open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Luis Roberto Alves

**Luis Roberto Alves do Santos Gavranić** (Ciudá de Méxicu, Méxicu; 23 de mayu de 1967), más conocíu como *Zague* o *Zaguinho*, ye un ex-futbolista mexicanu d'ascendencia brasilana. Xugó pa los equipos América, Atlante y Necaxa en Méxicu y en Brasil pal Corinthians, onde perteneció a les categoríes xuveniles hasta los 17 años.

## Trayeutoria
La mayor parte de la so carrera realizar col América pal cual anotó 162 goles en más de 400 partíos de lliga mientres dos etapes: del Méxicu 1986 hasta la campaña 1995-96 y tornó nos torneos Iviernu 1997 y Branu 1998. Lo que lo convierte nel máximu goliador na hestoria l'equipu, amás incluyendo otres competencies marco en total 192 anotaciones.
### Clubes

#### Estadístiques

## Seleición nacional

Cola Seleición mexicana tuvo presente nun Mundial - Estaos Xuníos 1994 - amás participó na Copa América 1993, na que foi subcampeón y na Copa d'Oru 1993 na que foi campeón. Tamién participó na Copa de Naciones Norteamericana 1991 (campeón) y na Copa USA 1997 onde repitió títulu.

Ensin dala dulda el so momentu más álgido cola Seleición nacional foi cuando anotó siete goles nun partíu de la seleición mexicana ante , na Copa d'Oru de 1993, tornéu onde acabó como meyor goliador con 11 dianes.
### Goles internacionales

## Palmarés

### Campeonatos nacionales

### Campeonatos internacionales

### Campeonatu seleición

### Récor

*Máximu goliador históricu del América con 192 anotaciones.
*Ye'l máximu goliador en xuegos oficiales dientro del Estadiu Azteca con 159 goles (122 en lliga y liguilla, 10 na Copa de Campeones de la Concacaf, 10 en Copa Méxicu; Y 17 con Seleición nacional).

## Referencies

## Enllaces esternos
Šime Vrsaljko

**Šime Vrsaljko**  ye un futbolista croata que xuega de defensa pal Club Atlético de Madrid de la Primer División d'España.

## Biografía
En 2009, y en formándose nes files inferiores del GNK Dinamo Zagreb, dir en calidá de cedíu al NK Lokomotiva. En 2010 volvió al GNK Dinamo Zagreb, ganando esi mesmu añu la Primer División de Croacia y la Supercopa de Croacia. Un añu dempués ganó de nuevu la Primer División de Croacia y la Copa de Croacia, al igual qu'en 2012. En 2013 ganó la so cuarta Primer División de Croacia y la so segunda Supercopa de Croacia. 

El 12 de xunetu de 2013 fichó pol Genoa CFC, por cuatro millones d'euros. Nel branu de 2014 abandona'l Genoa pa incorporase a la disciplina del Sassuolo por un preciu de 3.500.000 euros.

El 5 de xunetu de 2016 fíxose oficial el so fichaxe pol Atlético de Madrid por un valor de 16.000.000€, amás d'otros posibles 2.000.000€ en variables.

## Seleición nacional
Foi llamáu per primer vegada pa xugar cola seleición de fútbol de Croacia el 2 de payares de 2010 pa la clasificación pa la Eurocopa 2012 contra , anque nun llegó a xugar. Finalmente debutó'l 9 de febreru de 2011 nun partíu amistosu contra la República Checa. Formó parte de la llista preliminar pa xugar la Eurocopa 2012, anque finalmente Slaven Bilić nun lu apuntó na llista final. Sicasí, una selmana dempués foi llamáu p'apostar el tornéu tres la mancadura d'Ivo Iličević. Finalmente nun llegó a apostar nengunu de los trés partíos que xugó la seleición nel tornéu.
Foi escoyíu como unu de los 23 xugadores qu'apostaríen la Copa Mundial de fútbol de 2014 pa representar a  so les órdenes de Niko Kovač.

El 4 de xunu de 2018, el seleccionador Zlatko Dalić incluyir na llista de 23 pal Mundial.

### Participaciones en Copes del Mundu

### Participaciones n'Eurocopes

## Clubes

## Palmarés

### Campeonatos nacionales

### Campeonatos Internacionales


### Campeonatos amistosos

## Referencies

## Enllaces esternos
Fiódor Smólov

**Fiódor Mikháilovich Smólov**  ye un futbolista rusu. Xuega de delanteru y el so actual equipu ye'l Krasnodar de la Lliga Premier de Rusia.

## Seleición nacional
### Seleiciones xuveniles
Foi internacional cola Seleición de fútbol de Rusia Sub-21.

### Seleición absoluta
El 6 de payares de 2012 anuncióse que foi convocáu per primer vegada a la seleición absoluta, con mires a un amistosu ante los  en Krasnodar el 14 de payares. Anotó'l so primer gol cola seleición a los 9 minutos del empiezu d'esi partíu, pero mancóse faciendo'l gol, pola razón que tuvo qu'abandonar el campu deportivo .

El 4 de xunu de 2018, el seleccionador Stanislav Cherchesov incluyó-y na llista de 23 pal Mundial.

## Clubes

## Referencies

## Enllaces esternos
Christian Eriksen

**Christian Dannemann Eriksen**  ye un futbolista danés que xuega como mediocampista ofensivu y el so equipu actual ye'l Tottenham Hotspur de la Premier League d'Inglaterra.

## Trayeutoria
Los sos entamos dar nel so natal Middelfart, y en 2005 llega a les series menores del Odense. El so desenvolvimientu y talentu nun pasó inalvertíu pa importantes clubes europeos que buscaben ficha-y, anque finalmente en 2008 dir al Ajax holandés pa incorporase a la so cantera.

### Ajax d'Ámsterdam

En 2009 ye xubíu al primer equipu, col que na so primer temporada ganaría la competición de copa. Les siguientes temporaes adquier más protagonismu nel equipu y consigue trés lligues nacionales, amás de ser consideráu pa xugar cola so seleición nacional.

### Totthenham Hotspur
El 30 d'agostu de 2013 anuncióse'l so pase al Tottenham Hotspur en cuenta de 13,5 millones d'euros.

## Seleición nacional
Debutó cola so Seleición ante Austria en 2010. Con solu 18 años Eriksen foi convocáu por Morten Olsen p'apostar la Copa Mundial de Fútbol de 2010 siendo'l xugador más nuevu del equipu y del Mundial. En 2017 clasificó a Dinamarca al Mundial con un hat-trick, na victoria por 5-1 sobre .

## Estadístiques

### Clubes
 Actualizáu al postreru partíu xugáu'l 7 d'abril de 2018.

### Goles internacionales

### Hat-tricks

## Palmarés

### Campeonatos nacionales

### Distinciones individuales

## Referencies

## Enllaces esternos
Manuel Turizo

**Manuel Turizo Zapata** , más conocíu como **Manuel Turizo**, ye un cantante colombianu del xéneru urbanu. 

Popularmente conocíu pol so cantar *«Una Lady Como Tu»* (2017) dándose a conocer asina n'América Llatina y España. Darréu llanzó'l senciellu «*Bésame*» (2017) nel que collaboró col cantante d'otra música puertorriqueñu, Valentino. 

«Una Lady Como Tu» foi nomada pa los premios Kids Choice Awards Colombia como cantar favoritu en 2017.

## Biografía
Empezó a recibir clases vocales na so ciudá natal, coles mesmes y con ayuda del so hermanu mayor Julián Turizo, empiecen a realizar los sos primeros acercamientos a la producción musical, siendo estos los sos principales sofitos na so incursión al mundu artísticu.

El 6 d'avientu de 2017 estrenaría unu de les sos primeres temes Bailla Conmigo, que pa debutar xeneró grandes mires del nuevu. Asina mesmu llanzaría "Vámonos" con un estilu enfocáu más escontra'l llau romántico y nidio.

El so primer senciellu promocional llevó por nome "Una Lady Como Tu", que estrenó al traviés de les distintes plataformes dixitales de streaming. La so pegañosa tema algamó gran popularidá nel públicu urbanu ganando millones de visualizaciones en YouTube polo que se catapulta y promociona en toa América llatina y con gran influencia n'España.

El 20 d'abril de 2017, publicóse un video al traviés de toles sos redes sociales nel qu'anuncia'l remix de la tema "Una Lady Como Tu - Remix" xunto al reconocíu cantante d'Estaos Xuníos Nicky Jam, onde apaecíen xuntos coriando la lletra del cantar como bien bonos amigos ente risaes. Dambos pertenecen al sellu La Industria Inc.

El 31 de mayu collaboró na tema "Bésame" del cantante puertorriqueñu Valentino, que cuntó con un videu lyric, con un estilu frescu y románticu al empar, ganando millones de reproducciones y ampliando el so públicu oxetivu.

## Discografía

### Senciellos

### Collaboraciones

## Referencies
Giovani Lo Celso

**Giovani Lo Celso**  ye un futbolista arxentín que xuega como mediocampista ofensivu nel Paris Saint-Germain de la Ligue 1. 

Col Paris Saint-Germain ganó la Coupe de la Ligue, la Coupe de France y la Supercopa de Francia, en 2017.

## Trayeutoria
### Inicio
Dio los sos primeros pasos nel fútbol xugando na lliga infantil ARDyTI y realizó el baby en San José. Depués xugó nes divisiones infantiles de l'Asociación Atlética Jorge Griffa ente 2008 y 2009, hasta ser ficháu por Rosario Central.

### Rosario Central
Llegó a les inferiores del club en 2010. Llogró los títulos de AFA en Novena División nesi mesmu añu, de Sesta en 2013, y de Reserva en 2014. Xugador de gran habilidá, tuvo'l so debú en primer división el 19 de xunetu de 2015, ante Vélez Sarsfield con 19 años, nun alcuentru que remató 0-0. L'entrenador Eduardo Coudet dispunxo'l so ingresu a los 78 minutos de xuegu, en remplazo de Víctor Salazar. Xugó'l so segundu partíu en primer división, frente a Sarmiento de Junin, nel Estadiu Xigante de Arroyito, un alcuentru que terminó 1 a 1, marcando la so primer asistencia al delanteru Marco Ruben. Alzóse rápido n'unu de los futbolistes más desequilibrantes del conxuntu canalla pol so escelente manexu y bona visión de xuegu, llamando l'atención de dellos clubes europeos como'l Chelsea, Manchester City, Manchester United, Atlético de Madrid, Borussia Dortmund, Roma, Juventus, Milán, Sassuolo y el F. C. Barcelona

Yá terminada la temporada 2015 el so equipu llogró'l subcampeonatu na Copa Arxentina y el tercer puestu nel Campeonatu de primer División.

### Paris Saint-Germain
El 23 de xunu del 2016 Lo Celso pasó la revisión médica y convirtióse en xugador del club parisín por 5 temporaes a partir del 2017. La venta realizóse en cuenta de 16 millones d'euros con 9 millones llibres d'impuestos pa Central pol 80 per cientu de la ficha. Con ello convirtióse na tresferencia más alta de la historia del club de Arroyito, inclusive percima de la d'Ángel Di María.

## Seleición nacional
### Seleición Sub-23
Apostó los Xuegos Olímpicos de Rio de Janeiro 2016 cola Seleición Arxentina Sub-23.

#### Participaciones en Xuegos Olímpicos

### Seleición Mayor
En 2018 ye convocáu p'apostar el mundial de Rusia pol entrenador Jorge Sampaoli. Nun xugó nengún partíu.

## Estadístiques
### Clubes
* *Actualizáu hasta'l 12 de mayu de 2018.*

### Seleición
* *Actualizáu hasta'l 29 de mayu de 2018.*


## Palmarés
### Campeonatos nacionales


## Distinciones individuales

## Referencies

## Enllaces esternos
Colonia (Alemaña)

**Colonia** (; ; en *[[idioma kölsch|kölsch]]*: *Kölle* ) ye la cuarta ciudá más grande d'Alemaña, precedida per Berlín, Hamburgu y Múnich, y la más poblada dientro del Estáu federáu de Renania del Norte-Westfalia con , anque Düsseldorf ye la capital del Estáu. Fundada nel añu 38 e.C. como *Oppidum Ubiorum* («Ciudá de los Ubios»), foi darréu declarada colonia romana col nome de *Colonia Claudia Ara Agrippinensium* n'alusión a la emperatriz Agripina, esposa del emperador Claudiu y madre de Nerón.

Ye un importante centru económicu y cultural d'importancia internacional y representa unu de los enclaves más importantes del mundu artísticu. Ye famosu por ser la sede del antroxu más espectacular del país. Amás ye la sede de munches asociaciones, empreses mediátiques y numberoses cadenes de televisión, discográfiques y editoriales. La so importancia mora en parte nel so monumentu más emblemáticu: la catedral, la so historia de más de 2000 años, los sos numberosos eventos internacionales, como la so cultura y la so gastronomía que la faen unu de los destinos más visitaos d'Europa. La Universidá de Colonia (alredor de 50 000 estudiantes), la Escuela Téunica Cimera de Colonia (alredor de 25 000 estudiantes) y demás escueles cimeres representa la gran importancia educativa y d'investigación dientro de la rexón del Rin-Ruhr.

L'escelente allugamientu nel ríu Rin, en metá de les principales rutes comerciales ente este y oeste, como sede secular como Ciudá Llibre Imperial tanto como'l so poder eclesiásticu al traviés del arzobispáu nel Sacru Imperiu Romanu consiguió-y ganase un gran prestíu ya importancia nel país. Como ciudá hanseática ganó muncha importancia comercial al traviés del llibre comerciu col restu de l'Hansa. La so importancia como centru neurálxicu de les comunicaciones siguen güei día cola gran cantidá de viaxeros en tren que salen acaldía de la Estación Central (Hauptbahnhof), y la estación Köln Eifeltor, que ye unu de los mayores patios de carga ferroviarios pal tresporte de mercancíes. La infraestructura ferrovial complementase con cuatro puertos interiores pa los trenes. El tresporte aereu tamién tien la so importancia na ciudá debíu al aeropuertu de Colonia/Bonn.

## Referencies

## Enllaces esternos
Balones de la Copa Mundial de Fútbol

Los **[[pelota|balones]]** utilizaos nes **[[Copa Mundial de Fútbol|Copes Mundiales de Fútbol]]**, fuéronse modificando col pasu del tiempu gracies a l'usu de nueves teunoloxíes que dexen definir aspeutos como velocidá, impermeabilidad, precisión, y diseñu. Dende 1970, les pelotes de cada Copa Mundial fueron diseñaes pola compañía Adidas. 

## Historia
Nos primeros eventos utilizáronse balones de cueru rellenaos con una vexiga pa da-y consistencia, pero col pasu de los años foi evolucionando y modificando les sos carauterístiques. En Méxicu 1970 los balones naranxes de cueru fueron finalmente refugaos, dando pasu a les tradicionales pelotes de color blancu con cascos negros poligonales. La primera foi denominada *[[Adidas Telstar|Telstar]]*, n'honor al satélite que faía posible la tresmisión del eventu a diversos rincones del orbe. N'Arxentina 78 y España 82 foi famosu pol so espardimientu'l balón *[[Adidas Tango|Tango]]*. Cuatro años más tarde utilizaríense per primer vegada materiales sintéticos p'aumentar la impermeabilidad del balón y en 1986 sería los material principal del balón *[[Azteca (balón)|Azteca]]*. Col pasu de los años, el balón foi camudando progresivamente, faciéndose cada vez más llixeru y rápidu y perfeccionando la so combadura, hasta llegar en 2006 al *[[Teamgeist]]*, que con catorce casco (dieciocho menos que los del so antecesor, *[[Fevernova]]*) xuníos por soldadura térmica facer cuasi esféricu na so totalidá.

En Sudáfrica 2010 perfeccionáronse les carauterístiques de tolos balones hasta agora, siendo el resultáu la pelota *[[Adidas Jabulani|Jabulani]]*, que coles sos carauterístiques tridimensionales con ocho casco (seis menos que los del so antecesor *Teamgeist*) y viéndola lloñe ye paecida a l'anterior.

La marca alemana Adidas presentó Brazuca, el balón oficial de la Copa Mundial de la FIFA Brasil 2014. El so nome, *Brazuca*, ye una espresión popular que significa “brasilanu” y que s'emplega pa describir la manera de vida d'esi país. El so coloríu diseño de seis paneles inspirar nes pulseres de la suerte de Salvador de Bahia y reflexa la pasión y allegría que'l fútbol tresmite en Brasil.

La Telstar 2018 tien un chip que dexa que quien adquieran unu d'estos balones puedan interactuar col mesmu por aciu el so smartphone. 

## Bibliografía
* 

## Referencies

## Enllaces esternos

* Adidas - Historia de los balones de la Copa Mundial de la FIFA
* Balones de la Copa Mundial de Fútbol
MILF

La sigla **MILF**, del inglés *Mother/Mom/Mama I'd Like to Fuck* fai referencia a les muyeres qu'a una edá madura son sexualmente deseables y curioses. 

## Orixe
El términu nació na década de 1990. Unu de los primeros rexistros onde s'emplegó esti términu remontar a 1995, añu nel que s'atopa rexistrada una publicación dientro del portal "Google Groups" sobre la revista *Playboy* onde l'usuariu "ChiPhiMike" comenta que delles persones en Nueva Jersey usen la pallabra "*MILF*" pa referise a «Madre que me follaría».

## Historia
El términu popularizar a finales de los años 1990 col filme *[[American Pie (película)|American Pie]]* (1999), onde'l personaxe de John Cho (a cencielles acreditáu como 'MILF Guy Non. 2') usó'l términu pa referise al personaxe de Jennifer Coolidge, Jeanine Stifler.

## Descripción

De normal una *MILF* fai referencia a cualquier muyer curiosa que, pola so edá, podría ser la madre de la persona qu'emplega'l términu. Por casu, pa un mozu d'ente 20 y 25 años una *MILF* sería cualesquier muyer sexualmente curiosa que s'atope nel rangu d'edá de 35-55 años y tenga fíos, en casu d'aquelles que nun tienen fíos conózse-y como "*Madures*". Una muyer nueva nun se considera *MILF* anque sía madre.

## Términos similares

El términu "Yummy mummy" ye usáu tamién como MILF. El diccionariu inglés Oxford define'l términu como «una nueva madre curiosa y con estilu».

Otros términos similares pero inda non tan estendíos na cultura popular xeneral son les formes DILF (pa "Daddy I'd Like to Fuck") o FILF (pa "Father I'd Like to Fuck"), dambes traducíes como «padre que me follaría».

## Referencies

## Enllaces esternos
* Meaning of MILF in Urban Dictionary
* Em & Lo (New York Magazine): ''Of MILF and Men - The sexy-mom phenomenon—is it hot or not?''
* Caley Cook: ''M.I.L.F. – Pop culture’s fixation on hot moms''; San Diego CityBeat
* Article "Mom and Pop culture: Got MILF?" of Marrit Ingman
Aleksandr Samédov

**Aleksandr Serguéievich Samédov** (;  Moscú, Xunión Soviética, ) ye un futbolista rusu. Xuega de volante y el so actual equipu ye'l Spartak Moscú de la Lliga Premier de Rusia.

## Seleición nacional
Foi internacional cola seleición de fútbol de Rusia, xugó 52 partíos internacionales.

El 12 de mayu de 2014, Fabio Capello, direutor téunicu de la seleición nacional de Rusia, incluyó a Samédov na llista provisional de 30 xugadores qu'empecipiaron la preparación con mires a la Copa Mundial de Fútbol de 2014. El 2 de xunu foi ratificáu por Capello na nómina definitiva de 23 xugadores.

El 4 de xunu de 2018, el seleccionador Stanislav Cherchesov incluyó-y na llista de 23 pal Mundial.

### Participaciones en Copes del Mundu

## Clubes

## Referencies

## Enllaces esternos
Quảng Bình

**Quảng Bình** ye una provincia nel centru norte de Vietnam. Esta provincia tien un área de 8051.8 km² y población de 831.600 (2004). El capital provincial ye Đồng Hới. El Parque Nacional Phong Nha-Ke Bang ta asitiada nesta provincia. 
Llugares vecinos son: Mar de la China Meridional al este, provincia de Quảng Trị al sur, na provincia de Hà Tĩnh al norte, Laos al oeste.

Aeropuertu de Đồng Hới ta asitiáu na ciudá de Đồng Hới. La provincia tien munches sableres de sable blancu. Võ Nguyên Giáp nació nel distritu de -y Thuy.

## Distritos
Cuenta con 9 distritos amás de la capital:

* -y Thuy
* Quảng Bình
* Bo Trach
* Quang Trach
* Tuyen Hoa
* Minh Hoa

## Referencies

## Enllaces esternos
Paltoga

**Paltoga** (en rusu: *Палтога*) ye una llocalidá rural nel distritu de Vytegorsky del Óblast de Vólogda, Rusia, na oriella sur del llagu Onega. La población ye de 295 habitantes según el censu de 2002.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Sitiu oficial
Cà Mau

**Ca Mau** ye una ciudá de Vietnam alcontrada nel delta del ríu Mekong, al sur del país. Ye la capital de la provincia col mesmu nome y ta asitiada 360 km al sur de la ciudá Ho Chi Minh.
La ciudá ye carauterizada poles canales, onde la mayoría de los bienes son tresportaos por botes y barcaces. 

La población en 2010 yera d'aproximao 204.895 habitantes. La población de Ca Mau inclúi persones d'etnia vietnamita, china y khmer. 

El primer ministru vietnamitam, Nguyen Tan Dung, ye orixinariu de Ca Mau.

En Vietnam, Ca Mau ye la principal esportadora de camarones y langostinos, facturando en 2005 la provincia de Ca Mau 500 millones de camarones y langostinos.

En turismu, Ca Mau tien munches atraiciones pa turismu internu ya internacional, como parques d'aves selvaxes, el puntu más al sur de Vietnam, un númberu de pagodes khmer, la cercana área d'O Minh cola so famosa forestación de manglar y la so cocina de marisma, la so fondeu de pexe, la so cocina vietnamita, china y khmer.

Tien un aeropuertu propiu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Baxa Normandía

**Baxa Normandía** (en francés: *Basse-Normandie*) foi una rexón de Francia creada en 1956 qu'arrexuntaba trés departamentos: Calvados, Orne y La Mancha. Esta rexón ye travesada pol meridianu de Greenwich. La capital de la rexón yera la ciudá de Caen.

Nel marcu de la reforma territorial de 2014, Baxa Normandía fundir con Alta Normandía el 1 de xineru de 2016 pa formar la rexón de Normandía.

## Historia

Les sableres de Calvados fueron el sitiu del **[[Día D]]**, los desembarcos en xunu de 1944 y la posterior batalla de Normandía destruyeron munchos pueblos y ciudaes de la rexón.

## Población
La población envalorada nel añu 2014 yera de 1.443.000 habitantes.

## Economía
Nútrese principalmente de l'agricultura: el ganáu, el sector llecheru, testiles y fruta son les sos industries importantes. El mineral de fierro estrayer cerca de Caen. El turismu tamién ye importante y cuenta amás con un ferry que va a Inglaterra (dende'l puertu de Cherbourg)

## Ver tamién
* Normandía (rexón alministrativa)
* Normandía (rexón histórica)
* Historia de Normandía
* SM Caen (equipu profesional de fútbol)
* Tour de Normandía (carrera de ciclismu)

## Referencies

## Enllaces esternos
Khakassia

**Khakassia** (en rusu: Республика Хакасия o Хакассия; en jakasio: Хакасия Республиказы) ye una de les ventiún repúbliques que, xunto colos cuarenta y siete óblast, nueve krais, cuatro distritos autónomos y dos ciudaes federales, conformen los ochenta y tres suxetos federales de Rusia. La so capital ye Abakán. Ta allugáu nel centru-sur del país, nel distrito Siberia, llindando al norte y este con Krasnoyarsk, al sur con Tuvá y la república de Altái, y al oeste con Kémerovo.

Tien un área de 61 900 km² y una población de 575 400 habitantes. Abakán ye'l centru alministrativu de Khakassia, y con una población de 160 000 persones convertir na mayor ciudá.

L'idioma jakasio tien un estatus cooficial na república xunto col rusu.

El paisaxe montascoso, d'esta república de la rexón de Krasnoyarsk, ta enguapecíu con montes d'abedurios, abetos, cedros y praos alpinos.

La cercu “Jurtuiaj tas”, ye una piedra adorada pola población llocal que consiguió que fuera devuelta dende'l muséu etnográficu hasta una pequeña aldega. Les muyeres fáen-y ufriendes pa tener fíos. 

## Ver tamién
* Cultura de Afanásievo
* Difisismo

## Galería

Khakassia republic map.png|Mapa n'inglés de Khakassia
Enisey.png|El Yeniséi pasa por Abakán (Абакан) y Sayanogorsk (Саяногорск), ciudaes d'esta república Yeniseirivermap.png|El
ríu Yeniséi forma parte de la so frontera con Krasnoyarsk y pasa pola capital de la república, Abakán
Ficheru:View of Khakassia.jpg|Vista d'un paisaxe de Khakassia
Image:abakan16.jpg|Un megalitu cercanu a l'aldega de Safronov de la zona de Abakán
Image:abakan09.jpg|Un paisaxe de la zona de Abakán
Image:abakan08.jpg|Un paisaxe con un megalitu de la zona de Abakán
Image:Rapeseed field in Khakassia 1.jpg|Un campu semáu de colza en Khakassia 
Image:Sunset in Khakassia.jpg|Puesta del sol cercana a la ciudá d'Askiz de Khakassia
Image:Rapeseed field in Khakassia 2.jpg|Campu semáu de colza en Khakassia 


## Referencies

## Enllaces esternos

La naturaleza de Khakassia - HD videu
Cygnus (xéneru)

***Cygnus*** ye un xéneru d'aves anseriformes de la familia Anatidae conocíes como **cisnes.** Son aves acuátiques de gran tamañu. Los cisnes emparéyense pa tola vida. El númberu de güevos que ponen varia ente exemplares y especies. 

La mayoría de les especies de cisne son blanques, anque n'Australia esiste una especie de cisne prietu, que'l so plumaxe ye color negru y suel tener manches blanques so les ales, amás el so picu ye coloráu. El cisne prietu ye l'emblema oficial estatal d'Australia Occidental. Nel conu sur esiste'l cisne de pescuezu negru.

## Especies

* *[[Cygnus columbianus columbianus|Cygnus columbianus]]* - Cisne pequeñu. Árticu Norteamérica, Europa y Asia, enviernen nel sur.
***Cygnus columbianus bewickii* - Cisne de Bewick. Siberia, envierna nes cotes del mar del Norte, mar Caspiu y mar Mariellu y Xapón.
* *[[Cygnus cygnus]]* - Subárticu Europa y Asia, envierna nel sur.
* *Cygnus buccinator* - Subárticu América del Norte, envierna nel sur.
* *[[Cygnus olor]]* - Cisne, Europa templada y Asia, residente.
* *Cygnus atratus* - Cisne prietu, Australia, residente o nómade.
* *Cygnus sumnerensis* - Esti cisne ye de Nueva Zelanda, posiblemente islles Chatham, residente. Escastáu en dómina prehistórica. En Nueva Zelanda introducióse darréu'l *Cygnus atratus*.
* *Cygnus melancoryphus* - Cisne de pescuezu prietu. Sureste de Suramérica, envierna nel norte.

## Galería d'imáxenes
Cygnus atratus Running.jpg|Cisne prietu d'Australia

## Referencies

## Enllaces esternos
Ratón (informática)

El **ratón** (traducción direuta del inglés *mouse*) ye un dispositivu apuntador utilizáu pa facilitar el manexu d'una redolada gráfica nun ordenador. Xeneralmente ta fabricáu en plásticu, y utilízase con una de les manes. Detecta'l so movimientu relativu en dos dimensiones pela superficie plana na que se sofita, reflexándose davezu al traviés d'un punteru, cursor o flecha nel monitor. El ratón pue coneutase de forma alámbrica (puertos PS/2 y USB) o inalámbricamente (comunicación inalámbrica o *wireless*, per mediu d'un adaptador USB coneutáu al ordenador y ésti manda la señal al ratón, tamién pueden ser per mediu de conectividá Bluetooth o infrarroxu).

Ye un periféricu d'entrada imprescindible nun ordenador d'escritoriu pa la mayoría de les persones, y magar l'apaición d'otres teunoloxíes con una función similar, como la pantalla táctil, la práutica demuestra inda la so vida útil. Sicasí, nel futuru podría ser posible mover el cursor o'l punteru colos güeyos o basase na reconocencia de voz.

## Referencies

## Enllaces esternos
Tecláu (informática)

N'informática, un **tecláu** ye un dispositivu o periféricu d'entrada, en parte inspiráu nel tecláu de les máquines d'escribir, qu'utiliza una disposición de botones o tecles, por qu'actúen como palanques mecániques o interruptores electrónicos qu'unvien información al ordenador.

Dempués de les tarxetes furaes y les cintes de papel, la interaición al traviés de los teclaos, al estilu teletipu, convirtióse nel principal dispositivu d'entrada pa los ordenadores.

## Enllaces esternos
Islla Christmas

El territoriu de la **Islla Christmas** (n'inglés: *Territory of Christmas Island*), ye un territoriu ensin autogobiernu d'Australia nel océanu Índicu, a 2.360 km al noroeste de Perth, nel estáu d'Australia Occidental, a 360 km al sur de Xakarta, la capital d'Indonesia y a 975 km de les Islles Cocos Na islla viven unes 1.500 persones, estremaes en poblaos nel estremu septentrional de la mesma. Los asentamientos llámense: Silver City, Kampong, Poon Saan y Drumsite. Toma un área remanecida de 135 km², siendo la so capital alministrativa la llocalidá llamada Flying Fish Cove «(The Settlement)» (La Colonia).

## Ver tamién
* Organización territorial d'Australia

## Referencies

## Enllaces esternos

*  
* Islla Christmas - imáxenes 
* Ficha del rabihorcado de la isla Christmas en el portal de '' Evolutionarily Distinct and Globally Endangered (EDGE) species''
Adelaide

**Adelaida** (n'inglés: *Adelaide*) ye la capital y la ciudá más poblada del estáu d'Australia Meridional, y la quinta más grande d'Australia, con una población de 1.3 millones d'habitantes según el cálculu fechu poles autoridaes anque yá se #preparar l'informe del censu de 2017 y va ponese a disposición del públicu a finales de xunu de 2017. Ye una ciudá costera asitiada na parte sur del océanu Índicu, nos Altos de Adelaida, al norte de la península de Fleurieu, ente'l golfu de San Vicente y los Montes Lofty Ranges. Tien un planu bastante llinial.

Tomó'l so nome de la reina Adelaida, consorte del rei Guillermo IV del Reinu Xuníu, y foi fundada nel 1836. El *[[coronel]]* William Light, unu de los padres» de la so formación, diseñó la ciudá y escoyó la so llocalización estratéxica, cerca del ríu Torrens. Light diseñó Adelaida con grandes espacios, estenses places y parques, edificios formosos, etc. Llueu, Adelaida #convertir na ciudá de les llibertaes», con llibertá d'escoyer relixón, progresismu políticu y llibertaes civiles, que lideró les grandes reformes mundiales. Anguaño, Adelaida ye conocida como la ciudá de la cultura n'Australia, con munchos festivales, teatros, según el so vinu, arte y deportes.

## Persones destacaes
* J. M. Coetzee, escritor sudáfricanu-australianu, Premiu Nobel de Lliteratura 2003
* Ghil'ad Zuckermann, revitalizador d'idiomes y llingüísta italianu-australianu-israelín-británicu

## Xeografía

## Referencies
Honshū

**Honshū** (本州 Honshū, «Islla principal» o «provincia principal») ye la islla principal del archipiélagu xaponés, n'otru tiempu llamada Hondō. Ye la islla más grande y poblada de Xapón. La mariña occidental de la islla ta bañada pel mar del Xapón, la meridional pel mar de Filipines y l'oriental direutamente pel mesmu océanu Pacíficu. Llinda, al norte, cola islla de Hokkaidō, de la que la dixebra l'estrechu de Tsugaru; al sur, cola islla de Shikoku, dixebrada pel mar Interior de Seto; y, al suroeste, cola islla de Kyūshū, dixebrada pol estrechu de Kanmon.

La islla mide unos 1300 km de llargu y ente 50 y 230 km d'anchu, y el so área total ye de 227 942 km², alredor del 60% del área total de Xapón. Pola so superficie, ye la séptima islla más grande del mundu dempués de la islla indonesa de Java. Tien 5450 km de mariña. Ye una islla montascosa y volcánica, y nella prodúcense numberosos terremotos, como'l gran terremotu de Kantō de setiembre de 1923 y el terremotu y maremotu en marzu de 2011. El picu más altu ye'l monte Fuji, con 3776 m. Hai munchos ríos, como'l Shinano, el más llargu de Xapón y el ríu Tone, el que tien una mayor cuenca de Xapón. El clima ye bien variable, con un norte fríu y un sur subtropical.

La población de Honshū ye de 103 000 000 habitantes (2005) y ta concentrada nes llanures esistentes, especialmente na llanura de Kantō, onde mora'l 25 % de la población nel Área del Gran Tokiu. Siendo'l centru históricu de la cultura xaponesa y poder políticu, la islla inclúi dellos capitales vieyos de Xapón, inclusive Kioto, Nara, y Kamakura. Enforma de la vera surena forma parte de la megalópolis xaponesa que s'estiende sobro delles de les islles xaponeses.

La mayoría de la industria de Xapón allugase na vera surena de Honshu, de Tokiu a Kioto, Osaka, Nagoya, Kōbe, ya Hiroshima. En comparanza, la economía pel mar de Xapón al noroeste basase en gran midida na pesca y l'agricultura. La islla s'enllaz coles trés otres principales de Xapón por un númberu de pontes y túneles. El clima ye húmedu y templáu.

La islla estremase en cinco rexones y 34 prefeutures, ente elles el Tokiu metropolitanu.

Les rexones y prefeutures son:

* **Chūbu** (centru) - Aichi-ken, Fukui-ken, Gifu-ken, Ishikawa-ken, Nagano-ken, Niigata-ken, Toyama-ken, Shizuoka-ken, Yamanashi-ken.
* **Chūgoku** (sur) - Hiroshima-ken, Okayama-ken, Shimane-ken, Tottori-ken, Yamaguchi-ken.
* **Kantō** (esti) - Chiba-ken, Gunma-ken, Ibaraki-ken, Kanagawa-ken, Saitama-ken, Tochigi-ken, Tōkyō-to.
* Kinki (Kansai) (sur, anque al norte de Chūgoku) - Hyōgo-ken, Kyōto-fu, Mie-ken, Nara-ken, Ōsaka-fu, Shiga-ken, Wakayama-ken.
* **Tōhoku** (norte) - Akita-ken, Aomori-ken, Fukushima-ken, Iwate-ken, Miyagi-ken, Yamagata-ken.

Honshū ta xunida a les demás islles principales de Xapón por túneles o pontes

## Terremotu 2011
De resultes de dichu terremotu, producióse un desplazamientu de la islla d'aproximao 2,4 metros.

## Referencies

## Enllaces esternos
Lorena (Francia)

**Lorena** (, en fráncicu **lorenés** y renanu: Lothringe(n), en loreno romance: *Louréne*) ye una antigua rexón alministrativa de Francia asitiada nel nordeste del país, que reagrupaba cuatro departamentos: Meuse, Meurthe y Mosela, Mosela y los Vosgos. Llenda al este con Alsacia, al oeste con Champaña-Ardenes y al sur, col Francu Condáu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Łódź

**Łódź** () ye la capital del voivodatu homónimu y la tercer ciudá más poblada de Polonia, con . Ta asitiada nel centru del país, 121 km al suroeste de Varsovia. En polacu significa *barcu* o *bote.* Amás de pola so rica gastronomía, considérase la capital del cine y de la moda de Polonia.

## Referencies

## Enllaces esternos
Poznań

**Poznań** (en polacu, *Poznań*  /ˈpɔznaɲ/; n'alemán, *Posen* y en yiddish, פּױזן) ye una de les más antigües y grandes de Polonia, asitiada a la vera del del ríu Varta, tien una población de . Anguaño ye la capital del Voivodatu de Gran Polonia y ye'l llar de l'archidiócesis de Poznań. 

## Allugamientu
Allúgase a 270 km de Berlín y 300 de Varsovia lo que la convierte nun importante nuedu ferroviariu y vía de comunicación per carretera nel país (carreteres europees E30 y E261). Cuenta, amás, con un aeropuertu internacional l'Aeropuertu de Poznań-Ławica.

## Ver tamién

*Stadion Miejski in Poznań

## Referencies

## Enllaces esternos
Đà Nẵng

**Đà Nẵng**( conocida conocida na dómina colonial francesa como **Tourane**) ye la mayor ciudá portuaria del centru y sur de Vietnam na mariña del mar de China. Ye unu de los cinco conceyos independientes del país. Tien una población de .

## Referencies

## Enllaces esternos
Idioma silesiu

El **silesiu**, **alto silesiu** o **silesianu** (autoglotónimu: *ślōnskŏ gŏdka*, ) ye un idioma de Silesia. El so códigu ye ISO 639-3: *SZL*.

## Distribución

Polo xeneral, los falantes del idioma silesiu habiten na rexón d'Alta Silesia, asitiada ente'l suroeste de Polonia y el nordeste de la República Checa. Na actualidá, el silesiu ye d'usu habitual nel área ente la frontera histórica de Silesia nel este, y una llinia de Syców hasta Prudnik nel oeste, según nel área de Rawicz (Khazaks). Hasta'l 1945 el silesiu falábase tamién n'enclaves de Baxa Silesia, como'l baxu silesiu foi faláu pola mayoría étnica alemana naquella rexón.

Acordies con l'últimu censu en Polonia (2011), alredor de 509 000 persones declararon que'l silesiu yera la so llingua principal, y aproximao 817.000 declarar de nacionalidá silesia. Sicasí, el númberu total de falantes del silesiu (la mayoría de los cualos nun lo consideren como una llingua separada) supera los dos millones. Tamién hai alredor de 100.000 falantes del dialeutu checu silesiu.

## Exemplu
El Padre El nuesu en silesiu, polacu y checu

## ¿Dialeutu o llingua?
Hai distintes opiniones alrodiu de si'l silesiu ye un dialeutu del polacu o un idioma. Siquier 817.000 silesios considérense una minoría étnica en Polonia. Sicasí, la mayoría d'ellos declaraos, incluyíos la nacionalidá polaco y silesiano xuntos.

Si clasificar como dialeutu, ésti ye'l más prominente dialeutu rexonal del idioma polacu. Otra manera, si clasificar como llingua, vemos que ta íntimamente rellacionáu nos aspeutos léxicu y morfosintácticu coles llingües polaca y checa con influencia léxica del alemán. Nel aspeutu fonéticu, el silesiu tien el so propiu sistema vocálicu, y el consonánticu correspuende al del polacu.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Jynzyk S'loonski
Haryana

**Haryana** (n'hindi: हरियाणा, pronunciáu n'asturianu *ḥariana*) ye unu de los ventinueve estaos que, xunto colos siete territorios de la Unión, formen la República de la India. La so capital ye Chandigarh, ciudá que tien categoría de territoriu de la Unión, y que, amás, ye capital de Punyab.

Ta allugáu nel nordeste del país, llindando al oeste con Punyab, al norte con Himachal Pradesh, al nordeste con Uttarakhand, al este con Delhi y Uttar Pradesh, y al sur con Rayastán. Con 44 212 km² ye'l novenu estáu menos estensu —per delantre de Kerala, Megalaya, Manipur, Mizorán, Nagaland, Tripura, Sikkim y Goa, el menos estensu— y con 573 hab/km², el quintu más densamente pobláu, por detrás de Bihar, Bengala Occidental, Kerala y Uttar Pradesh. Foi establecíu como estáu de la India'l 1 de payares de 1966.

El ríu Yamuna sirve de frontera este colos estaos d'Uttarakhand y Uttar Pradesh. L'estáu ta travesáu per diversos ríos estacionales, como'l Ghaggar o'l Markanda. Tien cuatro divisiones alministratives y 19 distritos.

## Historia
Hariana, con una historia de más de 3.000 años, foi un importante centru de la cultura védica (rellacionada colos testos *[[Vedás]]*).

Según la lleenda del testu épicu *[[Mahābhāaguarón|Majábharata]]* (*circa* sieglu&nbsp;VI e.C.), nesta rexón asocedió la batalla de Kurukshetra (inclusive hai una ciudá actual con esi nome, onde tradicionalmente créese que se llibró la batalla). Nesi sitiu, el rei dios Krishná faló-y el *[[Bhagavad-gītā|Bhagavad guitá]]* al so amigu Áryuna, momentos antes del empiezu de la guerra.
El *Mahabharata* menta esta rexón como Bajú Dhaaniaka (qu'en sánscritu significa ‘munchos granos') o Bahu Dhana (‘munches riqueces').

El términu *Hariana* apaez per primer vegada nuna inscripción en sánscritu datada nel añu 1328 y qu'anguaño se caltién nun muséu de Delhi. Esti testu fala de la rexón como «el Cielu na Tierra».

Al tar asitiáu nun puntu estratéxicu del norte de la India, l'estáu foi escenariu de diverses batalles. Mientres el reináu del emperador mongol Babur producióse la batalla de Panipat (1526), na que fueron ganaos los lodhis. Hariana sumar a les fuercies rebalbes mientres la Primer Guerra d'Independencia (1857) y quedó llibre del control británicu hasta finales d'esi mesmu añu.

En 1858, los británicos crearon la rexón de Hariana a partir d'una dixebra de la rexón del Punyab. Cuando la India independizar de los británicos (en 1947), el gobiernu indiu decidió crear dos subrexones dientro del estáu del Punyab: la de fala mayoritariamente panyabí (Punyab) y la de fala hindí (Hariana). Finalmente, en 1966 creóse'l nuevu estáu de Haryana, compuestu per delles zones del estáu de Punyab más dalgunes de Delhi y d'Uttar Pradesh.

## Ver tamién
* Ciudaes del estáu de Haryana por población

## Referencies

## Enllaces esternos

* Haryana-Online.com (información bien completa sobre l'estáu de Hariana; n'inglés).
Cara

La **cara** (tamién **cara** y **cara**) ye la parte frontera de la cabeza, nos humanos la parte anteroinferior, dende les ceyes a la cazu, tán incluyíos ceyes, güeyos, ñariz, mexella, boca, llabios, dientes, piel y cazu.

Los texíos blandos de la cara espresen les emociones del individuu, pola aición de los músculos de la mímica. Coles mesmes, l'apariencia facial ye un elementu esencial de la *identidá* de cada ser humanu.

Sobre la dura superficie de los güesos enllántense más de trenta pares de músculos, de diverses formes y funciones, gruesos y fuertes, como'l masetero, otros son finos y pequeños como'l qu'alza la comisura de los llabios y el que dilata l'ala de la ñariz, ente otros.

De los cinco órganos de los sentíos, cuatro tán na cabeza, y más específicamente na cara; la vista, l'oyíu, l'olfatu y el gustu. Anque'l quintu sentíu, el tactu, tamién ta llargamente representáu, con una zona de peralta sensibilidá nos llabios.

## Güesos de la cara

La cara y los sos güesos atópense soldaos per delantre y per debaxo al macizu oseu del craniu. Estremar en dos segmentos, el maxilar superior y l'inferior, que delimitan per delantre y nel centru la cuévanu bucal.

El maxilar ye un complexu de dos güesos fixos (mexelles), soldáu a la base del craniu y que nun se mueve sinón cuando lo fai la cabeza. Los dos metaes del maxilar superior tán soldaes na llinia medio y completar por detrás por otros varios güesos pequeños. Xuntos formen un macizu oseu irregular, contorneado por cuévanos fondos qu'agospien la parte inicial del tubu dixestivu y de les víes aérees, l'aparatu gustativu, el sistema olfativu na parte central, y penriba parte de los órgano de la visión.

La quexal lluz como un namái güesu móvil, anque ye la unión de dos güesos que se xunen na llinia media cola sínfisis mentoniana. Articular col maxilar per mediu de l'articulación temporomandibular que dexa executar los variaos movimientos aplicaos a la función masticatoria.

## Referencies

## Enllaces esternos
Java (llinguaxe de programación)

**Java** ye un llinguaxe de programación de propósitu xeneral, concurrente, empobináu a oxetos, que foi diseñáu específicamente para tener tan poques dependencies de implementación como fuera posible. La so intención ye dexar que los desarrolladores d'aplicaciones escriban el programa una vegada y #executar en #cualquier dispositivu (conocíu n'inglés como *WORA*, o "write once, run anywhere"), lo que quier dicir que'l códigu que ye executáu nuna plataforma nun tien que ser recompilado para correr n'otra. Java ye, a partir de 2012, unu de los llinguaxes de programación más populares n'usu, particularmente para aplicaciones de veceru servidor de web, con unos diez millones d'usuarios reportaos.

El llinguaxe de #programación Java foi orixinalmente desenvueltu por James Gosling, de Sun Microsystems (constituyida en 1982 y darréu adquirida'l 27 de xineru de 2010 pola compañía Oracle), y publicáu en 1995 como un componente fundamental de la plataforma Java de Sun Microsystems. La so sintaxis deriva en gran midida de C y C++, pero tien menos utilidaes de baxu nivel que cualesquier d'ellos. Les aplicaciones de Java son compiladas a bytecode (#clase Java), que puede executase en #cualquier máquina virtual Java (JVM) ensin importar l'arquiteutura del ordenador subxacente.

La compañía Sun desenvolvió la implementación de referencia orixinal para los compiladores de Java, máquines virtuales y llibreríes de clases en 1991, y #publicar per primer vegada en 1995. A partir de mayu de 2007, en cumplimientu de les especificaciones del Procesu de la Comunidá Java, Sun volvió llicenciar la mayoría de les sos teunoloxíes de Java so la Llicencia Pública Xeneral de GNU. Otros tamién desenvolvieron implementaciones alternes a estes teunoloxíes de Sun, tales como'l Compilador de Java de GNU y el GNU Classpath.

## Exemplu


```java
// Hola.java
import java.io.IOException;
public class Hola {
  public static void main(String[] args) throws IOException {
    System.out.println("¡Hola, mundu!"); 
  }
}
```


## Referencies

## Enllaces esternos
Hyderabad (India)

**Hyderabad** o Haidarābād (en telugú: హైదరాబాదు *Haidarābādu*) ye la capital compartida polos estaos indios de Telangana y Andhra Pradesh pol periodu del 2014 al 2024. Foi amás l'antigua capital del desapaecíu Estáu de Hyderabad. Ye la quinta ciudá en aglomeración urbana de la India.

## Referencies

## Enllaces esternos
Orión (constelación)

**Orión**, (el Cazador), ye una constelación prominente, quiciabes la más conocida del cielu. Les sos estrelles son perbrilloses y vense dende dambos hemisferios, faciendo qu'esta constelación sía reconocida per tol mundiu. La constelación ye visible a lo llargo de tola nueche pel iviernu del hemisferiu norte y el branu nel hemisferiu sur. Ye visible poques hores enantes del amanecer dende finales del mes d'agostu hasta mediaos de payares y puede vese nel cielu nuecherniegu hasta mediaos d'abril.
Orión atópase cerca de la constelación del ríu Eridanus y sofítase nos sos perros de caza Canis Maior y Canis Minor engarrando cola constelación del Tauro.

## Referencies

## Enllaces esternos
Panyab (India)

Panyab o Punyab (ਪੰਜਾਬ en **punyabí**, पंजाब n'hindí, Punjab n'inglés, pronúnciase /panyáb/) ye unu de los ventinueve estaos que, xunto colos siete territorios de la Unión, formen la República de la India. La so capital ye Chandigarh, ciudá que tien categoría de territoriu de la Unión, y que, amás, ye capital de Haryana. Ta allugáu nel nordeste del país, llindando al norte con Jammu y Caxmir, Himachal Pradesh y el territoriu de Chandigarh, al sur con Haryana, al suroeste con Rayastán y al oeste con Paquistán. Con 550 hab/km² ye'l séptimu estáu más densamente pobláu, por detrás de Bihar, Bengala Occidental, Kerala, Uttar Pradesh, Haryana y Tamil Nadu. 

Amás de la capital, otres ciudaes importantes son Ludhiana, Amritsar, Jalandhar y Patiala. El términu *panyab* provién de la combinación de les pallabres *pañch* (cognáu del griegu *penta*), que significa 'cinco', y *ab*, que significa 'agua'. Panyab ye la rexón de los cinco ríos»: el Jhelum, el Chenab, el Ravi, el Beas y el Sutlej.

## Referencies

## Enllaces esternos
Texíu (bioloxía)

En bioloxía, los **texíos** son aquellos materiales biolóxicos naturales constituyíos por un conxuntu complexu y entamáu de célules, d'unu o de dellos tipos, distribuyíes regularmente con un comportamientu fisiolóxicu coordináu y un orixe embrionariu común. Llámase histoloxía a la ciencia qu'estudia los texíos orgánicos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Tratáu de Versalles (1919)

El **Tratáu de Versalles** foi un tratáu de paz que se robló na ciudá de Versalles a la fin de la Primer Guerra Mundial por más de 50 países. Esti tratáu terminó oficialmente col estáu de guerra ente l'Alemaña del segundu Reich y los Aliaos de la Primer Guerra Mundial. Foi robláu'l 28 de xunu de 1919 na Galería de los Espeyos del Palaciu de Versalles, esautamente cinco años dempués del atentáu de Sarayevu nel que foi asesináu l'archiduque Francisco Fernando, la causa direuta de la Primer Guerra Mundial. A pesar de que l'armisticiu foi robláu meses antes (11 de payares de 1918) pa poner fin a les hostilidaes nel campu de batalla, precisáronse seis meses de negociaciones na Conferencia de Paz de París pa concluyir el tratáu de paz. El Tratáu de Versalles entró a valir el 10 de xineru de 1920.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Tratado de Paz de Versalles (1919)
Umbría

**Umbría** ye una de les venti rexones que conformen la República italiana. La so capital y ciudá más poblada ye Perusa, n'italianu, *Perugia.* Ta allugada n'Italia central, llindando al norte con Toscana, al este con Marche, y al sur y oeste con Laciu. Amás, ta presente un enclave en Marche, perteneciente al conceyu de Città di Castello. Con 895 259 hab. en 2013 ye la cuarta rexón menos poblada del país —per delantre de Basilicata, Molise y Valle d'Aosta, la menos estensa— y con 7858 km², la quinta menos estensa, per delantre de Friuli-Venecia Julia, Liguria, Molise y Valle d'Aosta, la menos estensa.

Componer de les provincies de Perusa y Terni, y ye la única rexón que nun s'atopa asitiada nes llendes, terrestres o marítimos, de la nación.

## Xeografía física

## Referencies

## Enllaces esternos
Raigañu (botánica)

El **raigañu** o **raigón** ye'l primer órganu embrionariu que se desenvuelve mientres la guañada de la grana; estrémase primero con una porción pocu estremada que constitúi la radícula, esta al desenvolvese llega a constituyir el raigañu primariu col so texíu de proteición na punta denomináu cofia o caliptra. El raigañu como órganu de les plantes vasculares (con esceición de les Psilofitas), xeneralmente crez escontra l'interior del suelu por presentar geotropismo positivu y fototropismu negativu. El raigañu en xunto col tarmu constitúin la exa principal de les plantes, ente ellos nun esiste una separación clara una y bones dambos tienen un cilindru de texíu vascular incluyíu nel texíu fundamental; sicasí, la estructura del raigañu tiende a ser más simple que la del tarmu por cuenta del so hábitat soterrañu. Les carauterístiques que la estremen del tarmu son l'ausencia de clorofila, yemes, nuedos, ente otros; sicasí hai esceiciones como los raigaños adventicias del maíz que sí lleguen a formar pequeñes cantidaes de clorofila y raigaños que tienen yemes adventicias como camote, pumar y delles rosales.

Les sos funciones principales son la d'absorción d'agua y sales minerales del suelu per mediu de los pelos absorbentes, hasta'l raigañu onde son conducíos (cazumbre bruta) escontra'l tarmu y fueyes onde se tresformen en compuestos orgánicos mientres la fotosíntesis. Amás los raigaños afiten a les plantes al suelu per mediu de resistencia a la doblez. Los raigaños de munches especies vexetales pueden realizar funciones d'almacén de reserves alimenticies, por casu: camote, jícama, remolacha, mandioca y munches otres, que aprovéchense pa l'alimentación humano.

Los raigaños pueden ser primaries, secundaries y adventicias. Esisten delles esceiciones puesto que dellos raigaños pueden ser epigeas (que s'atopen sobro'l suelu) o aérees (que tán bien percima del suelu o enriba de l'agua). Tamién esisten esceiciones col tarmu, yá qu'en delles plantes los tarmos crecen debaxo del suelu. Esos tarmos son llamaos rizoma.

## Referencies

## Enllaces esternos