Ricky Martin

**Enrique Martín Morales** , más conocíu pol so nome artísticu **Ricky Martin**, ye un cantante, actor y escritor puertorriqueñu nacionalizáu español. Empecipió la so carrera musical a mediaos de la década de los 80, como vocalista d'un grupu xuvenil llamáu Menudo.

A partir de 1991 establecióse como solista. Llanzó nueve álbumes d'estudiu, tres recopilaciones y más de cincuenta senciellos n'español ya inglés. Vendió 60 millones d'álbumes como solista. El so álbum más vendíu ye'l que llanzó en 1999, tituláu *[[Ricky Martin (álbum de 1999)|Ricky Martin]]*.

Ente los sos cantares más reconocíos atópense «Adiós», «Come with Me», «Disparo al corazón», «Fuego contra fuego», «Fuego de noche, nieve de día», «Jaleo», «La copa de la vida», «La mordidita», «Livin' la vida loca», «María», «Más», «Nada es imposible», «Por arriba, por abajo», «She Bangs», «Tal vez», «Volverás» y «¡Vuelve!».

A lo llargo de la so carrera recibió premios como dos Grammy, cuatro Latin Grammys, trés Billboard, ocho Billboard Latin Music Awards, ocho MTVs, ocho World Music Awards y dos American Music Awards.

## Vida y carrera

### 1971-1989: Infancia y empiezos artísticos
Fíu d'Enrique Martin Negroni (psicólogu) y de Nereida Morales (contable pública).

Empecipió la so carrera artística a bien temprana edá como modelu infantil y en coros relixosos y obres de teatru escolares.
Ente otres coses, fixo la publicidá de Carnation, una marca de lleche infantil, cuando tenía doce años d'edá.
La fama llegó-y cuando entró a formar parte del grupu infantil Menudo, en 1984, reemplazando a Ricky Meléndez. Dempués de cinco años de trabayu, xires, ensayos y grabaciones, Ricky Martin abandonó'l grupu pa establecese en Nueva York y, darréu, en Méxicu, onde empezó la so carrera teatral: *"Los tenis rojos"*, y *"Mamá ama el rock"*. En 1986 debuta como actor na telenovela arxentina *Por siempre Amigos*, xunto colos sos compañeros de Menudo, arrodiáu de reconocíos actores d'Arxentina. La novela foi vista en gran parte d'América.

### 1991-1994: ''Ricky Martin'', ''Me amarás'' y ''General Hospital''
En 1990, Ricky Martin aniciar en Ciudá de Méxicu pa recibir el contratu pa una discográfica Sony Music México pa dos álbumes d'estudiu.

En 1991, Ricky Martin participó na telenovela mexicana *[[Alcanzar una estrella II]]* (secuela de *[[Algamar una estrella]]*, de 1990), onde asumió'l rol de Pablo. La producción foi nomada como «Meyor telenovela» nos Premios TVyNovelas de 1991. Al pie de los sos compañeros de repartu (Sasha Sökol, Angélica Rivera, Erik Rubín, Bibi Gaytán, Pedro Fernández y Marisa De Lille), Martin llanzó dos álbumes d'estudiu: *[[Muñecos de papel]]* y *Alcanzar una estrella II*, que collecharon gran ésitu de ventes en países como Méxicu y Perú. Arriendes de esto, realizóse una adautación cinematográfica del programa, una película titulada *[[Más qu'algamar una estrella]]*, onde Ricky Martin ingresó a la industria del cine.

Poco dempués, Ricky Martin el 26 de payares de 1991 llanzó al mercáu'l so álbum debú como solista, tituláu *[[Ricky Martin (álbum de 1991)|Ricky Martin]]* (1991), que foi producíu pol compositor y productor musical arxentín Mariano Pérez y publicáu polos sellos discográficos CBS International y Sony Music Méxicu. D'esti álbum esprendieron los senciellos «Fuego contra fuego», «El amor de mi vida», «Vuelu» «Dime que me quieres», «Susana», «Juego de ajedrez» y «Ser feliz». Tres el so estrenu, l'álbum algamó la posición 5 nel *[[Billboard Latin Pop Albums]]* en 1992. Inclusive, nel so primer mes de ventes comercializáronse 500&nbsp;000&nbsp;copies del discu. 
El 25 de mayu de 1993, el cantante llanzó al mercáu'l so segundu álbum d'estudiu, tituláu *[[Me amarás]]*. Nesti discu, so los mesmos sellos discográficos CBS International y Sony Music Méxicu, la producción tuvo a cargu del compositor y productor musical español Juan Carlos Calderón, quien amás compunxo ocho de los diez cantares que lu conformaron. Pa promocionar l'álbum escoyeron cuatro senciellos: «Me amarás», «Que día es hoy», «Entre el amor y los halagos» y «No me pidas más». Pa promocionar los sos álbumes embarcar en dos xires: *[[Ricky Martin Tour]]* y *[[Me amarás Tour]]*, coles que llogró presentase en numberosos países de Llatinoamérica. En 1994, treslladar a Los Angeles, California p'aunise al repartu del serial televisivu d'Estaos Xuníos *[[General Hospital]]*, onde asumió'l rol de Miguel Morez, empezando a participar n'episodios del mesmu n'esi añu. El so pasu nel programa estender hasta'l añu siguiente.

### 1995-1998: ''A medio vivir'', debú en Broadway, ''Hércules'', ''Vuelve'' ya internacionalización
En 1995, en plena tresmisión de los últimos episodios de la serie *[[General Hospital]]* nos que participó, Ricky Martin publicó'l 19 de setiembre de 1995 el so tercer álbum d'estudiu, que titulóse *[[A medio vivir]]*. Esti trabayu foi'l primeru de la so esitosa asociación con K. C. Porter, quien creara una esitosa productora en Los Angeles dedicada al *[[Crossover (música)|crossover]]* d'artistes llatinos como Ana Gabriel, Luis Miguel o Selena escontra'l mercáu estauxunidense. El 5 de xunu d'esi añu, debutó'l primer senciellu promocional de *A medio vivir*, el cantar tituláu «Te extraño, te olvido, te amo», a la que siguieron «María», «A medio vivir», «Fuego de noche, nieve de día» y «Volverás», ente otros. Tien De añader que nesti álbum l'intérprete empobinóse más al xéneru pop llatín. Tocantes a receición comercial, *A medio vivir* llogró bien llueu certificase como Discu de Platín n'Arxentina, Francia y España, y como Discu d'Oru n'Estaos Xuníos y Finlandia y vendió en tol mundu más de 3 000 000 d'unidaes. Figuró en dos llistaos de *[[Billboard]]*: *Top Llatín Albums* y *Llatín Pop Albums* asitiándose nos puestos 13 y 10, respeutivamente. Con *[[A medio vivir]]*, Martin presentar en dellos países a nivel mundial.

Per otra parte, l'álbum recibió crítiques mayormente positives. Nel sitiu web Sound Cinemas señalóse:

En 1996, Martin participó xunto con otros cantantes famosos na grabación del cantar «Puedes llegar», incluyida nel discu los Xuegos Olímpicos d'Atlanta 1996. Cabo añader que tamién collaboró col canadiense Paul Anka na grabación del cantar «Diana», pal discu d'esti postreru, tituláu *Amigos*. Nesi mesmu añu incursionó en teatru cola na producción musical n'inglés de *[[Les Misérables]]* (*Los miserables*), siendo este'l so debú nos escenarios de Broadway, onde fixo unu de los papeles principales. La so interpretación recibió crítiques mayormente positives.

Al añu siguiente, en concluyendo'l so trabayu en Broadway, volvió al cine cola película d'animación *[[Hércules (película de 1997)|Hércules]]* de Disney, onde-y punxo la voz al protagonista del mesmu nome na so versión n'español. Coles mesmes, grabó'l cantar «Nun importa la distancia», versión n'español de «Go the Distance» pa la banda sonora del filme.

El 10 de febreru de 1998 Ricky Martin llanzó al mercáu'l so cuartu álbum d'estudiu, tituláu *[[Vuelvi (álbum de Ricky Martin)|Vuelvi]]*, del qu'hasta la fecha vendió más de seis millones de copies en tol mundu, y onde s'inclúi la popular tema *[[La copa de la vida]]*, cantar oficial del campeonatu mundial de fútbol Francia 1998. A partir del llanzamientu del so discu *Vuelve* Martin consagróse y, pal añu 1998, Ricky Martin foi l'encargáu de cerrar el Festival Presidente de la Música Llatina na República Dominicana.

Más de mil millones d'espectadores de 87 países alredor del mundu pudieron contemplar la interpretación que fizo l'artista d'esti cantar na entrega de los Premios Grammy el 24 de febreru de 1999. "Vuelvi" ganó'l Grammy a la meyor interpretación de música popular llatina. Y dende esi momentu Ricky Martin adquirió nome y presencia reconocibles en tol mundu.

### 1999-2002: ''Ricky Martin'', ''Sound Loaded'', ''La historia'' y ''The Best of Ricky Martin''
Dempués del ésitu llográu, el 11 de mayu de 1999, Ricky Martin llanzó al mercáu'l so quintu álbum d'estudiu y el so álbum debú n'inglés, *[[Ricky Martin (álbum de 1999)|Ricky Martin]]* (1999), producíu por Robi Rosa, Desmond Child, y Emilio Estefan, Jr., ente otros. Con temes n'inglés y castellán, debutó como númberu unu na llista de 200 álbumes de la revista *[[Billboard]]*, cola mayor cifra de ventes na primer selmana (660&nbsp;000&nbsp;copies), marcando la so nueva condición de superestrella de la música llatina. Nesti discu incluyóse'l popular tema Livin' la vida loca, el cantar más popular del puertorriqueñu hasta la fecha. «Livin' la vida loca» debutó como primer senciellu del discu y establecióse nel númberu 1 del Hot 100 Billboard permaneciendo 5 selmanes no más alto de les llises. «Livin' la vida loca» vendió más 8 millones de copies hasta la fecha, convirtiéndose n'unu de los senciellos más vendíos de la historia.

Hasta la fecha, Ricky Martin vendió más de 55&nbsp;millones de discos a nivel mundial. El so xires haber lleváu a Australia, Xapón, Asia, Europa, Estaos Xuníos, ente munchos otros.

El 14 de payares de 2000 Ricky Martin llanzó al mercáu'l so sestu álbum d'estudiu y segundu álbum n'inglés, *[[Sound Loaded]]*. Inclúi tamién temes n'inglés y castellán, realizaos por Robi Rosa, Jon Secada, Pau Donés, y Desmond Child, nesti álbum esprende'l senciellu Nobody Wants to Be Lonely quien collaboro cola cantante d'Estaos Xuníos Christina Aguilera, esti cantar foi candidata al Grammy qu'al empar Aguilera atopábase como candidata por esti cantar y Lady Marmalade esta postrera arrampúño-y el Grammy a "Nobody Wants to Be Lonely".

El 27 de febreru de 2001, Martin publicó la escoyeta *[[La historia (álbum de Ricky Martin)|La historia]]*, que instantáneamente convertir nun ésitu de ventes, asitiándose nel top 40 de diversos países, como España, Italia, Suiza, Arxentina y Xapón. N'Estaos Xuníos ocupó'l primer puestu de les llistes d'álbumes n'español más vendíos, *US Billboard Top Latin Albums*y *US Billboard Latin Pop Albums* y foi certificáu cuatro veces discu de platinu per parte de la Recording Industry Association of America. Fora d'Estaos Xuníos, esta escoyeta foi certificada discu de platinu pola Cámara Arxentina de Productores de Fonogramas y Videogramas y la International Federation of the Phonographic Industry.

Más tarde el 13 de payares de 2001 llanzó al mercáu un segundu álbum recopilatorio, namái en Eurasia y Oceanía, col nome de *[[The Best of Ricky Martin]]*. Tuvo un moderáu ésitu comercial nos países que foi publicáu, vendiendo más d'un millón de copies y siendo certificáu discu de platinu n'Australia y discu d'oru nel Reinu Xuníu y en Finlandia.

### 2003-2006: ''Almas del silencio'' y ''Life''

El 20 de mayu de 2003, Ricky Martin publicó'l so séptimu álbum d'estudiu, *[[Almas del silencio]]*, que foi producíu por Tommy Torres, Emilio Estefan, Jr., Luis Fernando Ochoa, Juan Vicente Zambrano, George Noriega, Estéfano y Danny López. Trátase del so primer álbum n'español dende'l llanzamientu de *[[Vuelvi (álbum de Ricky Martin)|Vuelvi]]* en 1998. L'intérprete comentó: «Realmente precisaba volver atopame colos mios empiezos. Tuvi la necesidá de buscar nel mio interior aquellos sentimientos y emociones que, por cuenta de la adrenalina y la euforia que viví durante un par d'años, probablemente fueron saboteados.» Algamó'l top 10 de les llistes en Finlandia, Italia, Noruega, Portugal, España y Suecia, l'álbum debutó nel númberu 12 nel *[[Billboard 200]]* y vendió más de 260 000 copies en tol mundu. D'equí trés senciellos qu'algamaron el númberu unu del *[[Hot Latin Songs]]*: «Tal vez», «Jaleo» y «Y todo queda en nada»; amás de dos senciellos que s'asitiaron dientro de les primeres cinco asities de la mesma llista: «Asignatura pendiente» y «Juramento». *Almas del silencio* foi certificáu cuatro veces con discu de platinu pola Recording Industry Association of America. Coles mesmes, na ceremonia de 2004 de los Grammy Llatinos, el discu llogró una nominación na categoría de «Meyor álbum pop vocal masculín.»

N'ochobre de 2005, el cantante publicó'l so octavu álbum d'estudiu, tituláu *[[Life (álbum de Ricky Martin)|Life]]*, el terceru destináu'l mercáu anglofalante, pos la mayoría de los sos cantares son n'inglés. Nél destaquen Billy Mann, George Noriega, Danny López, Luny Tunes, Randy Cantor, Robbie Campos, Scott Storch, Sean Garrett, The Matrix y Will.I.Am na producción. Tien De añader qu'esti material cuenta cola fusión de dellos xéneros, ente ellos el pop, pop rock, dance, pop llatín, worldbeat y world music. Seis de los cantares fueron coescritas por Martin. D'esti material esprendieron los senciellos «I Don't Care», «Drop It on Me» y «It's Alright».

Col propósitu de promocionar *Life*, el cantante embarcar nuna xira denominada *Una noche con Ricky Martin* (*One Night Only with Ricky Martin* en países de fala anglosaxona), con visitar ciudaes n'Europa, América y Asia, 

### 2006-2009: ''MTV Unplugged'', xira ''Blanco y negru'' y ''17''
N'agostu de 2006, dar a conocer que'l siguiente discu de Martin, *[[MTV Unplugged (álbum de Ricky Martin)|MTV Unplugged]]*, sería de tipu acústicu, producíu pola discográfica Sony BMG Norte y patrocináu pola cadena de televisión d'Estaos Xuníos MTV, y saldría a la venta'l 14 de payares del mesmu añu. Cabo añader que nesi mesmu mes collaboró con Miguel Bosé na grabación del cantar «Bambú», incluyida nel álbum d'esti postreru, tituláu *Papito*. Poco dempués, en setiembre debutó'l primer senciellu promocional de *MTV Unplugged*, el cantar tituláu «Tu recuerdo», que cantó a dúu con La Mari (vocalista del grupu Chambao), a la que lu siguieron «Pégate», «Gracias por pensar en mí» y «Con tu nombre». El discu carauterizóse por ser grabáu nel Bank United Center de la Universidá de Miami a mediaos d'añu, ensin cambeos de vestuariu. L'álbum recibió reseñes mayormente positives y foi gallardoniáu con dos premios Grammy Llatinos.

Al añu siguiente, en 2007, Martin participó como figura destacada nel Festival Internacional del Cantar de Viña del Mar, onde foi gallardoniáu colos premios Antorcha de Plata, Antorcha d'Oru y doble Gavilueta de Plata. Cola cuenta de promocionar *MTV Unplugged*, el cantante embarcar nel *[[Black and White Tour]]*, la so séptima xira, qu'empezó en febreru d'esi añu. El *tour* visitó ciudaes n'América y Europa, y foi una de les xires más taquilleres del añu, ganando 13 millones de dólares en 78 espectáculos. Al respective de la xira, Martin comentó:

En setiembre d'esi añu, Martin grabó xunto al italianu Eros Ramazzotti les versiones n'español ya italianu del cantar «Nun tamos solos», incluyida nel álbum d'esti postreru, llamáu *[[y²]]*. Poco dempués el so nome foi incluyíu nel Paséu de la fama de Hollywood. En payares publicó'l so segundu álbum en direutu, tituláu *[[Ricky Martin Live: Black & White Tour]]*. El primer senciellu promocional del álbum foi «Somos la grana», y cuenta con un total d'once canciones. Tres el so estrenu, *Ricky Martin Live: Black & White Tour* algamó'l puestu númberu 12 de la llista *Top Latin Albums* y llogró certificase como Discu d'Oru n'Arxentina, España y Méxicu.

El 18 de payares de 2008, apaeció nel mercáu'l tercer álbum recopilatorio del cantante, tituláu *[[17 (álbum)|17]]*. El discu contuvo diecisiete de los sos cantares más esitosos y foi creáu como un homenaxe a los sos diecisiete años de carrera como solista. Llogró asitiase nel top 10 de les llistes d'Arxentina, Méxicu, España y Grecia. N'agostu d'esi añu, nacieron los sos fíos Valentino y Matteo Martín, que fueron concebíos al traviés d'inseminación artificial y darréu enllantaos nun banduyu d'arriendu.

### 2010-2012: ''Yo'', ''Música + alma + sexo'' y otros proyeutos
En casi dos décades de trayeutoria, Martin recibió múltiples premios. Ente ellos destácase'l prestixosu gallardón Personalidá de 2006, dau pola Academia de Ciencies de les Grabaciones —organización encargada de los Grammy Llatinos— pola so excelencia artística y llabor filantrópicu. Otros premios inclúin: Grammy y Grammy Llatín, MTV Asia Awards, MTV European Music Award, World Music Award, American Music Award, Premiu Lo Nueso, Latin Billboard Award, Premiu Alma y Blockbuster Awards, ente otros.

Martin foi nomáu como unu de los venticinco homes más bellos del mundu por *[[People Magazine]]* y *[[People (magacín)|People]] n'Español*, en 2000, 2006 y 2007.

El 2 de payares de 2010 Ricky Martin llanzó la so autobiografía. "Yo" salió a la venta siete meses dempués de que'l cantante puertorriqueñu fixera pública la so homosexualidá y coincidiendo col estrenu d'un nuevu cantar.

El 31 de xineru de 2011 sale n'Estaos Xuníos y Europa y el 1 de febreru pal restu d'América'l so novenu discu d'estudiu *[[Música + alma + sexo]]*, un discu que dos versiones del cantar «Frío» una en versión sola con Ricky Martin y otra acompañada de Wisin y Yandel, amás inclúi cantares n'español y delles versiones n'inglés de les mesmes como ye'l casu de «Shine y te vas», «Lo mejor de mi vida eres tú» y «The Best Thing About Me Is You», «No te miento» y «Liar» que saldría tiempu dempués nuna versión estendida; el discu tamién inclúi'l cantar «Más» que foi aceptada perbién pol públicu de fala hispana, según tamién la balada «Abasta yá» onde fala llibremente de lo que-y costó dici-y al mundu la so verdá, como diz testualmente el cantar: *averándome escontra la verdá, busco la forma d'esplica-y al mundu lo que yá, nun sé callar*. Los cantares con video musical fueron grabaos en Miami y Arxentina como ye'l casu de «The Best Thing About Me Is You» (Lo mejor de mi vida eres tú) y «Frío»; amás d'un video qu'inclúi imáxenes de los sos conciertos: «Más». El discu ocupó los puestos númberu unu en Méxicu, Arxentina, Puertu Ricu, Venezuela, y nes llistes llatines d'Estaos Xuníos, según tamién n'España y otros países d'Europa. El 14 de payares de 2011 foi rellanzáu una versión estendida del discu nes tiendes dixitales d'iTunes Store. Con esti discu Ricky Martin entamó una xira qu'incluyiría a casi toa Llatinoamérica y delles ciudaes d'Estaos Xuníos y Europa. Siendo l'últimu discu d'estudiu llanzáu pol cantante boricua.

### 2013: La Voz, Come With Me y una xira per Australia
En payares de 2012, Martin foi anunciáu como entrenador de *La voz Australia* y debutó nel primer episodiu de la segunda temporada, el 7 d'abril de 2013, fechu que se va volver a repitir en La voz Australia 2014. N'abril de 2013, Martin llanzó'l so *Greatest Hits: Edición Souvenir* del so álbum n'Australia, onde algamó'l númberu dos na llista de singles del ARIA y foi certificáu discu d'oru. En xunu de 2013, llanzó un nuevu single Inglés tituláu «Come With Me (cantar de Ricky Martin)», que sirve como'l primer senciellu del so próximu álbum d'estudiu *[[Sex Rules]]*, un álbum qu'hasta'l momentu díxose que va tener collaboraciones de Jennifer Lopez. Tamién s'embarcó nel Ricky Martin en vivu: Australia Tour n'ochobre de 2013.

El 12 de payares de 2013, Ricky Martin publica simultáneamente el so primer llibru infantil n'inglés "Santiago the Dreamer in Land Among the Stars" y n'español "Santiago'l soñador ente les estrelles", que na so primer selmana fíxose bien popular allugándose nel llugar númberu unu de llibros infantiles nos Estaos Xuníos y número dos na llista xeneral de llibros n'español, qu'inclúi adultu, tapa dura, llibru de bolsu, etc.

Al traviés d'un boletín unviáu pola oficina de prensa del cantante, informóse que Santiago'l Soñador, va tener la so propia serie de llibros, y que toos van ser de l'autoría de Ricky.

### 2014: La voz en TV, nuevos videos musicales y xira en Méxicu
Ricky Martin participa como *coach* nel programa de televisión *[[La voz... Méxicu]]*, xunto a los artistes Laura Pausini, Yuri y Julión Álvarez.

Estrénense los videos musicales de los singles «Vida», cantar llanzáu pa patrocinar el Mundial de Fútbol de Brasil, y «Adiós».

Inaugúrase una llarga Xira de conciertos llamada "Live in Mexico".

Esti senciellu llegó a tar dientro de los primeros diez llugares de la llista *Top latin songs – Pop Méxicu* de Monitor Llatín por trelce selmanes siguíes, consagrando un ésitu más na so vida yá que nun ye senciellu entrar nestes llistes.

## Filantropía

Ricky Martin foi nomáu *Persona del Añu 2006* pola Academia Llatina de grabación.  La ceremonia llevar a cabu'l día 1 de payares, nuna cena nel Hotel Sheraton & Towers, en Nueva York. Martin recibió un homenaxe onde artistes como Juanes, Ensin Bandera y Miguel Bosé, ente otros, cantaron temes sos. Na entrega de los Grammys Llatinos, Ricky Martin recibió'l premiu como "Home del Añu", de manes del cantante español Miguel Bosé.

Embaxador de la Unicef, Ricky Martin fundó la Ricky Martin Foundation en 2002, y creó'l proyeutu People For Children pa lluchar contra'l tráficu y la esplotación sexual infantil. Arriendes de esto participó en dellos conciertos benéficos, incluyendo'l *[[Luciano Pavarotti|Pavarotti]] & Friends*, en 1999 y 2003. Recibió tamién el *[[Leadership In The Arts Award]]*, el *[[Billboard's Spirit of Hope Award]]*, l**[[Alma Award]]'', el ''[[Vanguard Award]]'', y el ''[[International Humanitarian Award]], pol [[International Center for Missing and Exploited Children]]''.

En setiembre de 2002 recibió'l ''Hispanic Heritage Award'', pol so llabor humanitariu xunto a ''Sabera Foundation'' pa rescatar a trés neñes güérfanes de les cais de [[Calcuta]]. En 2002 grabó pa la Fundación Sabera, y el so discu ''Voices Of Hope'', el cantar ''Amarey A Mangalie''. En febreru de [[2004]], Martin recibió un ''Lifetime Achievement Award'' nos [[Premios Lo Nueso]], en [[Miami]].

== Vida personal ==
El 29 de marzu de 2010 Martin fixo pública la so [[homosexualidá]] al traviés de [[Twitter]], al caltener una rellación amorosa col chilenu [[Cristóbal Olivos]], enllazando a una misiva reproducida na so páxina web oficial. Amás, Ricky Martin tien dos fíos ximielgos, Valentino y Matteo, que fueron concebíos por aciu [[xestación subrogada]].
Desque fixo pública la so homosexualidá, Martin recibió crítiques per parte de la ilesia; el cardenal puertorriqueñu [[Luis Aponte Martínez]] pidió al cantante que promueva los "valores tradicionales y non solo'l sexu".

El 4 de payares de 2011, el gobiernu d'España, presidíu por [[José Luis Rodríguez Zapatero]], concéde-y la nacionalidá española, con base a que tien familiares españoles y una casa en Madrid. Según reconoció'l cantante, cola ciudadanía pretendía casase n'España pa reconocer el trabayu del gobiernu de [[José Luis Rodríguez Zapatero|Zapatero]] en defensa de los derechos de los homosexuales.

Nes Navidaes de 2013 terminó col so noviu [[Carlos González Abella]], según confirmó la representante del artista Helga García al periódicu de Puertu Ricu ''[[El Nuevu Día (Puertu Ricu)|El Nuevu Día]]''.
 La so rellación con González Abella foi determinante por que Martin [[salir del armariu|saliera del armariu]] en 2010, según declaraciones del propiu artista. La noticia de la rotura tuvo ecu inmediatu na prensa internacional.

Dende 2016, caltién una rellación con [[Jwan Yosef]], un artista d'orixe siriu. Los rumores sobre'l romance xestárense a principiu d'añu cuando fueron captaos polos paparazzis caminando xuntos por Nueva York y más tarde, nel mes d'abril, fueron vistos de vacaciones en Xapón. Finalmente, Martin oficializó públicamente la so rellación con Yosef el 16 d'abril de 2016 al colgar na rede social Instagram una postal de dambos tomaos de la mano nun eventu benéficu en Brasil, semeya qu'acompañó con un curtiu pero espresivu mensaxe: "''Yup.''" ("Sí" n'inglés).

A entamos del 2018, mientres una entrevista, l'artista confirmó que'l so matrimoniu desenvolvióse de callao. Manifestó: "intercambiamos votos, y xuremos [sic] tou, y roblemos tolos documentos que precisamos pa roblar, alcuerdos prenupciales y tou". 

Martin dende l'añu 2013 ye [[vexetarianu]] declarando «Tengo siete selmanes d'una alimentación dafechu vexetariano, y siéntome increíble. Ensin pexe, ensin carne colorao y ensin pollu», y practica yoga pa caltener una vida saludable. Martin ye [[zurdu]].

=== Programes de reality ===
* [[The Voice (Australia)]] - Entrenador
* [[La voz... Méxicu]] - Entrenador
* [[La banda (Estaos Xuníos)]] - Productor y entrenador

== Discografía y collaboraciones ==


=== Solista ===



=== Álbumes d'estudiu ===
* 1991: ''[[Ricky Martin (álbum de 1991)|Ricky Martin]]''
* 1993: ''[[Me amarás]]''
* 1995: ''[[A medio vivir]]''
* 1998: ''[[Vuelvi (álbum de Ricky Martin)|Vuelvi]]''
* 1999: ''[[Ricky Martin (álbum de 1999)|Ricky Martin]]''
* 2000: ''[[Sound Loaded]]''
* 2003: ''[[Almas del silencio]]''
* 2005: ''[[Life (álbum de Ricky Martin)|Life]]''
* 2011: ''[[Música + alma + sexo]]''
* 2015: ''[[A quien quiera escuchar]]''

=== Álbumes de recopilatorios ===
* 2001: ''[[La historia (álbum de Ricky Martin)|La historia]]''
* 2001: ''[[The Best of Ricky Martin]]''
* 2008: ''[[Ricky Martin 17]]''
* 2011: ''[[17: Greatest Hits]]''
* 2012: **'

### Álbumes en direuto
* 2006: *[[MTV Unplugged (álbum de Ricky Martin)|MTV Unplugged]]*
* 2007: *[[Ricky Martin Live: Black & White Tour]]*

### Collaboraciones
* 1991: «Tolos mios caminos van a ti» (xunto a Sasha Sokol)
* 1992: «Tou ye vida» (xunto a Jessica Cristina)
* 1996: «Diana» (xunto a Paul Anka)
* 2001: «Nobody wants to be lonely» (xunto a Christina Aguilera)
* 2006: «Tu recuerdo» (xunto a La Mari de Chambao)
* 2007: «Bambú» (xunto a Miguel Bosé)
* 2007: «Non siamo soli» (xunto a Eros Ramazzotti)
* 2010: «Somos el mundu» (al pie de dellos artistes)
* 2012: «Sexy and I Know It» (al pie de repartu de Glee)
* 2012: «La isla guapa» (xunto a Naya Rivera)
* 2013: «Más y más» (xunto a Draco Rosa)
* 2014: «Adrenalina» (xunto a Wisin y Jennifer Lopez)
* 2014: «Quimera» (xunto a Pablo Alborán).
* 2015: «Que se sienta'l deséu» (xunto a Wisin) 
* 2015: «Faciendo ruíu» (xunto a Pitbull).
* 2018: «Fiebre» (xunto a Wisin & Yandel) 

### Cantares en portugués
* Fogo contra fogo
* Diga que me queres
* O amor da minha vida *
Ente o amor y o carinho
* O que tiver que ser, va ser
* Ela è
* Me amarás *
Te quero amor
* Maria
* Te quero, te esqueço, te amo *
Já não há distância

## Xires y conciertos
;Xires de conciertos
* *[[Ricky Martin Tour]]* (1992-1993).
* *[[Amáresme Tour]]* (1993–1994).
* *[[A medio vivir Tour]]* (1995–1997).
* *[[Vuelvi World Tour]]* (1998-1999).
* *[[Livin' la vida loca World Tour]]* (1999–2000).
* *[[Sound Loaded World Tour]]* (2001).
* *[[Almas del silencio World Tour]]* (2003-2004).
* *[[Una noche con Ricky Martin World Tour]]* (2005–2006).
* *[[Ricky Martin Live Black & White Tour|Black & White Tour]]* (2007-2008).
* *[[Música + Alma + sexo World Tour]]* (2011).
* Ricky Martin En Vivu: Australia 2013
* *[[Live in Mexico]]* (2014).
* *[[One World Tour (Xira de Ricky Martin)|One World Tour]]* (2015).

;Residencia de Conciertos
* *[[Ricky Martin: All In]]* (2017).

## Premios y reconocencies

* **[[Grammy]]**:
** Grammy pol Meyor álbum pop llatín en 1999 por *[[Vuelvi (álbum de Ricky Martin)|Vuelvi]]*
**Grammy pol Meyor álbum pop llatín en 2016 por " A quien quiera escuchar Deluxe Edition"
** Persona del añu 2006 nos Latin Grammy
** Latin Grammy nel 2001 por Meyor video musical con «She Bangs»
** Latin Grammy nel 2007 por Meyor álbum vocal pop masculín *[[MTV Unplugged (álbum de Ricky Martin)|MTV Unplugged]]*
** Latin Grammy nel 2007 por Meyor video musical versión llarga *[[MTV Unplugged (álbum de Ricky Martin)|MTV Unplugged]]*
* American Music Awards n'añu 2000 como Meyor artista llatín *
**[[World Music Awards]]**:
** World Music Awards como Meyor artista llatín y Leyend award
** Premiu World Music Awards: Artista masculín llatín meyor vendíu nel mundu **
Premiu World Music Awards: Artista pop masculín meyor vendíu nel mundu y Artista llatín meyor vendíu nel mundu.
* **[[MTV]]**:
** MTV Video Music Awards: Meyor video bailladeru, Meyor video de pop, Meyor coreografía toos por «Livin' la vida loca»
** MTV Europe Music Awards 2000 por Meyor artista masculín
** Premiu MTV Llatinoamérica North Viewer's Choice Award.
** Premiu MTV Llatinoamérica South Viewer's Choice Award.
** Premiu MTV Russian Music Awards Viewer's Choice Award.
** Premiu MTV Video Music Awards: Meyor video masculín y meyor video bailladeru «Shake Your Bon Bon».
* **[[Premios Lo Nueso]]**:
** Premios Lo Nueso a la excelencia (2004).
** Premios Lo Nueso de Univision (1997).
** Premiu Lo Nueso a la máxima excelencia (2008).
** Premiu lo nueso 2008 por Álbum del añu *[[MTV Unplugged (Ricky Martin)]]*
** Premiu Lo Nueso 2011 Artista Iconu Mundial
** Premiu Lo Nueso 2016 Álbum Pop del añu *[[A quien quiera escuchar]]*
** Premiu Lo Nueso 2016 Cantar Pop del añu *[[Disparo al corazón]]*
** Premiu Lo nueso 2016 Videu del añu *[[La mordidita]] (xunto con [[Yotuel Romero]].
* *'Billboard Music Awards**:
** [[Billboard Latin Music Awards]]: Álbum del añu (por «Vuelvi») y Meyor álbum llatín del añu (''Vuelve'').
** [[Billboard Latin Music Awards]]: Álbum del añu (''Vuelve'') y Pista llatina caliente del añu («Vuelvi») (1999).
** [[Billboard Latin Music Awards]]: Pista de pop llatín del añu «Livin la vida loca».
** [[Billboard Latin Music Awards]]: Artista del añu 2003
** [[Premiu Billboard]] Internacional (1999).
** Premiu [[Billboard Hot 100]] nel 10° Annual [[Billboard Music Awards]]: Artista masculín del añu y artista masculín del añu.
* **Premiu Xuventú*':
** [[Premiu Xuventú 2008|Premiu Mocedá 2008]]: el de meyor estilu.
** Premiu Mocedá 2008: ta buenísimo.
** |Premiu Mocedá 2008: el mio ídolu ye: Ricky Martin.
** Premiu Mocedá 2008 El mio artista pop.
** Premiu Mocedá 2008:Que ricu se mueve.

* Premiu Poder Business por Poder social leadership 2013
* Premiu Heraldu de Méxicu (1993-95).
* Premiu de la revista mexicana "Yes" (1996).
* Premiu Ace al cantante masculín más destacáu y el meyor conciertu (1997).
* Premiu Amigu Especial (1998).
* Premiu de la revista musical "Farándula" (1999).
* Premiu "Lo Nueso de Música Llatina" (1999).
* Premiu [[Teen Choice Awards]]: Artista masculín favoritu *
Premiu American Llatín Media Arts Awards: Artista masculín del añu.
* Premios 40 principales 2013: Meyor intérprete llatín.
* Ricky Martin recibió 3 vegaes un gallardón per parte de la revista [[People]] y [[People n'Español]] como una de les 50 persones más belles del mundu.

== Apaiciones en televisión ==

=== Series de televisión ===
* *The Assassination of Gianni Versace: American Crime Story* (2018) - [[Antonio D'Amico]].
* *Dreamland* (2014) - Él mesmu (Collaboración especial).
* *Glee* (2012) - David Martínez.
* *American Dad!* (2011) - Él mesmu (Participación especial - Ensin acreitar).
* *Sos mi vida* (2006) - Él mesmu (Participación especial).
* *MADtv (2000) - Él mesmu (Participación especial).
* *[[Médico de familia (serie de televisión)|Médico de familia]]* (1998, episodiu 6x02 "Un asuntu de dos") - Él mesmu (Collaboración especial).
* *Barefoot in Paradise* (1996) - Sandoval.
* *[[General Hospital]]* (1994 - 1995) – Miguel Morez.
* *[https://en.wikipedia.org/wiki/Getting_By Getting by]* (1993) - Martin.
* *[[Alcanzar una estrella II]]* (1991) (en Méxicu) - Pablo Lodero Muriel.
* *[[The Love Boat]]* (1985) - Ricky.

### Programes de televisión
* *[[Viva la vida (programa de televisión)|Viva la vida]] (2017) - Convidáu.
* *The Tonight Show Starring Jimmy Fallon* (2015 - 2017) - Convidáu.
* *Britain's Got Talent (9ª Temporada)* (2015) - Convidáu.
* *American Idol (14ª Temporada)* (2015) - Convidáu.
* * Nuesa Guapura Llatina (9ª Temporada)* (2015) - Xuráu Invitáu.
* *La voz... España (3ª Temporada)* (2015) - Convidáu.
* *Banda_(TV_series) La Banda (1ª Temporada)* (2015) - Coach y Productor Executivu.
* *The Voice... Australia (4ª Temporada)* (2015) - Coach
* *Hable con ellas* (2014) - Convidáu.
* *The Voice... Italy (2ª Temporada)* (2014) - Convidáu.
* *The Voice... Arabia (2ª Temporada)* (2014) - Coach Convidáu.
* *Dancing with the Stars (18ª Temporada)* (2014) - Xuráu.
* *La voz... Méxicu (4ª Temporada)* (2014) - Coach.
* *La voz... España (2ª Temporada)* (2013) - Convidáu.
* *The Voice... Australia (2ª Temporada)* (2013) - Coach.
* *Late Night with Jimmy Fallon* (2011 y 2012) - Coach.
* *Susana Giménez* (2011) - Convidáu.
* *The View* (2010 y 2011) - Convidáu.
* *Larry King Live* (2010) - Convidáu.
* *¡Mira quién baila! (6ª Temporada)* (2007) - Convidáu.
* *Jimmy Kimmel Live!* (2006 y 2015) - Convidáu.
* *¡Mira quién baila! (4ª Temporada)* (2006) - Convidáu.
* *Operación Triunfo (5ª Temporada)* (2006) - Convidáu.
* *El gordu y la flaca* (2006) - Convidáu.
* *Ellen Dexeneres* (2005 - 2016) - Convidáu.
* *The Oprah Winfrey Show* (2005 - 2010) - Convidáu.
* *Phua Chu Kang Pte Ltd* (2003) – Convidáu.
* *The Tonight Show* (1999 - 2011) - Convidáu.
* *Nueche de fiesta* (1999 - 2003) - Convidáu.
* *Saturday Night Live* (1999 - 2000) - Convidáu.
* *Día ente día* (1996 - 1999) - Convidáu.
* *Por siempre amigos* (en 1987 con [[Menudo (banda)|Menudo]]) - Convidáu.
* *El show de les estrelles* (en 1984 con [[Menudo (banda)|Menudo]] y como solista 1992-1995) - Convidáu.

=== Películes ===
* *Idle Hands* (1999) - Home nel Parking (Ensin Acreitar).
* *Más qu'algamar una estrella* (1992) - Enrique.

=== Doblaxes ===
* [[Minions]] (2015) - Herb Overkill (voz pa Hispanoamérica).
* [[Hércules (película de 1997)|Hércules]] (1997) - Hércules.

=== Comerciales ===
* [[Nescafé]] (2015) - Christian Grey.

== Teatru ==
* *Les Misérables* (1996), Broadway – Marius
* *Evita* (2012), Broadway – Che

== Cantares de telenoveles ==
* *Catalina y Sebastian - Bella*
* *Ensin ti - Vuelve*
* *La pantasma d'Elena - Tu y yo*
* *Nueche y día* - Disparo al corazón*
* *[[Papá a la deriva]] - Disparo al corazón*

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitiu web oficial