open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nukunonu

**Nukunonu**, antes conocida como **Nukunono**, ye un atolón de les islles Tokeláu, de orixen volcánicu, depende de Nueva Zelanda. Ye'l atolón asitiáu en mediu del archipiélagu y mide unos 5 km d'anchu y unos 12 km de llargu.. Tien una población de menos de 400 habitantes.

La islla del nordeste, Tokeláu, ye la que dio nome al grupu. Hai una población na islla de Nukunono al suroeste, que tamién se llama Nukunono, y otra al llau, a la pequeña islla de Motusaga. La contorna de la llaguna ta llibre de coral y pueden aportar embarcaciones al traviés del pasu ente dambes islles.

Nukunonu foi afayáu pol inglés Edward Edwards en 1791, y nomóla como *Duke of Clarence*.

## Historia

La ilesia de Nukunonu (n'inglés: *Nukunonu Church*) ye'l nome que recibe un edificiu relixosu afiliáu a la Ilesia católica. El templu sigue'l ritu romanu o llatín y ye la ilesia católica principal en Tokeláu, siendo la otra, la que ta allugada en Fakaofo. Esta so la xurisdicción de la Misión sui juris de Tokeláu (*Missio sui iuris Tokeláuna*) que foi creada en 1992 nel pontificáu del entós papa Xuan Pablo II que la dixebró de la Archidiócesis de Samoa-Apia y Tokeláu, disuelta esi mesmu añu. Alcuéntrase baxu la responsabilidá pastoral del sacerdote Oliver P. Aru.

## Mediu ambiente
Hai unes 60 árees del llau oriental del atolón designaes "Área Importante pa les Aves" (IBA) por BirdLife International porque el sitiu alluga colonies reproductores de moñecos marrones y negros y charranes blancos comunes, con unes 20.000 pareyes reproductores calculaes nun censu de 2011.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Círculu de coral fondiáu nel cantu d'un enorme volcán submarín,
Aderus

***Aderus*** ye un xéneru de escarabayos polífagos de la familia Aderidae que son asemeyaos a les formigues. Foi nomáu por John Obadiah Westwood en 1829.

## Especies
Acories col catálogu publicáu en 2010 pola Universidá de Texas A&M, les especies d**Aderus'' son:


== Sinonimia ==
[[Sinonimia (bioloxía)|Sinonimia]] d**Aderus*:
* *Hylophilus* , 1827 
* *Xylophilus* , 1829 
* *Phomalus* [[Casey]], 1895
*?*Xylophila* , 1817

== Referencies ==


== Enllaces esternos ==


* [http://www.zin.ru/ANIMALIA/COLEOPTERA/eng/aderus_k.htm Genus *Aderus'' (Aderidae): atlas of beetles of Russia]
*
Saitama

**Saitama** pue referise a:

* Prefeutura de Saitama, una entidá alministrativa de la rexón xaponesa de Kantō.
* Saitama (ciudá), capital de la prefeutura anterior.
* Saitama SC, un equipu de fútbol xaponés.
* 5618 Saitama, un oxetu del cinturón d'asteroides.
Meliphagidae

**Meliphagidae** son una familia d'aves paseriformes propies d'Oceanía y la Wallacea, anque una de les sos especies (*[[Lichmera limbata]]*) trespasa la llinia de Wallace y habita en Bali. La mayoría de los sos miembros habita n'Australia y Nueva Guinea, anque tamién s'estienden pol restu de la Melanesia, Nueva Zelanda y otres islles del Océanu Pacíficu, llegando hasta Ḥawai.

## Xéneros

La familia tien 188 especies repartíes en 50 xéneros:

## Referencies

## Enllaces esternos
Daugavpils

**Daugavpils** ye la segunda llocalidá más poblada de Letonia. Allúgase a 230 km al sureste de Riga, la capital del país.

## Demografía
Tien una población de .

## Xeografía
Llenda con . Tien una superficie de .

## Clima

## Referencies

## Enllaces esternos
Jerónimo Lobo

**Jerónimo Lobo**  foi un misioneru xesuita portugués. Participó nos fallidos esfuercios por convertir a Etiopía de la ilesia ortodoxa etíope al catolicismu romanu hasta la espulsión de los xesuites en 1643. Darréu escribió un rellatu de la so estancia n'Etiopía, *Itinerário*, que ye una fonte importante pa la historia y la cultura d'esi país.

## Ver tamién
* Fremona

## Referencies

## Enllaces esternos
Fremona

**Fremona** (, *fəremona*) foi una llocalidá allugada na actual rexón de Tigray, nel norte d'Etiopía. Foi la base de los misioneros católicos nesa rexón durante los sieglos XVI y XVII. Dlgunos autores como Bernhard Lindahl identifiquen Fremona col asentamientu actual d'Endiet Nebersh, asitiáu a 10 km d'Adua.

## Historia
Fremona llamóse d'antiguo "Maigoga" (*mai*, en tigriña "agua," y *guagua*, "ruidosa") por causa de dos regatos que travesaben la población. L'orixe del nome ye inciertu anque ye antiguu y apaez nes inscripciones d'Aksum. En 1577 l'obispu Andrés de Oviedo morrió nesta población y la so tumba convirtióse nun santuariu pa los católicos de la rexón.

Foi este el llugar al que se retiraron los sacerdotes católicos, obispu y patriarca mientres el so exiliu una vegada que l'Emperador Fasilides refugó'l catolicismu y restauró l'estatus oficial de les creyencies tradicionales na Ilesia Ortodoxa Etíope en 1634. Naquel momentu, según Jerónimo Lobo la población tenía unos 400 habitantes.

Dempués de que los misioneros católicos xesuites fueren desterraos d'Etiopía en 1636, Fremona foi finalmente abandonada, anque se desconocen los detalles. L'historiador d'Etiopía Richard Pankhurst cita un documentu fiscal de 1697 que menta Fremona pol so antiguu nome de Maigoga. L'exiptólogu Henry Salt viaxó pela zona na década de 1800 y declaró que nun atopó a naide que reconociera el nome del llugar.

## Referencies

## Enllaces esternos
Athemus

***Athemus*** ye un xéneru de coleópteros polífagos de la familia Cantharidae, subfamilia Cantharinae y tribu Cantharini. El xéneru contién más de 100 especies.

## Subxéneros
* *Athemus* (*Andrathemus*)
* *Athemus* (*Athemellus*) 
* *Athemus* (*Athemus*) 
* *Athemus* (*Isathemus*)

## Especies

### Subxéneros
* ***Andrathemus*** Wittmer, 1978

### Subxéneros
***Athemus*** Lewis, 1895

### Subxéneros
* ***Isathemus*** Wittmer, 1995

**[[Athemus bilineatus]]* Wittmer, 1995
**[[Athemus curvatus]]* Wittmer, 1995
**[[Athemus hubeiensis]]* Svihla, 2004
**[[Athemus kubani]]* Svihla, 2004
**[[Athemus pallidulus]]* Wittmer, 1995
**[[Athemus pictipennis]]* Wittmer, 1995
**[[Athemus tienmushanus]]* Wittmer, 1995
**[[Athemus zdeneki]]* Svihla, 2004

## Referencies

## Enllaces esternos
Orquesta Sinfónica Estatal d'Azerbaixán

La **Orquesta Sinfónica Estatal d'Azerbaixán** () ye la orquesta nacional d'Azerbaixán. La so sala de conciertos habitual ye la Filarmónica Estatal d'Azerbaixán de Bakú. Rauf Abdullayev ye'l so direutor d'orquesta dende 1984.

La orquesta sinfónica foi fundada en 1920, siendo una de les primeres orquestes na Xunión Soviética, a pidimientu del compositor Üzeyir Hajibeyov dempués de que foi nomáu más tarde. Ta afiliada a la Sociedá Filarmónica Estatal d'Azerbaixán.

Los conductores de sonadía internacional como René-Emmanuel Baton (Francia), Otto Klemperer (Alemaña), Fritz Stiedry (Austria) y Nikolái Golovánov (Rusia), ayudaron na formación de la orquesta.

Amás de los conciertos de temporada, la orquesta participa con regularidá en festivales musicales de toa Europa, y tamién participó en xires internacionales a los Estaos Xuníos, el Reinu Xuníu, Francia, Alemaña, Suiza, Italia, Turquía, Exiptu y otros países.

## Direutores d'orquesta
* Üzeyir Hajibeyov (1920–1938)
* Niyazi Hajibeyov (1938–1984)
* Rauf Abdullayev (1984– )

## Referencies

## Enllaces esternos
Futuna (Wallis y Futuna)

**Futuna** ye una islla asitiada nel océanu Pacíficu que pertenez a la coleutividá francesa d'ultramar (coleutividá d'outre-mer o COM) de **Wallis y Futuna**. Ye una de les islles Hoorn (), cerca d'Alofi otra islla que pertenez al mesmu archipiélagu. Dambes son un remanente d'un volcán estintu, agora bordiaes por una franxa de petón.

La islla ye famosa por ser el llugar (onde ta la catedral de Poi anguaño), nel cual Pierre Chanel foi martirizáu en 1841, convirtiéndose nel primer y únicu santu católicu de tola Polinesia.

## Historia
Futuna y Alofi fueron puestes nos mapes europeos por Willem Schouten y Jacob Le Maire mientres la so famosa circunnavegación del globu col buque de la Eendracht en 1616. Dempués de venir de Niuafoou, de sópitu camudaron el so cursu d'oeste a noroeste y atopáronse con esta islla. Llamáronla Eylanden Hoorn, pela ciudá de Hoorn, onde nació Schouten, que se convirtió en Horne en francés y n'inglés. 

Aprendiendo de les sos esperiencies anteriores, empezaron con una demostración de fuerza a los nativos que s'averaron a ellos, que se tradució nun trueque pacíficu colos cocos, el ñame y los gochos d'un llau y los clavos de fierro, cames y cuchiellos de la otra. 

Atoparon una formosa badea, un puertu natural a lo llargo de la mariña suroeste de Futuna, que llamaron "Unidá" pol buque Baai Eendrachts (badea de la Unidá). Esta ye l'ancón de Sigave cerca de lo que güei ye Leava. Ellos fueron a tierra a buscar agua y axuntáronse col rei, quien-yos dixo a los sos súbditos que los sos invitaos nun-yos diben a robar, d'esta atenta manera los neerlandeses fueron capaces de reponer les sos reserves. 

Unos díes más tarde el rei de la otra islla, Alofi, vinu visitalos con 300 homes. Los dos reis fueron bien corteses l'unu col otru, y preparon una gran fiesta, y entamaron la ceremonia de kava y umu. 

Schouten y Le Maire fueron probablemente los primeros europeos en ser testigos d'esto, y la descripción que dieron inda suena familiar na actualidá.

Ensin hostilidáes, Schouten y Le Maire tuvieron la oportunidá d'estudiar curioso les islles Futuna. Pero la so descripción de los isleños nun foi falagadora. A pesar de que l'allabancia a los homes por ser bien proporcionáos, describieron a les muyeres como fees, enfermes colos pechos colgando de los sos banduyos como carteres vacíes. Dixeron que toos ellos andaben desnudos y copulaban en públicu, inclusive delantre del so rei veneráu.

## Xeografía
La población ye de 4.871 persones (censu de 2003), de los cualos 2.991 moren n'Alo y 1.880 en Sigave. El puntu más altu de Futuna ye'l Monte Puke con 524 m, y la islla tien una superficie total de 83 km², con 53 km² de Sigave y 30 km² de Alo.

Xuntu col sur Alofi y dellos petones formen l'archipiélagu d'Islles Hoorn.

La so capital ye'l pueblu de Leava. La islla cunta anguaño con unos 4.700 habitantes.

L'aeropuertu de Pointe Vele nel estremu oriental de la islla conecta col de la islla de Wallis (aeropuertu de Hihifo).

## Ver tamién
* Francia d'ultramar
* Imperiu colonial francés

## Referencies

## Enllaces esternos

*Avibase, Aves de Futuna
Alofi (Wallis y Futuna)

**Alofi** ye una islla de Polinesia nel océanu Pacíficu occidental. Forma parte, xuntu cola islla Futuna (al noroeste) y delles islles de coral, del archipiélagu de les Islles Hoorn, perteneciente a la coleutividá d'ultramar francesa de Wallis y Futuna. 

En 2003 tenía una población estable de 2 persones, pero nes dómines pre-europees, taba tan densamente poblada como Futuna. La islla esta baxu la soberanía del xefe d'Alo. 

Sologa (nel norte), Sa'avaka (nel sureste), Alofitai (al oeste), y Mua (al noroeste) fueron antigües aldegues. Dellos mapes amuesen tamién un pueblu Gaino nel norte. 

Munchos habitantes de Futuna, aprovechen la curtia distancia que los dixebra de Alofi (2 kilómetros) para caltener na islla plantíos que son visitaos semanalmente. 

La islla tien un área de 32 km² y ta arrodiada por un petón de coral. El monte Kolofau (tamién llamáu monte Bougainville) de 410 m ye'l puntu más altu.

La punta Afaga, nel sur de Alofi ye'l llugar más alloñáu de París, en toles tierres dependientes de Francia (ta a 16.252 quilómetros de la capital francesa).

## Ver tamién
* Francia d'ultramar
* Imperiu colonial francés

## Referencies

## Enllaces esternos

*Reconstrución del abandonu de la islla Alofi (Wallis y Futuna, Pacíficu central) tres el contactu européu, 1616.
Alofi

**Alofi** pue referise a:

* Alofi (Niue), la capital de Niue.
* Alofi (Wallis y Futuna), una islla de Wallis y Futuna.
Atolón Haa Alif

L**'Atolón Haa Alif** ye'l que ta nel estremu norte de Maldives. Tien 42 islles de les cuales namás 16 tán habitaes.

## Xeografía
La división alministrativa del atolón norte de Thiladhunmathi consta d'un total de 43 islles partíes en dos atolones xeográficos naturales, esto ye, el norte de Thiladhunmathi y Ihavandhippolhu.

El norte de Thiladhunmathi ye la parte más septentrional del enorme atolón de Thiladhunmathi. 

L'atolón Thiladhunmathi estremóse alministrativamente en divisiones norte y sur en 1958.

Ihavandhippolhu alcuéntrase al norte del norte de Thiladhunmathi, cola canal Ihavandhoo Kandu que los dixebra, y ye l'atolón más septentrional de les Maldives. Ye un pequeñu atolón natural de 22 km de llargor. Tien 25 islles asitiaes alredor del petón llende.

Ta dixebrada de les islles Lakshadweep de la India pol ampliu canal conocíu como Māmalē Kandu (o Maliku Kandu). 

## Islles
De les 43 islles de la división alministrativa del atolón norte de Thiladhunmathi, 14 d'elles tán habitaes y tán clasificaes como distritos alministrativos insulares. Cada un d'estos distritos electorales tien un conseyu insular que respuende al Conseyu del Atolón Norte de Thiladhunmathi, que tien la so sede en Dhidhdhoo. 

= Historia =
En Matheerah hai un santuariu famosu (ziyaraiy, mausoléu) que foi visitáu enantes polos reis de Maldives y les sos families pa buscar bendiciones. Estes visites a les tumbes son aspeutos del sufismo qu'esistieron ente los maldivos hasta tiempos bien recién. Poro, los musulmanes sufíes de les Maldives nesi momentu refiérense a esta islla col títulu honoríficu Matheerahffulhu (islla alta (noble).

Tradicionalmente, l'atolón más septentrional de les Maldives yera Minicoy (Maliku). Los pescadores de Thuraakunu y de Minicoy de cutiu cruciaben el Maliku Kandu nos sos barcos pa visitar les islles de los demás. Les aliances matrimoniales yeren comunes. Agora Minicoy ye parte d'India y la comunicación ta bien acutada.

Como división alministrativa, l'atolón norte de Thiladhunmathi creóse cuando l'enorme atolón natural de Thiladhunmathi estremóse alministrativamente en divisiones norte y sur en 1958.

## Bibliografía
* H.C.P. Bell, *The Maldive Islands, An account of the physical features, History, Inhabitants, Productions and Trade.* Colombo 1883, ISBN 81-206-1222-1
* Xavier Romero Frías, *The Maldive Islanders, A Study of the Popular Culture of an Ancient Ocean Kingdom.* Barcelona 1999, ISBN 84-7254-801-5

## Referencies

## Enllaces esternos

* kylinewebcams.com - Webcam from Haa Alif 
*atlapedia, Maldives,
Islles Hoorn

**Islles Hoorn** ( o , islles del Fornu) constitúin unu de los dos grupos d'islles que s'atopen xeográficamente na coleutividá d'ultramar francesa de Wallis y Futuna nel Océanu Pacíficu. 

La superficie total del archipiélagu ye de 115 km² y según el censu de 2003, tenía una población de 4873 persones.

## Xeografía
Xeográficamente, trátase de dos islles:

* Futuna (nel noroeste) (83 km², con 4871 habitantes)
* Alofi (nel sureste) (32 km², con 2 habitantes)

## Alministración
Alministrativamente, les islles Horn tomen dos de les trés xefatures 'reales' de Wallis y Futuna:

* Tu`a (Alo): parte oriental de la islla de Futuna y la islla de Alofi (zona compuesta por 85 km², con 2.993 habitantes)
* Sigave (Singave): qu'ocupa'l terciu occidental de la islla de Futuna (30 km², con 1.880 habitantes).

L'archipiélagu ye llamáu en francés Horn (fornu, como nel casu del Cabu de Fornos, que tien el mesmu orixe), debíu al nome del puertu holandés de Hoorn.

Esti nome foi dáu polos marineros holandeses Willem Schouten y Jacob Le Maire, los primeros europeos que visitaron el llugar en mayu de 1616, que la so espedición partió de Hoorn. Unu de los dos barcos de la espedición tamién foi llamáu *Horn*.

## Ver tamién
* Xeografía d'Oceanía
* Francia d'ultramar

## Referencies

## Enllaces esternos

* Arqueoloxía en la islla Alofi,
Pinaza (bote de barcu)

Como un bote de barcu la **pinaza** ye un buque llixeru, propulsau por remu o vela, lleváu a bordu de buques mercantes y de guerra na edá de la vela para sirvir como bote auxiliar. La pinaza yera de normal a remu, y podía ser apareyada con una vela para usala en vientos favorables. Una pinaza podía tresportar pasaxeros y corréu, comunicar ente buques, esplorar llugares onde recalar, trespasar agua y provisiones o llevar guerreros armaos p'abordaxes o espediciones.

Una de les menciones más antigües ye la qu'apaez na llei 7ª del títulu XXII de les Partíes d'Alfonso X el Sabiu, onde diz: "*balener, leno, pinaça, caravela y otros barcos*". 

Daquella, la pinaza yera una embarcación pequeña movida a remu y vela y capaz de desenvolvese a una velocidá considerable, que s'emplegaba pa la pesca, tráficu de cabotaxe y vixilancia de puertos y mariñes.

Los españoles preferieron usala como buques de contrabandu llixeros mientres que los holandeses usabenla como buques esploradores.

Nel llinguaxe modernu, pinaza vieno significar que ye como un barcu acomuñáu con un tipu de gran veleru, que nun s'afai a les definiciones de llancha o bote salvavides.

## Pinaza a vapor
Cola introducción de la propulsión a vapor vieno la pinaza a vapor. Buques de guerra de combustión de carbón yeren particularmente vulnerables cuando taben fondiaos, inmóviles hasta qu'ellos pudieren llograr una cabeza de turcu. 

La pinaza a vapor foi diseñada para ser lo suficientemente pequeña para ser llevada pola nao capitana que fuera asignada y amás d'otros deberes taben armaes para actuar como barcu de guardia.

Un exemplu de barcu utilizando dalgunes pinazas a vapor como botes de barcu foi'l *HMS London* en Zanzíbar mientres escorría'l comerciu d'esclavos na rexón.

## Bibliografía

(ejemplos: "a las 5 se envió nuestra pinaza junto a un hombre de la guerra de Francia (descansando en Túnez) con una carta del cónsul Eaton..."; "a las 8 la pinaza volvió de la isla, ella no encontró fondo a 20 0 30 yardas de la costa."; "a las 2 por lo bajo nuestra pinaza junto a un velero Americano descansando en la bahía. Cuando la pinaza regresó Lieu't Stewart nos dió la siguientes noticias interesantes . . .")(extractos del diario de a bordo de la fragata de los Estados Unidos *[[USS Constellation (1797)|Constellation]]*, Capitán Alexander Murray, Marina de los Estados Unidos, 6 Sept. 1802).

## Referencies

## Enllaces esternos

*tipos de naves de sofitu, pag 28
Recargando

***Recargando*** ye'l séptimu discu d'estudiu de Def Con Dos espublizáu el 27 de setiembre de 2004.

## Llista de cantares

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina del discu na discografía de Def Con Dos
Michelle Williams

**Michelle Williams** pue referise a:

* Michelle Williams (cantante) (nacida en 1979), cantante d'Estaos Xuníos, antigua miembru de Destiny's Child.
* Michelle Williams (actriz) (nacida en 1980), actriz d'Estaos Xuníos.
* Michelle Claire Williams, física escocesa.
Cabu Prior

El **cabo Prior** ye un cabu allugáu na parroquia de Cobas, nel conceyu de Ferrol (La Coruña, Galicia, España). Forma un puexu que s'adientra nel mar unos 4 quilómetros en dirección SE-NO, interrumpiendo una llinia de costa que s'estiende dende Punta Frouxeira (Valdoviño) hasta Cabu Prioriño (Ferrol).

## Descripción

El so altor supera escasamente los 100 m, pero la so proximidá al mar convierte los sos materiales granodioríticos n'impresionantes cantiles nos que les socesives etapes de transgresión y regresión marines dieron llugar a un gran númberu de castros ente los que destaquen Os Cabalos al norte, con una colonia d'unes venti pareyes de mabea moñudo y la gavilueta patiamarilla na Pena Maior al suroeste.

El relieve del cabu forma una península con un istmu formáu por litoloxía de cayueles del Sistema de Ordes que presenten una superficie allanada de rasa marina.

Ye un escelente puntu d'observación del pasu d'aves marines migratories.

La mariña ye accidentada y abrupta, siendo posible la práctica de la pesca. Próximes al faru, hai delles sableres llimpies y espacioses (San Xurxo, O Vilar, Santa Comba y Ponzos), allegaes mientres la dómina braniza, momentu nel qu'aumenta sensiblemente la población de Covas, el pueblu más próximu a 3,5 km, al ser zona de veranéu.

Covas ye una península flanqueada por arenales, una estensa llanura, na que s'asitia la población y los campos de cultivu. Los amplios arenales de Ponzos y Santa Comba, cola so ermita enriba d'una pequeña islla apenes dixebrada del continente, son dos bonos llugares nos que bañase si'l tempo lo dexa.
Tamién puede faese lo mesmo si, caminando escontra'l sur, que llegar a los d'O Vilar, Esmelle o San Xurxo.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Turismo Ferrol, Cabu Prior
Ardenya

**Ardenya** ye una entidá de población perteneciente al conceyu de La Riera de Gaià, dientro de la contorna del Tarragonès, (Provincia de Tarragona), (Cataluña, España). 

El pueblu ta asitiáu nes contornes del nucleu de La Riera, na ribera del ríu Gaià. Ye'l ríu más grande de la contorna.

Cuenta con 91 habitantes en 2009.

Ardenya atopábase dientro de los dominios del Castiellu de Ullastrell o Montoliu y taba so la propiedá del noble Bernat de Gallifa. La localidá formó parte de la coalición de conceyos subordinaos al Arzobispáu de Tarragona, establecida en 1274, conocida como la Comuña del Camp, y atopábase incluyida nel censu del añu 1365. Nel sieglu XVII, taba so la xurisdicción de la Catedral de Tarragona, y el pueblu caltuvo la so autonomía hasta l'añu 1842, cuando s'incorporó a la Riera.

## Llugares d'interés
* Ilesia neoclásica.
* Ermita románica.
* *Torre de l'Abella* o *Torre de la Vetlla*, yera una torre de control y defensiva que data del  .
* Restos del Molín de la Torre, datáu del  .
* Molín d'en Fortuny, dientru'l pueblu. Xustamente na plaza maior

## Fiestes y tradiciones
Fiesta Mayor de San Xurde que se celebra'l 23 d'abril.

## Personaxes pernomaos
* **Antoni Martí i Franquès** noble y científicu (Ardenya1750 - Tarragona 1832).

## Referencies

## Enllaces esternos
Ríu Gaià

El **Gaià** ye un ríu qu'escurre por delles contornes de la provincia de Tarragona, al sur de Cataluña. Naz nel conceyu de Santa Coloma de Queralt, na contorna de la Conca de Barberà. Traviesa los conceyos de Les Piles y Pontils na mesma contorna, Querol, Pont d'Armentera, Aiguamúrcia (onde trascurre cerca del Monesteriu de Santes Creus), Villarrodona, Montferri y bordiando el términu municipal de Vilabella y Salomó. Finalmente, na contorna del Tarragonès, #atopar col banzáu del Gaià, delimitando los conceyos de Renau y Vespella, y cruciando, tres el banzáu, El Catllar, #La Riera de Gaià para desaguar nel mar Mediterraneu, pero nel conceyu de Tarragona, cerca de la urbanización de Tamarit.

El banzáu del Gaià, inauguráu en 1975, dexa a Repsol, propietaria del banzáu, aprovechar les agües para la industria petroquímica del Camp de Tarragona. Arriendes d'ello, nun flúi abonda agua nos 11 km finales del ríu, una y bones el banzáu #retener toa, destruyendo l'ecosistema qu'alluga especies amenaciaes como'l barbu colirrojo o'l galápagu malatu. Na actualidá, destínense proyectos para la so recuperación, incluyendo la recuperación del espaciu protexíu del delta, onde se #empezar a reparar la recuperación d'especies. Apocayá empezóse a recuperar el caudal ecolóxicu produciendo asina un nuevu delta qu'años tras nun esistía.

## Referencies

## Enllaces esternos
Kitava

**Kitava** ye una de les cuatro islles principales del grupu del archipiélagu de les Islles Trobriand del Mar de Salomón, allugada na provincia de la Bahía de Milne, sureste de Papúa Nueva Guinea.

## Etnografía
El doctor Staffan Lindeberg, de la Universidá de Lund, en Suecia, a fines de los años 1980, decidió visitar Kitava, una pequeña islla frente entre Papúa y les islles Salomón, onde la modernidá entá nun había llegáu y na que les persones siguíen alimentándose igual que fai miles d'años.

Los habitantes d'esta islla y el so estilu de vida y dieta fueron oxetu d'estudiu pol investigador Staffan Lindeberg y los sos colegues, por cuenta de la so escelente salú y dieta tradicional. 

Lindeberg publicó dellos trabayos en revistes revisaes por pares describiendo los sos descubrimientos.

Magar dende va años promociónase una dieta paleo, baxa en carbohidratos y rica en grases y proteínes, considerando a los carbohidratos una de les principales causes d'enfermedá, lo interesante d'esti estudiu ye que los habitantes de Kitava teníen una dieta alta en carbohidratos (anque tamién alta grasa, proteína y fibra) y la so salú yera escelente. Nun había casos de muerte súbita, infartos, llocura senil, diabetes, obesidá nin nenguna d'eses otres coses que tanto afecten a la sociedá occidental y que podemos llegar a asociar a los carbohidratos, ente otres coses.

## Bibliografía
* THE NEW NEW GUINEA By beatrice Grimshaw, author of "in the strange south seas" "from Fiji To the Cannibal islands.

## Referencies

## Enllaces esternos

* La salú del petón de la islla de Uratu, Kitava, Papúa Nueva Guinea
Grettisfærsla

***Grettisfærsla*** (**'La entrega de Grettir**') ye un poema islandés antiguu, calteníu fragmentáu namás nel manuscritu *[[Eggertsbók]]*. El poema trata sobre un personaxe llamáu Grettir y méntase nel capítulu 52 de *[[Grettis saga]]*. El poema destaca pol so enfoque temáticu nel sexu y la "sexualidá indiscriminada" del so protagonista foraxíu, espresáu nun llinguaxe directu y non eufemísticu.

## Bibliografía
* 

## Referencies

## Enllaces esternos
Vakuta

**Vakuta** ye una islla del grupu d'Islles Trobriand de Papúa Nueva Guinea.

Vakuta ye una continuación xeográfica de la islla principal de les Trobriand, Kiriwina, hacia'l sur, dixebrada d'ella namás pol pasu de Kasilamaka, de 400 metros d'anchu. Tien una superficie de 21,16 km². Tien una población de .

## Bibliografía
* https://www.jstor.org/stable/40386098 Megaliths at Wagaru, Vakuta, Trobriand slands, C. D. Ollier, D. K. Holdsworth and G. Heers. Archaeology & Physical Anthropology in Oceania, Vol. 5, No. 1 (Apr., 1970), pp. 24-26 (4 pages), Published By: Wiley, .

## Referencies

## Enllaces esternos

*Mapcarta Vakuta
El milagru de 1511

**El milagru de 1511** () foi un festival en Bruxeles nel que los habitantes construyeron aprosimao 110 moñecos de nieve satíricos. Estímase que más de la metá de los moñecos de nieve representaben personaxes pornográficos o sexuales. Dalgunos exemplos de moñecos de nieve construyíos fueron una monxa de nieve que seducía a un home, un moñecu de nieve y una muyer de nieve teniendo sexu frente a la fonte de la ciudá y un moñecu de nieve desnudu mexando na boca d'otru moñecu de nieve borrachu. Tamién había unicornios de nieve, serenes de nieve, un dentista de nieve y prostitutes de nieve qu'atrayíen a la xente al barriu coloráu de la ciudá. Ente los moñecos de nieve políticos creaos atopábase "una virxe de les nieves con un unicorniu nel so cuellu", que se construyó frente al palaciu ducal en Coudenberg, la casa del emperador del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu Carlos V. Esto foi en protesta pola so ausencia y por tar viviendo cola so tía Margarita d'Austria en Mechelen.

Antes del "milagru", hubo seis selmanes de clima fríu. Combináu con un crecimientu demográficu bien grande y una gran discrepancia de riqueza ente los llabradores y la gobernante d'Habsburgu, los habitantes decidieron utilizar los moñecos de nieve como forma de protesta. Caúna de les distintes clases socioeconómiques construyó distintos tipos de moñecos de nieve. Como resultáu, los probes destruyiríen los moñecos de nieve fechos poles clases dominantes. Finalmente, el milagru concluyó cuando la nieve se dilióse a la templada primavera siguiente, lo que provocó hinchentes en Bruxeles. Más tarde esi mes, cuando s'acabó l'agua, el rei de Francia donó 1000 monedes d'oru a la ciudá.

El poeta holandés Jan Smeken escribió sobre'l milagru nel so poema "" (El milagru del xelu y la nieve puro).

## Referencies

## Enllaces esternos
Ultramemia

***Ultramemia*** ye'l quintu discu d'estudiu de Def Con Dos espublizáu en 1996. El cantar del mesmu nome y qu'entama'l discu, critica el modelu modernu de sociedá, xerarquizáu, manipuliáu y deshumanizáu.

## Llista de cantares

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina del discu na discografía de Def Con Dos
Abeno Harukas

ye un rascacielos residencial que s'alcuentra na ciudá d'Osaka, (Xapón). Esti rascacielos empezó a construyise nel añu 2010 y la so construcción remató a finales de 2014 con un altor de 300 metros y 60 plantes.

## Galería

Image:Abeno Harukas - panoramio (1).jpg|
Image:ABENO HARUKAS (9198886117).jpg|
Image:Abeno Harukas 0306,2014 DSCF9638.JPG|
Image:Abeno Harukas construction site 20130503-002.jpg|
Image:建設中の「あべのハルカス」 Abeno Harukas 2012.10.12 - panoramio.jpg|


## Referencies

## Enllaces esternos
Ilesia de Samartín d'Escotu

La **Ilesia de Samartín d'Escotu** ye una ilesia del conceyu de Parres (Principáu d'Asturies, España), asitiada cerca del pueblu de Llames.

Ta catalogada como Bien d'Interés Cultural, cola categoría de Monumentu, dende l'añu 1985.

## Referencies

## Enllaces esternos
World Flora Online

**World Flora Online** ye un compendiu que describe plantes del mundu.

## Descripción
World Flora Online ye una base de datos d'accesu abiertu, publicada n'ochobre de 2012, como un proyectu de siguimientu de The Plant List, col oxetivu de publicar en llinia toles plantes conocíes hasta 2020.

## Referencies

## Enllaces esternos
Hermanancia de ciudaes

Conozse como **hermanancia de ciudaes** al conceptu pol que llocalidaes o entidaes pequeñes (como los conceyos) de distintes zones xeográfiques y polítiques pauten una rellación ente elles pa fomentar el contactu humanu y los enllaces culturales.

## Hermanancies n'Asturies
### [[Avilés]]

### [[Bimenes]]

### [[Cangues d'Onís]]

### [[Castrillón]]

### [[Corvera]]

### [[Llanera]]

### [[Llangréu]]

### [[Lluanco]]

### [[Ḷḷuarca]]

### [[Mieres]]

### [[Navia]]

### [[Parres]]

### [[Samartín del Rei Aurelio]]

### [[Tinéu]]

### [[Uviéu]]

### [[Xixón]]

## Referencies

## Enllaces esternos
Kiriwina

**Kiriwina** d'antiguo Boyowa, ye la más grande de les islles Trobriand, con un área de 290.5 km². Forma parte de la provincia de Badea Milne, de Papúa Nueva Guinea. 
Kiriwina ye un atolón eleváu de 48 km por de 5 a 16 km.

La mayor parte de les 12.000 persones que viven nes islles Trobriand viven en Kiriwina. El llinguaxe kilivila, tamién conocíu como *Kiriwina*, nativu de la islla. La ciudá principal ye Losuia.

La Operación Chronicle foi'l nome dáu al desembarco de les fuerces aliaes en Kiriwina y la islla de Woodlark el 30 de xunu de 1943, mientres la Segunda Guerra Mundial. 

En septiembre de 1943, a pidimientu del 6º Exércitu, 12 oficiales y 306 homes del 60º Batallón de Construcción Naval fueron unviaos a Kiriwina para ayudar nel desenvolvimientu del aeródromu. La xera principal de los Seabees foi la construcción de dos calles de rodaxe , una de 2100 metros de llargu, con 25 soportes ríxidos pa cazes; l'otru, de 1550 metros de llargu, con 16 soportes ríxidos para bombarderos. La primer cai de rodaxe completóse el 12 d'ochobre, dos díes antes de lo previsto, a tiempu pa sofitar un importante ataque aéreu contra Rabaul. Aprosimao una selmana dempués, completóse la segunda cai de rodaxe". 

Tres el desembarco del Cuerpu d'Inxenieros del Exércitu de los Estaos Xuníos supervisose la construcción d'aeródromu de Kiriwina, qu'abarca un petón de coral con superficie de 2.000 metros. 

La 73ª Unidá de la RAAF foi acantonada nesti campu n'agostu de 1943. Construyose una base d'hidroaviones en Losuia, que consiste nun amarre permanente.

## Siglu XXI
30 personas morrieron nun enfrentamientos tribal na islla Kiriwina en ochobre de 2022.

## Bibliografía
*Kiriwina, Chapter XXVI Bases in the Southwest Pacific, Building the Navy's Bases in World War II, History of the Bureau of Yards and Docks and the Civil Engineer Corps, 1940-1946, Volume II, UNITED STATES GOVERNMENT PRINTING OFFICE, WASHINGTON, 1947, p.291 .
*https://www.udllibros.com/libro-kiriwina-W730020002 kiriwina, Editorial: FIN DE VIAJE EDICIONES, Colección: HUESPEDES, Materias: NARRATIVA AUTORES ESPAÑOLES; Materia BIC:Cuentos, ISBN:978-84-938680-6-2 ] 

## Referencies

## Enllaces esternos

*
Islles Arnarvon

Les **Islles Arnarvon** son un grupu d'islles de les Islles Salomón. Alcuéntrense na provincia d'Isabel y cerca de la islla de Wagina na provincia de Choiseul.

## Xeografía
Les islles Arnavon consisten en:

* Islles Mayores:
* Sikopo
* Kerehikapa
* Maleivona

* Islles Menores
* Tuma
* Leko

## Área de conservación
Les islles Arnarvon son el hogar del Área de Conservación Marítima d'Arnarvon, que ocupa 157 quilómetros cuadraos ente les islles de Santa Isabel y Choiseul nos estrechos de Manning. 

L'Área de Conservación foi establecida en 1995 y foi la primer área de conservación marina xestionada pola comunidá nes Islles Salomón. 

Ye un llugar d'añerar de les tortugues caréi, en peligru críticu. Los avistamientos de delfín de botella del Indo-Pacíficu (*Tursiops aduncus*) fueron confirmaos nesta Área de Conservación.

L'Área de Conservación Marítima d'Arnarvon ye identificada como un área con alta biodiversidá y valores de conservación. Los sitios de petones nel Área de Conservación Marina d'Arnarvon fueron estudiaos en 2014 alredor de Kerehikapa y Sikopo dientro de les llendes del área de conservación, según l'área alredor de Malakobi, que s'atopa fora del área d'estación. 

El sitiu de Kerehikapa tenía una media de 51% LCC, que foi la cubierta media de coral vivu más alta de toles árees analizaes nes Salomón. 

Un sitiu tuvo'l más altu en total con 69% de LCC. Les algues representaben una media del 30% alredor de Kerehikapa y taben compuestes predominantemente d'Algues coralines crustoses y algues de turba. 

Kerehikapa foi dominada por *Acropora*, siguíu por *Porites*. Estos dos xéneros dominantes representaron más del 40% del coral reparáu nesti sitiu. 

Sikopo tenía namái un 30% de LCC cuando se compara con Kerehikapa con cantidaes significatives d'escombros de coral y bien poca estructura de petones, que pudo ser daños causaos pol Tsunami que golpeó la provincia d'Isabel n'abril de 2007. 

Los xéneros dominantes alredor de Sikopo yeren *Acropora* y *Montipora*, con Cyphastrea a niveles más grandes en comparanza con otres rexones de les Salomón. 
L'estudiu fora del área de conservación en Malakobi identificó la cubierta de coral vivu algamó drásticamente del 8 al 45%. 

La cubierta media d'algues del 52% foi uniformemente estendida ente algues coralines de la corteza, algues coralines erectes, macroalgues, turba, y turba con sedimentos. Malakobi foi apoderada por *Acropora*, *Isopora* y *Porites*.

## Referencies

## Enllaces esternos

*mapcarta - mapa aéreu de les islles Arnavon
Adolfo Fernández Valdés

**Adolfo Fernández Valdés**  ye un investigador asturianu. Ye'l director del Centru d'Investigación en Nanomateriales y Nanoteunoloxía dende finales de 2019. Esti centru teunolóxicu tien sede nes antigues instalaciones del Pozu Entrego, en L'Entregu, nel conceyu de Samartín del Rei Aurelio.

## Referencies

## Enllaces esternos
Martín Sessé y Lacasta

**Martín (de) Sessé y Lacasta**  foi un botánicu español. Viaxó a Nueva España pa estudiar y clasificar la flora d'esi territoriu.

## Publicaciones
* Sessé y Lacasta, Martín de & Mociño y Losada, José Mariano. ''Flora Mexicana'', 1894 na Biblioteca Dixital del Real Xardín Botánicu de Madrid, CSIC.
* Sessé y Lacasta, Martín de & Mociño y Losada, José Mariano. ''Plantæ Novæ Hispaniæ'', 1893 na Biblioteca Dixital del Real Xardín Botánicu de Madrid CSIC.

## Referencies

## Enllaces esternos
Biblioteca Nacional de Méxicu

La **Biblioteca Nacional de Méxicu** (**BNM**) ye un recintu bibliográficu allugáu nel Centru Cultural Universitariu de la Universidá Nacional Autónoma de Méxicu, al sur de la Ciudá de Méxicu.

## Directores

## Referencies

## Enllaces esternos
Islla Bellona

**Bellona** ye una islla de la provincia de Rennell y Bellona, nes Islles Salomón, nel océanu Pacíficu. Tien un llargor d'unos 10 quilómetros y un anchor mediu d'unos 2,5 quilómetros. Ta arrodiada casi na so totalidá por cantiles d'unos 30-70 metros d'altor y ta compuesta principalmente de caliar, formada a partir de corales.

La islla ta densamente poblada y el so interior ye fértil y abondosu, al igual que la Islla de Rennell. Ta habitada por polinesios, ente que la mayoría de les islles Salomón tán habitaes por melanesios y unes poques por micronesios. Considérase una de les islles perifériques.

## Recursos
La islla Bellona foi visitada por un equipu d'investigación de la Oficina de Recursos Minerales, como parte de la busca de depósitos de fosfatu. La islla ye un atolón de coral eleváu y tien un depósitu de fosfatu, principalmente de magre fosfatada, que se superpón y rellena entre pináculos de piedra caliar y chimenees nel antiguu fondu de la llaguna. Estímase que son recuperables 4.500.000 tonelaes de magre y 700.000 tonelaes de sable fosfatada. La mayor parte del material ye ricu en fierro y alúmina y el so valor como depósitu económicu ye dudosu.

Nel estremu occidental de la islla, nun llugar llamáu Matahenua, hay piedres sagraes, recibió'l so nome a principios del , dempués de que'l capitán Edward Gardner llegara col so barcu *Bellona*. El so nome orixinal ye **Mu Ngiki**. 

## Referencies

## Enllaces esternos

* Solomon island newspaper
Nobuhiro Kawasato

ye un astrónomu xaponés acreditáu pol Centru de Planetes Menores col descubrimientu de 105 asteroides que realizó parcialmente en collaboración col astrónomu Tsutomu Hioki nel Observatoriu Okutama (Xapón) ente 1988 y 2000.

Tamién ye conocíu pola recuperación de 724 Hapag en 1988, un asteroide perdíu dende que fuera descubiertu pol astrónomu austriacu Johann Palisa en 1911. A partir de 2016, la mayoría de los sos descubrimientos, como l'asteroide del cinturón d'asteroides , permanecen ensin nome.

L'asteroide 4910 Kawasato (que crucia la órbita de Marte), afayáu pol astrónomu alemán Karl Reinmuth, foi nomáu nel so honor el 1 de setiembre de 1993.

## Llista de planetes menores descubiertos
}
|-
| 4225 Hobart || 31 de xineru de 1989 || &thinsp;
|-
| 4381 Uenohara || 22 de payares de 1989 || 
|-
| 4749 Ledzeppelin || 22 de payares de 1989 || 
|-
| 4772 Frankdrake || 2 de payares de 1989 || &thinsp;
|-
|  || 7 de mayu de 1991 || 
|-
|  || 11 de xineru de 1988 || &thinsp;
|-
|  || 10 de payares de 1988 || &thinsp;
|-
|  || 15 d'ochobre de 1991 || 
|-
|  || 10 de febreru de 1992 || 
|-
|  || 29 d'ochobre de 1989 || &thinsp;
|-
|  || 2 d'avientu de 1989 || 
|-
|  || 18 de payares de 1992 || 
|-
| 6300 Hosamu || 30 d'avientu de 1988 || &thinsp;
|-
|  || 2 de payares de 1992 || 
|-
|  || 9 d'ochobre de 1989 || &thinsp;
|-
|  || 2 de payares de 1992 || 
|-
|  || 2 de payares de 1989 || &thinsp;
|-
|  || 28 d'avientu de 1991 || 
|-
|  || 7 de payares de 1988 || &thinsp;
|}
}
|-
|  || 29 d'ochobre de 1989 || &thinsp;
|-
|  || 16 d'abril de 1991 || 
|-
| **** || 8 d'ochobre de 1989 || &thinsp;
|-
|  || 27 de setiembre de 1997 || 
|-
|  || 7 de payares de 1988 || &thinsp;
|-
|  || 25 d'ochobre de 1992 || 
|-
|  || 8 de marzu de 1989 || &thinsp;
|-
|  || 3 d'abril de 1991 || 
|-
|  || 25 d'ochobre de 1992 || 
|-
|  || 7 d'avientu de 1988 || &thinsp;
|-
|  || 25 d'ochobre de 1992 || 
|-
|  || 31 d'ochobre de 1992 || 
|-
|  || 31 d'ochobre de 1992 || 
|-
|  || 9 d'ochobre de 1993 || 
|-
|  || 31 d'agostu de 1994 || 
|}
}
|-
|  || 27 de setiembre de 1997 || 
|-
|  || 14 de payares de 1998 || 
|-
|  || 17 de payares de 1998 || 
|-
|  || 3 d'avientu de 1999 || 
|-
|  || 28 de xineru de 2000 || 
|-
|  || 8 d'ochobre de 1997 || 
|-
|  || 8 de febreru de 1999 || 
|}
}
|-
|  || 5 de payares de 1999 || 
|-
|  || 5 de payares de 1999 || 
|-
|  || 8 d'ochobre de 1997 || 
|-
|  || 16 d'avientu de 1998 || 
|-
|  || 3 d'avientu de 1999 || 
|-
|  || 19 de xineru de 1998 || 
|-
|  || 19 de xineru de 1998 || 
|-
|  || 19 d'avientu de 1998 || 
|-
|  || 18 de xineru de 1999 || 
|-
|  || 28 de xineru de 2000 || 
|-
|  || 18 de xineru de 1999 || 
|-
|  || 20 de xineru de 1999 || 
|-
|  || 2 de febreru de 2000 || 
|-
|  || 19 d'avientu de 1998 || 
|-
|  || 12 de febreru de 1999 || 
|-
|  || 16 de setiembre de 1998 || 
|-
|  || 5 de payares de 1999 || 
|}

} T. Hioki
|}

## Referencies
Impuestu al vidriu

L**'impuestu al vidriu** creóse en Gran Bretaña en 1746, baxo'l reináu de Xurde II.

Orixinalente, esti impuestu aplicábase a los materiales usaos pa la fabricación de vidriu. Nesa dómina, el vidriu vendíase al pesu, y los fabricantes respondieron produciendo oxetos más pequeños y más decoraos, de cutiu con partes güecos, conocíos güei como "vasos pa impuestos especiales".

L'impactu d'estos impuestos foi que munches fábriques de vidriu tuvieron que treslladar los sos negocios a países cercanos, de vezu a Irlanda. En 1780, el gobiernu concedió a Irlanda el llibre comerciu de vidriu ensin impuestos, lo que dio llugar al establecimientu de fábriques de vidriu en Cork y Waterford. Depués de les campañes contra eses lleis, l'impuestu al vidriu treslladóse en 1811 a tolos productos fabricaos con vidriu, por casu, botelles de vidriu verde, ventanes y vidriu ''flint''. Los pesaos ​​oxetos decorativos de vidriu y los grandes ventanales convirtiéronse en símbolos de riqueza nesti periodu. Esto tamién significó que namás los bien ricos podíen dexase invernaderos y la fruta que nellos se cultivaba. En 1825 modificóse nuevamente l'impuestu especial sobre'l vidriu, incluyendo les materies primes y aumentando los tipos impositivos sobre los productos de vidriu finales.

Adulces, la industria decayó, hasta que'l gobiernu de Robert Peel abolió l'impuestu al vidriu en 1845.

Un relatu contemporaneu na revista médica *[[The Lancet]]* describió l'impuestu al vidriu como un "impuestu absurdu a la lluz":

## Bibliografía

*
*

## Referencies
Base Léonore

***Base Léonore*** ye una base de datos que rexistra los miembros de la Orde Nacional de la Lexón d'Honor.

La base de datos contién rexistros d'aquellos que pertenecieron a la Lexón d'Honor dende la so creación en 1802 y morrieron antes de 1977.

En xineru de 2014, la base de datos contenía 390.000 rexistros.

## Referencies

## Enllaces esternos
Samuel Frederick Gray

**Samuel Frederick Gray**  foi un naturalista, botánicu y farmacéuticu británicu.

Yera el padre de dos grandes naturalistes y zoólogos: John Edward Gray (1800-1875) y George Robert Gray (1808-1872).

La so obra más destacada foi  (Londres, dos volúmenes, 1821).

## Honores

### [[Epónimu|Epónimos]]
* (Chenopodiaceae) *[[Grayia]]* Hook. & Arn.

## Ver tamién
* Naturalistes y epónimos
* Micólogos

## Referencies

* 

## Enllaces esternos
Inercia (discu)

***Inercia*** ye'l tercer discu d'estudiu del grupu asturianu Desakato, espublizáu en xineru de 2012.

## Llista de cantares

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina del discu na discografía de Desakato
Popeye'l marín alcuéntrase con Simbad el marín

**Popeye'l marín alcuéntrase con Simbad el marín** (títulu orixinal n') ye una película animada de dos fileres de 1936 na serie Popeye Color Feature, producida en Technicolor y llanzada a teatros el 27 de payares de 1936 por Paramount Pictures. Producióse por Max Fleischer pa Fleischer Studios, Inc. y rexistróse por Dave Fleischer, cola música del títulu composta por Sammy Timberg y les lletres escrites por Bob Rothberg. El cast de voz inclúi a Jack Mercer como Popeye, Gus Wickie como Sindbad the Sailor, Mae Questel como Olive Oyl y Lou Fleischer como J. Wellington Wimpy.

En 2004, la película seleicionóse pa preservación nel Rexistru Nacional de Películes de los Estaos Xuníos pola Biblioteca del Congresu como "culturalmente, históricamente o estéticamente significativa".

## Doblaxe al asturianu
Gonzali Productions dobló la película n'asturianu en 2011, el mesmu estudiu que dobló *[[Los viaxes de Gulliver]]*. L'estrenu d'esta película, que tamién se distribuyó en galíticu, tuvo llocalización el 24 de payares de 2011 na Aula Cultural La Plaza de Sotrondio dientro del Ciclu de Cine N'Asturianu que punxo en marcha la Oficina de Normalización Llingüística de Samartín del Rei Aurelio. La exposición entamóse a les 7 hores y la entrada foi llibre hasta que s'algamó la capacidá.

## Referencies

## Enllaces esternos
Gaumata

**Gaumata** foi, según la inscripción de Behistún (alzada por Darío I), un magu medo qu'hacia 522 e. C. sublevóse en Media contra'l soberanu persa Cambises II, cuando esti taba n'Exiptu, asonsañando ser Esmerdis, el so hermanu menor. Cambises morrió nel camín de regresu pa reprimir la rebelión y Gaumata reinó hasta que foi asesináu de la mesma por Darío I n'ochobre de 521 e. C. Dellos autores suxeren que la «usurpación de Gaumata» foi solo un inventu de Darío I pa llexitimar la so propia usurpación.​​​ 

## Reináu
La muerte de Cambises mientres la campaña d'Exiptu en 522 e. C. tuvo acompañada por un periodu inciertu nel imperiu persa. Poco primero de la so muerte, proclamárase rei n'Irán el so hermanu Bardiya (en griegu Smerdis) y frente a él producióse una revuelta de nobles perses encabezaos por Darío, qu'acabaron conquistando el tronu.

## Polémica
El problema surde poles fontes sobre Gaumata. La inscripción de Behistún (col. XI-XIII), mandada escribir pol nuevu rei Darío y el relatu que fixo Herodotu d'estos acontecimientos (Herod. III , 61-79.)​. En dambos sitios preséntase a esti Bardiya como un magu llamáu Gaumata que suplantó la identidá del hermanu de Cambises, que fuera asesináu antes de callao.

Esto llexitima l'acción de Darío, que sería un llevantamientu llexítimu contra un usurpador, d'orixe medo, que ponía en peligru el predominiu persa nel imperiu. El reináu de Gaumata supunxo alteraciones nel orde económicu, social y tamién nel relixosu. Según la inscripción, trataría inclusive d'esaniciar los cultos llocales pa introducir una divinidá central, posiblemente Ahura-Mazda.

## Bibliografía
* P. Vargyas, “Darius and Orietes”, en *The Ancient History Bulletin*, XIV,4 (2000), páxs. 155-161.
* I. Campos, «Reyes y Magos en la religión irania antigua: control ideológico de la reforma zoroastriana», en L. Hernández y J. Alvar, *Jerarquías religiosas y control social*. Valladolid, 2004, páxs. 87-94.

## Referencies

## Enllaces esternos
Hestories absurdes

***Hestories absurdes*** ye la primer maqueta del grupu asturianu Skama la Rede, espublizáu en 2004.

## Llista de cantares

## Referencies

## Enllaces esternos
Echaos a la mar

***La nuesa hestoria*** ye'l segundu discu d'estudiu del grupu asturianu Skama la Rede, espublizáu en 2007. El discu foi editáu por Discos L'Aguañaz.

## Llista de cantares

## Referencies

## Enllaces esternos
Islles Rennell

Les **islles Rennell** tán asitiaes nel océanu Pacíficu na rexón austral de Chile, al norte del estrechu de Magallanes. de las zonas que se mencionan. Formen parte del archipiélagu Reina Adelaida. Son dos grandes islles allugaes nel llau NE del archipiélagu Reina Adelaida, dixebraes por un estrechu canal ensin nome. 

Alministrativamente pertenecen a la provincia Última Esperanza de la XII Rexón de Magallanes y l'Antártica Chilena.

## Xeografía
Les islles Rennell tán asitiaes nel estremu NE del archipiélagu Reina Adelaida. La exa mayor de les islles cuerre del NW al SE con un llargu total de 44 milles, el so anchu mayor ye d'alredor de 6 milles.

La punta norte la forma'l cabu Dispatch, la estremidá sur el cabu Palmer. En la parte norte hai altores que varien ente los 338 y los 448 metros, na parte sur alzase'l monte Goñi.

Les sos llendes son:

* Al norte y al este: la canal Smyth, que les dixebra de les islles Piazzi, Taraba y Hunter ente otres.
* Al sur: la unión de les canales Smyth y Cutler,
* Al oeste: les canales Uribe y Cutler que les dixebren de munches islles de variaos tamaños.

## Fondeaderos y surgideros
Nel sector suroriental atópense la badea Ancón, la badea Welcome que contién el puertu Mardon y la badea Open. Na mariña noroccidental ta l'abra Fonda cola caleta Parnnell.

## Ver tamién

## Notes

## Referencies

## Bibliografía
* 
* 
* 
* 
* 

## Enllaces esternos

*Directemar - Armada de Chile
*Reglamento de practicaje y pilotaje - Armada de Chile.
*Revista Mar Liga Marítima de Chile .
*Oceanografía geológica UCV
Burilo

**Míguel Fernandi García** , más conocíu como **Burilo**, ye un periodista asturianu especializáu en deportes y un llocutor de radio y televisión. Tamién ye cantante del grupu de música Skama la Rede.

Ye'l comentarista habitual de los partíos del Real Uviéu y del Oviedo Club Baloncesto na Radiotelevisión del Principáu d'Asturies.

## Ver tamién
* Skama la Rede

## Referencies

## Enllaces esternos