open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ecuador celeste

El **ecuador celeste**, o **llinia equinoccial** ye la interseición que resulta sobro la esfera celeste cuando'l planu del Ecuador de la Tierra se prollonga al infinitu.

El ecuador celeste tien un enclín de ~23.5°, respeutu al planu de la eclíptica. Pa una persona allugá nel ecuador terrestre, l'ecuador celeste ye la llinia semicircular que crucia pel cénit. Ye l'orixe de midida de les declinaciones nel sistema de coordenaes ecuatoriales, poro tien declinación 0º.

## Ver tamién

* declinación (astronomía)
* ascensión reuta

## Referencies

## Enllaces esternos
Declinación

El términu **declinación** puede referise a:

* **[[Declinación (gramática)|Declinación gramatical]]**, aición y efeutu d'enunciar les distintes formes qu'adouta una pallabra en función de los casos gramaticales nos que s'emplega. Llingües que faen usu de declinaciones, son por exemplu el alemán, el húngaru, el llatín y l'euskera.

* **[[Declinación (astronomía)|Declinación astronómica]]**, ye la coordenada na esfera celeste, equivalente a la llatitú sobro la Tierra. 

* **[[Declinación magnética]]** 

## Referencies

## Enllaces esternos
Fagaceae

Les **fagacees** (*Fagaceae*) son una familia d'arboles y arbustos encadarmada por 10 xéneros y alredor de 700 tribes, repartíes, principalmenti, nes estayes atemperiaes y caldies del Hermisferiu Norte. Esta familia ye la de la faya, la castañal y los robres.

Son plantes lleñoses, de fueya cadoca, de cutio endurecida, simples, enteres o dentaes o llobaes, n'arremangu alterno, con estípules que suelen cayer. Les flores son siempres unisesuales y ñacen, les masculines y femenines, so la mesma planta, les primeres dispónense en gatiellos o fuxones irguíos o colingantes, a vegaes,glomérulos. Tienen una envuelta de 4-6 sépalos y un númberu variable d'estames, que delles vegaes aporta hasta 20-40-90. Les flores femenines tan acorriaes por un garapiellu que tapez a 1-3 flores. Tienen una envuelta floral asemeya a les masculines, que falta de cutio, allugada so l'ovariu que porta 6-12 estames baterizos (estaminodios). El pestiellu encadármase por (2)3 ó 6 (7-12) fueyes carperales caldiaes cun mesmo númberu d'estilos. El frutu ye ensuchu, de cobierta correosa duna sola semiente que nun s'abre al madurar, embrión retu, carente d'endoesperma

Menos la castañal y otros xéneros esóticos, toles fagacies polinízanse pol vientu.
## Bibliografía

* Los árboles y arbustos de la Península Ibérica e Islas Baleares. G. Lopez González. ISBN 84-7114-994-X

## Referencies

## Enllaces esternos
Dolores Medio

**María Dolores Medio Estrada**  foi una escritora asturiana.

## Biografía
Estudia Maxisteriu exerciendo como maestra en Nava, hasta qu'en 1945, gana'l Premiu Concha Espina de la revista Domingo con *Nina*, que nun se publica hasta 1988, y entós treslládase a Madrid pa collaborar, col seudónimu de *Amaranta* con esti selmanariu, y ellí matricúlase na Escuela de Periodismu.

En 1952 gana'l Premiu Nadal con *Nosotros los Rivero*. En 1963 entama la so triloxía *Los que vamos a pie* con *Bibiana* y obtien el Premiu Sésamo con *Andrés*.

*La otra circunstancia* continúa la triloxía en 1972. En 1982 publica *El urogallo*, cuentu escritu ente 1936 y 1939 que nun se publicó enantes por problemes cola censura. Muerre n'Uviéu en 1996. Anguaño existe una fundación que lleva'l so nome que xestiona'l Premiu «Dolores Medio» de Novela.

## Obres

* *Nina*. Madrid: Aguilar, S.A. de Ediciones, 1946. Novela.
* *El milagro de la noche de Reyes*. Burgos: Hijos de Santiago Rodríguez, 1948. 
* *Nosotros, los Rivero*. Barcelona: Destino, 1953. Novela, ganadora del IX Premiu Nadal 1952.
* *Compás de espera*. Barcelona: Plaza y Janés, 1954. Novela.
* *Mañana*. Madrid: Tecnos, 1954. Novela.
* *Funcionario público*. Barcelona: Destino, 1956. Novela.
* *El pez sigue flotando*. Barcelona: Destino, 1959. Novela.
* *Diario de una maestra*. Barcelona: Destino, 1961. Novela.
* *Bibiana*. Madrid: Bullón, 1963. Novela.
* *El señor García*. Madrid: Alfaguara, 1966. Novela.
* *Biografía de Isabel II de España*. Madrid: Rivadeneyra, 1966. Biografía.
* *Andrés*. Oviedo: R. Grandío, 1967. Cuentos.
* *Guía de Asturias*. Barcelona: Destino, 1968. Guía.
* *Selma Laguerlöf*. Madrid: Epesa, 1971. Biografía.
* *La otra circunstancia*. Barcelona: Destino, 1972. Novela.
* *Farsa de verano*. Madrid: Espasa Calpé, 1973. Novela.
* *El bachancho*. Fuenlabrada: Magisterio Español S.A., Editorial, 1974. Cuentos.
* *El fabuloso imperio de Juan sin Tierra*. Barcelona: Plaza y Janés, 1977. Novela.
* *Atrapados en la ratonera: Memorias de una novelista*. Madrid: Alce, 1980. Biografía.
* *El urogallo*. Xixón: Noega, 1982. Novela.
* *La última Xana: narraciones asturianas*. Uviéu: Fundación Dolores Medio, 1986. Cuentos.
* *Oviedo en mi recuerdo*. Uviéu: Fundación Dolores Medio, 1990. Biografía.
* *En el viejo desván (Memorias)*. Uviéu: Caja de Ahorros de Oviedo, 1991. Biografía.
* *¿Podrá la ciencia resucitar al hombre?*. Uviéu: Fundación Dolores Medio, 1991. Ensayu.
* *Celda común*. Uviéu. Ediciones Nobel. 1996. Novela

## Referencies

## Enllaces esternos
Robbie Williams

**Robert Peter Williams** , conocíu como **Robbie Williams**, ye un cantante y actor del Reinu Xuníu.

## Discografía
* Life Thru A Lens, 1997
* I've Been Expecting You, 1998
* Sing When You're Winning, 2000
* Swing When You're Winning 2001
* Escapology, 2002
* Intensive Care, 2005
* Rudebox, 2006
* Reality Killed the Video Star, 2009
* Take the Crown, 2012
* Swings Both Ways, 2013
* The Heavy Entertainment Show, 2016
* The Christmas Present, 2019
* Britpop, 2025

## Referencies

## Enllaces esternos
Microrrexón

En Brasil, una microrrexón () ye, según la constitución de 1988, una unidá alministrativa que ta formada pola xunión de varios conceyos llendantes. 

## Referencies

## Enllaces esternos
*Toles microrexones
Hirohito

**Hirohito** , tamién conocíu como l**'Emperador Shôwa** (昭和天皇 *Shōwa-tennō*), foi'l 124ᵘ emperador de Xapón. Asocediólu'l so fíu Akihito.

El so reináu foi de 1926 a 1989 y foi'l más llargu de la historia xaponesa. Na so dómina hebo bien de camudamientos na sociedá xaponesa.

A principios del so reináu, Xapón yá yera una de les grandes potencies: la novena mayor economía del mundu, el tercer poder naval más grande, y unu de los cuatro miembros permanentes del conseyu de la Sociedá de Naciones. Foi'l xefe d'estáu so la constitución Meiji, mientres la espansión imperial y militar xaponesa y la posterior participación del país na Segunda Guerra Mundial. Tres la rindición de Xapón al final del conflictu, nun foi perseguíu por crímenes de guerra como otros líderes, y el so grau d'intervención nes decisiones militares sigue siendo una tema revesosa ente los historiadores. Mientres la posguerra, convirtióse nel símbolu del nuevu estáu so la nueva constitución y la recuperación de Xapón, y hacia'l final del so reináu, la nación remaneciera como la segunda mayor economía del mundu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Uchpa

**Uchpa** ye un grupu de rock y blues peruanu fundáu en Ayacucho en 1994. El so cabezaleru ye'l músicu Freddy Ortiz.

EL grupu rescampló nel panorama musical peruanu al cantar en llingua quechua. Entamaron faciendo tornes del grupu norteamericanu Nirvana al quechua y de clásicos del blues de les décades de 1960 y 1970. Tres d'esa etapa, el grupu desanicióse y refundóse en Lima por Freddy Ortiz. 
En 2005 el grupu asoleyó'l so quintu discu, que recueye actuaciones en direutu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Eleiciones a la Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies de 2007

Les **eleiciones autonómiques d'Asturies de 2007** celebráronse el domingu 27 de mayu de 2007 con un censu de 981.802 votantes llamaos a escoyer los 45 diputaos de la Xunta Xeneral nes trés circunscripciones eleutorales nes que se xebra la comunidá autónoma asturiana. Tres de la so celebración, con una participación del 61,6% (604.682 votantes), se conforma la sétima llexislatura de la Xunta Xeneral dende les primeres eleiciones democrátiques dende 1983.

## Resultaos

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Mirasol

**Mirasol** pue referise a:

* Bellis perennis, tamién conocida como catasol o margarita común.
* Helianthus annuus, tamién conocíu como xirasol o mirasol.

## Referencies

*
Fresnu

El términu **fresnu** pue referise a:

* El nome común del *[[Fraxinus excelsior|*'Fraxinus excelsior*']]*, un árbol de fueyes pequeñes caduques que nacen de dos en dos a la mesma altura de la caña pero en direiciones opuestes.

Tamién pue referise a delles llocalidaes asturianes:
* Fresnu, una aldea de la parroquia de Fresnéu, nel conceyu de Cabranes.
* Fresnu, un llugar de la parroquia de Moru, nel conceyu de Ribeseya.
* Fresnu, una casería de la parroquia de San Andrés de Llinares, nel conceyu de Samartín del Rei Aurelio.

## Ver tamién
* 
* 
*
Periápside

La **periápside** ye, n'astronomía ya dientro de los parámetros de definición d'una órbita, el puntu de la trayeutoria allugáu a la mínima distancia con respeuto al astru al rodiu del qu'orbita.

Si l'astru ye la Tierra, el periápside nómase perixéu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Apoxéu

L**'apoxéu** (del griegu *απο* = llonxe de, y *geo* = Tierra) ye'l puntu nuna órbita elíptica al rodiu de la Tierra nel qu'un cuerpu *(natural o artificial)* afáyase más allonxáu del centru d'ésta.

El puntu opuestu, el más cercanu al centru de la Tierra, nomase perixéu.

## Ver tamién
* Perixéu
* Enclín orbital

## Referencies

## Enllaces esternos
Perixéu

El **perixéu** ye'l puntu de la órbita elíptica que percuerre un cuerpu *(natural o artificial)* al rodiu de la Tierra nel que talu cuerpu afáyase xunto al centru de la mesma.

El puntu opuestu, el más llonxanu al centru la Tierra, nómase apoxéu.

Nel casu d'ún planeta orbitando al sol, fáense usu de los términos análogos afeliu y periheliu.

## Ver tamién
* Apoxéu
* Enclín orbital
L'Entregu

**L'Entregu** ye un llugar del conceyu asturianu de Samartín del Rei Aurelio (conceyu con un total de 18.286 habitantes, 2011), y pertenez a la parroquia de San Andrés de Llinares. L'Entregu tien una población de . Ta allugáu al llau del ríu Nalón, que lu trespasa d'este a oeste.

## Historia
Dellos vestixos de calter prehistóricu confirmen el pasu y asentamientu de tribus de pastores nómades alrodiu del segundu mileniu enantes de Cristu. D'esta data ye l'hachu de piedra tallao afayáu en L'Entregu (Muséu Arqueolóxicu Nacional). Los túmulos funerarios y esteles discoidees de Los Cuetos, el dolme de la Campa L'españal (mileniu III e.C.) y un hachu de bronce del tipu de talón con dos ases, ésti afayáu en Sotrondio, perteneciente a la dómina del Bronce final o entamos del Fierro, ente los años 1000 e.C. y 500 e.C.

Ente los años 768 y 774 dC tuvo baxo'l gobiernu del Rei Aurelio, que treslladó la so corte a Samartín.

El restu de la historia de L'Entregu va lligáu a la historia del so conceyu; hai de sorrayar la riada de 1676, nomada *La Llena San Miguel* qu'esanició la vega San Andrés de Llinares, (na redolada del parque de la Llaguna) y la quema de les tropes Napoleóniques a entamos del sieglu XIX, de la casa de los García Bernaldo como represalia pola muerte d'un soldáu na Oscura.

Nel añu 1820, xunto colos pueblos de Samartín del Rei Aurelio, dixebróse de Llangréu, pa inxertase de nueves nel 1823 cola reaición absolutista, y dixebrase otra vegada'l 6 de xineru de 1837.

## El pueblu
El nome de L'Entregu vien del llatín vulgar "intracticu" o desembocadura (riascu del Bédavo nel Nalón). Nun tien un res de raro qu'esti accidente hidrográficu valiera pa nomar el tarrén y por consiguiente'l nucleu de población asitiáu al delláu, magar que la "lleenda" diz que'l topónimu de L'Entregu ta rellacionáu cola entrega, por parte del **Rei Aurelio** de *cien moces* como tributu a los musulmanes empara de paz (esti Rei, ta dientro la llista de los nomaos **Reis Vagos**: Reis que nun ficieron la guerra escontra los moros). 

Anguaño, el pueblu tien un nucleu principal y delles güeries al delláu (*Fradera, El Fielatu, La Oscura, El Cotu, Bédavo, Poladura, Meruxeo, la Vega Llinares, Santana, La Güeria Carrocera, etc*). Ye'l final de la llinia de ferrocarril que xune la Cuenca'l Nalón cola capital, Uviéu. 

L'actividá económica de la población sofítase entá, pero cada vegada menos, na minería. Preba d'ello ye'l Muséu de la Minería, allugáu na güeria de San Vicente, al llau de L'Abonión.

De L'Entregu y de les güeries son dellos escritores, cantantes y autores en llingua asturiana: Chechu García, Manuel Asur, Nuberu ...

## Fiestes
* **La Llaguna**. Estes fiestes celébrense la tercer selmana de xunetu. Nacieron en 1907 (enantes facíense en setiembre), no qu'anguaño ye'l Parque de La Llaguna y que naquelles dómines yera'l "Prau d'abaxu"

* **Cebolles Rellenes**. Celébrase'l 30 de payares n'honor de "San Andrés", patrón de L'Entregu. El menú componénlu: Callos, Cebolles rellenes y Casadielles.

## Referencies

## Enllaces esternos
Cénit

Nómase **cénit** o **zenit** (Del árabe "**''samt** al-ra's''", paraxe de la tiesta) a la interseición ente la vertical del llugar y la esfera celeste. Ye dicir, si imaxinamos una reuta que pasa pel centru de la Tierra y el puntu au nos allugamos na so superficie, el cénit, alcuéntrase sobro esa reuta, xusto enriba la nuesa tiesta. Ye'l puntu más altu del cielu. 

El puntu diametralmente opuestu al cénit na esfera celeste, nómase Nadir

## Ver tamién
* Acimut
* Altura
* Nadir

## Referencies

## Enllaces esternos
Acimut

**Acimut** ó **Azimut**, del árabe "*as-sumut*" (direición).

## Astronomía
1.- N'astronomía **Acimut**, ye l'ángulu midíu sobro l'horizonte que formen el punto cardinal sur y la **proyeución vertical** del astru sobro l'horizonte. Mídise en sen horariu dende'l sur.

Por **proyeución vertical**, atalántase el tayu col horizonte que tien el círculu máximu que pasa pol cénit y l'astru.

Ye una de les dos coordenaes horizontales, siendo la otra l'altura. L**'altura** y l**'acimut** son coordenaes que dependen de la posición del qu'adica. Ye dicir, que nel mesmu intre, un astru ye adicáu baxo diferentes coordenaes horizontales, por diferentes observadores allugaos en puntos diferentes de la Tierra. Esto quier dicir que les coordenaes son **llocales**. Ye llóxico atalantar que, pa un puntu **A**, les coordenaes horizontales del oxetu (2ª semeya), son distintes de les coordenaes horizontales referíes al mesmu oxetu, pa un puntu allugáu por exemplu, nel Ecuador.

## Náutica
2.- En náutica, l**'acimut** mídise dende'l puntu cardinal norte, en sen horariu de 0° a 360° y tien el nome de Acimut verdaderu (Azb). L'acimut podrá ser magnéticu, (tamién-y dan el nome de **Rumbu**), si se fai la midida respeutu al norte magnéticu (Azm) , si se fai dende'l norte compás tendremos l'acimut compás (Azc),y **Real**, si lu midimos dende'l norte xeográficu.

## Cartografía
3.- En cartografía, l**'acimut** mídise tamién dende'l puntu cardinal norte.

## Ver tamién
*Altura (astronomía)
*Cénit
*Nadir
*Brúxula

## Referencies

## Enllaces esternos
Altura (astronomía)

L**'altura** d'un cuerpu celeste ye la distancia angular dende l'horizonte llocal del observador hasta esti cuerpu. Ye una de les coordenaes horizontales, la otra coordenada, ye l'acimut. Y tamién ye una coordenada **llocal**, ye dicir, depende del allugamientu del observador. El so valor absolutu ye siempres menor o igual a 90º y, por acuerdu, ye un valor positivu si l'astru ye visible (si ta sobro l'horizonte) y negativu si nun ye visible (baxo l'horizonte).

## Ver tamién
*Coordenaes horizontales
*Acimut 

## Referencies

## Enllaces esternos
Horizonte

L**'Horizonte** (del griegu "*orizon*": llimitar) ye la llinia qu'aparentemente separta'l cielu y la Tierra; ésta llinia involucra un espaciu circular de la superficie de la Tierra. 

**L'horizonte astronómicu** ye definíu como un planu que trespasa'l centru la Tierra y ye perpendicular a la llinia maxinaria cénit-nadir o *vertical del llugar* (Considérase que la esfera celeste nun ta centrada nel adicador, sinón que ye concéntrica a la esfera celeste).

Hai otra triba d**horizontes'' dende'l puntu de vista del adicador:

* **Horizonte aparente**: planu ideal tanxente a la superficie de la Tierra nel puntu d'observación.
* **Horizonte sensible(visible)** o **horizonte real**: depende del paisaxe llocal (montes, edificios, etc.)
* **Horizonte xeométricu**: superficie cónica xenerada pola visual del observador empobinada a la superficie na llonxanza.
* **Horizonte físicu** o **horizonte ópticu**: determináu pola [[refracción atmosférica]] que permite ver per debaxo del horizonte real.


Sacantes l**horizonte astronómicu* y *l'horizonte aparente*, el restu son *horizontes ópticos* yá que tán afeutaos pol fenómenu de la refracción.

L*'horizonte* ye un planu fundamental pa dalgunes [[coordenaes celestes]], polo que del so correutu establecimientu depende la precisión de les midíes llograes. Talu ye'l casu de les *'coordenaes horizontales xeocéntriques** nes qu'hai de tomar ''altores sobro l'horizonte'' d'una estrella o d'un planeta. Les midíes obteníes ''in situ'', van referíes en prencipiu al ''horizonte aparente'', y han de correxise pola refracción atmósférica y pola **paralax xeocéntrica** pa obtener l'altor referíu al ''horizonte astronómicu''.

La **paralax xeocéntrica** -o d'altor- disminúi col altor sobro l**horizonte*, hasta facese nula nel [[cénit]]. La so correición, pa midíes de precisión, desixe considerar a la [[Tierra]] como un [[elipsoide]] y non como una [[esfera]] (verdaderamente ye un [[xeoide]]), tomándose'l valir del radiu terrestre nel puntu d'observación -non el radiu mediu-, amén del altor sobro'l tarrén. Pa estrelles enforma alloñaes la *'Paralax d'altor** pue nun ser significativa.

En cuantes a la refracción, a 0º sobro l'horizonte val unos 34'. Cuando'l discu del Sol cinca la mar, yá ta verdaderamente baxo l'horizonte, y lo que güeyamos ye la so imaxe refractada: el [[Sol]] ta nel nuesu **horizonte ópticu**, pero per baxo del nuesu **horizonte xeométricu**. La refracción disminúi col altor sobro l'horizonte, mesmo qu'asocede cola **Paralax d'altor''', anulándose nel cénit.

## Ver tamién
* Cénit
* Nadir
* Acimut

## Referencies

## Enllaces esternos
Esfera armillar

N'astronomía una **esfera armillar**, nomada tamién **astrolabiu esféricu** ye un modelu de la esfera celeste utilizáu p'amosar el movimientu aparente de les estrelles alrodiu la Tierra o'l Sol. La esfera armillar foi inventada presumiblemente por Eratóstenes alrodiu del 255 e.C.. El nome remanez del llatín "*armilla*" (círculu, brazalete), dau que l'instrumentu ta construyíu sobro una cadarma de círculos graduaos amosando l'ecuador, la eclíptica y los meridianos y paralelos astronómicos. Nes más de les esferes armillares pue adicase la Tierra (o tamién, y en modelos posteriores el Sol) nel centru de la esfera.

## Historia
Les esferes armillares foron usaes como instrumentos d'enseñanza yá nel sieglu III e.C.. Modelos más sofisticaos foron fechos na dómina del astrónomu Ptolomeo muncho más precisos y capaces de ser utilizaos inclusive pa predecir adicamientos. Les esferes armillares convirtiéronse n'instrumentos populares nel final de la Edá Media y l'astrónomu danés Tycho Brahe (1546-1601) construyó numberosos inxenios d'esta triba. Nel Renacimientu munchos científicos y personaxes públicos posaben pa los sos retratros col fondu d'una esfera armillar como símbolu de sabiduría y conocimientu. Al ser les esferes armillares dalgunos de los primeros equipos mecánicos complexos, el so desendolque fizo dable dellos avances téunicos de la ciencia mecánica. Na bandera y l'escudu de Portugal apaez representada una esfera armillar utilizada como símbolu nacional dende'l reináu de Manuel I de Portugal.

## Esfera Armillar na China

En China los astrónomos desendolcaron l'equivalente chinu de la esfera armillar, los nomaos **globos celestes** p'aidalos a planificar los sos adicamientos de les estrelles. El globu celeste más antiguu data del añu 52 e.C.. na dómina de la dinastía Han Occidental y construyéronlu los astrónomos Geng Shou-chang (耿壽昌) y Luo-xia Hong (落下閎). Dalgunos d'estos instrumentos podíen asemeyar el movimientu de los astros, siendo impulsaos cola aida de corrientes d'augua. 

Munchu tiempu dempués, Li Chun-feng (李淳風) de la dinastía Tang creó nel añu 633 un modelu más avanzáu con tres capes esfériques que-y dexaben calibrar dellos aspeutos de les observaciones astronómiques. Nel añu 723, demientres la dinastía Tang el monxu budista Yi-xing (一行) y l'oficial de gobiernu Liang Ling-zan (梁令瓚) combinaron el globu celestial de Zhang Heng movíu per duana d'augua con un dispositivu capaz de permitir la surtida del llíquidu. El resultáu foi dablemente'l primer reló mecánicu movíu dafechu per duana de l'augua na hestoria.

## Ver tamién
* Astrolabiu

## Referencies

## Enllaces esternos

*Esfera armillar n'astronomia.com
Esfera celeste

La **esfera celeste** ye una esfera ideal, ensin radiu definíu, concéntrica nel globu terrestre, na cual aparentemente muévense los astros. Permite representar les direiciones nes que s'alluguen los oxetos celestes; d'esti mou, ye como l'ángulu formáu por dos direiciones será representáu por un arcu de círculu mayor sobro esa esfera. Teóricamente confúndese col de la Tierra: l'Exe del mundiu ye'l de rotación de la esfera celeste y ye paralelu al exe de rotación de la Tierra, plo que ta práuticamente centrada nel güeyu del adicador. Los astrónomos funden les sos mediciones nesa esfera, de puntos, círculos y planos convencionales: el planu del horizonte y el del ecuador celeste; el polu y el cénit; el meridianu, que sirve de orixe pa la midida del acimut. Ye cenciello afayar un astru o allugalu respeutu d'esos planos fundamentales.

Cuando l'horizonte del espeutador ye oblicu con respeutu al ecuador, la esfera celeste ye calificada de *oblicua*. Pa un observador allugáu nún de los dos polos, la esfera ye *paralela*, ya que'l so horizonte caltién paralelismu col ecuador. Pa finar, la esfera ye *reuta* pal observador allugáu na llinia equinoccial, porque ellí l'horizonte taya perpendicularmente l'ecuador.
## Ver tamién
 
*Meridianu
*Planu meridianu
*Eclíptica
*Hemisferiu
*Ecuador celeste
*Nutación

## Referencies

## Enllaces esternos
Calímaco

**Calímaco**  foi un poeta y eruditu, nacíu en Cirene, descendiente d'una familia noble.

## Biografía
Anició una escuela nes güeries baxes d'Alexandría, y dalgunos de los más afamaos gramáticos y poetas foron escolinos de so, sorrayando Apolonio de Rodes.

Recibió de Ptolomeo II el mandáu d'ordenar la biblioteca d'Alexandría, cargu que caltuvo hasta la so muerte. La so xera foi tan granible que ye consideráu'l pá de los bibliotecarios (o polo menos de los catalogadores). Enxareyó la clasificación y ordenación de los autores,que foi de gran valor pa los postreros estudios bibliográficos y lliterarios realizaos sobro la dómina clásica. 

## Obra
De la so xera poética caltiénense dalgunos trozos, seis Himnos y 63 epigrames, arriendes d'un poema épicu curtiu, *Hecale*, col que s'afitó na so particular conceición de la Epopeya, sobre la cual polemizó con Apolonio de Rodes, discípulu suyu.

La so obra más conocida ye'l poema *[[La callezna de Berenice]]*, qu'aporta hasta nós, non na so versión orixinal, sinón per aciu d'una imitación de Cátulo.

## Referencies

## Enllaces esternos
Farpón

Un **farpón** ye un preséu asemeyáu a una xavalina, qu'usaben los homes dende la prehistoria pa la pesca. Nun entamu, la punta separtábase del asta cuando impautaba na presa.

Anguaño, el términu refierse a un asta de fierro, con punta dentada, usáu pa pexes grandes y xibartes, nesti casu per duana d'ún pequeñu cañón. El farpón va arreyáu a un xaretón pa recoyer la presa dende'l barcu.

## Imáxenes

Harpon 2010.0.3.5. Global.JPG|prehistoria
Harpon Unaaq MHNT ETH AC 198.jpg| Unaaq 
Propulseur-2.jpg|Farpón o teniente
Whaling harpoon.jpg|Farpón pal xibarte


## Referencies

## Enllaces esternos
Canzana

**Canzana** ye un llugar de la parroquia d'Entrialgo, nel conceyu asturianu de Llaviana. 

Alcuéntrase a 3,5 km de La Pola Llaviana, la capital del conceyu, a una altitú media de 427 msnm y tien .

Pa llegar a él dende La Pola, tírase en direición a Entrialgo, pasando'l puente La Chalana y una vez n'Entrialgo, tuércese a mano derecha y súbese per una carretera unos 2 km escasos. Esti pueblu tien unes vistes impresionantes de la villa de Llaviana y pueblos de la contorna. Cuenta con una casa rural y un hotel-restaurante mui afayadizos.

Dende esti pueblu puen iniciase rutes afayadices, como la del Picu La Vara o la de Les Mines de Coto Musel. La fiesta'l pueblu ye n'agostu, onde'l vezu ye asar corderos y beber sidra.

## Referencies

## Enllaces esternos
Fagus

**Fagus** ye un xéneru plantes de la famila les fagacies, llariego les rexones atemperiaes d'América, Asia y Europa.

Les tribes de **fayes** presenten fueyes cadoques, con ñervatura apareciente, candes, correúdes, de 6-15 x 5-15 mm, de cutio con tácitos ñervios llaterales, xeneralmente, a 14-20 o 4.12 pares. De llinderu racau, tapecíes de los frutos con apéndices de les valves mui separtaos, aprevios de pelos glandulíferos.

## Etimoloxía
El nome científicu de *fagus* caltién la denominación romana de la faya, de los fayucos y la so maera. Créyese deriváu del indoxermánicu *bhâgós* (faya) y ta emparentáu col griegu *phegós*, nome duna triba quercus de callarotes comestible. El xéneru ye de Joseph Pitton de Tournefort, magar que se-y atribui a Linneo por sides llegales, quien creyó que'l nome remanaba'l griegu *phágein* (argomión, llacuarón). Nothofagus ye una pallabra encadarmada pol nome'l xéneru *fagus* y el griegu *nóthos*, falsiu, bastardu. Caltiénse por llei por mor a qu'hai otros sinónimos como ye *Fagaster* Spach.

## Bibliografía
* Los árboles y arbustos de la Península Ibérica e Isllas Baleares. G. Lopez González. ISBN 84-7114-994-X

## Referencies
Isidro Fernández Rozada

**Isidro Fernández Rozada**  ye un políticu asturianu. Foi miembru fundador del Partido Popular n'Asturies y el so presidente dende 1982 hasta 1999. Foi senador ente'l 30 de setiembre de 1983 y el 30 de xunetu de 1999. Anguaño ye diputáu nacional.

## Referencies

## Enllaces esternos
Seloriu (parroquia)

**Seloriu** ye una parroquia del conceyu asturianu de Villaviciosa. El llugar del mesmu nome, cabeza de la parroquia, alcuéntrase a 8 km de la capital. Ocupa  d'estensión, nos que viven .

Llenda al oesta cola Ría de Villaviciosa, al norte col Cantábricu y al este col conceyu de Colunga. Son famosos los sos horros y la sablera de Rodiles.

## Toponimia
Según Xosé Lluis Gracía Arias, el topónimu *Seloriu* tendría la mesma precedencia prerromana que'l términu en castellanu *sel*. Nes Provincies de Asturies, Cantabria y Vizcaya úsase col significáu de prau onde hay ganáu. 

## Demografía
Según el llistáu de 2020, Seloriu tien una población de 461 persones, que s'alcuentren repartíes nes poblaciones de Bárzana, La Busta, Castiellu, Espina, La Rasa, Santa Mera, Vega, Villar. Olivar y La Cai. 

según el censu de 2001, la parroquia dispón de 521 viviendes familiares, de les que 224 eres principales. Tabla demográfica de Seloriu dende'l 2000:{"version":2,"width":721,"height":206.391,"data":[{"name":"table","values":[{"x":2000,"y":603},{"x":2001,"y":604},{"x":2002,"y":599},{"x":2003,"y":577},{"x":2004,"y":572},{"x":2005,"y":561},{"x":2006,"y":563},{"x":2007,"y":565},{"x":2008,"y":558},{"x":2009,"y":545},{"x":2010,"y":526},{"x":2011,"y":526},{"x":2012,"y":520},{"x":2013,"y":516},{"x":2014,"y":512},{"x":2015,"y":515},{"x":2016,"y":497},{"x":2017,"y":492},{"x":2018,"y":483},{"x":2019,"y":461},{"x":2020,"y":462}]}],"scales":[{"name":"x","type":"ordinal","range":"width","zero":false,"domain":{"data":"table","field":"x"}},{"name":"y","type":"linear","range":"height","nice":true,"domain":{"data":"table","field":"y"}}],"axes":[{"type":"x","scale":"x"},{"type":"y","scale":"y"}],"marks":[{"type":"rect","from":{"data":"table"},"properties":{"enter":{"x":{"scale":"x","field":"x"},"y":{"scale":"y","field":"y"},"y2":{"scale":"y","value":0},"fill":{"value":"steelblue"},"width":{"scale":"x","band":"true","offset":-1}}}}]}

## Patrimoniu

Esta parroquia tien el so templu nel centru de la mesma, la Ilesia de Santolaya de Seloriu, bien d'interés cultural. 

## Xeografía
### Llocalidaes

### Sitios

## Referencies

## Enllaces esternos
Sofía de Borbón

**Sofía de Borbón y Ortiz**  ye infanta d'España, fía segunda de los reis, Felipe de Borbón y Letizia Ortiz.

Ocupa'l segundu puestu na llinia socesoria al tronu d'España, trés de la so hermana Leonor de Borbón.

## Referencies

## Enllaces esternos
Sertã

**Sertã** ye un conceyu y ciudá de Portugal que fai parte del distritu de Castelo Branco. Alcuéntrase 200 km nel norte de la ciudá de Lisboa y comparte llendes con Oleiros, Vila de Rei, Proenza-a-Nova, y ríu Zêzere.

En 453,13 km² d'área viven 16 720 habitantes (2001).

## Referencies

## Enllaces esternos
Cantautor

El **cantautor** ye un artista que polo xeneral, suel escribir ya interpretar la lletra y música de los sos cancios, nos que suel incluyir temátiques sociales, polítiques y filosófiques. 

Durante un tiempu nomose a esti tipu de música como canción protesta, anguaño'l términu alcuéntrase menos cargáu de connotaciones crítiques o vindicatives qu' enantes y pue abordar cuasi que cualesquier tipu de temática.

## Referencies

## Enllaces esternos
Enclín axal

N'Astronomía, nómase **enclín axal** o **oblicuidá de la eclíptica** (tamién davezu, como *oblicuidá* cenciellamente) al enclín que presenta l'exe de rotación de la Tierra respeutu a la normal del planu de la Eclíptica. Tamién ye l'ángulu que formen el planu del Ecuador terrestre col planu de la Eclíptica.

El so valir ye de 23,5°, magar que nun ye constante debío al movimientu terrestre de Nutación. Foi midíu per primer vegada por Eratóstenes. Debíu a esti enclín, prodúcensen les estaciones.

Dambos planos, del Ecuador y la Eclíptica, táyense nel Puntu Aries. Cuando'l Sol ta ehí produzse l'entamu de la primavera nel Hemisferiu Norte y l'aniciu de la seronda nel Hemisferiu Sur.

Pal restu los planetes, l'ángulu que formen el planu del ecuador y el planu de la órbita nómase enclín axal (del exe) y ye'l responsable de les estaciones en talos planetes. 

El casu más notable ye Marte aú l'enclín (25,19°) ye abondo asemeyáu al de la Tierra, y como l'añu ye'l doble de llargo fai estaciones el dobre de llargues que na Tierra. El tayu dambos planos siñala'l *[[Puntu Aries|Puntu Vernal]]* del planeta o l'entamu de la primavera nel hemisferiu norte marcianu. Titán tamién parez tener estaciones.



## Referencies

## Enllaces esternos
Paralelu

Nómase **paralelu** al círculu formáu pola interseición de la esfera terrestre con un planu imaxinariu perpendicular al exe de rotación de la Tierra. Sobre los paralelos, y partiendo del meridianu que se toma como orixe, el Meridianu de Greenwich, mídise la llonxitú (arcu de circunferencia espresáu en graos sexagesimales), que pue ser Este u Oeste, en función del sen de la midida de la mesma. A desemeyanza de los meridianos, los paralelos nun son circunferencies máximes, (namái L**'Ecuador**), ya que nun contienen el centru de la Tierra. 

L'ángulu formáu por un paralelu y la llinia ecuatorial nómase llatitú, que discrimina ente llatitú Norte y llatitú Sur, según l'hemisferiu. Xunto a los meridianos, formen el **sistema de coordenaes xeográfiques** basáu en llatitú y llonxitú.

## Principales paralelos
Hai cinco paralelos que se correspuenden con una posición concreta de la Tierra na so órbita alrodiu del Sol, y que tienen un nome particular:
* Ecuador (llatitú 0° N). L'ecuador ye'l paralelu equidistante ente'l Polu Norte ya'l Polu Sur, y divide la Tierra n'hemisferiu norte y hemisferiu sur. Ye'l mayor de los paralelos, l'únicu centráu nel centru de la Tierra; los demás paralelos, más pequeños, centrense namái nel exe de la Tierra. Nel ecuador, el sol encuma nel cénit nel equinocciu de primavera y de seronda.

* Círculu polar árticu (llatitú 66.5° N). Marca la llatitú más meridional nel hemisferiu norte nel que'l Sol permanez continuamente sobre o per debaxu del horizonte durante 24 hores consecutives, nel solsticiu de veranu (xunu) y nel solsticiu d'iviernu (avientu) respeutivamente.
* Círculu polar antárticu (llatitú 66.5° S). Marca la llatitú más septentrional nel hemisferiu sur nel que'l Sol permanez continuamente sobre o per debaxu del horizonte durante 24 hores consecutives, nel solsticiu d'iviernu (avientu) y nel solsticiu de veranu (xunu) respeutivamente.

* Trópicu de Cáncer (llatitú 23.5° N). Ye'l paralelu más al norte nel que'l Sol algama'l cénit. Esto ocurre nel solsticiu de xunu.
* Trópicu de Capricorniu (llatitú 23.27° S). Ye'l paralelu más al sur nel que'l Sol algama'l cénit. Esto ocurre nel solsticiu d'avientu.

El llapsu metantu el cual el Sol ye visible, pandea a lo llargo del añu y de la llatitú, algamando los sos valores estremos nes rexones polares.

## Ver tamién
* Círculu polar árticu
* Trópicu de Cáncer
* Llinia ecuatorial o Ecuador
* Trópicu de Capricorniu
* Círculu polar antárticu
* Meridianu

## Referencies

## Enllaces esternos
Bermeyu

El **bermeyu**, **coloráu** o **encarnáu** ye unu de los colores primarios. Amestándolu colos otros dos, el mariellu y l'azul orixinen tolos demás colores.

## Referencies

## Enllaces esternos
Trópicu

**Trópicu** provién del llatín *tropĭcus*, y ésti del griegu *τροπικός* que significa "que xira". 

La esistencia de paralelos, asina como de meridianos, vien dao pola necesidad d'allugar un puntu concretu na superficie terrestres, dándo-y les coordenaes de llatitú y llonxitú. (ex. 34º17'N, 5º38'W).

Los paralelos son les interseiciones producíes sobro la esfera terrestre por unos planos imaxinarios, paralelos ente sí, y al empar perpendiculares al exe de xiru de la Tierra. Sobre ellos mídise la llatitú, que puede pandiar ente los 90ºN y los 90ºS.

La Tierra fai'l so movimientu de traslación, faciendo una órbita elíptica alrodiu del Sol;; esta órbita discuerre respeutu a un planu qu'al empar pasa pel centru del Sol. Ésti planu conozse como planu de la Eclíptica. Como l'exe de xiru de la Tierra nun ye perpendicular al planu de la eclíptica, la interseición d'esti planu cola esfera nun concasa con un planu paralelu.

La llatitú máxima a la qu'esti planu taya a la esfera terrestre ye de 23º27'N y 23º27'S; polo que los Paralelos que pasen per estes Llatitudes tienen una relevancia especial y conózseyos como Trópicu de Cáncer (nel Hemisferiu Norte) y Trópicu de Capricorniu (nel Hemisferiu Sur).

La rexón comprendida ente los dos **trópicos** nómasese **estaya tropical**; dende el puntu de vista bioxeográficu, los **trópicos** pueden estendese más allá de los paralelos de Cáncer y Capricorniu, 

## Ver tamién
* Paralelu
* Solsticiu

## Referencies

## Enllaces esternos
Llinia ecuatorial

L**'ecuador** ye'l planu perpendicular al exe de rotación d'un planeta y que pasa pel so centru. L'ecuador dixebra la superficie del planeta en dos partes, l'hemisferiu norte y l'hemisferiu sur. La llatitú del ecuador ye, por definición, de 0º. El planu del ecuador taya la superficie del planeta nuna llinia imaxinaria allugada a la metá esauta de los polos. 
 
L'ecuador de la Tierra tien 40.075,004 km.

## Referencies

## Enllaces esternos
Eleiciones parllamentaries escoceses de 2007

Les **eleiciones parllamentaries escoceses de 2007** son les terceres eleiciones xenerales del Parllamentu escocés dende la so refundación en 1999. Les votaciones desendolcáronse'l xueves 3 de mayu 2007, dos díes dempués del tricentenariu de l'Acta de xunidá qu'unifica Escocia ya Inglaterra en 1707.

Foron éstes unes eleiciones mui esperaes por mor de les encuestes favoratibles al Partíu nacional escocés (Scottish National Party) y el proyeutu de dixebra que representa un aspeutu central nel so programa. Les eleiciones a conceyu tuvieron llugar el mesmu día. Dempués de dellos problemes importantes col sistema de votu lleutrónicu, diéron-y la victoria al Partíu Nacional Escocés, con un escañu más que'l Partíu llaborista.

## Desendolcu
Jack McConnell, como Primer Ministru, implicóse nes eleiciones con una pequeña mayoría de 5 escaños fecha por mor d'una coalición de diputaos del Partíu llaborista y del partíu de los Demócrates lliberales. Les cuestiones principales na campaña foron la National Health Service (Sanidá), l'enseñu, la reforma de la "council tax", les pensiones, l'Union y la independencia, y l'enanchamientu de los poderes del Parllamentu escocés. Dellos partíos suxirieron tamién pasar el llímite d'edá de 16 a 18 años pa dexar la escuela y aumentar la edá mínima pa mercar tabacu.

Na mañana del 4 de mayu, los resultaos de les eleiciones inda taben paralizaos polos problemes del nuevu sistema de votu lleutrónicu. Confirmóse a la fin na tarde d'esi mesmu día que'l Partíu Nacional Escocés yera'l ganador de les eleiciones con namái qu'un escañu de diferencia. La comisión eleutoral comprometióse a investigar les 100.000 papeletes refugaes.

Los analistes preveíen que'l Partíu Nacional Escocés habría pautar colos Demócrates Lliberales si quier facer una coalición. Esto causaría-yos un problema a los nacionalistes, tres de que los lliberales confirmaren nun tener la intención de sofitar el proyeutu d'independencia y, por mor d'ello, la llexislación ñecesaria pa entamar un procesu plebiscitariu. Entrevese tamién una alianza colos verdes, que son, como'l PNE, un partíu progresista ya independentista.

## Resultaos
* Aspeutu de la nueva composición del Parllamentu:

## Referencies

## Enllaces esternos
Eleiciones presidenciales

Nes más de les repúbliques, una **eleición presidencial**, ta organizada con una periodicidá definida y tien por oxetu designar l'home o muyer que va desendolcar la función de Xefe d'Estáu per esi periodu dau.

## Duración del mandatu

La duración del mandatu varia d'un país a otru: 4 años nos Estaos Xuníos, 5 en Francia, 6 en Méxicu, 7 n'Italia.

## Modos d'escrutiniu

Hai dos modos d'escrutiniu principales:
* La eleición indireuta, que se fai nes más de les democracies parllamentaries, seya pol Parllamentu, seya por un sistema de compromisarios, como nel réxime presidencial nos Estaos Xuníos.
* El sufraxu universal direutu, nel que caún de los ciudadanos mayores d'edá ye igualmente un eleutor presidencial.

En dellos países onde la función presidencial nun ye más qu'honorífica, n'Israel por exemplu, ye'l primer ministru'l que s'escueye en sufraxu direutu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Xuegos olímpicos

Los **xuegos olímpicos** son los eventos multideportivos más importantes del mundu. Faense cada cuatro años nes sos dos modalidaes: Xuegos Olímpicos de Branu y Xuegos Olímpicos d'Iviernu, con dos años d'intercalación. 

Los xuegos orixinales remóntense al añu 776 e.C., cuando los griegos antiguos entamaron a celebralos na ciudá d'Olimpia, hasta l'añu 393. Nel añu 1896 la idea foi retomada pol noble francés Pierre Frédy, Barón de Coubertin, dando orixe a la dómina de los Xuegos Olímpicos Modernos, na capital griega d'Atenes. 

Davezu nómase a los Xuegos tamién como ***Olimpiaes***, pero esto ye un equívocu. Olimpiada yera'l nome que recibía'l periodu de cuatro años ente unos Xuegos Olímpicos y los vinientes.

Los Xuegos Olímpicos de Branu celébrense cada cuatro años dende 1896, coles esceiciones de 1916, 1940 y 1944, pola mor de la Primera y Segunda Guerra Mundial. Grecia y Australia son los únicos países qu'asistieron a tolos Xuegos disputaos.

Los Xuegos Olímpicos d'Iviernu celebráronse per primer vegada en 1924. Magar que nun entamu nun se ficieron como parte de los Xuegos Olímpicos, el Comité Olímpicu Internacional declarólos oficiales en 1925. Inicialmente celebrábense nel mesmu añu que los de branu, pero dende 1994 dambos eventos celébrense con dos años de desfase.

## Sedes

Notes:

## Referencies

## Enllaces esternos
Mercuriu

La pallabra **Mercuriu** pue referise a:

* Mercuriu (planeta), el primeru de los planetes y que más cerque orbita del Sol
* Mercuriu (elementu) o Azogue; (Hg), el elementu químicu de númberu atómicu 80
* Mercuriu (mitoloxía); dios romanu

## Referencies

## Enllaces esternos
Mikhaíl Gorbachov

**Mikhaíl Serguéyevich Gorbachov** (; ) foi un políticu rusu. Foi Secretariu Xeneral del Partíu Comunista de la Xunión Soviética dende 1985 hasta 1989 y presidente executivu de la Xunión de Repúbliques Socialistes Soviétiques dende 1989 hasta 1991.

## Biografía
Ñació'l 2 de marzu de 1931 en Privólnoie (Krai de Stávropol), cerca'l Cáucasu, na RSFS de Rusia, nel senu d'una familia llabradora. 

Xunióse a la Komsomol en 1946 y mientres cuatro años trabayó como operador ayudante nuna cosechadora de ceberes, na estación de máquines y tractores de la so llocalidá. En 1950 entamó los sos estudios na Universidá Estatal de Moscú, ingresando en 1952 nel Partíu Comunista de la Xunión Soviética (PCXS). En 1953 casóse con Raísa Maksímovna Titarenko, estudiante de filosofía, con quien tendría una fía, Irina, en 1957.

En 1955, llogró'l títulu de llicenciáu en Drechu pola Universidá de Moscú, siendo dempués el primer tituláu universitariu ocupando'l puestu de Secretariu Xeneral del PCUS, en llugar de graduáu pola Escuela Suprema del Partíu (VPSh). 

Ente 1955 y 1962, desempeñó los cargos de primer secretariu del comité del Komsomol de Stávropol y del krai de Stávropol. En 1970, foi xubíu a xefe del departamentu del comité territorial del PCUS de Stávropol. En 1966 pasó a ocupar el cargu de primer secretariu del comité urbanu del Partíu de dicha llocalidá. En 1967, completó un cursu per correspondencia nel Institutu Agrícola de Stávropol. En 1968, foi escoyíu segundu secretariu del comité territorial del PCUS y en 1970 pasó a ocupar la primer secretaría d'esti.

En 1971, llegó al Comité Central del PCUS. En 1978, escoyéronlu secretariu d'Agricultura nel Comité Central del Partíu Comunista. En 1980, incorporóse al Politburó del Comité Central convirtiéndose nel so miembru más nuevu (a los cuarenta y nueve años).

## Ver tamién
* Xunión Soviética
* Partíu Comunista de la Xunión Soviética

## Referencies

## Enllaces esternos
Mercuriu (elementu)

El **mercuriu** o **azogue** ye un elementu químicu de númberu atómicu 80 y símbolu **Hg** allugáu nel grupu 12 de la tabla periódica. El so nome y abreviatura procede d***'hidrargirio*** güei en desavezu, y qu'al empar vien del llatín *hidrargirium* y d*'hydrargyrus*, del griegu *hydrargyros* (*hydros* = agua y *argyros* = plata).

Ye un metal pesáu plateáu qu'a temperatura ambiente ye un llíquido inodoru. Ye un mal conductor de la calor comparáu con otros metales, anque nun ye mal conductor de la lletricidá. Aléase fácilmente con munchos otros metales como l'oru o la plata produciendo amalgames, sacante col fierro. Ye insoluble n'agua y soluble n'ácidu nítricu. Cuando aumenta la so temperatura produz vapores tóxicos y corrosivos, más pesaos que l'aire. Ye dañible por inhalación, inxestión y contautu. Productu mui irritante pa la piel, güeyos y víes respiratories. Ye incompatible col ácidu nítricu concentráu, l'acetilenu, l'almoniacu, el cloru y los metales.

## Referencies

## Enllaces esternos
Sietestrellu

El **Sietestrellu** o **Osa Mayor** (*Ursa Major*) ye una constelación visible demientres tol añu nel hemisferiu Norte. Ente los aficionaos conózse-y tamién pol nome de **Carriellón** pol aspeutu que tien de xarré antiguu, magar que tien dellos nomes más, ente ellos el de *Carriquín del rei*, o tamién *Osa* que foi l'aspeutu que-yos paeció más asemeyáu a los antiguos griegos.

Les 7 estrelles que formen la constelación son:
 
* Mizar, de magnitú 2'23 
* Alioth, de magnitú 1'76
* Alkaid, de magnitú 1'85
* Megrez, de magnitú 3'32
* Phecda, de magnitú 2'41
* Dubhe, de magnitú 1'81
* Merak, de magnitú 2'34

D'ente elles, hai de solliñar la estrella Mizar, una estrella doble óptica visible con prismáticos, que forma pareya con Alcor.

Con telescopios pequeños pue adicase la nebulosa planetaria M97 "Tubeca" o "Curuxa", denomada asina polos dos furacos nel discu gaseosu de la nebulosa; tamién son de destacar les galaxes M101 (visible de frente) y la pareya de galaxes M81, esta cabera, de perfil.

## Referencies

## Enllaces esternos
Muséu maritimu, fluvial y portuariu de Rouen

El **Muséu maritimu, fluvial y portuariu de Rouen** ye'l muséu sobre la historia del puertu de Rouen y la navegación marítima.

El muséu ta nel hangar 13 que foi utilizáu pola compañía Schiaffino pa depositar vinu hasta los años 1970.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Web del muséu
Universidá Duke

La **Universidá Duke** o *Duke University* n'inglés, ye una universidá privada de los Estaos Xuníos d'América asitiada en Durham Carolina del Norte. Conocida al entamu como *Brown School*, pasó a denomase *Duke University* en 1924 por Washington Duke. Ye la universidá con mayor presupuestu del mundu y una de les más seleutives. Cunta con 2.518 profesores, 6.244 estudiantes de primer ciclu y 5.993 de segundu.
Pie (anatomía)

N'anatomía, el **pie** ye una estructura biolóxica usada pa la llocomoción que s'alcuentra en dellos animales. Les sos carauterístiques pandeen d'ún animal a otru. 

El ser humanu usa les sos piernes y pies pa la llocomoción bípeda. Les cadarmes del pie y la mano humanes son variaciones na anatomía de los mesmos cinco díxitos, en común con munchos otros vertebraos, y una de les dos cadarmes de güesos más complexes del cuerpu.

El pie ta dixebrau en tres partes:
* Tarsu 7 güesos.
* Metatarsu 5 güesos.
* Falanxes 14 güesos.

El podólogu ye l'especialista del pie. Ye l'encargáu de la receición, curiáu y alministración de melicamentos al paciente afeutáu de dalguna patoloxía nesta estaya'l cuerpu.

## Güesos que lu formen
* Tarsu (7 güesos):
** Calcáneu
** Astrágalu
** Escafoides o Navicular
** Cuboides
** Cuñes (x3)
* Metatarsianos (x5)
* Falanxes
** Falanxe proximal o falanxe (x5)
** Falanxe media o falanxina (x5)
** Falanxe distal o falanxeta (x4; la deona namái tien 2 falanxes)

## Referencies

## Enllaces esternos
Nacionalidá histórica

**Nacionalidá histórica**, o **nacionalidá**, ye un términu usáu nel Estáu Español para caracterizar a les comunidaes autónomes que declaren tener una identidá colectiva particular.

La Constitución española de 1978 reconoz la esistencia de "rexones" y "nacionalidaes", y concéde-yos l'autonomía ensin fixar diferencies alministratives ente elles.

Estes definiciones tienen interpretaciones llegales abegoses y na Constitución española de 1978 recuéyese la espresión: «*les nacionalidaes y rexones qu'ensamen* [...] *la nación española*».

El términu « *nacionalidá* » emplégase, según dalgunos, pa nun equiparar a les comunidaes cola «**[[nación]]**», términu que se reserva pa España (según dalgunos xuristes con calter esclusivu, y según dellos otros, non.)

Anguaño reconózse-yos, y caltienen el calter de **nacionalidá** a les vinientes comunidaes autónomes :
* Andalucía: tien calter de «nacionalidá» dende'l primer estatutu de la restauración democrática, pero na reforma en cursu de 2006, camiéntase'l términu «realidá nacional». 
* Aragón: usa'l términu nacionalidá dende les igües feches en 1996 nel so estatutu.
* Canaries: dende 1996. 
* Cataluña: lo mesmo que n'Andalucia, magar que dende la reforma l'Estatutu de 2006, nel entamu refléxase'l términu «nación». 
* Galicia: faise usu del términu «nacionalidá histórica» nel primer estatutu de la restauración democrática, pero na reforma de 2006 faise consideranza del términu «calter nacional». 
* País Vascu: faise usu del términu «nacionalidá» nel primer estatutu de la restauración democrática.
* Comunidá Valenciana: nacionalidá dafechu dende l'Estatutu d'Autonomía de 2006.

## Referencies