Pterocles alchata

La  ye una especie d'ave pterocliforme de la familia Pteroclidae mesma del sur d'Eurasia y el norte d'África. Ye una ave afecha a terrenales semidesérticos y esteparios.

## Descripción
La ganga ibérica ye una ave con aspeutu de palombu gordosu que mide ente 31 y 39&nbsp;cm de llargu. El coloríu del so plumaxe polo xeneral ye crípticu, y nél entemécense motudos y llistaos de colores verde oliva, pardos, anaranxaos, mariellos, grises y negros nes partes cimeres. El plumaxe de la mayor parte de les sos partes inferiores, incluyíes les sos carauterístiques pates, ye blancu.

Presenta dimorfismu sexual y el plumaxe del machu varia a lo llargo del añu. Na dómina de cría'l machu tien el pileu, la mayor parte del pescuezu, el llombu y les coberteres de la parte inferior de les ales de color verdosu ocráceo con motudu mariellu claro. Les sos mexelles son marielles y tienen una llista negra que s'estiende dende'l güeyu hasta la nuca y una mancha negra nel gargüelu, darréu sol picu. Presenta una amplia banda de color castañu anaranxáu en forma de media lluna cubriendo'l so pechu y que ta enmarcada per llinies negres percima y per debaxo. Los sos güeyos son pardos y el so pido abuxáu. Les coberteras esteriores de les sos ales son castañes con cantos negros y blancos y los sos primaries son negres con cantos claros, lo qu'en vuelu apurre a la parte inferior de les sos ales un marcu escuru. El so obispillo y cola presenten un llistáu negru y ocre, y presenta unes plumes centrales de la cola allargaes de color gris escuru que sobresalen del restu. Fora de la dómina de cría toles sos partes cimeros, incluyíos el pileu y les mexelles adquieren el llistáu negru y ocre, y sume del so gargüelu la mancha negra que ve vuelvi ablancazada.

La fema polo xeneral paezse al machu con plumaxe d'iviernu anque de tonos más apagaos. Les sos mexelles y pescuezu son amarellentaos y escarez del tonu verdosu del machu. El so gargüelu ye blanca y presenta una llista postocular negra, y una llista negra adicional na parte inferior del so pescuezu qu'enmarca superiormente una banda amarellentada xunto cola llista negra que tamién tienen los machos na parte cimera del pechu. El so llombu y ales son abuxaes y llistaes en negru. El so obispillo y cola tienen una coloración similar a los machos anque con llistes negres más fines y les plumes centrales de la so cola son más curties.

En vuelu les gangues ibériques son fácilmente identificables pol blancu del so banduyu y coberteras inferiores de les sos ales, y les llargues plumes centrales de la so cola. Polo xeneral son aves silencioses cuando tán nel suelu pero cuando vuelen comuníquense emintiendo los sos carauterísticos soníos graves de tipu *kata-kata*, y los nasales "ga-ga-ga" y unos más agudos *gang gang*, a los que debe'l so nome común n'español.

## Taxonomía y etimoloxía

Los pterocliformes son aves afeches a los terrenes grebos, de cabeces asemeyaes a los palombos, pero con cuerpos más robustos y gordosos. La so taxonomía foi revesosa. Primeramente fueron clasificaos dientro de galliformes, pero les sos semeyances deber a la converxencia adaptativa a los medios terrestres. Darréu fueron incluyíos en columbiformes, pero na actualidá considérense una familia separada.
 
La ganga ibérica describióse científicamente por Carlos Linneo en 1766, col nome de *Tetrao alchata*. En 1815 foi treslladada como especie tipu al xéneru *[[Pterocles]]*, creáu por Coenraad Jacob Temminck. Reconócense dos subespecies:

* *Pterocles alchata alchata* - ocupa la península ibérica y el sur de Francia.
* *Pterocles alchata caudacutus* - estender pel norte d'África y Asia sudoccidental, dende'l noroeste d'El Sáḥara al noroeste de la India.
La etimoloxía del nome del so xéneru *Pterocles* provién del términu griegu *pteron* que significa «ala», y la terminación *-klēs* «notable por». Sicasí'l so nome específicu ye la llatinización de les pallabres árabes *al kattar*, que tienen como significáu «la ganga».

## Distribución y hábitat

La ganga ibérica cría principalmente nel norte d'África, Oriente mediu y el sur d'Asia central, llegando hasta Paquistán. N'Europa solu nidifican na península ibérica y na rexón de La Crau, nel sur de Francia. Les poblaciones orientales, especialmente les de Kazakstán migren a Paquistán y al noroeste de la India pel hibiernu. Y les poblaciones d'Oriente mediu migren hasta Arabia Saudita.

Les gangues ibériques suelen habitar n'estepes semiáridas, en llanures cascayoses ensin árboles, los cantos del desiertu, y dacuando en marismas reseques. Pel hibiernu pueden visitar los campos de cultivu o los barbechos, anque prefieren los suelos arenosos y ye menos dependiente de qu'haya cubrir vexetal que la ganga ortega (*[[Pterocles orientalis]]*) de distribución similar. Nun s'atopen n'altitúes cimeres a los 1000&nbsp;metros.

## Comportamientu
Les gangues ibériques suelen alimentase en grupos y concéntrase en grandes cantidaes alredor de los bebederos, a los que vuela a l'amanecida. Mientres el día esvalixar en busca de granes, que componen la principal parte de la so dieta, amás de los biltos y fueyes verdes. Prefieren les granes de les lleguminoses, pero tamién peracaben granes de yerba gabitero (*[[Polygonum]]*), alforfones (*[[Fagopyrum]]*), *[[Salicornia]]*, *[[Artemisia (planta)|Artemisia]]*, *[[Alhagi]]*), jarillas (*[[Helianthemum]]*) y gamones (*[[Asphodelus]]*). Nos campos de cultivu peracaben ceberes y les granes de les colleches de lleguminoses. Tamién peracaben de xemes en cuando escarabayos y otros pequeños invertebraos, y amás inxeren gravilla p'ayudar a esmagayar l'alimentu.

### Reproducción

Les gangues ibériques añeren al descubiertu en pequeñes depresiones del terrén. Suelen poner dos o tres güevos n'intervalos de dos díes. Los güevos son de color antedado con llixos pardos o abuxaes. Dambos miembros de la pareya encargar de la xera de la incubación, que dura ente 19 y 21&nbsp;díes. El machu empieza la so vez d'incubación aproximao una hora enantes de la puesta de sol y la fema toma'l relevu dempués de qu'abebentara pela mañana. Los pitucos son nidífugos y dexen el nial al poco de la eclosión. Los dos proxenitores curien de los pitucos pero solo'l machu encargar de trae-yos agua, papando unes plumes especializaes del so pechu na bebezón y volando rápido hasta onde tán les sos críes. Los pitucos pueden alimentase por sigo mesmos a la selmana d'edá y consiguen volar a les cuatro selmanes. Siguen dependiendo de los sos padres hasta los dos meses y adquieren el plumaxe adultu a los cuatro meses. De normal solo críen una niarada por temporada, pero si pierden la primera puesta pueden realizar una segunda.

## Referencies

## Enllaces esternos