Península de Huon

La **península de Huon**  ye una gran península alcontrada nel estremu oriental de la gran islla de Nueva Guinea. Alministrativamente, pertenez a la provincia de Morobede Papúa Nueva Guinea.

Foi clasificada pol Fondu Mundial pa la Naturaleza como una ecorrexón (*Monte lluviosu de la Península de Huon*, AA0107).

Tien 89 quilómetros de llargu. Atópase arrodiada pel mar de Bismarck al norte, el mar de Salomón al este, el golfu de Huon al sur y el ríu Markham al oeste. La península ye apoderada pola cordal Saruwaged, que s'alza a más de 4.000 m.

Foi nomada n'honor al navegante francés Jean-Michel Huon de Kermadec, capitán de la fragata *L'Espérance*, que yera'l segundu al mandu de la espedición comandada por Bruni d'Entrecasteaux, al mandu de la *La Recherche*, qu'ente 1791 y 1793 intentó atopar la espedición perdida de La Pérouse.

## Historia
L'área cercana a Bobongara tien sitios arqueolóxicos onde s'atoparon ferramientes de piedra d'alredor de 40.000 años d'antigüedá, que son unes de les pruebes de presencia humana más antigües que se tenga conocencia n'Oceanía.

Foi'l sitiu de la Campaña de la Península de Huon, mientres la Segunda Guerra Mundial en 1942-43.

## Biodiversidá
 
La zona coincide cola ecorrexón reconocida pol Fondu Mundial pa la Naturaleza (WWF), denomada *Monte lluviosu de la Península de Huon* (AA0107)
Esta rexón ta aisllada y remota, lo qu'apurre a les distintes especies d'animales y vexetales un llugar seguru onde vivir. Anque hubo delles perdes de territoriu debíes al desenvolvimientu humanu, polo xeneral la zona atópase en bon estáu de caltenimientu. Tien una biodiversidá considerada de moderada a alta, con un númberu baxu, comparáu con otres zones indo-malayes, d'especies animales endémiques.

Na ecorrexón esisten a lo menos 569 especies de vertebraos, partíes en 81 de reptiles, 77 de mamíferos, 370 d'aves y 41 d'anfibios. La fauna mamífera inclúi tres especies de canguros, destacando'l canguru arbóreo *[[Dendrolagus matschiei]]*. La avifauna inclúi delles families carauterístiques d'Australasia, ente les que s'atopen *[[Ptilonorhynchidae]], [[Eopsaltridae]], [[Meliphagidae]],* y *[[Paradisaeidae]]*. Les especies *[[Psittaculirostris edwardsii]]* y *[[Chalcopsitta duivenbodei]]* son endémiques.

La flora de la rexón ye mayormente monte perenne lluviosu. Dalgunes de los cumes montascosos tienen ambientes alpinos, que son ecológicamente fráxiles.

El dosel del monte zarráu de tierres baxes inclúin especies de los xéneros Pometia, Canarium, Anisoptera, Cryptocarya, Terminalia, Syzygium, Ficus, Celtis, Dysoxylum, Buchanania, Koompassia, Dillenia, Eucalyptopsis, Vatica y Hopea, ente otros. El monte de monte ye de menor tamañu. Les especies del dosel predominantes pertenecen a los xéneros Nothofagus, Lauraceae, Cunoniaceae, Elaeocarpaceae, Lithocarpus, Castanopsis, Syzygium, Ilex, amás de coníferes australes. Notofagáceas y araucaries pueden crecer en grupos trupos y puros.

## Árees protexíes
La península engloba l*'Área de caltenimientu YUS* (pelos ríos Yopno, Uruwa y Som), que ye la primera del país, creada en marzu de 2009.
La reserva, que cubre un área de 760 km², y va apurrir recursos a más de 10.000 aldeanos de 35 comunidaes indíxenes que viven na so contorna, gracies a un inusual alcuerdu col gobiernu.

## Terraces marines
Les terraces marines de la península fueron añadíes en xunu de 2006 a la llista tentativa de la UNESCO como candidates a Patrimoniu de la Humanidá, na categoría mista Cultural y Natural.

La rexón sufrió una aturbolinada historia xeolóxica, qu'inclúi vulcanismu, falles, terremotos y tsunamis, y foi llevantada pol procesu de subducción ente les plaques del Pacíficu y l'australiana, resultando na fragmentación de hábitats y nun altu grau de endemismu, y na apaición de les terraces que, anque nun son espectaculares, atraxeron l'interés científicu, pos son un testimoniu de la historia geoclimática de los postreros 300.000 años.

## Referencies