixebrar del so condáu tradicional.

### Creación de les autoridaes unitaries

Les autoridaes unitaries pueden crease n'Inglaterra al traviés de preseos estatutarios —de manera que nun riquir una llexislación separada—, so los términos de la Llei de Gobiernu Llocal de 1992. De normal, un distritu d'un condáu non metropolitanu que se dixebra pa formar una autoridá unitaria ye designáu como un nuevu condáu non metropolitanu *[[de facto]]*, pero ensin *[[Conseyu del condáu|county council]]*. Les llendes del condáu non metropolitanu orixinal son modificaos pa escluyir l'área tomada pola autoridá unitaria. Polo xeneral, nun se fala de les mesmes como condaos por cuenta de que, a pesar de perfacese nelles les funciones d'un condáu non metropolitanu, la mayor parte de les autoridaes nun constitúin condaos ceremoniales por sigo soles; sicasí, esisten esceiciones, tales como Herefordshire y Rutland, a los que-yos foi restituyíu'l estatus de condáu que perdieren na reorganización territorial de 1974; y la Islla de Wight (la primer autoridá unitaria creada dempués de la Llei de 1992 y posiblemente una de les que presentó menos inconvenientes y discutinios no referente a la so creación), que foi y sigue siendo un condáu separáu, anque agora con un solu Conceyu.

En dellos casos, como nos *boroughs* de los seis condaos metropolitanos y en Berkshire, siguióse un procesu distintu, nel cual el *county council* foi abolíu y les sos funciones fueron tresferíes a los distritos. Sicasí, el nuevu Conceyu de Wiltshire, qu'empezó a operar en 2009, atropó les funciones de los conceyos de los distritos, que fueron abolíos. Ye asina que lo asocedío nos condaos metropolitanos y en Berkshire puede ser consideráu un procesu opuestu al qu'asocedió en Wiltshire.

Los condaos de Cornualles, Wiltshire, Shropshire, County Durham y Northumberland cunten cola aprobación del gobiernu pa convertise n'autoridaes unitaries en abril de 2009. El mesmu anunció que Cheshire, pela so parte, va ser estremáu en dos autoridad que se van llamar Cheshire West and Chester y Cheshire East. Per otru llau, el 82% de los votantes nel referendu de 2007 refugaron la propuesta de que Somerset convertir nun condáu unitariu, razón pola cual el gobiernu decidió nun da-y autorización pa dichu camudo. Les propuestes pa una conversión del mesmu tipu en Cumbria y North Yorkshire tamién fueron refugaes.

No referente a qué estructura gubernamental había d'adoptase en Bedfordshire, propunxéronse cuatro opciones distintes:
# Abolir los trés distritos que componen el condáu pa crear l'autoridá unitaria de Bedfordshire incluyendo a los trés. Nesta opción, Luton —que yá constitúi una autoridá unitaria dientro del condáu ceremonial de Bedfordshire— caltendría la so independencia y nun sería modificáu.
# Crear dos nueves autoridaes unitaries: una que englobara el Bedford Borough y otra que combinara los distritos de Mid Bedfordshire y South Bedfordshire, tomando esta postrera'l nome de Central Bedfordshire. Nesta opción, Luton tamién caltendría la so independencia y nun sería modificáu.
# Crear dos autoridad unitaries: una qu'incluyera Bedford Borough y Mid Bedfordshire y otra que tomara Luton Borough y South Bedfordshire.
# Formar una autoridá de dos niveles conformada por cuatro conceyos llocales sol control d'un Conceyu del condáu, pero con distintes responsabilidaes.

Finalmente decidió implementase la segunda propuesta, lo que significa qu'a partir del 1º d'abril de 2009 va haber dos nueves autoridaes unitaries sobre'l territoriu anguaño perteneciente al condáu non metropolitanu de Bedfordshire, amás de Luton, que yá esiste como tal.

Los *[[London borough]]s* y la Ciudá de Londres tamién cunten como autoridaes unitaries. Les Islles Sorlingas tienen un Conceyu especial que nun constitúi un distritu nin un condáu, anque na práutica ye una autoridá unitaria *[[sui generis]]*.

### Definición llegal

Na llexislación actual, una autoridá unitaria ye definida como “cualquier autoridá que constituya l'únicu Conceyu principal nel so área de gobiernu llocal” (n'inglés: *any authority which is the sole principal council for its local government area*).

Ente que parte de la llexislación inclúi a los *[[London borough]]s* como autoridaes unitaries, éstos nun cumplen cola condición detallada enriba —yá que pa dellos propósitos son filiales de l'Autoridá del Gran Londres— y comúnmente son llistaos de manera separada xunto a la Ciudá de Londres, el Inner Temple y el Middle Temple; estos dos últimos atópense dientro de les llendes de la Ciudá de Londres anque constitúin *[[Liberty (división)|liberties]]* independientes.

## Canadá
De normal conocíes como "conceyos d'un solu nivel" (*single-tier municipalities*), esisten conceyos con un únicu nivel de gobiernu en provincies onde lo habitual ye qu'esistan dos niveles de gobiernu llocal. Nun hai que confundir los conceyos en provincies ensin nivel cimeru de gobiernu llocal colos conceyos d'un únicu nivel alministrativu, una y bones aquellos son el "únicu" nivel de gobiernu llocal na provincia.

La estructura d'un conceyu d'un solu nivel varia. Mientres la mayor parte funcionen como ciudaes ensin nivel cimeru de gobiernu, dalgunes funcionen como condaos de conceyos rexonales, ensin subdivisiones municipales inferiores. La gran mayoría de los conceyos d'un solu nivel de Canadá atópase en Ontario, onde esisten como divisiones estadístiques (divisiones censales) según conceyos separaos.

## Alemaña
N'Alemaña, *[[kreisfreie Stadt]]* ye'l términu equivalente pa una ciudá que ye responsable del nivel alministrativu local y del de distritu ("Kreis").

## Nueva Zelanda
En Nueva Zelanda l'autoridá unitaria ye un distritu o ciudá que tamién lleva a cabu les funciones d'una rexón. Nueva Zelanda tien cuatro autoridad unitaries Gisborne, Nelson, Tasman y Marlborough. El Conseyu de les islles Chatham nun se suel considerar una autoridá unitaria, anque actúa como conseyu rexonal pa los propósitos de la Llei de Xestión de Recursos de 1991.

## Polonia
En Polonia una *miasto na prawach powiatu* o *powiat grodzki* (*ciudá con derechos de [[powiat]]* o *distritu urbanu*) ye una ciudá que ye tamién responsable del nivel alministrativu de distritu (powiat), ensin formar parte d'otru powiat (por casu, Poznań, Cracovia, Łódź). En total, 65 ciudaes de Polonia tienen esti estatus.

## Referencies

## Ver tamién
* Ciudá independiente