Dr. Seuss

**Theodor Seuss Geisel**  foi un escritor y caricaturista d'Estaos Xuníos, conocíu polos sos llibros infantiles escritos sol so seudónimu, **Dr. Seuss**. Publicó más de 60 llibros para neños, que de cutiu se caractericen polos sos personaxes imaxinativos, rimas y l'usu frecuente del contador de trisílabas.

Dr. Seuss escribió llibros tan populares como *Hop on Pop*, *[[¡Cómo'l Grinch robó la Navidá!]]* *(How The Grinch Stole Christmas)*, que tien como personaxe principal al Grinch, *[[El Lorax]]* *(The Lorax)* y *[[El gatu nel sombreru]]* –tamién conocíu como *El gatu garabato* *(The Cat in the Hat)* y el gatu ensombrerado. Usando cuentos y imagen surrealistes, les obres de Seuss espierten la imaxinación de los llectores al empar que traten temes esenciales como'l deterioru del mediu ambiente o l'alquisición de la mesma identidá. El constante xuegu de pallabres convierte los sos testos n'obres cuasi intraducibles.

Nel añu 1984 recibió una mención especial del premiu Pulitzer, pola so contribución a la lliteratura infantil.

## Biografía
Theodor Seuss Geisel nació'l 2 de marzu de 1904 en Springfield (Massachusetts), fíu de *Henrietta Seuss* y *Theodor P. Geisel*. Tuvo dos hermanes. El so padre yera *superintendente* de parques y encargábase del *Forest Park*, en Springfield, un parque enorme qu'incluyía dientro de les sos llendes un zoolóxicu y taba allugáu a trés cuadres d'una llibrería.
Yera miembru d'una familia emigrante d'Alemaña polo que'l nome Seuss pronunciar en realidá “zoiz”, sicasí n'Estaos Xuníos popularizaron la pronunciación “seus” y ye la pronunciación aceptada cuasi universalmente al referise al nome d'esti escritor.

Allegó a la Universidá de Darthmouth, onde se xunió al diariu de la universidá y llegó a ocupar el cargu d'editor en xefe. Sicasí, cuando les autoridaes de la institución afayaron una fiesta clandestina entamada por Theodor mientres un periodu de llei seca, decidieron que'l mozu Geisel tenía d'arrenunciar a toles sos actividaes extracurriculares. Al trate quitáu del so puestu como editor buscó la forma de siguir participando na redaición del diariu de la so universidá, el Darthmouth Jack-O-Lantern, asina qu'empezó a roblar los sos testos como “Seuss”. Entró depués a la Universidá Lincoln, en Oxford, Inglaterra, buscando un doctoráu en lliteratura. En Oxford conoció a *Helen Palmer Geisel*, con quien se casó en 1927. Acabó tornando a Estaos Xuníos ensin llograr el títulu.
El “Dr.” del so seudónimu ye un homenaxe a los deseos del so padre, que naguaba por qu'él llograra un doctoráu en Oxford. Mientres una difícil enfermedá la esposa suicidóse'l 23 d'ochobre de 1967. Seuss casóse l'añu siguiente con Audrey Stone Dimond. Dr. Seuss finó depués de dellos años d'enfermedá en La Jolla, California, el 24 de setiembre de 1991. Nel 2002 el Xardín Nacional d'Escultures del Dr. Seuss foi inauguráu na so ciudá natal, Springfield, Massachusetts y tien delles estatues de Dr. Seuss y de munchos de los sos personaxes. A pesar de dedicar gran parte de la so vida a escribir llibros pa neños, el Dr. Seuss nunca tuvo fíos.

## Obra
### Primeros años
Empezó a unviar artículos humorísticos a medios escritos como Judge, The Saturday Evening Post, Life', Vanity Fair y Liberty. Amás goció de fama nacional gracies a una serie d'anuncios publicitarios que creó pal insecticida *Flit*. Geisel caltúvose económicamente a él y a la so esposa mientres la Gran Depresión faciendo dibuxos publicitarios para General Electric, NBC y otres compañíes. Tamién realizó'l guión y los dibuxos d'una caricatura de curtia vida llamada *Hejji*, en 1935.

### Primer llibru infantil
En 1937, mientres Seuss tornaba d'Europa nun viaxe marítimu, el ritmu del motor del barcu inspiró'l poema que se convirtió depués nel so primer llibru, Y pensar que lo vi por callar Porvenir *(And to Think That I Saw It on Mulberry Street)*. Seuss escribió tres libros infantiles más primero qu'empezara la Segunda Guerra Mundial, dos de los cualos atópense redactaos en prosa, cosa atípica nos testos de Seuss.

### Segunda Guerra Mundial
Al empezar la Segunda Guerra Mundial, Dr. Seuss inclinar poles caricatures de temática política, y dibuxó más de 400 tires en dos años como caricaturista editorial pal PM, un periódicu izquierdista de Nueva York. Estes caricatures depués publicaes nel llibru *Dr. Seuss va a la Guerra* oponer a Hitler y Mussolini y yeren d'altu conteníu crítico. Otres caricatures criticaben el racismu ante los xudíos y negros y a los efeutos nocivos del racismu en tiempos de guerra. Les sos caricatures sofitaben al Presidente Roosevelt y el so manexu de la guerra, y atacaben frecuentemente al congresu, a la prensa y a otros poles crítiques a Roosevelt, poles crítiques ante l'ayuda a la Xunión Soviética, la investigación de los sospechosos de comunismu y demás ofienses que consideraba contribuyíen a la desunión del país.

En 1942, Dr. Seuss dirixó les sos enerxíes al sofitu direutu a los esfuercios de los Estaos Xuníos ante la guerra. Primero trabayó dibuxando Pósters pal Departamentu de l'Ayalga y la Xunta de Producción de Guerra. Depués, en 1943, xunir a les Fuercies Armaes y foi comandante del Departamentu d'Animación de la Primer Unidá de Películes de les Fuercies Armaes de los Estaos Xuníos. Ellí escribió curtiumetraxes qu'incluyíen *El to trabayu n'Alemaña*, una película de 1945 sobre la paz na Europa posterior a la guerra, *Diseñu pa Muerte*, un estudiu de la cultura xaponesa que ganó un premiu de l'Academia a Meyor Documental en 1947, y el *Soldáu Snafu*, una serie de curtiumetraxes sobre l'entrenamientu de l'armada. Mientres formó parte de les Fuercies Armaes premiar cola *Lexón del Méritu*. Otres películes de corte non militar realizaes por Seuss na dómina tamién tuvieron gran acoyida. *Gerald Mc Boing Boing* llevóse'l premiu de l'Academia al meyor curtiu animáu nel añu de 1950.

### Obres más famoses
Dempués de la Guerra'l Dr. Seuss y la so esposa camudar a La Jolla, California. Tornó a trabayar en llibros infantiles y escribió lo que munchos consideren los sos meyores trabayos, incluyendo títulos como: *If I ran the Zoo* (Si yo dirixera'l Zoolóxicu, 1950), *Scrambled Eggs Super!* (¡Súper güevos revueltos! 1953), *On Beyond Zebra!* (¡Más allá cebra! 1955), *If I ran the Circus* (Si yo dirixera'l circu, 1956) y *How the Grinch Stole Christmas!* ( ¡Cómo El Grinch robó la Navidá!, 1957).

Coles mesmes, asocedió daqué qu'influyó enforma'l trabayu de Seuss: en mayu de 1954, la revista Life publicó un reportaxe sobre les dificultaes que teníen los neños de les escueles pa lleer correutamente porque *los sos llibros yeren aburríos*. El publicista de Seuss creó una llista de 400 pallabres que consideraba importantes y pidió-y a Dr. Seuss que la amenorgara a 250 pallabres y qu'escribiera un llibru usando namái estes. Nueve meses dempués, Seuss, utilizando 220 de les pallabres que-y fueron daes completó El gatu nel sombreru (The Cat in the Hat). El llibru caltuvo los dibuxos carauterísticos de Seuss, la rima y tol poder imaxinativo de los trabayos anteriores, gracies a la simplicidá del so léxicu podía ser esfrutáu por llectores principiantes.

Esiste'l rumor de qu'en 1960, Bennett Cerf apostó-y 50 dólares a que nun podría escribir un llibru usando solu cincuenta pallabres. La resultancia de tal apueste ye supuestamente *Green Eggs and Ham* (Güevos verdes con xamón). El rumor indica amás que Cerf nunca lu pagó lo alcordao, pero esto nun foi comprobáu.

### Obres p'adultos
Escribió tamién p'adultos usando'l mesmu estilu de rimas y dibuxos, tales fueron: *The Seven Lady Godivas: The True Facts Concerning History's Barest Family* (Los siete Lady Godivas: los fechos reales tocantes a la historia de la familia más desnuda); *Oh, The Places You'll Go!* (¡Ah, los llugares a los que vas dir!); y *You're Only Old Once* (Solo yese vieyu una vegada).

## Sílabes métriques
Dr. Seuss escribió la mayoría de los sos llibros en forma de rimas, la teoría métrica qu'utilizaba consistía de cuatro unidaes rítmiques, estilu similar al de Lord Byron y otros grandes poetes. Estos versos y el so interesante ritmu son apreciables namái nel idioma orixinal inglés, anque se realizaron traducciones qu'intenten caltener l'estilu en versu del autor.

## Dibuxos
Los primeros trabayos de Seuss de cutiu emplegaben la solombra y testura de los trazos a llapiceru o d'acuareles, pero nos llibros infantiles del periodu de posguerra emplegaba xeneralmente trazos fechos a base de pluma y tinta, de normal solo usaba blancu y negru pa los sos dibuxos, dacuando unu o dos colores extra. Los sos llibros más tardíos como El Lorax, tuvieron más colores.

Les figures de Seuss son de cutiu arrondaes y de costazos daqué cayíos. Tamién cuasi tolos edificios o aparatos mecánicos que dibuxó Dr. Seuss evitaben les llinies rectes, nenguna caricatura tien una sola llinia recta a pesar de que dichu oxetu tenga pieces rectes na realidá. Seuss esfrutaba dibuxar oxetos bien ellaboraos arquitectónicamente, la so amplia gama de palacios, ramples, plataformes y escaleres llétriques tán ente les más recordaes de les sos creaciones.
Tamién cabo destacar que toles creaciones del Dr. Seuss tienen la parte inferior de la ñariz bien allargada.

## Adautaciones
Mientres la mayor parte de la so carrera refugar a que los sos personaxes tuvieren vida fora de los llibros. Sicasí, dexó la creación de dellos dibuxos animaos, un arte nel cual yá tenía daqué d'experiencia gracies les sos producciones mientres la Segunda Guerra Mundial.

La primer adautación de los sos dibuxos foi *Horton Hatches the Egg* (Horton guara'l güevu) en 1942, foi animada por Warner Brothers, el mesmu estudiu col que trabayó al faer *Soldáu Snafu* y empobináu por Robert Clampett, *Horton* foi presentáu como parte de los Looney Tunes ya incluyía una serie de chancies que nun taben na versión orixinal de la historia.

En 1959, autorizó a Revell una conocida empresa de modelos de plásticu pa faer una serie de "animales" que se quebraben asina en llugar de ser pegaes podríen ser montaes, desmontaes y montaes de nuevu. La serie llamóse *El Zoolóxicu del Dr. Seuss* ("Dr. Seuss Zoo") ya incluyó a *Gowdy the Dowdy Grackle*, *Norval the Bashful Blinket*, *Tingo the Noodle Topped Stroodle* and Roscoe the Many Footed Lion. Les partes básiques del cuerpu son les mesmes y toes yeren intercambiables, polo que foi posible pa los neños de combinar partes de distintos calteres en formes esencialmente ilimitáu na creación de los sos propios personaxes animales (la venta de *Gowdy*, *Norval* y *Tingo* podía ser xuntos nun *Set de regalu*, según tamién en forma individual). Revell tamién fixo una pegamento convencional xunto al *"kit de primerizos"* d'El gatu nel sombreru.

En 1966 Seuss autorizó al eminente caricaturista Chuck Jones, el so amigu y antiguu colega de guerra a faer una versión animada de ¡Cómo El Grinch robó la Navidá!. Dr. Seuss apaez nos creitos como Ted Geisel, coproductor. Esta caricatura foi bien fiel a la versión orixinal y ye considerada un clásicu hasta los nuesos díes, ye parte del catálogu de películes navidiegues que s'amuesen cada añu en televisión.

De 1971 a 1982, el Dr. Seuss escribió siete especiales de televisión, que fueron producíos por Enterprises DePatie-Freleng y al aire en CBS: El gatu (1971), El Lorax (1972), Dr. Seuss on the Loose (1973), The Hoober-Bloob Highway (1975), Halloween is Grinch Night (Nueche Grinch) (1977), Pontoffel Pock, Where Are You? (1980), The Grinch Grinches (1982). Dellos d'estos especiales fueron nomaos y ganó dellos premios Emmy.

Un curtiumetraxe animáu Soviéticu en pintura sobre vidriu llamáu *Welcome* (*Bienveníu*) (adautación de *Thidwick l'Alce de gran corazón*) facer en 1986. La última adautación de les obres del Dr. Seuss antes de la so muerte foi *La Batalla de llibros de Mantega* (*The Butter Battle Book*), un especial de televisión basáu nel llibru del mesmu nome, dirixida pola lleenda d'animación p'adultos Ralph Bakshi. El mesmu Geisel llapada al especial *"la más fiel adautación de la so obra."*

Escontra'l ocaso de la so vida Seuss anidió la so política y dexó la realización de más series animaes y xuguetes basaos nos sos personaxes, polo xeneral de *El Gatu* y Grinch.

### Películes

Cuando Seuss finó por causa de cáncer en 1991 los derechos de les sos creaciones pasaron a manes de la so viuda *Audrey Geisel* quien aprobó una versión con actores reales d'¡Cómo'l Grinch robó la Navidá! protagonizada por Jim Carrey. Tamién dexó la creación de musicales pa Broadway unu llamáu Seussical que ta basáu en ¡Horton escucha a Quién! y una versión de ¡Cómo El Grinch robó la Navidá!. Nel 2003 El gatu nel sombreru, foi llevada a la pantalla grande protagonizada por Mike Myers, a *Audrey Geisel* nun-y prestó esta versión cinematográfica yá que les sos diferencies de la historia orixinal fueron un pocos estrañes y afirmó que nun se fadríen más adautaciones con actores reales de nengún llibru del so maríu entós una entamada sequela basáu en "El gatu nel sombreru vien de nuevu" foi atayada.

En marzu de 2008 estrenós'Horton y el mundu de los Quién l'animación per ordenador del llibru ¡Horton escucha a Quién! (*Horton Hears a Who!*), onde Jim Carrey fai la voz del personaxe principal, L'Elefante Horton

El 2 de marzu del añu 2012, Universal Studios y Illumination Entertainment llanzaron una película 3-D Imaxe xenerada por ordenador xeneráu por ordenador basada nel llibru, llamada El Lorax. El llanzamientu coincidió col cumpleaños númberu 108 de Seuss. El repartu inclúi a Danny DeVito como'l *Lorax*, Zac Efron como *Ted* (el mozu del llibru), y a Ed Helms *El-Una-Vegada*. La película inclúi dellos personaxes nuevos: Rob Riggle como *O'Hare* (villanu de la peli), Betty White como *Norma* la güela de *Ted*, y a Taylor Swift como *Audrey* la namorada de Ted (nomada asina n'honor a Audrey Geisel, la vilba de Dr. Seuss). La película debutó na posición # 1 na taquilla, ganando 70 millones de dólares. La película finalmente recaldó un total de $ 214.030.500.

### Seuss Landing

Los personaxes de los llibros de Dr. Seuss pueden apreciase nun parque de diversiones llamáu Seuss Landing nel parque temáticu Islands of Adventure perteneciente a los estudios universal n'Orlando, Florida.

El parque cunta con distintes seiciones como:

*Cats, hats & things. La cual ye una tienda onde pueden topase camisetes, xuguetes y regalos diversos.
*All the books you can read. La cual ye una tienda onde vas atopar tanto llibros como DVDs.
*Snookers & snookers Candy Cookers. Como'l so nome indicar ye una dulcería onde vas atopar snacks, mazanes cubiertes de carambelu o chicolate y algodón de dulce, ente otros.
*Mulberry Street store. Equí vas atopar lentes, taces, ropa, souvvenirs, sombreros, peluques y muncha mercancía del Grinch y el gatu ensombrerado.
Pa caltenese apegaos a la esencia de los llibros nel parque nun esiste nin una sola llinia recta, tou ye curvu.

### Versiones animaes
* *[[El Grinch: el Cuentu Animáu|El Grinch]]* *(How The Grinch Stole Christmas)*
* *[[¡Horton escucha a Quién!]]*
* *[[The Cat in the Hat (película)|The Cat in the Hat]]*
* *[[El Lorax#Especial de televisión de 1972|El Lorax, especial de televisión de 1972]]*
* *[[El Dr. Seuss anda sueltu]]* *(Dr. Seuss on the Loose!)*
* *[[The Hoober-Bloob Highway|L'Autopista Hoober-Bloob]]* *(The Hoober-Bloob Highway)* (1975)
* *[[Halloween Is Grinch Night]]* (1977)
* *[[Pontoffel Pock, Where Are You?]]* (1980)
* *[[The Grinch Grinches the Cat in the Hat]]* (1982)
* *[[La Batalla de la Mantega]]* The Butter Battle Book(1989)
* *[[Mayzie Cabeza en Flor]]* Daisy-Head Mayzie (1995)
* *[[Dr. Seuss' Horton hears a Who!|Horton y el mundu de los quién]]*
* *[[Dr. Seuss' The Lorax]]*

### Obres traducíes al [[idioma español|español]]
Traducir los llibros de Dr. Seuss ye un gran retu, pos les rimas y el so estilu d'escritura tienen de ser afechos a los otros idiomes. La cubana Yanitzia Canetti foi nomada la traductora oficial de Dr. Seuss al español y tradució los sos llibros dende entós.

### Obres traducíes por Yanitzia Canetti
* ¡Cómo El Grinch robó la Navidá! (2000)
* ¡Horton escucha a Quién! (2002)
* El gatu nel sombreru vien de nuevu (secuela de "El Gatu N'El Sombreru"2004)
* Un pexe, dos pexes, pexe coloráu, pez azul (2005)
* Y pensar que lo vi por callar Porvenir (2006)
* ¡Hai un molillo nel mio bolsu! (2007)
* Yoruga la tortúa y otros cuentos (2009)

### Obres traducíes por dellos
* El gatu nel sombreru
* Traballingües de maréu
* Dr. Seuss's ABC
* Güevos verdes con xamón
* El Lorax
* Oh, qué lloñe vas llegar
* Los 500 sombreros de Bartolomé Cubbins
* Yo puedo lleer colos mios güeyos zarraos

## Referencies

## Enllaces esternos
*Google condecoró-y un Doodle Especial