Lupinus angustifolius

El **altramuz azul** (***Lupinus angustifolius***) ye una planta yerbácea añal, una de les poques especies cultivaes del xéneru *[[Lupinus]]*, que'l so frutu aprovechar n'alimentación, siendo un aperitivo típicu de la rexón mediterránea.

## Carauterístiques
Trátase d'una planta yerbácea d'hasta 100 cm d'altor, añal y pubescente. Presenta fueyes palmaticompuestas, alternes, con pecíolus de 2 a 7 cm de llargu. Les sos llámines, digitaes, atópense estremaes en 5 a 9 foliolos más o menos carnosos y de forma linear- oblonga o linear-espatulada, bien estrechos y col ápiz arrondáu, col fexe glabro y el viesu pubescente. Los cantos son enteros. Los tarmos bien ramificaos dende la base o dende ciertu altor. Son erectos, pelosos, con pelos patentes de 0'5 - 0'8 mm. Floria ente la primavera y principios del branu (marzu – agostu ) formando inflorescencies bien vistoses de tipu recímanu, terminal, laxo, d'ente 10 y 20 cm. que puede tener hasta 30 flores alternes; tienen pedicelos d'hasta 4 mm., con bráctees lliniares, caduques, con bractéoles de 1 mm., oblongues. Caúna d'estes flores son hermafrodites y presenten una simetría de tipu zigomorfa.

La mota, de 7 a 9 mm, ye seríceo, bilabiáu, col llabiu cimeru de llargor hasta casi la metá que l'inferior, fendíu en dos lacinias separaes; l'inferior ye bi o tridentáu.

La corola ye glabra, papilionácea y de color azuláu; l'estandarte, d'hasta 16 mm x 15 mm, ye erecto, de calter orbicular, cola base atenuada y formando una uña ancho y poco definida; les ales son obtuses y obovaes d'hasta 15 mm., soldaes nel ápiz con una aurícula bien estremada na base del llimbu; la quilla d'hasta 15 mm., ye semicurvada y ta zarrada poles ales, presentando una aurícula na base del llimbu. L'androcéu ye monadelfo, yá que tolos filamentos tán soldaos nun tubu pol que pasa l'estilu. L'ovariu ye sentáu, con un estilu curvu, glabro y l'estigma húmedu, terminal con un aniellu de pelos na base. El frutu ye una llegume de 40 – 70 x 10 – 12 mm, conteniendo de 3 a 5 granes medianes, arrondaes, col tegumentu blancu o motudu de gris; la vaina vuélvese mariella, parda o negra al maurecer. vamos atopar cubiertu d'una serie de pelos ríxidos, los cuálos miden ente trés y seis cm. de llargu.

### Nodulación

Presenten procesos de nodulación (onde se va afitar nitróxenu) provocaos por bacteries del xéneru "Bradyrhizobium sp."

## Hábitat y distribución
Na so rexón d'orixe crez de forma montesa en campos de suelu arenosu. Prefier suelos llixeramente acedos o neutros, con bon drenaxe, ricos en nutrientes, cuantimás cobaltu, fósforu y potasiu. Nun se desenvuelve bien ensin temperatures moderaes mientres la fase vexetativa, y tolera bien les xelaes. Esixe una pluviosidá d'ente 250 y 1500 mm al añu.
Carauterízase por un fuerte calter ruderal y arvense, pudiéndose desenvolver en cultivos abandonaos, araxales o cantos de carreteres.

Cultivar na rexón septentrional d'Europa, según n'Australia, Tasmania, Nueva Zelanda, Sudáfrica y Estaos Xuníos pol so frutu, rindiendo ente 500 y 2500 kg/hai según la riqueza del suelu. N'España apaez práuticamente en toles provincies.

*Lluz: crez a plena lluz anque soporta solombra *Temperatura:
calor estremo. Zones templaes.
*Continentalidad: continental. Soporta grandes variaciones de temperatura.
*Mugor: suelos secos; indicadora de secañu moderáu.
*Acidez: suelos acedos (pH 3.5 – 5.5) ; indicadora d'acidez.
*Nitróxenu: suelos probes en nitróxenu.

## Uso
*El frutu caltener en salmoria y consume como aperitivo, principalmente na rexón mediterránea. Ye ricu en proteína y baxu en lípidos, . Tamién ye utilizáu n'alimentación animal, principalmente incluyéndose como suplementu protéico na composición de piensos. Tien un sabor llixeramente amargoso.
*Emplégase tamién en ornamentación pola so bellu flor.
*N'Arxentina, na Zona de la Contorna d'El Bolsón, esta especie tapiza coles sos coloridas flores toes la contorna.Crez con gran facilidá y nun riquir de cuidos especiales . El clima y el suelu de la rexón favorezlu pa potenciar la so guapura.
*Históricamente utilizóse enforma poles sos propiedaes o facilidá pa espulsar los parásitos intestinales del organismu humanu.
*El llixeru sabor amargoso del altramuz y el so altu conteníu en fibra dan-y unes propiedaes antidiabéticas bien interesantes.
*El altramuz ye ideal pal estriñimientu pol so gran apurra de fibra.
*Favorez la salú cardiovascular gracies a la so apurra d'ácidos grasos.

## Propiedaes
Contién lupaina, lupinina, lupinidina, proteínes, aceite, lecitina, sales, acedu inositinexafosfóricu. Úsense les granes como antihelmíntico, diuréticu, depurativu, emenagogo, pectoral, nutritivu, hipoglucemiante y vermífugo. Los raigaños son dixestives.

### Información nutricional
*Caloríes: 496 kcalorías/100 g
*Proteínes: 15.6 g/100 g
*Grases: 2.9 g/100 g
*Hidratos de Carbonu : 9.9 g/100 g
*Índiz glucémico (IG) : 15

En valores porcentuales (referíos a cantidá presente por cada 100g.):
*39% Proteínes
*24% Hidratos de carbonu *15%
Lípidos o ácidos grasos insaturaos
*24% Fibra vexetal

Destaca sobremanera nel altramuz el so peraltu apurra proteicu que lo convierte nuna bona proteína vexetal alternativa a la carne y a la soya o soya.
Ye bien remineralizante destacando'l so apurra en fierro (7,6 mg) y en calciu (180 mg)
Tamién apurre Cinc, el potasiu, fósforu, magnesiu, vitamines del grupu B y vitamina E. Anque vemos que l'apurra del altramuz en grases ye alto hai que tener en cuenta que tamos falando d'ácidos grasos, que'l so apurra ye beneficiosu.

Una dieta con altramuz apúrrenos los siguientes beneficios:
* Estimulación de la renovación celular
* Regula los niveles d'azucre en sangre (hipoglucemiante)
* Amenorga los niveles d'ácidu úricu
* Amenorga'l colesterol
* Favorez el tránsitu intestinal ( por cuenta del so conteníu en fibra y oligoelementos)

Ye ciertu que'l sabor llixeramente amargoso del altramuz deber a qu'esti contién alcaloides (esparteína, lupinina, acedu lupínico y lupanina) que podríen producir una intoxicación del sistema nerviosu denomada latirismo. Esti riesgu sume totalmente ferviendo la llegume (como de fechu faise con toles llegumes) o tamién sume dexándola a remueyu con agua salao. Ye daqué bien similar como lo qu'asocede cola yuca (nunca se come cruda)
Los hipertensos deben de curiar el so consumu yá que, al mercalo yá fechu, puede venir demasiao salaos.
## Taxonomía
*Lupinus angustifolius* describióse por Carlos Linneo y espublizóse en *[[Species Plantarum]]* 2: 721. 1753.
;Citoloxía:
Númberos cromosomáticos de *Lupinus angustifolius* (Fam. Leguminosae) y taxones infraespecificos: 2n=40
;Variedaes aceptaes:
* *[[Lupinus angustifolius subsp. angustifolius]]*
* *[[Lupinus angustifolius subsp. reticulatus]]* (Desv.) Arcang.
;Sinonimia:
* *Lupinus cryptanthus* Rouy in Rouy & Foucaud, Fl. France 4: 195. 1897
* *Lupinus leucospermus* Boiss. & Reut. in Boiss., Diagn. Pl. Orient. 9: 8. 1849
* *Lupinus linifolius* J.N.Buek, Verz. Bäumen 179. 1779
* *Lupinus opsianthus* Atabek. & Maisuran in Bull. Glavn. Bot. Sada 69: 75. 1968. nom. inval.
* *Lupinus reticulatus* Desv. in Ann. Sci. Nat., Bot. ser. 2 3: 100. 1835
* *Lupinus varius* L., Sp. Pl. 721. 1753, nom. rejic. prop.
## Referencies

## Bibliografía
# Species Plantarum 2:721. 1753
# USDA, ARS, National Genetic Resources Program. Germplasm Resources Information Network - (GRIN) [Data from 07-Oct-06]. http://www.ars-grin.gov/cgi-bin/npgs/html/taxon.pl?22805
# Greuter, W. et al. (Eds.) 1989. Med-Checklist Vol. 4 
# Heywood, V.H. & Ball, P.W. 1968. Leguminosae. In: Flora Europaea Vol. 2. ed. Tutin, T.G. et al.
# Linnaeus, C. von. 1753. Sp. Pl.
# Adams, C.D. 1972. Flowering Plants of Jamaica Univ. West Indies, Mona, Xamaica #
 Standley, P.C. & Steyermark, J. A. 1946. Fieldiana, Bot. 24 (5): 1-425 Leguminosae
# Czerepanov, S.K. 1981. Plantae Vasculares, URSS. Leningráu
# Sanjappa, M. 1992. Legumes of India. Dehra Dun: Bishen Singh Mahendra...
# Webb, C.J. et al. 1988. Flora of New Zealand Vol IV
## Enllaces esternos

* http://www.eol.org/search?q=Lupinus&search_image=

## Ver tamién
* Lupinus