open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mercáu de les Aceñas

**El Mercáu de Les Aceñes**, tamién conocíu como **Plaza de Los Hermanos Orbón** o a cencielles **Plaza d'Abastos d'Avilés**, ye'l primer y principal mercáu cubiertu de la villa asturiana d'Avilés.

## Historia
Foi construyida nel sieglu XIX desecando terrenales de marisma y enriando subterráneamente el ríu Tuluergo en 1873. El mercáu cubiertu sufrió una importante reforma en 2010 pero caltién la so estructura metálica orixinal. Atopar nel interior d'una plaza zarrada (Hermanos Orbón), arrodiada d'edificios con galeríes de color blancu. Tanto'l mercáu (inauguráu alredor de 1880) como los edificios sufrieron diverses reformes por cuenta de la Revolución d'Ochobre de 1934. 
Ye unu de los mercaos d'abastos más singulares d'Asturies pola so configuración nun patiu ocultu. 

Anguaño sigue cumpliendo la so función d'abastos.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Web oficial
Mercáu del Sur

**El Mercáu del Sur** foi la primer plaza de abastos cubierta que se construyó na ciudá asturiana de Xixón, asitiáu xunto a les actuales Plaza d'Europa y Plaza Seis d'agostu. 

## Historia
La construcción empezó en 1898, inaugurándose al añu siguiente. El diseñu corrió a cargu del arquiteutu municipal Mariano Medarde y l'inxenieru Bonaventura Junquera. De planta pentagonal irregular tien estructura metálica (realizada na Fábrica de Mieres) a base de columnes de fierro fundíu . La organización interior ye la clásica nesti tipu d'edificios, con cuatro entraes. El zarramientu esterior ta resueltu a base de muriu furáu por amplios ventanal delimitados por moldures ornamentales, con claru enclín escontra lo decorativo de los elementos eclécticos utilizaos.

Anguaño alluga un centru comercial y tamién tiendes d'alimentos. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Mina Conchita

**Mina Conchita** ye una mina de caolín asitiada nel conceyu de Miranda, n'Asturies. 

A ella apuértase per una pista dende l'AS-15 nel quilómetru 22 que crucia'l Narcea un pocu más embaxo de la compuerta del banzáu de La Barca y que depués sigue mientres 500 m hasta llegar a la bocamina.

## Atentaos del 11-M
Ye tristemente famosa por ser una de les dos mines d'onde se sacaron los esplosivos pal 11-M por José Emilio Suárez Trashorras, según la sentencia 65/2007 de l'Audiencia Nacional.

## Referencies

## Enllaces esternos
Muséu Etnográficu de Quirós

El **Muséu Etnográficu de Quirós** pertenez a la rede de museos etnográficos d'Asturies.

El muséu atopar na llocalidá asturiana de Quirós.

El muséu ta dedicáu a la manera de vida de los pueblos del monte asturianu. Foi inauguráu'l 19 de marzu de 1998 y ocupa l'antigua plaza de abastos.

## El muséu

El muséu consta de dos plantes:

:* La primer planta ta dedicada a la reproducción d'edificaciones carauterístiques, como pue ser una corte de monte, llavaderu y bebederu, taller de madreñeiro.
: Nesta planta destaca sobremanera lo anterior la reproducción d'una casa típica quirosana.

:* Na segunda plante atópase la escuela tradicional y una esposición d'instrumentos agrícoles y ganaderos.

## Ver tamién
* Rede de museos etnográficos d'Asturies

## Referencies

## Enllaces esternos
Muséu de la Madera de Casu

El **Muséu de la madera de Casu** pertenez a la rede de museos etnográficos d'Asturies y atópase na llocalidá asturiana de Veneros, en Casu (España).

Ocupa una casona del sieglu XVI y ta dedicáu a la importancia de la madera na vida tradicional de los pueblos d'Asturies.

## El muséu
L'edificiu tien dos plantes:

* Na planta baxa atópase la esposición sobre les ferramientes y el monte. Esíbense distintos tipos de maderes y el so usu cotidianu. Nesta parte tamién puede vese tou lo rellacionao con baltar y la corte de la madera.
* Na planta cimera atopamos una estensa esposición de zapatos de maderes, non yá provenientes d'Asturies sinón de distintos llugares tantu d'España como d'Europa. Nesta seición amuésense amás distintos preseos del madreñeru.

### Ampliación

L'ampliación consistió nun nuevu edificiu asitiáu nun anexu a la sede inicial. Esta ampliación dio cinco nueves seiciones. Estes seiciones son:

* Ferramientes: Equí podemos ver les ferramientes usaes na carpintería.
* Elementos d'un horru.
* Muebles 
* La madera nel mundu de los intruentos musicales como la gaita, castañueles, etc.
* Cestería.

## Ver tamién
*Rede de museos etnográficos d'Asturies

## Referencies

## Enllaces esternos
*muséu-de-la madera-en-veneros-asturias/ Artículu sobre Veneros y el Muséu de la Madera de Casu en ''El Primer Pasu''
Muséu Casa Natal del Marqués de Sargadelos

El **Muséu Casa Natal del Marqués de [[Sargadelos]]**, ye un muséu perteneciente a la rede de museos etnográficos d'Asturies. 

El muséu ta asitiáu na llocalidá de Ferreirela de Baxo en (Santalla d'Ozcos), no que foi la casa natal de D. Antonio Raimundo Ibañez, marqués de Sargadelos. 

Esti home construyó nel sieglu XVIII una fábrica de fierro coláu y lloza na llocalidá de Sargadelos, en Cervo, Lugo.

El muséu axunta un estudiu de la industria del fierro , según el patrimoniu cultural de la zona. Consta de dos plantes:

* *Superior*: Nesta planta allúgase una recreación d'ambientes de la vivienda de la zona, el patiu, la lareira, cuartu de fora, sala, cuartu pequeñu pola qu'aportamos a la planta inferior
* *Inferior*: Esta zona centrar nos motivos económicos ya industriales nos que destacó tanto'l marqués como la zona. Equí puede destacar la industria testil y la cerámica. Na cerámica esiste una muestra de productos de les Reales Fábriques de Sargadelos

La casa completar cola fragua y la bodega asitiaes nel corral. 
La casa na que ta allugáu'l muséu foi donada por Ricardo Duque de Estrada y Tejada, conde de la Vega del Sella y familiar del marqués, reformada en 1774.

## Ver tamién
* Rede de museos etnográficos d'Asturies

## Referencies

## Enllaces esternos
Nitigisio

**Nitigisio**, **Nitigesio** o **Nitigio**  foi un eclesiásticu suevu, obispu católicu de Lugo a finales del sieglu VI.

Foi nomáu obispu de Lugo con posterioridá al añu 561, nel que se celebró'l conceyu de Braga al qu'asistió un obispu de nome desconocíu; por aquelles feches el reinu suevu, tres dellos años de profesar el arrianismu, practicaba'l catolicismu, establecíu oficialmente por disposición de los reis Carriarico o Teodomiro y del obispu Martín de Braga. 
Al igual que toles del reinu suevu, la diócesis lucense foi sufragánea de la de Braga hasta que nel conceyu de Lugo celebráu'l 569 determinóse que fora elevada a la categoría de sede metropolitana, teniendo como sufragáneas a Astorga, Britonia, Iria, Ourense y Tui. Tamién consta l'asistencia de Nitigisio al conceyu bracarense del 572, en que s'establecieron dellos puntos sobre disciplina eclesiástica.

Nel añu 585 el rei visigodu Leovigildo conquistó'l reinu suevu ya impunxo l'arrianismu como relixón oficial; Nitigisio foi desterráu y la diócesis, nuevamente dependiente de Braga, foi ocupada pol arrianu Becila. Esta nueva situación duró pocu, pos al añu siguiente Leovigildo morrió, y el so fíu Recaredo, de confesión católica, convocó nel 589 el III Conceyu de Toledo, nel que se restauró'l catolicismu en tol reinu. Nitigisio, restituyíu na so sede, nun asistió al conceyu, presumiblemente por cuenta de la so avanzada edá, anque tuvo representáu nel mesmu pol metropolitanu de Braga Pantardo. 
Supónse que Becila, que nesti mesmu conceyu abjuró del arrianismu, asocedió-y tres la so muerte, anque nun hai constancia d'ello.

## Referencies
Neufila

**Neufila** foi un eclesiásticu suevu, obispu católicu de Tui nel sieglu VI.

Consagráu antes del añu 580, en tiempos del rei Miro, el so episcopáu trescurrió mientres les lluches de poder asocedíes a la muerte d'ésti. 
Tres los curtios reinaos d'Eborico y Andeca, nel 
añu 585 el rei visigodu Leovigildo conquistó'l reinu suevu y nun intentu por introducir el arrianismu como relixón oficial, ordenó'l destierru de los prelaos católicos, nomando a Gardingo obispu arrianu de Tui. La persecución nun duró enforma, pos al añu siguiente Leovigildo morrió, y el so fíu Recaredo restauró'l catolicismu.

Consta la presencia de Neufila nel conceyu de Toledo del añu 589; desconozse cuánto tiempu sobrevivió más allá d'esta fecha. Asocedió-y na sede Gardingo, que nesti mesmu conceyu abjuró de la so relixón y reconoció la so fidelidá a la ilesia católica.

## Referencies
Nicanor García Fernández

**Nicanor García Fernández**  ye un politicu asturianu, diputáu de Ciudadanos na Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies.

## Biografía
Ye llicenciáu en Filosofía y Lletres pola Universidá de Salamanca.

La so carrera desenvolvióse nel ámbitu académicu, exerciendo de profesor en distintos institutos d'Asturies y como caderalgu d'enseñanza secundaria. Antes de ser escoyíu diputáu, yera profesor de comunicación audiovisual y catedráticu de francés.

Escribió diversos artículos rellacionaos cola enseñanza del francés y de los medios audiovisuales, lo mesmo que de distintos videos de conteníu formativo y cultural.

## Carrera política
Mientres la década de los 90, García militó nel CDS, partíu qu'abandonó y, con ello, la so actividá política hasta 2012, cuando se xunió al PSOE, formación qu'abandonó en 2014 p'afiliase a Ciudadanos.

A entamos de 2015 convertir nel candidatu de la formación naranxa a la Xunta Xeneral. Tres les eleiciones del 24 de mayu de 2015 foi escoyíu diputáu del partíu na Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies.

Tres tomar de posesión del cargu, García foi escoyíu voceru del grupu naranxa na cámara y, amás, foi nomáu miembru de la Diputación Permanente y Presidente de la Comisión d'Educación y Cultura de la cámara asturiana.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ordiales (Picos d'Europa)

**Ordiales** llugar xeográficu de los Picos d'Europa asitiáu nel Macizu del Cornión y que alministrativamente atopar nel conceyu asturianu d'Amieva. 

Na so parte más alzada en cantu del Valle de Angón y con vistes al cordal de Ponga atopa'l Mirador d'Ordiales; esti mirador ye conocíu por tar ellí soterráu dende 1949 Pedro Pidal y Bernaldo de Quirós (1870-1941), marqués de Villaviciosa d'Asturies, primer persona que xunto col pastor Gregorio Pérez “El Cainejo” esguiló'l Picu Urriellu. El marqués amás d'escalador y cazador de robecos pelos Picos foi'l impulsor del actual Parque nacional de los Picos d'Europa. El mirador asítiase a una altitú de 1.691 metros.

## Cómo llegar al mirador

La forma más senciella de llegar consiste en partir del santuariu de Cuadonga, tómase la carretera que xube a los llagos d'Enol (1.070 metros d'altitú); dende l'añu 2005 mientres el branu ta prohibíu l'accesu en coche por esta carretera debiéndose usar el tresporte públicu. Antes de tomar la carretera que baxa al llagu d'Enol (primero de los llagos n'acolumbrase) tómase una pista a la derecha, una vegada llegáu a la fin d'esta pista dexa'l coche nel pequeñu aparcamientu esistente en *Pandecarmen* dende onde s'empieza a caminar escontra una poza nel *regueru Pomperi* conocida como *El Pozu del Alemán*, nesti puntu pasar pela ponte que crucia'l regueru en direición a una pradería daqué empinada conocida como *Vega de Canraso* y *Mayada de La Rondiella*, nesta zona'l camín atópase señalizáu con moyones de piedra nel suelu. De siguío llégase a 1.450 metros d'altitú al abellugu de Vegarredonda al traviés del *collada de La Gamonal*. Dende l'abellugu toma la esviación escontra la derecha que xube al *collada del Forcau* al traviés de *la canal de Cueñe*, una vegada ellí crúciense los *Campos de la Torga* que desagüen nes *camperas d'Ordiales* dende onde puede xubise al mirador. Nesta última xubida atópase un pequeñu abellugu abandonáu; nesti últimu tramu dende l'abellugu hasta'l puntu final esiste una importante torca qu'hai que sortear.

La duración envalorada ida y vuelta ye d'unes 7 hores. Esta ruta tien una dificultá media.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Abellugo de Vegarredonda 
* llagu-enol-al mirador-de-ordiales.html Descripción de la Ruta, imáxenes etc
* Una escursión a Ordiales
Organización territorial d'Asturies

Los elementos de la organización territorial de la comunidá autónoma del Principáu d'Asturies son los siguientes:

## Conceyos

Según el Estatutu d'Autonomía d'Asturies, el territoriu del Principáu ta formáu por 78 conceyu, nome tradicional de los conceyos.

**Vease tamién:**
*Llista de conceyos d'Asturies per superficie
*Llista de conceyos d'Asturies por población

## Parroquies
La parroquia ye una división tradicional de los conceyos asturianos, igual qu'en Galicia, que'l so orixe ye la parroquia eclesiástica. Anguaño la parroquia ye'l nome que reciben les entidá coleutives de población n'Asturies.

## Comarques

L'Estatutu tamién fala de la posibilidá de creación de comarques, posibilidá qu'anque se desenvolvió yá por Llei, nun se llevó a la práctica inda.

## Circunscripciones eleutorales

A efeutos eleutorales n'Asturies atopen trés circunscripciones: Occidental, Central y Oriental; siendo la mayor de toes elles a efeutos poblacionales la Central.

## Partíos xudiciales

Asturies estremar en 18 partíos xudiciales: Cangas, Ḷḷena, Cangues d'Onís, Avilés, Grau, Siero, Castropol, Xixón, Llaviana, Uviéu, Llanes, Mieres, Llangréu, Tinéu, Valdés, Pravia, Villaviciosa y Piloña.

## Organización sanitaria
Dende'l puntu de vista sanitariu, el Principáu tien 8 Árees Sanitaries, 2 Distritos Sanitarios, 66 Zones Básiques de Salú y 15 Zones Especiales de Salú, que la so xestión correspuende al Serviciu de Salú del Principáu d'Asturies. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Oria

El términu **Oria** puede referise a:
* **[[Oria (Almería)|Oria]]**, un conceyu de la provincia d'Almería.
* el **[[ríu Oria]]**, el principal caudal de la provincia de Guipúzcoa; 
* un barriu del conceyu de **[[Lasarte-Oria]]**, na provincia de Guipúzcoa; 
* **[[Oria (Italia)|Oria]]**, un conceyu d'Italia.
* **[[Oria (apellíu)|Oria]]**, un apellíu.
* **[[Oria (Santa)|Santa Oria]]** una ascética beata del santoral cristianu.
* Un sinónimu del xéneru de poliyes **'Schinia
* Nome d'una Asociación de Xubilaos y Pensionistes del conceyu de Granátula de Calatrava (Ciudá Real).

## Referencies

## Enllaces esternos
Pabellón de Deporte L'Arena

El **Pabellón de Deporte L'Arena** ye un estadiu cubiertu, propiedá del conceyu de Xixón, allugáu en Xixón, Asturies.

Nel Pabellón de Deporte L'Arena apuesten los sos partíos oficiales l'Agrupación Balonmano Xixón Xovellanos y el Círculo Xixón Baloncestu y Conocencia.

Ta asitiáu na cai Emilio To del barriu de L'Arena y cuenta con campos reglamentarios pa practicar balonmano, fútbol sala, baloncestu y voleibol.

## Historia
Foi inauguráu'l 20 de xunetu de 1966 cola celebración del VII Campeonatu d'Europa de seleiciones nacionales junior de ḥoquei sobre patinos, nel que participaron los equipos d'España, Portugal, Francia, Inglaterra, Bélxica y la República Federal Alemana.

Foi'l primer estadiu de deportes cubiertu disponible na ciudá.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Web oficial
Pabellón de Deportes La Tejerona

El **Pabellón de Deportes La Tejerona** ye un estadiu cubiertu, propiedá del conceyu de Xixón, allugáu en Xixón, Asturies.

Nel Pabellón de Deportes La Tejerona apuesta los sos partíos oficiales el Club Balonmano Xixón.

Ta asitiáu na cai Juan Botas del barriu de Ciares, nel del distritu esti de Xixón y cuenta con sala de musculación y campos reglamentarios pa practicar baloncestu, balonmano, fútbol sala, voleibol y bádminton.

Foi construyíu por *Constructora Los Alamos S.A.* y se inuguró el 1 de febreru de 2011 con cargu a fondos del primer Plan E.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Web oficial
Pabellón de Deportes Mata-Jove

El **Pabellón de Deportes Mata-Jove** ye un estadiu cubiertu, propiedá del conceyu de Xixón, allugáu en Xixón, Asturies.

Ta asitiáu na cai Simón Bolívar del barriu de La Calzada y cuenta con campos reglamentarios pa practicar balonmano, fútbol sala, baloncestu, voleibol y ḥoquei sobre patinos (con valla hidráulica perimétrica).

Nel Pabellón de Deportes Mata-Jove apuesta los sos partíos oficiales el Club Patín Xixón Solimar y entrena el Club Rítmica Galaica.

## Historia
Foi inauguráu en 1991 y remocicáu en 2010 pa poder allugar partíos de ḥoquei sobre patinos, inaugurándose esta nueva pista nun alcuentru de la OK Lliga femenina ente'l CP Xixón y el Sferic Terrassa.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Web oficial
Paloma Sainz

**Paloma Sainz**  ye una política asturiana.

## Biografía
Llicenciada en Derechu pola Universidá d'Uviéu, ye funcionaria de carrera del Cuerpu Cimeru d'Alministradores dende 1987. Ente 2003 y 2007 foi Direutora Xeneral de Formación Profesional del Principáu d'Asturies.

Dende mayu de 2007 a mayu de 2011 foi la vocera de la oposición al alcalde d'Uviéu, Gabino de Lorenzo, del Partíu Popular, que nes eleiciones municipales del 27 de mayu de 2007 revalidó la so mayoría absoluta, llogrando 17 de los 27 conceyales en tema. Sainz, al mandu de la candidatura del Partíu Socialista Obreru Español llogró 9, y Asamblea de Ciudadanos pola Izquierda (ASCIZ), 1.

El 25 de setiembre de 2010 el PSOE d'Uviéu proclama a Paloma Sainz como Candidata a l'Alcaldía d'Uviéu pa les eleiciones municipales de 2011, llogrando como resultáu 6 de los 27 conceyales, dexando al partíu socialista como tercer fuercia política nel Conceyu d'Uviéu.

Nel añu 2010 foi acusada por unu de los conceyales del Conceyu por irregularidaes na Empresa Venturo XXI, tornando'l xuez la demanda interpuesta darréu por Sainz y afirmando qu'esistíen pruebes de que subvencionara al so propiu home, Victor González Marroquín.

Darréu les eleiciones municipales de 2011, tras perder 3 conceyales, dimite ya incorpórase de nuevu, como funcionaría a l'Alministración del Principáu d'Asturies.

## Referencies

## Enllaces esternos
Pantardo

**Pantardo** foi un eclesiásticu suevu, obispu de Braga nel s. VI.

Nacíu nel senu de la familia de los Camaño, perteneciente a la nobleza del reinu suevu, foi hermanu de Talasio, que aportaría a obispu d'Astorga.

En tiempos del rei Miro, tres la muerte de Martín de Braga asocedida hacia l'añu 579, Pantardo foi consagráu obispu metropolitanu de la diócesis de Braga, que naquel tiempu tenía como sufragáneas a Aeminium, Porto, Dume, Viseu y Lamego desque nel conceyu lucense celebráu nel 569 dispunxérase qu'Astorga, Britonia, Iria, Ourense y Tui pertenecieren a Lugo, acabante alzar a metrópolis. 

Nel añu 585 el rei visigodu Leovigildo conquistó'l reinu suevu, ordenando desterrar a tolos obispos católicos que se negaren a convertise al arrianismu; sicasí esta nueva situación nun algamar a Pantardo, pos al añu siguiente Leovigildo morrió, y el so fíu y socesor Recaredo abrazó la fe católica. Desaposiada Lugo de la so condición de metrópolis, les sos antigües sufragáneas pasaron nuevamente a Braga.

La última noticia alrodiu de esti preláu ye la so asistencia al III Conceyu de Toledo del añu 589, nel que se decretó l'abandonu del arrianismu en tol reinu visigodu de Toledo y l'oficiu del catolicismu como relixón única; en dichu conceyu representó tamién al obispu de Lugo Nitigisio, que nun pudo allegar pola so avanzada edá. Desconozse cuánto tiempu más presidió la sede bracarense.

## Referencies
Parque Científicu Teunolóxicu de Xixón

El **Parque Científicu Teunolóxicu de Xixón** ye un parque industrial allugáu en Cabueñes, Xixón (Asturies).

Ye l'únicu n'España impulsáu dafechu pola iniciativa d'un conceyu. Ocupa terrenes de l'antigua *Fundación José Antonio Girón*, destinaos a usos de la Universidá Llaboral de Xixón, polo que'l terrén foi gratuitu. Esiste cierta polémica sobre la idoneidad del so allugamientu, yá que el so calter industrial atópase demasiáu cerca y fadiando arquitectónicamente al históricu edificiu universitariu. La idea seminal surde a la fin de los años 1980, nes cabeces de dellos profesores del cercanu campus de Xixón de la Universidá d'Uviéu, y ye incorporada al primer Plan Estratéxicu de la ciudá. La so inauguración tuvo llugar n'ochobre de 2000. 

El Parque Científicu Teunolóxicu ta xestionáu, na parte qu'afecta a residencies empresariales, pola sociedá mercantil *Centru Municipal d'Empreses de Xixón S.A.*, asitiada na residencia Cristasa del barriu del Cerilleru.

Los edificios en funcionamientu a finales de 2006 yeren nueve, topándose cuatro más en fase de construcción. Les empreses esistentes son trenta y un, 22 en despachos d'arriendu y 9 n'edificiu propiu, sobre esquiñones tamién en propiedá. Les persones en plantía son 550, a finales de 2006. Nesti últimu aspeutu, les previsiones pal plazu de dos años son que'l númberu d'emplegaos dóblese y el volume de facturación amontar por diez, por cuenta de la entrada de nueves empreses.

La so superficie actual ye de 235.000 metros cuadraos.

El PCTG ye miembru de les asociaciones International Association of Science Parks and Areas of Innovation (IASP), Asociación de Parques Científicos y Teunolóxicos d'España.

## Referencies
 

## Enllaces esternos
* Web oficial
Parque Deportivu de La Felguera

**El Parque Deportivu de La Felguera**, orixinalmente conocíu como **Parque Sindical de La Felguera**, ye un complexu deportivu anguaño n'estáu d'abandonu allugáu nel conceyu asturianu de Llangréu (España).

## Historia
Foi proyeutáu en 1963 pol arquiteutu Enrique Álvarez-Sala Morréis pa la Obra Sindical de Llar y Arquiteutura, inauguráu trés años más tarde polos entós príncipes Xuan Carlos y Sofía.

La execución del proyeutu llevó a cabu la construcción d'un edificiu de notable interés arquiteutónicu de trés plantes n'estilu modernu con delles terraces y miradores. L'espaciu escoyíu foi una vallina nun llugar conocíu como La Granda. Esti edificiu multiusos, nel que destacaba una torre colos aros olímpicos, allugó oficines, cafetería, ximnasiu, vestuarios, sales auxiliares y graderíu. Orixinalmente había una piscina de grandes proporciones con trampolín y otra infantil con tobogán. Col pasu del tiempu la piscina grande estremar en dos: una al campu y otra climatizada. Coles mesmes construyéronse una pista polideportiva y dos pistes de tenis en 1985 a lo cimero de la llomba. Ente estes instalaciones y l'edificiu estiende un gran área verde acutada a bañistas. Esti espaciu recibía miles de visitantes nos meses de branu, ente que la instalación climatizada y pistes concentraba'l so actividá toa l'añu.

## Discutiniu y abandonu
En 2010 la Conserxería de Deporte del Principáu d'Asturies, propietaria del complexu, decidió vencer de manera bastiada'l centru al Conceyu de Llangréu, que nun quixo asumir la so xestión. Per tanto'l centru quedó nun llimbu y dende entós permanez abandonáu, siendo escaláu y amburáu nesti tiempu. 

La piscina climatizada yá fuera clausurada en 2006 y en 2009 el Conceyu de Llangréu anunció la so recuperación con Fondos Mineros pa reabrila y convertila amás nun centru de terapia acuática, pero finalmente escaecióse'l proyeutu ante'l zarru total de les instalaciones. 

En 2013 naz la "Plataforma pro-piscines de Llangréu", que namái consiguió la reapertura de la piscina pública del distritu de Riañu. La plataforma sumió col cambéu de signu políticu nel conceyu y la reivindicación foi retomada pola asociación vecinal del barriu. El complexu deportivu sigue a la espera de que se cumplan los compromisos de los distintos gobiernos llocales y autonómicos.

## Bibliografía
*Nanclares F. y Ruiz N., *"Lo moderno de nuevu. Arquiteutura n'Asturies 1950-1965"*. El micro. Madrid 2014

## Referencies

## Enllaces esternos
Parque Históricu del Navia

El **Parque Históricu del Navia** ye un proyeutu territorial nacíu del alcuerdu robláu en xunetu de 2005 ente'l Presidente del Principáu d'Asturies, Vicente Álvarez Areces, y los alcaldes de los conceyos qu'integren la contorna del valle del ríu Navia: Bual, Cuaña, El Franco, Grandas de Salime, Eilao, Navia, Pezós, Tapia de Casariego y Villayón, coles mires d'ufiertar un productu cultural y turístico basáu na esplotación conxunta de los recursos allugaos nos citaos conceyos. Col Parque Históricu del Navia aspirar a conformar un espaciu rural sostenible basáu nel meyor aprovechamientu de tolos recursos endóxenos esistentes.

## Itinerarios temáticos
El Parque Históricu del Navia cunta con tres puertes d'entrada: una, en Veiga, nel conceyu de Navia; otra, en Grandas de Salime (nel castru del Chao Samartín), y la tercera, en Tapia de Casariego. D'esta manera, introduzse simbólicamente al visitante en trés distintos percorríos temáticos propuestos:
***Los primeros pobladores**: un percorríu que parte de la puerta grandalesa p'amosar construcciones megalítiques, castros y esplotaciones auríferas, etc., dalgunes de les buelgues más antigües del home na contorna. 
***Los señores de les cases palaciu**: un percorríu que parte de la puerta tapiega, llevando al visitante por palacios construyíos dende la Edá Media hasta'l sieglu XIX, y que dan bona cuenta de los sistemes señoriales d'esplotación de les tierres y de les téuniques constructives d'esa dómina.
***Hestories del mar**: un percorríu qu'empieza en Veiga, y ta amestáu al mar, a los puertos, les sableres, los ríos, averándonos a la manera de vida de marinos y cazadores de ballenes, de families que la so fonte de sustentu foi'l mar.

## Referencies

## Enllaces esternos
Páxina web de la Fundación Parque Históricu del Navia
Palaciu de Deportes de Xixón

El **Palaciu de Deportes de Xixón**, tamién conocíu como **Palaciu de Deportes de La Guía**, ye un estadiu cubiertu, propiedá del conceyu de Xixón, allugáu en Xixón (Asturies) España. Dende 2014, oficialmente denominar **Palaciu de Deportes Presidente Adolfo Suárez**.

Ta asitiáu nel Paséu del Doctor Flemming del barriu de la La Guía, en Somió, y cuenta colos siguientes equipamientos:

*Pista central con un aforu máximu de 7.000 espectadores 
*Pabellón auxiliar con un aforu de 500 espectadores sentaos
*Sala d'artes marciales o tatami
*Sala de haltelofilia
*Sala musculación
*Pistes de squash
*Sala de billar
*Sala de boxéu *Sala d'esgrima *Cafetería.

Sala vip
*Vestuarios: 10 d'equipos y cuatro d'árbitros
*Aparcamientos: 2.000 turismos y 50 autocares.

## Usos
Nel Palaciu de Deportes de Xixón apostaba los sos partíos oficiales el Xixón Baloncestu. Anguaño ye la cancha de l'Agrupación Balonmano Xixón Xovellanos amás de los equipos de baloncestu de la ciudá, el Xixón Basket y el Círculo Xixón Baloncestu y Conocencia.

## Historia
Inauguráu en 1992, ye obra del arquiteutu Salvador Pérez Arroyo, y ye un exemplu de les posibilidaes constructives qu'ufierta'l aceru, material clave nel importante sector siderúrxicu de la rexón.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Web oficial
Pablo Roces Lamuño

**Pablo Roces Lamuño**  foi un relixosu asturianu qu'aportó a rector de la Universidá d'Uviéu. Yera miembru de la Familia Lamuño y foi un opositor del lliberalismu mientres el reináu de Fernandu VII.

## Biografía
Estudió la carrera eclesiástica na Universidá d'Uviéu tres trés años na Facultá de Filosofía y nueve na de Teoloxía, onde algamó'l grau de Bachiller en 1792 y los de llicenciáu y doctor en 1794. Foi profesor auxiliar na mesma Universidá y el 2 de marzu de 1796 llogró cátedra y canonjías en Teoloxía y Filosofía. Tamién opositó al curato, llogrando delles canonjías y siendo párrocu en parroquies como la de Santa María de los Cuquillos, que prefirió a la cátedra, dende 1797 hasta 1803, cuando foi treslladáu a la de San Félix de Llugones. En 1812 vuelve a Uviéu, ocupando la canonjía de maxistral de la Catedral d'Uviéu. Gracies a la so defensa del absolutismu yá na guerra contra los franceses, la so llucha en favor del absolutismu monárquico adquirió presencia y fama na vida pública, acerando la so pluma contra tou lo que pudiera suponer una manifestación de lliberalismu, inclusive contra los gobernadores del Obispáu. Al trunfar la reacción absolutista (Cien Mil Fíos de San Luis) en 1823, recibió'l pagu de dellos rectoraos de la Universidá como'l so pariente Francisco A. Lamuño Palacio , mientres los periodos 1822-24, 1827-28 y 1832-33.
Al morrer SM Fernandu VII abrazó la causa de don Carlos María Isidro de Borbón, Carlos V pa los carlistes, siendo executáu poles tropes Isabelines por ello.

El Claustru de la Universidá d'Uviéu celebró funerales solemnes pol rector Pablo Roces Lamuño, el lluchador realista executáu en 1834. Llamar a Lamuño «primer mártir de la llealtá asturiana» y calificóse colos axetivos de deslleales, cobardes y perxuros, a los lliberales sublevaos n'Uviéu. 
Pensar en llevantar un monumentu al bachiller nel llugar del campu de San Francisco onde foi executáu y la xente senciello y supersticioso, bien dada a lo sobrenatural y estraordinario, tarrecía pasar por aquella contorna pos se dicía que peles nueches apaecía un palombu blancu, que yera l'alma del realista muertu, la que se presentaba, paez, non como alma en pena, sinón trunfante, a la manera del espíritu de Santolaya, nel martiriu.

## Referencies
Parroquial suevu

El **parroquial suevu**, tamién conocíu como **división de Teodomiro** (en llatín *Parrochiale suevum*, *Parochiale suevorum* o *Divisio Theodomiri*), ye un documentu redactáu na segunda metá del sieglu VI nel que se recueye la organización alministrativa eclesiástica del reinu suevu.

El testu empieza con un preámbulu nel que se reproduz una carta empobinada pol rei Teodomiro a los obispos aconceyaos nel conceyu de Lugo del añu 569, na qu'espón la necesidá de reorganizar la ilesia sueva, creando nueves diócesis y alzando la de Lugo a metropolitana; de siguío contién una rellación de les 13 diócesis esistentes en Gallaecia naquella dómina (Braga, Porto, Lamego, Coímbra, Viseu, Dumio, Egitania, Lugo, Ourense, Astorga, Iria, Tui y Britonia) y de les parroquies y *[[pagus|pagi]]* pertenecientes a elles, hasta un total de 120 nucleos de población. 

Foi tresmitíu hasta los nuesos tiempos de dos maneres: aislladamente ya incorporáu al Corpus Pelagianum redactáu nel s. XII pol obispu d'Uviéu Pelayo. Xeneralmente acéptase que'l documentu ye auténticu, anque dellos autores modernos apuntaron que'l preámbulu podría ser añadíu nel s. VII, o que Pelayo alterió'l so conteníu pa favorecer la independencia de la so sede na reorganización episcopal habida nel so tiempu; otros asitiaron el conceyu de Lugo en Braga, o punxeron en dulda que tuviera llugar realmente. Comoquier, el parroquial constitúi una de les referencies historiográfiques más importantes pa la llocalización d'asentamientos suevos na dómina post romana, ensin equivalente en nenguna otra provincia eclesiástica. 

## Fuentes
* José Carlos Fernández Corte: Lugo nos tiempos escuros.
* Luis Agustín García Moreno: La ilesia y el cristianismu na Galecia de dómina sueva .
* Enrique Flórez: España sagrada, vol. IV, páxs. 130-176.

## Referencies

## Enllaces esternos
Partíu Comunista d'Asturies

El **Partíu Comunista d'Asturies** (**PCA**) ye la organización del Partíu Comunista d'España n'Asturies.

Nel VIII Congresu del Partíu Comunista d'Asturies realizó'l nomamientu de Franciscu d'Asís Fernández Junquera-Huergo como Secretariu Xeneral del partíu.

De cara a les eleiciones a la Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies de 2011 el PCA decidió presentase al marxe d'IX con nome de Frente de la Izquierda y nes municipales al conceyu d'Uviéu sofitando a l'Asamblea de Ciudadanos pola Izquierda.

## Ver tamién
*José María Laso Prieto

## Referencies

## Enllaces esternos
*Partíu Comunista d'Asturies
*Mocedá Comunista n'Asturies
Partíu Popular d'Asturies

El **Partíu Popular d'Asturies** ye la delegación asturiana del Partíu Popular y fundóse en 1989 cola nacencia del partíu, heriedu d'Alianza Popular.

## Resultaos eleutorales

## Representación institucional

## Referencies

## Enllaces esternos
Pedro Masaveu Peterson

**Pedro Masaveu Peterson**  foi un empresariu y mecenes uvieín.

Fíu de Pedro Masaveu Masaveu y de Juj Peterson Sjonell estudia derechu na universidá d'Uviéu.

En 1968 ye nomáu, tres la muerte del so padre, conseyeru de Banesto y vicepresidente de la Corporación Industrial del Bancu. Conseyeru d'Hidroeléctrica del Cantábrico y d'innumberables sociedaes.

Xunto cola so hermana María Cristina Masaveu Peterson ostentaben la mayoría del capital de la Corporación Masaveu, conglomeráu d'empreses cementeres y financieres. 
En setiembre de 1980 ye nomáu primer presidente de la Fundación Príncipe d'Asturies de la cual foi coofundador. En 1987 arrenunció al cargu polos sos problemes de salú.

## Mecenes
Na so faceta como mecenes destaca la so coleición d'arte. Tres la so muerte, parte d'ella pasó a manes del Principáu d'Asturies como pagu de los derechos d'heriedu. La coleición taba integrada por cuadros de pintores de los sieglos XIV al XX destacando Berruguete, Ribera, Zurbarán, El Greco, Rubens y Goya.

## Méritos
En 1984 foi-y concedida la Gran Cruz de la Orde del Méritu Civil.

## Referencies

## Enllaces esternos
Pastel de cabrachu

El **pastel** o **paté de tiñosu** ye una variación del budín de merluza que podemos atopar nel llibru de Cocina de "la Marquesa de Parabere", ye una especie de puré ellaboráu cola carne semi-grasa y preparada del tiñosu. Trátase d'un platu tradicional de les cocines asturiana, cántabra y vasca (nesta postrera denominar pastel de *kabraroka* o *itxaskabra*), y ye bien celebráu nos pueblos y llocalidaes de la mariña del Mar Cantábricu. Unu de los promotores d'esti platu foi'l cocineru vascu Juan María Arzak.

## Carauterístiques
La carne del cabrachu se cuez nun caldu de pexe mientres unos minutos (delles recetes tratar al vapor), pa desactivar el venenu de los sos escayos. A pesar de ser un pexe con apariencia colorada la so carne ye blanca y fina. Delles recetes empleguen merluza en llugar de cabrachu, anque la resultancia nun ye igual. Tres esta operación de cocción, esmigáyase y quítense los escayos, entemezse la carne con mueyu de tomate, nata y güevu, amás de delles verdures cocíes (cenahoria, apiu, etcétera) y tou ello esmagáyase pa formar una masa que s'enforna al bañu maría nun molde allargáu.

La receta orixinal de merluza "Budín de Merluza" puede atopase nel llibru de Cocina de Maria Mesteyer (La Marquesa de Parabere) La Cocina Completa, Madrid 1933

## Referencies

## Enllaces esternos
* Receta de pastel de cabrachu
Pedro Analso de Miranda

**Pedro Felipe Analso de Miranda y Ponce de León** , perteneciente a la familia noble asturiana de los Valdecarzana-Miranda foi estudiante n'Uviéu y escolín del Cuenca en Salamanca. Foi conseyeru de Felipe V, miembru de la Inquisición asitiada en Santiago de Compostela y bien cruel y tiránicu colos sos vasallos.

Foi primeru abá en Teberga en 1639, obispu de Teruel y finalmente abá en Teberga. 

Abá de la colexata de San Pedru de Teberga ente 1690 y 1720.

Ye nomáu obispu de Teruel el 16 de setiembre de 1720, siendo ordenáu como tal el 15 d'avientu d'esi mesmu añu. Cargu qu'ocupa l'hasta'l 30 de payares de 1729.

Ta soterráu na ilesia de San Pedru al pie del so padre, el marqués de Valdecarzana, siendo conocíos dambos por ser les momies de Teberga.

## Referencies

## Enllaces esternos
Pedro Álvarez de les Asturies

**Pedru Álvarez de Asturias** (m. Valladolid, 1286), aristócrata ástur del sieglu , ricohombre de Castiella y mayordomu mayor de Sancho IV de Castiella.
## Rellaciones familiares

Pedru yera fíu d'Alvar Díaz de les Asturies, tamién conocíu como Alvar Díaz de Noreña, ricohombre ya importante magnate asturianu, tenente en Siero, Nava, Aguilar, y otros llugares, unu de los más importante miembru de la Casa de Nava de la so xeneración. La so madre foi Teresa Pérez Girón, fía de Pedru Rodríguez Girón y de la so esposa Sancha Pérez de Lumiares, fía del noble portugués Pedru Alfonso Viegas de Ribadouro y de Urraca Alfonso, fía illexítima del rei Alfonso I de Portugal. 

Los sos güelos paternos fueron Ordoño Álvarez de Noreña y Elvira García de Bergancia, fía del noble portugués García Pérez de Bergancia y de la so esposa Gotiña Suárez de Tougues. Pedru tuvo tres hermanos: Alfonso, Mayor, esposa de Diego Gómez de Castañeda, y el cardenal Ordoño Álvarez.

## Vida
Foi merín del adelantado mayor del Reinu de Llión. A partir del enfrentamientu ente Alfonsu X y el so fíu, el futuru Sancho IV, llogró un gran ascensu social. Sofitó a Sancho, quien yá como rei compensó-y con dellos oficios palatinos y nomar el so mayordomu mayor. Amás, en 1285, el rei donó a Pedru la villa de Tiedra y la so torre según el realengu de Villavellid, Pobladura y Castromembibre «cola martiniega, yantar y demás derechos reales d'estos llugares» que darréu fueron heredaos pola so fía Teresa y dempués pol fíu de Teresa y el so home, Tello Alfonso de Meneses.

A la so muerte, recibió sepultura nel conventu de San Franciscu en Valladolid.

## Matrimoniu y descendencia
Casóse con Sancha Rodríguez de Lara, fía de Rodrigo Álvarez de Lara —fíu illexítimu d'Álvaro Núñez de Lara y de Teresa Gil de Osorno—  y de Sancha Díez de Cifuentes, fía de Diego Froilaz y de la so esposa Aldonza Martínez de Silva, quien antes del so matrimoniu foi amante d'Alfonso IX de Llión de quien tuvo descendencia. D'esti matrimoniu nacieron:

* Pedru Álvarez de Asturias, fináu antes del 6 de febreru de 1298 y soterráu nel monesteriu de San Bartolomé de Nava;
* Rodrigo Álvarez de Asturias, por cuenta de la temprana muerte del so hermanu Pedru, asocedió al so padre «en tolos sos derechos y bienes». Mandar a soterrar nel monesteriu de San Vicente d'Uviéu;
* Teresa Álvarez de Asturias, casada con Alfonso Téllez, fíu del infante Alfonso de Molina y hermanu de la reina María de Molina, heredó del so padre la villa de Tiedra.

## Ver tamién
*Castillo de Tiedra

## Notes

## Referencies

## Bibliografía

*
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 

## Ver tamién
*Castillo de Tiedra
Pelayo Froilaz el Diáconu

**Pelayo Froilaz ''el Diáconu***  foi fíu del conde [[Froila Jiménez]] y sobrín del fundador del [[Monesteriu de San Xuan Bautista (Courias)|monesteriu de Courias]], [[Piniolo Jiménez]]. Conde a lo menos dende 1030, yera miembru de l'alta nobleza asturiana y lleonesa y fiel vasallu y [[alférez real]] d'[[Alfonso V de Llión]].

== Esbozu biográficu ==


En 1014, yá tando casáu cola condesa Aldonza Ordóñez, apaez cola familia de la so esposa na documentación del desapaecíu [[Monesteriu de Belmonte|monesteriu de Lapedo]] en [[Miranda]] y pocu dempués nun diploma na [[Catedral de San Salvador d'Uviéu]] cola so suegra, [[Cristina Bermúdez]] confirmando como *Pelagius Froilaz comes*. Foi alférez real del rei Alfonso V de Llión dende 1016 hasta 1019 y miembru de la *curia regia* onde se rexistra la so presencia confirmando diplomes reales en 1023 y en 1026. Al poco tiempu y antes de 1030 yá figura col títulu de conde.

Cola so esposa Aldonza fundó'l monesteriu de Lapedo, yá sumíu, en Balmonte onde probablemente recibieron sepultura. Nun se conoz la fecha del so fallecimientu pero tuvo d'asoceder dempués de 1048 y en fecha próxima a la muerte de la so esposa qu'entá vivía en 1050.

== Matrimoniu y descendencia ==
Casóse escontra 1013 cola condesa Aldonza Ordóñez, fía llexítima del infante [[Ordoño Ramírez el Ciegu|Ordoño Ramírez *el Ciegu*]] y de la infanta Cristina Bermúdez,  fía del rei [[Bermudo II de Llión]] y de la reina [[Velasquita de Llión|Velasquita Ramírez]]. Los fíos d'esti matrimoniu fueron:

* [[Pelayo Peláez]], (m. 1092/1095) maríu de Muniadona cognomento «Mayor» González, quien pudiera ser fía de [[Gonzalo Salvadórez]], conde en [[La Bureba]].
*Jimena Peláez (*fl.'' -1096), condesa, casada col conde d'orixe gallegu, Bermudo Ovéquiz, padres, ente otros, del poderosu conde Suero Bermúdez. Dempués de enviudar c. 1092 del conde Bermudo, casóse con Munio Jiménez
*Elvira Peláez condesa, la esposa del conde Munio Fernández, fíu de Fernando Flaínez y de la so homónima, Elvira Peláez. 
*Teresa Peláez, condesa, esposa del conde Gómez Díaz, conde en Carrión, fíu del conde Diego Fernández de Saldaña y Marina Ansúrez. Teresa y el so maríu fueron los fundadores del Monesteriu de San Zoilo en Carrión de los Condes.
*María Peláez (fl.1081-1105), que la so presencia consta nel documentu 109 de la Catedral d'Uviéu, y esposa del magnate Álvaro González. 
*Ordoño Peláez, alférez real del rei Fernando I de Llión.
*Munio Peláez. Apaez na documentación gobernando Toro y Zamora en 1060, perdiéndose'l so rastru na década de los setenta. 
*Pedru Peláez, alférez real ente 1049-1050 y dempués ente 1056-1058. Ente 1060 y 1063 foi estremáu cola dignidá condal, exerciendo como tenente en Tinéu. Casó con Elvira Pérez, con socesión de dichu matrimoniu.

## Bibliografía
* 
*
* 
* 
* 
* 

## Notes

## Referencies

## Enllaces esternos
Pelayo Peláez

**Pelayo Peláez** (*[[floruit|fl.]]* 1056–1092/1095) foi un magnate asturianu, miembru de l'alta nobleza, que tuvo presente, xunto al rei Fernando I de Llión, cuando se depositaron les reliquies de san Isidoro na Basílica de san Isidoro de Llión.

## Oríxenes familiares

Foi fíu del conde Pelayo Froilaz el Diáconu —fíu del conde Froila Jiménez— y de la condesa Aldonza Ordóñez, fía llexítima del infante Ordoño Ramírez el Ciegu y de la infanta Cristina Bermúdez, fía del rei Bermudo II de Llión y de la reina Velasquita Ramírez. Los condes Pelayo y Aldonza fundaren en 1032 el monesteriu de Lapedo en Miranda. 

## Biografía
Pelayo Peláez apaez frecuentemente na *[[Curia regia (España)|curia regia]]* confirmando diplomes reales na documentación de dellos monesterios y de la catedral de San Salvador d'Uviéu. Tamién se rexistra la so presencia en dellos actos familiares n'Asturies na década de los sesenta y na apertura del Arca Santa pol rei Alfonso VI de Llión. Topábase presente, col so hermanu Ordoño Peláez y otros nobles xunto al rei Fernando I de Llión en 1063 cuando les reliquies de San Isidoro fueron treslladaes dende Sevilla pol conde Munio Muñoz y depositaes na ilesia de los Santos Xuan y Pelayo, que dende entós se llamó la Basílica de San Isidoro de Llión.

Finaría ente 1192, la última vegada que se menta na documentación al pie del so hermanu Pedru Peláez, tenente en Tinéu, y 1095 cuando los sos fíos confirmen un documentu ensin la presencia del so padre. En 1097 la so vilba fixo una donación pol alma del so home a la catedral d'Uviéu.

## Matrimoniu y descendencia
Pelayo casó con Muniadona *cognomento* «Mayor» González, posiblemente fía de Gonzalo Salvadórez, conde en La Bureba. 

Los fíos documentaos d'esti matrimoniu fueron:
*Gonzalo Peláez (*[[floruit|fl.]]* 1095–1138), llamáu «el conde rebalbu», heredó tolos bienes de los sos padres y apaez per primer vegada na documentación asturiana anque yá nel reináu d'Alfonso VI de Llión atopar en tierres gallegues al serviciu de la reina Urraca I de Llión.
*Aldonza Peláez (*fl.* 1095-1128/1138). La so primer apaición na documentación medieval foi en 1095 col so hermanu'l conde Gonzalo. Dos años más tarde la so madre Muniadona González escluyir y deshereda del patrimoniu familiar. Yá s'atopaba casada en 1097 con Pedru García, alférez real en 1131. Aldonza foi una de les confirmantes d'una donación del so primu Suero Bermúdez del monesteriu de Corniana a la catedral d'Uviéu en 1128. Tuvo a lo menos, dos fíos, María y Urraca. 

Tamién pudieron ser los padres de:
*Fruela Peláez,
*Cristina Peláez, y el so maríu Gonzalo Bermúdez fixeron una donación a la Catedral d'Uviéu pol alma del so hermanu Gonzalo.

## Notes

## Referencies

## Bibliografía

* 
* 
*
* 
* 
* 
* 
* 
*
Pedro de Cantabria

**Pedru de Cantabria**  foi duque (''dux'') de Cantabria; lo yera en 702 (añu de la muerte d'Egica) y en 710 (añu de la muerte de Vitiza). Probablemente nació en dalgún llugar de la cordal Cantábricu y morrió nel añu 730. El so fíu, Alfonso&nbsp;I el Católicu, yera xenru de don&nbsp;Pelayo, y dellos nietos sos fueron escoyíos reis d'Asturies pola nobleza asturiana.

## Antepasaos y descendientes
Hasta'l sieglu&nbsp;XIX, basándose nos antiguos cronistes, creyóse que foi fíu del rei visigodu Ervigio. Sicasí, nun esiste nenguna prueba documental. Según la versión *[[Crónica rotense|rotense]]* de la *[[Crónica albeldense]]*, Pedru yera *exregni prosapiem*; esto ye, de fonduxe real visigoda. Según una hipótesis del xenealoxista Christian Settipani —basándose na onomástica, na cronoloxía, n'elementos biográficos y el testimoniu de les cróniques—, el duque Pedru de Cantabria yera descendiente (por varonía) de Leovigildo y Recaredo&nbsp;I (*ex semine Leuvigildi et Reccaredi progenitus*) y ye'l mesmu Pedru fíu de Didacus y de la so muyer Gelvira (Guluira) y nietu paternu del conde visigodu Agila y de la so muyer Divigra y, por tanto, sobrín paternu y primu sobrín maternu de Favila. Les Cróniques declaren que los reis ástures son descendientes de Leovigildo y Recaredo y traten de crear una falsa continuidá institucional ente dambes realidaes polítiques. La moderna historiografía coincide en que la causa final d'esti fenómenu anicia no que se denominada «neogoticismo» que respondía a una rede d'intereses políticos y al reforzamientu del prestíu personal d'Alfonso III.

Desconozse'l nome del so o les sos esposes. Tuvo dos fíos: 
* Alfonso&nbsp;I, foi'l tercer rei d'Asturies y padre del rei Fruela&nbsp;I d'Asturies.
* Fruela, foi padre de los reis Aurelio y Bermudo I, y güelu de Ramiro I. Dio orixe, al traviés del so fíu Bermudo, a unu de les principales llinaxes de los que provinieron los monarques de los reinos d'Asturies, Llión, Navarra, Castiella y Aragón, que darréu daríen orixe a los reinos d'España y Portugal.

## Actuación

Ente 711 y 712, Táriq ibn Ziyad conquistó col so exércitu Amaya, la capital del ducáu de Cantabria. Según antigües cróniques musulmanes, nel añu 714 Musa ibn Nusair toma y escala per segunda vegada Amaya, lo qu'obliga a Pedru y a los suyos a abellugase tres el cordal. Ellí combina les sos fuercies col líder ástur Pelayo pa combatir a los invasores musulmanes, a los que ganen na batalla de Cuadonga. Ye probable que, siguiendo'l costume goda, Pedru unviara al so fíu a la corte real de Pelayo en Cangues d'Onís. Según el fragmentu trescritu de siguío de la Crónica albeldense, el duque Pedru y el rei Pelayo alcordaron fundir los sos dominios por aciu el matrimoniu d'Alfonso, fíu de Pedru, con Ermesinda, fía de Pelayo:

Tres la muerte'l 14 de setiembre del añu 739, mientres una cacería, de Favila, quien asocediera al so padre Pelayo como rei de los ástures, Alfonso ye designáu primer rei de los unificaos dominios qu'en delantre se conoceríen col nome d'Asturies. La posteridá conocer col nome d'Alfonso&nbsp;I el Católicu.

## Notes

## Referencies

## Bibliografía

* 
* 
* 
* 
*