Cortes de Pallás

**Cortes de Pallás** ye un conceyu de la Comunidá Valenciana, España. Perteneciente a la provincia de Valencia, na comarca del Valle de Ayora-Cofrentes. Cuenta con 968 habitantes (INE 2016).

## Símbolos

L'escudu heráldicu que representa al conceyu foi aprobáu'l  col siguiente blasón

## Xeografía
Cortes de Pallás ta dafechu apoderáu y arrodiáu pela so orografía; al norte atopa la Sierra Martés col Picu Martés de 1085 msnm y vértiz xeodésicu de primer orde, siendo'l máximu altor del conceyu. Na so parte central apodera la Muela d'Albeitre y al Sur la Muela de Cortes, declarada en 1973 Coto Nacional de Caza Mayor. 

El ríu Júcar, que ye'l más caudalosu de la Comunidá Valenciana corta'l territoriu creando un cañón nel que les sos agües son aprovechaes pol Banzáu del Naranxeru y la Presa de Cortes II, con central hidroeléctrica.

Pela so parte, la central termonuclear de Cofrentes utiliza parte de la so producción nocherniega d'enerxía pa bombiar agua al banzáu de la Muela de Cortes para dende ellí alimentar una central hidroeléctrica allugada cerca de la mesma población de Cortes. 

Aportar a esti pueblu, dende Valencia, al traviés de l'A-3 tomando depués la CV-425 y darréu la CV-428. El senderu de Gran Percorríu GR-7 traviesa les sos tierres entrando pola Sierra Martés y, cruciando'l pueblu, sale per un llateral de la Muela de Cortes.

### [[Barriu|Barrios]] y [[pedanía|pedaníes]]

Dientro del so términu municipal tán les aldegues de Castilblanques, L'Oru, La Cabezuela, Los Herreros, Otonel, Venta de Gaeta y Viñuelas.

### Llocalidaes estremeres
El términu municipal de Cortes de Pallás parte coles siguientes llocalidaes:

Bicorp, Cofrentes, Dos Aguas, Jalance, Jarafuel, Millares, Requena, Teresa de Cofrentes y Yátova, toes elles de la provincia de Valencia.

## Historia
Los datos arqueolóxicos más antiguos pueden remontase a la Edá del Bronce pol afayu d'un hachu d'esti metal, atopada nun puntu non determináu del términu. Tamién hai noticies de que nel caserío de Otonel apaecieron fragmentos de cerámica y un craniu humanu, pero pola vaguedad de los datos que se tener nun puede dase una clasificación d'esti afayu. Sábese tamién que na partida de Chaparro, nos Carrascones, xunto al camín de Castilblanques, atopáronse centenar y mediu de monedes, 11 d'elles denarios de plata republicanu fechables ente los años 73 a 31 e.C. y restu de bronce, coloniales.

Mientres la ocupación musulmana tuvo muncha importancia. Tres la conquista Xaime I impúnxo-y una contribución de 400 besantes. La población siguió habitada principalmente por moriscos. En 1609 al ser decretada'l so espulsión, producióse una rebelión, abellugándose los moriscos nel apartaz natural de la Muela de Cortes, onde aguantaron los ataques reales, hasta que fueron amenorgaos nel mes de payares del mesmu añu. Llograron oponese a los tercios mientres cuasi un mes. Tres la espulsión, el términu quedó cuasi despobláu. En 1646 cuntaba solamente con 40 cases habitaes. El señoríu de Cortes foi apurríu por Xaime I d'Aragón al so fíu bastardo Pedro, calteniendo la población árabe hasta la so espulsión en 1609. L'apellíu Pallás apaez nel sieglu XIV tres numberoses disputes llegales y en pasando la baronía por distintos propietarios.

A finales del sieglu XVIII visita estes tierres el botánicu Cavanilles.

Hasta 1932, Cortes nun tuvo comunicación direuta per carretera col esterior. Enantes, solo'l corredor de les aldegues que s'asitiaba na base de la Sierra Martés cuntaba con un camín qu'enllazaba por Macastre con Valencia y, por Los Pedrones cola carretera d'Almansa a Requena (N-330).

Anque se construyeron dellos saltos y banzaos nesti tramu del Júcar dende principios del sieglu XX, nun ye hasta 1988 cuando entra en funcionamientu la central hidroeléctrica Cortes II d'Iberdrola. La so entrada en serviciu revitalizó a tol conceyu y ta dexando una llixera recuperación demográfica y económica.

## Demografía
Cortes de Pallás cunta con 968 habitantes (INE 2016).

(2) Antes de la espulsión de los moriscos.

## Economía

La so economía ta basada na agricultura del olivo y l'almendral, principalmente, y en menor proporción viñeos y llabores de secanu. La ganadería basar na cabra y oveya. Merez mención especial l'apicultura, destacando la calidá de les mieles y derivaos (L'Oru).

Pero'l verdaderu motor d'ingresos entra polos impuestos a Iberdrola y el so complexu hídricu. Invirtióse n'ameyorar les dotaciones del pueblu y de les aldegues. Toos y cada unu cunten con casa social, piscina municipal, parque infantil... Autobús que los coneuta y, serviciu médicu y farmacéuticu con visites periódiques a les aldegues.

El Conceyu convirtióse en patronu, usando la mano d'obra pa curiar el monte, los pueblos y les infraestructures.

El turismu viose favorecíu peles nuevu carreteres y les obres d'infraestructura que se construyeron nel términu municipal. La ruta fluvial de los cañones del Júcar, que se realiza en llanches turístiques ente Cofrentes y Cortes vieno contribuyir nel florecimientu de les actividaes turístiques basaes nes carauterístiques impresionantes del paisaxe abrupto llabráu pel ríu.

## Monumentos
* **Ilesia parroquial**. Dedicada a La nuesa Señora de los Ánxeles. El templu foi edificáu en 1775.

* **Palaciu del Barón de Cortes de Pallás**. Edificiu d'estilu barrocu del sieglu XVIII.

* **[[Castiellu de Chirel]]**. Reconstruyíu nel sieglu XV, asítiase sobre un monte que se topa flanqueado polos gargüelu del ríu Júcar, de forma que ye fácilmente visible dende munchos llugares del territoriu. L'accesu tien de realizase a cuerpu, por sienda, una y bones la carretera remata a los pies del macizu onde ta asitiáu.

Mientres la Edá Media, la frontera ente los reinos de Castiella y Valencia topar nel Valle de Ayora, valle vecín al castiellu, de forma que ésti podía utilizase pa controlar el tránsitu pela vía del Júcar. Amás, la so posición otorgar una situación defensiva privilexada: nel sur topa un cantil de daqué más de 300 metros d'altitú, ente que l'accesu realizar pol lladral Norte, cara al cual topábase una doble muralla.

La proteición del castiellu constaba, amás del difícil accesu a ésti, l'entueyu de pasar al traviés d'ésti, por necesidá de travesar un pasu de aprox. 1 metru de fondura. Tres él abría un pequeñu zaguán y el recodo escontra la derecha enllazaba col pasiellu ente la doble muralla, amás de dos torrexones qu'hai nos estremos occidental y oriental.

Magar que nel castiellu podemos ver la tradición musulmana, tamién atopamos col estilu góticu y con escudos d'orixe claramente cristianu y señorial asitiaos enriba de los accesos. Fácilmente añader a esti monumentu, amás la función defensiva, la de residencia de forma significativa.

Ye'l meyor calteníu del términu y tópase nel Inventariu de Proteición del Patrimoniu Cultural Européu.

* Restos de los Castiellos de **[[Castiellu de Otonel|Otonel]]**, **[[Castiellu de la Pileta|Pileta]]** y **[[Castiellu de Ruaya|Ruaya]]**. D'orixe musulmán.

El castiellu de La Pileta ye d'orixe musulmán y guarda el lladral norte de la población de Cortes, ellí por onde llegaben los caminos de Buñol y Requena. Reparar de los sos restos una torre d'observación de base cuadrada con almenes.

## Llugares d'interés

* **Conxuntu Hidroeléctricu de Cortes y La Muela**. Con visites empuestes alcordaes con Iberdrola.
* **Cueva Formosa**. Cueva de formación cárstica con ensame de sales.
* **Les Poces del Ral**. Poces d'agua de singular guapura causaes pola erosión fluvial.
* **Los Chorradores de Otonel**. Conxuntu de continues cascaes que desaguan nel ríu Júcar.
* **Los Cañones del Júcar**. Visible en paséu fluvial turísticu dende Cofrentes a Cortes de Pallás a Cofrentes y dende Cofrentes a Cortes de Pallás.
Disponen de la única Ruta Fluvial de la Comunidá Valenciana con un percorríu de 14 km. d'ida y otros tantos de vuelta percorriendo los "Cañones del Júcar" nuna moderna embarcación col mesmu nome, que percuerre estes paraxes de singular guapura. Esta embarcación trabaya tol añu gracies a disponer d'aire acondicionáu y calefacción, siendo xestionada pola empresa Rutes Fluviales del Júcar, S.L. (626.22.00.22), na actualidá son miles de visitantes los que pudieron esfrutar de la flora, la fauna, pudiendo reparar cabres monteses, muflones, xabalinos o águiles pescadores nos cortaos d'espectacular guapura que s'acolumbren dende la embarcación.

## Política

El Cronista Oficial ye Don Miguel Aparici Navarro.

## Fiestes llocales
Celebra les sos fiestes patronales la segunda selmana d'agostu, a Nuesa Señora del Rosariu, l'Asunción, Cristu de la Vida y San Isidro Llabrador.

## Gastronomía

Por cuenta de la durez del clima pel hibiernu, los sos platos son clásicos de zones de monte. Podemos destacar la Olla de Pueblu, Gachamiga, Farrapes, Mojete d'Agua, Mojete Arrastrao y ayu arrieru. Na dómina veraniega pueden saborguiase platos como Gazpachos, Arroz con yerbes o Trigu Picáu.

Nos fornos podemos atopar les tortas de sardina, xamón, llonganiza o chorizu. Mientres la festividá de la patrona (del pueblu o les aldegues) realízase pan bendito.

## Ver tamién
* Cueva del Alba
* Banzáu de La Muela
* Banzáu de Cortes II
* Banzáu d'El Naranxeru

## Referencies

## Enllaces esternos

* Web oficial de Cortes de Pallás
* Web con información de Cortes de Pallás
* Institutu Valencianu d'Estadística
* 
Web oficial de Conceyu de Cortes de Pallás