open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
HR 3384

**HR 3384** (HD 72673 / HIP 41926 / GJ 309) ye una estrella asitiada na constelación de Pyxis, la brúxula, cerca de la llende con Puppis. De magnitú aparente +6,38, ye demasiáu tenue pa ser reparada a simple vista. Alcuéntrase a 39,7 años lluz del Sistema Solar; Gliese 320, a 6,1 años lluz de distancia, ye la estrella más cercana a HR 3384.

De tipu espectral K0V, HR 3384 ye una nana naranxa —na base de datos SIMBAD figura catalogada como G9V— con una temperatura superficial de 5265 K.
De carauterístiques asemeyaes a α Centauri B, relluma con una lluminosidá equivalente al 36% de la lluminosidá solar.
De menor tamañu que'l Sol, tien un diámetru equivalente al 77% del diámetru solar.
El so metalicidá —bayura relativa d'elementos más pesaos que'l heliu— ye menor que la solar, suponiendo un 42% de la mesma.

Nun esiste consensu sobre la posible edá de HR 3384. Esta foi envalorada dende 300 millones d'años —lo que supondría que ye una estrella bien nueva—, hasta 4570 millones d'años, siendo nesti casu una estrella tan antigua como'l Sol.

## Ver tamién
* Llista d'estrelles brilloses más cercanes

## Referencies
HN Librae

**HN Librae** (HN Lib / GJ 555 / HIP 71253) ye una estrella na constelación de Llibra de magnitú aparente +11,35. Asitiada a 20,0 años lluz de distancia, ye una de les 100 estrelles más cercanes al Sistema Solar.

HN Librae ye una nana colorada de tipu espectral M3.5V con una temperatura efectivo de 3150 K.
Tien una masa de 0,22 mases solares y relluma con una lluminosidá equivalente al 0,1% de la lluminosidá solar.
El so metalicidá, espresada como la rellación ente los conteníos de fierro y hidróxenu, ye aproximao igual a la solar ([Fe/H] = +0,01).
Ye una estrella variable del tipu BY Draconis, onde les fluctuaciones de lluminosidá tán rellacionaes cola presencia de manches na superficie o otru tipu d'actividá cromosférica. La variación de rellumu de HN Librae ye de 0,03 magnitúes.

Los sistemes estelares más cercanos a Gliese 555 son Gliese 570, a 3,6 años lluz, y Gliese 581, a 4,3 años lluz; esta postrera ye una estrella bien similar a HN Librae onde s'afayaron dellos planetes estrasolares. 61 Virginis, nana mariella análoga al Sol, alcuéntrase a pocu más de 11 años lluz de HN Librae.
 
## Referencies
HR 3617

**HR 3617** (HD 78175 / HIP 44768) ye una estrella de magnitú aparente +6,87 na constelación de Cáncer. Alcuéntrase visualmente ente ξ Cancri y ν Cancri, a pocu más d'un grau de la primera. Alcuéntrase a 192 años lluz de distancia del Sistema Solar.

HR 3617 ye una estrella múltiple que les sos dos componentes principales formen un sistema binariu compuestu por dos estrelles blancu-marielles de la secuencia principal práuticamente iguales. **HR 3617 A**, de magnitú +7, ye de tipu espectral F4V, ente que **HR 3617 B**, de magnitú +7,4, ye de tipu F5V. Dambes estrelles, separaes visualmente unos 7,5 segundos d'arcu, alcuéntrase a una distancia real de 480 UA, equivalente a doce veces la distancia media que dixebra a Plutón del Sol. La lluminosidá conxunta del sistema ye de 8,5 soles. El sistema recuerda a Diadem (α Comae Berenices) —estrella binaria formada por dos estrelles idéntiques de tipu F5—, magar los dos componentes d'ésta última tópense muncho más próximes ente sí que les de HR 3617.

Esiste una tercer estrella de magnitú +12,6, **HR 3617 C**, separada visualmente 27,8 segundos d'arcu de les componentes A y B; forma una doble óptica col par AB, a les que nun ta amestada gravitacionalmente.

## Referencies


* HR 3617 A (SIMBAD)
* HR 3617 B (SIMBAD)
* HR 3617 C (SIMBAD)
* HR 3617  (The Bright Star Catalogue)
HR 4523

**HR 4523** (HD 102365 / HIP 57443) ye una estrella binaria de magnitú aparente +4,89 na constelación de Centaurus, asitiada al noroeste de δ Centauri.
Alcuéntrase a 30,1 años lluz de distancia del Sistema Solar, siendo V857 Centauri y Gliese 433 —a 4,3 y 4,4 años lluz respeutivamente—, les estrelles conocíes más cercanes a ella.

La componente principal, **HR 4523 A** (LHS 311 / GJ 442 A), ye una nana mariella de tipu espectral G2V y 5650 ± 100 K de temperatura efectivo.
De menor masa que'l Sol —la so masa envalórase en 0,85 mases solares—, tien un tamañu llixeramente más pequeñu qu'ésti.
Xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación proyeutada de namái 0,3 km/s.
La so lluminosidá equival al 82% de la lluminosidá solar y la so metalicidá ye significativamente menor que la del Sol, ente un 20 y un 33% de la mesma.
Nun amuesa actividá cromosférica y paez ser una estrella muncho más antigua que'l Sol, con una edá de más de 9000 millones d'años.
Considerada miembru del Grupu d'Épsilon Indi, lo más probable ye que seya una intrusa dientro del mesmu, una y bones la estrella ye más antigua y tien una composición distinta a la d'otros miembros.

La componente secundaria, **HR 4523 B** (LHS 313 / GJ 442 B), ye una nana colorada de tipu M4 con una masa envalorada igual al 7% de la masa solar y una lluminosidá de 7 cenmilésimes de la del Sol. La separación media ente les componentes A y B ye d'unes 235 UA, casi 8 vegaes la distancia esistente ente Neptunu y el Sol.

## Sistema planetariu

En 2011 afayóse un planeta estrasolar n'órbita alredor de la estrella principal del sistema.
Denomináu HD 102365 b, tien una masa 16 vegaes mayor que la masa terrestre. Muévese a una distancia media de 0,46 UA al respective de HR 4523 A, nuna órbita considerablemente escéntrica (ε = 0,34) que completa en 122 díes.

El planeta paez tar aislláu, nun esistiendo planetes adicionales con una masa mínimo ≥ 0,3 vegaes la masa de Xúpiter a una distancia de la estrella igual o inferior a 5 UA.

## Ver tamién
* Llista d'estrelles brilloses más cercanes

## Referencies
HR 4796

**HR 4796** (HD 109573 / HIP 61498 / SAO 203621) ye un sistema estelar na constelación de Centauru de magnitú aparente +5,80.
Forma parte de l'Asociación estelar de TW Hydrae, polo que tamién ye conocida como **TWA 11**.
Alcuéntrase a 220 años lluz de distancia del Sistema Solar.

## Carauterístiques del sistema
Les componentes principales de HR 4796 formen un sistema binariu, siendo estrelles bien nueves con una edá en redol a 8 millones d'años.
La componente principal, **HR 4796 A**, ye una estrella blanca de la secuencia principal de tipu espectral A0V con una temperatura efectivo de 9311 K. El so diámetru ye aproximao'l doble que'l del Sol y xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación proyeutada de 152 km/s.
La so lluminosidá ye unes 23 vegaes mayor que la lluminosidá solar.

La componente secundaria, **HR 4796 B**, tien magnitú +13,3.
Ye una nana colorada de tipu M2.5 con una temperatura de 3592 K, y rota con una velocidá de siquier 12 km/s.
La separación ente les dos estrelles ye de 500 UA.

Una tercer estrella, denomada **2M1235-39**, paez tar gravitacionalmente xunida al sistema.
De tipu espectral M4.5, tien magnitú +15,7 en banda B.
Piénsase que forma una binaria amplia con HR4796 AB, de la que taría dixebrada 135.000 UA.

## Discu circumestelar
En redol a HR 4796 A atopóse un discu protoplanetariu de polvu d'unes 200 UA de diámetru. 
La masa del material que forma'l discu envalórase ente 1026 y 1027 g. Les sos carauterístiques indiquen que ye más nueva y ricu en polvu que'l cinturón de Kuiper, el so análogu nel sistema solar.
L'estudiu d'esti discu en distintes llonxitú d'onda suxer que les partícules que predominen tienen 1,4 μm de radiu y tán formaes por tolinas, molécules orgániques complexes qu'esisten nel sistema solar esterior, especialmente nes llunes Tritón y Titán. La presencia de material orgánico alredor d'una estrella nes últimes fases de la formación de planetes xigantes, implica que los bloques básicos pa la vida pueden ser corrientes en sistemes planetarios.

## Referencies
HR 4908

**HR 4908** (HD 112244) ye una estrella de magnitú aparente +5,32
asitiada na constelación de la Cruz del Sur.
D'alcuerdu al nuevu amenorgamientu de los datos del satélite Hipparcos, el so paralax ye de 0,74 ± 0,25 milisegundos d'arcu, polo que taría asitiada a unos 1350 pársecs (4400 años lluz) del Sistema Solar; sicasí, otru estudiu basáu na llinia CaII del espectru, amenorga esta distancia a 903 pársecs (2945 años lluz).

HR 4908 ye una superxigante azul de tipu espectral O9Ibe.
Esta clase d'estrelles, estraordinariamente lluminoses y masives, son bien escases na galaxa, cabiendo señalar a Naos (ζ Puppis), τ Canis Majoris y 19 Cephei ente les más notables.
HR 4908 tien una lluminosidá 525.000 vegaes mayor que la del Sol, según una elevada temperatura efectivo qu'algama los 36.200 K.
Xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación proyeutada de 147 km/s.
Ye una estrella masiva con una masa de 31,8 ± 14,0 mases solares y tien una edá de namái 3,1 ± 0,1 millones d'años.

Al igual qu'otres estrelles de tipu O, HR 4908 ye una estrella fuxitiva que se mueve pel espaciu con una velocidá inusitadamente alta en comparanza con otres estrelles circundantes.
Per otra parte, forma una estrella doble con una xigante naranxa de tipu K0III y magnitú +11,8, siendo la separación visual ente dambes estrelles de 29,1 segundos d'arcu.
Sicasí, piénsase que dambes estrelles nun tán físicamente rellacionaes y nun formen un verdaderu sistema binariu.

## Ver tamién
* Llista de les estrelles más lluminoses
* Llista de les estrelles más masives

## Referencies
HR 5256

**HR 5256** (HD 122064 / HIP 68184 / G 239-8) ye una estrella na constelación del sietestrellu de magnitú aparente +6,49. Alcuéntrase a 33,0 años lluz del Sistema Solar, siendo Gliese 487, a pocu más de 5 años lluz de distancia, la estrella conocida más cercana a HR 5256.

HR 5256 ye una nana naranxa de tipu espectral K3V. Con una temperatura efectivo de 4843 K, ye una estrella de la secuencia principal más pequeña y tenue que'l Sol, asemeyáu a ε Eridani y a Gliese 892. Relluma con una lluminosidá equivalente al 27% de la lluminosidá solar y la so masa ye un 89% de la del Sol.
La so velocidá de rotación ye de 1,3 km/s, magar esti valor ye namái una llende inferior, una y bones el valor real depende del enclín de la so exa al respective de la Tierra.
Anque la so edá nun ye bien conocida, pue ser una estrella antigua de 9300 millones d'años d'edá —el doble que la del Sol—.

HR 5256 ye una estrella rica en metales, con una bayura relativa de fierro un 40% superior a la del Sol. Esti arriquecimientu ye tamién patente n'elementos como siliciu, magnesiu o titaniu.

## Ver tamién
* Llista d'estrelles brilloses más cercanes

## Referencies
HR 5680

**HR 5680** (HD 135591) ye una estrella de magnitú aparente +5,43 asitiada na constelación de Circinus, 30 minutos d'arcu al norte de δ Circini.
D'alcuerdu al nuevu amenorgamientu de los datos del satélite Hipparcos, el so paralax ye de 0,92 ± 0,29 milisegundos d'arcu, polo que taría asitiada a unos 1090 pársecs (3540 años lluz) del Sistema Solar.

HR 5680 ye una xigante azul de tipu espectral O8IIIp tamién clasificada como O7.5III(f).
Estes xigantes masives y lluminoses son escases na galaxa, pudiéndose destacar ente elles a Hatysa (ι Orionis) y Menchib (ξ Persei).
HR 5680 tien una lluminosidá 301.000 vegaes mayor que la del Sol, según una elevada temperatura efectivo qu'algama los 34.700 K.
Xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación proyeutada —llende inferior de la mesma— de 78 km/s.
Tien una masa de 25,9 ± 12,7 mases solares y una edá de namái 3,8 ± 0,9 millones d'años.
Pierde masa estelar a razón de 1,8 &times; 10-6 mases solares per añu.

HR 5680 forma una estrella doble con una estrella blancu-azulada de tipu B9V —asemeyada, por casu, a Markab (α Pegasi)— y magnitú +12,00.
La separtación visual ente dambes estrelles de 5,4 segundos d'arcu, anque nun hai certidume de que dambes estrelles formen un verdaderu sistema binariu.

## Ver tamién
* Llista de les estrelles más masives

## Referencies
HR 7722

**HR 7722** (HD 192310 / HIP 99825 / Gliese 785) ye una estrella na constelación de Capricorniu asitiada nel estremu suroeste de la mesma, al oeste de ω Capricorni y al nordeste d'Askella (ζ Sagittarii). De magnitú aparente +5,73, práuticamente tópase na llende de visibilidá pa poder ser reparada a simple vista. Alcuéntrase a 28,8 años lluz del Sistema Solar.

HR 7722 ye una nana naranxa, una estrella que como'l Sol llogra la so enerxía de la fusión d'hidróxenu, pero más fría y menos lluminosa que la nuesa estrella. De tipu espectral inciertu (K0-3V), apaez como de tipu K2V na base de datos SIMBAD. Tomando esti últimu datu como referencia, HR 7722 pue ser una estrella asemeyada a ε Eridani, Gliese 33 y ρ Eridani A.
Tien una temperatura efectivo de 5166 K y relluma col 39% de la lluminosidá solar.
El so radiu equival al 81% del radiu solar y la so masa envalorada asítiase en redol al 80% de la masa solar.
Amuesa una bayura relativa de metales basada nel so conteníu de fierro— llixeramente inferior a la que tien el Sol ([Fe/H] = -0,04).
Nun se detectó escesu nel infrarroxu nin a 24 μm nin a 70 μm, lo que paez refugar la presencia d'un discu de polvu al so alredor.
Piénsase que ye una estrella antigua con una edá averada de 9300 millones d'años.
Coles mesmes, podría ser una binaria espectroscópica y ta catalogada como una posible estrella variable, recibiendo la denominación NSV 12933.

Sistemes estelares cercanos a HR 7722 son AU Microscopii y AT Microscopii, dambos a una distancia entendida ente los 5,5 y los 6,3 años lluz.

## Sistema planetariu

En 2010 afayóse un planeta estrasolar, designáu Gliese 785 b, n'órbita alredor d'esta estrella.
Tien una masa mínimo similar a la de Neptunu —21,6 vegaes la masa de la Tierra— y la so distancia media al respective de la estrella ye de 0,32 UA.
El so periodu orbital ye de 74,72 díes.
Un segundu planeta más esternu, Gliese 785 c, afayóse en 2011. Orbita a 1,2 UA de la estrella y el so periodu orbital ye de 526 díes. 

## Ver tamién
* Llista d'estrelles brilloses más cercanes

## Referencies
HR 8938

**HR 8938** (HD 221525 / HIP 115746 / SAO 3916) ye una estrella de magnitú aparente +5,56 asitiada na constelación de Cefeo.
Ye una de les estrelles brilloses cercanes al polu norte celeste, del que falta pocu más de dos graos y mediu.
Visualmente alcontrar a 135 minutos d'arcu de Polaris (α Ursae Minoris) y a 105 minutos d'arcu de HR 285.

HR 8938 ye una subxigante blanca de tipu espectral A7IV con una temperatura envalorada de 8000 K.
De carauterístiques asemeyaes a Alderamin (α Cephei) —la estrella más brillosa de Cefeo— o α Pictoris, el so mayor alloña respectu al Sistema Solar fai qu'apaeza más tenue.
Ente que HR 8938 alcuéntrase a 307 años lluz de distancia, Alderamin tópase unes 6 vegaes más cerca.
La so lluminosidá real, 44 vegaes mayor que la del Sol, ye, sicasí, más del doble de la de Alderamin.
Tien un diámetru 3,5 vegaes más grande que'l diámetru solar y, con una masa de 2,25 mases solares —consistente cola so estatus de subxigante—, la so edá envalórase en 900 millones d'años.

## Na cultura popular
* El productor de música electrónica Deadmau5 tituló unu de les sos temes como "HR 8938 Cephei" n'honor a esta estrella.
## Referencies

* HIP 115746 - Star (SIMBAD)
*
HR 6806

**HR 6806** (HD 166620 / HIP 88972 / GJ 706) ye una estrella de magnitú aparente +6,37. Alcuéntrase na constelación d'Hércules 3º al noroeste de θ Herculis.
Alcuéntrase a 36,2 años lluz del Sistema Solar, siendo G 204-58, a pocu más d'un añu lluz, la estrella más próxima a HR 6806.

HR 6806 ye una nana naranxa de tipu espectral K2V con una temperatura efectivo de 5019 K.
La so lluminosidá correspuende al 35% de la que tien el Sol y tien un diámetru igual al 79% del diámetru solar.
Tocantes a la so metalicidá —bayura relativa d'elementos más pesaos que'l heliu—, paez ser menor que la solar; diversos estudios señalen una bayura relativa de fierro equivalente al 66% de la esistente nel Sol, enclín tamién reparáu n'elementos como níquel, siliciu y sodiu.

La masa de HR 6806 ye d'aproximao 2/3 de la masa solar.
La so edá, teniendo en cuenta parámetro cromosféricos, ye de 4750 - 5000 millones d'años, non bien distinta de la envalorada por xirocronoloxía —basada na so periodu de rotación de 42,4 díes—, que ye de 5300 millones d'años.

## Ver tamién
* Llista d'estrelles brilloses más cercanes

## Referencies
HR Carinae

**HR Carinae** (HR Car / HD 90177 / HIP 50843) ye una estrella variable na constelación de Carina.
Entá siendo una de les estrelles más lluminoses de la galaxa —vease más embaxo—, namái tien magnitú aparente +7,57, yá que s'atopa a 5 ± 1 kilopársecs de distancia.

HR Carinae ye una variable lluminosa azul, una clase d'estrelles bien pocu frecuente, yá que namái se conocen aproximao una docena d'elles na Vía Lláctea.
Extraordinariamente lluminoses —la lluminosidá de HR Carinae ye 500.000 mayor que la del Sol—, estes estrelles atopar nun estáu de rápida evolución dende una caliente estrella de tipu O que funde hidróxenu a una estrella de Wolf-Rayet que funde heliu.
El tipu espectral de HR Carinae ye B2I y tien una temperatura efectivo de 10.000 K. 
La so masa averar a les 40 mases solares y pierde masa a razón de 6,8 &times; 10-5 mases solares per añu.
El so radiu ye 350 vegaes más grande que'l radiu solar.
Paez que rota a gran velocidá —150 ± 20 km/s—, equivalente al 88% de la velocidá crítica percima de la cual la estrella se desintegraría. Ello ye que piénsase que dalgunes d'estes variables que roten a gran velocidá nun son capaces de perder momentu angular y esploten mientres la fase de variable lluminosa azul.

HR Carinae tópase arrodiada d'una tenue nebulosa bien malo de reparar nel espectru visible pola gran lluminosidá de la estrella.
La nebulosa tien, a gran escala, una morfoloxía bipolar, espandiéndose los sos lóbulos en direición SE-NO; pela so parte, la nebulosa interior ye notablemente asimétrica y nun concordar cola estructura a gran escala.
Una carauterística esconcertante ye que la estrella nun produz l'abonda cantidá de fotones ionizados como pa caltener la nebulosa ionizada; una posible esplicación pa esti fechu —según pa esplicar la marcada asimetría de la nebulosa interior— sería la presencia d'una compañera estelar, entá non detectada, coles propiedaes riquíes.

## Ver tamién
* Llista de les estrelles más lluminoses
* Llista d'estrelles más masives
* AG Carinae, otra variable azul lluminosa.

## Referencies
HR Lupi

**HR Lupi** (HR Lup) ye una estrella de la constelación de Lupus, el llobu, de magnitú aparente +5,76. Alcuéntrase, d'alcuerdu al nuevu amenorgamientu de los datos de paralax de Hipparcos, a 361 ± 13 años lluz de distancia del Sistema Solar.
Ye miembru de l'Asociación estelar Scorpius OB2-3, a la que tamién pertenecen δ Lupi, ε Lupi y η Lupi, toes elles tamién na constelación de Lupus.

HR Lupi ye una subxigante blancu-azulada de tipu espectral B8IV.
La so temperatura efectivo ye de 12.000 K y la so lluminosidá ye 117 vegaes mayor que la lluminosidá solar.
Tien un radiu 2,5 vegaes más grande que'l del Sol y completa un xiru sobre sigo mesma en 0,88 díes.
La so masa ye 3,1 vegaes mayor que la masa solar pero nun esiste consensu tocantes a la so edá; mientres una fonte señala una edá de 63 millones d'años, otra alza esta cifra hasta los 141 millones d'años.
Nun presenta escesu na radiación infrarroxo emitida a 24 μm, polo que nun paez tar arrodiada por un discu de polvu circumestelar.

HR Lupi ye una variable Alfa2 Canum Venaticorum que presenta una variación de rellumu de 0,05 magnitúes.
Ye una estrella químicamente peculiar —en concretu amuesa llinies d'absorción fuertes de siliciu— con un gran campu magnéticu efectivu  de 2173 G, más del doble del de Cor Caroli (α2 Canum Venaticorum) y comparable al de KQ Velorum o V911 Scorpii.
Coles mesmes, HR Lupi forma un sistema binariu con una compañera estelar que la so separación al respective de ella ye de 1,22 segundos d'arcu.
Piénsase que l'acompañante ye una estrella presecuencia principal de tipu espectral K2-K3V con una masa de 1,17 mases solares.

## Referencies
HR Pegasi

**HR Pegasi** (HR Peg / HD 216672 / HR 8714 / HIP 113131) ye una estrella variable na constelación de Pegasu de magnitú aparente media +6,47. Alcuéntrase a daqué menos de 1000 años lluz del Sistema Solar.

HR Pegasi ye una fría xigante de tipu espectral S con una temperatura efectivo de 3500 K.
La midida del so diámetru angular, 3,88 milisegundos d'arcu, conduz a un radiu 125 vegaes más grande que'l radiu solar.
Tien una metalicidá inferior a la del Sol, siendo la so bayura relativa de fierro un 60% de la esistente na nuesa estrella.
Con una magnitú bolométrica absoluta de -4,75, la so lluminosidá ye 6800 ~ vegaes superior a la lluminosidá solar.
Nel so espectru detectóse la presencia de tecneciu, elementu del procesu-s de curtia vida producíu por nucleosíntesis estelar.

HR Pegasi ye una variable pulsante semirregular SRB; éstes son xigantes con una periodicidá pocu definida, pero a les que se-y puede asignar un periodu mediu. Pa HR Pegasi paez esistir un llargu periodu de 641 díes en banda B, R y I, con una duración entá mayor en banda V. Tamién ta presente un segundu periodu de menor amplitú que la so duración ye de 54,4 ± 0,4 díes.

## Ver tamién
* Llista d'estrelles variables

## Referencies
HT Virginis

**HT Virginis** (HT Vir / HD 119931 / HIP 67186) ye un sistema estelar na constelación de Virgu. Alcuéntrase a 212 años lluz de distancia del Sistema Solar.

Nun primer enfoque, HT Virginis apaez como una binaria visual, que la so duplicidá afayóse por Wilhelm Struve en 1830, siendo la separación reparada entós de 1,4 segundos d'arcu.
Caúna de les componentes visuales ye de la mesma una binaria cercana, lo que convierte a HT Virginis nun sistema estelar cuádruplu.

El par más estudiáu de los dos (**HT Virginis B**) constitúi una estrella binaria de contautu binaria de contautu; les componentes tán tan cerca ente sigo que comparten les capes esteriores, siendo el so periodu orbital de namái 0,4077 díes (9,78 hores). Les dos estrelles son bien similares, con temperatures respeutives de 6100 y 6075 K, y una rellación ente les sos mases de *q* = 0,812. El tipu espectral de la estrella principal ye F8V y la masa conxunto de dambes ye 2,3 vegaes mayor que la masa solar. El so metalicidá asítiase en redol al 80% del Sol. Ye una variable W Ursae Majoris que'l so rellumu bazcuya ente magnitú aparente +7,06 y +7,48. 

L'otru par (**HT Virginis A**) formar una binaria espectroscópica con un periodu orbital de 32,45 díes. De rellumu entemediu ente'l máximu y el mínimu de la otra binaria, la so masa conxunto pue ser de 2,10 mases solares, magar los parámetros d'esti par nun son bien conocíos.

La órbita cola que HT Virginis A muévese al respeutive de HT Virginis B ye bien escéntrica (ε = 0,640). Caúna d'elles completa una vuelta cada 260,7 años.

## Referencies
HV 11423

**HV 11423** (PMMR 114 / LI-SMC 140) ye una estrella asitiada na Pequeña Nube de Magallanes, galaxa que forma parte del Grupu Llocal. Alcuéntrase a unos 200.000 años lluz de distancia en direición a la constelación de Tucana.

HV 11423 ye una de les superxigantes coloraes más brilloses de la vecina galaxa.
El so tipu espectral ye variable, dende K0-1I (avientu de 2004), a M4I (avientu de 2005), y de vuelta a K0-1I (setiembre de 2006). Espectros d'archivu del VLA revelen que n'avientu de 2001 la estrella yera entá más fría (M4-5I). Otra manera, n'ochobre de 1978, según un añu más tarde, apaecía como una estrella de tipu M0I. El tipu espectral M4-5 ye'l más tardíu reparáu nuna superxigante de la Pequeña Nube de Magallanes; ello ye que la so temperatura en dichu estáu asitiar más allá de la llende de Hayashi, nuna rexón del diagrama de Hertzsprung-Russell onde la estrella nun taría en equilibriu hidrostáticu. Cuando la estrella entra nuna rexón prohibida de la diagrama HR, tendría de buscar recuperar rápido l'equilibriu perdíu, lo que ye consistente cola vuelta al tipu K namái meses dempués de pasar pol tipu M4 (avientu de 2005).

HV 11423 ye una estrella de gran tamañu, con un radiu aproximao 1000 vegaes más grande que'l del Sol.
Coles mesmes, ye una estrella variable, con una variación de 2 magnitúes en banda V pero esencialmente constante en banda K. La so lluminosidá bolométrica, 300.000 ~ vegaes mayor que la lluminosidá solar, paez permanecer ensin cambeos.
Piénsase que la estrella anguaño alcuéntrase somorguiada nun periodu de la intensa inestabilidá, nel cual la so temperatura efectivo camuda de 4300 K a 3300 K nuna escala de tiempu de meses; la so variabilidá en banda V puede debese principalmente a variaciones na so temperatura según a cambeos de la estinción local por cuenta de la creación y disipación de polvu circumestelar.
Especúlase que la estrella puede tar averándose a la fin de la so vida.

## Ver tamién
* Llista d'estrelles más grandes conocíes

## Referencies
HV Hydrae

**HV Hydrae** (HV Hya / 3 Hydrae / HD 72968) ye una estrella variable de magnitú aparente +5,72 na constelación d'Hidra. 
Alcuéntrase a 268 años lluz de distancia del Sistema Solar.

HV Hydrae ye una estrella blanca de la secuencia principal de tipu espectral A1spe. Tien una temperatura efectivo de 9817 K y relluma con una lluminosidá 35 vegaes mayor que la lluminosidá solar. La so masa ye 2,30 vegaes mayor que la del Sol y tien una edá envalorada de 270 millones d'años.

HV Hydrae ye, al igual que β Hydrae —nesta mesma constelación—, una estrella químicamente peculiar que presenta conteníos anómalos de metales na so superficie.
Tien un intensu campu magnéticu que varia con un periodu de 4,665 díes.
Coles mesmes, ye una variable Alfa2 Canum Venaticorum; el so rellumu fluctúa 0,01 magnitúes nun ciclu de 5,57 díes. 
Estes estrelles rotan amodo; HV Hydrae xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación proyeutada de namái 18 km/s, bien inferior a la d'otres estrelles de tipu A.

## Referencies
HR 9038

**HR 9038** (GJ 909) ye un sistema estelar de magnitú aparente +6,39.
Asitiáu na constelación de Cefeo, visualmente alcuéntrase unos 2º al sur d'Errai (γ Cephei).

## Carauterístiques del sistema
HR 9038 ye un sistema estelar triple que la so estrella principal, **GJ 909 A**, ye una binaria espectroscópica con un periodu orbital de 7,753 díes.
Los dos componentes d'esta binaria son nanes naranxes de tipu espectral K3V, caúna d'elles con una masa de 0,73 mases solares.
Tienen una temperatura efectivo de 4759 K y un radiu equivalente al 83% del radiu solar.
La velocidá de rotación proyeutada midida ye de 2,0 km/s.
El so conteníu metálico ye comparativamente bien so —un 20% del qu'exhibe'l Sol—, siendo'l so índiz de metalicidá [Fe/H] = -0,71.

Alredor de GJ 909 A orbita la tercer estrella del sistema, denomada **GJ 909 B**.
Ye una nana colorada de tipu M2V que tien magnitú aparente +11,7.
Relluma col 0,2% de la lluminosidá solar y el so radiu equival al 37% del radiu solar.
Tien una masa de 0,37 mases solares.
Visualmente alcuéntrase a 3,7 segundos d'arcu de GJ 909 A, siendo la separación real ente dambes de siquier 40 UA (2008).
GJ 909 B emplega 255 años en completar una órbita alredor de GJ 909 A.

El sistema alcuéntrase a 35,2 años lluz del Sistema Solar.
Les estrelles conocíes más cercanes a HR 9038 son Gliese 22 y Gliese 48, respeutivamente a 5,7 y 7,8 años lluz.

## Ver tamién
* Llista d'estrelles brilloses más cercanes

## Referencies
HW Virginis

**HW Virginis** (HW Vir) ye una estrella variable na constelación de Virgu, alcontrada ente ψ Virginis y χ Virginis, a 1º 25' d'esta postrera. De magnitú aparente media +10,9, nun ye observable a simple vista. Magar la paralax llograda col satélite Hipparcos asitia a HW Virginis a unos 1800 años lluz del Sistema Solar —midida suxeta a un ampliu marxe d'error—, la distancia envalorada d'alcuerdu a magnitú y propiedaes estelares ye notablemente inferior, en redol a 590 años lluz. 

HW Virginis ye una estrella binaria que la so componente principal, **HW Virginis A**, ye una subenana de tipu B —una estrella estrema de la caña horizontal— que la so temperatura efectivo ye de 28.490 ± 210 K. Estes estrelles representen una etapa tardía na evolución estelar de ciertes estrelles, cuando una xigante colorada pierde les sos capes esteriores d'hidróxenu primero que nel so nucleu empiece la fusión del heliu. La masa averada de HW Virginis A ye de 0,48 mases solares, siendo'l so radiu un 17,6% del radiu solar. Relluma con una lluminosidá 20 vegaes mayor que la del Sol.

La estrella acompañante, **HW Virginis B**, ye una nana colorada de tipu M6-7 con una fría temperatura de 3085 K. El so diámetru ye llixeramente más grande que'l de la so compañera, pero la so masa ye una cuarta parte de la de HW Virginis A. La so lluminosidá apenes supón un 0,3% de la lluminosidá solar. El sistema constitúi una binaria eclipsante, siendo el so periodu orbital de 2,8 ~ hores, amosando un continuu decrecimiento de 8,28 × 10−9 díes per añu.

## Compañeros subestelares

El sistema HW Virginis tien dos compañeros subestelares n'órbita alredor de la estrella binaria. HW Virginis c, el más internu, ye un planeta estrasolar con una masa siquier 8,5 vegaes mayor que la de Xúpiter y emplega daqué más de 9 años en completar el so órbita. L'otru compañeru, **HW Virginis b**, tien una masa igual o mayor a 19,2 vegaes la masa de Xúpiter, siendo por tanto una nana marrón, una y bones la llende per debaxo del cual un cuerpu ye consideráu un planeta ye ≈ 13 vegaes la masa de Xúpiter. Muévese nuna órbita escéntrica (y = 0,46) a una distancia media de la estrella de 5,3 UA, siendo el so periodu orbital de 15,8 años.

* Nana marrón

## Referencies
Hyadum I

**Hyadum I** ye'l nome de la estrella **γ Tauri** (γ Tau / 54 Tauri / HD 27371) na constelación de Tauru. El so nome alude al cúmulu de les Híades, del que forma parte, y en llatín significa «Primer Híade». Tamién recibe'l nome **Ambrosia** o **Ambrosie** (Αμβροσιη en griegu), una de les hermanes Híades. La so magnitú aparente ye +3,65.

Hyadum I ye una xigante naranxa de tipu espectral K0III con una temperatura efectivo de 4970 K. Relluma con una lluminosidá equivalente a 79 soles y el so radiu ye 12 vegaes más grande que'l radiu solar. Ye una de les cuatro xigantes naranxes de les Híades, xunto a Ain (ε Tauri), Hyadum II (δ1 Tauri) y θ<sup>1</sup> Tauri. La so velocidá de rotación ye tan lenta que ye difícil midila con exactitú —la cifra varia según autores—, anque el so periodu de rotación puede averase a los 150 díes. Sicasí, la estrella presenta una capa esterior magnéticamente activa (posiblemente una corona), lo cual ye sorprendente, una y bones la esistencia d'un campu magnéticu nuna estrella fría rique una velocidá de rotación enforma mayor.

Como otres xigantes de les Híades, Hyadum I presenta una metalicidá —midida como'l conteníu de fierro en rellación al d'hidróxenu— cimeru al Sol nun 25%. Alcuéntrase a 154 años lluz del Sistema Solar.

## Referencies
Hyadum II

**Hyadum II** ye'l nome de la estrella **δ<sup>1</sup> Tauri** (δ1 Tau / 61 Tauri) na constelación de Tauru. El so nome alude al cúmulu de les Híades, del que forma parte, y en llatín significa «Segunda Híade». Tamién recibe'l nome **Eudora** (Ευδωρη en griegu), una de les hermanes Híades. La so magnitú aparente ye +3,77 y alcuéntrase a 153 años lluz del Sistema Solar.

Hyadum II ye una xigante naranxa de tipu espectral K0III con una temperatura efectivo de 4965 K. Relluma con una lluminosidá 74 vegaes mayor que la lluminosidá solar y tien un radiu 11,6 vegaes más grande que'l del Sol. Ye una de les cuatro xigantes naranxes de les Híades, xunto a Ain (ε Tauri), θ<sup>1</sup> Tauri y Hyadum I (γ Tauri). Ello ye que les sos carauterístiques físiques son casi iguales a ésta última. Al igual que Hyadum I, tien una velocidá de rotación bien lenta y, como nel restu de les Híades, la so metalicidá ye cimera a la del Sol nun 25%, lo que ye consistente cola bayura de cianóxenu (CN) reparada nel so espectru.

Hyadum II ye una binaria espectroscópica, onde la componente secundaria orbita a la xigante naranxa cada 529,8 díes. Una tapecimientu per parte de la Lluna dexó conocer que se trata d'una nana colorada de tipu M y magnitú 13. La escentricidá de la órbita fai que la separación ente dambes estrelles varie ente 1,0 UA y 2,5 UA.

## Referencies
Hydor

**Hydor** (λ Aquarii / λ Aqr / 73 Aquarii) ye una estrella de magnitú aparente +3,73, la sesta más brillosa de la constelación d'Acuariu. El so nome provién del griegu antiguu ‘υδωρ y significa «agua». Tamién recibe'l nome de **Ekkhysis**.

Distante 392 años lluz del Sistema Solar, Hydor ye una xigante colorada de tipu espectral M2.5IIIa y 3555 K de temperatura efectivo. Como tal, ye muncho más grande que'l Sol, con un radiu 100 vegaes mayor que'l radiu solar, equivalente a 0,5 UA.
La so lluminosidá, incluyendo una gran parte de la so enerxía que ye emitida nel infrarroxu, ye igual a la de 2210 soles. Amás, ye una estrella variable irregular de tipu LB, con oscilaciones nel so rellumu ente magnitú +3,70 y +3,80. Ye una xigante colorada per segunda vegada», pos nel so nucleu'l heliu tresformóse en oxíxenu y carbonu.
Con una edá de 440 millones d'años, nun futuru non bien llonxanu va espulsar les sos capes esteriores pa terminar los sos díes como una nana blanca.

Como s'atopa cerca de la eclíptica, Hydor ye regularmente despintáu pola Lluna.

## Referencies
HZ Lupi

**HZ Lupi** (HZ Lup / HD 133652 / HR 5610) ye una estrella variable de magnitú aparente media +5,97.
Ta asitiada al norte de la constelación de Lupus —el llobu—, 2,5º al oeste de 2 Lupi. 
D'alcuerdu al segundu amenorgamientu de los datos de paralax del satélite Hipparcos, alcuéntrase a 396 años lluz de distancia del Sistema Solar.

HZ Lupi tien tipu espectral A0sp y una temperatura efectivo de 12.970 K.
Relluma con una lluminosidá 85 vegaes mayor que la lluminosidá solar y tien una masa de 3,1 mases solares.
Bien nuevu, tien una edá d'apenes 2,4 millones d'años, y ta empezando la so vida como estrella de la secuencia principal.

HZ Lupi ye una estrella químicamente peculiar —en concretu una estrella Ap con llinies d'absorción fuertes de siliciu— con un intensu campu magnéticu efectivu  de 916 G.
De rellumu variable, ta catalogada como variable Alfa2 Canum Venaticorum.
Estes variables —ente les que cabo citar a Cor Caroli (α2 Canum Venaticorum) o a la brillosa Alioth (ε Ursae Majoris)— amuesen una variación de rellumu igual o inferior a 0,1 magnitúes; la variación de rellumu de HZ Lupi ye de 0,07 magnitúes y el so periodu de 2,304 díes.

## Referencies
II Lupi

**II Lupi** (II Lup) ye una estrella variable na constelación de Lupus, el llobu.
De magnitú aparente media +5,92 en banda J, alcuéntrase a una distancia ente 500 y 590 pársecs (aproximao 1800 años lluz) del Sistema Solar.

II Lupi ye una estrella de carbonu que la so temperatura efectivo ye de namái 2400 K.
Relluma con una lluminosidá 8933 vegaes superior a la lluminosidá solar.
De gran tamañu, tien un radiu 547 vegaes más grande que'l radiu solar, equivalente a 2,5 UA; si ocupara'l llugar del nuesu Sol, les órbites de los cuatro primeros planetes —la Tierra inclusive— taríen conteníes nel interior de la estrella.

II Lupi alcuéntrase na caña asintótica xigante (AGB), periodu de la evolución estelar qu'esperimenten les estrelles de masa entemedio al concluyir les sos vides; la conocida Mira (ο Ceti), R Sculptoris y W Aquilae son exemplos d'estrelles nesta fase evolutiva.
II Lupi pierde masa estelar a razón de 3,9 &times; 10-6 mases solares per añu, y el ritmu de perda de masa ye constante.
Catalogada como variable Mira, la so variación de rellumu en banda H ye de 1,6 magnitúes y el so periodu de pulsación ye de 575 díes.

Les estrelles de carbonu tán arrodiaes por una envoltura circumestelar y, al contrariu que na mayor parte de les estrelles, el conteníu de carbonu ye mayor que'l d'oxíxenu.
II Lupi presenta una rellación ente los isótopos 12C/13C igual a 4,0, polo que ye una estrella bien rica en carbonu-13.
Dicha rellación ye un indicador del estáu evolutivu y de la nucleosíntesis; n'estrelles AGB masives —ente 3 y 7 mases solares—, actívase'l llamáu quemáu caliente fondu» y la rellación 12C/13C puede algamar el valor 10 (a títulu comparativu, nel Sol dichu valor ye 89).
Per otra parte, na envoltura d'II Lupi detectáronse molécules de CO, SiO, HCN y CS, y piénsase que'l SiO ye la especie emitida más cerca de la estrella, siguida del HCN y del CS.
Tamién se detectó SIS, molécula que, a diferencia de les anteriores, ye más abondosa n'estrelles de carbonu que n'estrelles de tipu M.
El radiu de dicha envoltura ye de 1,4 &times; 1016 cm.

## Ver tamién
*Llista d'estrelles variables

## Referencies
II Pegasi

**II Pegasi** (II Peg / HD 224085 / HIP 117915) ye una estrella variable na constelación de Pegasu. La so magnitú aparente media ye +7,37 y alcuéntrase a 138 años lluz del Sistema Solar.

II Pegasi ye una estrella binaria cercana —la distancia ente les componentes ye de 0,032 UA— con un periodu orbital de 6,724 díes. La estrella principal, **II Pegasi A**, ye una subxigante naranxa con una masa de 0,90 mases solares, ente que **II Pegasi B** tien una masa de 0,38 mases solares. Por cuenta de la fuerte atraición gravitatoria, dambes estrelles roten rápido, unos cuatro vegaes más apriesa que'l Sol.
La so velocidá al traviés del espaciu suxer que ye una vieya estrella de discu.

Sábese qu'II Pegasi ye una estrella acandilante en rayos X dende mediaos de la década de 1970.
Ello ye que ente les estrelles que tán a menos de 50 pársecs del Sistema Solar, ye la más brillosa en rayos X; la so lluminosidá —en dicha rexón del espectru— llega a los 175,75 × 1022 W.
Amás, ye brillosu y activa como radiofuente y na rexón ultravioleta.
Catalogada como variable RS Canum Venaticorum, el so rellumu fluctúa ente magnitú +7,18 y +7,78 nun periodu de 6,703 díes.

En 2005 l'observatoriu espacial Swift reparó una enorme erupción, 100 millones de vegaes más intensa qu'un fogaral normal del Sol, n'II Pegasi A. Esti rellumu ye quiciabes la esplosión estelar magnética de mayor enerxía que se detectó nunca, con una intensidá comparable al d'una nova.
Piénsase que la rápida rotación de les estrelles conduz a la formación d'estes enormes erupciones.
Una erupción asina nel nuesu Sol provocaría una estinción masiva na Tierra.

## Referencies
I Carinae

**I Carinae** (HD 90589 / HR 4102 / HIP 50954) ye una estrella na constelación de Carina de magnitú aparente +4,00 que s'atopa a 52,9 años lluz de distancia del Sistema Solar. Nun tien de ser confundida con i Carinae (HD 79447) nin con l Carinae (HD 84810), esta postrera una conocida variable cefeida. 

Enantes clasificada como subxigante, I Carinae ye considerada anguaño una estrella de la secuencia principal de tipu espectral F3V. Siendo un 55% más masiva que'l Sol, I Carinae relluma con una lluminosidá 6 vegaes mayor que la lluminosidá solar, amosando claramente cómo una medría —inclusive pequeña— na masa implica un considerable aumentu na lluminosidá.
Tien una temperatura efectivo de 6794 K y el valor del so metalicidá ye comparable a la del Sol.
La so edá envalórase en 900 millones d'años.

Como otres estrelles calientes, I Carinae rota considerablemente más apriesa que'l Sol. Ente que per debaxo de cierta temperatura, les estrelles xiren sobre sigo mesmes a una velocidá cercana a la del Sol (2 km/s), percima de cierta llende la velocidá de rotación aumenta sópito, llegando en delles estrelles calientes a superar los 300 km/s. I Carinae alcuéntrase xusto percima de dichu llende, lo que se traduz nuna velocidá de rotación proyeutada de 51,6 km/s, con un periodu de rotación de siquier 1,68 díes —compárese col del Sol, d'aproximao 26 díes—.

Piénsase qu'I Carinae puede ser una llixeramente estrella variable con una pequeña variación nel so rellumu de 0,04 magnitúes.

## Referencies
IK Tauri

**IK Tauri** (IK Tau / NML Tauri) ye una estrella variable na constelación del Tauru.
Afayóse en 1965 por G. Neugebauer y collaboradores mientres un estudiu del cielu en astronomía infrarroxa.
## Carauterístiques físiques

IK Tauri ye una estrella de la caña asintótica xigante, periodu de la evolución estelar qu'esperimenten toles estrelles de masa entemedio a la fin de les sos vides.
IK Tauri ye una variable Mira que'l so rellumu bazcuya ente magnitú aparente +10,80 y +16,50 con un periodu de 470 díes.
A lo llargo del ciclu, el so tipu espectral varia ente M8.1 y M11.2.
Tien una temperatura superficial de 2200 K y tien un gran tamañu, con un diámetru —dependiendo del modelu consideráu— ente 215 y 360 vegaes más grande que'l diámetru solar.
Ye pocu más lluminosa que'l Sol nel espectru visible pero en banda K —nel infrarroxu cercanu— la so lluminosidá ye unes 60 vegaes superior a la del Sol.
Alcuéntrase a una distancia averada de 840 años lluz del Sistema Solar.

## Envoltura circumestelar

Mientres la etapa na caña asintótica xigante (RAG), les estrelles lliberen cantidaes significatives de gas y polvu al mediu interestelar. Esta perda de masa estelar —que nel casu de Tauri envalórase en ~ 9 &times; 10-6 mases solares per añu— determina la evolución estelar y, n'última instancia, favorez la evolución escontra la fase de protonebulosa planetaria. La materia espulsada forma una envoltura circumestelar qu'envolubra a la estrella, que la so composición química depende de la proporción ente carbonu y oxíxenu.
Les estrelles M riques n'oxíxenu —como IK Tauri— tienen una rellación C/O menor que la unidá, ente que les estrelles de carbonu definir por una rellación C/O mayor qu'unu.

L'estudiu de la envoltura qu'envolubra a IK Tauri reveló un emprobecimientu de SiO y SIS na rexón de vientu entemediu por cuenta del so adsorción nos granos de polvu.
Coles mesmes, les bayures relatives de HCN y CS detectaes tán per debaxo de les predicciones teóriques, lo que puede debese a que dambes molécules participen na formación de polvu.
Tamién s'afayó la presencia de NaCl na envoltura, confinada na rexón más interna de la mesma, lo que suxer que s'entiesta formando granos.

## Ver tamién
* Llista d'estrelles variables

## Referencies
IM Lupi

**IM Lupi** (IM Lup / HIP 78053 / SZ 82) ye una estrella variable na constelación de Lupus, visualmente asitiada a 9,5 minutos d'arcu de RU Lupi y a 54 minutos d'arcu de la brillosa η Lupi. Bien tenue pa ser reparada a simple vista (magnitú aparente +12,14), alcuéntrase a una incierta distancia de 620 años lluz del Sistema Solar. En 2008 la Cámara Planetaria y de Gran Angular 2 a bordu del Telescopiu espacial Hubble detectó la presencia d'un discu circumestelar alredor d'esta estrella.

IM Lupi ye una nueva estrella T Tauri de tipu espectral M0 catalogada como variable Orión. Ye una estrella pre-secuencia principal con una edá envalorada ente 100.000 y 10 millones d'años (compárese cola edá del Sol que ye de 4600 millones d'años). Los sos parámetros físicos averaos son 3900 K de temperatura, un radiu 3 vegaes más grande que'l del Sol y una lluminosidá 1,9 vegaes mayor que la lluminosidá solar. Los modelos d'evolución estelar correspondientes contemplen una masa equiparable a la masa solar.
Anque les observaciones del satélite Hipparcos suxirieron la presencia d'una compañera cercana a 0,4 segundos d'arcu, posteriores estudios paecen desmentir la so esistencia.

## Discu circumestelar

El discu qu'arrodia a IM Lupi estender dende un radiu interior < 0,4 UA —compatible col radiu de sublimación del polvu—, hasta les 400 UA. Nel centru del planu del discu los granos de polvu crecieron hasta un tamañu d'unos pocos milímetros.
Piénsase que'l discu circumestelar probablemente entró na primeres fases de formación planetaria: esisten granos de polvu d'un tamañu dellos órdenes de magnitú mayor que'l de los granos interestelares sobre los que se ta asitiando polvu, siquier na parte central del discu.
Anque esisten signos de granos cristalinos, el grau global de cristalización ye baxu (< 10%).
 
## Referencies
IM Velorum

**IM Velorum** (IM Vel / HD 83368 / HR 3831) ye una estrella variable na constelación de Vela, la vela del Argo Navis. De magnitú aparente media +6,23, alcuéntrase a 235 años lluz de distancia del Sistema Solar.

IM Velorum ye una estrella blanca de la secuencia principal de tipu espectral Ap, onde la «*p*» indica que ye una estrella peculiar, nel sentíu de que'l so conteníu superficial en metales ye anómala. Tien una temperatura efectivo de 7535 K y una lluminosidá 13 vegaes mayor que la lluminosidá solar. Con una masa de 1,76 mases solares, la so edá envalórase en 1050 millones d'años.

IM Velorum ye una variable Alfa2 Canum Venaticorum que'l so rellumu bazcuya 0,04 magnitúes a lo llargo d'un periodu de 2,85 díes. Ye una variable Alfa2 Canum Venaticorum d'oscilaciones rápides; nestes estrelles les variaciones debíes a pulsaciones non radiales se superponen a les producíes pola rotación de la estrella. IM Velorum amuesa pulsaciones cada 11,67 minutos.

Catalogada como estrella binaria, la compañera estelar de IM Velorum tien magnitú 9.

## Referencies
Iota Andromedae

**Iota Andromedae** (ι And / 17 Andromedae) ye una estrella na constelación d'Andrómeda.
De magnitú aparente +4,30, ye la decimotercer estrella más brillosa de la constelación.
Alcuéntrase a 500 años lluz del Sistema Solar.

## Nome
Iota Andromedae nun tien nome habitual, pero nel catálogu *Calendarium d'Al Achsasi Al Mouakket*, recibió'l títulu de **Keff al-Salsalat** (**كف المسلسلة** - *kaf al-musalsala*), traducíu al llatín como **Manus Catenata**, «la palma de la muyer encadenada».

En chinu, **Téng Shé**, «la Culiebra Voladora», fai referencia a un asterismu qu'abarca a ι Andromedae, α Lacertae, 4 Lacertae, π<sup>2</sup> Cygni, π<sup>1</sup> Cygni, HD 206267, ε Cephei, β Lacertae, σ Cassiopeiae, ρ Cassiopeiae, τ Cassiopeiae, AR Cassiopeiae, 9 Lacertae, 3 Andromedae, 7 Andromedae, 8 Andromedae, λ Andromedae, κ Andromedae y ψ Andromedae. Arriendes d'ello, ι Andromedae ye conocida como **Téng Shé èrshíèr**, la segunda estrella de la Culiebra Voladora.

## Carauterístiques
Iota Andromedae ye una estrella blancu-azulada, enantes catalogada como estrella de la secuencia principal de tipu espectral B8V, y más apocayá como subxigante B8IV.
Ye, por tanto, similar a φ Sagittarii, pero ta aproximao al doble de distancia qu'ésta.
Tien una temperatura efectivo de 12.610 K y relluma con una lluminosidá 610 vegaes superior a la lluminosidá solar.
El so diámetru angular envaloráu, 0,365 milisegundos d'arcu, xuníu a la distancia a la que s'atopa, dexa envalorar el so diámetru real, resultando ser ésti unes seis veces más grande que'l del Sol.
Xira sobre sigo mesma con una velocidá de rotación proyeutada de 77 km/s, pero la velocidá real pue ser considerablemente cimera.
Tien una masa de casi cuatro mases solares.

## Referencies
Iota Antliae

**Iota Antliae** (ι Ant / HD 94890 / HR 4273 / HIP 53502) ye una estrella na pequeña constelación d'Antlia, la máquina neumática, cerca de la llende con Centauru. De magnitú aparente +4,61, ye la tercer estrella más brillosa de la mesma, dempués de α Antliae y ε Antliae. Al igual qu'éstes, ye una xigante naranxa y ye la más próxima ente elles, yá que s'atopa a 199 años lluz del Sistema Solar.

De tipu espectral K1III, Iota Antliae tien una temperatura superficial de 4802 K.
El so radiu ye 11 vegaes más grande que'l radiu solar, comparable al d'Alkes (α Crateris), Wazn (β Columbae) o Menkent (θ Centauri), por citar delles de les munches estrelles asemeyaes nel cielu nocherniegu. Anque ye 73 vegaes más lluminosa que'l Sol, la so lluminosidá queda lloñe d'otres xigantes naranxes más conocíes, como Arturu (α Bootis), Aldebarán (α Tauri) o la mesma α Antliae, nesta mesma constelación. Ésta última ye unes 7 vegaes más lluminosa qu'Iota Antliae.

## Referencies
Iota Arae

**Iota Arae** (ι Ara) ye una estrella na constelación d'Ara, l'altar, de magnitú aparente +5,25.
Acordies col nuevu amenorgamientu de los datos de paralax del satélite Hipparcos, alcuéntrase a 925 ± 75 años lluz del Sistema Solar.

Iota Arae ye una xigante azul de tipu espectral B2IIIIne.
Ye una estrella caliente con una temperatura superficial de 22.560 K y una lluminosidá bolométrica —qu'inclúi una importante cantidá d'enerxía radiada como lluz ultravioleta— 5.740 vegaes mayor que la lluminosidá solar.
El so radiu ye casi cinco veces más grande que'l del Sol y xira sobre sigo mesma bien rápido, siendo'l so velocidá de rotación proyeutada de 369 km/s.
Tien una masa ente 8,3 y 9 mases solares —na llende percima del cual les estrelles rematen la so vida españando en forma de supernova— y la so edá cífrase en 30,0 ± 7,4 millones d'años.

Iota Arae ye una «estrella Be» con un discu circumestelar aniciáu pola perda de masa y la rápida rotación; α Arae, nesta mesma constelación, ye tamién una estrella d'esta clase.
Como tal, figura como variable nel General Catalogue of Variable Stars, siendo la so variación de 0,06 magnitúes a lo llargo d'un periodu de 0,5565 díes (13,36 hores).
Amás, piénsase que tamién ye una variable Gamma Cassiopeiae.

## Referencies