open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Idioma lahnda

El **lahnda** o **panyabí occidental** referir a un conxuntu de variedaes d'idiomes indoarios noroccidentales falaos na provincia de Panyab (en Paquistán). Puramente, el lahnda nun ye un idioma sinón un continuu geolectal indoario formáu por variedaes de transición ente l'idioma majhi (panyabí estándar) y el idioma sindhi. Ethnologue clasifica'l conxuntu de variedaes de lahnda como una macrollingua que demográficamente, sería la cuarta llingua más falada d'Asia, solo detrás del idioma chinu, l'indostánicu (hindi y urdú) y l'árabe.

En total, el lahnda falar en 8 países y consiguió desenvolver la so propia lliteratura.

Foi identificada pol irlandés George Abraham Grierson, caballeru comendador de la Orde del Imperiu de la India y miembru de la Orde de Méritu del Reinu Xuníu, nun volume de *Estudiu Llingüísticu de la India* (de 1919). Asina, estremar d'otros dialeutos falaos en 4&nbsp;rexones del Panyab. Ello ye que el términu "lahindā" significa "occidental" nestes variedaes. Pa referinos a les sos variedaes falamos de llingües lahndi.

## Aspeutos históricos, sociales y culturales
### Usu y distribución

La llinia divisoria ente'l lahnda y el panyabí va de norte a sur. Empieza nel distritu de Gujranwala y acaba nel de Montgomery, cercanu a Sahiwal. Atopar al oeste de la ciudá de Lahore. Los principales llugares onde se fala son Bahawalnagar, Bahawalpur, Bhakkar, Dera Ghazi Khan, Jhang, Layyah, Mianwali, Multen, Muzaffargarh, Rahim Yar Khan, Sahiwal y Sargodha.

### Variedaes

Usualmente el lahnda puede estremase en siete variantes:
* el hindko (nel norte), * 
el pahari o panjistaní, *
el jakati (faláu n'Afganistán y n'Ucraína, por migración), *
el khetrani, *
el panyabí mirpur (faláu por 62.6&nbsp;millones de persones en 7 naciones, qu'inclúin Paquistán), *
el potwari, *
el saraiki (faláu por 13.8&nbsp;millones de persones en 3 países nel sur; toma'l derawali, el multani y el riasti), y *
los dialeutos del norte de Gujarat.

## Descripción llingüística
### Fonética
El hindko tien una tonación similar al idioma panyabí occidental, anque'l llevantamientu baxu facer por aciu un tonu altu que cai en Peshawar.
Sicasí, el saraiki —que como'l sindhi, escarez de tonos— desenvolvió implosivas y retién les consonantes entecortaes, [bʱ], [dʱ], [ɡʱ] y [mʱ].

### Gramática
El futuru facer por aciu *-s-*.

### Comparanza léxica
Los numberales en distintes variedaes de lahnda son:
:

## Referencies
Idioma birmanu

L**'idioma birmanu** (birmanu lliterariu:  *mranma ca.ka:* AFI: [mjəmàza̰gá]; birmanu coloquial:  ó  *ba.ma ca.ka:* AFI: [bəmaza̰gá]) ye la llingua oficial de Birmania. Trátase d'una llingua perteneciente a la familia sino-tibetana, y escríbese col alfabetu birmanu, deriváu de la escritura pyu, que derivó de la escritura brahmi. El birmanu ye llingua materna de les etnies bama, arakanesa (en birmanu, sistema de treslliteración MLC *ra. hkuing*, AFI: [jəkʰàɪN], n'inglés *rakhine*), con llixeres variantes nel so vocabulariu, y otros subgrupos rellacionaos colos bama.

El birmanu ye, como'l chinu y el tibetanu, una llingua analítica y tonal. L'alfabetu derivar del antiguu nagari emplegáu nos testos budistes pali. La escritura, d'orixe indostánicu, nun correspuende a la fonética birmana y esisten lletres mudes. Los calteres d'esta escritura 'compónense principalmente de círculos y fragmentos de círculu'. Escribir d'esquierda a derecha y les pallabres tán xuníes ente sigo, nun esisten apenes puntos. Siguiendo la tradición india, les lletres consonantes estremar en guturales, palatales, sibilantes, dentales y llabiales; cada grupu entiende cinco lletres. Esisten tres acentos tonales, ye dicir que como en chinu, una pallabra escrita de la mesma forma camuda de sentíu según l'acentu tonal que lleve. El verbu va siempres a la fin de la frase; el birmanu nun ye una llingua con flexones, polo que los prefixos y sufixos, so forma de partícules, son los que modifiquen les pallabres y dan-yos l'aspeutu verbal, el xéneru y el númberu.

Los primeros exemplos d'escritura birmano apaecen nel sieglu IX, como exemplu la inscripción de *Rajakumar*, o *Myazedi*, de Birmania central fechada en 1113; esta inscripción recueye la ufrienda d'un Buda d'oru en cuatro llingües: pali, mon, pyu y birmanu. Pa finales del sieglu XII el birmanu ye la principal llingua de les inscripciones.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Esplicación del alfabetu
Árabe exipcianu

El **árabe exipciu** ye una variedá del idioma árabe usáu n'Exiptu, que tien influencies d'otros idiomes cercanos. La constitución exipcia reconoz l'idioma árabe como la llingua oficial d'Exiptu, y ye faláu por casi la totalidá de les sos más de 80 millones d'habitantes.

Tolos dialeutos árabes coloquiales de normal solo son tresmitíos oralmente, ensin dexar nada escritu. 

La gran vitalidá d'esta llingua fai que sía una de les que más escritos tien, especialmente de poesía y teatru. Gracies a los medios audiovisuales modernos, l'árabe exipciu ye la variedá d'árabe más conocida del mundu islámicu, yá que ye entendíu, en gran midida, nos países pertenecientes al mundu árabe oriental (Máshreq n'árabe) y, anque tien diferencies con otros dialeutos del Magreb, tamién ye xeneralmente entendíu.

La gramática del exipciu, como la de tolos dialeutos árabes coloquiales, ta simplificada en comparanza col árabe clásicu. Como exemplu, la mayoría de les vocales d'unión omítense, y les formes nominal y verbal del dual sustituyir con frecuencia pol plural. En fonoloxía, cinco consonantes camuden la so pronunciación nel exipciu: la *dhal* suena como dal, *zha* como dái, *yim* como la g de gatu, *qaf* como la *hamza* (ʔ), y *tha* como ta (vease alfabetu árabe).

## Historia
L'árabe exipciu tien los sos oríxenes na zona del delta del Nilu y nel Baxu Exiptu, alredor d'El Cairu. Baxa del árabe faláu que foi lleváu a Exiptu polos conquistadores musulmanes nel sieglu VII, y el so desenvolvimientu históricu viose bien influyíu pol Idioma coptu del Exiptu pre-islámicu y darréu por otres llingües como'l turcu/turcu otomanu, italianu, francés y l'inglés.

## Ver tamién
* Exiptu 
* Cultura d'Exiptu

## Referencies

### Bibliografía
* 
* 
* Gary, Judith Olmsted, & Saad Gamal-Eldin. 1982. *Cairene Egyptian Colloquial Arabic*. Lingua Descriptive Studies 6. Amsterdam: North Holland.
* 
* Harrell, Richard S. 1957. *The Phonology of Colloquial Egyptian Arabic*. American Council of Learned Societies Program in Oriental Languages Publications Series B, Aids, Number 9. New York: American Council of Learned Societies.
* 
* Mitchell, T.F. 1956. *An Introduction to Egyptian Colloquial Arabic*. Oxford: Oxford University Press.
* Mitchell, T.F. 1962. *Colloquial Arabic: the Living Language of Egypt*. London: The English universities Press.
* 
* 
* Tomiche, Nada. 1964. *-y parler arabe du Caire*. Paris: Mouton.
* 
*
### Enllaces esternos
* Arabic and its variations 
* Egyptian Arabic, ucla.edu
Idioma marathi

El **marathi** (autoglotónimu en lletra devanágari: मराठी *marāṭhī* ) ye una de les llingües más falaes de la India y tien una llarga tradición lliteraria.
Ye un idioma indoeuropéu de la familia indioaria, mesmu del estáu indiu de Maharastra, que ye'l qu'alluga a la ciudá de Bombay. Ye bien cercanu al idioma cingalés (de Sri Lanka, nel sur de la India).
Al igual que munchos otros idiomes indios, el marathi deriva del sánscritu, y dixebróse d'otres llingües del so grupu hai unos mil&nbsp;años.

## Gramática
La so gramática caltién delles carauterístiques antigües que sumieron na mayoría de los idiomes indios. En marathi estremar ente trés xéneros (masculín, femenín y neutru). Forma un masculín en *-a* y un femenín en *-i*, casi regular. Tradicionalmente les terminaciones neutres yeren nasalizadas, pero esta traza perdióse nel marathi modernu. El marathi caltién en parte'l casu locativu del sánscritu:

Los diez primeros númberos en marathi son:
:1: *ek*
:2: *don*
:3: *tïn*
:4: *cär*
:5: *päñc*
:6: *sahä*
:7: *sät*
:8: *äth*
:9: *na*
:10: *dahä*

## Vocabulariu

Una de les carauterístiques singulares del marathi ye qu'emplega numberosos préstamos del urdú, del persa y del árabe.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Artículu sobre'l marathi  nel sitiu web Ethnologue.
* Enllaces qu'espliquen la variedá de la manera de vida y la cultura marathi nel sitiu web Marathi.tv.
* Documentos en maratí  nel sitiu web Sanskrit.
Guxaratín

El **guxaratín** (autoglotónimo: *Gujarātī*, n'inglés: *Gujarati*) ye un idioma que procede del estáu de Guyarāt, nel oeste de la India. Ye una llingua indoeuropea, de la familia indoaria, falada por unos 46&nbsp;millones de persones en tol mundu, siendo asina la 23ª (ventena tercera) llingua más falada del mundu. De toos ellos, aproximao 45,5&nbsp;millones moren na India, 250&nbsp;000 en Tanzania, 150&nbsp;000 n'Uganda, 100&nbsp;000 en Paquistán y 50&nbsp;000 en Kenia.

El guxaratín ye la llingua principal del estáu de Guyarāt, según los territorios axacentes de Damán y Diu y Dadra y Nagar Haveli. Tamién hai comunidaes considerables de falantes n'Estaos Xuníos y el Reinu Xuníu. N'Inglaterra, dos árees populares con población guxaratín son Leicester (Tierres Medies) y Wembley (norte de Londres). Y en Estaos Xuníos, atópense especialmente n'estaos como Nueva Jersey, Nueva York, California y Texas. Por cuenta de la cantidá de población guxaratín tremada pel mundu, dende África, Oriente Próximu hasta Reinu Xuníu y los Estaos Xuníos, hai quien los llama bromiando *Non-Resident Gujarati* (NRG) en llugar del términu oficial *Non-Resident Indian (NRI)*. Ye una de les 14 llingües rexonales oficiales de la India. Foi la llingua materna de Mohandas K. Gandhi, el padre d'India», y de Muhammad Ali Jinnah, el padre de Paquistán».

## Alfabetu
L'alfabetu guxaratín, amás de ser un alfabetu puramente dichu, ye amás un alfasilabariu, yá que n'ocasiones los sos signos representen sílabes.

### Consonantes

### Vocales

## Comparanza léxica
Los numberales en guxaratín estándar (India) y otres variedaes guxaratines rellacionaes son:
:

## Referencies

### Enllaces esternos

* Coleición de poesía guxaratín
* Free Guyaratí Tutorial - Tutorial pa deprender guxaratín 
* Llingua y lliteratura guxaratín
* Wiktionary en guxaratín
* Editor pa guxaratín
Idioma ḥausa

L**'idioma ḥausa** ye un miembru de llingües afroasiátiques. Ye faláu por unos 24 millones de persones denominaos ḥauses— como llingua nativa y por otros 15 millones de persones o más como segunda llingua.

## Clasificación
L'idioma ḥausa pertenez a les llingües chádiques occidentales, un subgrupu de les llingües chádiques, y por eso ye un miembru de les llingües afroasiátiques. Ye un idioma tonal.

## Distribución xeográfica
Los falantes nativos atópense en Níxer y el norte de Nixeria, pero s'usa como llingua franca nun área mayor n'África occidental, especialmente ente los musulmanes.

## Cultura
* Música ḥausa

## Persones relevantes
*Bilkisu Funtuwa, escritora

## Referencies

## Enllaces esternos

* Ethnologue report on Hausa 
* Hausa at UCLA
Estadiu Nacional Bukit Jalil

L**'Estadiu Nacional Bukit Jalil** (*en [[Idioma malayu|malayu]]: Stadium Nasional Bukit Jalil*), ye un estadiu multipropósitu alcontráu nel *Complexu Nacional de Deportes Sukan Negara* de la ciudá de Kuala Lumpur en Malasia. La cortil tien una capacidá pa 110&nbsp;000 espectadores, lo que lo convierte nel segundu estadiu con mayor capacidá del mundu.

L'estadiu foi inauguráu en 1996 p'allugar los Xuegos de la Mancomunidá Británica de 1998, ye dende entós l'estadiu oficial de la Seleición de fútbol de Malasia. Ye utilizáu pa diversos eventos como allugar los *Xuegos del Sureste Asiáticu 2001*, una de les sedes de la Copa Asiática 2007, amás de les ediciones de 2004 y 2012 del Campeonatu de Fútbol del Sureste Asiáticu. 

## Ver tamién
* Estadios de fútbol de Malasia

## Referencies

## Enllaces esternos
Idioma oriya

El **oriya** ye la llingua oficial del estáu Indiu d'Orissa. 

La escritura oriya, que como tolos sistemes d'escritura Devanágari ye, falando puramente, más un abugida qu'un alfabetu, usar pa escribir la llingua oriya, Adivasi Oriya, Duruwa, Ho (Orissa), Khondi (Kui), Koya, y el Santali. Recuerda un pocu a les escritures devanágari y bengalí. Los sos díxitos son daqué distintos de los correspondientes en devanágari. 

## Oriya n'Unicode

El bloque Unicode pal Oriya ye U+0B00–U+0B7F.

## Ver tamién
* Orissa

## Referencies

## Enllaces esternos

* Descarga d'un traductor fonéticu pa Oriya
* Romanized to Unicode Oriya transliterator
Norte verdaderu

El ** norte verdaderu ** ye un términu de navegación que se refier a la direición del Polu Norte en rellación cola posición del navegante. Esti conceutu foi descubiertu y reportáu pol chinu Shen Kuo nel sieglu XI.

El * norte verdaderu * comparar col Norte magnéticu y la red norte (la direición escontra'l norte a lo llargo de les llinies d'una proyeición cartográfica).

La direición del * norte verdaderu * ta marcada nel cielu por polu norte celeste. Pa la mayoría de los casos práuticos, ye la posición d'Alfa Ursae Minoris (Polaris). Pero, por cuenta de la precesión de la exa de la Tierra, el * norte verdaderu * xira nuna rotación que tarda alredor de 25800 años en completase. Nel 2002, Polaris atópase na so posición más cercana al polu norte celeste. Fai 2000 años sicasí la estrella más cercana al polu norte celeste yera Alfa Draconis (Thuban).

## Ver tamién
* Polu Norte
* Polu Norte Magnéticu
## Referencies
Oodaaq

**Oodaaq** o **Oodap Qeqert** ye un bancu de grava y trolla nel nordeste de Groenlandia, consideráu'l puntu más septentrional de la Tierra. 

Oodaaq ta a 83°40'Norte 30°40'Oeste, namái 705 km al sur del Polu Norte y 1360 metros al norte de la islla de Kaffeklubben, tando cerca de la punta nordeste de Groenlandia. Mide apenes unos 15 x 8 metros. 

Afayar en 1978 cuando un equipu danés d'esploración dirixíu por Uffe Petersen aterrizó en Kaffeklubben pa confirmar que s'alcontraba verdaderamente al norte de la punta de Groenlandia. Confirmáu'l fechu, un miembru del equipu señaló un llugar escuru al norte'l cual afayaron que yera un bancu de grava, llamáronlu Oodaaq n'honor al esquimal qu'acompañó a Robert Peary nel so viaxe históricu al Polu Norte.

## Referencies
Pasu de Khunjerab

El **pasu de Khunjerab** (; n'indostánicu, खुंजर्ब दर्रा; نجرا ب درّه, *khun̄jar-ab darrā*; ), ye un altu pasu de monte de 4.693 m alcontráu na cordal del Karakórum nuna posición estratéxica na frontera norte de la rexón de Gilgit-Baltistán de Paquistán, na apostada rexón de Caxmir, y na frontera suroeste de la Rexón Autónoma Uigur de Sinkiang de China. El so nome deriva d'un términu en idioma wakhi pa describir el *Valle del sangre*. Tola zona paquistanina del pasu ta dientro del Parque Nacional de Khunjerab, un gran parque declaráu en 1975 con un área protexida de 2 269,13 km².

## Encruz de frontera ente China y Paquistán

El pasu de Khunjerab ye l'encruz internacional de frontera pavimentada más altu nel mundu, amás del puntu más altu de la carretera del Karakórum. La carretera al traviés del pasu completar en 1982, y sustituyó a los pasos non pavimentados de Mintaka y Kilik como principal pasu al traviés del cordal de Karakórum. 

Nel llau paquistanín, el pasu ta a 42 km de la estación del Parque Nacional y del puestu de control en Dih, a 75 km del puestu d'inmigración en Sost, a 270 km de Gilgit y a 870 km d'Islamabad. 

Nel llau chinu, el pasu ta a 130 km de Tashkurgán, a 420 km de Kashgar y a unos 1.890 km dende Urumqi. El puertu chinu d'entrada atopar a 3,5 km a lo llargo de la carretera dende'l pasu nel condáu autónomu taxicu de Tashkurgán.

La llongura, y relativamente llanu pasu ta de cutiu cubiertu de nieve mientres l'iviernu y de resultes ta xeneralmente cerráu dende'l 30 de payares al 1 de mayu. Hai escelentes camperes nel llau chinu, y yaks y *[[Dzo|dzu]]*s (un encruz ente yac y vaca) adomaos pueden ser vistos dende la carretera.

Dende'l 1 de xunu de 2006 hubo un serviciu diariu d'autobús al traviés de la frontera dende Gilgit a Kashghar, yá en China.

## Ferrocarril

Nel añu 2007, empecipiáronse trabayos de consultoría pa investigar la construcción d'un ferrocarril al traviés d'esti puertu pa coneutar China col tresporte de los territorios alministraos pakistaníes del norte de Caxmir. En payares de 2009 empezóse un estudiu de viabilidá d'una llinia que coneutaría Havelian, a 750 km de distancia del pasu en Paquistán, y Kashgar, a 350 km en China.

## Galería d'imáxenes

Ficheru:The khunjerab pass.jpg

Ficheru:PakistanMixed050010.jpg
Ficheru:PakistanMixed060010KKHStart.jpg


## Ver tamién
* Carreteres más altes del mundu
* Carretera del Karakórum 
* Gilgit-Baltistán
* Sost
* Nathu La
* Parque Nacional de Khunjerab (n'inglés)

## Referencies

## Referencies
: L'artículu de la Wikipedia n'inglés menta les siguientes referencies:
:* Curzon, George Nathaniel. 1896. *The Pamirs and the Source of the Oxus*. Royal Geographical Society, London. Reprint: Elibron Classics Series, Adamant Media Corporation. 2005. ISBN 1-4021-5983-8 (pbk); ISBN 1-4021-3090-2 (hbk).
:* King, John 1989. *Karakoram Highway : the high road to China*. Hawthorn, Victoria, Lonely Planet Publications. ISBN 0-86442-065-X
:* Episode 13/30 of the NHK television series *[[The Silk Road]]*, a series originally shown in Japan in the early 1980s.

## Enllaces esternos
Polu d'inaccesibilidá d'Eurasia

El **polu d'inaccesibilidad d'Eurasia** ye'l llugar más alloñáu del mar na superficie de la Tierra y tien dos posibles llocalizaciones, de resultes de la indefinición de la llinia de mariña na desaguada del ríu Ganges. Estos dos llugares son denominaos EPIA1: y EPIA2: 

Dambos atópense na provincia de Sinkiang, China, a más de 2500 quilómetros del mar. EPIA1 equidista 2510±10 km los golfos d'Ob y Bengala y del mar d'Arabia. EPIA2 equidista 2514±7 km de la mar de Bohai, el golfu de Bengala y el golfu del Obi.

Nesta definición, entiéndese como mar tantu los océanos como los mares coneutaos col océanu abiertu. El mar Caspiu o los llagos polo xeneral queden escluyíos. L'ambigüedá na definición de la llinia de mariña, por casu nes desaguaes de ríos o en lengua glaciares de la mariña, da llugar a incertidume na llocalización d'estos polos.

L'estáu más alloñáu del mar ye Kirguistán, n'Asia central.

## Ver tamién
* Polu d'inaccesibilidad

## Referencies
Polu d'inaccesibilidá del Pacíficu

El **[[polu d'inaccesibilidá]] del Pacíficu** ye'l llugar del océanu más alloñáu de cualquier tierra firme y atópase nel sur del océanu Pacíficu, a 2.688 quilómetros de L'Antártida y delles pequeñes islles oceániques. El fondu del océanu asitiáu en dichu puntu atópase a unos 3.700 m de fondura.

Ye tamién conocíu como **puntu Nemo** y coincide col llugar más alloñáu de la llinia de mariña, yá que supera en distancia al polu d'inaccesibilidá d'Eurasia. Nesta definición utiliza la distancia sobre la superficie d'un elipsoide terrestre de referencia y contabilízase cualquier islla permanentemente remanecida.

## Xeografía
Esti puntu ta alcontráu nel océanu Pacíficu Sur (). Les tierres remanecíes más cercanes, alcontraes a 2.688 km, son: 

* al norte, la Islla Ducie, perteneciente a les islles Pitcairn;
* al nordeste, Motu Nui, un castru perteneciente al archipiélagu de la islla de Pascua;
* al sur, la islla Maher, frente a la islla Siple y de la tierra Marie Byrd, en L'Antártida;
* al oeste, la islla Chatham;
* al este, el Archipiélago Campana al sur de Chile.

## Intereses

* Sabiendo que la Estación Espacial Internacional ta n'órbita ente 330 y 410 km sobre la superficie de la Tierra (distancia significativamente menor que la del puntu Nemo y la primer tierra habitada), y que poques rutes marítimes pasen per esta zona del Pacíficu, los humanos que pasen lo más cerca del polu d'inaccesibilidá ye probable que sían los astronautes en misión na ISS.

* El bloop, nome dau a un soníu ultra-baxa frecuencia detectáu pola *[[National Oceanic and Atmospheric Administration|NOAA]]* d'Estaos Xuníos en delles ocasiones mientres el branu de 1997, y que la so fonte sigue siendo desconocida, tien el so orixe na rexón del puntu Nemo.

* Na lliteratura, el puntu Nemo ta relativamente cerca de la ciudá ficticia de R'lyeh imaxinada por H. P. Lovecraft. Na so novela *[[La llamada de Cthulhu]]*, Lovecraft asitia R'lyeh nes .

* Na fase 3 de Gorillaz creóse un llugar nesti puntu, Plastic Beach, que foi la casa del grupu virtual mientres esta fase.

## Ver tamién
*Polu d'inaccesibilidá

## Referencies

## Enllaces esternos
*Point Nemo in Geocuriosa 
*llugar-mas-aislláu-de-la.html?showComment=1356170666725 Puntu Nemo el llugar más aislláu de la Tierra
Puerto Toro

**Puerto Toro** ye un pobláu chilenu, na mariña oriental de la islla Navarino. Alministrativamente correspuende a la comuña de Cabo de Hornos, na Provincia de l'Antártica Chilena, correspondiente de la mesma a la Rexón de Magallanes. 

Puerto Toro ye la comunidá más austral del mundu si nun se consideren como comunidaes les bases de L'Antártida. Ta pobláu por 36&nbsp;habitantes según el censu de 2002: dos carabineros coles sos families, un marín cola so familia, una profesora, un alcalde de mar, más trés o cuatro pescadores coles sos families.

## Xeografía
Esti puertu tópase allugáu na mariña este de la islla Navarino, nuna caleta que mira al norte, próximu al cabu Rees, sobre'l pasu Picton, que ye unu de los dos brazos, el más fondu y austral, que s'abrir cuando la canal Beagle enfrenta a los castros y roques qu'anteceden a la punta Ganáu, al noroeste de la islla Picton. El laude arbitral del Reinu Xuníu de Gran Bretaña ya Irlanda del Norte del 2 de mayu de 1977 sobre la disputa de soberanía conocida como Conflictu del Beagle dictaminó que tanto la islla Navarino, como la islla Picton, y el pasu Picton que les dixebra, pertenecen al océanu Pacíficu; posición que se rellaciona cola adoptada pola Organización Hidrográfica Internacional dende la Conferencia Xeográfica de Londres del añu 1919, que axusta que *«Aquellos estrechos que tuvieren salida a dos océanos, tienen de ser incluyíos totalmente n'unu, nun pudiendo ser estremaos en dos seiciones».* 

El pasu Picton comparte les carauterístiques biolóxiques ya hidrográfiques del océanu Pacíficu, posición que ye sostenida pol gobiernu de Chile, que lo considera un brazu de dichu océanu dientro del marcu de la teoría de la división natural de los océanos, tesis presentada na conferencia de la Oficina Hidrográfica Internacional celebrada en Mónacu nel añu 1952, na cual postúlase al arcu de les Antilles Australes como llende natural ente dambos océanos, polo que les mariñes del sur de les islles islla Grande de Tierra del Fueu Grande de Tierra del Fueu y de los Estaos teníen de pertenecer al Pacíficu.

* Altitú: 5 msnm.
* Llatitú: 55º04'56.60"S
* Llargor: 67º04'27.76"O

## Historia

Puerto Toro foi fundáu en 1892 y convirtióse nel primer asentamientu chilenu al sur de la canal Beagle. Esta llocalidá fundar nel periodu conocíu como fiebre del oru en Tierra del Fueu, pos la finalidá yera facilitar l'actividá comercial producida polos llavaderos d'oru en islla Lennox. Sicasí, cuando s'escosó l'oru, esti pobláu perdió importancia.

Puerto Toro ye conocíu pol so centolla, el preciáu *cámbaru rei del sur*.

## Accesu
Llégase por aerovías DAP al pequeñu aeródromu que ta al llau del pueblu, o en barcos de pescadores dende Puerto Williams o nel ferry que s'alcuentra en Puerto Williams

La llocalidá tien telefonía móvil 3G per parte de Movistar Chile, teniendo tamién los Operadores móviles virtuales qu'utilicen dicha rede.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Semeya satelital de Puerto Toro en Google Maps
*Puerto Toro en Sitio web de Puerto Williams
Siorapaluk

**Siorapaluk** (**Hiurapaluk** n'inuktun) ye un pobláu de la municipalidá de Qaanaaq, Groenlandia (Dinamarca) y ún de los asentamientos más septentrionales del mundu. Ye consideráu'l segundu pobláu “naturalmente habitáu” más cercanu al Polu Norte, (dempués de Ny-Alesund) argumentando que los pocos poblaos que lo superen en llatitú tán despoblaos, o son establecimientos militares o estaciones d'investigación. La so población (xineru de 2005) yera de 87 persones. El so allugamientu averáu ye de 77° 47'N, 70° 46'O. Los habitantes de Siorapaluk falen inuktun (dialeutu septentrional), según tamién groenlandés estándar occidental.

## Ver tamién
*Poblaos más boreales
*Groenlandia
*Inuit

## Referencies

* Statistics Greenland: Population Statistics *Grønlands befolkning pr. 1. januar 2005 (23.02.2005). Del 2*. Statistics Greenland. Only available in Danish and Greenlandic. Downloaded January 2006. 
* ''Gazetteer of Greenland'' Compiled by Per Ivar Haug. UBiT, Universitetsbiblioteket i Trondheim, August 2005, ISBN 978-82-7113-114-2.
Macizu Tamu

El **Macizu Tamu**ye un volcán n'escudu submarín alcontráu nel océanu Pacíficu, a unos 1600 km al este de Xapón. Álzase 4000 metros percima del llechu oceánicu y tien un diámetru de 650 quilómetros. Ta inactivu dende hai 140 millones d'años. Créese que ye'l volcán más grande na Tierra y unu de los más grandes del Sistema Solar.
William Sager, xeofísicu marín del Departamentu de Ciencies Terrestres y Atmosfériques de la Universidá de Houston, empezó a estudiar el volcán alredor de 1993 na Facultá de Ciencies de la Tierra de "Texas A & M.", polo cual recibió'l nome del acrónimu de la Universidá. Según Sager y el so equipu, el macizu de Tamu ye "el mayor volcán n'escudu que s'afayara na Tierra" y enfusar trenta quilómetros na corteza, polo cual resulta ser más fondu que'l volcán Monte Olimpu de Marte. Ente que otres carauterístiques ígnees nel planeta son más grandes, tales como'l pandu de Ontong Java, inda nun se determinó si son de fechu namái un volcán o más bien un complexu de dellos volcanes.

## Final de la vida na Tierra
 Pero'l Dr. Will Sager quien estudió'l Macizu Tamu por más de dos décades diz que nun hai nenguna evidencia científica real sofitando estes teoríes.

## Ver tamién
* Fin de la civilización
* Volcán
* Macizu

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* Mapa de llocalización
Abismu de Challenger

L**'abismu Challenger** ye'l puntu más fondu midíu nos océanos. Atopar nel grupu de les islles Marianes, nel estremu sur de la fuexa de les Marianes, nel océanu Pacíficu. La tierra más cercana ye la islla Fais, una de les islles esteriores de Yap, 289 km al suroeste, y Guam, 306 km al nordeste. La fuexa foi nomada n'honor al barcu de la Marina Real Británica *[[HMS Challenger (1858)|HMS Challenger]]*, que participó nel descubrimientu de la fuexa en 1875.

## Fondura
La presión del abismu ye aproximao 1095 vegaes mayor que la de la superficie.

La espedición Challenger (dende avientu de 1872 hasta mayu de 1876) foi la primera en sondiar les fondures conocíes güei como l'abismu de Challenger. El primer sondéu foi fechu'l 23 de marzu de 1875, na estación 225. La fondura rexistrada foi de 4475 braces ingleses (8184 m), a partir de dos sondeos separaos.

El llibru de Sir John Murray *The Depths of the Ocean* (*Les fondures del océanu*), del añu 1912, rexistra la fondura del abismu como de 9636 m. Sir John, entós un home nuevu, foi unu de los científicos de la espedición. La páxina 131 del llibru de Murray referir al abismu. Tolos informes orixinales de la espedición Challenger pueden ser vistos n'Internet, na Biblioteca Challenger.

En 1951, unos 75 años dempués del so descubrimientu, la fuexa de les Marianes foi esplorada por completu pol navío de l'Armada Real Británica *[[HMS Challenger (1931)|HMS Challenger]]*, llamáu asina pol barcu de la espedición orixinal. Mientres esta travesía, la parte más fonda de la fuexa foi midida usando sondéu per ecu, una forma muncho más precisa y senciella de midir la fondura que'l métodu usáu pola espedición orixinal. El *HMS Challenger* midió una fondura de 5960 braces (10&nbsp;900 m) nes coordenaes 11°19′N, 142°15′Y.

El 23 de xineru de 1960, el batiscafu suizu *[[Batiscafu Trieste|Trieste]]*, adquiríu pola Armada de los Estaos Xuníos, baxó al fondu oceánicu, tripuláu pol oceanógrafu Jacques Piccard (que xunto col so padre, Auguste Piccard, diseñó'l sumergible usáu nel descensu) y el teniente Don Walsh.

En 1984, un navío oceanográficu xaponés estudió'l fondu con un sónar y calculó la fondura del abismu en 10&nbsp;923 metros.

En 2009 producióse un nuevu descensu al abismu, col *[[Nereus]]*.

En 2012 James Cameron baxó hasta los 10&nbsp;898 metros de fondura nel *[[Deepsea Challenger]]* y convirtióse d'esa manera en *La primer persona en baxar en solitariu al puntu más baxu de la tierra*.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Noticia de prensa oficial considerando la operación del abismu Challenger.
Abismu Litke

L**'abismu Litke** ye una fuexa oceánica asitiada al nordeste de Groenlandia na cuenca de Eurasia nel océanu Árticu. L'abismu Litke tien la distinción de ser el puntu más fondu nel océanu Árticu, a 5.450 metros. Ye una de les 20 fuexes océaniques más fondes del mundu.

## Historia
L'abismu lleva'l so nome en reconocencia del navegante y esplorador rusu del Árticu, Fiódor Litke (1797-1882).

## Referencies

## Enllaces esternos
Cabu Columbia

El **cabu Columbia** ye unu de los puntos más septentrionales de la tierra, allugáu en islla de Ellesmere, Canadá, el puntu más occidental de la mariña del mar de Lincoln, unu de los brazos del océanu Árticu. Ye'l puntu más septentrional de la tierra fuera de Groenlandia y la so distancia al Polu Norte ye de tan solo 769 km (478 milles / 415 milles náutiques). 

## Historia
El cabu Columbia foi algamáu en 1876 por Pelham Aldrich, un teniente de la espedición del esplorador británicu George Nares (1875-76). 

Amás de ser unu de los puntos más cercanos al polu, cabu Columbia foi escoyíu como puntu de partida por Robert Peary nel so últimu intentu p'algamar el Polu en 1909, porque taba lo suficientemente alloñáu al oeste como pa tar llibre del xelu que cerraba la canal Robeson, l'últimu tramu del estrechu de Nares. Dende cabu Columbia pensaben algamar en llinia recta'l Polu caminando sobre'l xelu del océanu Polar. El campamentu d'iviernu y el so buque *Roosevelt* taben asitiaos a unos noventa milles al sureste, en cabu Sheridan, cerca d'Alert. 

Peary utilizó un sistema, el sistema Peary, que se basaba en dellos equipos de sofitu que diben rozando'l camín y dexando cebera n'escondites. Esos equipos, siempres en trineos de perros, salieron del *Roosevelt* a partir del 15 al 22 de febreru de 1909, tornando a cabu Columbia. El 1 de marzu la espedición salió de cabu de Columbia escontra'l Polu. El paralelu 84º crucióse'l 18 de marzu y el 86º el 23 de marzu. La posición final algamada por Peary ye güei día puesta en dulda, una y bones les velocidaes qu'afirmó consiguir dempués de la marcha de los postreros testigos independientes faen, nel meyor de los casos, duldar. Peary tornó a la tierra en cabu Columbia de nuevu'l 23 d'abril. 

## Referencies
:* 

## Referencies

## Enllaces esternos
Puntos estremos d'Asia

Los **puntos estremos d'Asia** son aquelles llocalizaciones del continente asiáticu que, en rellación a la so posición xeográfica, altor, accesibilidá o distancia a la mariña o al mar, tienen dimensiones estremes (máximes o mínimes). Tien De tenese en cuenta que la frontera, como continentes, ente Asia y Europa (que ye la parte occidental del con-

tinente euroasiático), definir de delles maneres y tien distintes llendes na so parte oriental, siendo equí utilizada la que se detalla nel artículu llende ente Europa y Asia. (Ye especialmente relevante nesti sentíu la parte de Rusia que se considere Asia y cual Rusia europea, siendo utilizada como referencia la organización alministrativa de la Rusia europea).

Asia ye'l continente más grande de la Tierra y el de mayor población. La so superficie ye de 44.000.000 km² y nél habiten más de 4.000 millones de persones, que representa más de la metá de la población mundial.
Atopar nel hemisferiu oriental y, casi na so totalidá, allugar nel hemisferiu norte.

## Puntos xeográficos estremos
Los puntos xeográficos estremos d'Asia son los siguientes: 
**Asia** (incluyíes les tierres insulares): 

*Puntu más al norte: islla Schmidt, nel archipiélagu de Sievernania Zemlia, Rusia (81°10′N 95°50′Y).
(dacuando, equivocadamente, méntase'l cercanu cabu Molotov, alcontráu tamién nel archipiélagu de Severnaya Zemlya (. Yá que l'archipiélagu de la Tierra de Francisco José considérase dacuando la llende ente Asia y Europa, sería entós el cabu Fligely, Tierra del Príncipe Rodolfo, Tierra de Francisco José, Rusia (81°50'N, 59°14'Y), que sí ye'l más septentrional de Eurasia. 
*Puntu más al sur: islla Pamana (Pulau Pamana), una pequeña islla malaya alcontrada al sur de la islla de Roti (Malasia) (11º S).
*Puntu más al este: Islla de Diómedes Mayor, Rusia. 
*Puntu más al oeste: cabo Baba, Turquía (). 

**Asia continental**:
*Puntu más al norte: cabu Cheliuskin, Rusia a los 77º 40'.
*Puntu más al sur: cabu boro, Malasia a los 01º 16'.
*Puntu más al este: cabu Dezhneva, na península de Chukotka, Rusia, a los 119º 40'.
*Puntu más al oeste: cabo Baba, na península d'Anatolia a los 76º 5'.

## Puntos de mayor elevación
* Puntu d'altitú máxima: monte Altu (8.849,87 m), República Popular de China-Nepal.
* Puntu d'altitú mínima: nel mar Muertu (-417 m), Israel-Xordania.

## Referencies
Wenquan

**Wenquan **ye un pequeñu asentamientu na provincia china de Qinghai. Alministrativamente, ye parte de la ciudá de Tanggula, que ye un exclave de la ciudá del nivel del condáu de Golmud, de Haixi Mongol y de la prefeutura autónoma tibetana.

Orixinalmente construyíu en 1955, Wenquan ye unu de los pequeños asentamientos que sirven a l'autopista nacional China 109 (la carretera principal escontra'l Tíbet) y, más tarde, al ferrocarril Qinghai-Tíbet.

L'asentamientu atópase na zona onde la carretera y el ferrocarril crucien los montes Tanggula, el cordal nel centru del Pandu Qinghai-Tibet. Atopar a unes decenes de quilómetros al norte del pasu Tanggula, onde la carretera y el ferrocarril entren dende la provincia de Qinghai hasta la rexón autónoma tibetana. Ye unu de los asentamientos más altos del mundu con residencies d'hasta 4.870 metros (15.980 pies) sobre'l nivel del mar.

Anque Wenquan nun ye realmente una "ciudá" por definición, Wenquan apaez nel Llibru Guinness de los récores mundiales (mal escritu como "Wenzhuan") como la ciudá más alta del mundu, con una elevación incorreuta de 16.730 pies (5.100 m) 2] Los llibros de viaxe tamién enchen el tamañu y l'elevación d'esti asentamientu. [1] Sicasí, la National Geographic Magazine (mayu de 2003) da la distinción de ciudá más alta a La Rinconada, Perú, que tien una población muncho más alta y atópase a 5.100 metros (16.700 pies) sobre'l nivel del mar.

Cerca de 20-30 km al norte de Wenquan, nel mesmu corredor de la carretera / del ferrocarril, los mapes detallaos (por casu, 33 ° 26'30 "N 91 ° 56'00" Y en Google Maps) demuestren la estación militar de Wenquan (温泉兵 站) .

Según los turistes de bicicleta que visitaron el llugar en 2000, Wenquan, al igual qu'otros asentamientos na rexón, yera "pequeñu". Había n'efeutu manantiales templaos na zona. Describieron la llocalización, basada nos sos mapes, como a 4.800 metros d'elevación, confirmada ente 4.850 y 4.870 metros por datos SRTM.

## Referencies

## Enllaces esternos
Puntos estremos de China

Los **puntos estremos de [[China]]** son aquelles llocalizaciones del país que, en rellación a la so posición xeográfica, altor, accesibilidá o distancia a la mariña o al mar, tienen dimensiones estremes (máximes o mínimes).

## Puntos xeográficos estremos

* Norte: Wusuli, nel Condáu de Mohe, en Heilongjiang ();

* Sur (continental): Xucheng, Guangdong ();
* Sur (insular): James Shoal, nes islles Spratly () (apostáu);
:l'estremu más meridional de Hainan (), al sureste de la ciudá de Sanya) ye'l puntu más meridional non apostáu;

* Oeste: nel Condáu de Akto, a un centernar de quilómetros al suroeste de Wuqia, en Sinkiang ();

* Este: cerca de Haiqing, nel Condáu de Fuyuan, Heilongjiang ();,

### Puntos según l'altitú

* Máxima: monte Everest, rexón Autónoma del Tíbet, na frontera con Nepal, 8.849.87 m ();

* Mínima: depresión de Turfan, en Xinjiang, -154 m, cerca de la ciudá oasis de Turpan, Xinjiang ().

## Otros puntos estremos

### Accidentes xeográficos más elevaos
* **Llagu:** Lhagba Pool nes fasteres norte del monte Everest, rexón Autónoma del Tíbet, a una altitú de 6.368.

* **Ríu:** un candidatu d'ente munches posibilidaes ye'l Ating Ho (Ho significa ríu), que desagua nel Aong Tso (Hagung Tso), un gran llagu nel Tíbet, y que ta a unos 6.100 m y la so fonte en . Un gran ríu d'altor ye'l Yarlung Tsangpo o Alto ríu Brahmaputra en Tíbet, que la so fonte principal, el Maquan He tien la so fonte aproximao a 6.020 m ().

* **Isla:** Hai una serie d'islles nel llagu Orba Co, que s'atopa a una altitú de 5.209 m nel Tíbet.

### Puntos más altos accesibles por aciu tresporte

* **Carretera (puertu de monte):** posiblemente Semo La, Tíbet 5.565 m, o Marsimik La, India, dependiendo de la definición de "accesible por aciu tresporte". Puede haber puntos más altos transitables nel Tíbet, n'árees afeutaes pola falta d'información y d'accesu acutáu. (Ver Khardung La, 5.359 m pa más información).

* **Tren:** pasu de Tanggula, nos montes Tanggula, Tíbet, a 5.072 m;

* **Aeropuertu:** aeropuertu de Qamdo Bangda, Tíbet, a 4.334 m;

### Puntos más remotos

* **[[Polu de inaccesibilidá]] eurasiático**, el puntu na tierra más alloñáu de cualquier océanu, atopar a aproximao 320 km de la ciudá d'Urumchi, na rexón Autónoma de Xinjiang, en  (nel desiertu de Dzoosotoyn Elisen). Esta posición ta a una distancia d'unos 2.648 quilómetros de la mariña más cercana.

#### Estaciones de tren más estremes
* Norte: Estación de tren de Mohe ();
* Sur: Antigua estación de tren de Sanya (abandonada) ();
* Oeste: Estación de tren de Kashi ();
* Este: Estación de tren de Qianjinzhen ().

## Ver tamién
* Puntos estremos de la Tierra
* Puntos estremos d'Asia
* Xeografía de China

## Referencies

## Enllaces esternos
Puntos estremos d'Oceanía

Los **puntos estremos d'Oceanía** son aquelles llocalizaciones d'Oceanía que, en rellación a la so posición xeográfica, altor, accesibilidá o distancia a la mariña o al mar, tienen dimensiones estremes (máximes o mínimes).

## Puntos más elevaos

:* Puntu más altu: Pirámide Carstensz Indonesia, 4.884 m (). 
:* Puntu más baxu: llagu Eyre, Australia, -15 m ().
Puntos estremos d'África: 

Puntu mas al norte: Ras Ben Sakka, Túnez 
Puntu mas al sur: Isla marion, Sudáfrica Puntu mas 
al este: Isla rodrigues, Mauricio Puntu mas 
al oeste: Santu Antao, Cabu Verde 

Puntu más altu: picu Uhuru, Kilimanjaro, Tanzania: 5.895 msnm 
] 
Puntu más baxu: Llagu Assal, Xibuti: -155 msnm 
] 

[/URL][/URL]Puntos estremos de la Antartida: 

Puntu más al norte: Roca Karlsen, islles Orkney del Sur. 
Puntu más al Sur: Polu Sur xeográficu. 
Puntu más al oeste: meridianu 180° 
Puntu más al este: meridianu 180° 
Puntu de mayor altitú: Macizu Vinson, 4.897 m 
] 
Puntu más baxu: ta na Fuesa subglacial Bentley, -2.555 m. 
Máximo temperatura rexistrada: 14.6°C na Base Vanda, de Nueva Zelanda, el 5 de xineru de 1974 
Mínimo temperatura rexistrada: -89.2°C na Base Vostok, de Rusia, el 21 de xunetu de 1983.[/URL] 

Puntos estremos d'América: 

Puntu más al norte: Puexu Murchison, na Península Boothia, Nunavut, Canadá. 
Puntu más al sur: Cabu Froward, na Península Brunswick, Chile Puntu más 
al este: punta de Seixas, Brasil 
Puntu más al oeste: Cabu Príncipe de Gales, Alaska, Estaos Xuníos 

Puntu más altu: Aconcagua, Mendoza, Arxentina: 6962 msnm. 
] 
Puntu más baxu: Llaguna del Carbón, Santa Cruz, Arxentina: -105 msnm .[/URL][/URL]] 

Puntos estremos d'Asia: 
Puntu más al norte: Cabu Molotov, nel archipiélagu de les islles Severnaya Zemlya, Rusia Puntu más 
al sur: Isla Roti. 
Puntu más al este: Gran Diómedes, Rusia Puntu más 
al oeste: Cabo Baba, Turquía 

Puntu d'altitú máxima: monte Everest (8.849,87 m), República Popular de China-Nepal.] 
Puntu d'altitú mínima: nel mar Muertu (-417 m), Israel-Xordania.[/URL] 
[/URL]] 

Puntos estremos d'Europa: 

Puntu más al norte: Knivskjellodden, islla de Magerøyá, Noruega Puntu más 
al sur: Punta de La Restinga, na islla d'El Hierro, Islles Canaries, España Puntu más 
al este: cabu Flissingskiy, cerca de cabu Zhelániya, n'isla Severny, Nueva Zembla 
Puntu más al oeste: castru de Monchique, cerca de Fajã Grande, na islla de Flores (nes Azores) 

Puntu más altu: monte Elbrus, Rusia (5.642 m). 
] 
Puntu más baxu: vera del mar Caspiu, Rusia (-28 m). 
] 

Puntos estremos d'Oceanía: 

Puntu más al norte: atolón Kure, Ḥawai, Estaos Xuníos 
Puntu más al sur: islla Macquarie, Tasmania, Australia Puntu más 
al este: islla Sala y Gómez, Chile Puntu más 
al oeste: islla Dirk Hartog, Australia Puntu más 
altu: Pirámide Carstensz Indonesia, 4.884 m

## Ver tamién
Pa conocer los puntos estremos de dalgunos de los países d'Oceanía: 
* Puntos estremos d'Australia.
* Puntos estremos de Nueva Zelanda.

Xenerales:
* Xeografía d'Oceanía.
* Puntos estremos del mundu.

## Referencies
Puntos estremos d'África

Los **puntos estremos d'África** son aquelles llocalizaciones del continente africanu que, en rellación a la so posición xeográfica, altor, accesibilidá o distancia a la mariña o al mar, tienen dimensiones estremes (máximes o mínimes).
 
## Puntos xeográficos estremos

Los puntos xeográficos estremos d'África son los siguientes:

:***África** (incluyíes les tierres insulares):
::* Puntu más al norte: Islla de La Galita, Túnez ()
::* Puntu más al sur: Islla Marion (Islles del Príncipe Eduardu), Sudáfrica().
::* Puntu más al oeste: Islla de Santu Antão, Cabu Verde () 
::* Puntu más al este: islla Rodrigues, Mauricio ().

:* **África continental**:
::* Puntu más al norte: Cabu Bon a los 37º 21'
::* Puntu más al sur: Cabu de les Aguyes,a los 34º 49' 
::* Puntu más al este: Cabu Hafun, a los 67º 31' na península de Somalia
::* Puntu más al oeste: Península de Cabu Verde en Senegal a los 17º 31'

## Referencies
Puntos estremos d'América

Los **puntos estremos d'América** son los llugares del continente americanu que presenten les dimensiones estremes tocantes a la posición xeográfica, l'altor, l'accesibilidá y la distancia a la mariña o al mar.

Los puntos xeográficos estremos d'América son los siguientes: 

:* **América** (incluyíes les tierres insulares):
::* Puntu más al norte: islla Kaffeklubben, Groenlandia ().
::* Puntu más al sur: Islote Águila, nes Islla Diego Ramírez, Chile ().
::* Puntu más al este: Nordostrundingen, Groenlandia (12° 02' O).
::* Puntu más al oeste: islla Attu, Alaska, Estaos Xuníos ().

:* **América continental**:
::* Puntu más al norte: Punta Barrow,a los 71º 23' 20" N.
::* Puntu más al sur: Cabu de Fornos, a los 55º 59'48.5" S.
::* Puntu más al este: Cabo San Roque, a los 35º 15' 41" O ::* 
Puntu más al oeste: Cabu Príncipe de Gales, a los 168º 05' 05" O

## Ver tamién
* Puntos estremos d'América del Norte
* Puntos estremos d'América del Sur
* Puntos estremos del mundu
* Xeografía d'América

## Referencies
Puntos estremos de la India

Los **puntos estremos de la India** son aquelles llocalizaciones del país que, en rellación a la so posición xeográfica, altor, accesibilidá o distancia a la mariña o al mar, tienen dimensiones estremes (máximes o mínimes). Tamién s'inclúin nesta llista la estación más al sur de la India en L'Antártida. Los puntos más al norte y más al este, según la India, atopar nel territoriu en disputa ente India y Paquistán, y ente India y la República Popular de China, respeutivamente. Cola esceición del cabu Comorín, l'allugamientu más al sur de la India continental, toles llocalizaciones estremes atópense despoblaes.

La llatitú y llargor espresar en notación decimal en graos, nel qu'un valor de llatitú positiva referir al hemisferiu norte, y un valor negativu referir al hemisferiu sur. De la mesma, un valor de llargor positivu referir al hemisferiu oriental, y un valor negativu referir al hemisferiu occidental. Les coordenaes utilizaes nesti artículu provienen de Google Earth, que fai usu del sistema xeodésicu de referencia WGS84. Amás, un valor d'altitú negativu referir a la tierra per debaxo del nivel del mar.

## Puntos estremos

El puntu más al norte y el puntu más altu que la India afirma tán nel estáu en disputa de Caxmir. India reclama que tol estáu ye apostáu per Paquistán, col territoriu anguaño estremáu en Caxmir alministrada per Paquistán y l'estáu so alministración india de Jammu y Caxmir. Esta llista recueye'l puntu más al norte, como aliega la India, el más al norte en disputa que ye alministrada pola India, y el puntu más al norte ensin aldericar na India. Esti casu aplícase tamién a les rexones de más elevación.

L'estáu más oriental de la India ye l'estáu d'Arunachal Pradesh. Parte del estáu ye reclamada por China, anque alministrada pola India, y la parte más oriental del territoriu so alministración india atopar nesa rexón en disputa. Arriendes d'ello, nesta llista méntense los puntos na India más orientales, el revesosu y l'ensin aldericar.

## Altitú estrema
}
| Distritu de Alappuzha
| Kerala
| 
|
|}

## Ver tamién
* Xeografía de la India
* Conflictu de Caxmir
* Puntos estremos d'Asia

## Referencies

## Enllaces esternos
Puntos estremos de L'Antártida

***L'Antártida***

* Puntu más al **norte** — Roca Karlsen 60°21'S 46°00'W, Islles Orcaes del Sur
* Puntu más al **sur** — Polu Sur xeográficu.
* Puntu más al **oeste** — meridianu 180°
* Puntu más al **este** — meridianu 180°

***L'Antártida (continental)***

* Puntu más al **norte** — Cabu Siffrey (Prime Head), Península Antártica (63º13'S) 
* Puntu más al **sur** — Polu Sur xeográficu
* Puntu más al **oeste** — meridianu 180°

* Puntu más al **este** — meridianu 180°

***L'Antártida***
* Puntu de **mayor altitú**: Macizu Vinson, 4.897 m, L'Antártida Occidental

* Puntu **más baxu**: ta na Fuesa subglacial Bentley, -2555 msnm. Ye'l llugar más baxu de la tierra ensin cubrir per océanu (anque cubiertu por xelu).
* Puntu más alloñáu de la mariña ta en . Tamién conocíu como Polu sur de la inaccesibilidá.

* La base **más aisllada** del continente ye la Base Vostok , asitiada sobre'l llagu más austral del mundu, el Llagu Vostok, llagu subglacial a 4.000 m so la superficie del xelu.

* L'Antártida tien el permediu continental **más baxu de precipitaciones** del mundu, a pesar d'eso tien el 90% de l'agua duce del mundu (conxelada).
* El **[[volcán]]** más austral del planeta - Monte Erebus - ta en L'Antártida
* El **mar más [[Sur|austral]]** del mundu ye'l Mar de Ross, que'l so estremu más austral (Mariña Gould) ta a aproximao 320 km del Polu Sur xeográficu.

## Referencies