Idioma marwari

L**'idioma marwari** (*Mārwāṛī* *मारवाड़ी*; tamién dichu *Marvari*, *Marwadi*, *Marvadi*) ye un idioma rayastaní faláu nel estáu indiu de Rayastán. El marwari tamién s'atopa nos estaos vecinos de Gujarat y Haryana y en Paquistán oriental. Con cerca de 13,2 millones de falantes (en 1997), ye l'idioma más faláu pol númberu de falantes del subgrupu marwari del idioma rayastaní. Hai 13 millones de falantes en Rayastán y nel restu, 200 000 na provincia Sindh de Paquistán. Hai cerca de 23 dialeutos del idioma marwari.

Ta escritu popularmente n'escritura devanágari, como n'hindi, maratí, nepalés y el sánscritu; anque foi escritu históricamente en mahayaní. El marwari anguaño nun tien estatus oficial como llingua d'educación y gobiernu. Hubo un emburrie nel pasáu recién pal gobiernu nacional pa reconocer esti idioma y da-y un estatus programáu. L'estáu de Rayastán reconoz el rayastaní como llingua.

En Paquistán, hai dos variedaes del marwari. Pueden o nun tar lo suficientemente cerca del marwari de la India a ser consideráu'l mesmu idioma. Los falantes del marwari concentrar en Sindh. En Paquistán, el marwari xeneralmente escríbese usando una versión modificada del alfabetu árabe.

El marwari entá se fala llargamente en y alredor de Bikaner. Hai esfuercios continuos pa identificar y clasificar esti grupu d'idiomes y les diferencies llingüístiques.

## Historia
Dizse que'l marwari y el guyaratí evolucionaron dende'l *Gujjar Bhakha* o *Maru-Gurjar*, idioma de los gurjar. La gramática formal del rayastaní foi escritu pol monxu jain y eminente eruditu Hemachandra Suri.

## Clasificación y llingües rellacionaes
El marwari suena similar al haryanvi y ye similar al guyaratí, panyabí, hindi y el haryanvi. Llingües estrechamente rellacionaes col marwari nel grupu rayastaní son: gojri, shekhawati, hadoti, dhundhari, mewari, brij, bagri, wagdi, mewati.

## Distribución xeográfica
El marwari fálase principalmente nel estáu indiu de Rayastán. Los falantes de marwari esvalixáronse por tola India y otros países, pero atópense sobremanera nel estáu vecín de Gujarat y nel este de Paquistán. Tamién s'atopen falantes en Bhopal. Con cerce de 13,2 millones de falantes (en 1997, cerca de 13 millones n'India y 200 000 en Paquistán) ye'l más grande del subgrupu marwari del grupu rayastaní de dialeutos occidentales del hindi.

## Fonoloxía
Comparte una semeyanza del léxicu del 50%-65% col hindi (esto ta basáu cola comparanza de la llista Swadesh). El marwari tien delles pallabres en cognaos col hindi. Correspondencies fonétiques notables inclúin /s/ n'hindi con /h/ en marwari. Por casu /sona/ 'oru' (hindi) y /hono/ 'oru' (Marwari). /h/ dacuando elide. Tamién hai una variedá de cambeos vocálicos. La mayoría de los pronomes y interrogativos son, sicasí, distintos d'aquellos del hindi.

## Gramática
El marwari tien estructura gramatical que ye abondo similar al hindi. La so estructura de la oración principal ye SOV (suxetu oxetu verbu). La mayoría de los pronomes interrogativu y utilizar nel marwari son distintos de los utilizaos n'hindi. Siquier nel mesmu marwari y nel harauti tienen una inclusividad distinta.

## Vocabulariu
El vocabulariu marwari ye daqué similar a otros idiomes índicos, especialmente Hindi, rayastani y guyaratí, sicasí, elementos de la gramática y la terminoloxía básica estrémense lo suficiente como p'atrabancar de forma significativa la intelixibilidá mutua. Adicionalmente, Marwari usa delles pallabres tomaes del sánscritu (l'ancestru de la mayoría de los idiomes del norte de la India) que nun tán nel hindi.

## Sistema d'escritura
El marwari ta xeneralmente escritu en devanágari, anque la escritura mahayani ta tradicionalmente acomuñada col idioma. Tradicionalmente taba escritu en mahayani (que nun tien vocales, solo consontantes). En Paquistán escríbese n'escritura persoarábica con cambeos. La ortografía histórica marwari pa devanágari utiliza otros carácteres en llugar de lletres devanágari estándares.

## Ver tamién
* Marwaris
* Pueblu rayastani
* Musulmanes marwaris
* Shekhawati
* Idiomes nacionales de la India
* Llista d'idiomes de la India por númberos de falantes
* Idiomes de la India

## Referencies
* Lakhan Gusain (2004). Marwari. Munich: Lincom Europa (LW/M 427)

## Enllaces esternos

* Diccionariu marwari de Hanvant (n'inglés)
* Frases básiques en marwari (n'inglés)