Declinación del árabe

El términu **ʼIʻrāb** (n'árabe : () designa'l sistema de sufijo nominales, axetival o verbales del árabe clásicu y del árabe estándar modernu. Ye un nome verbal (*maṣdar مصدر*) construyíu a partir del raigañu ع-ر-ب (ʻ-r-b ; forma IV) y la so traducción lliteral ye « arabización ». El términu ta pos emparentáu etimológicamente a la pallabra Árabe ».

Los sufixos típicos de la declinación escríbense namái nos testos totalmente vocalizados, como'l Corán, diccionarios o los llibros de deprendimientu de la llectura pa neños (o non arabófonos). Tán pronunciaos nel discursu oral formal pero sumieron de tolos dialeutos árabes contemporáneos. Les regles de la pronunciación árabe faen que los sufixos solo sían pronunciaos a la fin de frase en ciertes circunstancies.

## Les declinaciones

### Sustantivos que siguen una declinación regular
Cuando'l sustantivu a tornar ta *definíu*, los sufixos son *-o* (pal nominativu), *-a* (pal acusativu), *-i* (pal xenitivu).

Cuando'l sustantivu ye *indefiníu*, los sufixos tán completaos d'un *-n* (*tanwīn*) : *-un* (pal nominativu), *-an* (pal acusativu), *-in* (pal xenitivu).

Esti sistema aplicar a la mayoría de los sustantivos, entiende los sustantivos femeninos que terminen en -ah / -at (*tāʾ* *marbūṭta* : ), según a numberosos plurales fractos (irregulares).

El /n/ final cai igualmente cuando'l sustantivu al acusativu forma la primer parte d'una iḍāfa o "anexón", ye dicir una construcción de sustantivos que'l so segundu términu ye'l xenitivu (ex.: la casa del home, el coche de los amigos). Na lóxica de la frase, el segundu términu ta automáticamente definíu pola anexón al nome que completa.

Asina :
* Nominativu (**مرفوع** *marfūʿ*) :
** *baytun* بَيتٌ : una casa **
*al-baytu* البَيتُ : la casa **
*baytu r-rajuli* بَيتُ الرَّجُلِِ : la casa del home.

* Acusativu (**منصوب** *manṣūb*):
** *baytan* بَيتًا : (veo) una casa ** 
*al-bayta* البَيتَ : (veo) la casa **
*bayta r-rajuli* بَيتَ الرَّجُلِِ : (veo) la casa del home.

* Xenitivu (**مجرور** *majrūr*):
** *baytin* بَيتٍ : (de )una casa **
*al-bayti* البَيتِ : (de) la casa **
*baytu r-rajuli* بَيتِ الرَّجُلِِ : (de) la casa del home.

### Diptotos
Dellos nomes al singular (numberosos nomes propios o nomes de llugar), según ciertos tipos de plurales irregulares tán calificaos de diptotos ( *al-mamnūʻ min haiṣ-ṣarf*, lliteralmente : (el que) ta quitáu de pureza, o (el que) ta quitáu de terminación causal). Estes pallabres solo tienen dos sufixos de casos.

Cuando'l sustantivu ye indefiníu, o nuna *iḍāfa*, les terminaisons son *-o* (nominativu), -tien (accusatif), y *-tien* (génitif), ye dicir ensin adición del *tanwīn* y similar a los dos últimos casos. Cuando'l sustantivu ta definíu, el génitif ta marcáu pola *-i* habitual.

### El dual
Les terminaciones del dual (المثنى *al-muthannā*) son: *-ānin* (nominativu) y *-ayni* (acusativu y xenitivu). El *-nin* cai nuna *iḍāfa*.
* Nominativu :
** *wālidānin* والدان: dos padres
** *al-wālidānin* الوالدان: los dos padres
** *wālidā r-rajuli* والدا الرجل: los dos padres del home.

* Acusativu y xenitivu:
** *wālidayni* والدين: dos padres
** *al-wālidayni* الوالدين: los dos padres
** *wāliday r-rajuli* والدي الرجل: los dos padres del home.

### Plural masculín regular
El plural masculín regular, o completu (الجمع المذكّر السالم al-Ǧamʻ al-muḏakkar #as sālim), qu'implica sobremanera seres humanos de sexu masculín) ta marcáu polos sufixos -ūna (nominativu) y *-īna* (acusativu y xenitivu). Estes terminaciones nun camuden anque'l sustantivu tea definíu o indefiníu.

El *-na* cai cuando'l nome ye nuna *iḍāfa* :
* Nominativu :
** *wālidūna* والدون: de los padres (más de dos)
** *al-wālidūna* الوالدون: los padres (más de dos)
** *wālidū r-rijāli* والدو الرجال: los padres (más de dos) de los homes.

* Acusativu y xenitivu:
** *wālidīna* والدين: de los padres
** *al-wālidīna* الوالدين: los padres
** *wālidī r-rijāli* والدي الرجال: los padres de los homes.

### Plural femenín regular
El plural femenín regular (الجمع المؤنث السالم *al-Ǧamʻ al-mu'annaṯ* *as sālim*) tán marcaos polos sufixos *-āel to[n]* (nominativu [indefiníu]) y *-āti[n]* (acusativu y xenitivu [indefiníu]),.

El *-n* final cai cuando'l nome ta nuna *iḍāfa*.
* Nominativu:
** *mudarrisātun* مدرسات: de los enseñantes
** *al-mudarrisāel to* المدرسات: los enseñantes
** *mudarrisāel to* l-ʾawlādi مدرسات الاولاد: los enseñantes de los neños.

* Acusativu y xenitivu:
** *mudarrisātin* مدرسات: de los enseñantes
** *al-mudarrisāti* المدرسات: los enseñantes
** *mudarrisāti* l-ʾawlādi مدرسات الاولاد: los enseñantes de los neños.

## Sintaxis

## Sistema verbal
La conxugación lleva igualmente sufixos vocalizados que determinen la manera del verbu.
* L'indicativu (**مرفوع** *marfūʿ*) : -o. *yaktubu* significa « escribe ».
* El suxuntivu (**منصوب** *manṣūb*) : *-a.* *yaktuba* significa « qu'escriba ».
* La manera yusivo o apócope (**مجزوم** *majzūm*) : -Ø. *yaktub* (forma emplegada en ciertes construcciones subordinaes, o pal imperativu). Los principios de la eufonía pueden dacuando a la adición d'una *-i* final : *yaktubi* (por casu, cuando'l yusivo ta siguíu de dos consonantes)
Los gramáticos árabes tradicionales establecieron una équivalence ente l'indicativu de los verbos y el nominativu de los sustantivos, ente'l suxuntivu y l'acusativu, y ente'l yusivo y el xenitivu: por eso estes formes lleven los mesmos nomes n'árabe - sacante'l par yusivo-xenitivu, seique porque la *-i* del yusivo cai de cutiu, lo que ruempe la similaridad. Sicasí, les investigaciones en llingüística histórica nun pudieron establecer si los sufixos similares son la resultancia d'un antiguu venceyu intrínsecu ente les dos partes de cada par, o ye la resultancia de la casualidá.

## Notes y referencies