Conxugación francesa

Los verbos franceses tán clasificaos en trés conxugaciones (en francés: *conjugaisons*), que tán determinaes polos siguiente aspeutos:
* la terminación del infinitivu (i.e., *-er, -dir* o *-re*);
* la terminación de la primer persona del presente d'indicativu, y
* la terminación del xerundiu.
Esisten tamién munchos verbos irregulares (cuasi toos allugaos nel 3ᵉʳ grupu), de los cualos *avoir, être* y *faire* son los más utilizaos.

## Verbos auxiliares
En francés esisten dos verbos auxiliares: *avoir* y *être*. El verbu *avoir* correspuende al español 'haber' cuando s'utiliza pa formar los tiempos compuestos de los verbos transitivos y de la mayoría de los intransitivos (*j'avais chanté*, 'había cantáu'); amás, equival al español 'tener' cuando s'usa de forma transitiva (*j'ai faim*, 'tengo fame'; *ils ont plusieurs maisons*, 'tienen delles cases'). Toma'l sentíu de 'faer' cuando da noción de tiempu (*il y a vingt ans*, 'va venti años').

El verbu *être* correspuende al español 'haber' cuando s'usa na construcción de los tiempos compuestos de los dieciséis *verbos de movimientu* (en francés: *verbes de mouvement*) y de tolos verbos pronominales y los derivaos de los dieciséis anteriores (anque esta regla ye duldosa); tamién equival al español 'ser' cuando s'usa pa la construcción de la voz pasiva (*il est apprécié par tous*, 'ye apreciáu por toos') y cuando indica la esistencia, l'estáu o la permanencia (*je suis heureux*, 'soi feliz'). Nesti últimu casu, tamién toma'l sentíu de 'tar' (*el to ye au bureau*, 'tas na oficina').

Hai de solliñar que los verbos que se conxuguen con *être* faen concordanza ente'l suxetu (singular o plural, masculín o femenín) y el participiu:
* *Il est tombé* ([él] cayó) frente a *Elle est tombée* ([ella] cayó)
* *Ils sont tombés* / *Elles sont tombées* (cayéronse/cayeron [ellos / elles])
* *Je suis allé* / *Je suis allée* (fui [yo = masculín/femenín])
* *Nous sommes sortis* / *Nous sommes sorties* (nós/nós salimos/salimos)
* *El to t'es llavé* / *El to t'es lavée* (te llavasti/llavasti [tu = masculín/femenín])
Per otru llau, los que se conxuguen con *avoir* nun faen concordanza col suxetu:
* J'ai mangé (comí)
* Il a vu ([él] vio)
* Elle a vu ([ella] vio)
* Nous avons fait (fiximos)

## Verbos de la Primer Conxugación
Los verbos de la primera son toos aquellos verbos que terminen en *-er* nel infinitivu, y en *-e* na primer persona del indicativu. Tolos verbos d'esti grupu son regulares sacante *aller* (dir) y *envoyer* (unviar), anque dalgunos tienen ciertos cambeos ortográficos:
* Los verbos acabaos en *-cer* (V.G.: *lancer*, 'llanzar') nel infinitivu tomen una cedilla na *c* delantre de *a* o *o* (*il llance; nous lançons*).
* Nos verbos acabaos en *-ger* (V.G.: *manger*, 'comer') nel infinitivu añade una *y* delantre de *a* o *o* (*je mangeai; nous mangeons*).
* Los verbos acabaos en *-eler* (V.G.: *appeler*, 'llamar'; *modeler*, 'modelar') o *-eter* (V.G.: *jeter*, 'refundiar'; *acheter*, 'mercar') nel infinitivu doblen la *l* o la *t* delantre d'una *y* muda (*el to appelles; il jette*), o tomen un acentu grave sobre dicha *y* (*j'achète; elle modèle*).
* Los verbos acabaos en *-yer* (V.G.: *appuyer*, 'sofitar') nel infinitivu sustitúin la *y* por una *i* delantre de *y* muda (*il appuie*). Sicasí, los verbos acabaos en *-ayer* (V.G.: *payer*, 'pagar') pueden bien faer el cambéu (il paie), bien caltener la *y* (il paye), y aquéllos terminaos en *-eyer* (V.G.: *grasseyer*, 'pronunciar guturalmente la lletra "r"') nun sufren cambéu dalgunu (*il grasseye*).
* Los verbos terminaos en *-ier* (V.G.: *prier*, 'rezar') nel infinitivu tienen dos *i* siguíes tantu nel imperfectu d'indicativu como nel presente de suxuntivu de la 1ª y 2ª persona del plural (*nous priions; que vous priiez*).
* Los verbos que tienen una *y* muda (V.G.: *soulever*, 'llevantar') o una *é* zarrada (V.G.: *préférer*, 'preferir') na penúltima sílaba del infinitivu, camuden estes vocales por una *è* abierta cuando la sílaba siguiente ye muda (je soulève; ils préfèrent).

## Verbos de la Segunda Conxugación
Esti segundu grupu inclúi a tolos verbos acabaos en *-dir* nel infinitivu, en *-is* na primer persona del presente d'indicativu, y en  nel xerundiu. La mayoría sigue una conxugación bastante regular, salvo les siguientes esceiciones:
* El verbu *bénir* (bendicir) presenta dos participios de pasáu: *bénit* utilizáu namái pa les coses consagraes al traviés d'un ritu específicu (*pain bénit*, 'pan bendito'; *eau bénite*, 'agua bendito'; *-yos drapeaux ont été bénits*, 'les banderes fueron bendicíes'), y *béni* que s'utiliza pa tolos demás casos (*un peuple béni de Dieu*, 'un pueblu benditu de Dios').
* El verbu *(re)fleurir* ([re]floriar), cuando s'usa en sentíu de "espolletar", camuda'l radical *(re)fleur-* por *(re)flor-* tantu nel xerundiu (*en florissant*) como nel imperfectu d'indicativu (*je florissais, el to florissais*, etc.).
* El verbu *haïr* (odiar) caltién siempres la diéresis salvu nel singular del presente d'indicativu (*je hais, el to hais, il hais*) y d'imperativu (*hais*).

## Verbos de la Tercer Conxugación
Entiende a tolos demás verbos terminaos en *-dir* nel infinitivu (V.G.: *mentir*, 'mentir') que los sos xerundiu ya indicativu nun siguen les pautes de la segunda conxugación. Amás, tamién s'atopen nesti grupu los verbos acabaos en  (V.G.: *recevoir*, 'recibir') y en  (V.G.: *apprendre*, 'aprender'). Toos estos verbos son irregulares, anque s'arrexunten en *families verbales* que siguen más o menos los mesmos patrones de conxugación, sacante los verbos *être* (ser, tar, haber), *avoir* (tener, faer, haber), *savoir* (saber), *pouvoir* (poder), *vouloir* (querer), *devoir* (deber), ente otros, que tienen patrones propios.

## Referencies

## Enllaces esternos
* La conjugaison Conxugación francesa
* Xuego de conxugación Xuegu pa practicar y memorizar la conxugación francesa