Ludwig Feuerbach

**Ludwig Andreas Feuerbach**  foi un filósofu alemán, antropólogu, biólogu y crítica a la relixón críticu de la relixón. Ye consideráu'l padre intelectual del humanismu atéu contemporaneu, tamién denomináu ateísmu antropolóxicu. Pa él la inmortalidá ye una creación humana y constitúi el xerme básicu de l'antropoloxía de la relixón.

El materialismu críticu de Feuerbach va tener un efeutu fondu tantu nel pensamientu de Richard Wagner, Max Stirner y Bakunin como nes teoríes de Marx y Engels y, polo xeneral, en tol denomináu materialismu históricu.

## Biografía
Ludwig Andreas Feuerbach nació en Landshut, Baviera, en 1804, fíu de Paul Johann Anselm von Feuerbach. Estudió teoloxía en Berlín. Nesta mesma ciudá foi discípulu de Hegel. Magar de primeres tuvo bien influyíu por él, rápido criticó la ideoloxía del so maestru siguiendo dos exes que fueron la base del so pensamientu: *la concepción antropolóxica de toa relixón* y la *crítica materialista de too pensamientu especulativu*. El so calter críticu sobre la relixón nun-y dexó exercer la docencia hasta la revolución de 1848, cuando, reclamáu polos sos alumnos de Heidelberg, profesó mientres un semestre la so teoría de la relixón. 
Feuerbach convertir nel maestru del pensamientu de los mozos hegelianos. Sobremanera tuvo influencia en Marx y Engels, anque éstos, darréu, se deslindarían del so materialismu n'obres como les *Tesis sobre Feuerbach* (1845) y *La ideoloxía alemana* (1846).
Ente les sos obres destaquen *Pensamientos sobre la muerte y la inmortalidá* (1830), onde niega la esistencia de Dios y d'otra vida, *Crítica de la filosofía de Hegel* (1839), *La esencia del cristianismu* (1841) y *Principios fundamentales de la filosofía del futuru* (1843).
En 1870 afiliar al Partíu Socialdemócrata d'Alemaña (SPD).
Morrió en 1872 en Rechenberg, cerca de Núremberg (Alemaña).
.

Feuerbach foi hermanu de Karl Wilhelm Feuerbach, Eduard Feuerbach, Friedrich Feuerbach y Joseph Anselm Feuerbach, el fíu d'ésti últimu foi un destacáu pintor alemán.

## La teoría de la relixón de Feuerbach

Nel añu 1841, Feuerbach publica *La esencia del cristianismu*, obra cola que'l so autor va convertir nun referente pa la izquierda hegeliana representada pol teólogu David Strauss, quien na so obra *La vida de Jesús* consideraba que los evanxelios yeren rellatos míticos.

La filosofía de Feuerbach empecipiar en discutiniu abiertu cola teoloxía. A diferencia de Hegel, va entender que la filosofía ye dafechu independiente de la relixón; la filosofía tien como xera criticar la relixón y nun encontala. Nel centru y como exa del so pensamientu instala al ser humanu y polo tanto a l'antropoloxía. Ye herederu de la tradición humanista. Sostién Feuerbach que los pruyimientos y les pretensiones ya idees relixoses son una carauterística específica del ser humanu, polo que la relixón quedaría inscrita na antropoloxía, que tien d'esplicala.

Les sos concepciones fundamentales en términos de crítica a la relixón, pueden ser amenorgaes a estes fórmules: 

La evolución del pensamientu de Feuerbach queda evidenciada na frase siguiente: 

 

Pa Feuerbach l'home realizó'l mesmu camín: primero creó a Dios y más tarde entendió que la so conocencia nun yera namás que un pasu na mesma conocencia del home. 

Feuerbach, al considerar a Dios una creación humana, niega la so esistencia de la manera na que lo concibe la teoloxía cristiana. Tamién negaba'l idealismu, que pretende suplantar l'home real -corporal y sensible- pol 'espíritu' y la 'razón'.

Pa Feuerbach, por tanto, nun ye Dios quien creó al home a la so imaxe, sinón, a la inversa, l'home quien creó a Dios, proyeutando nél la so imaxe idealizada. L'home atribúi a Dios les sos cualidaes y reflexa nél el so deseos ensin realizar. Asina, ayenar, da orixe a la so divinidá. Pero, ¿por qué lo fai? L'orixe d'esta enayenadura atopar nel home mesmu. Aquello que l'home precisa y desea, pero que nun puede llograr darréu, ye lo que proyeuta en Dios. *La pallabra Dios tien pesu, seriedá y sentíu inmanente en boca de la necesidá, la miseria y la privación*. Contra lo que pudiera creese, los dioses nun fueron inventaos polos gobernantes o los sacerdotes, que se valen d'ellos, sinón polos homes que sufren. *Dios ye l'ecu del nuesu berru de dolor*. 

Feuerbach califica de *xiru decisivu de la historia* al fechu de que l'home reconoza abiertamente que *la conciencia de Dios nun ye más que la conciencia de la especie*. *Homo homini deus est* (l'home ye dios pal home).

Cuanto más engrandece l'home a Dios, más s'emprobez a sigo mesmu. L'home proyeuta nun ser ideal (irreal) les sos cualidaes, negándo-yles a sigo mesmu. D'esta miente, reserva pa sigo lo que nél hai de más baxu y considérase nada frente al Dios que creó.

## Conceutu d'[[enayenadura]] (alienación)
De la so crítica a la relixón esprende'l conceutu de alienación o enayenadura, seique'l más influyente de la so obra. Él parte d'una inversión de los términos: el suxetu pol predicáu. Dios nun crea al home, l'home crea a Dios proyeutándose y proyeutando los sos meyores atributos nél. Ye, entós, a cencielles un productu del home. Pero esti productu vuélvese ayenu al so productor y apoderar. Les propiedaes del home ayenar en Dios, l'oxetu apaez con vida propia y apodera al suxetu. Pa Feuerbach, esta enayenadura taba na conciencia humana, y un simple actu de la mesma podía resolvela.

Karl Marx retoma esti conceutu y ampliar nos sos Manuscritos económicos y filosóficos de 1844. Pa él, la enayenadura humana nun s'atopa solamente nel planu de la conciencia, sinón nel planu real. Agora l'home ayenar nel trabayu, y pa resolver esta enayenadura precisen aiciones práutiques, una filosofía de la praxis.

## Recapitulación ampliada
Mientres se consideró discípulu de Hegel, aplicó con firmeza la defensa de la so filosofía. En 1835, morriendo'l so maestru na epidemia de cólera, cuatro años enantes, fixo una encesa defensa de la posición de Hegel, ante l'ataque d'unu de los sos críticos.

En 1839, empecipiaría'l mesmu Feuerbach l'actitú crítica contra l'autor de la "Fenomenoloxía del espíritu". Y dende la publicación en 1841 de "La esencia del cristianismu", la so posición sería englobada na de los hegelianos d'esquierda. Yeren discípulos direutos o indireutos que criticaben idees como'l convencimientu hegeliana de la unidá ente la relixón cristiana productu de la revelación y de la filosofía.

Los hegelianos antiguos o adeptos más ortodoxos realizaron un importante trabayu nel orde históricu, cuantimás, nel de la historia de la filosofía; los mozos hegelianos d'esquierda dieron fuercia ya impulsu a una progresiva aplicación de la doctrina al orde políticu.

Ensin estrictos compromisos cerradamente ideolóxicos, Feuerbach escorría la "realización" de les idees hegelianas. Feuerbach nun quier esplicar de manera especulativa tola realidá a partir de lo inmaterial, Dios o la Idea o l'espíritu puru; aspira a entender la situación concreta de los seres humanos y de la totalidá de les coses d'una manera sensualista. Da preeminencia a la perceición y los sentíos, sobre'l pensamientu.

Na so obra sobre la naturaleza del cristianismu, intenta amosar verdaes qu'al so xuiciu topar na relixón so presupuestos falsos. Va Dicir taxativamente: "El secretu de la teoloxía ye l'antropoloxía". La disciplina antropolóxica ten de ser la negación de la filosofía idealista.

Ye d'equí onde deriva'l pensamientu esencial del filósofu. Les supuestes propiedaes divines son una proyeición alienada de les propiedaes humanes.

## Les ''Tesis sobre Feuerbach'' de Karl Marx
Nes Tesis sobre Feuerbach, Marx critica la visión puramente teórica de Feuerbach. Marx fai recayer nel individuu la conciencia humana cuando ésta tien un componente social qu'inevitablemente lleva a plantegase a qué respuende y cómo funciona. Pa Marx nun bastaría la disolución de la relixón, sinón que:

 

## Feuerbach na cultura popular
Les teoríes de Feuerbach, especialmente la so crítica de la relixón, tuvieron influencia nel mundu modernu, inclusive na cultura popular, y llegaron a algamar ciertu espardimientu cuando nos años setenta publicóse l'álbum *[[Aqualung_(álbum)|Aqualung]]*, del grupu de rock británicu Jethro Tull, nel que, na so portada, indicábase que "nel empiezu, l'home creó a Dios y dio-y poder sobre toles coses".

## Bibliografía

#### Obres de Feuerbach
;N'alemán
* 1828 - *De ratione una, universali, infinita*. Ghent.
* 1830 - *Gedanken über Tod und Unsterblichkeit* (Anónimu)
* 1833 - *Geschichte der Neuern Philosophie; von Bacon von Verulam bis Benedict Spinoza*University of Michigan.
* 1834 - *Abälard und Heloise, oder Der Schriftsteller und der Mensch*
* 1835 - *Kritik des Anti-hegels* 2nd edition, 1844. University of Michigan; University of Wisconsin.
* 1837 - *Geschichte der Neuern Philosophie; Darstellung, Entwicklung und Kritik der Leibnitz'schen Philosophie* University of Wisconsin
* 1838 - *Pierre Bayle*. University of California
* 1839 - *Über Philosophie und Christenthum*
* 1848 - *Das Wesen des Christenthums', <small>2nd edition</small>, 1848. [https://books.google.com/books?id=KCAPAAAAIAAJ NYPL].
* 1843 - *Grundsätze der Philosophie der Zukunft* [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k953883 Gallica]
* 1843 - *Vorläufige Thesen zur Reform der Philosophie*
* 1844 - *Das Wesen des Glaubens im Sinne Luther's* [https://books.google.com/books?id=7bMRAAAAYAAJ Harvard].
* 1846 - *Das Wesen der Religion*, <small>2nd edition</small>, 1849. [https://books.google.com/books?id=ft7beehJ6TIC Stanford].
* 1846 - *Erläuterungen und Ergänzungen zum Wesen des Christenthums*
* 1846-66- *Ludwig Feuerbach's sämmtliche Werke*
** <small>Vol. 1</small>, 1846. [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k77818c Gallica]; [https://books.google.com/books?id=ooiU1XbPyOEC NYPL].
** <small>Vol. 2</small>, 1846. [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k77819q Gallica].
** <small>Vol. 3</small>, 1847. [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k77820x Gallica]; [https://books.google.com/books?id=F2ggn3KnjLQC NYPL]. 1876, [https://books.google.com/books?id=jn0NAAAAQAAJ Oxford].
** <small>Vol. 4</small>, 1847. [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k778218 Gallica]; [https://books.google.com/books?id=jn0NAAAAQAAJ&printsec=titlepage&source=gbs_summary_r&cad=0#PPA410,M1 Oxford].
** <small>Vol. 5</small>, 1848. [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k77822m Gallica]; [https://books.google.com/books?id=tUUQhN7UESEC NYPL].
** <small>Vol. 6</small>, 1848. [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k77823z Gallica]; [https://books.google.com/books?id=GSEMXsBf-eMC NYPL].
** <small>Vol. 7</small>, 1849. [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k778249 Gallica]; [https://books.google.com/books?id=tn0NAAAAQAAJ Oxford].
** <small>Vol. 8</small>, 1851. [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k77825n Gallica]; [https://books.google.com/books?id=TTi7wIFeSdUC NYPL].
** <small>Vol. 9</small>, 1857. [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k778260 Gallica]; [https://books.google.com/books?id=lfcXqTMvT6wC NYPL].
** <small>Vol. 10</small>, 1866. [http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k77827b Gallica]; [https://books.google.com/books?id=QYINAAAAYAAJ NYPL].
* 1874 - *Ludwig Feuerbach in seinem Briefwechsel und Nachlass* (1874). 2 volúmenes. [https://books.google.com/books?id=cjUCAAAAQAAJ Oxford]. <small>Vol. 1</small>. [https://books.google.com/books?id=1cek60LKbUkC NYPL]. <small>Vol. 2</small>. [https://books.google.com/books?id=JfoOmgQmb_AC NYPL].
* 1876 - *Briefwechsel zwischen Ludwig Feuerbach und Christian Kapp* (1876). [https://books.google.com/books?id=xi4RAAAAYAAJ Harvard]; [https://books.google.com/books?id=SDoBAAAAQAAJ Oxford].

==== Obres sobre Feuerbach ====
* Castiella y Cortázar, Blanca. *L'Antropoloxía de Feuerbach y les sos claves*, 1991, ISBN 84-89893-79-9
* [[Friedrich Engels|Engels, Friedrich]]; [[Karl Marx|Marx, Karl]], *Ludwig Feuerbach y el fin de la filosofía clásica alemana: y otros escritos sobre Feuerbach*, Madrid, Fundación d'estudios socialistes  2006
* [[Cornelio Fabro|Fabro, Cornelio]]. *Ludwig Feuerbach: «La esencia del cristianismu»,'' Madrid, 1977.

## Ver tamién
* Cultura d'Alemaña

## Referencies

## Enllaces esternos