Paco Martínez Soria

**Francisco Martínez Soria**, muncho más conocíu como **Paco Martínez Soria**,  foi un actor y empresariu de teatru español. 

## Biografía
Nació en Tarazona, Zaragoza. Fíu de policía, en 1908 la so familia treslladar a Barcelona, onde empezó los sos estudios y, tres ellos, el so trabayu como dependiente y, más tarde, como comercial. Mientres esta dómina compatibilizó'l so trabayu con actuaciones en grupos d'aficionaos del barriu de Gracia.

Casóse'l 24 d'ochobre de 1929, con Consuelo Ramos Sánchez cola que tuvo cuatro fíos: Natividá, Francisco, Consuelo y Eugenia Martínez-Soria Ramos.

En 1934 collaboró como extra na comedia en blancu y negru *Serenu... y nube* del direutor Ignacio Farrés Iquino, con quien collaboraría, como actor, n'otros once películes.

En 1936, el Gobiernu de la República emitió un decretu d'afiliación sindical obligatoria y Francisco Martínez Soria afiliar a la CNT.

Mientres la Guerra Civil Española dexó'l so trabayu y centróse nel teatru como actor profesional. En 1938 debutó nel Teatru Fontalba cola compañía de Rafael López Somoza cola obra *L'infiernu*, d'Antonio Paso. 

El so primer papel de cine como actor principal foi en 1938, nun mediumetraxe risible producíu pol sindicatu anarquista CNT tituláu *Paquete, el fotógrafu públicu númberu unu*. Siguió participando como actor secundariu en munches películes hasta 1944, en que retornó por completu al teatru como actor y empresariu.

Fundara la so propia compañía en 1940 instalándose nel Teatru Fontalba de Madrid, xunto a María Francés y Ricardo Fuentes. Empecipió entós un repertoriu d'obres risibles qu'empezó con *La to muyer nun ye cosa mio*, de Iquino y Prades. Ente los años 1942 y 1944, foi nomáu direutor y primer actor de la compañía de comedia titular del Teatru de la Zarzuela. En 1960 adquirió'l Teatru Talía de Barcelona. Mientres los cuatro décades de la dictadura franquista, foi unu de los actores teatrales más aclamaos pol públicu, seique por amoldarse a los nuevos cánones marcaos pol réxime gubernativu ya interpretando decenes de comedies, ente les que pueden mentase *[[La tía de Carlos (obra de teatru)|La tía de Carlos]]* (1946-1967), de Brandon Thomas, *El güelu Curru*, *[[Anacleto divórciase]]*, *[[Bonaparte quier vivir tranquil]]* (1964), *La educación de los padres*, *[[Te cases a los 60... ¿y qué?]]* (1974) y *¡Guardar el secretu, Lucas!* (1977), les dos últimes de Dionisio Ramos.

## Ésitu cinematográficu
Volvió al cine nos años cincuenta, anque foi en 1965 cuando, dirixíu por Pedro Lazaga, consiguió l'ésitu cola película *[[La ciudad no es para mí]]*, adautación cinematográfica d'un previu ésitu teatral del actor qu'algamó les 3000 representaciones. Dende esti momentu'l so personaxe de *catetu* entrañable nun dexaría d'apaecer en pantalla hasta la so muerte, asocedida en Madrid el 26 de febreru de 1982 por causa d'una anxina de pechu. Dos díes depués del so fallecimientu, foi soterráu nel campusantu de Cabrera de Mar (Barcelona), llocalidá onde él moraba.

## Premios y distinciones
* Antena de Plata, 1964.
* Medaya d'Oru de la ciudá de Valladolid.
* Premiu Nacional de Teatru.
* Premiu Nacional de Cine.
* Tres la so muerte, en Tarazona, la so ciudá natal, púnxose'l so nome a una de les cais, na cual construyóse una estatua so nel añu 2002.
* Tien una cai dedicada en Zaragoza.
* El Conceyu de Madrid dedicó-y una glorieta nel barriu de Palomberes Baxes (distritu Puente de Vallecas)

## Festival de cine de comedia "Paco Martínez Soria"
En 2004, el conceyu de Tarazona creó'l Festival de cine de comedia **"Paco Martínez Soria"** en conmemoración del actor turiasonense. El certame celebra cada añu a mediaos d'agostu y rexunta a los principales actores y direutores españoles d'esti xéneru, qu'asisten a diversos coloquios y a la gala de clausura. Nesta apurren dellos premios:
* Premiu Talentu de comedia *
Premiu Nuevu talentu aragonés
* Premiu Tarazona y El Moncayo (en reconocencia a tola so trayeutoria profesional al mundu del teatru, TV y televisión del mundu del xéneru comedia, nacionalidá española) 
* Cine-TV-teatru:
**Meyor película de cine de comedia nacionalidá principal española del añu en cursu Meyor película o miniserie pa televisión de comedia nacionalidá principal española del añu en cursu Meyor obra de teatru de comedia nacionalidá principal española del añu en cursu Meyor direutor de comedia nacionalidá española del añu en cursu Meyor actor de comedia nacionalidá española del añu en cursu Meyor actriz de comedia nacionalidá española del añu en cursu Meyor actriz de repartu de comedia nacionalidá española del añu en cursu Meyor actor de repartu de comedia nacionalidá española del añu en cursu Meyor guión de comedia nacionalidá española del añu en cursu Meyor banda sonora de comedia nacionalidá española del añu en cursu Meyor cantar orixinal de comedia nacionalidá española del añu en cursu Meyor película de cine de comedia nacionalidá principal nun ye la española del añu en cursu

El festival consolidóse y ye anguaño una de les actividaes culturales añales más popular de Tarazona.

## Filmografía

## Referencies

## Enllaces esternos

* 

* Sitio dedicáu al actor .