Cráter de Vredefort

El **cráter de Vredefort** ye un cráter d'impautu descubiertu na provincia del Estáu Llibre en Sudáfrica. La llocalidá de Vredefort asítiase dientro del cráter y da-y el so nome. L'impautu producióse hai 2020 millones d'años, polo que se-y considera'l cráter visible terrestre más antiguu. La elevación central del cráter conozse como **domo de Vredefort** o **bóveda de Vredefort**. Calcúlase que al impautar el meteoritu lliberó una enerxía de 100 millones de megatones de dinamita y que se movieron 70&nbsp;000&nbsp;km³ de roca.

Tocantes al so diámetru, ye malo de determinar, por cuenta de que la estructura atópase intensamente erosionada. Envaloráronse llargores que tomen un rangu dende 160 hasta 400 km, magar na *[[Base de Datos d'Impautos Terrestres]]* considérase que tien un diámetru de 300 km. Envalórase que'l meteoritu que causó'l cráter tendría ente 5 a 10 km de diámetru. Dende l'añu 2005 el cráter de Vredefort ye consideráu Patrimoniu de la Humanidá pola Unesco.

## Interpretación
El cráter de Vredefort interpretóse nun principiu aludiendo a causes de tipu teutónicu, volcánicu y magmáticu. Dempués del descubrimientu a finales de la década de 1950 de conos estellaos, fiendes d'impautu y minerales indicadores d'altes presiones (coesita y stishovita) empezar a plantegar la hipótesis d'un orixe estraterrestre pa la estructura. Sicasí, los traces planares (carauterístiques que presenten los cuarzos producíes por impautu meteorítico) topaos yeren distintos d'otros documentaos n'otres estructures d'impautu, polo que se duldar del orixe meteorítico del cráter Vredefort. L'apaición de nueves evidencies, como la presencia de zircones con «testura de fresa», la confirmación de que les traces planares de los cuarzos sí correspuenden a impautos, el descubrimientu de material d'orixe meteorítico y l'afayu de PDFs en granos de cuarzu presentes en muestres de granofiro (roca magmática con cuarzu y feldespatu) acabaron col discutiniu en cuanto al orixe de la estructura.

## Xeoloxía
La estructura de Vredefort asítiase na cuenca Witwatersrand, que los sos cantos tán elevaos, asitiándose'l domo de Vredefort nel centru de la cuenca. El nucleu del domo ta formáu por gneis y granulita d'edá arcaica, arrodiaos por granitos y gneises más homoxéneos y modernos. Les testures de la granulita indiquen que sufrieron altes temperatures debíu al impautu, y que depués s'esfrecieron amodo, quiciabes por cuenta d'asitiase a una fondura mayor de 7 km na corteza terrestre.

Estos dos zones tán dixebraes por roques metamórfiques d'altu grau (migmatites, gneises con aluminiu y charnockites). De la mesma, tol nucleu ta arrodiáu de niveles de sedimentos y roques volcániques, más modernes cuanto más alloñaes d'él, que la so edá toma dende l'Arcaicu hasta'l Neoproterozoicu. Roques alcalines y ultrabásicas intruyen a estos materiales.

## Traces d'impautu

Atopáronse distintes evidencies del impautu meteorítico, como son:
*Conos estellaos: Los conos estellaos atopáronse n'otres estructures d'impautu, como son el astroblema de Rochechouart-Chassenon, el Ries de Nördlingen o'l cráter Wells Creek. Nel cráter Vredefort asítiase en niveles de cayueles, en roques más arenoses y en formaciones de fierro bandiáu. Los ápices de los conos atopaos na zona nun s'atopen empobinaos so nenguna direición predominante, y les estríes presentar según distintos patrones, dende estríes diverxentes a partir del ápice, hasta paraleles o subparalelas en superficies planes.
*Quebres megascópicas planares en cuarcites: Consisten en quebres paraleles bien apertaes que se dan nes cuarcites del cráter, y que s'atopen acomuñaes a los conos estellaos.
*Pseudotaquilites: Son roques formaes por vidriu acomuñaes a falles y cráteres d'impautu. La mayor acumuladura d'estes roques dispónse tangencialmente al domo Vredefort na so parte norte.
*Coesita y stishovita: Nel añu 1978 atopáronse estos dos polimorfos de la xil en cuarcites asitiaes nel cráter. La presencia de stishovita confirmar nel añu 1988 por aciu resonancia magnética nuclear, y la de coesita nel añu 1992 usando'l métodu d'espectroscopia Raman.
*Zircones metamorfizados: Por aciu estudios con microscopiu electrónicu de tresmisión reconociéronse dislocaciones de bandes y traces lamelares en zircones procedentes del domo de Vredefort. Tamién apaecen testures policristalinas nesti mineral, al igual qu'en fiendes del cráter de Chicxulub, materiales de la llende K/T y roques del cráter de Sudbury.
*Traces de deformación planar en cuarzos (PDFs): Atopáronse PDFs en cuarzos recoyíos nel cráter Vredefort, magar el so estáu de preservación y la so distribución difieren de los d'otres estructures d'impautu. Tamién s'atoparon estes traces en cuarzos presentes en clastos englobados dientro del granofiro.
*Material meteorítico: Por aciu el métodu de Re-Vos identificáronse pequeñes cantidaes del material perteneciente al meteoritu qu'anició'l cráter. Les altes cantidaes d'osmiu atopaes solo pueden esplicase si esiste un amiestu con material d'orixe estraterrestre (esti elementu ye bien escasu na Tierra, pero atópase concentráu en asteroides). Púdose determinar que'l bólidu yera una condrita.

## Rellación del cráter Vredefort col complexu ígneu de Bushveld

Na cuenca Witwatersrand tamién s'atopa'l complexu ígneu de Bushveld, un xacimientu mineral que contién una de les mayores concentraciones del mundu d'elementos del grupu del platín. Tanto'l cráter de Vredefort como'l complexu de Bushveld formar na mesma dómina, y por cuenta de la so cercanía especulóse sobre si tán rellacionaos ente sigo, pudiendo considerase les dos estructures como la resultancia d'un impautu múltiple, provocáu por siquier cuatro impacto, trés d'ellos que formaron el complexu de Bushveld y el cuartu que formó'l domo de Vredefort. Sicasí, nun s'atoparon evidencies de metamorfismu de choque nel complexu de Bushveld. Otra teoría esplica la formación del complexu ígneu de Bushveld pol efeutu d'una pluma, que de la mesma foi provocada pol impautu meteorítico.

## Ver tamién
*Cráteres de la Tierra
*Patrimoniu de la Humanidá n'África

## Referencies

## Bibliografía
*
*
*
*
*
*
## Enllaces esternos

* 
* Imáxenes del cráter de Vredefort de la web de HartRAO.
* El cráter de Vredefort en World Heritage Site.
* Artículu sobre'l cráter de Vredefort na web SouthAfrica.info.