open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chaumes-en-Retz

**Chaumes-en-Retz** ye una ciudá francesa. Ta asitiada na rexón de Países del Loira, departamentu de Loira Atlánticu. Tien 6.666 habitantes. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Petróvichi

**Petróvichi** ye un pueblu nel óblast de Smolensk de la Federación Rusa, cerca de la frontera con Bielorrusia, a unos 400 quilómetros al suroeste de Moscú.

Petróvichi ye'l llugar de nacencia, el 2 de xineru de 1920 (entós daquella parte de la gubérniya de Gómel de República Socialista Federativa Soviética de Rusia), del escritor Isaac Asimov. En 1923, la familia emigró a los Estaos Xuníos. Con esto, salvaron les sos vides, pos los hebreos que permanecieron en Petrovichi fueron asesinaos polos nazis na invasión de 1941.

## Referencies

## Enllaces esternos
Triple Alianza (1717)

: Pa otres aliances y trataos del mesmu nome, vease *Triple Alianza* *y* *Tratáu de L'Haya*.
La **Triple Alianza**, apautada por aciu la firma del **tratáu de L'Haya de 1717**, robláu'l 4 de xineru de 1717 en L'Haya, foi la unión de les Provincies Xuníes de los Países Baxos, Francia y Gran Bretaña, nun intentu por obligar a España a cumplir les disposiciones del tratáu d'Utrecht de 1713.

## Conteníos del alcuerdu
El 4 de xineru de 1717, l'abá Dubois y Pierre Antoine de Châteauneuf unviaos por Felipe II d'Orleans (rexente de Francia mientres la minoría d'edá del rei Luis XV), William Cadogan en representación de Xurde I de Gran Bretaña y los delegaos de los Estaos Xenerales de los Países Baxos, axuntaos na ciudá de L'Haya, roblaron l'alcuerdu, qu'incluyía como principales puntos los siguientes:
* Ratificación de los alcuerdos apautaos nos trataos d'Utrecht de 1713.
* Francia espulsaría de la so residencia n'Avignon a Jacobo Estuardo, pretendiente a la corona inglesa.
* Les Provincies Xuníes espulsaríen del so territoriu a los partidarios de Jacobo Estuardo, consideraos rebalbos contra Inglaterra.
* Francia tendría de baltar la canal de Mardyke, construyíu tres l'esmantelamientu del puertu de Dunquerque apautáu nel tratáu d'Utrecht. 
* En casu de que dalgún de los países firmantes viera invadíu'l so territoriu por fuercies d'un país estranxeru o tuviera que faer frente a rebeliones internes, los otros dos socorreríen-y con ayuda militar. En tal casu, Francia ya Inglaterra apurriríen 8.000 soldaos d'infantería y 2.000 de caballería cada unu; les Provincies contribuyiríen con 4.000 infantes y 1.000 #caballeru. A requerimientu del país invadíu, estes tropes podríen ser reemplazaes por una fuercia naval equivalente. Esti puntu namái tendría validez nos territorios de los firmantes n'Europa.

## Repercusiones
En 1718, cola adhesión del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu por aciu la firma del tratáu de Londres, aportó na Cuádruple Alianza.

## Referencies
Niagara Falls (Ontario)

**Niagara Falls** ye una ciudá canadiense al oeste del ríu Niágara. Pertenez a la provincia d'Ontario (Canadá).

Ye una ciudá fronteriza con Estaos Xuníos, nella atopen les famosos tabayones del Niágara, que la dixebren de la so ciudá homónima nel Estáu de Nueva York. Nel censu de 2011 tenía 82.997 habitantes.

Equí alcuéntrase la famosa Torre Skylon, coles sos vistes a los tabayones.

## Referencies

## Enllaces esternos
Tłįchǫ

Los **tłįchǫ**, **tli cho**, **thlingchadinne** (autónimo [tɬ͡ĩ ʧõ] ʧõ],enantes llamaos despectivamente dog-ribs 'costiella de perru') son una tribu india perteneciente a les llingües na-dené, que'l so nome significaba ‘xente descendiente del perru', yá que, según una lleenda so, yeren descendientes d'un míticu home-perru, razón pola cual los británicos llamáronlos despectivamente ***dog-ribs*** ‘costielles de perru' (según na lleenda bíblica, Eva foi creada d'una costiella d'Adán).

## Llocalización
Vivíen na tundra nes veres de los llagos Gran Llagu del Osu y Gran Llagu del Esclavu, nos Territorios del Noroeste, en Canadá. 

## Demografía
En 1856 yeren 927 individuos, y en 1906 aumentaron a 1.150. En 1970 yeren unos 1.200. En 1990, sicasí, cuntábense 2.500 indios. Según el censu canadiense de 2001, había 3.548 individuos nos Territorios del Noroeste, partíos nes reserves Dog Rib Rai (2.526 h), Dechi Laot'i (156 h), Gameti (313 h) y Wha Ti (553 h)

## Costumes
Cazaben caribúes con llances y trampes, y tamién pescaben. Vivíen en tipis cubiertos de pieles, y mientres los duros iviernos de la rexón habitaben cases de madera cubiertes de corteza.
La so organización social yera bien independiente. #Estremar en numberoses bandes aisllaes con territoriu de caza propiu, como la mayoría de los sos vecinos. La muyer esfrutaba d'un status social meyor que nes otres tribus de la zona, pero los vieyos y los enfermos de cutiu yeren abandonaos o bien castigaos a morrer solos. 

Curtían pieles de caribú, animal del cual #aprovechar tou. Emplegaben la orina pa esaniciar l'escesu de grasa na piel, téunica copiada de los chipewyan. Les muyeres vistíen una piel afumao de caribú cosida colos tendones, y decorada con cientos de plumes. Tamién faíen medies, con forma tubular. Pela so parte, los homes llevaben un abrigu con capiellu, influyíu por #creyer y inuit.

## Historia
Tradicionalmente fueron enemigos de #creyer, de los chipewyan y de los yellowknife. Fueron visitaos por Dobbs en 1744 y La Potherie en 1753. Non comerciaron colos franceses por odiu a #creyer. En 1933, Elizabeth Mackenzie y Mary Siemens empecipiaron la traducción del *[[Evanxeliu]]* a la so llingua, influyíos por Louis Ayah, predicador hare. El miembru más destacáu de la tribu foi l'escritor Richard van Camp.

## Referencies

## Enllaces esternos
* (n'inglés) Artículu nel Globe and Mail
Rexón de la Capital Nacional (Canadá)

La Rexón de la Capital  (n'inglés: National Capital Region)?; francés, Région de la capitale nationale ye la designación federal oficial de la ciudá d'Ottawa (capital de Canadá, asitiada na provincia d'Ontario), la ciudá vecina de Gatineau (provincia de Québec) y la zona circundante. Conocida tamién como **Ottawa-Gatineau** (y d'antiguo como **Ottawa-Hull**), la **Rexón de la Capital Nacional** tien una población total de 1.130.761 habitantes (2006), y estiéndese per un área de 5.318,36 quilómetros cuadraos, na frontera ente les provincies d'Ontario y Québec.

La Rexón de la Capital Nacional nun ye una xurisdicción política separada, anque la Comisión de la Capital Nacional tien una fuerte presencia nel ámbitu cultural y políticu nos dos ciudaes. Propúnxose dixebrar la Rexón de la Capital Nacional de los sos dos provincies respeutives y tresformala nuna ciudá alministrativa separada, como'l Distritu de Columbia o'l Territoriu de la Capital Australiana, anque nunca se consideraron seriamente nin paez que sían del interés de los políticos.

L'área de la Rexón de la Capital Nacional ye bien similar a la del Área Metropolitana Censal (AMC) de Ottawa-Gatineau, anque ye llixeramente mayor, pos contién cierta cantidá de pequeñes comunidaes vecines que nun tán incluyíes nel AMC.

## Conceyos del Área Metropolitana Censal de Ottawa-Gatineau

## Otros conceyos de la Rexón de la Capital Nacional
Anque, oficialmente, nun tán incluyíos nel AMC, los siguientes conceyos (la mayor parte de los cualos son allegantes al AMC) sí que tán entendíos na Rexón de la Capital Nacional, por cuenta de los sos llazos #económicu y #social con Ottawa.

## Referencies

## Enllaces esternos
* National Capital Commission - Commission de la capitale nationale
Mississauga (Ontario)

**Mississauga** (mɪsɪˈsɒɡə) ye una ciudá asitiada nel oeste de Toronto, en Ontario, Canadá. Pertenez al Conceyu Rexonal de Peel, al oeste de la zona metropolitana del *Greater Toronto.* La ciudá tien una población de 713.443 habitantes, a partir del Censu de Canadá de 2011, y ye'l sestu conceyu más pobláu del país. Desenvueltu como un suburbiu de Toronto, la crecedera de Mississauga #atribuyir a la so proximidá a la ciudá. Ye'l 37° suburbiu más grande del mundu en población, y el 4° más grande n'América del Norte.

## Referencies
Aquileia

Aquilea o Aquileya (Aquilèa nel dialeutu llocal (friulano gorizianu), **Aquileia** n'italianu, Acuilee o *Aquilee* en friulano, *Oglej* n'eslovenu) ye un conceyu italianu de 3.487 habitantes na provincia d'Udine (UD). Trátase d'una antigua ciudá romana, nel mar Adriáticu en cantu de les llagunes, alredor de 10 quilómetros tierra adientro, sobre'l ríu Natiso (modernamente, Natisone), que'l so cursu camudó daqué dende los tiempos de los romanos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Conceyu d'Italia

El **conceyu**  ye un ente autónomu y constitúi la unidá alministrativa básica de les provincies y les rexones, al cargu de gran parte de les xeres civiles. Estos estrémense de la mesma en circunscripciones y tán al cargu de un alcalde (n'italianu: sindaco)? electu popularmente.

Nel añu 2015 había n'Italia 8.010 conceyos, bien variaos en población y superficie.

## Orixe
Na Italia medieval estableciéronse los *comuni* como ciudaes independientes d'un señor feudal.

## ¿Conceyu o comuña?
La pallabra **conceyu** (del llatín **') denotaba na [[antigua Roma]] a les [[Ciudá|ciudaes]] llibres, gobernaes coles sos propies [[Llei|lleis]], pero que los sos vecinos teníen derechos de ciudadanu romanu. Sicasí, la pallabra comuña (del [[francés]] ''commune'') denota a una organización social y económico que nun se somete a les regles sociales tradicionales, como la [[familia]] y la propiedá (por casu la comuña socialista y la **comuña** anarquista).

== Alministración ==
* Conseyu municipal (n'italianu: Consiglio comunale)?
* Xunta municipal (n'italianu: Giunta comunale)?
* Alcalde (n'italianu: Sindaco)?

== Subdivisiones ==
N'Italia los conceyos pueden estremase de dos formes: ''frazioni'' o ''circoscrizioni di decentramento comunale''.
* Una **fracción** (n'italianu: frazione)? ye una agrupación de cases o una pequeña llocalidá aisllada de la capital, nel casu de los conceyos compuestos por más d'una llocalidá. L'equivalente n'España sería [[pedanía]] o barriu.
* Sicasí, una **circunscripción** (n'italianu: circoscrizione di decentramento comunale)? ye un área alministrativa dientro de la [[ciudá]] mesma. El nuesu equivalente sería distritu.
A partir del [[19 de xineru]] de [[2001]], les 19 circunscripciones de [[Roma]] #denominar municipi, cada cual con un presidente d'eleición direuta y una xunta asesora. El términu **' utilízase tamién pa les circunscripciones de Bari y Xénova. Amás, éstes llámense *municipalità* en Nápoles y Venecia, *zone di decentramento* en Milán y *quartieri* en Bolonia y Florencia.

## Ver tamién
* Organización territorial d'Italia
* Rexones d'Italia
* Provincies d'Italia

## Referencies

## Enllaces esternos
* Comuniverso - Tolos Conceyos d'Italia 
* ''Istat.it'' - Códigos de los conceyos (n'italianu)
* Conceyos d'Italia por rexones y por provincies - Tuttitalia.it
Oteru Vaticanu

**Oteru Vaticanu** (en llatín, *Vaticanus Mons*) ye'l nome dau, muncho primero del entamu de la cristiandá, a una de los oteros allugaos al oeste del ríu Tíber, el llau opuestu a aquel nel que s'alluguen los Siete Oteros tradicionales de Roma. Ye posible que fuera'l sitiu d'un pueblu etruscu llamáu *Vaticum*.

Nel sieglu I, l'Oteru Vaticanu taba fuera de les llendes de la ciudá, y por eso foi apoderáu pa la construcción d'un circu (el circu de Nerón) y un campusantu. 

La Basílica de San Pedru ta construyida sobre esti campusantu, sitiu tradicional de la tumba de San Pedru. Había otru campusantu pela redolada, que foi abiertu al públicu'l 10 d'ochobre de 2006 pa conmemorar l'aniversariu númberu 500 de los Museos Vaticanos.

L'Oteru Vaticanu nun ye ún de los famosos Siete Oteros de Roma, anque foi incluyida dientro de les llendes de la ciudá mientres el reináu del papa Lleón IV, quien ente 848 y 852 espandió los murios de la ciudá pa protexer la Basílica de San Pedru y el Vaticanu. 

Antes del Papáu d'Aviñón (1305-1378), les oficines centrales de la Santa Sede taben na Basílica de San Xuan en Laterano. Dempués del papáu d'Aviñón, l'alministración de la Ilesia treslladóse al Oteru Vaticanu y el palaciu papal foi (hasta 1871) el Palaciu del Quirinal, sobre'l Monte Quirinal. 

Dende 1929 l'Oteru Vaticanu foi'l llugar de la xefatura de la Ciudá del Vaticanu. Ye conveniente esclariar que la catedral del obispu de Roma, el papa, nun ye la Basílica de San Pedru sinón la Basílica de San Xuan de Laterano, que ta nún de los siete oteros de Roma (el Celiu), ye un allugamientu de la ciudá de Roma qu'anguaño pertenez a la Ciudá del Vaticanu. Esta situación ye la resultancia de los Pautos del Laterano roblaos col estáu italianu en 1929, los que devolvieron a la Santa Sede un estáu temporal independiente y el so consecuente estatus diplomáticu al traviés del Estáu de la Ciudá del Vaticanu, que fueren perdíos en 1860-1870, cuando Italia prindó los territorios de los Estaos Pontificios.

## Referencies

## Enllaces esternos
Antipapa Félix II

**Félix II**  foi una antipapa de la Ilesia católica ente 355 y 365, anque mientres la Edá Media figuró ente los papes consideraos llexítimos.

Arcediano de la ilesia de Roma, al decretar l'emperador Constancio II el destierru del papa Liberio en 355 por negase esti a condergar a Atanasio, foi consagráu pontífiz per trés obispos arrianos y anque foi reconocíu pol cleru romanu, nun consiguió'l sofitu del pueblu que siguió fiel al papa desterráu.

En 357, el desterráu Liberio conderga les idees de Atanasio nel denomináu Formulariu de Sirmio llogrando con ello que l'emperador Constancio II déxe-y tornar a Roma col enfotu de que la Ilesia tuviera gobernada tantu por Liberio como por Félix. Sicasí tres la torna de Liberio, en 358, el pueblu romanu refugu la bicefalia de la Ilesia y decantóse por Liberio obligando a Félix a abandonar Roma y abellugase en Porto onde finaría.
Anque nun consta que sufriera martiriu dalgunu, el martiroloxu romanu #incluyir como tal afitando la so fiesta'l 20 de xunetu.

## Referencies
Antipapa Ursín

**Ursín** foi un antipapa de la Ilesia católica ente 366 y 367,

D'orixe romanu, yera diáconu de la Ilesia romana cuando se negó a reconocer al papa escoyíu Dámaso I y se autoproclamó obispu de Roma en 366. L'emperador Valentiniano reconoció a Dámaso y desterró a Ursino a Colonia en 367, polo que San Dámaso quedó como sumu pontífiz, y, anque darréu Valentiano dexó-yos volver a Milán, dos meses más tarde prohibiólos totalmente volver de nuevu a Roma o la so redolada. D'esta forma, los partidarios de l'antipapa #axuntar en Milán al pie de los arrianos y siguieron pretendiendo la so socesión y escorriendo a Dámaso hasta la muerte de Ursicino. 

D'esta forma, los partidarios de l'antipapa llanzaron una acusación d'adulteriu que foi presentada contra Dámaso nel 378 na corte imperial pero foi exonerado, primero, pol mesmu #Emperador Graciano y dempués por un sínodu romanu de cuarenta y cuatro #obispo qué amás escomulgó a los acusadores.

A la muerte de Dámaso I en 384 intentó nuevamente asumir el papáu, pero l'emperador Valentiniano II #desterrar en forma perpetua en 385.

## Referencies
Carta 77

**La Carta 77** foi una declaración que pidía a los dirixentes de Checoslovaquia xuntase a los principios que se comprometieren a ratificar na *[[Declaración Universal de los Derechos Humanos|Declaración de la ONX sobre los Derechos Humanos]]*. Los sos esfuercios contribuyeron a socavar el réxime.

Mientres el gobiernu del Dr. Gustáv Husák, que llegara al poder tres la invasión del Pactu de Varsovia a Checoslovaquia n'agostu de 1968, el país taba desapaecíu nun fondu letargo. La Carta 77, que'l so primer voceru foi Václav Havel, y na qu'imprimió'l so maxisteriu moral el fenomenólogo Jan Patocka, foi'l primer nucleu de resistencia entamada contra'l réxime, siguíu por "non marxistes" y xente de la llamada "zona gris", o xente de les estructures oficiales, y componíase d'una multitudinaria masa d'artistes, científicos, periodistes y funcionarios que taben en contra del réxime pero que nun manifestaben abiertamente la so oposición por medrana a perder el so emplegu. 

Los efeutos de la Carta 77 viéronse darréu, llegando l'encarcelamientu de Havel, la pacífica Revolución de Terciopelu tuvo'l respaldu tanto de los disidentes o "non oficiales" como los de la "zona gris", polo que na seronda de 1989 el réxime totalitariu de Checoslovaquia cayó, y Václav Havel foi escoyíu Presidente de la República el 29 d'avientu de 1989.

## Ver tamién
*Primavera de Praga
*Crítiques al comunismu
*Historia del comunismu
*Historia de Solidarność
*Carta 08

## Referencies

## Enllaces esternos
*Declaración inicial en checu.
* Testu n'inglés
* Firmes orixinales escaniaes de los signatarios de la Carta 77
Confederación Canadiana

La **Confederación Canadiana** o **Confederación de Canadá** (;  foi'l procesu al traviés del cual el dominiu federal de Canadá foise formando dende'l 1 de xunetu de 1867 a partir de les provincies, colonies y territorios de la Norteamérica británica.

## Llista de les provincies y territorios nel orde nel qu'entraron na Confederación
Hai 10 provincies y 3 territorios canadienses. Los nomes en cursiva faen referencia a los territorios.

## Referencies

## Enllaces esternos
Halifax

**Halifax** ye la capital y ciudá canadiense más grande de la provincia de Nueva Escocia, y el centru económicu de les Provincies Atlántiques.

El conceyu tenía una población de 403.131 habitantes en 2016, con 316.701 nel espaciu urbanu centráu nel puertu de Halifax.

Halifax entró na clasificación de la revista *[[MoneySense]]* como'l cuartu meyor llugar pa vivir en Canadá en 2012, y asitióse nel primer llugar de les *grandes ciudaes con mayor calidá de vida*, y asitióse en segundu llugar na llista de les *grandes ciudaes del futuru*, dambes na revista americana *[[fDi Magacín]]*. Tuvo tamién nel top 10 de los llugares con negocios más amigables del Norte y el Sur d'América.

## Historia
Halifax foi la ciudá onde se dirixeron los británicos dempués del la evacuación (17 de marzu de 1776) de Boston, aición que se engloba dientro del asediu de Boston, que, de la mesma, ye un episodiu de la Guerra d'Independencia de los Estaos Xuníos.

En 1996 el gobiernu provincial xunió tolos gobiernos municipales dientro del Condáu de **Halifax** pa crear el *Halifax Regional Municipality* HRM, un conceyu rexonal qu'abarca aproximao 200 comunidaes individuales, integrando amás les ciudaes de Dartmouth y Bedford. En 2001, el HRM tenía una población de 359.111 habitantes (*Haligonians*).

## Xeografía
El conceyu de Halifax ocupa un área de 5.577 quilómetros cuadraos, aproximao'l 10% de Nueva Escocia, similar a la estensión de la Islla del Príncipe Dubardu. Mide aproximao 165 quilómetros de llargor en direición este-oeste.

La mariña ta fuertemente marcada, y tien un llargor d'aproximao 400 quilómetros. La mariña ye na so mayor parte predresa, con pequeñes sableres de sable aisllaes en badees protexíes. Les badees más grandes son *St. Margarets Bay, Halifax Harbour/Bedford Basin, Cole Harbour, Musquodoboit Harbour, Jeddore Harbour, Ship Harbour, Sheet Harbour*, y *Ecum Secum Harbour*. La topografía del conceyu toma les exuberantes granxes del Valle de Musquodoboit y llombes predreses densamente arbolaes.

## Clima



## Tresporte
Esta ciudá ye sirvida pol Aeropuertu Internacional de Halifax Stanfield

## Haligonians célebres
* Ellen Page - actriz
* Sarah McLachlan - cantante

## Ciudaes hermanes
*  Hakodate, Xapón (1982).
*  Campeche, Méxicu (1999).
*  Norfolk, Virxinia, Estaos Xuníos (2006).

## Referencies

## Ver tamién
* Templu de Halifax
* Organización territorial de Canadá

## Enllaces esternos
Provincies atlántiques de Canadá

**Provincies atlántiques de Canadá** ye la rexón de Canadá qu'abarca cuatro provincies allugaes na mariña Atlántica: les trés provincies marítimes (Nueva Brunswick, Nueva Escocia y la Islla del Príncipe Dubardu) y Terranova y Labrador. La población de les provincies atlántiques yera de 2.332.535 habitantes en 2007.

## Orixe del términu
El primer *Premier* (primer ministru) de Terranova y Labrador, Joey Smallwood, acuñó'l términu "Provincies Atlántiques" cuando Terranova y Labrador xunir a Canadá en 1949. Smallwood creyó que sería gloriable pa Terranova y Labrador asumir que podría incluyise dientro del términu esistente "Provincies Marítimes", usáu pa describir les semeyances culturales ente Nueva Escocia, Islla del Príncipe Dubardu y Nueva Brunswick. Les trés provincies marítimes xuniérense a la Confederación nel sieglu XIX: Nueva Brunswick y Nueva Escocia en 1867 y la Islla del Príncipe Dubardu en 1873.

De xemes en cuando, el términu *Marítimes* ye usáu como un sinónimu pa "les provincies atlántiques", pero esti usu ta consideráu incorreutu pos el primeru esclúi a Terranova y Labrador.

## Comunidaes

(La llista inclúi comunidaes percima de 50.000 habitantes, por población/área metropolitana).

## Referencies

## Ver tamién
*Organización territorial de Canadá

## Bibliografía
*Margaret Conrad and James K. Hiller. *Atlantic Canada: a concise history.* Don Mills, Ont.: Oxford University Press, 2006.
*Margaret Conrad and James K. Hiller. *Atlantic Canada: a region in the making.* Toronto: Oxford University Press, 2001.

## Enllaces esternos
* 
* ECanuck Atlantic Canada
* Atlantic Canadian cities and Surrounding areas
* Atlantic Canada Portal/Portail du Canada Atlantique
* Atlantic Canada - A Profitable Place to do Business
* Historical Coins of Atlantic Canada
Condaos de Nueva Brunswick

La provincia canadiense de Nueva Brunswick, que forma parte de les provincies atlántiques de Canadá, ta compuesta por **15 condaos** (n'inglés: **Counties**, en francés: **Comtés**). Los condaos fueron municipalidaes ente 1850 y 1966. De siguío, numbérense los condaos ordenaos alfabéticamente:

# Condáu d'Albert
# Condáu de Carleton
# Condáu de Charlotte
# Condáu de Gloucester
# Condáu de Kent
# Condáu de Kings
# Condáu de Madawaska
# Condáu de Northumberland
# Condáu de Queens
# Condáu de Restigouche
# Condáu de Saint John
# Condáu de Sunbury
# Condáu de Victoria
# Condáu de Westmorland
# Condáu de York

## Referencies
Moncton

**Moncton** ye una ciudá canadiense allugada nel condáu de Westmorland, al sureste de la provincia de Nueva Brunswick.

D'alcuerdu a los datos del penúltimu censu, l'área metropolitana de Moncton ye la rexón urbana con mayor crecedera al este de Toronto y una de les 10 ciudaes canadienses con mayor crecedera, con un aumentu de la población de 6,5 % ente 2001 y el 2006. La so rexón metropolitana, denomada Gran Moncton, inclúi a les ciudaes de Dieppe y de Riverview y porciones de los condaos de Westmorland y d'Albert.

La ciudá de Moncton ye la primer ciudá en población de la provincia, con 71.889 habitantes nel 2016, daqué más que la ciudá de Saint John con 67.575. La rexón metropolitana de Moncton ye tamién la aglomeración más poblada de Nueva Brunswick con 144.810 habitantes, que devasa a la población de la rexón metropolitana de Saint John (126.202).

## Idiomes
El francés ye la llingua materna del 33,0 % de los habitantes y l'inglés lo ye del 63,1 %. Tienen dos llingües maternes el 1,1 % y son alófonos el 2,8 %. Les dos llingües oficiales (francés ya inglés) entender por un 48,1% de la población, ente que el 48,4% ye monollingüe inglés, el 3,4% ye monollingües francés, y el 0,1% nun conoz nin l'inglés nin el francés.

## Referencies

## Enllaces esternos
Fredericton

**Fredericton** ye una ciudá canadiense, sede del condáu de York, capital de la provincia de Nueva Brunswick. Atópase allugada nel centru-sur de la provincia, a veres del ríu San Juan.

## Historia

L'área de l'actual ciudá de Fredericton foi utilizada per primer vegada pa l'agricultura de temporada polos pueblos El mio'kmaq y Maliseet. El maíz foi'l cultivu principal de la zona. Curiosamente, el sitiu de Fredericton sirvió como una especie de capital pa los aboríxenes de la zona. Aucpaque, la "aldega principal" de los aboríxenes de la zona, atopar a pocos quilómetros ríu arriba del sitiu de l'actual Fredericton.

La ciudá foi fundada en 1784 pa refuxaos británicos de los Estaos Xuníos d'América y llamada « Frederick's Town » (Ciudá de Frederick) n'honor de Federico de York, el segundu fíu del rei Xurde III del Reinu Xuníu.

## Clima

## Demografía

### Población
Tien una población de .

### Idiomes
Fredericton ye la capital de la provincia de Nueva Brunswick, que, ye la única provincia canadiense oficialmente billingüe.
Ente que hai una parte de la ciudá predominantemente de fala inglesa, el serviciu civil vio un aumentu de la población francófona de la ciudá. Esta población ye atendida pel Centru Comuñal Santa Ana (qu'inclúi la educación K-12, una estación de radio, una biblioteca pública y un centru cultural). Amás, Fredericton ye atendida pola ilesia francófona, asitiada en Regent Street.

El desglose llingüísticu de Fredericton ye'l siguiente:
* 75,6% inglés solamente
* 23,6% billingüe (francés ya inglés)
* 0,5% francés
* 0,3% otros

## Urbanismu
Fredericton ye un centru importante cultural, artísticu y educativu de la provincia. **Fredericton** presume de dos universidaes - la Universidá de New Brunswick y les artes lliberales, la Universidá de Saint Thomas. Fredericton ye tamién sede d'instituciones culturales como la Galería Beaverbrook d'Arte, el Muséu de York-Sunbury y el Playhouse, ésti sirve como un llugar pa los talentos d'escritores locales.

La población de la ciudá de Fredericton yera de 48.000 (mayor Fredericton 81.346, dambos según el censu de 2001), anque informes non oficiales suxeran un númberu más cerca a 50.750 (mayor Fredericton 84.523) por cuenta de la población d'estudiante que de cutiu nun ye incluyida censos oficiales. Al añu 2011 la población yera de 56.224La primer estensión principal de la ciudá asocedió'l 1 de xunetu de 1945.

## Tresporte
Esta ciudá ye sirvida pol Aeropuertu del Gran Fredericton.

## Ver tamién

* Organización territorial de Canadá
* Federico de York

## Referencies

## Enllaces esternos

* Fredericton Web Site Oficial
Provincies marítimes de Canadá

Les llamaes **Provincies Marítimes** son una rexón de Canadá na mariña del océanu Atlánticu. La so economía tradicional tien que ver con recursos naturales como la pesca, l'agricultura y la minería.

## Provincies

Les provincies que componen esta rexón son:
*  Nueva Brunswick
*  Nueva Escocia
*  Islla del Príncipe Dubardu

## Referencies

## Enllaces esternos
Oeste de Canadá

L**'Oeste de Canadá** ye una rexón xeográfica de Canadá, qu'incorpora tierres al oeste d'Ontario y al sur de los Territorios de Canadá.

## Provincies
Les provincies canadienses que componen esta rexón son:
*  Columbia Británica
*  Alberta
*  Saskatchewan
*  Manitoba
Llista d'árees protexíes de Manitoba

Les **árees protexíes de [[Manitoba]]** son xestionaes pol Ministeriu de Caltenimientu provincial.

Tien una estensión de 4.759.045 d'ha.

Esisten cuatro clases d'árees protexíes (quitando los parques nacionales):

* Parques provinciales, que tán subdividíos en cinco categoríes:
** Zones vírxenes
** Parques naturales
** Árees de recreación de la provincia **
Parques d'interés patrimonial
* Parques de la reserva *
Reserves ecolóxiques
* Zones d'usu tradicional
* Control de la vida selvaxe

Tamién hai dos montes provinciales dientro de les llindes de los parques y un grupu de tierres privaes alministraes por trés axencies de caltenimientu que formen parte de la rede provincial d'árees protexíes.

## Parques provinciales y reserves

## Referencies

* 
* 
* 

## Enllaces esternos
* Government of Manitoba Parks and Protected Spaces Branch
Llista de les 100 ciudaes más poblaes de Canadá

La siguiente tabla ye una escoyeta de les **100 ciudaes más grandes, tocantes a númberu d'habitantes, de [[Canadá]]** a partir de los datos del censu de población de 2006 de dichu país.

## La llista

## Fonte
*Statistics Canada 

## Referencies

## Enllaces esternos
Rexón de Winnipeg Capital

Denominar **Rexón Winnipeg Capital** (n'inglés: *Winnipeg Capital Region*) al área metropolitana que contién a la ciudá de Winnipeg y los conceyos rurales, ciudaes y pueblos que lu arrodien. Atópase sobre'l valle del río Coloráu na porción centro-sur de la provincia de Manitoba, Canadá. Foi creada pa coordinar les polítiques d'usu del suelu y el desenvolvimientu económicu ente la ciudá de Winnipeg y los conceyos circundantes. Ye l'área más de mayor importancia económica y con mayor densidá de población de la provincia de Manitoba. 

Oficialmente, l'área metropolitana tien una población de 730.505 habitantes según el censu de 2006, y la so superficie total ye de 7.784,63 km². Entiende les siguientes ciudaes, pueblos y conceyos rurales (RM):

* Ciudá de Winnipeg
* Ciudá de Selkirk 
* Pueblu de Stonewall
* RM de Cartier
* RM de East St. Paul
* RM de Headingley
* RM de Macdonald
* RM de Ritchot

* RM de Rockwood
* RM de Rosser
* RM de Springfield
* RM de St. Andrews
* RM de St. Clements
* RM de St. François Xavier
* RM de Taché
* RM de West St. Paul

Sicasí, esisten otros conceyos que de manera non oficial dacuando son incluyíos como parte de la Rexón Capital, les ciudaes de Niverville y Teulon, los pueblos de Dunnottar y Garson, y la reserva india de Brokenhead 4.

Les llendes de la rexón de Winnipeg Capital devasen los del área metropolitana censal de Winnipeg (CMA), a la que toma na so totalidá cola esceición de Brokenhead 4. Los conceyos incluyíos na CMA son:
* Winnipeg
* East St. Paul
* Headingley
* Ritchot
* Rosser
* Springfield
* St. Clements
* St. François Xavier
* Taché
* West St. Paul

## Referencies

## Ver tamién
Provincies y territorios de Canadá ordenaos por población

La siguiente ye una llista de **[[Provincies y territorios de Canadá]] ordenaos por [[población humana|población]]** (datos del Censu de Canadá de 2016).






## Ver tamién
* Canadá
* Provincies y territorios de Canadá ordenaos per superficie

## Referencies

* 
*
Península d'Avalon

La **península d'Avalon** ye una gran península (10.360 km²) que s'atopa nel sureste de la isla de Terranova. Ta habitada por 242.875 persones, aproximao'l 49% de tola población de Terranova.

La península d'Avalon tien aproximao la forma d'una estrella de cinco puntes, yá que se compón de cuatro penínsules y ta xunida al restu pol ismu d'Avalon, de namái 5 km d'anchu. Nel nordeste de la península atópase San Xuan de Terranova, capital de la provincia canadiense de Terranova y Labrador. Cuenta con cuatro bahía, la badea de la Trinidá, la badea de Concepción, la badea de Santa María y la badea de Placentia.

Dende'l puntu de vista xeolóxicu, la península d'Avalon ta formada por roques volcániques y roques sedimentaries del Tiempu Precambrianu. L'océanu Atlánticu abiertu güei día, 150 millones d'años tras, arriendes de l'antigua cadena Caledoniana, que l'antiguu sistema montascosu de la Yera Paleozoica surdió de la interacción de los antiguos continentes Laurentia (la base d'América del Norte) y Báltica (la base de les rexones del norte d'Europa). L'apertura, sicasí, nun coincide esautamente cola antigua sutura. Un analís de los fósiles, demuestra que la península d'Avalon, en realidá ye xeolóxicamente similar a Gales, a España y al norte d'África. N'otres pallabres, la península d'Avalon ye distinta del restu del Terranova y similar a los territorios de llugares de la Xunión Europea. Ello ye que la península d'Avalon tamién ye xeolóxicamente distinta de les tierres derivaos de paleocontinente Báltica y da per sentáu que perteneció a un pequeñu autu-continente, llamáu Avalonia. Richard Fortey suxirió que, mientres el primer Ordovícicu, Avalonia foi dixebrándose per un océanu Bálticu bautizáu como *Tornquist*.

## Enllaces esternos
*Patrimoniu de Terranova - Colonia d'Avalon

## Referencies

## Enllaces esternos
Iqaluit

**Iqaluit** ( en silabariu inuktitut: ᐃᖃᓗᐃᑦ) ye la denominación actual n'idioma inuktitut pa l'antigua ***Frobisher Bay***. Ye la capital del territoriu autónomu de Nunavut, en Canadá, según la mayor llocalidá del mesmu. Asitiada na islla de Baffin, na badea Frobisher (al sureste de la isla), que-y daba nome antaño, tien una población de , el 58% de los cualos ye d'orixe inuit. Tien la población más baxa que cualesquier otra capital canadiense.

## Historia
Foi una antigua base aérea importante mientres la Segunda Guerra Mundial, qu'esperimentó una medría relevante de la so población tres la instalación d'un radar perteneciente al sistema DEW (NORAD). El cambéu de denominación de *Frobisher Bay* a Iqaluit foi adoptáu'l 1 de xineru de 1987, siendo'l significáu lliteral de la nueva denominación inuktitut "*Llugar de munchos pexes*". Foi escoyida capital de Nunavut por referendu cuando esti crear en 1999 frente a la otra candidata, Rankin Inlet. Iqaluit tien un pequeñu pueblu llamáu Apex, na so redoma.

## Arquiteutura típica y edificios d'interés
Gran parte de l'arquiteutura d'Iqaluit ye funcional, reflexáu esti aspeutu polos sos diseños destinaos a amenorgar al mínimu los costos de material, de la que se caltién el calor y sopórtase el clima xelizu de la zona. Los principios de l'arquiteutura van dende la década de 1950 colos cuarteles militares de la instalación de la llinia orixinal, pasando pola década de 1970 col bloque de fibra de vidriu blancu hiper-modernista de la Escuela Nakasuk y de les oficines municipales y del sable, a les llinies del complexu de formigón armao de gran altor nel cuetu percima d'ella. Los edificios más nuevos son más coloríos y diversos, y más acordes a les normes de l'arquiteutura del sur, pero ensin entueyos en gran midida.

La principal esceición ye l'edificiu de l'Asamblea Llexislativa de Nunavut, que destaca pol so coloríu interior, afatáu con delles de les meyores pieces del arte inuit.

Otru edificiu distintivu yera l'anglicana *St. Jude's Cathedral*, sede de la Diócesis Anglicana del Árticu. Yera un edificiu blancu con forma d'iglú. Orixinalmente construyíu polos feligreses, so la direición de Markoosie Pedro, l'altar tenía la forma d'un tradicional trinéu inuit, y la cruz compuesta de dos caniles de narval cruciaos. Una quema afectó gravemente a la estructura de la Catedral y al interior el 5 de payares de 2005, y foi baltada'l 1 de xunu de 2006. La catedral ta siendo amodo reconstruyida y la recaldación de fondos sigue a nivel llocal ya internacional.

## Galería

Ficheru:Iqaluit-aerial.jpg|Vista aérea d'Iqaluit
Ficheru:Leg Building Iqaluit 2000-08-27.jpg|Asamblea llexislativa de Nunavut
Ficheru:Iqaluit St Jude 1995-06-08.jpg|Catedral de Saint Jude
Ficheru:0201bay.jpg|Frobisher Bay


## Clima
Iqaluit tien un clima árticu, a pesar de que ta fora del círculu polar árticu, con iviernos desaxeradamente fríos y branos tan curtios y xelizos que resulten demasiáu fríos pa dexar la crecedera de los árboles. Por tales motivos, el so aeropuertu foi escoyíu como destín pa probar la resistencia d'un prototipu del Airbus A350.



## Ver tamién
* Apex

## Referencies

## Enllaces esternos
Montes Costeros

Los **montes Costeros** (n'inglés, ***Coast Mountains***), **Cadena Costera**, constitúin la caña más occidental de la Cadena costera del Pacíficu, estendiéndose escontra'l norte dende la mariña suroeste del continente norteamericanu y cubriendo la mayor parte de la zona costera de la Columbia Británica y una porción del sureste d'Alaska. Llámase-yos asina por cuenta de la so proximidá cola mariña, y de cutiu llámase-yos *Coast Range*. Inclúi montes volcánicos y non volcániques y los enormes campos de xelu de los cordales del Pacíficu y Estremeres, y l'estremu norte del destacáu sistema volcánicu conocíu como los Volcanes de la Cascada. 

## Descripción
Tán incluyíes dientro d'un sistema montascosu más grande conocíu como la Cadena costera del Pacíficu, que tamién engloba los montes d'Alaska, los montes Chugach, les montaña San Elías, la cordal de les Cascaes, la sierra Nevada y la sierra Madre Occidental en Méxicu.

Los Montes Costeros tienen un llargor d'aproximao 1.600 km y una media de 300 km d'anchu. Les sos llendes meridionales y sureste tán arrodiaos pel ríu Fraser y la Pandu Interior mientres la frontera del estremu noroeste ta delimitado pelos ríos Kelsall y Tatshenshini nel estremu norte del *Panhandle* d'Alaska, más allá de los cualos tán los montes San Elías, y por pasu Champagne nel territoriu del Yukón. Cubiertos por un mestu monte templáu húmedu nos sos estremos occidentales, el cordal alzar hasta unos picos cubiertos de glaciares, incluyendo los más grandes neveros de llatitúes templaes nel mundu. Depués estrechar escontra'l grebu Pandu Interior nos sos lladrales orientales, o nel monte boreal subárticu de los montes Skeena y la pandu Stikine.

Los Montes Costeros son parte del Cinturón de Fueu del Pacíficu, l'aniellu de volcanes y montes acomuñaos alredor del océanu Pacíficu. Contién dalgunes de los montes más altos de la Columbia Británica: el Monte Waddington, al nordeste de la cabeza de la cala Knight con un altor de 4.019 m, ye'l monte más altu de los Montes Costeros y la más alta que queda por completu na Columbia Británica.

## Principales picos
* Monte Waddington, 4.019 m
* Pico Noroeste del Mte. Waddington, 3.975 m
* Monte Tiedemann, 3.838 m
* Monte Combatant, 3.762 m
* Monte Asperity, 3.723 m
* Picos Serra, 3.631 m
* Monte Monarch, 3.555 m
* Monte Munday, 3.356 m
* Monte Queen Bess, 3.298 m
* Monte Good Hope, 3.242 m

## Referencies

## Enllaces esternos
Whitehorse

**Whitehorse** ye la ciudá capital del territoriu del Yukón, Canadá. Ta allugada al sur del territoriu, sobre'l cursu altu del ríu Yukón. En 2011 la so población yera de 23 276 habs.La ciudá toma'l nome de los rabiones Whitehorse, asina llamaos pola so semeyanza coles clines d'un caballu blancu. Los rabiones sumieron darréu sol llagu Schwatka, tres una presa hidroeléctrica.

## Xeografía

Whitehorse atopar nel quilómetru 1425 (histórica milla 918) de la carretera d'Alaska y ta enmarcada por trés montes de la contorna: Monte Gris escontra l'este, Haeckel Hill pal noroeste y el Monte Cuernu d'Oru escontra'l sur. Los rabiones que yeren del mesmu nome que la ciudá sumieron sol llagu Schwatka, formáu pola construcción d'una represa hidroeléctrica en 1958. Whitehorse ye anguaño la 79° ciudá más grande de Canadá en términos d'área. Les llendes de la ciudá presenten una forma rectangular, empobináu nuna direición NO-SE.

## Clima

## Tresporte
Esta ciudá ye sirvida pol Aeropuertu Internacional de Whitehorse Erik Nielsen.

## Ciudaes Hermanes
*  Coríos de Mines, Brasil
*  Ushiku, Xapón (dende 1985).

### Hermanancies históricos
*  Echuca, Australia (payares 1977 - setiembre 2008)

## Referencies

## Enllaces esternos
Llista d'árees protexíes de Canadá

Este ye un llistáu provincial de les **árees protexíes de Canadá**.

## Alberta

Les **árees protexíes de Alberta** son xestionaes polos Gobiernos de Canadá y de Alberta. Esti postreru tien un 60% del terrén provincial, sicasí, la mayor parte nun foi protexida formalmente.

L'área total (incluyíu árees federales y provinciales) ye d'aproximao 90.000 km².

## Columbia Británica

Les **árees protexíes de [[Columbia Británica]]** entienden una estensión de 14.063.250 ha (14,4% del total de la provincia). El númberu de reserves protexíes ye de 1.029 acordies con el rexistru de xunu de 2015.

## Manitoba

Les **árees protexíes de [[Manitoba]]** son xestionaes pol Ministeriu de Caltenimientu provincial.

Tien una estensión de 4.759.045 d'ha.

Tamién hai dos montes provinciales dientro de les llindes de los parques y un grupu de tierres privaes alministraes por trés axencies de caltenimientu que formen parte de la rede provincial d'árees protexíes.

## Nueva Brunswick

## Nueva Escocia

## Ontario

## Príncipe Eduardo

## Quebec

## Saskatchewan

## Yukón, Noroeste y Nunavut

## Terranova y Labrador

## Referencies

## Enllaces esternos
*Travel Alberta Parks page 
*Official website for Provincial Parks of British Columbia
*Manitoba Parks page
*
*Government of Newfoundland Provincial Parks page
*Nova Scotia Provincial Parks page
*Nunavut Territorial Parks page
*Ontario Parks page
*Société des établissements de plein air du Québec (Sépaq) English page
Mina de diamantes Diavik

La **mina de diamantes Diavik**  ye una mina a cielu abiertu de diamantes de Canadá, alcontrada na rexón Slave del Norte de los Territorios del Noroeste, a unos 300 km al norte de la capital Yellowknife. La mina componer de tres furacos o pozos de kimberlita acomuñaos col campu de kimberlita Llagu de Gras y ta asitiada nuna islla de 540 km² del llagu de Gras, de 1777 km², informalmente llamada East Island. Ta a unos 220 km al sur del círculu polar árticu.

La esplotación minera convirtióse nuna parte importante de la economía rexonal, con unos 5000 emplegaos, d'ellos 2500 autóctonos, recaldando 9000 millones de dólares canadienses en ventes, y produciendo 80 millones de quilates (5.600 kg) de diamantes al añu. L'área foi reconocida en 1992 y la construcción empezó en 2001, produciendo a partir de xineru de 2003. Ta coneutada por una carretera de xelu y pol aeropuertu Diavik, que cunta con una pista de grava de 1.596 m qu'acueye regularmente a aviones a reacción Boeing 737.

La mina ye propiedá d'una empresa conxunta ente Harry Winston Diamond Corporation (40 %) y Diavik Diamond Mines Inc. (60 %), una subsidiaria de Rio Tinto Group. La vida útil de la mina espérase que sía d'ente 16 a 22 años.

En 2006, la carretera de xelu dende Yellowknife a la mina Diavik y les mines cercanes, conxelóse tarde y descongeló tempranu. Primero que la carretera fora zarrada, la mina Diavik nun llogró faer llegar por camión tolos suministros necesarios pal restu de 2006 debiendo d'abastecese per aire con un gran costu económicu. 

En 2009, la carretera de xelu abrir dende'l 1 de febreru al 25 de marzu y mientres esi periodu los camiones tresportaron 173.195 tonelaes de carga (combustible, cementu, esplosivos, equipu, etc.) en 5.377 unviaes.

El 5 de xunetu de 2007, un consorciu de siete empreses mineres, incluyida Rio Tinto, anunció que taba patrocinando estudios d'impautu ambiental pa la construcción d'un puertu d'agües fondes nel Bathurst Inlet, nes agües ártiques del golfu de la Coronación. Los sos planes inclúin la construcción d'una carretera de 211 km que conecte'l puertu coles sos mines. El puertu sirviría a buques d'hasta 25.000 tonelaes. 

En marzu de 2010, la minería soterraña empezó na mina. La transición de la mina a cielu abiertu a minería soterraña espérase que tea terminada nel añu 2012.

## Ver tamién
* Diamante 
* Pluton (xeoloxía) 
* Chimenea volcánica
*Mina de diamantes Ekati
*Mina de diamantes Lago Snap

## Referencies

## Enllaces esternos

*Diavik Diamond Mine , official website
*Diavik Diamond Mine article at mining-technology.com
*1991 Discovery of Diamonds in the NWT
*Photos of Diavik Mine at Google Images

## Bibliografía
* Field guide to Diavik Diamond Mine, written by mine staff for 2003 International Kimberlite Conference. Includes geology, maps and photos.

* Chapter 17. Diamond Exploration – Ekati and Diavik Mines, Canada by Charles J. Moon (Google Books preview )*in* Charles J. Moon, M. K. G. Whateley, Anthony M. Evans, *Introduction to Mineral Exploration, 2nd Edition*. 2006,Wiley-Blackwell. ISBN 978-1-4051-1317-5.

:* Figures and captions from Chapter 17 are available at publisher's site
Slave

Los **slave** o **etchaottine** son una tribu amerindia del grupu de llingües na-dené, que'l so nome significaba «xente de les roques». Tamién yeren conocíos como **awokanak** o **slaves**. Estremar en seis grupos: *desnedeyarelottine, eleidlinottine, etchaottine, etcheridiegottine, etchesottine* y *klodesseottine*.

## Llocalización
Vivíen nes veres del Gran Llagu del Esclavu, nes llanures del ríu Mackenzie y del Liard y n'otres tierres estremeres. Bistchonigottine y Krayiragottine yeren dos divisiones. 

## Demografía
En 1980 yeren unos 10.000 con chipewyan y yellowknife. Según el censu canadiense de 2000, taben partíos en reserves de la siguiente manera:
* En Alberta, na *Dene Tha’ Tribe* (2.480 h).
* En Columbia Británica, nes de Fort Nelson (740 h) y Prophet River (208 h)
* Nos Territorios del Noroeste, nes de Acho Dene Koe (583 h), Deh Cho (1.001 h), Liidlii Kue (1.176 h), Pehdzeh Ki (319 h), Katlodeeche (525 h), Sambaa K'y (178 h) y Tulita o Ft Norman (578 h).

## Costumes
El nome de *slaves* (esclavos) foi-yos dau polos cree, yá que esclavizaron a munchos, y tamién foi emplegáu por ingleses y franceses porque los consideraben una tribu cobarde y pacífico, anque asina nun fuera. Como munches tribus atabascanes, taben dixebraes en numberoses bandes independientes pocu entamaes y con xefes nominales, acomuñaos a ciertos territorios de caza. Un informal Conseyu de Cazadores resolvía les disputes.

Les muyeres yeren trataes con un respetu y estimación atípicos ente los na-dené, y los vieyos y desvalíos yeren bien trataos, y non abandonaos como faíen los chipewyan.

Vivíen nos montes y veres de los ríos, cazaba caribúes y otros mamíferos, y amás pescaben. La piel de los animales usar pa fabricar mantos, faldes, polainas, mocasinos y otres prendes. Los flecos y otros accesorios facer con cornamenta de venáu, escayos de puercuspín y otros materiales naturales.

Pel branu habitaben en tipis cubiertos d'estopa y pel hibiernu en cases de palos y cañes d'abetu, de forma rectangular. Nun teníen una relixón o ceremonial definíu. Namái se sabe que creíen n'espíritos guardianes, nel poder de los xamanes y n'otra vida indefinida. Una práutica común yera la confesión de faltes nel llechu de muerte, pa intentar d'esa manera retrasar el fallecimientu.

## Historia
Alexander Mackenzie visitó'l territoriu en 1789, y fundó Fort Providence, pero hacia 1820 los británicos abandonaron el territoriu. El padre Grandin estableció una misión católica en 1861, de la que la Compañía de la Badea de Hudson construyía un campamentu comercial.
En 1899 roblaron el Tratáu Ocho col gobiernu canadiense.

Hasta los años 1960, cuando se construyó l'autopista en Yellowknife, nun tuvieron apenes contactos col gobiernu.
Llista d'árees protexíes d'Alberta

Les **árees protexíes d'Alberta** son xestionaes polos gobiernos de Canadá y d'Alberta. Esti postreru tien un 60% del terrén provincial, sicasí, la mayor parte nun foi protexida formalmente.

L'área total (incluyíu árees federales y provinciales) ye d'aproximao 90.000 km².

## Reconocencia internacional
Cinco de les trelce reserves declaraes Patrimoniu de la Humanidá en Canadá atópense n'Alberta:

* Montes Rocosos Canadienses (parte en Columbia Británica)
* Parque Provincial de los Dinosaurios
* Derribadoriu de los Bisontes de Head-Smashed-In
* Parque internacional de la Paz Waterton-Glacier (parte n'Estaos Xuníos)
* Parque nacional Búfalu de los Montes (parte nos Territorios del Noroeste)

## Árees federales protexíes
Los Parques Nacionales de Canadá son alministraos por Parks Canada. Na provincia atópense:

* Banff
* Elk Island
* Jasper
* Waterton Lakes
* Wood Buffalo

## Árees provinciales protexíes
Esisten dellos departamentos y axencies qu'alministren el terrén de la provincia, sicasí, ye'l Ministeriu de Turismu y de Parques provincial el que s'encarga de protexer les árees. Les árees naturales estremar en siete categoríes:

* Reserves ecolóxiques
* Zones vírxenes
* Suelu virxe
* Parques provinciales
* Árees naturales
* Territoriu d'interés patrimonial
* Árees de recreación de la provincia.

### Zones vírxenes
Les zones vírxenes gocien del mayor nivel de proteición, polo que ta prohibíu modificar el paisaxe. Tocantes a viaxes, solo ye posible faelo a cuerpu.

* Ghost River Wilderness Area
* Siffleur Wilderness Area
* White Goat Wilderness Area
* Willmore Wilderness Park

### Parques provinciales

## Referencies

## Enllaces esternos
*About Alberta's Parks
*Alberta Parks -list of provincial parks
*Alberta Community Development - Parks and Protected Areas Land Reference Manual
Historia de la organización territorial de Canadá

Dende la formación de la Confederación Canadiense, en 1867.

## Movimientos esitosos
Les 4 provincies orixinales en 1867 yeren:

*Ontario.
*Quebec.
*Nueva Escocia.
*Nueva Brunswick.

Les siguientes 6 provincies y 3 territorios amestáronse depués a Canadá:

*Manitoba, 1870. Adquirió'l so tamañu actual en 1912.
*Columbia Británica, 1871.
*Islla del Príncipe Dubardu, 1873.
*Saskatchewan, 1905.
*Alberta, 1905.
*Terranova y Labrador, 1949. Orixinalmente llamábase namái Terranova *(Newfoundland)*, siendo renomada en 2001.

*Territorios del Noroeste, 1870.
*Distritu de Keewatin. Creáu en 1876, foi reintegrado nos Territorios del Noroeste en 1905.
*Yukón, 1898.
*Nunavut, 1999.

## Otres propuestes

*Acadia.
*Islla del Cabu Bretón.
*Quebec Inglés.
*Kanienkehaka.
*Llabrador.
*Ottawa.
*Noroeste d'Ontario.
*Nunatsiavut.
*Toronto.
*Islla de Vancouver.
*Este d'Ontario.
*Nordeste d'Ontario.
*Yukón, Territorios del Noroeste y Nunavut (que pasen a ser provincies).

## Propuestes esteriores
*Saint Pierre y Miquelon
*Islles Turques y Caicos

## Referencies

## Enllaces esternos