open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mallorquín

El **mallorquín** ye'l dialeutu catalán faláu na islla de Mallorca, subdialeutu del catalán balear. Trátase d'un dialeutu consecutivo formáu por colonización dende la estaya del catalán central. La so carauterística principal, compartida colos otros subdialeutos insulares, incluyíu l'alguerés, ye l'arcaísmu, resultáu del fechu de que'l so territoriu seya insular y al empar una estaya llateral. Esta posición, d'otra miente, tamién favoreció l'apaición de dialeutalismos activos.

Carauterízase pola prenunciación en vocal neutra de delles *e* tóniques (tal y como se creye se facía enantes en tola estensión del dialeutu oriental), pola non alquisición d**o'' que na escritura se fina pa la primer persona del singular del presente d'indicativu (''jo pens'', ''jo deman'') y pola eliminación de l**a* nes pallabres esdrúxules terminaes n*'ia* (*històri*, *presènci*). Tamién pol amenorgamientu de les combinaciones *gua* i *qua* en *go* i *co*, sobremanera si van en sílaba átona: *aigo*, *llengo*, *gordar*, *coranta*, *corema*... Pero'l so factor más carauterísticu ye l'usu de los artículos salaos *es*, *sa*, *ets*(enantes de vocal o h), *ses* *s*, *so* y *sos* (los dos caberos tres la preposición *amb*). En xeneral, destremase ente la *o* y la *u* átones como en tolos dialeutos del [[catalán occidental]].

Amás tien una bayura de pallabres dialeutales propies: *Al·lot*, *cotxo*, *sebre*, *gonelles*, *trunyella'' etc.

## Ver tamién
* Catalán balear
* Catalán
* Menorquín
* Ibicencu

## Referencies

## Enllaces esternos
Llingües romániques

Les **llingües romániques** (tamién denomaes **llingües romances** o **neollatines**) son una rama indoeuropea de llingües mui emparentaes ente sí, que remanecen del llatín vulgar o rústicu (entendíu nel sentíu etimolóxicu de "faláu pol pueblu", como opuestu al llatín clásicu y lliterariu).

## Clasificación
### Llingües romániques occidentales
Sonorizen o pierden les oclusives sordes intervocaliques (formica >> formiga, vita >> vida, sapere >> saber) y formen el plural con (s).
* **[[Iberorrománicu]]** 
** Galaicoportugués
*** Portugués
*** Gallegu
*** Fala de Xálima o xalimegu
** Astur-llionés
*** Asturianu
*** Llionés
*** Mirandés
*** Estremeñu
*** Cántabru o montañés
** Castellanu 
*** Español
*** Xudeoespañol
** Aragonés
* Mozárabe †
* **[[Llingües occitano-romániques|Occitanorrománicu]]** 
** Occitanu
** Catalán 
* **[[Galorrománicu]]** 
** Francoprovenzal 
** Llingua d'oïl 
*** Francés o Francien
*** Normandu
*** Galó
*** Valón
*** Picardu 
*** Lorenés
*** Poitevin-santogés
*** Francu-comtés
*** Berrichón
*** Borgoñón-morvandés
*** Angevin-mayenés 
*** entre más variedaes
* **[[Retorrománicu]]**
** Romanche
** Ladín
** Friulanu
* **[[llingües cisalpines|Cisalpinu]]**
** Galo-italianu
***Piamontés
***Lombardu
***Emiliano-romañol
***Ligur
** Vénetu
** Istrianu
* **Meridional**
** Sardu
### Llingües romániques orientales
Conserven les oclusives sordes intervocaliques (formica >> formica, vita >> vita, sapere >> sapere) y formen el plural con (e, i).
* **[[Italorrománicu]]**
** Sicilianu
** Napolitanu
** Romanescu y variedaes centrales.
** Toscanu
*** Italianu
*** Xudeo-italianu
*** Corsu
*** Galurés
*** Sassarés
* **[[Idioma dalmáticu|Dálmata]]** †
* **[[Balcanorrománicu]]**
** Rumanu o dacorumanu
** Macedorrumanu
** Meglenorrumanu
** Istriorrumanu

## Tabla de comparanza ente delles llingües romániques

## Referencies

## Enllaces esternos
Randy Crawford

**Randy Crawford**, (Nacida Veronica Crawford, Macon, 18 de febreru de 1952) ye una cantante de Jazz y Rhythm & Blues norteamericana. Algamó mayor sonadía n'Europa que nos Estaos Xuníos onde nun llegó a colase nes llistes d'exitos como cantante solista.

Ye conocida como una de les lleendes de la música popular negra. Lleva más de trenta años na música, y tocó práuticamente toles categoríes, (sobre too, jazz, soul y R&B).
Anque tien numberosos ésitos na so carrera, el *boom* Crawford llega depués de pone-y voz a una de les canciones de Crusaders, *Street Life*, y más al ser ésta una de les principales que Quentin Tarantino utilizó pa la so película *Jackie Brown*. Anguaño va de xira con Joe Sample, el que fuera pianista del grupu *Crusaders*, y unu de los mayores representantes del jazz fusión.

Cantó conBootsy Collins, Johnny Bristol, Quincy Jones, Al Jarreau, Rick Springfield, Steve Hackett, y Joe Sample ente otros.

## Discografía
### Álbumes
* *Everything Must Change* (1976)
* *Miss Randy Crawford* (1977)
* *Raw Silk* (1979)
* *Now We May Begin* (1980)
* *Secret Combination* (1981)
* *Windsong* (1982) incluye *"One Hello"* (tema de la película *I Ought To Be In Pictures*). 
* *Nightline* (1983) 
* *Abstract Emotions* (1986)
* *Rich and Poor* (1989)
* *Through the Eyes of Love* (1992)
* *Don't Say It's Over* (1993)
* *Naked and True* (1995)
* *Every Kind of Mood: Randy, Randi, Randee* (1997)
* *Permanent* (aka *Play Mode*) (2001)
* *Feeling Good* (con Joe Sample) (2006)

### Recopilatorios
* *The Competition* (1980, nomáu pa los premios Oscar pol tema "People Alone")
* *Sharky's Machine (1981)
* *Greatest Hits* (1984)
* *Wildcats (1986)
* *Love Songs* (1987)
* *The Very Best of Randy Crawford* (1993)
* *Best of Randy Crawford* (1996)
* *Jackie Brown* (1997)
* *Best of Randy Crawford and Friends* (2000)
* *Love Songs: The Very Best of Randy Crawford* (2000)
* *Hits* (2002)
* *The Ultimate Collection* (2005)
* *Pop-Jazz Volume One* (2006)
La Terremoto de Alcorcón

**La Terremoto de Alcorcón**  ye'l nome artísticu de **Pepa Charro**, una cantante cómica española de Madrid.

Natural d'Alcorcón, tuvo a estudiar idiomes. Trabayó d'au pair nel Reinu Xuníu.

El grupu *[[Diabéticas Aceleradas]]* fichola en 1999. Anguaño vive en Palma de Mallorca, onde rexentaba anantes un chigre en Sant Jordi, una pedanía de la capital, anque'l mentáu chigre traspasóse.

Conózse-y n'España poles sos parodies de cantares como *Can't get you out of my head* de Kylie Minogue (*Me estoy poniendo morá*) o *Hung Up* de Madonna (*Time goes by con Loli*), de la que fizo tamién un videoclip asemeyando a la cantante d'Estaos Xuníos. Tamién camudó'l cantar de Michael Jackson en *Thriller* o a Beyoncé Knowles en *Crazy in love* entre otros.

Nel añu 2006 presentónos *Sin afeitar* (*I will survive*) de Gloria Gaynor y pal branu *Me voy pa Benidorm* (*Walking on sunshine*) de Katrina & The Waves. Tamién esi mesmu añu participó como collaboradora nel magacín nocherniegu D-Calle presentáu por Cayetana Guillén Cuervo en La 2.

En 2007 presentó'l so primer *single* pal himnu del Europride 2007 nomáu *¡Libérate!*, del que se llanzaron versiones en dellos idiomes: inglés, catalán, francés, italianu y castellanu. Tamién sacó la versión d*'Estoy enajená* camudando la lletra de Dover (*Let me out*).

## Referencies

## Enllaces esternos
Ordoñu III

**Ordonnu III** (¿, c. 925 - † Zamora, 956), rei de Llión (951-956). Fiyu y socesor de Ramiru II (931-951), enfrentouse a navarros y castellanos n'agarradas pul control del tronu llïonés. El rei de Navarra y el conde castellán Fernán González sufitanun a Sanchu, hermanu d'Ordoñu. Pula mor de las lluichas el conde castellán hebu se sumeter al rei Ordoñu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Cabreira

**Cabreira** ye una comarca llionesa allugada al suroeste de la provincia de Lleón. Davezu xébrase nes *Cabreiras* Alta y Baxa. 

Cabreira Alta espárdese a lo llargu'l ríu Eria, al cabo del Telenu. La so capital ye Trueitas. Otros pueblos son Corporales, Vayellu, Cunas, Manzaneda, Pozos y La Cuesta. 

Cabreira Baxa inclúi pueblos como A Ponte, Llamas, Saceda, Odoyu, Santolaya, Forna, Encinéu, Quintaniella ou La Baña.

## Referencies

## Enllaces esternos
Canal de la Mancha

La **Canal de la Mancha** (*English Channel* n'inglés o *La Manche* en francés) ye'l brazu de mar del Océanu Atlánticu que lo comunica col Mar del Norte, al oeste d'Europa, y separta'l noroeste de Francia de la islla de Gran Bretaña.

El so puntu más angostu ta nel estrechu de Calais, u namái 34 km de distancia separten Dover y el Cabu Gris-Nez.

Nel estrechu, cerca de les costes franceses, esisten unes islles, nomaes Islles de la Canal, pertenecientes a la Corona Británica. La islla d'Ouessant siña'l fin occidental de la canal. La península de Cotentin rescampla dientro la canal.

## Referencies

## Referencies

## Enllaces esternos
Xuan María Acebal

**Xuan María Acebal y Gutiérrez**  ye unu de los poetes más importantes del sieglu XIX en llingua asturiana y un rescampláu militante carlista.

Naz n'Uviéu en 1815 y dellos acontecimientos políticos del so tiempu nun-y dexaron siguir la carrera eclesiastica, dedícandose n'Uviéu a dellos trabayos industriales.

Militó nes files del Carlismu polo que tuvo exiliáu en Bayona dellos años.

La so poesía, influyida polos clásicos llatinos (Virxilio y Horacio, al que tornó, sobremanera) nunca se recopiló en volume, lo qu'impidió qu'influyera como merecía na obra de los comtemporaneos y de los poetes posteriores.

Morrió n'Uviéu en 1895, díes dempués de que morriere'l so ñetu y el so xenru Guillermo Estrada Villaverde, dirixente carlista d'Asturies y caderalgu universitariu, col que lu xunía una estrecha amistá.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ounibersidade de Trás-ls-Montes i Alto Douro

:*Para ber este artículo an Lhéngua Mirandesa [[Ounibersidade de Trás-ls-Montes i Alto Douro (mirandés)|calca eiqui]]. 


La *'Ounibersidade de Trás-ls-Montes i Alto Douro''' (OUTAD), Universidá de Trás-ls-Montes i Alto Douro ye la universidá del nordeste portugués. Ta asitiada en Vilha Real, y tien estudios de ciencies agraries, ciencies esautes, naturales y tecnolóxiques, ciencies humanes y sociales.

Los sos pueblos son Miranda de l Douro y Chaves. En Miranda puen cursase estudios d'antropoloxia y serviciu social.

El pueblu universitariu de la OUTAD en Miranda organizu'l primer Cursu de Branu de Llingua y Cultura Mirandeses.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ounibersidade de Trás-ls-Montes i Alto Douro
Llista d'asteroides/78001–78100

*... | [[Llista d'asteroides/77901–78000|Previu]] | *'Llista d'asteroides*' | [[Llista d'asteroides/78101–78200|Siguiente]] | ...*

## Referencies

## Enllaces esternos
Darvinismu

El **darvinismu** ye un términu col que se describen les idees de Charles Darwin, especialmente en rellación a la evolución biolóxica por seleición natural. 

El darvinismu nun ye sinónimu d'evolucionismu, que ye anterior: les teoríes darvinistes son evolucionistes, pero aporten el conceutu de seleición natural, daqué nuevu dafechu na teoría de la evolución.

## Ver tamién
* Darvinismu social
* Neodarvinismu

## Referencies
Tarrés

**Tarrés** ye un conceyu de la provincia de Lleida, na comarca de Les Garrigues (Cataluña). Tien una población de .

## Referencies

## Enllaces esternos
Lucus Asturum

**Lucus Asturum** foi nun entamu un campamentu romanu y posterior mansión romana nel tarrén de lo que güei conocemos como Llugo de Llanera (Asturies), alcontrábase dientro del *[[Conventus Asturum]]* de la provincia *[[Tarraconense|Tarraconensis]]*.

Esti campamentu asitióse nel cientro l'enllaz de les víes romanes n'Asturies y d'ellí partía una vía que lo xunía con Cantabria y otra hasta *[[Asturica Augusta]]* (Astorga). Poro nun llugar estratéxicu.

Esta población tuvo habitada por luggones dende enantes qu'aportaren los romanos. Foi tomáu por Muza, caudiellu musulmán, nel sieglu VIII que siguió penetrando hasta Xixón. Tovía ye nomada como una población amurallada nel sieglu X.

Una cavadura nos terrenos de l'antigua ilesia de Santa María amuesen la presencia romana a lo menos demientres los sieglos II y III. Nesta escabación alcontróse un altar dedicáu a los Lares Viales.
Flavionavia

**Flavionavia** yera'l nome d'una ciudá asitiada na oriella izquierda del ríu Nalón, nel *[[Conventus Asturum]]* de la provincia romana Tarraconensis*. 

Foi citada nel [[sieglu II]] pol [[xeógrafu]] [[Grecia Antigua|griegu]] [[Claudio Ptolomeo]]. Creese que taba asitiada na zona de la [[Pravia]] d'anguaño ya que según estudios piénsase que taba pola zona de Pravia o Santullanu dientro'l territoriu de los [[Pésicos]]. 

El so nome vien del [[sieglu I]] cuando los romanos crearon nesta zona el conceyu de «Flavium Avia», en tiempos del emperador [[Tito Flavio Vespasiano]], d'ehí *Flavium* y del término [[celta]] d' *Avia'' que yera el nome que recibía'l ríu nalón polos antiguos pobladores de la zona. Esti nome paez que desavezóse aína yá que nun apaez en nengún documentu conocíu de sieglos posteriores.

## Referencies

## Enllaces esternos
Vascones

Los **vascones** (del llatín: *gens Vasconum*) foron un pueblu de la Edá Antigua, de los denomaos pueblos prerromanos, na Peninsula Ibérica que'l so territoriu estendíase en tiempos de l'Antigua Roma aproximadamente pola práutica totalidá de Navarra y árees del noroeste d'Aragón y noreste de La Rioxa d'anguaño, ente'l valle altu del ríu Ebro y la vertiente peninsular de los Pirineos. 

Los vascones, algamaron un eleváu gráu d'integración nel mundu romanu, ello ye de romanización nes fasteres urbanes como *[[Pamplona|Pompaelo]]*, desplazáronse hasta les rexones más nortices tres la descomposición d'aquelli, entrando posteriormente en conflictu en delles ocasiones con visigodos y francos. 

Nel territoriu de los vascones acuñóse moneda (nun ocurrió lo mesmo ente otros pueblos de la Península Ibérica), tanto denarios como ases, y n'alfabetu ibéricu. 

Tres la llegada de los musulmanes, los descencientes vascones reorganizáronse en entidaes feudales como'l Ducáu de Vasconia na zona d'Aquitania o'l Reinu de Pamplona, orixe del posterior Reinu de Navarra.

## Referencies

## Enllaces esternos
G8

El **Grupu de los Ocho**, o **G8**, ta integráu poe Canadá, Francia, Alemaña, Xapón, Italia, Estaos Xuníos d'América, Reinu Xuníu y Rusia. El G8 organiza una cume añal de cabeces d'estáu p'aldericar sobre temes económicos y políticos.

## Historia
El G8 surdió de la crisis petrolera mundial de 1973 y la recesión global subsiguiente. Los problemes mundiales motivaron la formación del Grupu de la Biblioteca, un conceyu de ministros y espertos financieros de los Estaos Xuníos d'América, Europa y Xapón pa tratar temes económicos.

En 1975 el presidente francés Valéry Giscard d'Estaing convidó a los cabezaleros de seis países desendolcaos democráticos a una cume a Rambouillet, y propunxo la creación de cumes regulares. Los participantes alcordaron aconceyar añalmente nuna cume dirixida por un presidente rotativu. Esti foi l'orixe del que se denomó popularmente'l **Grupu de los Seis** (G6), integráu por Francia, Alemaña Occidental, Italia, Xapón, Reinu Xuníu, y Estaos Xuníos d'América. El presidente norteamericanu Gerard Ford suxirió convidar a Canadá pa la segunda cume, y el grupu convertiríase asina nel **Grupu de los Siete** (G7).

En 1991, depués del fin de la Guerra Fría, la Xunión Soviética entamó a aconceyar col G7 depués de la cume principal. Esti grupu foi conocíu como P8 (L'Ocho Políticu), o coloquialmente como "G7 más 1". Depués de la cume de 1994, permitióse que Rusia participara como miembru plenu de magar la cume de 1998 en Birmingham, Reinu Xuníu, creando asina oficialmente'l Grupu de los Ocho. Pero, Rusia foi escluyida del conceyu de los ministros financieros, yá que nun se consideraba una potencia económica importante, y poro'l nome **G7** anguaño ye la cume de ministros financieros específicamente. La participación de Rusia nun tuvo llibre de controversies. El 18 de febreru de 2005, los senadores norteamericanos Joe Lieberman y John McCain pidieron que Rusia nun fuera invitada, hasta que'l presidente rusu Vladímir Putin ficiera reformes verdaderamente democrátiques.

## Estructura y actividaes del G8
El G8 nun ye una organización con una alministración tresnacional, a diferencia d'otres instituciones. La presidencia del grupu ye rotativa ente los estaos miembros añalmente. L'estáu que tien la presidencia tien que facer conceyos ministeriales, la cume de trés díes de los cabezaleros de cada estáu y asegurar la seguridá de los participantes.

Los conceyos ministeriales traten temes como la sanidá, el cumplimientu de la llei, la ocupación y otros temes importantes pa los estaos miembros. El más importante ye'l G7, colos ministros d'economía del G8 sacantes Rusia, pero, inclúi representantes de la Xunión Europea. Tamién faise un conceyu más curtiu, conocíu como'l G8+5, qu'inclúi a Méxicu, Brasil, China, India y Sudáfrica. 

## Ver tamién

* G20
* Globalización

## Referencies

## Enllaces esternos
Globalización

La **Globalización** ye'l procesu pol que la creciente comunicación ya interdependencia ente los estremaos países del mundu acomuña mercaos, sociedaes y cultures, al traviés d'una serie de tresformaciones sociales, económiques y polítiques que-yos dan un calter global. Asina, los modos de producción y de movimientos de capital configúrense a escala planetaria, mentanto que los gobiernos van perdiendo atribuciones énte lo que se denoma la sociedá en rede.

## Ver tamién
* Antiglobalización

## Referencies

## Enllaces esternos
Neolliberalismu

El **Neolliberalismu** ye una doctrina filosófica que tien ramificaciones en tolos campos de les ciencies sociales. Los neolliberales dedíquense a ensalzar la competencia capitalista, afirmando que'l mecanismu d'ésta garantiza automáticamente les meyores condiciones pa la evolución de les fuercies productives.

Una peculiaridá del Neolliberalismu ye que entemez la esaltación de la llibre competencia y de la restauración automática del equilibriu cola reconocencia de la necesidá de la intromisión del Estáu na economía. Lo peculiar d'esta argumentación reside en que la defensa de la intervención del estáu na economía se presenta como una llucha pola llibre competencia.

## Referencies

## Enllaces esternos
Anticapitalismu

L**'Anticapitalismu** se refier a la oposición dafechu, o en parte, haza'l capitalismu. El términu anticapitalismu cubre una mui estensa coleición d'ideoloxíes (dalguna de les cuales s'oponen incluso con igual o mayor fiereza ente sí qu'haza'l capitalismu, tales como l'anarquismu col socialismu estatista).

## Ver tamién
* Capitalismu

## Referencies

## Enllaces esternos
Ecoloxismu

L**'ecoloxismu** ye una corriente que parte de la reconocencia de los procesos naturales y la estrecha venceya del ser humanu con éstos, sobre todo col prau. Esta corriente trabaya en bas a la identificación de los problemes ambientales, el so orixe, les sos causes, los impautos que xeneren y les sos posibles igües.

Les propuestes del ecoloxismu, prioricen les considerances a llargu plazu; l'autoxestión comunitario de los recursos; la viabilización de teunoloxíes acondaes de baxo impautu ambiental; el respetu a los valores culturales; la recuperanza y l'ariquecimientu científicu de práutiques tradicionales, que s'adauten a les demandes de los ecosistemes, y la planificación participativa.

## Referencies

## Enllaces esternos
Sindicatu

Un **sindicatu** ye un ensame integráu por trabayadores en defensa y promoción de los sos intereses sociales, económicos y profesionales venceyaos cola so actividá llaboral o al respecive del centru de producción (fábrica, taller, empresa) o al emplegador col que tán venceyaos contractualmente.

## Referencies

## Enllaces esternos
Organización Non Gubernamental

Una **Organización Non Gubernamental** (**ONG**) ye un términu emplegáu internacionalmente pa denomar a una entidá privada y, poro, independiente de l'Alministración pública que xurde de magar la iniciativa ciudadana pal beneficiu de la comunidá y ensin porgüeyu económivu.

## Ver tamién
* Tresparencia Internacional

## Referencies
Indixenismu

L**'indixenismu** ye en xeneral la dedicación a los asuntos indíxenes y la esaltación de la so importancia. Como sentimientu, ye l'almiración pola xente o la cultura indíxena.

## Referencies

## Enllaces esternos
Capitalismu

El **capitalismu** ye'l sistema económicu nel que los medios de producción son privaos o de propiedá corporativo y son operaos en fonción del beneficiu y ganancies. El desendolque d'esta mena d'organización de la economía creo na sociedá dos clases estremaes, burguesía, propietaria de los medios de producción y proletariáu, que vive de la venta de la so fuercia de trabayu. Estes rellaciones económiques son desiguales y una minoría, la burguesía, se aprovecha de la fuercia de trabayu del proletariáu, (la mayoría de la población) combinada colos medios de producción ya el capital usáu pa mercar la fuercia de trabayu y los medios de producción. Esto ye nomáu beneficiu o plusvalía.

La ideoloxía que sofita'l llibre funcionamientu del capitalismu y que aidó na so llantadera ye'l lliberalismu, esta ideoloxía puxa por un estáu mínimu nel que'l llibe xuegu del mercáu movido pola llei de la oferta y la demanda sería la medida pa too y toos. El capitalismu tamién ye sofitáu pola socialdemocracia, que quier un estáu regulador de los escesos del capitalismu, (monopolios, acumulación de les riqueces, abusu empresarial) pero nun propón el pasu a un sistema estremau. El socialismu científicu o comunismu busca finar el capitalismu socializando los medios de producción y dar el poder políticu al clas obreru pa construyir un estáu socialista que culmine nel so desenrollu nel comunismu, la sociedá ensin clases sociales, esplotación nin estáu.

## Ver tamién
* Anticapitalismu
* Anarcocapitalismu

## Referencies

## Enllaces esternos
Aparatu dixestivu

L**'aparatu dixestivu** ye'l conxuntu de muérganos encargaos del procesu de la dixestión, esto ye, la tresformación de los alimentos de mou que puean ser absorvíos poles célules del organismu. La función que realiza ye la de tresporte (alimentos), secreción (xugos dixestivos), absorción (nutrientes) y excreción per aciu del procesu de defecación. ya formáu por:
* El tubu dixestivu.
* Anexos del tubu dixestivu: son una serie de formaciones glandulares que se desarrollen alredor del tubu dixestivu y que son indispensables pa la correuta dixestión. Estos órganos son:
** Glándules salivales
** Fégadu
** Páncreas

L'aparatu dixestivu tien funciones de dixestión, absorción, secreción y de barrera, amás de ser un órganu endocrín y parte del sistema inmunolóxicu del organismu humanu.

El procesu de la dixestión ye'l mesmu en tolos animales: tresformar los glúcidos, lípidos y proteínes n'unidaes más cenciellas, gracies a les enzimes dixestives, pa que puedan ser absorbies y tresportaes pela sangre.

## Referencies

## Enllaces esternos
Fondu Monetariu Internacional

El **Fondu Monetariu Internacional** o **FMI** (n'inglés: *International Monetary Fund*, *IMF*) foi fundáu'l 22 de xunetu de 1944 demientres una convención de la ONX en Bretton Woods, New Hampshire, Estaos Xuníos. Los sos estatutos declaren como oxetivos cimeros la promoción de polítiques cambiaries sustentables a nivel internacional, facilitar el comerciu internacional y amenorgar la probitú.

Forma parte de los muerganos especializaos de les Naciones Xuníes, siendo una organización intergubernamental que cunta con 184 miembros. Anguaño tien la so sede en Washington y el so direutor actual (dende 4 de mayu de 2004) ye Rodrigo Rato, de nacionalidá española.

## Referencies

## Enllaces esternos
Bancu Mundial

**El Bancu Mundial** (**BM**, n'inglés: *World Bank*) ye ún de los organismos especializaos de les Naciones Xuníes. El so envís declaráu ye amenorgar la probitú per aciu de préstamos de baxu interés, créitos ensin intereses a nivel bancariu y sofitos económicos a les naciones en desendolcu. Ta integráu por 184 países miembros.
 
Foi creáu polos Alcuerdos de Bretton Woods en 1944 y tien la so sede na ciudá de Washington, Estaos Xuníos. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Guayana Esequiba

:*Pa otros usos del términu* **Guayana**: ver Guayana (dixebra)

**Guayana Esequiba** ye un territoriu que Venezuela reclama a Guyana, tien una superficie de 159.500 km². Guayana Esequiba allúgase ente los 01º13’09º’’ y los 08º31’15’’ de llatitú norte y los 58º10’00’’ y los 61º22’32’’ de llonxitú oeste, nel occidente del ríu Esequibo.

## Referencies

## Enllaces esternos
Multinacional

Una **empresa multinacional** o **tresnacional** ye la que non sólo s'afita nel so país d'orixe, sinón que tamién fai presencia n'otros países, non sólo na venta de los sos productos sinón con establecimientos que faen los sos productos nestes otres naciones.

## Ver tamién
* Corporativismu
* Neolliberalismu
* Globalización
* Ciberactivismu
Corporativismu

El **corporativismu** ye una doctrina que defende un sistema económicu apoyáu na centralización al traviés d'organizaciones como empreses, sindicatos, gremos, colexos profesionales, etc. Ye una direición central capitalista que fai énfasis na corporación y la planificación empobinada.

Tamién s'emplega con un sentíu despeutivu pa denomar les polítiques económiques diseñaes pa favorecer a les grandes empreses capitalistes.

## Ver tamién
* Fascismu
* Nacionalsocialismu
* Organización Corporativa Nacional
Ciberactivismu

El **ciberactivismu** ye un conxuntu de téuniques que per aciu del emplegu de teunoloxíes de la comunicación, fundamentalmente Internet y telefonía móvil, puxen por procesos d'aición coleutiva o desobediencia civil, bien nel espaciu virtual o bien nel planu real. 

Foron emplegaes téuniques de ciberactivismu organizaciones como Amnistía Internacional, Greenpeace, la Electronic Frontier Foundation norteamericana o l'EZLN mexicanu. Nel espaciu ex-soviéticu, cierto grau de **ciberactivismu** tevo un papel determinante nos procesos conocíos como Revoluciones de colores.

## Referencies

## Enllaces esternos
Exércitu Zapatista de Lliberación Nacional

L**'Ejército Zapatista de Liberación Nacional** (**EZLN**), organización político-militar de la que'l so mandu, por mor de la so composición mayoritariamente indíxena, tien por nome'l de **Comité Clandestino Revolucionario Indígena-Comandancia General (CCRI-CG) del EZLN**, asoleyóse nel estáu mexicanu de Chiapas, y ye consideráu ún de los movimientos sociales de la nomada posguerra fría.

## Artículos venceyaos
* Emiliano Zapata
* Subcomandante Marcos
* Comandante Ramona
* Frente Zapatista de Liberación Nacional
* Llevantamientu zapatista

## Referencies

## Enllaces esternos
Subcomandante Marcos

El **Subcomandante Insurxente Marcos**  ye'l voceru cimeru y mandu militar del grupu armáu indíxena mexicanu denomáu Exércitu Zapatista de Lliberación Nacional, que fizo la so apaición pública'l 1 de xineru de 1994, cuando llanzaron una ufiensiva militar na que tomaron seis cabeceres municipales del estáu sureñu mexicanu de Chiapas, demandando *democracia, llibertá y xusticia* pa los indíxenes.

El Subcomandante Marcos se destrema poles sos habilidaes lliteraries y de remanamientu de los medios. El so rostru cubiertu por un pasamontes tien percorríu'l mundu como símbolu de resistencia. Se-y tiem comparáu col arxentín Che Guevara.

## Referencies

## Enllaces esternos
Desobediencia civil

La **desobediencia civil** ye un mecanismu de protesta social que consiste na ñegativa a obedecer les lleis y decretos de dalgún gobiernu o poder establecíu. Esta desobediencia pue ser de mena pacífica y non violenta, calteniendo una actitú de protesta escontra l'autoridá cola fin de rectificar los errores qu'a xuiciu de quienes protesten, ésta cometió.

## Referencies

## Enllaces esternos
Álvaro Flórez Estrada

**Álvaro Flórez Estrada**  foi un economista, abogáu y políticu asturianu.

## Biografía
Estudió na Universidá d'Uviéu y treslladóse a Madrid, ú se fizo maxistrau. Dempués púnxose al mandu de la Xunta Provincial d'Asturies. En 1808 instó a la rebelión escontra l'invasión francesa. En 1812 foi diputau de les Cortes de Cádiz. Al pocu tiempu dexó'l so cargu y entamó l'estudiu de la historia, les llingües y la economía. Cuando tornó l'absolutismu de la mano de Fernandu VII tevo qu'exiliase a Inglaterra. Ellí entró en contautu colos economistas ingleses (David Ricardo, James Mill y Adam Smith) asoleyando n'España les sos idees. Tornó a España dempués de que'l rei Fernandu VII morriere.

## Referencies
Asociación PuntuAst

L**'Asociación PuntuAst** ye una asociación entamada'l 5 de xineru de 2007. El so envís ye algamar la creación d'un dominiu patrocináu específicu pa la llingua y la cultura asturiana n'Internet (asemeyáu al dominiu .cat): .ast. Varies decenes de coleutivos asturianos de toa triba amestáronse yá a l'aniciativa de l'asociación.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina web de l'Asociación
Tupac Shakur

**Tupac Amaru Shakur** , tamién conocíu polos sos nomes artísticos **2Pac** y **Makaveli**, foi un influyente raperu d'Estaos Xuníos de Gangsta Rap. El so primer nome foi Lesane Parish Crooks, pero so madre camudolo depués nel so certificáu de nacimientu. Tupac Amaru significa "Serpiente Rellumante" en quechua, y ye un homenaxe al líder revolucionariu Tupac Amaru II. Shakur ye una pallabra árabe que significa "grato a Dios".

Los sones de **Tupac Shakur** falaben de la violencia, el racismu y les desigualdaes sociales del suburbiu. Dacuando, delles de les sos composiciones facíen referencia a la rivalidá pa con otros raperos d'ésitu.
Tupac Shakur ta consideráu como ún de los más valoratibles artistes del hip hop de tola historia, y ún de los de mayor ésitu al vender cásique 120 millones de discos. 
Morrió en 1996, al ser tiroteáu na ciudá de Las Vegas, nos Estaos Xuníos, nun crime que dafechu nun s'esclarió.

### Discografía

## Referencies

## Enllaces esternos
Movimientu Revolucionariu Túpac Amaru

El **Movimientu Revolucionariu Túpac Amaru** (**MRTA**) ye una organización armada peruana, fundada en 1984 ya inspirada nes guerrilles izquierdistes d'otros países de la rexón, anguaño'l movimientu ta cuasi desarticuláu. 

En conxuntu (planeao o non) con otres agrupaciones revolucionaries de la mesma dómina como Sendero Luminoso, algamó al traviés d'asesinatos y aiciones armaes con coches-bomba abonda relevancia nes urbes. De la mesma funcionaron guerrilles dl MRTA nes rexones de la selva alta peruana. El MRTA foi lideráu por Victor Polay Campos y tres la so captura y encarcelamientu d'esti en xunetu de 1992, por Néstor Cerpa Cartolini hasta la so muerte n'abril de 1997 nel asaltu a la residencia del embaxador de Xapón.

A diferencia del movimientu senderista, los militantes del MRTA vistíen uniforme pa nun ser tracamundiaos cola población civil. 

N'Avientu de 1996 un grupu tomó la residencia del embaxador xaponés en Lima, capturando a 600 rehenes pertenecientes a los seutores más encumbraos de la vida política y económica peruana, no que foi la última gran aición armada na historia de Perú. El fecho tuvo como desenllaz l'asaltu de la embaxada por fuercies especiales del exércitu, na Operación Chavín d'Huántar. Demientres l'asaltu morrieron los 14 miembros del MRTA, 1 rehén y 2 comandos nel operativu militar fechu pa lliberar a los 72 rehenes que taben dientro, siendo presidente de Perú daquella Alberto Fujimori. Depués d'esta incursión empicipiará la desarticulación cuasi dafecha del movimientu revolucionariu. Dende entós y hasta anguaño les sos actividaes son mínimes.

## Ver tamién
* Comisión de la Verdá y Reconciliación

## Referencies

## Enllaces esternos
* Informe de la Comisión de la Verdá Reconciliación (web non oficial)
* Web oficial de la Comisión de la Verdá y Reconciliación
Lisardo Lombardía

**Lisardo Lombardía Yenes**  ye un organizador cultural asturianu.

## Biografía
Estudió medicina na Universidá d'Uviéu, u foi el direutor del coru universitariu de 1973 a 1983. Darréu exerció de médicu pero al poco entamó a interesase por actividaes culturales. Ye conocíu pol so trabayu como periodista, promotor musical y responsable de la discográfica asturiana FonoAstur, compañía cola que trabayaron destacaos grupos de folk asturianu como Beleño, Llan de Cubel, Mariluz Cristóbal Caunedo o Ramón Prada. Destaca amás el so llabor etnográficu al frente de la Fundación Cultural Belenos, organización qu'espubliza la revista *[[Asturies, memoria encesa d'un país]]*. Fundó y dirixó'l Club de Prensa Asturiana nel periódicu La Nueva España ente 1989 y 2007. Foi miembru del Conseyu Cultural de Bretaña y dirixó'l Festival Intercélticu de Lorient dende'l 1 d'abril de 2007 a 2020.

## Vida personal
Casó cola pediatra Celia González Baschwitz en 1979 y tienen dos fíes.

## Premios
*Medaya de Plata d'Asturies, 2015
*Caballeru de les Artes y de les Lletres, 2021

## Referencies

## Enllaces esternos
Llista d'asteroides/80001–80100

*... | [[Llista d'asteroides/79901–80000|Previu]] | *'Llista d'asteroides*' | [[Llista d'asteroides/80101–80200|Siguiente]] | ...*

## Referencies

## Enllaces esternos
Caraques

**Caraques** ye la capital de Venezuela y del Distritu Capital, ye amás la urbe más poblada del Caribe (5 millones d'habitantes). Fundóla'l conquistador español Diego de Losada nel añu de 1567 como *Santiago de León de Caracas*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Organización Mundial del Comerciu

La **Organización Mundial del Comerciu** o **OMC** (**, *WTO*) alministra l'Alcuerdu Xeneral d'Aranceles y Comerciu (GATT-General Agreement on Tariffs and Trade) productu de la Ronda d'Uruguái (1986-1994), promueve l'amenorgamientu d'aranceles nes transaiciones comerciales internacionales, monitorea les polítiques comerciales doméstiques de los países miembros y actúa como árbitru nes sos disputes.

Dacuando apurre sofitu téunicu a organismos de promoción económica internacional y dellos programes de les Naciones Xuníes.

## Referencies

## Enllaces esternos
José Bové

**José Bové** , nacíu como *Joseph Bové*, ye un políticu y sindicalista francés del sector agrícola, figura destacada del movimientu del altermundismu, voceru dende 1993 del sindicatu internacional *Vía Campesina*. Rescampló como figura pública a mediaos de la década de 1990 poles aiciones que lideró contra símbolos del capitalismu global como la multinacional alimentaria McDonald's o contra midíes liberalistes que torgaben el desenvolvimientu del sector campesín.
Presentóse a les eleiciones presidenciales de la República Francesa de 2007.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu oficial de la candidatura de José Bové a les presidenciales de la República Francesa 2007
Sé lo que hicisteis...

**Sé lo que hicisteis...** foi un programa televisivu de La Sexta. Emitíase na sobremesa de llunes a vienres. Duró de 2006 a 2011.

Presentábenlu:

* Patricia Conde
* Ángel Martín
* Miki Nadal
* Dani Mateo
* Berta Collado
* Rober Bodegas

## Referencies

## Enllaces esternos

*
Mitsuru Adachi

**Mitsuru Adachi** (, Prefeutura de Gunma, あだち充, nome real 安達 充), ye un mangaka xaponés . Depués de graduase na Escuela Superior Comercial Maebashi, Adachi emprimó como mangaka en 1970 cola serie *Kieta Bakuon*, basada nun manga creáu orixinalmente por Satoru Ozawa. *Kieta* espublizóse en *[[Deluxe Shōnen Sunday]]* de la editorial Shogakukan.

Adachi ye conocíu cimeramente polos sos manga esportivos y de comedies romántiques (especialmente béisbol) como *[[Touch (manga)|Touch]]*, *[[H2 (manga)|H2]]*, *[[Slow Step]]*, y *[[Miyuki (manga)|Miyuki]]*. Amás ye ún de los pocos mangaka qu'escribe tanto pa revistes manga shōnen como shōjo, siendo popular en dambos. Los sos trabayos espublizáronse en *[[Shōnen Sunday]]*, *[[Ciao (revista)|Ciao]]*, *[[Shōjo Comic]]* y *[[Petit Comic]]*, y los más d'ellos al traviés de Shogakukan y Gakken. 

## Historia
*1970: Fai'l so debut con *Kieta Bakuon*
*1981: Entama *Touch*
*1982: *[[Hiatari Ryōkō!]]*, adautáu a la televisión nuna serie dramática.
*1983: Adachi gana'l 28th Annual Shogakukan Manga Award poles sos dos series *Touch* y *Miyuki*.
*1983: Entama l'anime de *Miyuki* al mesmu tiempu que ye llanzada la película live-action.
*1985: Entama l'anime de *Touch*
*1995: Entama'l manga de *[[H2 (manga)|H2]]*
*2005: *H2*, adautáu a un drama en TBS.
*2005: *Touch*, adautada a una película live-action
*2006: *[[Rough (manga)|Rough]]*, llanzada en película.

## Trabayos
N'orde alfabéticu.
**Bōken Shōnen*
**[[Cross Game]]*
**Gamushara* (creáu orixinalmente por Jūzō Yamasaki)
**[[H2 (manga)|H2]]*
**Hatsukoi Kōshien* (creáu orixinalmente por Jūzō Yamasaki)
**Heart no A* (creáu orixinalmente por Akira Saiga)
**[[Hiatari Ryōkō!]]*
**Hirahira-kun Seishun Jingi* (creáu orixinalmente por Mamoru Sasaki)
**Hirahira-kun Seishun Ondo* (creáu orixinalmente por Mamoru Sasaki)
**Hirahira-kun Seishun Taiko* (creado orixinalmente por Mamoru Sasaki)
**[[Itsumo Misora]]*
**[[Jinbē]]*
**[[KATSU!]]
**Little Boy* (creáu orixinalmente por Mamoru Sasaki)
**Miyuki*
**Nakimushi Kōshien* (creáu orixinalmente por Jūzō Yamasaki)
**Niji Iro Tōgarashi*
**Nine*
**Oira Hōkago Wakadaishō*
**Rough*
**Rainbowman* (based on [[Rainbowman]], creáu orixinalmente por [[Kōhan Kawauchi]])
**Sekiyō yo Nobore!!* (creáu orixinalmente por Jūzō Yamasaki)
**Short Program* (Coleición de trabayos menores)
**Slow Step*
**Touch*

==Curiosidaes==
Adachi fexo'l diseñu de personaxes pa la serie [[OVA]] *Nozomi Witches'', polo que se-y da n'ocasiones créitu por crear la serie orixinal.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Trabayos d'Adachi  (Una llinia de tiempu qu'amuesa tol so trabayu) (xaponés)
*Touch! Project  - Páxina dedicada a Touch! y Mitsuru Adachi
Sestaferia (centru social)

**Sestaferia** ye un centru social autoxestionáu asitiáu na villa de Xixón. 

Ente los servicios del centru s'alcuentra Internet públicu y de baldre y una distribuyidora de llibros, espublizaciones de contrainformación, música y ropa. Tamién nel centru suelen facese charres, pases de videos y actos venceyaos a los movimientos sociales y l'activismu políticu.

El centru s'alcuentra na cai Numa Guilhou de Xixón.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Sestaferia Centru Social, páxina web del centru

La direición nun ta actualizada. El llocal de Sestaferia ta na cai Joaquín Alonso Bonet 5 de Xixón
Sestaferia

**Sestaferia** pue referise a:
* Sestaferia, trabayu fechu a comuña p'arreglar coses vecinales.
* Sestaferia, centru social de Xixón.
McDonald's

**McDonald's** ye una cadena de restoranes fundada nos Estaos Xuníos el 15 de mayu de 1940. La so especialidá ye la comida rápida. 

Nel añu 2005 tenía 447.000 emplegaos en tol mundu.

La so mascota ye'l payasu Ronald McDonald.

## Referencies

## Enllaces esternos
Alcorcón

**Alcorcón** ye una ciudá española de la Comunidá de Madrid, asitiada a 13 quilómetros de la capital en direición suroeste. Les sos coordenaes xeografiques son: 40° 21′ 00″ N 03° 50′ 00″ O.

Cunta con 33,7 km² nel so territoriu. La so poblacion anguaño ye de 164.633 habitantes según la fonte oficial de xineru de 2006 pero ta nun continuu xorrecimientu. Fórmenla sobro too emigrantes d'otres rexones d'España. El pueblu entama agora un gran desarrollu urbanu na iniciativa del nomáu "Ensanche Sur". Hai bien poco, pescanció'l titulu de "Gran Ciudad de la Comunidad de Madrid" títulu que se-yos da a los conceyos con una poblacion mayor de 150.000 habitantes.

## Historia
Al rodiu del regatu de Butarque alcontróse un pequeñu xacimientu paleolíticu y na fonte de La Canaleja, arroyu na prehistoria, alcontráronse llastres de sílex. Sicasí los restos son abondo escasos.

El territoriu d'Alcorcón taba afayáu na fastera xeográfica onde vivíen los Carpetanos, que como otros pueblos celtíberos resistiéronse cásique 100 años a la dominación romana. La romanización na Comunidá de Madrid foi perescasa, sacantes dellos llugares de la zona sureste. Los sos oríxenes nun son del too nidios. Una opción ye que foi fundada por artesanos-alfareros-musulmanes que la nomaron *Al Qadr* (Tesu), d'ehí vien el so nome d'anguaño, amás nel so escudu apaecen tres pucheros.

## Monumentos
Nel entamu del sieglu XX constrúinse los Castiellos de los Marqueses de Valderas.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ciañu

**Ciañu** ye una parroquia del conceyu asturianu de Llangréu. Asitiada na fastera meridional del conceyu, llenda colos de Mieres (a sur y al oeste) y Samartín del Rei Aurelio (al este y noreste), y cola parroquia llangreana de Sama (al norte y noroeste). La so parte urbana conforma'l distritu de Ciañu, ún de los seis qu'integren la ciudá de Llangréu, capital del conceyu. 

Aparte d'ella, nos sos  d'estensión, viven , que se reparten ente los llugares de L'Armá, La Barraca, La Cabaña, Cabaños, El Cau, El Cadavíu, La Caleya, La Campa, La Canga, El Cantu Trichuru, La Capilla, El Carbayal, El Carbayu, Cardiñuezo, La Casa Baxo, La Casa'l Medio, Casielles, La Casona, Les Casuques, El Centenal, El Corralón, Corros, Les Cubes, Les Cuestes, L'Escobal, Felguera, Los Fornos, Foyeo, El Fresneal, La Fernosa, Les Hedreres, La Enverniza, La Llimosnera, El Yanu, La Moquina, La Mosquitera, El Navaliigu, La Nueva, Omedines, Otones, Pampiedra, Paniciri, La Payega, La Peña Utiillu, La Perallonga, El Picu Castillu, El Pasaúriu, La Poya, El Pozobal, La Puente Umeru, El Pumarón, El Rebullu, Roíles, La Roza, San Roque, El Sestu, Los Tablones, La Tixera, El Tendiyón, La Tixuca, El Trichuru, El Túnel, La Vallina, Viesques, La Xuga, L'Azorera, El Carril, La Ceposa, Cuesta la Viña, El Nadal, El Praón, Pumarín, Santana, Los Valles, Cogorderos, La Tiyera, La Capilla Cabaños y La Trechora. Rescampla ente ellos **[[La Nueva (Llangréu)|La Nueva]]**, que ye, colos sos 183 habitantes, el nucleu de población más grande, dempués de Tiuya, de los que nun tán integraos na ciudá de Llangréu.

Nos años 1970 algamó una gran importancia poblacional, si bien dende entós vien decayendo. Anguaño tien una población peravieyada y reducida si la comparamos cola d'antaño. Ye famosu por tener una de les mezquites musulmanes más importantes d'Asturies dempués de la d'Uviéu.

## Llocalidaes

### Sitios

## Edificios d'interés
* Torre de la Quintana (sieglu XIV)
* Ilesia de San Esteban
* Ermita del Carbayu
* Palaciu de San Feliz

## Semeyes

imaxe:Casa la buelga ciañu.jpg|Casa la Buelga
imaxe:ciañu.jpg|Parque de Ciañu
imaxe:Ilesia ciañu.jpg|Ilesia de San Esteban
imaxe:Langreo wikipedia.jpg|Ilesia del Palaciu de San Feliz


## Referencies

## Enllaces esternos
Real Madrid Club de Fútbol

El **Real Madrid Club de Fútbol** ye una entidá deportiva de Madrid (España). Fundóse'l día 6 de marzu de 1902 col nome de *Sociedad Madrid Foot-Ball Club*. Tien 85.000 socios y más de 1.800 peñes repartíes per tol planeta.

Tien dos seiciones deportives, una de fútbol onde ye l'equipu más llaureáu de la historia y otra de baloncestu onde ye'l club más lloreáu d'Europa.

El club tuvo siempre en 1ᵉʳ división. El so estadiu actual ye'l Santiago Bernabeu, inauguráu'l 14 d'avientu de 1947, obra de los arquiteutos Luis Alemany Soler y Manuel Muñoz Monasterio. Tien capacidá pa 80.354 persones sentaes.

Nel historial futbolísticu cunta con 38 lligues españoles, 19 copes del Rei, 12 supercopes d'España, 1 copa de la Lliga, 18 campeonatos rexonales, 5 trofeos Mancomunaos, 1 copa Eva Duarte, 14 lligues de Campeones, 2 copes de la UEFA, 1 supercopa d'Europa, 3 copes Intercontinentales, 1 copa Iberoamericana y 2 copes Llatines.

A nivel individual los xugadores más premiaos fueron:
* Pichichi
** Olivares(1932-33)
** Pahiño(1951-52)
** Di Stéfano(1953-54,1955-56,1956-57,1957-58,1958-59)
** Puskas(1959-60,1960-61,1961-62,1962-63,1963-64)
** Amancio(1968-69,1969-70)
** Juanito(1983-84)
** Hugo Sánchez(1985-86,1986-87,1987-88,1988-89,1989-90)
** Emilio Butragueño(1990-91)
** Zamorano(1994-95)
** Raúl(1998-99,2000-01)
** Ronaldo(2003-04)
** Ruud van Nistelrooy(2006-07)
* Zamora
** Train(1960-61,1962-63,1963-64)
** Araquistaín(1961-62)
** Betancort(1964-65,1966-67)
** Junquera(1967-68)
** Miguel Ángel(1975-76)
** Agustín(1982-83)
** Buyo(1987-88,1991-92)
** Iker Casillas (2007-08)
* Balones d'Oru
** Di Stéfano(1957,1959)
** Kopa(1958)
** Figo(2000)
** Ronaldo(2002)
** Cannavaro(2006)
* FIFA World Player
** Figo(2001)
** Ronaldo(2002)
** Zidane(2003)
** Cannavaro(2006)
* Bota d'Oru
** Hugo Sánchez(1990)
* Once d'Oru
** Zidane(2001)
** Ronaldo(2002)
* World soccer
** Luís Figo (2000)
** Ronaldo (2002)
** Zidane (2003)
* Trofeo Bravo
** Butragueño(1985,1986)
** Casillas(2000)

No tocante a la organización xerárquica del club, Florentino Pérez ye'l presidente dende xunu de 2009, Carlo Ancelotti ye l'entrenador y l'ex-xugador y ex-entrenador del club Jorge Valdano ye'l direutor deportivu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Antonio Masip

**Antonio Alejandro Masip Hidalgo**  ye un políticu y abogáu asturianu. Foi alcalde d'Uviéu ente 1983 y 1987.

## Biografía
Estudió derechu na Universidá de Deusto onde tamién fizo tres años d' Económiques.

De profesión ye abogáu dende l'añu 1972 compaxinándolo cola política dende l'añu 1982. Pertenez al PSOE.

Na política ocupó la Conseyería de Cultura y Deportes nel Primer Gobiernu Autónomu d'Asturies nel añu 1982. Nel 1983 foi nombrao alcade d'Uviéu, puestu onde tuvo hasta 1991. Diputáu na Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies dende 1983 hasta 1987. Dende l'añu 1997 hasta'l 2003 ye secretariu xeneral del SOMA-PSOE, anguaño ye miembru del Comité Federal. Dende xunetu del 2004 ye eurodiputáu pol Partíu Socialista Européu (PSE).

## Obres
Ye autor de trabayos lliterarios y llibros como:
* *Oviedo al fondo*
* *Desde mi ventana...*
* *Desde Oviedo a Salinas por el Eo*
* *Apunte para un estudio de la Guerra Civil en Asturias* (dirixíu por Manuel Tuñón de Lara)
* *La sirenita y otros coletazos*
* *[[Indalecio Prieto]] y Oviedo*
* *La última reunión del consejo soberano de Asturias y León*
* *La autodeterminación del [[Sahara Occidental]]*
* *Alegaciones al Estatuto de Autonomía de Asturias*
* *Asturias en las ediciones de *Voyage au bout de la nuit* de [[Louis-Ferdinand Céline|Céline]]*
* *El pintor [[Luis Fernández López|Luis Fernández]]*, ente otros
* Otros trabayos sobre la II República Española,la Guerra Civil y el Derechu Internacional.

## Referencies

## Enllaces esternos
Mark Calaway

**Mark Callaway** , más conocíu como *The Undertaker* o *Undertaker* (), ye un lluchador profesional qu'actualmente trabaya pa la empresa de *SmackDown*! de la World Wrestling Entertainment.

Calaway mide 2,08 metros y ye unu de los lluchadores con más trayeutoria dientro de la WWE. Ingresó en 1990 y lleva 27 años de carrera na WWE.

## Referencies

## Enllaces esternos
Dave Batista

**David Michael Bautista, Jr.** , más conocíu como **David Batista** o simplemente pol so nome nel ring **Batista**, ye un  lluchador d'Estaos Xuníos de raíces grecofilipines. Caracterízase por utilizar la fuercia. 

Batista ye un lluchador xeneralmente criticáu pola so llentitú y probe téunica lluchística, amás d'abusar de la so musculatura.
Anguaño trabaya pal programa *[[WWE Friday Night SmackDown!|SmackDown!]]* onde ye'l Campeón Mundial de los Pesos Pesaos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Hooligans

El términu ***hooligans*** naz n'Inglaterra nos años 1960 pa referíse a grupos violentos venceyaos al mundu del fútbol. Pue considerase-yos asemeyaos a les *[[barra brava|barres braves]]* de Sudamérica y ultres del restu d'Europa.

Estos aficionaos agresivos, siguidores d'un equipu en concretu, engárrense, a vegaes, colos hooligans del equipu contrariu demientres l'alcuentru. La tensión medra nos nomaos clásicos o derbis, que son alcuentros ente equipos de la mesma ciudá, o equipos con una gran competencia histórica.

Estos alcuentros violentos ente grupos de hooligans dieron llugar a numberoses muertes y traxedies a lo llargo de la historia del fútbol inglés. En 1985, nel estadiu de Heysel (Bruxeles), muerren 39 persones nuna engarradiella ente los aficionaos del Liverpool y del Juventus, mentanto disputaben la final de la Copa d'Europa.

## L'orixe
Tiende a creyese que'l *hooliganismu* ye daqué relativamente reciente, de les últimes tres o cuatro décades. Pero como desplicó a la BBC l'antropóloga Liz Crowley, de la Universidá de Manchester, nun ye un fenómenu nuevu. 
 
N'efeutu, el balompié foi asociáu a eventos violentos dende los sos oríxenes na Inglaterra del sieglu XIII, cuando los partíos involucraben a cientos de xugadores y convertíense esencialmente en campos de batalla onde s'enfrentaben les mocedaes de los pueblos rivales. 

L'orixe del términu *hooligan* ye inciertu, pero creyese qu'apaeció nun infome de la policía de Londres que data del 1898. Otra de les teoríes que despliquen l'orixe de la pallabra argumenta que'l nome vien d'un gamberru irlandés que vivía en Londres, d'apellíu Hooligan.

## Referencies

## Enllaces esternos
Chris Benoit

**Christopher Michael Benoît ** , foi un lluchador profesional franco-canadianu que trabayaba pa la empresa World Wrestling Entertainment (WWE) na rama "Extreme Championship Wrestling". Benoit creció en Edmonton (Alberta), .

Foi entrenáu en Calgary (Alberta) por Stu Hart. Tuvo numberosos títulos de diferentes promociones siendo'l más importante el Campeonatu Mundial Categoría Pesados de la WWE y el Campeonatu de la WCW (World Championship Wrestling).

## Referencies

## Enllaces esternos