Despidu llaboral n'Arxentina

El **despidu llaboral n'Arxentina** ye la rescisión del contrato de trabayu d'un trabayador, decidida unilateralmente pol emplegador, con o ensin invocación de causa. Como los requisitos pa dar en un despidu llaboral y les consecuencies de la decisión tán regulaos por cada llexislación, esisten diferencies según seya los país que la so normativa tenga d'aplicase.Esti artículu refierse puramente a los despidos de trabayadores que, por desempeñase na Arxentina, rexir poles lleis d'esti país.

Nel Derechu arxentín el despidu llaboral atópase reguláu pola Llei de Contratu de Trabayu (d'equí p'arriba, LCT) aprobada pola Llei 20744 en 1974, con delles reformes posteriores y disposiciones complementaries. En 1976 dictóse'l Decretu 390/76 qu'aprobó un testu ordenáu que recueye eses reformes, polo cual dacuando mentar como  (t.o. decretu 390/76).

## Estabilidá llaboral
### Conceutu y clasificación
La estabilidá llaboral ye'l derechu del trabayador de caltener el so emplegu en tantu nun haya una xusta causa pa despidilo.
Los sistemes llegales tendientes a protexer la estabilidá pueden clasificase en:
***Estabilidá propia o absoluta**: si nun media una xusta causa'l despidu considérase un acto nulu, subsisten les obligaciones del emplegador, incluyida la del pagu de salarios, y ordenar la reincorporación al emplegu. L'incumplimientu de la reincorporación xenera consecuencies que varien según el modelu escoyíu:
**El emplegador ye compelido a retomar al despidíu y pueden aplicase sanciones conminatorias a esi fin;
**Si'l emplegador nun lo reincorpora namái tien derechu a una indemnización. 
***Estabilidá impropia o relativa**: el trabayador despidíu ensin causa ye acreedor a una indemnización que según la llexislación puede ser:
**Tarifada, calcúlase sobre la base de datos oxetivos (polo xeneral l'antigüedá nel emplegu y la remuneración);
**Non tarifada, el xuez la fixa d'alcuerdu al perxuiciu causáu concretamente pol despidu. Nesti casu cobren relevancia les circunstancies personales del trabayador tales como la familia a cargu, la dificultá en llograr nuevu emplegu, la edá, etc. 

### Réxime xurídicu n'Arxentina
La reforma de la Constitución arxentina del añu 1957 estableció nel so artículu 14 bis el derechu del trabayador a la proteición contra'l despidu arbitrariu. Magar antes d'esa fecha yá se dictaren lleis tuitivas en tal sentíu, la reforma non solamente dio un respaldu doctrinal a les mesmes sinón qu'amás tuvo de resultes un aumentu de les facultaes de los xueces pa controlar les midíes coles que se cumplía los mandatu constitucional, dexándo-yos asina qu'en casos estremos invalidar, como se va analizar nel puntu correspondiente. 

Na Arxentina esistió pa los emplegaos bancariosy de compañíes de segurosun réxime d'estabilidá absolutu nel cual el trabayador tenía derechu a siguir percibiendo los sos remuneraciones hasta llograr el so xubilación, sacantes hubiera un despidu con xusta causa. Esti sistema foi declaráu control de constitucionalidá inconstitucional pola Corte Suprema de Xusticia y depués foi derogáu.

El réxime vixente pa la xeneralidá de los trabayadores, y que tien como antecedente principal la llei 11729 del añu 1932, ye'l de la estabilidá relativa, esto ye qu'en casu de despidu namái tienen derechu al cobru d'una indemnización.La esceición son los Comité d'empresa representantes sindicales, pa los cualos esiste un sistema d'estabilidá absolutaque s'analiza nel puntu correspondiente.

### Estabilidá pol exerciciu d'actividá sindical
Gocien d'estabilidá gremial los delegaos del personal, les comisiones internes y organismos similares qu'exercen les sos funciones nel llugar de trabayu según los trabayadores que, por ocupar cargos electivos o representativos n'asociaciones sindicales con personería gremial, n'organismos que rican representación gremial, o en cargos políticos nos poderes públicos, dexen d'emprestar servicios, mientres el términu d'un añu a partir de la cesación de los sos mandatos (arts. 50 y 51 llei 23551).

El mesmu beneficiu rixe por seis meses pa quien se postulen pa un cargu de representación sindical.
Los trabayadores con estabilidá gremial namái pueden ser despidíos si invócase xusta causa y hai una autorización xudicial previa. Si'l despidu nun cumple estes condiciones l'afeutáu puede demandar judicialmente la reinstalación nel so puestu, con más los salarios cayíos mientres la tramitación xudicial. 

Si decidir la reinstalación, el xuez va poder aplicar sanciones conminatorias al emplegador que nun cumpliera cola decisión firme. El trabayador, sacantes se trate d'un candidatu non electu, va poder optar por considerar escastáu'l venceyu llaboral en virtú de la decisión del emplegador, asitiándose en situación de despidu indireutu, y nesi casu va tener derechu a percibir amás d'indemnizaciones per despidu, una suma equivalente al importe de les remuneraciones que -y haber correspondíu mientres el tiempu faltante del mandatu y l'añu d'estabilidá posterior. Si'l trabayador fora un candidatu non electu va tener derechu a percibir, amás de les indemnizaciones y de les remuneraciones imputables al periodu d'estabilidá entá non escosu, l'importe d'un añu más de remuneraciones (art. 52 llei 23551).

## Réxime de la Llei de contratu de trabayu
### Ámbitu d'aplicación
La LCT aplicar a tolos trabayadores con esceición de:
:a) los dependientes de l'Alministración Pública Nacional, Provincial o Municipal, sacante que por actu espreso incluyir na mesma o nel réxime de les convenciones coleutives de trabayu. 
:b) los trabayadores domésticos.
:c) los Estatutu del Peón de Campu trabayador agrarios (art. 3 LCT).
Esisten amás estatutos especiales referíos a los trabayadores de ciertes actividaes pa los cualos l'aplicación de la LCT va quedar condicionada a que l'aplicación de les sos disposiciones resulte compatible cola naturaleza y modalidaes de l'actividá de que se trate y col específicu réxime xurídicu a que se tope suxeta (art. 3 LCT).

### El periodu de prueba
Entiéndese que'l contratu de trabayu foi celebráu a prueba mientres los primeros trés meses de vixencia, nun siendo que se trate d'un contratu de temporada o d'un contratu a plazu.

Mientres esi ralu'l emplegador va poder escastar la rellación ensin espresión de causa y ensin pagu d'indemnización, pero con obligación de preavisar. 
El periodu de prueba nun rixe si'l emplegador contratara al mesmu trabayador nuna oportunidá anterior utilizando'l periodu de prueba. Tampoco si nun lu anotó como emplegáu nos sos llibros y rexistros al entamu de la rellación. Nos dos casos considérase que'l emplegador arrenunció al periodu de prueba (art. 92 bis LCT).Dellos estatutos especiales contienen disposiciones sobre'l periodu de prueba que se van analizar más palantre.

### El plazu nos contratos de trabayu
El contratu de trabayu va entendese celebráu por tiempu indetermináu, sacantes el so términu resulte de les siguientes circunstancies:
:a) Que s'afitara en forma espresa y por escritu'l tiempu de la so duración.
:b) Que les modalidaes de les xeres o de l'actividá, razonablemente apreciaes, asina lo xustifiquen. 
La formalización de contratos por plazu determináu en forma socesiva, qu'entepase de les esixencies previstes nel apartáu b) d'esti artículu, convierte al contratu n'unu per tiempu indetermináu (art. 90 LCT).
La carga de la prueba de que'l contratu ye por tiempu determináu va tar a cargu del emplegador (art. 92 LCT).
El contratu de trabayu a plazu fixu va durar hasta'l vencimientu del plazu conveníu, nun pudiendo celebrase por más de cinco años (art. 93 LCT).

### Conversión del contratu a plazu fixu en contratu a plazu indetermináu
Les partes tendrán de preavisar la estinción del contratu con una antelación mayor d'un mes y menor de dos, respectu de la expiración del plazu conveníu, salvu naquellos casos en que'l contratu seya por tiempu determináu y la so duración seya inferior a un mes. Aquella que lo omitiera, va entendese qu'acepta la conversión del mesmu a plazu indetermináu, salvu actu espreso de renovación d'un plazu igual o distintu del previstu orixinariamente, y ensin perxuiciu de lo dispuesto nel artículu 90, segunda parte, d'esta llei (art. 94 LCT).

### Cómputu de l'antigüedá nel emplegu
A tolos fines de la llei l'antigüedá nel emplegu va considerase tomando:
:a) el tiempu trabayáu dende l'empiezu de la vinculación;
:b) el que correspuenda a los socesivos contratos a plazu qu'haber celebráu les partes;
:c) el tiempu de serviciu anterior, cuando'l trabayador, cesáu nel trabayu por cualesquier causa, reingrese a les órdenes del mesmu emplegador (art. 18 LCT).
:d) el plazu de preaviso cuando'l mesmu haber sío concedíu (art. 19 LCT).
:y) el periodu de prueba (art. 92 bis LCT).
:f) los díes en que nun trabayó por gociar de llicencia llegal o convencional, o por tar afeutáu por una enfermedá inculpable o por infortuniu nel trabayu, o por otres causes non imputables al trabayador (art. 152 LCT).
:g) el periodu mientres el cual el trabayador nun cumple xeres por ser llamáu a emprestar serviciu militar obligatoriu, por llamáu ordinariu, movilización o convocatories especiales (art. 214 LCT).
:h) el periodu mientres el cual el trabayador nun cumple xeres per razón d'ocupar cargos electivos nel orde nacional, provincial o municipal (art. 215 LCT).
:i) el periodu mientres el cual el trabayador nun cumple xeres per razón d'ocupar cargos electivos o representativos n'asociaciones profesionales de trabayadores con personería gremial o n'organismos o comisiones que rican representación sindical nel orde nacional, provincial o municipal (art. 217 LCT). 
:j) el periodu de llicencia por maternidá (art. 177 LCT).

### Trabayador xubiláu. Remisión
Respeuto del trabayador xubiláu que reingresa a trabayar pal mesmu emplegador, ver l'art. 253 LCT.

### El preaviso
#### Conceutu
Ye la notificación antemanada qu'una de les partes del contratu de trabayu fai a la otra de que va a rescindir el venceyu.Tiende a evitar o, a lo menos, atenuar el perxuiciu que causa a una de les partes la rotura intempestiva del contratu de trabayu decidida pola otra.El preaviso nun puede retratase, salvu alcuerdu de partes (art. 234 LCT) y namái puede probase por escritu (art. 235 LCT).
Mientres el preaviso van subsistir les obligaciones emerxentes del contratu de trabayu (art. 238 LCT).
Cuando la rescisión obedez a una causa xustificada nun rixen la obligación de preavisar nin la d'abonar la indemnización sustitutiva.

#### Plazos del preaviso
Nel contratu de trabayu per tiempu indetermináu, cuando les partes nun lu afiten nun términu mayor, tendrá de dase cola anticipación siguiente:
:a) pol trabayador, de quince díes;
:b) pol emplegador, de quince díes cuando'l trabayador atopar en periodu de prueba; d'un mes cuando'l trabayador tuviera una antigüedá nel emplegu que nun entepase de cinco años y de dos meses cuando fuera cimeru (art. 231 LCT).
Los plazos van correr a partir del día siguiente al de la notificación del preaviso (art. 233 LCT).

Nel contratu a plazu fixu les partes tendrán de preavisar la estinción del contratu con antelación non menor d'un mes nin mayor de dos, respectu de la expiración del plazu conveníu, salvu naquellos casos en que'l contratu seya por tiempu determináu y la so duración seya inferior a un mes. Aquélla que lo omitiera, va entendese qu'acepta la conversión del mesmu como de plazu indetermináu, salvu actu espreso de renovación d'un plazu igual o distintu del previstu orixinariamente (art. 94 LCT).

#### Preaviso y suspensión de la prestación de servicios
El preaviso notificáu al trabayador mientres la prestación de servicios atópase suspendida por dalguna de les causes con derechu al cobru de salarios pol trabayador, va escarecer d'efectos, sacantes-y lo otorgara espresamente pa empezar a correr a partir del momentu en que cesara la causa de suspensión de la prestación de servicios.

Cuando la notificación efectuar mientres una suspensión de la prestación de servicios que non devengue salarios en favor del trabayador, el preaviso va ser válidu pero a partir de la notificación del mesmu y hasta'l fin del so plazu se devengarán les remuneraciones pertinentes.
Si la suspensión del contratu de trabayu o de la prestación del serviciu fora sobreviniente a la notificación del preaviso, el plazu d'ésti suspenderáse hasta que cesen los motivos que lu aniciaron (art. 239 LCT).

#### Indemnización per falta de preaviso
La parte qu'omita'l preaviso o lo otorgue de manera insuficiente tendrá d'abonar a la otra una indemnización substitutiva equivalente a la remuneración que correspondería al trabayador mientres esos plazos (art. 232 LCT). Esta norma obliga tanto al trabayador como al emplegador.
Cuando la estinción del contratu de trabayu dispuesta pol emplegador producir ensin preaviso y en fecha que nun coincida col últimu día del mes, la indemnización sustitutiva debida al trabayador va integrar con una suma igual a los salarios pelos díes faltantes hasta l'últimu día del mes nel que se produxera'l despidu. 
La integración del mes de despidu nun va proceder cuando la estinción producir mientres el periodu de prueba establecíu nel artículu 92 bis (art. 233 LCT).

#### Derechos del trabayador mientres el preaviso dau pol emplegador
Mientres el plazu del preaviso'l trabayador va tener derechu, ensin amenorgamientu del so salariu, a gociar d'una llicencia de dos hores diaries dientro de la jornada llegal de trabayu, pudiendo optar poles dos primeres o les dos últimes de la xornada. El trabayador va poder igualmente optar por atropar les hores de llicencia nuna o más xornaes íntegres (art. 237 LCT).
Cuando'l preaviso fuera dau pol emplegador, el trabayador va poder considerar escastáu'l contratu de trabayu, antes del vencimientu del plazu, ensin derechu a la remuneración pol periodu faltante del preaviso, pero va caltener el derechu a percibir la indemnización que-y correspuenda en virtú del despidu. Esta manifestación tendrá de faese en delles de les formes previstes pal arrenunciu al emplegu (art. 236 LCT).

### Rescisión pol emplegador o'l trabayador invocando xusta causa
Una de les partes va poder faer denuncia del contratu de trabayu en casu de inobservancia per parte de la otra de les obligaciones resultantes del mesmu que configuren inxuria y que, pola so gravedá, nun consentir la prosecución de la rellación.
La valoración tendrá de ser fecha prudencialmente polos xueces, teniendo en considerancia'l calter de les rellaciones que resulta d'un contratu de trabayu, según lo dispuesto na presente llei, y les modalidaes y circunstancies personales en cada casu (art. 242 LCT).
Cuando'l trabayador rescinde'l contratu de trabayu invocando xusta causa dizse tamién que s'asitia en situación de despidu» o que se trata d'un despidu indireutu».
La pallabra «inxuria» usada nel artículu nun tien el significáu de «ofensa» que se-y da nel derechu penal y nel llinguaxe común sinón el d'un dañu moral o material a los intereses de la otra parte.

Como se va ver nos puntos siguientes puede llegase en dos formes a la situación d'inxuria: un fechu únicu que la so gravedá xustifica la rotura o un fechu que por sigo solo nun la autorizaría pero que al ser apreciáu xunto con otros incumplimientos xustifica la rotura.

#### Requisitos que tien d'axuntar la falta qu'invoca'l emplegador pa despidir
Pa la xustificación del despidu ríquese que la midida sía:
:a) proporcionada a la falta o incumplimientu del trabayador (arts. 67 y 242 LCT).
La falta cometida pol trabayador tien de tener tal gravedá que razonablemente apreciada nun consentir la continuidá del contratu;
:b) contemporánea a la conocencia pol emplegador de la falta qu'invoca. El ralu que trescurra ente esa conocencia y la comunicación de despidu nun tien d'entepasar del razonablemente necesariu conforme les circunstancies del casu p'axuntar los elementos de xuiciu y tomar la decisión. Esti ralu ye bien variable: dacuando la conocencia de la falta ye inmediatu y dacuando la investigación pa comprobar los fechos y responsabilidaes lleva un tiempu. 
:c) nun viole'l principiu de *[[non bis in idem]]*.
Si'l emplegador yá sancionó al trabayador (por casu, aplicó-y una suspensión) nun puede dempués despidilo por esi mesmu fechu. Nun viola esti principiu'l tomar en cuenta les sanciones yá aplicaes pa graduar les consecuencies d'una nueva falta.

#### Comunicación de la causa ya invariabilidá
Tantu nel despidu por xusta causa dispuestu pol emplegador como na denuncia del contratu de trabayu fundada en xusta causa que fixera'l trabayador, tendrán de comunicase por escritu, con espresión abondo clara de los motivos en que se funda la rotura del contratu. Ante la demanda que promoviera la parte comenenciuda, nun se va almitir el cambéu de la causal de despidu conseñada nes comunicaciones antes referíes (art. 243 LCT).

#### Delles causes de despidu direutu
Como'l xuez ye quien tien de valorar la xustificación del despidu, ye bien variada la casuística sobre la tema y cada situación tien les sos circunstancies en particular, ensin perxuiciu de lo cual puedan estrayese de los fallos dellos principios xenerales qu'ayuden a la interpretación.
Les ausencies ensin xustificar al trabayu o les faltes de puntualidá son causa de despidu pero los xueces esixen que tengan una cierta frecuencia o estensión y que nun fueren toleraes, esto ye qu'hubiera sanciones, siendo relevante tamién la considerancia de l'antigüedá del trabayador nel emplegu.

Si pa rescindir el contratu invócase l'abandonu del trabayu pol trabayador ye indispensable la previa constitución en mora, por aciu intimación fecha en forma fehaciente a que se reintegre al trabayu, pol plazu qu'impongan les modalidaes que resulten en cada casu (art. 244 LCT). 

Si invócase que'l trabayador cometió un delitu (por casu, un furtu) el despidu solamente puede considerase xustificáu si depués el emplegador fai la denuncia penal y llogra sentencia condenatoria. Nesti supuestu'l xuez llaboral nun puede dictar sentencia hasta qu'haya resolución definitiva nel procesu penal. 

Les suspensiones fundaes en razones disciplinaries o debíes a falta o amenorgamientu de trabayu non imputables al emplegador, nun van poder entepasar de trenta díes nun añu (art. 220 LCT) y si son por fuercia mayor debidamente comprobaes, de setenta y cinco díes nun añu (art. 221 LCT), cuntáu en dambes cases dende la primer suspensión cualesquier seya los motivu d'ésta.
Toa suspensión dispuesta pol emplegador de les previstes nos artículos 219, 220 y 221 qu'entepasen de los plazos fitos o nel so conxuntu y cualesquier fora la causa que la motivar, de noventa díes nun añu, a partir de la primer suspensión y non aceptada pol trabayador, va dar derechu a ésti a considerase despidíu (art. 222 LCT).
El trabayador va poder considerar escastáu'l contratu de trabayu si, por cuenta de la tresferencia del establecimientu, infiriérase-y un perxuiciu que, apreciáu col criteriu del artículu 242, xustificara l'actu de denuncia. A tal oxetu van sopesase especialmente los casos en que, por razón de la tresferencia, camúdase l'oxetu de la esplotación, altériense les funciones, cargu o emplegu, o si mediara una separación ente diverses seiciones, dependencia o sucursales de la empresa, de cuenta que se derive d'ello amenorgamientu de la responsabilidá patrimonial del emplegador (art. 226 LCT).

En dellos casos pa considerar xustificada la decisión del trabayador los xueces ríquen-y que primeramente intime al emplegador en forma documentada a cumplir la obligación que reclama. Tales son los casos de rescisión fundada nuna negativa a da-y xeres, a reconocer la so real fecha d'ingresu o'l so real salariu, a paga-y la remuneración, etc.

#### Indemnización por antigüedá o despidu
Nos casos de despidu ensin xusta causa'l trabayador ye acreedor a una indemnización d'un mes de sueldu per cada añu de serviciu o fracción mayor de tres meses, tomando como base la meyor remuneración mensual, normal y habitual devengada mientres l'últimu añu o mientres el tiempu de prestación de servicio si ésti fuera menor. 
Dicha base nun va poder entepasar l'equivalente de tres veces l'importe mensual de la suma que resulte del permediu de toles remuneraciones previstes nel conveniu coleutivu de trabayu aplicable al trabayador. Esi importe va ser fitu y calculáu pol Ministeriu de Trabayu, Emplegu y Seguridá Social.
Pa los trabayadores remunerados a comisión o con remuneraciones variables y pa los escluyíos del conveniu coleutivu de trabayu'l tope va ser el del conveniu aplicable al establecimientu onde empreste servicios o al conveniu más favorable, nel casu de qu'hubiera más d'unu.
L'importe de la indemnización en nengún casu va poder ser inferior a un mes de sueldu calculáu sobre la base del sistema establecíu nel primer párrafu (art. 245 LCT).
Cuando'l trabayador considerárase despidíu con xusta causa, va tener derechu a les indemnizaciones por antigüedá, falta de preaviso ya integración del mes de despidu (art. 246 LCT).
La Corte Suprema de Xusticia de la Nación nel fallu del 14 de setiembre de 2004 nos autos «Vizzoti, Carlos Alberto v. AMSA S.A. s/ despidu» declaró la inconstitucionalidá de la llende a la base salarial previstu nel art. 245 de la LCT y dispunxo que la base de cálculu nun podía ser inferior al 67&nbsp;% de la remuneración real del trabayador.

#### Deducción de les indemnizaciones percibíes por despidos anteriores
Si mediara reingreso a les órdenes del mesmu emplegador va deducir de les indemnizaciones de los artículos 245, 246, 247, 250, 251, 253 y 254 lo percibío por igual conceutu por despidos anteriores.
En tales supuestos el monto de les indemnizaciones a deducir va ser actualizáu teniendo en cuenta la variación que resulte del índiz salarial oficial del peón industrial de la Capital Federal dende la fecha del primitivu pagu hasta'l del nuevu monto indemnizatorio; en nengún casu la indemnización resultante va poder ser inferior a la que correspondiera al trabayador si'l so periodu de servicios fuera namái'l postreru y con prescindencia de los periodos anteriores al reingreso (art. 255 LCT). 

#### Despidu por causes económiques
Nos casos de despidu por causa de fuercia mayor o por falta o amenorgamientu de trabayu non imputable al emplegador fehacientemente xustificada, el trabayador va tener derechu a percibir una indemnización equivalente a la metá de la prevista nel artículu 245 d'esta llei.
En tales casos el despidu tendrá d'empezar pol personal menos antiguu dientro de cada especialidá.
Respectu del personal ingresáu nun mesmu semestre, tendrá d'empezase pol que tuviera menos cargues de familia, anque con ello alteriárase l'orde d'antigüedá (art. 247 LCT).
Los tribunales interpreten estes normes en forma tan restrictiva que na práctica nun rixe esti amenorgamientu de la indemnización.

#### Estinción por xubilación del trabayador
Cuando'l trabayador axuntara los requisitos necesarios pa llograr una de les prestaciones de la llei 24241 (xubilación o pensión), el emplegador va poder intimarlo a qu'empecipie los trámites pertinentes estendiéndo-y los certificaos de servicios y demás documentación necesaria a esos fines. A partir d'esi momentu'l emplegador tendrá de caltener la rellación de trabayu hasta que'l trabayador llogre'l beneficiu y por un plazu máximu d'un añu.
Concedíu'l beneficiu, o vencíu dichu plazu, el contratu de trabayu va quedar escastáu ensin obligación pal emplegador del pagu de la indemnización por antigüedá que prevean les lleis o estatutos profesionales.
La intimación a que se refier el primer párrafu d'esti artículu va implicar la notificación del preaviso establecíu pola presente llei o disposiciones similares conteníes n'otros estatutos, que'l so plazu considerar entendíu dientro del términu mientres el cual el emplegador tendrá de caltener la rellación de trabayu (art. 252 LCT).

#### Caso del trabayador yá xubiláu
En casu de que'l trabayador titular d'un beneficiu previsional de cualquier réxime volviera emprestar servicios en rellación de dependencia, ensin qu'ello implique violación a la llexislación vixente, el emplegador va poder disponer la estinción del contratu invocando esa situación, con obligación de preavisalo y abonar la indemnización en razón de l'antigüedá prevista nel artículu 245 d'esta llei o nel so casu lo dispuesto nel artículu 247.
Nesti supuestu namái se va computar como antigüedá el tiempu de servicios posterior al cese (art. 253 LCT).

### Situación de los trabayadores conforme la modalidá de contratación
#### Despido antes del vencimientu nel contratu a plazu fixu
Nos contratos a plazu fixu, el despidu ensin xusta causa dispuestu antes del vencimientu del plazu, va dar derechu al trabayador, amás de les indemnizaciones correspondiente, a un resarcimiento de daños y perxuicios fitu en función direuta de los que xustifique sufrir quien los aliegue o los que, a falta de demostración, determine'l xuez o tribunal prudencialmente, pola sola rotura antemanada del contratu. 
Si'l tiempu que faltara pa cumplir el plazu del contratu fora igual o superior al que correspuenda al de preaviso, la reconocencia de la indemnización por dañu va suplir al que correspuende por omisión d'ésti, si'l monto reconocíu fora tamién igual o superior a los salarios del mesmu (art. 95 LCT).

#### Trabayu de temporada

El contratu de temporada o contratu de trabayu per temporada ye un contratu que, en principiu, ye por tiempu indetermináu entá cuando la prestación de servicios seya discontinua, en cuanto el trabayador constitúi un elementu normal de la empresa que les sos xera peri+odicamente son necesaries y coordínense con una necesidá qu'asocede en determinaos periodos del añu previstos con cierta fixeza.

La LCT diz que va haber contratu de trabayu de temporada cuando la rellación ente les partes, aniciada por actividaes propies del xiru normal de la empresa o esplotación, cumplir en determinaes dómines del añu solamente y tea suxeta a repitise en cada ciclu en razón de la naturaleza de l'actividá (art. 96 LCT). 
El trabayador adquier los derechos qu'esta llei asigna a los trabayadores permanentes de prestación continua, a partir de la so contratación na primer temporada, si ello respondiera a necesidaes tamién permanentes de la empresa o esplotación exercida, cola modalidá prevista nesti capítulu (art. 97 LCT).
El despidu ensin causa del trabayador, pendientes los plazos previstos o previsibles del ciclu o temporada nos que tuviera emprestando servicios, va dar llugar al pagu de los resarcimientos establecíos nel artículu 95, primer párrafu, d'esta llei (art. 96 LCT).

#### Contratu de trabayu eventual
Cualesquier seya la so denominación, va considerase que media contratu de trabayu eventual cuando l'actividá del trabayador exercer so la dependencia d'un emplegador pal prestu de resultaos concretes, teníos en vista por ésti, en rellación a servicios estraordinarios determinaos de mano o esixencies estraordinaries y transitories de la empresa, esplotación o establecimientu, por culpa de que nun pueda prevese un plazu ciertu pa la finalización del contratu. va entendese amás que media tal tipu de rellación cuando'l venceyu empieza y termina cola realización de la obra, la execución del actu o la prestación del serviciu pal que foi contratáu'l trabayador.
El emplegador que pretenda que'l contratu inviste esta modalidá, va tener al so cargu la prueba de la so aseveración (art. 99 LCT).
Los beneficios provenientes d'esta llei van aplicar a los trabayadores eventuales, en tantu resulten compatibles cola índole de la rellación y axunten los requisitos a que se condiciona l'alquisición del derechu a los mesmos (art. 100 LCT).

### Despidos con indemnizaciones agravaes
#### Despidu por causa de maternidá
Les muyeres tienen llicencia por maternidá mientres los cuarenta y cinco díes anteriores al partu y hasta cuarenta y cinco díes dempués del mesmu. La comenenciuda va poder optar por que amenórguese-y la llicencia anterior al partu, qu'en tal casu nun va poder ser inferior a trenta (30) díes; el restu del periodu total de llicencia va atropar al periodu de descansu posterior al partu. En casu de nacencia pre-términu va atropar al descansu posterior tol ralu de llicencia que nun se gocié antes del partu, de manera de completar los noventa díes.
La trabayadora tendrá de comunicar fehacientemente el so embaranzu al emplegador, con presentación de certificáu médicu nel que conste la fecha presunta del partu, o riquir la so comprobación pol emplegador (art. 177 LCT). 
Cuando la trabayadora fuera despidida dientro del plazu de siete meses y mediu anteriores o posteriores a la fecha del partu, siempres y cuando cumpliera cola so obligación de notificar y acreitar en forma'l fechu del embaranzu asina, nel so casu, el de la nacencia, presumir, salvo prueba en contrariu, que'l despidu obedez a razones de maternidá o embaranzu. En tales condiciones, va dar llugar al pagu d'una indemnización igual a la prevista nel artículu 182 d'esta llei (art. 178 LCT).

#### Despidu por causa de matrimoniu
Considérase que'l despidu respuende a la causa mentada cuando'l mesmu fora dispuestu ensin invocación de causa pol emplegador, o nun fora probada la que s'invocar, y el despidu producir dientro de los trés meses anteriores o seis meses posteriores al matrimoniu y siempres que mediara notificación fehaciente del mesmu al so emplegador, nun pudiendo esta notificación efectuase con anterioridá o posteridá a los plazos señalaos (arts.180 y 181 LCT).

La xurisprudencia mayoritaria considera qu'esta norma nun s'aplica a los trabayadores varones.

En casu d'incumplimientu d'esta prohibición, el emplegador va abonar una indemnización equivalente a un añu de remuneraciones, que se va atropar a la establecida nel artículu 245 (art. 182 LCT).

#### Despidu del trabayador ensin rexistrar o con rexistru deficiente
Rexistru inesistente ye cuando'l trabayador nun foi anotáu nos llibros llaborales nin ante los organismos de previsión social y rexistru deficiente ye cuando lo faigan con una fecha d'ingresu posterior a la real, con una remuneración menor que la real percibida pol trabayador o bien cuando se dean dambos casos simultáneamente. 
P'ayudar a detectar y combatir estes práutiques que traen el fuximientu del pagu d'apurrir previsionales obligatorios sobre les remuneraciones y enzanquen l'exerciciu de los derechos de los trabayadores establecióse que si ye despidíu ensin xusta causa atopándose nesa situación va tener derechu a percibir una indemnización adicional equivalente al monto de les indemnizaciones por despidu (arts. 8, 9, 10 y 15 de la Llei 24013 y art. 1º de la Llei 25323).

## Estatutos especiales
### Trabayadores que tamién se rixen pola llei de contratu de trabayu
Conséñense solamente los puntos nos cualos l'estatutu particular modifica'l réxime xeneral de la LCT sobre despido. 

#### Encargaos de cases de renta y d'edificios de propiedá horizontal
Son les persones que trabayen nos edificios estremaos por pisos o unidaes, llamaos tamién porterus. A partir de los sesenta díes de trabayu en casu de despidu ensin xusta causa tienen derechu a un preaviso de tres meses y a una indemnización por antigüedá d'un mes de sueldu per cada añu de serviciu o fracción (art. 6* llei 12981).

#### Periodistes profesionales
Son les persones que desempeñen para empreses periodístiques nes diverses xeres qu'abarca'l periodismu. Tienen derechu a un preaviso de despidu d'un mes si la so antigüedá nel emplegu ye menor de trés años y de dos meses si ye mayor.
Si'l emplegador nun da'l preaviso tien de pagar una indemnización sustitutiva equivalente al doble del preaviso.
En casu de despidu ensin causa'l emplegador tien d'abonar: 1) una indemnización d'un mes de sueldu per cada añu de serviciu o fracción mayor de tres meses, con un mínimu equivalente a dos meses de sueldu y 2) una indemnización adicional equivalente a seis meses de sueldu (art. 43 llei 12908).

#### Emplegaos alministrativos d'empreses periodístiques
Entienden a quien realicen xeres alministratives n'empreses periodístiques. En casu de despidu ensin causa'l emplegador tien d'abonar una indemnización d'un mes de sueldu per cada añu de serviciu y seis meses de sueldu por preaviso (art. 33 decreto-llei 12839/46 y art. 2* llei 13502).

#### Trabayadores de la construcción
Son los tamién llamaos albañiles. Tán escluyíos del réxime d'indemnizaciones per despidu y preaviso. Nel so llugar perciben en casu de egreso, cualesquier seya la so causa, un fondu de desemplegu que va integrando'l emplegador con un porcentaxe de les remuneraciones que paga (llei 22250).La Corte Suprema de Xusticia declaró que la so finalidá ye cubrir el riesgu de perda d'emplegu cualesquier seya la causa que la produza, dada la versatilidad de l'actividá de la construcción y que cumple col derechu constitucional a la proteición contra'l despidu arbitrariu.En sentíu contrariu, Juan Carlos Fernández Madrid afirma qu'esi réxime «nun implica puramente proteición contra'l despidu arbitrariu desque se trata d'un fondu acumulativu que forma'l emplegador p'apurrilo nel momentu de cese -cualesquier seya la so causa- nun importa por tanto un disuasivo respectu del despidu arbitrariu».

#### Profesionales del arte de curar d'establecimientos privaos
Son los médicos y demás profesionales del arte de curar que trabayen n'establecimiento privaos d'atención de la salú. Namái pueden ser despidíos con xusta causa pol emplegador previa sustanciación del correspondiente sumariu (art. 6 decreto-llei 22212/45).

#### Docentes d'establecimientos privaos d'enseñanza
Son quien realicen xeres docentes n'escueles privaes. Namái pueden ser despidíos con xusta causa pol emplegador previa sustanciación del correspondiente sumariu por autoridá oficial competente (art. 13 llei 13047).

### Trabayadores escluyíos de la llei de contratu de trabayu
#### Trabayu domésticu

Son les persones que trabayen nes cases de familia en xeres doméstiques y ríxense pola llei 26844. Denominar *personal ensin retiru* al que trabaya pa un emplegador y mora nel casa onde la fai y *personal con retiru* al que trabaya pa un emplegador pero nun mora nel llugar onde lu fai. Rixe un periodu de prueba de trenta díes pal personal ensin retiru y de quince díes pal personal con retiru, mientres el cual puede despidise ensin indemnización. Pasáu esi ralu, si'l emplegador dispunxera'l despidu ensin causa tendrá d'otorgar un preaviso de diez díes si l'antigüedá del emplegáu fuera menor a un añu y de trenta díes si ye mayor, o abonar una indemnización equivalente a los salarios d'esi ralu. Amás, tien d'abonar una indemnización d'un mes de sueldu per añu d'antigüedá o fracción mayor de tres meses, tomando como base la meyor remuneración mensual, normal y habitual devengada nel últimu añu o mientres el tiempu de prestación de serviciu si ésti fora menor.

#### Trabayu agrariu

Son les persones que trabayen nel ámbitu rural. En casu de despidu ensin xusta causa tien de percibir una indemnización equivalente a un mes de sueldu per cada añu de serviciu o fracción mayor de tres meses nun pudiendo superar la base de cálculu l'importe de tres salario conforme al permediu de les remuneraciones qu'afite la Comisión Nacional de Trabayu Agrariu. La indemnización total nun puede ser inferior a dos sueldos conforme la remuneración real del trabayador. A esta suma amiéstase-y un importe conforme esta escala: del 20&nbsp;% cuando l'antigüedá fora inferior a diez años, del 15&nbsp;% cuando fora ente diez y venti años y del 10&nbsp;% cuando fuera cimeru a venti años (art. 76 llei 22248).

## Indemnizaciones civiles
Les indemnizaciones previstes na LCT son tarifadas, esto ye, la so monto desquita tolos daños y perxuicios derivaos de la rotura del contratu de trabayu. Sicasí, esisten ciertos casos de despidu nos que la conducta del emplegador contemporánea al fechu constitúi por sigo sola un actu ilícitu que xenera un dañu adicional al deriváu del despidu. En tal supuestu los xueces consideraron que, amás de les indemnizaciones de la LCT, yera procedente'l pagu d'una indemnización con fundamentu nel Códigu Civil.

L'actu ilícitu del emplegador puede ser anterior al despidu (por casu, el casu del emplegador que realizó l'acoso sexual que la trabayadora invocó pa considerase despidida) o simultáneu col despidu (el supuestu nel cual pa despidir el emplegador invocó falsamente que'l trabayador cometiera un delitu penal) o posterior al cese (casu en que depués del despidu'l emplegador asitió na cartelera de la empresa una nota informando que se dispunxera'l cese porque'l trabayador apoderárase de dineru de la empresa).

## Ver tamién
* 
* Contratu individual de trabayu
* Estinción del contratu de trabayu na Arxentina

## Referencies

## Bibliografía
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*

## Enllaces esternos
* Llei de Contratu de Trabayu Nº 20.744 (Arxentina)