Sojourner Truth

**Sojourner Truth** (/soʊ'dʒɜrnɛr 'truːθ/; Swartekill, Nueva York, c. 1797 - Battle Creek, Michigan, 26 de payares de 1883) foi una abolicionista y activista polos derechos de la muyer. Truth nació so esclavitú, pero escapó cola so fía en 1826. Dempués de recurrir los tribunales pa recuperar al so fíu, convertir na primer muyer en ganar un xuiciu contra un home blancu. El nome de nacencia de Sojourner yera **Isabella ("Bell") Baumfree**. Camudó'l so nome a Sojourner Truth en 1843. Ye llargamente conocida pol so discursu "Ain't I a Woman?" ("¿Nun soi yo una muyer?"), que foi pronunciáu en 1851 na "Convención de los derechos de la muyer d'Ohio", en Akron, Ohio. Mientres la Guerra de Secesión Truth ayudó nel reclutamiento de tropes negres de l'Armada Americana. Dempués de la guerra, intentó infructuosamente consiguir concesiones de tierra del Estáu Federal p'antiguos esclavos.

El so nome escoyíu ye n'altamente simbólicu yá que n'inglés *sojourner* ye'l la forma axente del verbu *to sojourn*, que significa "morar temporalnente"; *truth* significa "verdá". El compuestu paecería significar pos "Residente temporal de la verdá". 

## Infancia y mocedá
Truth foi fía de Elizabeth y James Baumfree (o Bomefree) El coronel Hardenbergh mercó a James y Elizabeth de los comerciantes d'esclavos y caltener na so familia nuna facienda llamada col nome holandés de Swartekill, na ciudá d'Esopus, Nueva York, a 153km al norte de la ciudá de Nueva York. Charles Hardenbergh heredó la facienda y los esclavos del so padre.

Cuando Charles Hardenbergh morrió en 1806 Truth, conocida como Belle, de nueve años, foi puyada nun mercáu d'oveyes por $100 a John Neely, cerca de Kingston, Nueva York. Hasta esi momentu Truth namái falaba holandés. Dempués describiría a Neely como cruel y contrariu, en rellación a cómo la pegaba diariamente ya inclusive una vegada un manizu de vares de metal. Neely vender en 1808 por $105 a Martinus Schryver de Port Ewen, un taberneru, que la tuvo por dieciocho meses. Schryver vender en 1810 a John Dumont de West Park, Nueva York. Anque'l so cuartu dueñu yera atentu con ella, esistía una tensión considerable ente ella y la segunda esposa de Dumont, Elizabeth Waring Dumont, quien la acosaba y faía más difícil la so vida. La primer esposa de Dumont, Sarah "Sally" Waring Dumont (la hermana de Elizabeth), morrió en redol a 1805, cinco años primero que mercara a Truth.

En redol a 1815 Truth namorar d'un esclavu llamáu Robert, d'una granxa vecina. El dueñu de Robert (Charles Catton Jr, un pintor de paisaxes) prohibió la so rellación. Nun quería que'l so esclavu tuviera descendencia con una esclava que nun tener, porque los fíos nun seríen de la so propiedá. Un día Robert escapar pa ver a Truth. Cuando Catton y el so fíu atopar tundiéron-y xabazmente hasta que Dumont intervieno. Truth nunca volvería ver a Robert. Morrería por causa de les firíes. La esperiencia siguiría a Truth el restu de la so vida. Truth finalmente casóse con otru esclavu mayor qu'ella llamáu Thomas. Dio a lluz a cinco neños: James, que morrería mientres la infancia; Diana (1815) que'l so padre foi Robert o John Dumont; y Peter (1812), Elizabeth (1825) y Sophia (1826), toos nacíos dempués de la so unión con Thomas.

## Llibertá
L'Estáu de Nueva York empezó en 1799 a llexislar l'abolición de la esclavitú, anque'l procesu d'emancipación de los esclavos nun se completó hasta'l 4 de xunetu de 1827. Dumont comprometiérase con Truth a garantizar la so llibertá un añu enantes de la emancipación estatal si ella "facer bien y yera fiel". Sía como fora, camudó d'opinión, alegando qu'una firida na mano haber fechu ser menos granible. Ella siguió trabayando filando hasta 45kg (100 pounds) d'algodón.

Dempués, en 1826, Truth escapó cola so fía Sophia, teniendo que dexar tras a los sos otros fíos, yá que nun seríen consideraos llegalmente llibres hasta que nun sirvieren hasta los venti años.

Dempués espresaría: 
 "nun salí corriendo, pensando que faía mal, salí andando, creyendo que tou taba bien"

Dirixir a casa de Maria y Isaac Van Wagenen, quien la acoyeron a ella y al so ñácaru. Isaac ufiertar a mercar los sos servicios pel añu que faltaba hasta que la emancipación estatal entrara a valir, lo que Dumont aceptó por $20. Truth vivió ellí hasta que l'Acta d'Emancipación del Estáu de Nueva York foi aprobada un añu dempués.

Truth supo que'l so fíu Peter, entós de cinco años, fuera vendíu illegalmente por Dumont a un propietariu en Alabama. Cola ayuda de Dir Wagenens llevó la causa a les cortes y dempués de meses de procedimientos llegales recuperó al so fíu, que sufriera abusos per parte del so nuevu dueñu. Truth convertir na primer muyer qu'en dir a xuiciu contra un home blancu y ganar el casu.

Truth tuvo una esperiencia relixosa mientres la so estancia con Dir Wagenens, y convirtióse al cristianismu. En 1829 camudar col so fíu Peter a la ciudá de Nueva York, onde trabayó como emplegada del llar pa Elijah Pierson, un cristianu evanxélicu. en 1832, conoció a Robert Matthews, tamién conocíu como *Phrophet Matthias* ("El profeta Matías) y foise a trabayar pa él tamién como emplegada del llar na Matthias Kingdom comunal colony (comuña colonial del Reinu de Matthias). Nun estrañu xiru del destín, Elijah Pierson morrió y Robert Matthews y Truth fueron acusaos de robu y asesinatu contra él. Dambos fueron absueltos. 

En 1839, el fíu de Truth, Peter, atopó trabayu nun balleneru llamáu *Zone of [[Nantucket]]* ("Zona de Nantucket"). Dende 1840 a 1841 Truth recibíó tres cartes d'él, anque na so tercer carta esti dicía que yeren cinco, según qu'él nunca llegó a recibir nenguna de les cartes de la so madre. Cuando'l barcu volvió a puertu, Peter nun s'atopaba a bordu y Truth nunca volvió oyer d'él.

En 1997, el vehículu robóticu de la misión del Mars Pathfinder de la NASA recibió'l nome de "Sojourner" n'honor a Sojourner Truth.

## Enllaces esternos y referencies
* Nota xenealóxica
* ''Narrative of Sojourner Truth''. Autobiografía de Sojourner Truth n'inglés 
* 
## Referencies