Acacia nilotica

***Acacia nilotica*** ye una especie d**[[Acacia]]'' nativa d'[[África]] y del subcontinente indiu. Anguaño tamién se convirtió nuna [[especie invasora]] que causa problemes n'[[Australia]].

== Hábitat ==
Ye un [[arbustu]] o pequeñu [[árbol]] natural de zones tropicales d'[[África]] al subcontinente indiu. Crez dende [[Exiptu]] a [[Mozambique]] y tamién s'atopa nel [[archipiélagu de Zanzíbar]], [[India]] y [[Arabia]], creciendo preferentemente en terrenes secos, arenosos y desiertos nos que predomina'l clima secu.





== Carauterístiques ==
Bien apreciáu pola exudación gomosa de les sos cañes, que se produz na parte interna de la [[corteza (árbol)|corteza]], llográndose la **goma arábiga**. Ye un pequeñu árbol con una [[copa]] trupa y esférica, qu'algama los 5-8 metros d'altor. El [[tarmu]] y les [[caña|cañes]] cola [[corteza (árbol)|corteza]] sedada qu'exuda [[resina]] gomosa. Les [[fueya|fueyes]] son [[Fueya bipinnada|bipinnaes]], con 3-6 pares de pínnulas y con [[foliolu|foliolos]] arrexuntaos apariaos d'ocho o diez en caúna. Les [[Escayu (botánica)|escayos]] punchantes apaecen de cuatro en cuatro. Les [[flor|flores]] bien numberoses son de color mariellu oru, [[pedúnculu|pedunculaes]] en cabeces globulares de 1,5&nbsp;cm.

== Historia ==
[[Dioscórides]] diz la exótica acacia "l'acacia naz en Egypto y ye como un arbolucu espinosu, pobláu de ramos que non se estienden derechos [...] De la goma tiense aquella pola mas escelente, que na forma paez un viérbene, y ye tresllúcida como'l vidriu y bien llibre d'estielles. Tienese por bona, dempués desta, la blanca, ansi como por inutil, la resinosa y bien puerca [...], aplicada con un güevu en forma d'emplastro, non dexa salir les vexigas de les quemadures del fueu". [[Andrés Laguna]] comenta: "la goma del escayu egyptia, la llapada serapion goma arábiga, cola cual goma les donzellas afátense pelo normal les cencras. Esta goma cocida con cevada y desfecha ye almirable remediu pa deshazer les aspereces y empeynes de tol cuerpu, y n'especial de les manes". N'[[África]], el mestrones tradicionales consideren la goma como un poderosu tónicu. Empleguen una decocción pa llavar úlceras y llagues, ya inclusive pa la [[llepra]], per vía interna, utilizar nel tratamientu de la [[disentería]] y la [[foria]]. En [[Tanzania]] emplégase'l so raigañu nel tratamientu de la [[gonorrea]].

== Propiedaes ==
* El [[mucílagu]] ye [[astrinxente]] usada contra la [[foria]].
* La [[cazumbre]], la corteza, la [[vaina]] y les fueyes mazcar nel [[Senegal]] pa combatir l'[[escorbutu]]
* La goma (amás de [[pegamento]]) utilizar pa solliviar mucoses engafaes
* Pol so baxu conteníu en [[fécula]] encamentar pa casos de [[diabetes]]
* La goma arábiga recuéyese dempués de la estación lluviosa, por aciu incisiones na corteza. La dosis normal ye de dos a tres cuyaraes al día.
* Les ramines d'esta planta utilízase como un cepiyu de dientes nel sureste d'África y la India.

== Taxonomía ==
''Acacia nilotica'' describióse por ([[L.]]) [[Delile]] y espublizóse en ''[[Description de l'Égypte, . . . Histoire Naturelle]]'', Tom. Second 2(1): 79. 1813.
;[[Etimoloxía]]:
***Acacia***: nome xenéricu deriváu del [[idioma griegu|griegu]] ακακία (''akakia''), que foi dau pol [[botánicu]] [[Grecia|Griegu]] [[Dioscórides|Pedanius Dioscorides]] ([[e. C.]] 90-40) pal árbol melecinal ''A. nilotica'' nel so llibru ''[[De Materia Medica]]''. El nome deriva de la pallabra [[idioma griegu|griega]], ακις (''akis,'' **escayos**).

***nilotica**': [[epítetu]] xeográficu qu'alude a la so llocalización nel [[Nilu]].
;Subespecies:
* [[Acacia nilotica subsp. adstringens|*Acacia nilótica* subsp. *adstringens*]] ([[Schum.]] & [[Thonn.]]) [[John Patrick Micklethwait Brenan|Brenan]]
* [[Acacia nilotica subsp. cupressiformis|*Acacia nilótica* subsp. *cupressiformis*]]
* [[Acacia nilotica subsp. hemispherica|*Acacia nilótica* subsp. *hemispherica*]]
* [[Acacia nilotica subsp. indica|*Acacia nilótica* subsp. *indica*]] ([[Benth.]]) Brenan
* [[Acacia nilotica subsp. kraussiana|*Acacia nilótica* subsp. *kraussiana*]] (Benth.) Brenan
* [[Acacia nilotica subsp. leiocarpa|*Acacia nilotica* subsp. *leiocarpa*]] Brenan
* [[Acacia nilotica subsp. nilotica|*Acacia nilotica* subsp. *nilotica*]]
* [[Acacia nilotica subsp. subalata|*Acacia nilotica* subsp. *subalata*]] ([[Vatke]]) Brenan
* [[Acacia nilotica subsp. tomentosa|*Acacia nilotica* subsp. *tomentosa*]] (Benth.) Brenan
;*Sinonimia: 
* *Acacia arabica* (Lam.) Willd.
* *Acacia scorpioides* W.Wight
* *Mimosa arabica* Lam.
* *Mimosa nilotica* L.
* *Mimosa scorpioides* L.

## Ver tamién
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
* Fabaceae#Descripción

## Referencies

## Bibliografía
* Bailey, L.H. & E.Z. Bailey. 1976. Hortus Third i–xiv, 1–1290. MacMillan, New York.
* Flora of China Editorial Committee. 1988-2013. Flora of China (Checklist & Addendum). Unpaginated. In C. Y. Wu, P. H. Raven & D. Y. Hong (eds.) Fl. China. Science Press & Missouri Botanical Garden Press, Beijing & St. Louis.
* Howard, R. A. 1988. Leguminosae. Fl. Lesser Antilles (Dicotyledoneae–Part 1) 4: 334–538.
* Jørgensen, P. M. & S. León-Yánez. (eds.) 1999. Cat. Vasc. Pl. Ecuador, Monogr. Syst. Bot. Miss. Bot. Gard. 75: i–viii, 1–1181. Missouri Botanical Garden, St. Louis. 
* Lawesson, J. Y., H. Adsersen & P. Bentley. 1987. An updated and annotated check list of the vascular plants of the Galapagos Islands. Rep. Bot. Inst. Univ. Aarhus 16: 1–74.
* Liogier, H. A. 1988. Spermatophyta: Leguminosae to Anacardiaceae. Descr. Fl. Puertu Ricu & Adj. Isl. 2: 1–481.
* Molina Rosito, A. 1975. Enumeración de las plantas de Honduras. Ceiba 19(1): 1–118.
* Nasir, E. & S. I. Ali (eds). 1980-2005. Fl. Pakistan Univ. of Karachi, Karachi.
* Porter, D. M. 1983. Vascular plants of the Galapagos: Origins and dispersal. 33–54. In M. B. R. I. Bowman & A. Y. Leviton Patt. Evol. Galapagos Org.. Pacific Division, AAAS, San Francisco.
* Rico Arce, M. d. L. 2007. Checkl. Synop. Amer. ~Acacia 1–207.~ Conabio, Mexico D.F.
* Schatz, G. Y., S. Andriambololonera, Andrianarivelo, M. W. Callmander, Faranirina, P. P. Lowry, P. B. Phillipson, Rabarimanarivo, J. I. Raharilala, Rajaonary, Rakotonirina, R. H. Ramananjanahary, B. Ramandimbisoa, A. Randrianasolo, N Ravololomanana, Z.S. Rogers, C.M. Taylor & G. A. Wahlert. 2011. Catalogue of the Vascular Plants of Madagascar. Monogr. Syst. Bot. Missouri Bot. Gard. 0(0): 0–0.
* Wiggins, I. L. & D. M. Porter. 1971. Fl. Galápagos Isl. 1–998. Stanford University Press, Stanford.

## Enllaces esternos