Rionansa

**Rionansa** ye un conceyu de la comunidá autónoma de Cantabria (España). El conceyu tien una superficie de 118,02 km², y nel añu 2008 cuntaba con una población de 1.144 (INE).

Ta asitiáu nel centru-oeste de dicha comunidá, na contorna de Saja-Nansa, a 73 quilómetros de Santander. Pola so situación, ye un importante encruz de caminos yá que coneuta'l valle del Nansa (Tudanca, Polaciones), el valle del Saja (Cabuérniga, Los Tojos), la mariña occidental y Llébana.

## Historia
La presencia humana nesti territoriu ta acreditada dende la dómina prehistórica, como ponen n'evidencia les Cueves de Chufín, Micolón y Porquerizo, onde s'atoparon restos d'ocupación dende'l Paleolíticu.

Na Alta Edá Media, dellos llugares como lo que güei ye Ruseco, crecieron y pobláronse al amparu d'instituciones eclesiástiques. Darréu, los cinco conceyos formaben el valle de Rionansa, que formaba parte, de la mesma, de la Merindad de les Asturies de Santillana. Mientres l'Antiguu Réxime, **Rionansa** perteneció a los señoríos que teníen en tierres cántabres los Marqueses d'Aguilar de Campoo.

En 1822 constituyóse'l primer conceyu constitucional, con partíu xudicial propiu, llamáu de "Ponte Nansa". En 1835 camudó'l nome pol de Rionansa y pasó a pertenecer al partíu xudicial de San Vicente de la Barquera.

## Xeografía
Esti conceyu atópase dientro del valle del ríu Nansa, del que toma'l so nome, na zona occidental de Cantabria. El territoriu ta cercanu a los cientu venti quilómetros cuadraos, pertenecientes tou ellos a la Reserva Nacional de Caza del Saja.

### Llocalidaes
* Arenas.
* Las Bárcenas.
* Cabrojo.
* Celis.
* Celucos.
* Cosío.
* La Cotera.
* La Ferrería.
* Grueso.
* Pedreo.
* Los Picayos.
* **[[Puentenansa]]** (Capital).
* Riclones.
* Ruseco.
* Rozadío.
* San Sebastián de Garabandal.

### Conceyos llindantes
* **Norte:** Herrerías y Valdáliga (d'Oeste a Este).
* **Sur:** Cabezón de Liébana, Polaciones y Tudanca (d'Oeste a Este).
* **Este:** Cabuérniga y Tudanca (De Norte a Sur)
* **Oeste:** Lamasón.

## Comunicación
Esti conceyu atopar nun centru de caminos pol que se coneuta, de Norte a Sur, la mariña occidental col interior del valle, escontra Tudanca y Polaciones. D'Este a Oeste, enllaza'l valle de Cabuérniga col de Llébana al traviés de Lamasón y Peñarrubia.

## Economía
La mayor parte de la población económicamente activa dedicar al sector terciariu (aproximao, un 44%), persistiendo actividaes tradicionales como la ganadería. El sector primariu ocupa al 21 % de la población activa. Dientro d'esti sector terciariu hai que citar los emplegos xeneraos pol turismu, tanto'l de tipu relixosu en redol a San Sebastián de Garabandal como'l natural escontra la Cueva d'El Soplao. Amás, hai que mentar los emplegos de la central llétrica Saltos del Nansa.

## Demografía
Como na mayor parte de los conceyos rurales del interior de Cantabria, Rionansa sufre una constante perda de población y avieyamientu de la mesma. 


Fonte: INE



## Alministración
Pedro Manuel Olcoz González (PRC) ye l'actual alcalde del conceyu Tres tirantes negociaciones, finalmente, llogró apautar col PSOE. Les siguientes tables amuesen los resultaos de les eleiciones municipales celebraes nel añu 2003, 2007 y 2015.





## Patrimoniu

Del so patrimoniu, destaquen cuatro Bienes d'Interés Cultural:
* **Torre de Rubín de Celis** en Gruesu, con categoría de Monumentu, torre medieval que data del sieglu XIV y atópase anguaño rematando los sos llabores de remodelación.
* '''Cueva de “Micolón”** en [[Riclones]], con categoría de Zona Arqueolóxica.
* [[Cueva del Porquerizo|**Cueva de “El Porquerizo”]]** en [[Celis]], Zona Arqueolóxica.
* [[Cueva de Chufín|**Cueva de “Chufín” y “Chufín IV”]],** en Riclones, Zona Arqueolóxica.
Nos trés cueves topáronse [[Pintura rupestre|pintures rupestres]]. Forma parte del Llugar [[Patrimoniu de la Humanidá]] llamáu [[Cueva d'Altamira y arte rupestre del norte d'España]].

Hai, amás, otros inmuebles destacaos:
* **Ponte de la Ferrería,** en Celis: Bien d'Interés Local dende 2004.
* **Casona del sieglu XVIII**, en [[Cosío (Cantabria)|Cosío]], Bien Inventariáu 
* **Casa blasonada de los Cosío,** en Cosío, Bien Inventariáu

Unu de los centros d'atraición [[turismu|turística]] ye la cueva d'[[Cueva d'El Soplao|El Soplao]], asitiada nes proximidaes de [[Celis]] y abierta al públicu. Dicha cueva foi estudiada por numberosos espertos de tol mundu que quedaron ablucaos coles formaciones [[escéntriques]] que tien, fenómenu infrecuente en [[xeoloxía]].

== Naturaleza ==
Rionansa ye un conceyu del interior de Cantabria, de calter rural, montascosu sobremanera na so parte meridional, ocupada per parte de la sierra de [[Peña Sagra]], que la so máxima altitú, El [[Sierra de Peña Sagra|Cornón]] (2.046 m), queda na divisoria con [[Cabezón de Llébana]] y [[Polaciones]]. 

Ta nel valle mediu del [[ríu Nansa]], cuntando ente les corrientes d'agua, unu de los más importantes [[afluente]]s del mesmu: el ríu Vendul, que se xune al Nansa cerca de [[Cosío (Cantabria)|Cosío]]. El Nansa, el Vendul y el regueru Sebrando formen un [[Llugar d'Importancia Comuñal]]. El ríu aprovechar pal llogru d'[[enerxía llétrica]], destacando nesti conceyu'l [[banzáu]] de Palombera. Tamién hai cotu pa la pesca del [[Salmo (xéneru)|salmón]] y la [[trucha]], en [[Rozadío]].

La mayor parte del territoriu forma parte d'un gran [[Plegamientu|sinclinorio]] con diversidá de [[roca|roques]]: [[arenisques]] del [[Triásicu]], [[caliar|caliares]] del [[Xurásicu]] y arenisques y [[magre]]s del Xurásicu-[[Cretácicu]]. Alredor de [[Puentenansa]] esisten paisaxes [[Karst|cársticos]]. La caliar [[Carboníferu|carbonífera]] creó les formaciones que pueden trate na [[Cueva d'El Soplao]], onde destaca la calidá de les sos [[escéntriques]] helicitas; desenvolver a lo llargo de casi catorce [[quilómetru|quilómetros]], pol sosuelu del macizu de La Florida, afectando non yá a esti [[conceyu]], sinón tamién a los de [[Herrerías]] y [[Valdáliga]].

Al ser un conceyu que va dende los 200 [[msnm]] na parte septentrional a los 2.000 de la meridional, asocédense [[Flora de Cantabria|diversos pisos]]. Nes tierres baxes magrices pueden trate plantíos d'[[ocalitos]]. Hai [[encinares]] cerca de Puentenansa y montes de ribera en dellos tramos del ríu, con [[carbayos]] y [[Ulmus minor|llameres]] (pisu colino); a mayor altitú, en zones como la contorna de [[San Sebastián de Garabandal]] puede trate [[flora]] perteneciente al pisu montano: [[carbayos]] y [[hayas]]. Finalmente, el [[Flora de Cantabria#Trío subalpino]] atópase na zona de la Sierra de Peña Sagra, con [[carba|carbes]] y [[braña|pastizal]]. Nestos montes de Rionansa, que formen parte de la Reserva nacional de Caza del Saja, pueden atopase especies como'l [[xabalín]], el [[foín]] o la [[llondra]]. Nes partes altes de Peña Sagra pueden trate [[Rupicapra rupicapra|robecos]] y, dacuando, [[Ursus arctos|osos pardos]]. Esta sierra ta declarada [[Zona d'especial protección pa les aves|ZEPA]], viviendo nella especies como'l [[águila real]] y el [[utre leonado]].

El so allugamientu como encruz de caminos y el caltenimientu de gran parte de la naturaleza autóctona dexa la práutica del [[alpinismu]], con rutes escontra Peña Sagra o'l Camín El Potru.

== Fiestes ==
Les fiestes llocales de les diverses llocalidaes d'esti conceyu son: 
* [[13 de xunu]], **San Antonio**, en [[Riclones]].
* [[24 de xunu]], **San Juan**, en [[Celucos]].
* [[29 de xunu]], **San Pedro**, en [[Celis]].
* [[16 de xunetu]], **La nuesa Señora del Carmen**, n'[[Arenas (Cantabria)|Arenas]] y [[Cosío (Cantabria)|Cosío]].
* [[18 de xunetu]], **San Sebastián**, en [[San Sebastián de Garabandal]].
* [[25 de xunetu|25]] y [[26 de xunetu]], **Santiago** y **Santa Ana**, en [[Rozadío]].
* [[15 d'agostu]], **La nuesa Señora de Llanu**, en [[Gruesu (Cantabria)|Gruesu]] y **La nuesa Señora**, en [[Ruseco (Rionansa)|Ruseco]].
* [[16 d'agostu]], **San Roque** en Cosío.
* [[8 de setiembre]], **Virxe de la Salú**, en Cosío y [[Puentenansa]].
* [[29 de setiembre]], **San Miguel Arcánxel**, en Puentenansa.
* [[27 de payares]], **San Facundo''', en Gruesu.

Celébrense feries de ganáu en Puentenansa: el segundu sábadu de marzu, a finales de setiembre y el tercer sábadu d'avientu.

## Personaxes pernomaos
*José Manuel González de Cossío, I conde de la Torre de Cossío, señor de la Torre de Cossío en Rionansa.
* Toribio Cossío Gutiérrez de la Campa Serdio y Cossío, militar nacíu en Cabrojo, a caballu ente'l sieglu XVII y el XVIII, que foi gobernador y xeneral de les provincies de Guatemala. 
* José Gallego Cuenca, pintor nacíu en Cosío en 1953.
* Miguel García Alonso, xugador de bolos nacíu en Puentenansa en 1946.
* Telesforo García Revuelta, empresariu nacíu en Cabrojo en 1844 y fináu en 1918.

## Ver tamién
* Cueva d'El Soplao.
* Cueva del Porquerizo.

## Referencies

## Enllaces esternos