Naomi Oreskes

**Naomi Oreskes**  ye una historiadora de la ciencia d'Estaos Xuníos. Convertir en profesora d'Historia de la Ciencia y profesora acomuñada de Ciencies de la Tierra y Planetaries de la Universidá de Harvard en 2013, tres 15 años como profesora d'Historia y Estudios de la Ciencia na Universidá de California en San Diego. Trabayó n'estudios de xeofísica, asuntos ambientales como'l calentamientu global, y en historia de la ciencia. En 2010, Oreskes publicó en collaboración *Merchants of doubt*, onde identifica paralelismos ente l'alderique sobre'l cambéu climáticu y otros discutinios públicos anteriores.

## Oríxenes
Oreskes ye fía de Susan Eileen (Nagin), profesora d'enseñanza media, y de Irwin Oreskes, profesor universitariu.Llogró en 1981 el so grau en Ciencies, nel campu de la xeoloxía económica, na *Royal School of Mines* (Real Escuela de Mines) del Imperial College, de Londres en 1981, y trabayó a partir de 1984 na Universidá Stanford como ayudante d'investigación nel Departamentu de Xeoloxía, y como profesor ayudante nos departamentos de Xeoloxía, Filosofía y Ciencies de la Tierra Aplicaes. Ellí mesmu doctoróse en xeoloxía y historia de la ciencia en 1990. La *[[Fundación Nacional pa la Ciencia|National Science Foundation]]*, institución que distribúi fondos públicos d'investigación n'Estaos Xuníos, dio-y en 1994 unu de los sos premios pa mozos investigadores.

Trabayó como asesora pa l'Axencia de Proteición Ambiental y l'Academia Nacional de Ciencies d'Estaos Xuníos, y tamién enseñó nes universidaes de Dartmouth, Harvard y la Nueva York (NYU). Ye l'autora o coautora d'un ciertu númberu d'ensayos ya informes téunicos en xeoloxía económica y historia de la ciencia lo mesmo que de dellos llibros.

Oreskes foi decana del Sixth College de la Universidá de California en San Diego.

## Métodología científica y validación de modelos
Oreskes investigó sobre metodoloxía científica, sobremanera nel campu de la validación de modelos en Ciencies de la Tierra.

En 1999 participó como asesora nos trabayos del *Nuclear Waste Technical Review Board* (Comisión Téunica sobre Residuos Nucleares) d'EE.XX. en trabayos empobinaos a desenvolver una estratexa de seguridá pal campusantu nuclear de Yucca Mountain, ocupándose sobremanera de la validación de los modelos predictivos.

## Más allá de la torre de marfil
Oreskes escribió un ensayu tituláu "Más allá de la torre de marfil: el consensu científicu sobre camudo climáticu" nel númberu del 3 d'avientu de 2004 de la revista *Science*.

Nél realiza un analís de «los 928 resumes de trabayos publicaos en revistes científiques, con revisión por pares, ente 1993 y 2003, atopaos na base del ISI cola clave ». La pretensión del analís yera poner a prueba la hipótesis de que na redaición de los sos informes organismos como'l Intergovernmental Panel on Climate Change, l'American Association for the Advancement of Science, editora de Science, y la National Academy of Sciences despreciábase o minusvaloraba les llexítimes opiniones científiques disidentes sobre'l cambéu climáticu antropogénico. La resultancia foi que'l 75% de los trabayos d'investigación sofitaben esplícita o implícitamente el consensu científicu, que'l calentamientu ye real y debíu sobremanera a l'acción humana, y que nengunu disentía d'él. L'ensayu atraxo l'atención del públicu en tol mundu, y foi citáu llargamente, por casu por Al Gore na película Una verdá incómoda *(An inconvenient truth)*.

En 2007, Oreskes amplió'l so analís, esplicando qu'aprosimao'l 20% de los resumes sofitaben explícitamente el consensu sobre'l cambéu climáticu, esto ye, que: «el clima de la Tierra ta siendo afeutada poles actividaes humanes». Amás, el 55% de los resumes sofitaben "implícitamente" el consensu participando n'investigaciones empobinaes a carauterizar l'impautu actual o futuru del cambéu climáticu (50% de los resumes) o a apangar los cambeos predichos (5%). El 25% restante investigaba'l pasáu climáticu (10%) o les téuniques pa evalualo (15%); Oreskes consideró qu'éstos nun cabía calificalos como favorables o contrarios al consensu científicu sobre camudo climáticu.

## Vendedores de dulda
*Merchants of doubt* (Vendedores de dulda) ye un llibru publicáu en 2010 por Naomi Oreskes y l'historiador de la NASA Erik M. Conway. Oreskes y Conway, dambos historiadores de la ciencia, repararon notables paralelismos ente l'alderique sobre'l cambéu climáticu y discutinios más antiguos, como les de los efecto nocivos del tabacu sobre la salú, l'agua acedo, o'l furacu de la capa d'ozonu. Argumenten que la estratexa escoyida polos que s'oponen a que se tomen midíes ye siempres estender la dulda y el tracamundiu sobre lo que la ciencia diz al respeutu. Repararon que Fred Seitz, Fred Singer, y dellos otros científicos acreditaos, xunieron les sos fuercies en tolos casos a los *[[think tank]]* económicos y conservadores, y a les grandes empreses privaes, na xera de desacreditar el consensu científicu sobre éstos y otres temes d'interés públicu.

El *George C. Marshall Institute*, eslleíu en 2015, amosóse críticu col llibru, que sicasí foi recibíu con entusiasmu pola mayoría de les sos reseñadores. Unu d'éstos señaló que la investigación en que se basen les conclusiones del llibru ye refecha y bien documentada, considerándolo unu de los llibros más importantes del añu 2010. Otru señalar como'l meyor llibru de tema científica del añu.

En 2015 producióse una película inspirada nel llibru y col so mesmu títulu.

## Bibliografía
**Llibros publicaos**
* *The rejection of continental rrift: Theory and method in american Earth Science*, Oxford University Press, 1999, ISBN 0-19-511733-6 
* *Plate Tectonics: An insider's history of the modern theory of the Earth*, editáu con Homer Le Grand, Westview Press, 2003, ISBN 0-8133-4132-9 
* Oreskes, Naomi y James R. Fleming, eds., 2000, *Perspectives on geophysics*, númberu especial de *Studies in the History and Philosophy of Modern Physics, 31B*. 
* Merchants of Doubt: How a Handful of Scientists Obscured the Truth on Issues from Tobacco Smoke to Global Warming, Naomi Oreskes and Erik M. Conway, Bloomsbury Press, 2010 
* Naomi Oreskes and Erik M. Conway, *The collapse of western civilization: A view from thefuture*, Columbia University Press, 2014. 
* Pope Francis, introduction by Naomi Oreskes, *Encyclical on Climate Change and Inequality: On Care for Our Common Home* (Brooklyn, NY: Melville House, 2015) ISBN 978-1-612-19528-5

## Referencies