Jackie Robinson

**Jack Roosevelt Robinson**  foi'l primer xugador de béisbol afroamericanu n'ingresar a les Lligues Mayores de Béisbol. Xugó la mayor parte de la so carrera profesional pa los Brooklyn Dodgers. Amás de la so destacada carrera como xugador, realizó una firme actividá política y comuñal pola igualdá de derechos y la llucha contra la discriminación.

Yera hermanu de Mack Robinson, plata en 200 metros llisos nos Xuegos Olímpicos de Berlín 1936.

### Infancia y mocedá
Jackie foi nietu d'un esclavu y el más pequeñu de seis fíos d'un llabrador, que abandonó la familia seis meses dempués de la so nacencia. Creció en Pasadena, California, pos la so madre camudóse ellí en 1920 pa buscar un meyor futuru pa los sos fíos, anque tuvieron de convivir cola discriminación. Foi dende pequeñu un encegoláu ganador en cualquier pasatiempu o deporte nel que participara, amuesa d'ello yera la so esitosa participación como atleta nel *Pasadena Junior College*. Tiempu dempués ingresó na UCLA, llugar nel qu'espuntó nada menos qu'en cuatro disciplines deportives: (Atletismu, Basketball, Fútbol americanu y Béisbol); ello ye que foi'l primer atleta na hestoria d'esa institución en consiguir esti llogru. 

Entró a les fuercies armaes na Segunda Guerra Mundial, y consiguió el grau de segundu teniente. La so estancia nel exércitu tuvo un momentu desagradable por cuenta de que, allá una vegada, aguantó a sentase na parte trasera d'un bus, a pesar de recibir una orde per parte de los sos superiores. Foi lleváu ante una corte marcial, pero absolvióse-y de los cargos. Según el so abogáu nun había fundamentos llegales pa dar eses órdenes. Con too y con eso, abandonó l'exércitu con honores.

Para 1945 xugaba na *Negru League* pa los *Kansas City Monarchs* nel campocorto. Nesi tiempu, nes Grandes Lligues, el comisionado Happy Chandler, a diferencia del so antecesor, dexaba a los xugadores afroamericanos incorporase a les Mayores. 

La ocasión foi aprovechada por Branch Rickey, mandatariu de los *Dodgers*, quien s'averó a Robinson pa contratalo. Rickey, sicasí, alvertía a Robinson que tuviera l'abondu estoicismu pa soportar l'ambiente contrario qu'atoparía al ingresar a la gran carpa; tou un desafíu pa daquién que tenía un temperamentu impulsivu. Robinson debutó nel equipu *Montreal Royals*, filial de los *Dodgers*, nel que consiguió un permediu de .349, 40 bases robaes y el títulu de la *Little World Series*.

### Jackie Robinson nes Grandes Lligues
El 15 d'abril de 1947 convertir nuna fecha de gran espectación pol debú de Jackie Robinson nes Grandes Lligues, pos yera'l día en que la barrera de la segregación sería superada. Anque nun anotó nengún *hit*, consiguió la carrera ganadora.

Lo que vendría dempués foi lo qu'esaminó la paciencia de Jackie. Según la revista deportiva *Sports Illustrated*, Robinson sería oxetu d'epítetos racistes no que restaría de la temporada: recibía cartes con amenaces a muerte, llanzadores que tiraben la bola escontra la so cabeza y piernes; y receptores cuspiendo nos sos zapatos. Amás, soportó un intentu de rebelión de dalgunos de los sos compañeros, amenaza de fuelga per parte de los St. Louis Cardinals, y gatos negros tiraos al campu. A pesar de la presión, caltuvo'l control. Por soportar tolos vejámenes con silenciu ganóse adulces el respetu de los sos compañeros y eventualmente, de los sos contrincantes. Coronó la temporada col premiu al Novatu del Añu.

Yá para 1949 les coses camudaren, pos yera animáu polos sos compañeru, *umpires* y rivales. Sicasí, cuando alegaba ante lo que paecía una decisión inxusta, entá yera consideráu un "negru sobeyosu". Esa temporada llogró ser escoyíu como Xugador Más Pervalible con un permediu de bateo de .342, 37 robos, 124 RBI y 122 carreres.

Nel terrén de xuegu Robinson resaltaba pol so ímpetu, el so baillotéu nes bases pa desesperar al pitcher y la so capacidá pa ganar l'atención del públicu. Ente les sos marques más importantes alcuéntrase la de robase 19 vegaes el *home*. Amás, foi bien importante por que los *Dodgers* aportaren a seis Series Mundiales, de les diez temporaes que foi parte de la institución, y asistió en seis causes al Partíu d'Estrelles. A la fin de la so carrera llogró un permediu de bateo de .311. N'avientu de 1956 treslladóse a los *New York Giants* pero un mes dempués anunció'l so retiru.

### Años finales y fallecimientu
Na Serie Mundial de 1972 apaeció nuevamente frente al públicu, enfermu de diabetes y casi ciegu. Morrió díes dempués, el 24 d'ochobre. Pa conmemorar los cincuenta años del so ingresu a les Grandes Lligues, nel añu 1997 rindióse-y homenaxe retirando'l númberu del so uniforme (42) de manera definitiva. Ello ye que tola temporada foi dedicada a la so memoria.

Anque'l númberu de Robinson foi retiráu en tola lliga, el llanzador panamiegu Mariano Rivera siguió llevar nel so xerséi hasta retirase por cuenta de la "regla de güelu" (del inglés "grandfather rule"), dexando que lo caltuviera pos lo tenía enantes de ser retiráu.

### Lluchador polos derechos civiles
Posterior al so retiru, Robinson destacó como un lluchador contra la segregación racial na so faceta d'empresariu y figura política; tamién s'encargó de proyeutos p'ameyorar la vivienda de los afroamericanos, y rellacionóse con personalidaes como Martin Luther King, según los presidentes estauxunidenses Dwight David Eisenhower, John Fitzgerald Kennedy y Richard M. Nixon.

Coles mesmes trabayó con ilesies y organizaciones sociales. Dempués de la so muerte, la so esposa fundó la *Jackie Robinson Foundation* que da beques escolares coles mires d'ayudar a la mocedá precisada pa concede-yos educación y faer d'ellos ciudadanos útiles.
Nuna ocasión, Robinson comentó a un periodista deportivu de Nueva Orleans: "Nun pretendemos nada especial. Solo pretendemos que nos dexen vivir como viven ustedes, como la nuesa Constitución demandar"

### Legáu
En 2013 estrenóse la película *[[42 (película)|42]]*, que narra la vida de Jackie Robinson, con Chadwick Boseman nel papel principal, Harrison Ford como Brand Rickey (quien lo contrató), Christopher Meloni como Leo Durocher (mánager), Lucas Black como Pee Wee Reese, T.R. Knight como Harold Parrot y John C. McGinley como Rede Barbei, bien apegada a les vicisitúes que tuvo que soportar pol so color de piel.

El día 15 d'abril foi declaráu'l "Jackie Robinson Day", nel que la MLB y, especialmente, Los Angeles Dodgers, homenaxen al primer afroamericanu en xugar nes lligues mayores de béisbol d'Estaos Xuníos.

## Ver tamién
* Moses Fleetwood Walker
* Josh Gibson

## Referencies

## Enllaces esternos

* The Jackie Robinson Foundation
* Jackie Robinson na web del Salón de la Fama del Béisbol.
* Estadístiques nes grandes lligues.
* Portada  de la revista *[[Time]]*. 1947.
* *The Jackie Robinson Story*, película de 1950 dirixida por Alfred E. Green y col mesmu Robinson como actor principal.
** Guión de la película.
*** Testu (n'inglés)
** ''The Jackie Robinson Story'' en Commons.