open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Santa Colomba (Allande)

**Santa Colomba** ye una casería, testera de la parroquia del mesmu nome del conceyu asturianu d'Allande. Atópense nella la ilesia y el texu.

L'INE establez que **Santa Coloma** ye una casería de . El so códigu de referencia ye 33 001 111500. 

Alcuéntrase a 760 metros d'altitú na marxen derecha del Río Pumarín. Ta a unos 19 quilómetros de La Puela y nél habiten 3 persones. 

La ilesia parroquial, del sieglu XV, ta asitiada xunto a un texu de 8 metros d'altor declaráu Monumentu Natural.

Pal añu 2001 contaba con 3 viviendes, 2 pincipales y una non principal.  Destaquen la **Casa'l Teniente**, poles sos dimensiones, y la **Casa la Rectoral**, pola so panera del sieglu XVIII, decorada con dos rosetes. 

## Topónimu
De Xosé Lluis García Arias alcontramos, al falar de los nomes de santos:
:"SANCTAM COLUMBAM: **Santa Colomba** (**An**, Cs), na llinia con Galicia Santa Comba (Ib), por pérdida de la -L-.

## Sitios d'interés
*Texu de Santa Colomba
*Ilesia parroquial de Santa Colomba

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Rush

**Rush** ye una banda canadiense de hard rock formada n'agostu de 1968 nel barriu de Willowdale de Toronto, tán consideraos como pioneros ya influencia fundamental del xéneru más tarde conocíu como "metal progresivu".

La formación caltiénse estable dende 1974, cuando Neil Peart reemplazó al batería orixinal, John Rutsey, enantes de la so primer xira per Estaos Xuníos.
Amás de Peart, la formación inclúi al baxista, teclista y cantante Geddy Lee y al guitarrista Alex Lifeson.

## Carrera
Dende'l llanzamientu del so álbum debú homónimu en marzu de 1974, fueron reconocíos pola so maestría musical, poles sos complexes composiciones y pola ecléctica temática de les sos lletres, apoderaes pola ciencia ficción, la fantasía, la filosofía llibertaria y desenvolviendo tamién temes humanitaries, sociales, emocionales y medioambientales.

Musicalmente, el so estilu evolucionó a lo llargo de los años; nos sos primeros álbumes yera proto-heavy metal inspiráu nel blues rock y hard rock de Led Zeppelin, dempués incursionaron más abiertamente nel rock progresivu, amás d'un periodu nel que predominó l'usu de sintetizadores, nos años 80. 
Rush influyeron a numberosos artistes y bandes, como Metallica, The Smashing Pumpkins y Primus, amás de bandes de "metal progresivu" como Queensrÿche, Dream Theater o Symphony X.

En 2004, les sos ventes totales a nivel mundial xubíen a unes cuarenta millones de copies.
Hasta 2009 la banda vendió -namái nos Estaos Xuníos- venticinco millones d'álbumes, según l'axencia de certificación *RIAA*, que-yos allugó na so llista d'artistes con más ventes, y que-yos dio 24 discos d'oru y 14 de platín, 3 d'ellos de multiplatín (más de dos millones de copies vendíes) polos álbumes d'estudiu *2112* (1976), *Moving Pictures* (1981) y el compiláu doble *Chronicles* (1990).

Según la RIAA, son tamién una de les bandes en llograr más certificaciones d'oru o platín consecutives detrás d'artistes como The Beatles, The Rolling Stones o Aerosmith. 
Dende 1974 a 2012 editaron 20 álbumes d'estudiu, 9 álbumes en direutu y 8 álbumes recopilatorios.

Recibieron seis premios canadienses "Juno", amás d'entrar nel "Canadian Music Hall of Fame" en 1994.
Fueron nomaos siete veces al "Grammy", cinco d'elles a "Meyor actuación de rock instrumental", les últimes en 2008 y 2009. 
Los sos miembros son consideraos instrumentistes habilidosos y recibieron individualmente reconocencies de prestixoses revistes. 

El 18 d'abril de 2013 Rush fueron incluyíos nel "Salón de la Fama del Rock" d'Estaos Xuníos.

## Miembros
*Geddy Lee - voz, baxu, teclaos, sintetizador
*Alex Lifeson - guitarres
*Neil Peart - batería, percusión, lletres

;Otros miembros (entamos)
*John Rutsey
*Jeff Jones

## Discografía
*Rush (1974)
*Fly by Night (1975)
*Caress of Steel (1975)
*2112 (1976)
*A Farewell to Kings (1977)
*Hemispheres (1978)
*Permanent Waves (1980)
*Moving Pictures (1981)
*Signals (1982)
*Grace Under Pressure (1984)
*Power Windows (1985)
*Hold Your Fire (1987)
*Presto (1989)
*Roll the Bones (1991)
*Counterparts (1993)
*Test for Echo (1996)
*Vapor Trails (2002)
*Feedback (2004)
*Snakes & Arrows (2007)
*Clockwork Angels (2012)

## Referencies

## Enllaces esternos
Ilesia parroquial de Santa Colomba

La **ilesia parroquial de Santa Colomba** alcuéntrase averada a la casería de Santa Colomba (Allande, Asturies), xunto a un texu milenariu, declaráu monumentu natural.

Anque sufriere numberoses reformes, el so orixe pue remontase hasta la dómina del XIV o XV. Tien un pórticu con dos arcos de mediu puntu, planta rectangular d'una nave, cubierta de cañón apuntáu y cabecera cuadrada. La cubierta a dos agües ye de pizarra y tien una espadaña de tres arcos en dos pisos (2 y 1): nel inferior, cuelguen dos campanes; nel superior, una piedra llabrada con una serpiente. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Ñu

**Ñu** ye un grupu de hard rock español formáu en 1974 en Madrid.
El so estilu, descritu en dalguna ocasión como *rock medieval*, axunta elementos de música -precisamente- medieval, celta y heavy metal.

## Estilu y carrera
El so fundador, José Carlos Molina (flauteru y cantante), ye l'únicu miembru del grupu que permaneció mientres tola trayeutoria del mesmu.
Señalóse repetidamente la influencia de Jethro Tull y el so líder, Ian Anderson, nel soníu y la imaxe de la banda.
De la mesma, esta exerció una influencia notable en grupos posteriores, como Mägo de Oz.
La temática habitual del grupu describióse como «hestories de castiellos, caballeros, villanos y héroes medievales».

El grupu naz d'una banda anterior formada en 1972, Fresa, de la que formaben parte J.C. Molina y el guitarrista Rosendo Mercado. En 1974 el grupu pasó a llamase Ñu. 
En 1976 publicóse, ensin conocencia de la banda el so primer discu, el senciellu "Que nadie escape de la evolución / Volando en sociedad".

En 1978 Rosendo abandonó'l grupu pa fundar la so propia banda, Leño.
Los continuos cambeos na formación del grupu (hasta sesenta músicos distintos a lo llargo de la so discografía) punxéronse en rellación col calter del líder del mesmu, descritu por unu de los sos críticos como «irascible, autosuficiente y pocu diplomáticu».

A pesar de los cambeos de formación, el grupu recibió crítiques que consideren la so música «rock fondiáu nel pasáu» y acusen al so líder de negase a evolucionar.
Pa otru críticu, sicasí, «Ñu soportó dos décades d'incomprensión y ausencia de sofitu, respondíes con una actitú de "equí dar toes, que yo tiro p'alantre". 
Pa munchos, el veteranu grupu madrilanu perdióse na nueche de los tiempos, pero lo cierto ye que la so actividá, anque públicamente inalvertida, nun cesó nunca. (...) Ñu ye la flauta que va vencer, siquier nel terrén de la dignidá».

## Discografía
*Cuentos de ayer y de hoy (1978)
*A golpe de látigo (1979)
*Fuego (1983)
*Acorralado por ti (1984)
*El mensaje del mago (1987)
*Vamos al lío!! (1988)
*Dos años de destierro (1990)
*La danza de las mil tierras (1994)
*La taberna encantada (1997)
*Cuatro gatos (2000)
*Réquiem (2002)
*Títeres (2003)
*Viejos himnos para nuevos guerreros (2011)
*... Y nadie escapó de la evolución (2012)

## Referencies

## Enllaces esternos

*Sitio web de Ñu y José Carlos Molina
Scientific Linux

**Scientific Linux** ye una distribución de Linux clon a nivel binariu de la distribución Red Hat Enterprise Linux, compilada a partir del códigu fonte de RHEL, baxo los términos del EULA de RHEL y de la llicencia GPL. Ye caltenida polos llaboratorios de Física CERN y Fermilab.

## Historia

El llaboratoriu Fermilab tenía la so propia distribución, nomada Fermi Linux LTS 3.0.1 y basada en RHEL. Nel CERN se taba pasando de RHEL a la so propia distribución (Cern Linux), siempre basada en RHEL. Dambos llaboratorios entraron en contauto y decidieron xunir esfuercios y desarrollar una única distribución, con personalizaciones y repositorios pa cada llaboratorio pero compartiendo la mesma base.

Nun anicio'l proyeutu foi bautizáu como *High Energy Physics Linux*, pasándose a denominar *Scientific Linux* puesto que foi ampliamente adoptada pola comunidá científica en xeneral.

Esta distribución ye usada nel Gran colisionador d'hadrones, para les máquines de la rede d'ordenadores del LHC.

## Versiones

## Ver tamién
* Red Hat
* Ubuntu

## Referencies

## Enllaces esternos
* Scientific Linux
* CERN Linux
* Fermi Linux
Julio Iglesias

**Julio José Iglesias de la Cueva** , conocíu como **Julio Iglesias**, ye un cantante, compositor, productor musical y empresariu español.

## Carrera
Foi gallardoniáu en dos causes col premiu *Record Guiness*. En 1983 como l'artista que más discos vendió en más idiomes nel mundu, y nel 2013 como l'artista en castellanu que más discos vendió de la historia.

Julio Iglesias ye reconocíu como'l cantante européu con más ésitu comercial a nivel internacional hasta güei, y ye unu de los diez mayores vendedores de discos na historia de la música, vendiendo más de 350 millones de los sos 80 álbumes editaos en tol mundu hasta la fecha en 14 idiomes, con más de 2.600 discos d'oru y platín certificaos.

Envalórase que mientres la so carrera Iglesias dio más de 5.000 conciertos, actuando pa unes 60 millones de persones nos cinco continentes.
N'abril de 2013 el cantante foi gallardoniáu en Beijing como'l primer y más popular artista internacional en China. Coles mesmes, ye'l mayor vendedor estranxeru de discos en Brasil, Francia, Rumanía o Italia, ente otros países. 
N'España, ye l'artista que más vendió, con 23 millones de copies.

Julio Iglesias ganó los más importantes y prestixosos premios de la industria discográfica como'l Grammy y Grammy Llatín, World Music Award, premiu Billboard, ASCAP, American Music Award y premiu Lo Nuestro, ente otros. Foi condecoráu cola Medaya d'Oru al Méritu nes Belles Artes d'España y cola Lexón d'Honor de Francia. Foi nomáu Embaxador Especial de les Artes Escéniques d'UNICEF en 1989. Amás tien institucionalizáu'l 8 de setiembre como "Día de Julio Iglesias" en Miami dende 1997, y vese la so estrella nel Paséu de la Fama de Hollywood dende 1985.
Según el llibru "Riquísimos", del periodista Jesús Salgado, Julio Iglesias ye la novena fortuna d'España, con un patrimoniu envaloráu en 5.200 millones (cinco mil doscientos millones) de dólares al añu 2009.
Tuvo casáu con Isabel Preysler, y ye padre d'Enrique Iglesias, Chábeli Iglesias y Julio Iglesias Jr.

## Discografía

## Referencies

## Enllaces esternos
A Pontenova (Santa Colomba)

**A Pontenova** ye una casería de la parroquia de Santa Colomba, nel conceyu asturianu d'Allande.

L'INE establez qu**'A Pontenova** ye una casería de . El so códigu de referencia ye 33 001 111300.

Alcuéntrase a una distancia de La Puela, capital del conceyu, de 17,50 km. Tien una altitú máxima de 830 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 4 viviendes, 2 principales y 2 non principales.

## Topónimu
Diz Xosé Lluis García Arias, al falar del términu "La Puente", que:
:"Los restos toponímicos derivaos del llatín PONTEM ‘puente, pasarela’ (EM) son numberosos"
Pese a too, nun cita **A Pontenova**, anque'l crecimientu'l pueblu alrodiu una ponte fai claru l'orixen del so nome.

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Elton John

**Reginald Kenneth Dwight** , más conocíu como **Elton John**, ye un cantante, compositor y pianista británicu.

## Carrera
Ye unu de los músicos populares con mayores ventes de tolos tiempos. Nel añu 2004 la revista Rolling Stone dio-y el puestu 49 na so llista de los 100 meyores artistes de la historia (entendiendo la mentada revista'l términu artista como equivalente d'intérprete de música llixera anglosaxona dende la segunda metá del sieglu XX).

Les sos múltiples reconocencies inclúin el títulu de Sir depués de ser nomáu miembru de la Orde del Imperiu Británicu pola reina Sabela II. 
Acordies cola revista Billboard, ye'l tercer artista británicu más grande de tolos tiempos nos Estaos Xuníos, namái por detrás de The Beatles.
Tamién collaboró col llanzamientu musical d'artistes como Anastacia.

## Discografía
*1969 *Empty Sky*
*1970 *Elton John*
*1971 *Tumbleweed Connection*
*1971 *Madman Across the Water*
*1972 *Honky Château*
*1973 *Don't Shoot Me, I'm Only the Piano Player*
*1973 *Goodbye Yellow Brick Road*
*1974 *Caribou*
*1975 *Captain Fantastic and the Brown Dirt Cowboy*
*1975 *Rock of the Westies*
*1976 *Blue Moves*
*1978 *A Single Man*
*1979 *Victim of Love*
*1980 *21 at 33*
*1981 *The Fox*
*1982 *Jump Up!*
*1983 *Too Low for Zero*
*1984 *Breaking Hearts*
*1985 *Ice on Fire*
*1986 *Leather Jackets*
*1988 *Reg Strikes Back*
*1989 *Sleeping with the Past*
*1992 *The One*
*1995 *Made in England*
*1997 *The Big Picture*
*2001 *Songs from the West Coast*
*2004 *Peachtree Road*
*2006 *The Captain & the Kid*
*2013 *The Diving Board*
*2016 *Wonderful Crazy Night*
*2021 *Regimental Sgt. Zippo*

## Referencies

## Enllaces esternos
Bustel

**Bustel** ye una entidá de población de la parroquia de Santa Colomba, n'Allande.

L'INE establez que **Bustel** ye una casería de . El so códigu de referencia ye 33 001 110300.

Alcuéntrase a una distancia de La Puela, capital del conceyu, de 21 km. Tien una altitú máxima de 600 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 2 viviendes, 1 principal y otra non principal.

## Topónimu

## Referencies
Is

**Is** ye una entidá de población de la parroquia de Santa Colomba, nel conceyu asturianu d'Allande.

L'INE establez qu**'Is** ye un llugar de . El so códigu de referencia ye 33 001 110600.

Alcuéntrase a una distancia de La Puela, capital del conceyu, de 26 km. Tien una altitú máxima de 550 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 12 viviendes, 6 principales y 6 non principales.

## Referencies

## Enllaces esternos
Giuseppe Garibaldi

**Giuseppe Garibaldi**  foi un revolucionariu, condottiere e xeneral del movimentu italianu nomáu Risorgimento. Aidó nel procesu de formación de la Italia moderna a partir de los numberosos estados, munchos dominaos por potencies foriates, qu'esistieron fasta'l sieglu XIX. Tamién contribuyó a definir el movimientu européu en pro d'una democracia popular nun estáu republicanu. Foi un mozu siguidor de Giuseppe Mazzini, tamién desempeñó un papel crucial nel camín faza'l Estáu italianu, pero esti reinu alloñábase abondo de la república anhelada por Mazzini. 

## Ver tamién
* República Romana
* Historia d'Italia
* Xunificación italiana
* Giuseppe Mazzini
* Conde de Cavour

## Referencies

## Enllaces esternos
Metallica

**Metallica** ye una banda de Heavy metal y Thrash metal norteamericanu orixinaria de Los Angeles, pero con base en San Francisco dende febreru de 1983.

## Historia
Metallica foi fundada en 1981 en Los Angeles pol batería danés Lars Ulrich y el guitarrista y cantante James Hetfield, a los que se-yos xuniríen Lloyd Grant y Ron McGovney. 
Estos dos músicos fueron dempués sustituyíos pol guitarrista Dave Mustaine y el baxista Cliff Burton, Mustaine foi despidíu un añu dempués d'ingresar na banda por cuenta de la so escesiva adicción al alcohol y la so actitú violenta, fundando'l so propiu proyeutu musical: Megadeth.
Mustaine foi sustituyíu por Kirk Hammett, ex guitarrista d'Exodus. Per otra parte, en 1986, la muerte de Cliff Burton nun accidente d'autobús en Suecia provocó la entrada al grupu de Jason Newsted quien, tres el so abandonu quince años más tarde, sería sustituyíu pol baxista actual, Robert Trujillo.

A la fecha, la banda editó nueve discos d'estudiu. Les ventes totales de Metallica superen los 100 millones, y considérase-yos parte de los cuatro grandes del Thrash metal, xunto con Megadeth, Slayer y Anthrax, de los cualos Metallica ye claramente'l más popular, superando inclusive l'ámbitu del Heavy metal en sí mesmu, y convirtiéndose nun artista de Rock "mainstream".

Amás, el grupu consiguió numberosos premios musicales, ente los que destaquen nueve "Grammys", dos premios daos pola cadena musical MTV, dos gallardones de l'Academia de Música Americana (American Music Awards) y un premiu de la revista Billboard, amás de tener una estrella nel "Paséu de la Fama" de la revista Kerrang!

## Discografía
**Kill 'Em All (1983)
**Ride the Lightning (1984)
**Master of Puppets (1986)
**... And Justice for All (1988)
**Metallica (1991)
**Load (1996)
**ReLoad (1997)
**St. Anger (2003)
**Death Magnetic (2008)
**Hardwired... to Self-Destruct* (2016)
**72 Seasons'' (2023)

## Referencies

## Enllaces esternos
Megadeth

**Megadeth** ye una banda d'Estaos Xuníos de Thrash metal, formada en Los Angeles, California. Foi creada en 1983 por Dave Mustaine (vocalista), dempués de que fuera espulsáu de Metallica, onde ocupaba'l puestu de guitarrista principal. 

## Historia
Ye xeneralmente mentada como una de les cuatro grandes bandes del Thrash metal, al pie de Metallica, Slayer y Anthrax.
Megadeth ye conocida pol so distintivu estilu nes guitarres, la forma peculiar de cantar de Mustaine, la complexidá musical conformada pola gran téunica que contién la so música, y les temes de les sos lletres, de cutiu apocalíptiques, sobre política, guerra y, en delles ocasiones, rellaciones sentimentales, adicciones ya problemes personales y esistenciales.

Al traviés de les décades d'actividá, Megadeth tuvo más de 20 miembros oficiales, siendo Mustaine l'únicu miembru permanente y el principal compositor; pela so parte, el baxista David Ellefson participó na mayoría de los sos discos y xires, tando ausente namái por 8 años. 

En tou esti tiempu, la banda llanzó catorce álbumes d'estudiu, trés EP y dos álbumes en vivu.
Megadeth consiguió dellos álbumes de platín y d'oru (6 de siguíu n'Estaos Xuníos), incluyíu l'álbum multi-platín y nomáu al Grammy, *Countdown to Extinction*, en 1992. 
Recibió 11 nominaciones al Grammy. Amás, figuró delles vegaes nel top 10 de les llistes del Billboard, vendiendo más de 38 millones de copies en tol mundu.

El grupu dixebróse nel 2002 dempués de que Mustaine sufriera una grave mancadura nerviosa nel so brazu esquierdu, depués de dormise sobre él, pero dempués d'una intensa terapia física, el guitarrista axuntó la banda en 2004 y llanzó l'álbum *The System Has Failed*, siguíu de *United Abominations* en 2007, *Endgame* en 2009, y *TH1RT3EN*, en 2011. 

Megadeth llanzó'l so 14ᵘ álbum d'estudiu llamáu *Super Collider* oficialmente'l 4 de xunu de 2013. 
El discu *Super Collider* foi publicáu so la discográfica Tradecraft, propiedá del guitarrista Dave Mustaine y distribuyida pola Universal, tres la rotura de la banda con Universal Music Group.

## Miembros
*Dave Mustaine – voz, guitarra
*Dave Ellefson – baxu
*Shawn Drover – batería
*Chris Broderick – guitarra

;Ex-miembros
*Gar Samuelson – batería (1984–1987)
*Chris Poland– guitarra (1984–1987)
*Chuck Behler – batería (1987–1989)
*Jeff Young – guitarra (1987–1989)
*Nick Menza – batería (1989–1998)
*Marty Friedman – guitarra (1990–1999)
*Jimmy DeGrasso – batería (1998–2002)
*Al Pitrelli – guitarra (1999–2002)
*Glen Drover – guitarra (2004–2008)
*James LoMenzo – baxu (2006–2010)

## Discografía
*1985 - *Killing Is My Business... and Business Is Good!
*1986 - *Peace Sells... but Who's Buying?
*1988 - *So Far, So Good... So What!
*1990 - *Rust in Peace
*1992 - *Countdown to Extinction
*1994 - *Youthanasia
*1997 - *Cryptic Writings
*1999 - *Risk
*2001 - *The World Needs a Hero
*2004 - *The System Has Failed
*2007 - *United Abominations
*2009 - *Endgame
*2011 - *TH1RT3EN
*2013 - *Super Collider
*2016 - *Dystopia*
*2022 - *The Sick, the Dying... and the Dead!*
*2026 - *Megadeth*

## Referencies

## Enllaces esternos
Agustín Iglesias Caunedo

**Agustín Iglesias Caunedo**  ye un políticu del Partíu Popular d'Asturies, y presidente del PP de la capital. Dende xineru de 2012 ye l'alcalde d'Uviéu, cargu nel que socedió a Gabino de Lorenzo,. Tamién tien el cargu de direutor d'Ibermutuamur n'Uviéu dende 1999, anque actualmente ta n'escedencia. Foi amás vicepresidente segundu de Cajastur nel añu 2012.

## Biografía
Estudió nes escueles de San Pedro de los Arcos primero y, darréu, en Colexu Parque Infantil, primero de rematar el bachilleratu nel Colexu Loyola, onde estudiaba cuando s'afilió a Nueves Xeneraciones del Partíu Popular a los 16 años. Matriculóse en Derechu na Universidá d'Uviéu, pero nun llegó a rematar los sos estudios.

Nel planu personal, ta divorciáu d'Isabel Pérez-Espinosa.

Obtuvo'l so primer acta de conceyal nel primer mandatu de Gabino de Lorenzo. Ente los años 1991 y 1995 foi conceyal delegáu de Mocedá, Emplegu, Promoción Social y Mercaos. Llueu pasó a ocupar un puestu como diputáu de la Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies, onde foi voceru del Grupu Parllamentariu Popular. En 2003 tornó al Ayuntamientu como edil de Presupuestos y Coordinación. foiAlcalde d'Uviéu ente'l 10 de xineru de 2012 y el 13 de xunu de 2015, cargu nel qu'asocedió a Gabino de Lorenzo.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Biografía na páxina web del Ayuntamientu d'Uviéu.
*https://www.facebook.com/agustiniglesiascaunedo?ref=hl
*Twitter personal de Agustín Iglesias Caunedo
Upanishads

Los **Upanishads** (en devanágari: **उपनिषद्**, *Upaniṣad*, lliteralmente: "sentase más baxo qu'otru pa escuchar con respetu les sos enseñances"; el verbu *ṣad* 'sentase' tien el mesmu étimu que'l llatín *sedere* o'l inglés *seat*) son una serie de vieyos testos indios, escritos principalmente ente los sieglos VII e.C. y V e.C., que constituyen les enseñances básiques del vedanta (l'últimu estudiu de los *[[Veda]]*), una síntesis doctrinal basada na busca de la natura fondera de la esistencia, de calter místicu y esotéricu. 

Esisten unos 150 *upanishads* (108 según el númberu cabalísticu afitáu pola tradición), d'estensión enforma variable, que la mayoría d'ellos tán escritos en prosa con dellos nicios poéticos.
Lombardía

La **Lombardía** (en lombardu occidental: *Lumbardìa*, en lombardu oriental: *Lombardia*, n'italianu: **Lombardia**) ye una rexón d'Italia y una de les árees económicamente más riques d'Europa. Llenda con .

Tien una superficie de  km² y una población de .

## Xebra alministrativa
### Divisiones alministratives

## Referencies

## Enllaces esternos
Carnegie Hall Tower

**Carnegie Hall Tower** ye un un rascacielos de la ciudá d'Estaos Xuníos de Nueva York. Asítiase nel númberu 152 de la cai 57 Oeste (*West 57th Street*) y tien 60 pisos d'oficines, con un altor de 231 m. Ta arracimáu con otros dos rascacielos, el CitySpire Center y el Metropolitan Tower, y foi construyíu con un estilu arquiteutónicu qu'harmoniza col de su vecín occidental, la sala de conciertos Carnegie Hall. L'edificiu foi diseñáu por Cesar Pelli en 1987, y la so construcción finó en 1991. El so diseñu ganó una mención honorífica del Institutu Americanu d'Arquitectos en 1994.

La torre, rectangular, ye perestrecha na so parte frontal, con un anchor de namái 15 m, magar que ye más ancha nes sos fachaes oriental, que mira pa la Metropolitan Tower, y occidental, que mira pal Carnegie Hall. La so estructura, diseñada pol inxenieru Jacob Grossman, ye de columnes d'hormigón, siendo ún de los mayores edificios con esqueletu d'hormigón de la ciudá. Les sos fachaes, d'estilu asemeyáu al de la sala de conciertos homónima, recúbrense de lladrillos de color marrón y verde oscuru, con dinteles prefabricaos d'hormigón enriba les ventanes y franxes de metal pintaes cada seis pisos. El so cumal adórnase con unos salientes en forma d'aguya qu'asemeyen les cornises neorrenacentistes del Carnegie Hall. El vestíbulu y les zones comunes, pela so banda, tán revestíes mármol y madera.

## Referencies

## Enllaces esternos
*  Páxina web oficial del edificiu
*  in-Arch.net: La Carnegie Hall Tower na web in-Arch.net
*  Ficha del edificiu na web emporis.com
*  Ficha del edificiu na web skyscapercentre.com
*
Wiki

Un **wiki** (del ḥawaianu *wikiwiki*, «rápido») ye un web collaborativu que pue ser editáu dende'l restolador polos usuarios. Los usuarios d'un wiki puen d'esta manera crear, modificar, enllazar y esborrar el conteníu d'una páxina web, de forma interautiva, fácil i rápida. Ún de los wikis más conocíos ye la Wikipedia.

## Ver tamién
* Trabayu collaborativu
* MediaWiki, el programariu de la Wikipedia.
* TiddlyWiki, programariu personal llibre pa wikis.
* TikiWiki, sistema de xestión de conteníos de calter collaborativu.
* Wikispaces, espacios d'edición wiki.
* Wikia, allogamientu de wikis.
* Locapedia

## Referencies

## Enllaces esternos
* WikiWikiWeb 
* TikiWiki  - El programariu llibre pa los tos wikis y munches otres funcionalidaes enllazaes más.
* TiddlyWiki - Wiki portatil
Etruscos

Los **etruscos** yeren una civilización de la Italia central tirrena del sieglu X e.C. al I e.C. (Etruria). El procesu d'esti pueblu asocede al empar que'l d'otros de la Italia antigua como los romanos, llatinos, sabinos, y vénetos. Nun se sabe d'onde vien esti pueblu: podría ser llariegu o venir de l'Asia Menor, sicasí nun hai frañidura cola civilización precedente na Toscana.

## Ver tamién
* Idioma etruscu

## Referencies

## Enllaces esternos
* Philipp Ammon: Ruma Rasna – Die etruskischen Wurzeln Roms.
Van Halen

**Van Halen** ye una banda de Hard rock d'Estaos Xuníos formada por Eddie Van Halen, Alex Van Halen y Mark Stone en Los Angeles, California, en 1972. Más tarde Stone alloñaríase del grupu, ingresando'l cantante David Lee Roth y el baxista Michael Anthony, conformando l'alliniación clásica.

## Carrera
Van Halen algamó la fama rápido col so primer álbum debú homónimu en 1978, llargamente consideráu como un hit del rock, algamando ventes n'Estaos Xuníos cimeres a les 10 millones de copies y siendo calificáu n'agostu de 1996 como discu de diamante.

Muncha de la fama ganada nos sos empiezos débese a l'habilidá de Eddie Van Halen, que ye consideráu unu de los más influyentes ya innovadores guitarristes llétricos de tolos tiempos.
La banda tuvo 3 vocalistas: David Lee Roth, Sammy Hagar y Gary Cherone, y mientres los años 80 tuvo más hits na revista Billboard que nenguna otra banda de Hard rock o Heavy metal.

Editando 12 álbumes dende 1978 hasta l'actualidá, Van Halen ta nel puestu númberu diecinueve de les bandes que más álbumes vendieron nos Estaos Xuníos, con un total de 56 millones de copies, y 90 millones mundialmente.
Van Halen tamién ye una de les 5 bandes de rock que cunten con 2 álbumes que vendieron más de 10 millones de copies nos Estaos Xuníos, y nel añu 2007 fueron incluyíos nel "Salón de la Fama del Rock".

Dempués de ser nomaos 3 vegaes al premiu Grammy, ganaron el primeru pol so álbum "For Unlawful Carnal Knowledge" (1991), que tamién-yos otorgó'l premiu AMA.
Nel añu 2004 la banda decidió tomar un descansu de los escenarios al rematar el tour con Sammy Hagar, quien decide alloñar el grupu. 
Dempués de la posterior 'esclusión' de Anthony en 2006, cuando Eddie anunció que'l nuevu baxista sería'l so fíu Wolfgang, y dempués de delles especulaciones del regresu de la banda con David Lee Roth, nel añu 2007 la banda tornó a los escenarios nun tour con Roth polos Estaos Xuníos que siguió hasta 2008. 

N'agostu de 2010 la compañía discográfica Warner Bros. Records realizó una conferencia de prensa na qu'informaron que Van Halen llanzaría un nuevu álbum d'estudiu, y entamaba un tour pa 2011. 
N'ochobre-payares de 2011 confirmáronse rumores de que Van Halen, tres más de 30 años con Warner Bros. Records, roblaría con Interscope Records pal llanzamientu del nuevu álbum "A Different Kind of Truth", confirmáu pal 7 de febreru de 2012.

## Discografía
*Van Halen (1978)
*Van Halen II (1979)
*Women and Children First (1980)
*Fair Warning (1981)
*Diver Down (1982)
*1984 (1984)
*5150 (1986)
*OU812 (1988)
*For Unlawful Carnal Knowledge (1991)
*Balance (1995)
*Van Halen III (1998)
*A Different Kind of Truth (2012)

## Referencies

## Enllaces esternos

*
Blues

El **blues** (*murnia* n'inglés) ye un xéneru musical vocal ya instrumental surdíu nos Estaos Xuníos, basáu nel usu de notes de blues (*blue note*) y d'un patrón repetitivu, que suel siguir una estructura de dolce compases.

## Orixe y carauterístiques
Orixinariu de les comunidaes afroamericanes d'Estaos Xuníos, desenvolvióse al traviés de los espirituales (*spirituals*), cantares d'oración, cantares de trabayu, rimas ingleses, balaes escoceses ya irlandeses narraes, y berros de campu. 

L'usu de les notes del blues y la importancia de patrones de *llamada y respuesta*, tantu na música como nes lletres, son indicativos del heriedu africanu-occidental d'esti xéneru. Una traza carauterística del blues ye l'usu estensivu de les téuniques "espresives" de la guitarra (bend, vibrato, slide) y de l'harmónica (cross harp), que darréu influyiríen en solos d'estilos como'l rock. 
El blues influyó na música popular d'Estaos Xuníos y occidental polo xeneral, llegando a formar parte de xéneros musicales como'l ragtime, jazz, bluegrass, rhythm & blues, rock and roll, funk, heavy metal, hip-hop, música country y cantares pop.

La dómina na que surde'l blues puramente dichu nun ta bien definida, suel datase ente 1870 y 1900, nun periodu que coincide cola emancipación de los esclavos y la transición de la esclavitú escontra l'agricultura a pequeña escala nel sur d'Estaos Xuníos.

## Cronoloxía y desarrollu
El blues podría estremase cronolóxicamente y en llinies xenerales en:
**Blues de pre-guerra*, con artistes de blues acústicu previos a la Primer guerra mundial

**Blues de post-guerra*, con músicos que desenvuelven les sos carreres -mayormente- con posterioridá a la Segunda guerra mundial, y qu'empiecen a incorporar preseos llétricos, y finalmente:

**Blues dende los años 60 hasta los nuesos díes*, que viose influyíu por un xéneru que'l mesmu blues procreó: el rock.

Dende los sos entamos conocíos, al traviés de grabaciones acústiques -téunicamente deficientes-, hasta los grandes "bluesmen" llétricos, el xéneru cuntó con importantes nomes, dalgunos verdaderes estrelles internacionales, como BB. King, John Lee Hooker, Howlin' Wolf, Freddie King, Muddy Waters, Johnny Winter o Stevie Ray Vaughan, ente munchos otros.

## Referencies

## Enllaces esternos
Software pa wikis

Les **ferramientes de software pa wikis** son una forma de software collaborativu pa soporte de los Wikis. Davezu impleméntense vía la interfaz CGI de los sirvidores web. Un Wiki ye un sitiu que permite lleer, editar y crear páxinas qu'al final son visualizaes en formatu HTML. Los wikis empléguense como sofitu pa la collaboración, pa documentación, compilación d'informaciones, etc. Típicamente, les páxines almacénense nuna base de datos y inclúinse hipervínculos xeneraos dinámicamente. MediaWiki ye un exemplu de software llibre pa wiki, el cual xestiona a la Wikipedia.

## Historia
El primer software pa wikis, creólu Ward Cunningham pa contra 1995. Anguaño, esiste una bayura de preseos pa wikis. Munchos d'ellos distribúinse con llicencia GPL.

Un software pa wikis inclúi too lo necesario pa remanar un wiki. Esto pue incluyir, amás del motor Wiki, un sirvidor Web, una ferramienta de soporte de versiones, un editor WYSIWYG en JavaScript, un xenerador de gráfiques, de notación matemática, una ferramienta de dibuxu y munches otres estensiones posibles.

## Delles ferramientes de software pa wikis
### En [[Java (llinguaxe de programación)|Java]]

* Clearspace
* Confluence
* HMath
* JSPWiki
* SnipSnap
* WikiWeka
* POPWiki

### En [[Perl]]
* OddMuse
* UseModWiki
* Kwiki
* Lexi
* Socialtext
* TWiki
* Ariel

### En [[PHP]]
* CitiWiki
* MediaWiki
* PhpWiki
* PmWiki
* QwikiWiki
* TikiWiki
* TipiWiki
* Visualwiki
* WackoWiki
* WakkaWiki
* WikkaWiki
* UniWakka
* WikiRootry
* DokuWiki

### En [[Python]]
* MoinMoin
* Piki
* Pikie
* ViewVC
* Wikinehesa
* WyPy 
* Zwiki

### En [[Smalltalk]]
* Swiki

### En [[Ruby]]
* Instiki

### En [[Haskell]]
* Gitit

### Llinguaxe de desendolcu desconocíu
* MyWiki
* ProjectForum
* Riters
* Parsewiki

## Referencies

## Enllaces esternos
* Llista de software wiki  
* Llista de ferramientes pa Wiki 
* [//wikibooks.org/wiki/Wiki_science_HowToStartAWiki Cómo entamar una wiki] 
* Regles de formatu de testu d'UseMod wiki
Portland Pattern Repository

**Portland Pattern Repository** ye un sitiu web dedicáu a la programación y creáu por Ward Cunningham. El sitiu inclúi dende marzu de 1995 el tovía esistente WikiWikiWeb, el primeru de tolos wikis, güei con más de 30.000 páxines. Anguaño, el WikiWikiWeb sigue siendo un llugar rescampláu onde s'alderica sobre patrones y antipatrones.

## Referencies

## Enllaces esternos
* WikiWikiWeb:WikiHistory, incluyendo comentarios de Ward Cunningham
* WikiWikiWeb:WelcomeVisitors
Ximielgu

**Ximielgu**, en bioloxía, denoma a caún de los dos o más miembros nacíos nun partu múltiple n'aquelles especies nes que'l partu nun produz davezu más d'un solu individuu, como ye'l casu de la especie humana y la mayor parte de les especies de ganáu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Auteuil (París)

**Auteuil** (pronounciáu [o.tœj]) ye un barriu alministrativu del XVI Distritu de París. Ta al llau de Passy al nordeste (parte alministrativa de la Muette), de Boulogne-Billancourt al suroeste y del Bois de Boulogne al noroeste.

## Historia
El barriu d'Auteuil foi incorporáu a París en 1859-1860 pola Llei de 16 de xunu de 1859. Una aldea construyida ente los sieglos XIII y XVII, convirtióse nun refuxu nel campu de moda pa les élites franceses mientres el reináu de Lluis XV. 

Esta fastera ye conocida comúnmente como una de les más riques de París, tranquila, selecta y con vecindarios caros, incluyendo munches mansiones.

## Referencies culturales
Ente les referencies culturales d'Auteuil atópense Notre-Dame d'Auteuil, el xardín de les serres d'Auteuil y el Pavillon de l'Eau.


Paris Notre-Dame-d'Auteuil 24.JPG|Notre-Dame d'Auteuil
Paris Bois Boulogne Serres Auteuil.jpg|Jardin des Serres d'Auteuil
Pavillon de l'eau.jpg|Pavillon de l'eau


## Deportes
Auteuil ye conocíu polos sos estadios famosos:
* Stade Roland Garros onde se xuega el Tornéu de Roland Garros
* Parc des Princes que ye'l llar del club de fútbol Paris Saint-Germain Football Club
* Stade Jean-Bouin que ye'l llar del club de rugby Stade Français
* Hipódromu d'Auteuil onde se celebren les carreres de caza saltu
* Piscine Molitor, una piscina d'art deco protegida como patrimoniu nacional.


RolandGarrosCentral.jpg|Stade Rolland Garros 
Paris, ortophotograph Parc des Princes.jpg|Parc des Princes
Paris Stade Jean-Bouin.jpg|Stade Jean Bouin
Paris Hippodrome d'Auteuil.jpg|Hipódromu d'Auteuil
File:Paris, piscine Molitor, 1 November 2015 001.jpg|Piscine Molitor


## Educación
Auteuil ye'l llar del Lycée Jean-Baptiste-Say que funciona como *collège* (colexu de secundaria inferior) y *lycée* (colexu de secundaria superior). 

## Persones famoses
El barriu d'Auteuil ye'l llugar de nacencia de Marcel Proust y de Charles Baudelaire. Tamién foi'l llar de Molière.

Thérèse Anaïs Rigo, más conocida pol so seudónimu Anaïs de Bassanville, una periodista, nació en 1802 en Auteuil y finó allí en 1884.

## Na cultura popular
Foi equí onde'l personaxe de ficción del Conde de Monte Cristo, nel llibru del mesmu nome, mercó la so residencia de campu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Versalles

**Versalles** (en francés: *Versailles*) ye un conceyu francés, allugáu nel departamentu de Yvelines y na rexón d'Île-de-France. Nel añu 2011 tenía 86.307 habitantes. Ye perconocíu pol so famosu palaciu de Versalles.

## Educación
* Universidá de Versailles-Saint-Quentin-en-Yvelines
## Personaxes rescamplaos
* Louis-Agustí Richer (1740-1819), cantante y compositor.
* François Wartel (1806-1882), cantante y maestru de cantu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Monxa

Una **monxa** ye una muyer que dedica la so vida a la relixón y que tien recibío un ritu iniciáticu. Les monxes pueden tar al serviciu de la sociedá o separtaes, en vida ascética y contemplativa. Pertenecen a estremaes órdenes o congregaciones y viven en monesterios, conventos o asemeyaos, con un estilu de vida austeru (la variante más estrema ye la clausura o aislamientu dafechu). Amás visten l'hábitu como ropa de pudor y signu de serviciu a la divinidá, yá dende los sos oríxenes exipcianos.

Les monxes cristianes dedicáronse tradicionalmente al enseñu, la cura de los enfermos y el cantu y pasen per tres estadios:

*Primero son **postulantes o novicies**, pa conocer la vida monacal y ver si la so vocación ye fita. 

*Depués d'un periodu de formación y reflexón faen los votos provisionales, que desemboquen nos votos solemnes, per aciu d'un sacramentu. 

*Darréu la monxa ha de caltener el celibatu, so la tutela de la so orde.

## Referencies

## Enllaces esternos
Bautismu

El **bautismu** ye'l primeru de los sacramentos del cristianismu. El so nome significa "immersión" y faise pa simbolizar la entrada de la persona na Ilesia, col agua que-y llimpia'l pecáu anterior. Va afitase pa imitar la vida de Cristu, qu'enantes d'entamar a predicar foi bautizáu por Xuan Bautista.

## Referencies

## Enllaces esternos
A Night at the Opera (Queen)

**A Night at the Opera** ye un discu de 1975 de la banda británica Queen.

## Cancios
#*Death on Two Legs* Mercury - 3:43
#*Lazing On A Sunday Afternoon* Mercury - 1:08
#*I'm In Love With My Car* Taylor - 3:05
#*You're My Best Friend* Deacon - 2:50
#* '39* May - 3:25
#*Sweet Lady* May - 4:01 
#*Seaside Rendezvous* Mercury - 2:13
#*The Prophet's Song* May - 8:20
#*Love of My Life* Mercury - 3:38
#*Good Company* May - 3:26
#*[[Bohemian Rhapsody]]* Mercury - 5:55
#*God Save the Queen* Tradicional, May - 1:12

## Ver tamién
*

## Referencies

## Enllaces esternos
Reinu de Francia

El términu **Reinu de Francia** (en francés, *Royaume de France*) puede faer referencia, nesta enciclopedia, a distintos rexímenes políticos nesi país:

* al Reinu de Francia na Edá Media: vease **[[Francia na Edá Media]]** (948 a finales del sieglu XV);
* al Reinu de Francia na Edá Moderna: vease **[[Francia na Edá Moderna]]** (de finales del sieglu XIV y principios del sieglu XV hasta'l sieglu XVIII);
* al Reinu de Francia mientres la Revolución Francesa: vease **[[Monarquía constitucional francesa]]** (1791-1792);
* al Reinu de Francia na Restauración: vease **[[Restauración borbónica en Francia]]** (1814-1830);
* al Reinu de Francia de mientres la **[[Monarquía de Xunetu]]** (1830-1848).

## Referencies

## Enllaces esternos
El Caliyu

Col nome d**'El Caliyu** podemos referinos a:

*El Caliyu, un llugar de la parroquia de Santu Medero nel conceyu asturianu de Bimenes.
*El Caliyu, una casería de la parroquia de Perlora nel conceyu asturianu de Carreño.
*El Caliyu, un llugar de la parroquia de Cocañín nel conceyu asturianu de Samartín del Rei Aurelio.
*El Caliyu, una aldea de la parroquia de Lada, nel coneyu asturianu de Llangréu.

## Ver tamién
* 
* 
* 

## Referencies
Innuendo

**Innuendo** ye un discu de Queen.

## Cancios
#*Innuendo* - 6:29
#*I'm Going Slightly Mad* - 4:22
#*Headlong* - 4:39
#*[[I Can't Live with You]]* - 4:35
#*Don't Try So Hard* - 3:39
#*Ride the Wild Wind* - 4:41
#*All God's People* (Queen, Mike Morany) - 4:19
#*These Are the Days of Our Lives* - 4:12
#*Delilah* - 3:32
#*The Hitman* - 4:52
#*Bijou* - 3:37
#*[[The Show Must Go On]]* - 4:24

## Referencies

## Enllaces esternos
Vicente Santarúa

**Vicente Menéndez-Santarúa Prendes**  foi un escultor y pintor asturianu.

## Biografía
A los 19 años ingresa na Academia de Belles Artes d'Asturies, dos años más sero consigue en Madrid el carné de copista del Muséu del Prado, ingresando un añu depués na Escuela de Belles Artes de San Fernando. Terminaría la so formación académica na escuela Superior de Belles Artes de Valencia, onde sacó la llicenciatura.

Trabayó como profesor en dellos centros d'Avilés: nel colexu San Fernando, nel institutu Carreño Miranda y nel institutu de La Lluz. En sacando la llicenciatura, dio clases nel institutu Padre Feijóo de Xixón y darréu volvió al Carreño Miranda. Terminó la so carrera docente nel institutu de Salinas.

## Obres
Ente la so obra escultórica pública n'Asturies destaquen les estatues de Manuel Preciado, en Xixón; Woody Allen, n'Uviéu y Philippe Cousteau, nel Muséu d'Ancles de Salinas.

## Muerte
Morrió'l 26 de febreru de 2024, tres selmanes depués d'inaugurar un mural de cerámica na so Candás natal que resume la historia del conceyu dende'l pleitu de los delfines (sieglu XVII) hasta esi momentu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Siendes de Percorríu Pequeñu d'Asturies

N'Asturies, les siendes abalizaes como de **Percorríu Pequeñu** (*Pequeño Recorrido* en castellanu, **PR**) son rutes de senderismu que tienen una distancia comprendida ente los 10 y los 50 km. A vegaes puen tener menos de 10 km por mor del desnivel, dificultá, etc. La duración de les mesmes ye d'una o dos xornaes y tán señalaes con marques horizontales de pintura blanca y mariella. La creación, marcáu, homologación y espardimientu d'estos percorríos llévenles alantre les federaciones de deportes de monte qu'hai nel país.

## Llistáu de Siendes de Pequeñu Percorríu

## Referencies

## Enllaces esternos
Siendes llocales d'Asturies

N'Asturies, les siendes balizaes como **locales** (*Senderos locales* en castellanu, **SL**) son rutes de senderismu que tienen una distancia menor de 10 km con calter temáticu, qu'amuesen llugares averaos y carauterísticos de la zona. La duración de les mesmes ye inferior a una xornada y tán señalizaes con marques horizontales de pintura blanca y verde. 

## Llistáu de Siendes llocales

## Referencies

## Enllaces esternos
Queen (álbum)

**Queen** ye un discu de la banda británica Queen publicáu en 1973.

## Llista de canciones
#*Keep Yourself Alive* - 3:46 - (Brian May)
#*Doing All Right* - 4:10 - (May,Tim Staffell)
#*Great King Rat* - 5:41 - (Freddie Mercury)
#*My Fairy King* - 4:07 - (Mercury)
#*Liar* - 6:26 - (Mercury)
#*The Night Comes Down* - 4:24 - (May)
#*Modern Times Rock 'n' Roll* - 1:48 - (Roger Taylor)
#*Son and Daughter* - 3:19 - (May)
#*Jesus* - 3:45 - (Mercury)
#*Seven Seas of Rhye* - 1:10 - (Mercury)

## Referencies

## Enllaces esternos
Hot Space

**Hot Space** ye un discu de Queen.

## Cantares
# Staying Power
# Dancer
# Back Chat
# Body Language
# Action This Day
# Put Out the Fire
# Life Is Real (Song for Lennon)
# Calling All Girls
# Las Palabras de Amor
# Cool Cat
# Under Pressure (dengan David Bowie)

## Referencies

## Enllaces esternos
Menorquín

Denomínase **menorquín** a la fala tradicional de Menorca, una de les Islles Baleares.

Hasta'l sieglu XVII, el subdialeutu **menorquín** foi una variante mui uniforme del catalán oriental (poro, con pocos rasgos diferenciadores baleares), y güei entá lo ye en ciertos aspeutos, especialmente pol zarramientu de la *o* átona en *u*, que ye una de les principales diferencies que la fonética de Menorca presenta en rellación cola de Mallorca (esceptuando la de Sóller, que per otra parte tien dalgunos puntos de semeyanza cola de Ciutadella).

Un puntu, pero, en que Menorca caltúvose al marxe del procesu evolutivu del catalán continental foi nel usu de la *ə* tónica, que yera xeneral en tola islla. Esta uniformidá caltiénse hasta'l final del sieglu XIX. A partir del sieglu XX, la *ə* tónica pasó a *e* zarrada en Maó,y el mesmu cambiu fíxose en Alaior y en Mercadal. Sicasí, en Ferreries y Ciutadella caltúvose’l soníu neutru, en parte por motivu psicolóxicu, según afirma Francesc de Borja Moll: pola reaición de los *ciutadellencs* escontra los *maonesos*, consecuencia d'antipaties seculars. La pronuncia d*'e* zarrada de Maó foi oxetu de burlla per parte de *ciutadellencs*, y esto inhibió la progresión del so usu al sector occidental de la islla.

Otra diferencia notable ente Maó y Ciutadella ye la entonación.

Non tan resistente mostróse’l sector occidental de la islla cola influencia llegada dende Cataluña a Maó de los morfemes flexivos *-és*, *-essis*, *-essin*. Hai sesenta años les primitives formes *-às*, *-assis*, *-assin* foron sustituyíes en Ciutadella. 

Nel tractamientu del grupu átonu *ua*, el menorquín sigue l'exemplu del mallorquín y elimina la postrera vocal, que tamién camuda por una *o* pero que se neutraliza y se pronuncia *u*: *aigu*, *llengu*, *Pascu*.

La *i* débil ente vocales piérdese, anque nel pretéritu imperfeutu entá queda xente que dexa oyir dicha *i*, pronunciando *deia*, *veia*... L'enmudimentu de la *ll* tamién dase: *gúə* (*agulla*), *véə* (*vella*), *fúə* (*fulla*), *uréə* (*orella*), *páə* (*palla*). Esti mesmu fenomenu produzse en ciertes villes de Mallorca, especialmente en Sóller, Alcúdia y Capdepera.

## Ver tamién
* Catalán balear
* Catalán
* Ibicencu
* Mallorquín

## Referencies

## Enllaces esternos
Queen II

**Queen II** ye un discu de la banda británica Queen.

## Llista de canciones
# Procession *([[Brian May]])* - 4:08
# Father to Son *([[Brian May]])* - 6:14
# White Queen *([[Brian May]])* - 4:33
# Some Day One Day *([[Brian May]])* - 4:21
# Loser In the End *([[Roger Taylor]])* - 4:01
# Ogre Battle *([[Freddie Mercury]])* - 4:08
# The Fairy Feller's Master-Stroke *([[Freddie Mercury]])* - 2:41
# Nevermore *([[Freddie Mercury]])* - 1:17
# March of the Black Queen *([[Freddie Mercury]])* - 6:33
# Funny How Love Is *([[Freddie Mercury]])* - 2:48
# Seven Seas of Rhye *([[Freddie Mercury]])* - 2:48

## Referencies

## Enllaces esternos
Papa Fabián

**Fabián** (Roma, ca. 200 - Roma, 20 de xineru de 250) foi'l ventenu papa de la Ilesia católica, exerciendo ente los años 236 y 250.

Elixíu papa cuando les persecuciones que escontra los cristianos habentamara l'emperador Deciu, les estraordinaries circunstancies de la mesma fueron relataes pol historiador Eusebiu de Cesarea que nel tomu sestu de la so obra *Historia de la Ilesia* relata cómo tando aconceyaos los eleutores pa escoyer al socesor del papa Anteru, una palomba se posó sobre Fabián, un campesín llaicu que s'atopaba en Roma accidentalmente y como simple espectador. El pueblu tomó esto como una señal milagrosa de Dios qu'escoyía a Fabián como'l so candidatu y darréu procedieron a ordenalu sacerdote y obispu.

Por mor del crecimientu de Roma dixebró la ciudá en siete distritos poniendo a cargu de cada unu d'ellos a un diáconu pal so gobiernu y alministración. Consagró a varios obispos, ente ellos a San Dionisiu de París al qu'unvió a misiones nes Galies, y según la tradición, Fabián instituyó les cuatro órdenes menores. Estableció que tolos años el Xueves Santu fuere renováu'l Santu Crisma y que se quemara'l del añu anterior. Tamién reguló que'l Santu Crisma habría preparase con aceite mecío con bálsamu.

San Fabián morrió mártir el 20 de xineru de 250, baxo la persecución de Deciu y foi enterráu na catacumba de San Calistu, descubriéndose'l so sarcófagu nel añu 1915 al llograr traducir l'epitafiu: *Fabián, obispu y mártir*

La so festividá tien llugar el día 20 de xineru xunto con San Sebastián, lo que podría dar a entender que fueron una pareya de mártires que morrieron a la vez, pero nun ye asina. **San Fabián** ye patrón de Pinullán (Pravia).

## Referencies

## Enllaces esternos

* Obres
* preguntasantoral.com