open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lluxu

El **lluxu** ye'l conxuntu de productos y servicios de preciu eleváu que marquen distinción social y económica, xustamente por ser asequibles pa poques persones. Hai productos intrínsicamente de lluxu, como los de la xoyería, otros que son lluxosos pola so entreseca, como'l caviar prietu y otres que correspuenden a una marca de gama alta, como pieces de ropa o coches.

El lluxu asóciase a los colores mariellu (pol oru) y prietu, poro, estos dos tonos son los que predominen nes anuncies de productos de lluxu. Na mayoría de países, estos bienes tán gravaos con impuestos específicos. Una marca de lluxu pue perder el so valir si se masifica, por eso les empreses especialícense n'ufrir pocos bienes de lluxu a un altu preciu o bien tienen diferentes divisiones, una destinada a los compradores del lluxu y otres pa diferentes sectores comerciales.

El lluxu indica poder económicu y diferenciación y por ello ta presente nos palacios de los gobernantes de diferentes époques. Criticóselu como una ostentación pecaminosa por determinaes corrientes cristianos (como los franciscanos) por coesistir cola probitú y la miseria nuna mesma comunidá.

## Exemplos de bienes con versiones de lluxu

* Vehículos (como automóviles, yates, aviones, etc.).
* Vivienda.
* Vistimienta (como los abrigos de peletería).
* Calzáu.
* Moblame.
* Cacía.
* Cubertería.
* Interiorismu.
* Xoyes.
* Relós.
* Grifoss.
* Teunoloxía (como cámares fotográfiques, pantalles de plasma, equipos musicales, ordenadores, teléfonos móviles, etc.).

## Exemplos de servicios que son daos con lluxu

* Principalmente la industria del turismu y la gastronomía.
* Hotelería.
* Restoranes.
* Alimentación (Chicolatería, llicores, vinos, xampán, etc.).
* Sableres 
* Deportes d'altu riesgu.
* Cine.
* Llimusina.
* Peletería.
* Alta costura.

## L'arte funerariu
Dende vieyo emplegáronse pieces d'arte y feletería de lluxu, nos sepulcros de los faraones, reis, papes y persones rescamplaes.
Auteuil

**Auteuil** pue facer referencia a: 

* Auteuil (París), barriu del XVI Distritu de París y antiguu municipiu del Departamentu del Sena. 
* Auteuil, comuna d'Oise (Francia).
* Auteuil, comuna de Yvelines (Francia).
* Daniel Auteuil, actor francés.

## Referencies
Escala internacional d'unidaes d'amargor

La **escala internacional d'unidades d'amargor**, simplificao habitualmente coles sigles **IBU** (*International Bitterness Units*), proporciona una midida del amargor de la cerveza, dau polos llúpulos utilizaos na so preparación. Un IBU mídese al traviés d'un espectrofotómetru y la so estracción con disolvente. Nun ye equivalente a una parte por millón d'isohumulona o ácidu alfa isomerizao como a veces se suel afirmar. En cambiu, ye'l resultáu d'una fórmula empírica que basa'l so desenrollu en muestres de preba de cerveza, correllacionando l'amargor percibíu nun valor medíu que representa la concentración total de compuestos amargos na cerveza.

L'efectu amargante ye menos perceptible en cerveces con una alta cantidá de malta, ansí, ye necesario amestar una mayor cantidá d'IBUs en cerveces más pesaes pa equilibrar el sabor. Por exemplu, una Imperial stout pue tener un IBU de 50, pero tendrá un tastu menos amargu qu'una Bitter, con un IBU de 30, debío a que la última cerveza utiliza muncha menos malta que la primera. El llímite téunicu del IBU ye 100 y, anque dalgunos trataren de superar esti númberu, nun existe nengún indicador real que vaiga más allá.

Una Ligth lager podría corresponer a un 5 na escala, mentes qu'un vinu de cebada podría algamar el 100.

Les midíes pa otres bébores inclúin:
* Lambics belgues: 11–23
* Blonde ale: 15–30
* Kölsch: 18–25
* Märzen: 18–25
* Bitter: 20–35
* Porter: 20–40
* Brown ale: 15–25
* Pilsener: 30–45
* India Pale Ale: 40 o más
* Irish stout: 25–60

## Fórmula
La fórmula qu'utilicen los cerveceros artesanales pa calcular l'IBU ye:

* **P** refierse al pesu de los llúpulos usaos​​, n'onces.
* **AA%** refierse al porcentaxe d'ácidu alfa, influenciáu por munchos factores, incluyendo'l métodu de cultivu, les especies, y la climatoloxía (el llúpulu véndense davezu marcao con esti porcentaxe).
* **Uaa** ye'l porcentaxe d'ácidu alfa que s'utiliza realmente nel procesu d'ebullición.
* **V** volume del mostiu, en galones.
* **1,34** factor constante, axustable a les unidaes de midida nos EE.UU.

## Referencies

* Esplicación na web "Brew Your Own". 
* Cómo ellaborar cerveza: Cálculu del amargor del llúpulu.
Chuck Palahniuk

**Charles Michael ''Chuck'' Palahniuk**  ye un novelista satíricu norteamericanu y periodista independiente residente en Portland (Oregón). Ye famosu pola so gallardonada novela *[[Club de Llucha]]*, qu'años depués David Fincher va adaptar al cine como Fight Club. Les sos obres, asemeyaes n'estilu a les de Bret Easton Ellis, Irvine Welsh y Douglas Coupland, fixéronlu ún de los novelistes más populares de la denomada Xeneración X.

## Bibliografía
### Ficción
* *Insomnia: If You Lived Here, You'd Be Home Already*, non publicáu
* ***Fight Club*** (**[[Club de Llucha]]**), 1996
* *Survivor*, 1999
* *Invisible Monsters*, 1999
* *Choke*, 2001
* *Lullaby*, 2002
* *Diary*, 2003
* *Haunted*, 2005
* *Rant* 2007
* *Snuff*, 2008
* *Pygmy* 2009
* *Tell-All* (2010)
* *Damned* (2011)
* *Invisible Monsters Remix* (2012)
* *Doomed* (2013)
* *Beautiful You* (2014)

### Rellatos curtios
* *Negative Reinforcement* espublizáu en *Modern Short Stories*, 1990
* *The Love Theme of Sybil and William* espublizáu en *Modern Short Stories*, 1990
* *Insiders* espublizáu en *Best Life*, 2007
* *Cold Calling* ensin espublizar, 2007
* *Love Nest* ensin espublizar, 2007
* *Mister Elegant* espublizáu en *VICE Magazine*, 2007
* *Fetch* espublizáu en *Dark Delicacies III*, 2009
* *Loser* espublizáu en *Stories*, 2010
* *Knock, Knock* espublizáu en *Playboy*, 2010
* *Romance* espublizáu *Playboy*, 2011
* *Phoenix*, 2013
* *Cannibal* espublizáu en *Playboy*, 2013
* *Zombie* espublizáu en *Playboy*, 2013

### Non ficción
* *Fugitives and Refugees: A Walk in Portland, Oregon*, 2003
* *Stranger Than Fiction: True Stories*, 2004
* *You Do Not Talk About Fight Club: I Am Jack's Completely Unauthorized Essay Collection* (2008) (introducción)

## La so obra n'asturianu
El quintu volume de Lletres Lliterariu, asoleyáu nel XXXIV Día de les Lletres Asturianes en mayu de 2013, inclúi una traducción de les primeres fueyes de la novela ***[[Club de Llucha]]*** tornaos al asturianu por Víctor Suárez.

## Referencies

## Enllaces esternos
Club de Llucha

**Club de Llucha** (n'inglés: ***Fight Club***) ye la primer novela espublizada por Chuck Palahniuk en 1996. La trama xira al rodiu d'un protagonista ensin nome que llucha escontra'l so maltar pa contra'l consumismu y los cambeos del estáu de la masculinidá na cultura d'Estaos Xuníos. Nun intentu por superala, crea un club de llucha clandestín como nueva forma de terapia.

La novela foi adaptada al cine col mesmu títulu en 1999 pol direutor David Fincher, lo que fadría que la historia se convirtiere nun fenómenu de la cultura popular. Pola so popularidá, la novela convirtióse n'oxetu de munches crítiques, principalmente poles sos descripciones esplícites de violencia.

## Torna al asturianu
El quintu volume de Lletres Lliterariu, asoleyáu nel XXXIV Día de les Lletres Asturianes en mayu de 2013, inclúi una traducción de les primeres fueyes de la novela *Club de Llucha* tornaos al asturianu por Víctor Suárez Piñero.

## Referencies
Le Corbusier

**Charles-Édouard Jeanneret-Gris** , más conocíu pol nomatu **Le Corbusier**, foi un arquiteutu, urbanista, decorador y pintor suizu, nacionalizáu francés.

Ta consideráu como ún de los principales representantes del **[[Movimientu Modernu]]** xunto con Ludwig Mies van der Rohe, Walter Gropius, Alvar Aalto o Theo van Doesburg ente otros.

Tamién trabayó como urbanista y diseñador. Rescamplen los sos estudios y proyeutos teóricos sobre Arquiteutura y foi pioneru nel estudiu del ameyoramientu de les condiciones de vida de los habitantes de les grandes ciudaes. La so carrera profesional va durar cinco décades, con edificios construyíos a lo llargo de toa Europa, India, Rusia y el continente americanu. Asinamesmo va dexar un importante llegáu nel campu de la escultura y la pintura qu'emplegó como campu de pruebes pa delles de les sos obres más importantes.

## Referencies
Coreca

**Coreca** ye una llocalidá italiana de la provincia de Cosenza, na rexón de Calabria, al suroeste del conceyu de Cosenza, cerca de Campora San Giovanni. 

Tien una población de .

## Referencies

## Enllaces esternos
Cirene (dixebra)

El nome **Cirene** puede referise a:
* Cirene, un personaxe de la mitoloxía griega.
* Cirene, una antigua ciudá griega asitiada na actual Libia nomada asina n'honor del personaxe mitolóxicu homónimu.

## Referencies
Llista de movimientos autonomistes ya independentistes n'Oceanía

## Oceanía
### [[Australia]]
*  Islla Norfolk
*Aboríxenes australianos ****'(miembru Organización de Naciones y Pueblos Non Representaos)**
** **Grupu de presión**: [[Aboriginal Tent Embassy]]
*  [[Australia occidental]] 

=== [[Chile]] ===
*  [[Rapa Nui]] ([[Islla de Pascua]])

=== [[Islles Fixi]] ===
*  [[Rotuma]]

=== [[Francia]] (Oceanía) ===
*  [[Polinesia Francesa]]
** **Partíu políticu**: [[Tavini Huiraatira]]
*  [[Nueva Caledonia]]
** **Partíu políticu**:  [[Kanak Socialist National Liberation Front]]

=== [[Indonesia]] ===
*  [[Aceh]]
*  [[Maluku]]
** **Gobiernu nel exiliu**: [[South Moluccas|Republik Maluku Selatan]]
*  [[Nueva Guinea Occidental|Papúa Occidental]]
** **Grupu revolucionariu**: [[Free Papua Movement]]/Organisasi Papua Merdeka, [[West Papua Niugini]]
** **Estáu propuestu**: [[República de Papúa Occidental]]
* [[Timor Occidental]]

=== [[Kiribati]] ===
* [[Islla Banaba]]

=== [[Micronesia]] ===
* [[Chuuk]]

=== [[Nueva Zelanda]] ===
*  [[Islles Cook]]
*  [[Māori]]
** **Partíos políticos**: [[Mana Māori Movement]], [[Mana Motuhake]], [[Mana Wahine Te Ira Tangata]], [[Māori Party]], [[Mauri Pacific]], [[Nga Iwi Morehu Movement]], [[Piri Wiri Tua Movement]], [[Ratana|Ratana Movement]], [[Te Tawharau]]
** **Grupu de presión**: [[Aotearoa Liberation Movement]], [[Māori King Movement]], [[Ngā Tamatoa]], [[Tino rangatiratanga]], [[United Tribes of New Zealand]]
** **Estáu propuestu**: [[Tūhoe|Tūhoe nation]]
*  [[Niue]]
** **Partíos políticos**: [[South Island Party]]
** **Grupu de presión**: [[South Island Independence]]
** **Estáu propuestu**: propuestes estremaes, incluyendo [[New Munster]] y [[Zealandia (continente)|Zealandia]].
*  [[Tokeláu]]

=== [[Papúa Nueva Guinea]] ===
*  [[Islla Bougainville]] **(miembru Organización de Naciones y Pueblos Non Representaos)**
** **Partíu políticu**: [[Bougainville Revolutionary Army]] (violentu recién), [[Bougainville Freedom Movement]]

=== [[Islles Salomón]] ===
* [[Malaita]]

=== [[Estaos Xuníos]] (Oceanía) ===
*  [[Guam]]
*  [[Ḥawai]]
** **Pressure movement**: [[Hawaiian sovereignty movement]]
** **Partíu políticu**: [[Bumpy Kanahele]] y otros grupos nacionalistes qu'intenten reestablecer la soberanía del [[Reinu de Hawaii]].
*  [[Northern Marianas]]

=== [[Vanuatu]] ===
* [[Malekula]]
** **Estáu propuestu**: [[N'Makiaute]]
* Northern islands
** **Estáu propuestu**: [[Federation Na Griamel]]
* [[Tanna (island)|Tanna]]
** **Partíu políticu**: [[Forcona Movement]], [[Kapiel Alliance]]
** **Estáu propuestu''': Tafea Nation

## Referencies

## Enllaces esternos
Joan Tardà i Coma

**Joan Tardà i Coma**  ye un políticu y profesor de secundaria catalán, militante d'Esquerra Republicana de Catalunya (ERC). 

Llicenciáu en Filosofía y Lletres, ye caderalgu de Llingua y Lliteratura Catalanes nel institutu d'enseñanza secundaria Esteve Terradas. Foi conceyal del Ayuntamientu de Cornellà de Llobregat y diputáu pola provincia de Barcelona nes eleicions xenerales españoles de 2004 y 2008. Rescampló na so xera parllamenteria poles sos intervenciones en catalán, dalgo que lu enfrentó al president de la Cámara, Manuel Marín, y poles propuestes sobre la Llei de Memoria Histórica. N'avientu de 2008 va protagonizar una polémica nel Día de la Constitución al glayar nun actu de les JERC *mort al Borbó*, alegando que yera un gritu popular de 1714 mientres la Guerra de Socesión. 

En payares de 2013, un caldiu alderique nes redes sociales sobre una equivocación a la hora de votar una enmienda lleva-y al diputáu a denunciar nuna carta insultos y amenaces. La polémica surde cuando Víctor Suárez, activista del movimientu llingüísticu asturianu, recrimína-y el so votu en contra de la enmienda presupuestaria de Foru Asturies que proponía una partida estatal de 143.000 € pa l'Academia de la Llingua Asturiana,Tardà va xustificar el so votu aduciendo a un "error procedimental".

## Obres
* *Republicans i catalanistes al Baix Llobregat a principi del segle XX : modernització dels comportaments polítics i socials, 1900-1923* (1991)

## Referencies

## Enllaces esternos
Salvador Dalí

**Salvador Felip Jacint Dalí i Domènech**, 1er marquès de Dalí de Púbol  foi un célebre pintor, escultor y escritor catalán, unu de los principales representantes del surrealismu. 

## Biografía
So padre, Salvador Dalí i Cusí, yera un abogáu de clase media y notariu mui estrictu, pero so ma Felipa Domènech i Ferrés, afalaba los intereses artísticos del mozu Salvador quien sentía almiración pol arte renacentista.

Anque'l so principal mediu d'espresión foi la pintura, teniendo l'habilidá de forxar un estilu personal con obres tan conocíes como *La persistencia de la memoria*, tamién va facer incursiones nos campos del cine, la escultura, el diseñu, la moda, la xoyería y el teatru, disciplina na que va trabayar como diseñador de vestuariu y como escenógrafu. Tamién va escribir dellos llibros, ente los que destaca *Diari d'un geni* (1965).

Supo trabayar perbién la so faceta pública, siendo la so muyer y musa, Gala Dalí, unu de los personaxes capitales dientro de la so biografía, y xestora económica que-y valió l'apellativu d'"Avida Dollars" (anagrama de Salvador Dalí). 
Les sos apaiciones en público, n'entrevistes o "happenings", nun dexaben indiferentes; y la so rellación ambigua col franquismu fixeren d'esti personaxe un iconu polémicu del sieglu XX. 

En 1982 Dalí foi nomáu 1er marqués de Dalí de Púbol pol Rei Xuan Carlos I, títulu que nun principiu yera hereditariu anque, a pidimientu del pintor, foi convertíu en vitaliciu, ye dicir que caducó cola so muerte. La denomación del títulu fai referencia al apellíu familiar y al Castiellu de Púbol, llugar de residencia de Dalí.

## Ideoloxía y personalidá
Dalí siempre amosó un espíritu irónicu y una personalidá peculiar que foi un aspeutu incomprendíu de la so espresión artística. Como artista, manifestó un notable enclín al narcisismu y la megalomanía, col envís d'atrayer l'atención pública, anque ciertes declaraciones ambigües o estrañes ficieron que s'enfrentara con dellos sectores de la izquierda política.

Na so mocedá l'artista tuvo rellacionáu col anarquismu y el comunismu. Nos sos escritos suélense atopar afirmaciones polítiques que señalen cierta vinculación col activismu políticu del dadaísmu. 

Col pasu de los años, les sos adhesiones polítiques camudaron, especialmente según el surrealismu identificóse col lideralgu d'André Bretón, d'orientación trotskista. Comoquier, yá en 1970, Dalí declaróse como un «anarco-monárquicu», dando pie a numberoses especulaciones sobre esta orientación política estrambótica y contradictoria en sí mesma.

## Bibliografía
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referencies

## Enllaces esternos
* Catálogu de pintures
Albrecht Dürer

**Albrecht Dürer**  ye l'artista más famosu de la Renacencia alemana, conocíu en tol mundu peles sos pintures, dibuxos, grabaos y escritos teóricos sobre arte, obres que van exercer una fonda influyencia nos artistes del sieglu XVI del so propiu país y de los Países Baxos. 

Consérvase una gran cantidá d'información personal a partir de cartes, escritos y dibuxos que diben acompañaos con anotaciones minucioses, fechu que permite una gran comprensión de la so obra. La so maestría como pintor va ser el resultáu d'un intensu trabayu, y nel campu de les artes gráfiques nun va tener rival. Va consiguir que l'emperador Maximilianu I s'interesare pola so obra y ficiera-y numberoros encargos. Nos sos últimos años va tar ocupáu principalmente na fechura de trataos sobre la midida y proporción humana. Nestes obres, publicaes depués de la so muerte, trataba d'estudiar y razonar la so forma d'enfocar l'arte, basándose nos estudios italianos sobre la teoría del arte que-y precedieron.

## Referencies
2017 na ficción

Conséñense nesti artículu, distintes producciones culturales de ficción que desendolquen parte o la totalidá del so argumentu en 2018 como si fuere una fecha futura.

## Cine
* *[[Cherry 2000]]* (1987).
* *[[The Running Man (película de 1987)|The Running Man]]* (1987): l'entamu de la película asocede en 2017.
* *[[Fortress (película de 1992)|Fortress]]* (1992)
* *[[Barb Wire (film)|Barb Wire]]* (1996).
* *[[Click (película de 2006)|Click]]* (2006): el 5 de febreru de 2017, ye cuando'l personaxe d'Adam Sandler conviértese en CEO de la so firma d'arquiteutura. 
* *[[Surrogates (película)|Surrogates]]* (2009).
* *[[Oblivion (película de 2013)|Oblivion]]* (2013): ye nesti añu cuando los estraterrestres desanicien la lluna.

## Lliteratura
* *2017* (2006), novela escrita por Olga Slavnikova qu'asocede cien años depués de la Revolución Rusa, ganadora del *[[Russian Booker Prize]]* de 2006.
* L'epílogu de la novela *[[Harry Potter and the Deathly Hallows]]* (2007) de J.K. Rowling tien llugar el [1 de setiembre de 2017.

==Música==
* El cantar de [Billy Joel *Miami 2017 (Seen the Lights Go Out on Broadway)*, del so álbum *[[Turnstiles]]* (1976).
* El cantar de Sheryl Crow *Gasoline*, del so álbum *[[Detours]]* (2008), describe una entreseca global de petroleu en 2017.

## Televisión
* *[[The Name of the Game (serie de televisión)|The Name of the Game]]*: en xineru de 1971 un episodiu tituláu *[[L.A. 2017]]*, primer llargumetraxe dirixíu por Steven Spielberg. Gene Barry, un editor, ye tresportáu a un distópicu Los Angeles en 2017, onde los residentes viven so la tierra por mor de la polución.
* *[[Code-E]]* (2007).
* *[[Code Geass]]* (2006): la primer temporada trescurre esti añu.

## Videoxuegos
* *[[Mutant Rampage: Bodyslam]]* (1994): la denomada "Gray Tremor Plague" ocurre en 2017, matando un terciu de la población mundial.
* *[[Ever17]]* (2002): parte de la historia desendólcase en 2017.
* *[[Neo Geo Battle Coliseum]]* (2005).
* *[[Earth Defense Force 2017]]* (2006).
* *[[Phoenix Wright: Justice For All]]* (2006): entama en 2017 y fina en 2018.
* *[[Call of Duty: Modern Warfare 3]]* (2011): el final del xuegu ye en 2017.

## References
Charles Édouard Delort

**Charles Édouard Delort**  foi un pintor y académicu francés nacíu en Nimes.

Creció nel área de Burdeos y entró na academia naval a los dolce años d'edá. En 1859 treslladóse a París onde estudió con Jean-Léon Gérôme y Marc-Charles-Gabriel Gleyre. Destaca poles sos pintures anticlericales.

## Referencies
* Bénézit, Emmanuel, *Bénézit Dictionary of Artists, English Edition*, Paris, Gründ, 2006, Vol. 4, 677.

## Ver tamién
*Arte anticlerical

## Referencies

## Enllaces esternos
* Charles Édouard Delort in ArtCyclopedia
A8

**A8** (tamién conocida como TPA8 y anteriormente nomada TPA 2) ye'l nome de la segunda canal de la sociedá pública Televisión del Principáu d'Asturies, perteneciente a l'ente públicu Radiotelevisión del Principáu d'Asturies. Empecipió les sos emisiones el 26 de mayu de 2007. Nun entamu, emitía la mesma programación qu'A7 pero una hora más tarde. Dende'l 1 d'abril de 2010 y por problemes de presupuestu, la cadena caltién la emisión con una hora de retrasu de los programes de producción propia, pero sustitúi el cine y les series pola emisión en direutu de dos 'web cam' asitiaes na plaza de la Escandalera d'Uviéu y la playa San Llorienzu de Xixón. A partir del 18 d'ochobre de 2012, retresmite en direutu los debates parllamentarios de la Xunta Xeneral.

## Audiencies
Datos de Kantar Media.


## Referencies
Década de 2030

La **década del 2030** va empezar el 1 de xineru de 2030 y finará'l 31 d'avientu de 2039.

Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal ( Sieglu XX - **[[Sieglu XXI]]** - Sieglu XXII) 

## Referencies

## Enllaces esternos
Década del 2040

La década del **2040** entama'l 1 de xineru de 2040 y fina'l 31 d'avientu de 2049.
Una década enantes / Una década depués
Sieglu: Tabla añal (Sieglu XX - **[[Sieglu XXI]]** - Sieglu XXII) 

## Referencies

## Enllaces esternos
Xibuti (dixebra)

Col nome de **Xibuti** podemos referimos a:

* La República de Xibuti, país del África oriental.
* La ciudá de Xibuti, capital del país del mesmu nome.

Ver tamién:
* *[[Djibouti (himnu)|Djibouti]]*, el nome del himnu del país avandichu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Referendu d'autodetermín de Cataluña

El **referendu d'autodetermín de Cataluña** ye un referendu d'independencia que ta previstu que se celebre'l 9 de payares de 2014, según un alcuerdu de gobernabilidá ratificáu por Artur Mas per parte de Convergència i Unió y Oriol Junqueras per parte d'Esquerra Republicana de Catalunya'l 18 d'avientu de 2012 y conocíu como'l Pautu pola Llibertá.

L'alcuerdu permite qu'Artur Mas seya investíu Presidente de la Generalitat de Catalunya per segunda vegada. El referendu habría de dir precedíu de l'aprobación d'una Llei de consultes nel 2013.

Ente una eventual negativa del Gobiernu d'España a aprobar una consulta llegal sobre la independencia de Cataluña o a la torga dafechu d'una consulta per aciu de la llei catalana per parte de les instituciones españoles, el presidente Artur Mas declaró'l 5 de setiembre de 2013 que convocaría unes eleiciones en clave plebiscitaries. Unes eleiciones qu'habríen celebrase como mui tarde'l 2016 yá que ye l'últimu añu de llexislatura.

## Entrugues de la consulta
El 12 d'avientu de 2013 algamóse un consensu ente CiU, ERC, ICV-EUiA y CUP pa formular una entruga estremada en dos partes nel referendu: "¿Quier que Cataluña seya un Estáu?" y "En casu afirmativu, ¿quier que Cataluña seya un Estáu independiente?".

## Referencies

## Enllaces esternos
* Referendu d'autodetermín de Cataluña   
* Catalonia Votes
Jane Goodall

**Valerie Jane Morris Goodall**  foi una naturalista, activista y primatóloga inglesa que dedicó y dedica la so vida al estudiu del comportamientu de los chimpancés n'África y a educar y promover estilos de vida más sostenibles en tol planeta.

Foi gallardoniada col Premiu Príncipe d'Asturies d'Investigación Científica y Téunica en 2003. En febreru de 2013, l'APDDA (Asociación Parllamentaria en Defensa de los Animales) concedió-y el so primer Premiu Internacional con motivu de la so entregada vida al estudiu y comportamientu de los chimpancés n'África.

## Biografía
Nacida nel senu d'una familia modesta y d'escasos recursos, dende pequeña suañó siempre con viaxar a África, vivir ente animales y escribir llibros sobre ellos. Tres ver el comportamientu de los chimpancés salvaxes durante meses, un día afayó a un individuo introduciendu un palu (que previamente cortó y esfoyó) nun furacu d'un termiteru pa estrayer termites y poder comeles. Con esti afayamientu, les sos observaciones sobre la conducta instrumental de los chimpancés, los sos hábitos de caza, la so intelixencia y la so personalidá individual revolucionaron la bioloxía y la nuesa perceición sobre los mesmos.
 
Nel añu 1965 estableció'l centru d'investigación *[[Gombe Stream]]* a veres del llagu Tanganica, no qu'agora ye Tanzania. El mesmu añu doctoróse y les sos investigaciones prosiguieron per décades, y entá agora, 50 años dempués, continúen los estudios de campu sobre la comunidá de chimpancés salvaxes de Gombe.

## Referencies

## Enllaces esternos
Eduard Punset

**Eduard Punset Casals** , foi un xurista, escritor, economista y divulgador científicu español que foi militante del Partíu Comunista y más tarde, políticu na Transición democrática d'España, figurando nes files d'UCD y dempués nel CDS. 

Más alantre exerció la so actividá nel área de la divulgación científica, siendo autor de dellos llibros sobre'l tema y collaborador en dellos medios. Ente 1996 y xunetu de 2013 dirixó y presentó'l programa Redes de TVE, onde se traten dellos temes científicos, como socioloxía, medicina, psicoloxía, bioloxía o astronomía, ente otros.

## Referencies

## Enllaces esternos
Francisco de Goya

**Francisco de Goya y Lucientes**  foi un célebre pintor y grabador español. 

La so obra abarca la pintura de caballete y mural, el grabáu y el dibuxu. 
En toes estes facetes va desendolcar un estilu qu'inaugura'l romanticismu. La so contribución representa tamién l'entamu de la pintura contemporánea, y se lu considera un precursor de les vanguardies pictóriques del sieglu XX. 

## Referencies
Ángel García Rodríguez

**Ángel García Rodríguez** , conocíu como *el padre Ángel*, ye un sacerdote católicu asturianu, fundador y presidente de la ONG Mensajeros de la Paz, gallardonada col Premiu Príncipe d'Asturies de la Concordia en 1994.

## Bibliografía
* Medio siglo de entrega a Dios y a los humildes. Por A. Fidalgo, en La Nueva España del 2 de marzu de 2011. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Frida Kahlo

Fría KhaloLa so actividá artística se va formar nel contestu cultural de la postrevolución mexicana y, dende una época mui primera -hacia los años venti-, Frida va entamar a valorar la cultura llariega, apreciando los valores estéticos del arte popular de Méxicu, dándo-y a la so pintura un sentíu dramáticu y violentu que se pueden alcontrar tamién en dalgunos esvotos populares, de los que tenía una gran coleición. Va formar parte ente los años 230,363 y 2025 d'una tendencia estética de xeitu vanguardista europea surdida en Méxicu, anomada estridentismu, que tenía como actitú la construcción d'una nueva sociedá a partires del desaniciu del vieyu orde. 

La so pintura desendolcóse per aciu de la influyencia d'estremaos estilos como'l realismu, el surrealismu y el simbolismu. Supo captar tolo que tenía al rodiu –pintures, fotografíes, grabaos, esvotos, esposiciones, llibros y viaxes–, va estudialo, y eso va aidala a definir un estilu pictóricu propiu. Sicasí, como comenta Teresa del Conde al falar de les pintures de Frida: «nengún de los sos cuadros pudo xenerase, no que cinca al espíritu, a partires d'otru país que nun fuera Méxicu.» 

A lo llargo de tola so vida tuvo una salú feble, careciendo poliomielitis a los seis años y un grave accidente de tráficu a los diechiocho que va facer qu'hubiera de sometese a bayura d'operaciones quirúrxiques. En 1929 casa col artista Diego Rivera y, como él, va dar sofitu al partíu comunista.

## Referencies

## Enllaces esternos
Peter O'Toole

**Peter Seamus Lorcan O'Toole**  foi un actor y escritor irlandés que'algamó sonadía internacional como consecuencia de la so interpretación del papel de Lawrence d'Arabia nel cine. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Henri Matisse

**Henri Matisse** o **Henri-Émile-Benoît Matisse**  foi un pintor, escultor y diseñador francés que rescampló por un emplegu carauterísticu del color y por un dibuxu fluyíu, rellumante y orixinal. Como dibuxante, grabador y escultor, pero principalmente como pintor, Matisse ye ún un de los artistes más importantes del arte modernu. Ye, amás, consideráu como'l máximu representante del fauvismu, estilu qu'abarca los sos primeros años, tamién ye aclamáu como unu de los representantes de la tradición clásica de la pintura francesa.

Primero trabayó un estilu académicu y llueu emplegará l'impresionismu, el puntillismu, y el fauvismu; siempre, dientro d'una mesma heterodoxa. En 1917 entama una etapa naturalista, de colores claros y lluminosos. Más alantre tornará a guetar la simplificación, con acordes cromáticos nuevos y más fuercia na llinia y el color. Darréu acentuará l'audacia de los colores fuertes, por contraste de tonos o afitando una unidá del color. Hasta la fin de la so vida prauticará téuniques como la del *[[Papier collé]]*. Tamién prauticará'l dibuxu a llapiceru y la pluma. Como grabador tien más de quinientes obres catalogaes en diferentes téuniques, y tien ilustraes tamién importantes obres lliteraries franceses.

## Referencies

## Enllaces esternos
Pablo Picasso

**Pablo Ruiz y Picasso**, o a cencielles *Picasso*  foi un pintor español, creador, xunto con Georges Braque y Juan Gris, del movimientu cubista, y consideráu unu de los artistes más relevantes del sieglu XX.

## Biografía
«Pablo Diego José Francisco de Paula Juan Nepomuceno Cipriano de la Santísima Trinidad Ruiz Picasso» (según el so certificáu de nacencia) foi'l primer fíu de José Ruiz y Blasco y María Picasso López.
Criáu nel senu d'una familia burguesa malagueña, Picasso tuvo dos hermanes, Dolores (1884-1958) y Concepción (1887-1895). El so bisagüelu maternu, Tommaso Picasso (nacíu en 1787), yera orixinariu de la llocalidá de Sori en Xénova, Italia, y treslladóse a España alredor del 1807.

Picasso participó dende la xénesis en munchos movimientos artísticos que s'arrobinaron pel mundu y exercieron una gran influencia n'otros grandes artistes del so tiempu. Incansable y prolíficu, pintó más de dos mil obres, presentes en museos y coleiciones de toa Europa y del mundu. 
Amás, encetó otros xéneros como'l dibuxu, el grabáu, la ilustración de llibros, la escultura, la cerámica y el diseñu d'escenografía y vestuariu pa montaxes teatrales.

No políticu, Picasso declarábase pacifista y comunista. Foi miembru del PCE y del Partíu Comunista Francés hasta la so muerte, el 8 d'abril de 1973 en Notre-Dame-de-Vie (Mougins, Francia) a los 91 años. 
Ta soterráu nel parque del castiellu de Vauvenargues (Bouches-du-Rhone).

## Referencies

## Enllaces esternos
Monón

**Monón** ye una entidá de población de la parroquia de Santa Colomba, nel conceyu asturianu d'Allande.

L'INE establez que **Monón** ye una casería de . El so códigu de referencia ye 33 001 110900.

Alcuéntrase a una distancia de La Puela, capital del conceyu, de 20 km. Tien una altitú máxima de 600 m sobre'l nivel del mar. Pal añu 2001 contaba con 10 viviendes, 4 principales y 6 non principales.

## Topónimu
Diz Xosé Lluis García Arias, al falar del términu "Muñera":
:"Un grupo bayurosu de llugares lleven el nome que representa un parentescu con una pallabra prerromana *MUNNO presente anguaño en vascu, y n'otras llingües, embaxo les espresiones muño, muñatz ‘oteru, colina, cima’, y n'asturianu muñón o moyón [...] 

:"Daquellos del tipu moña o mona que remiten a un étimu con -NN- repartíos xeográficamente, con -ñ- na rexón norte-oriental asturiana; con -n- nel asturiano sureñu-occidental. Pudieren faer referencia a dalguna elevación redondeada del terrén a xuzgar pol ast. moña o mona qu'ente les sos aceiciones tienen la d'‘enfermedá del maíz’ si la consideramos equivalente a ‘escrecencia negra que suel crecer xunto a la panoya del maíz’. Nesti grupu taríen, entós, los topónimos del tipu moña y mona, y tamién moñaca y monaca anque s'observe una continua interferencia ente elles pol influxo de moñu ‘moño’:

:"Mones (Vd), Las Monas (Ll), **Monón** (An), etc."

## Sitios d'interés

### Capiella de San Jorge

### Conxuntu de paneres d'estilu "Allande"
La casería cuenta con delles paneres decoraes al estilu Allande, asitiaes xunto a les cases familiares.

Alcontramos, d'esta miente, la panera de **Casa Margarito**, de 1823, con una cara humana tallada; la de **Casa Vicente**, de 1865, con una roseta octapétala; la de **Casa Bartolo**, de 1864, tamién con una roseta, pero hexapétala esta vez.

Anque la más destacable, pol estáu de conservación de los sos colores orixinales y la so decoración con dellos tetrasqueles y rosetes, ye la panera de **Casa Paisano**, que data de 1918.

## Referencies

## Enllaces esternos
Nikolai Gógol

**Nikolai Vasilievich Gógol** (; ) yera un Escritor y dramaturgu rusu, ta consideráu como un de los meyores escritores en llingua rusa. La so obra más famosa ye *[[Almas muertas]]*, la primer novela rusa moderna.

## Obres
* *Veladas en un caserío de Dikanka* (1831) 
** *La feria de Soróchintsy* (1829-1831)
** *La noche de San Juan* (1829-1830)
** *La noche de mayo o la ahogada* (1830-1831)
** *La carta perdida* (1829-1831)
** *La Nochebuena* (1830-1832)
** *Terrible venganza* (1831)
** *Iván Fiódorovich Shponka y su tía* (1831-1832)
** *El lugar embrujado* (1829-1830)
* *[[Tarás Bulba]]*
* *El Viy* (1835)
* *Historias de San Petersburgu* (1835 - 1842)
** *El retrato* (1833-1842)
** *Diario de un loco* (1834-1835)
** *La nariz* (1832-1836)
** *[[El capote]]* (1842)
* *[[Almas muertas]]* (1835-1852)
* *[[El inspector]]* (1836)

## Bibliografía
* Leger, Louis. *Nicolas Gogol: el genial humorista .* — Buenos Aires : Ediciones Suma, 1945 . — 222 p.
* Grandes escritores rusos: *Pushkin, Gogol, Lermontov .*— 4. ed. . — Buenos Aires : W. M. Jackson, 1956 . — 495 p.
* Gógol, Nikolai: *Almas muertas.* Barcelona, Planeta, 1985. Traducción: José Laín Entralgo.
* Gógol, Nikolai: *El capote y otros cuentos.* Madrid, Espasa-Calpe, 1972. Traducción: Víctor Andresco.
* Gógol, Nikolai: *Obras completas.* Barcelona, Planeta, 1964. Traducción: José Laín Entralgo.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Cuentos de Nikolái Gógol, Textos electrónicos completos 
* Obras de Gógol en Librodot.com
* Tarás Bulba, de Gógol, en formato "btm" 
* Un artículo sobre Nikolái Gógol
Diego Velázquez

**Diego Rodríguez de Silva y Velázquez** , conocíu como Diego Velázquez, foi un pintor barrocu, consideráu unu de los máximos esponentes de la pintura española y maestru de la pintura universal.

## Biografía
Velázquez empezó la so carrera artística na so ciudá natal, Sevilla, onde desenvolvió un estilu naturalista de llume tenebrista, por influencia de Caravaggio y los sos siguidores. 
A los 24 años treslládase a Madrid, onde foi nomáu pintor del rei Felipe IV, y cuatro años dempués foi xubíu a pintor de cámara, el cargu más importante ente los pintores de la corte, llabor a la que dedicóse'l restu de la so vida. 
El so trabayu consistía en pintar semeyes del rei y de la so familia, según otros cuadros destinaos a decorar les casones reales. 

La presencia na corte dexó-y estudiar la coleición real de pintura que, xunto coles enseñances del so primer viaxe a Italia, onde conoció tanto la pintura antigua como la que se faía nel so tiempu, fueron influencies determinantes pa evolucionar a un estilu de gran lluminosidá, con pincelaes rápides y sueltes. 
Nel so maduror, a partir de 1631, pintó d'esta forma grandes obres como "La rendición de Breda". 
Na so última década'l so estilu fíxose más esquemáticu y abocetado algamando un dominiu estraordinariu de la lluz; esti periodu inauguróse col "Retrato del papa Inocencio X", pintáu nel so segundu viaxe a Italia, y a él pertenecen les sos dos últimes obres maestres: "Las Meninas" y "Las hilanderas".

## Catálogu
El so catálogu consta d'unes 120 o 125 obres. 
La reconocencia como pintor universal prodúxose tardíamente, a mediaos del sieglu XIX.
Velázquez algamó la so máxima fama ente 1880 y 1920, coincidiendo colos pintores impresionistes franceses, pa los que foi un referente. 

Manet sintióse maraviáu cola so pintura y calificóle como «pintor de pintores» y «el más grande pintor qu'enxamás esistió». La parte fundamental de los sos cuadros qu'integraben la coleición real caltiénse nel Museo del Prado, en Madrid.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Artcyclopedia.com
*DiegoVelazquez.org 
*WikiPaintings.org
Uriah Heep

**Uriah Heep** ye una banda inglesa de Hard rock y Heavy metal, formada en Londres en 1969, la cual ye considerada como "unu de los grupos más populares de principios de los 70".

El grupu llanzó dellos álbumes bien esitosos comercialmente a principios de los años 70, como *Salisbury* (1971), *[[Demons and Wizards]]* (1972) o *The Magician's Birthday* (1972), pero la so audiencia tornó nos 80, al puntu de convertise esencialmente nun grupu de cultu, nos Estaos Xuníos y n'Europa, principalmente.

Uriah Heep foi la primer banda d'Occidente en tocar na Xunión Soviética nos 80, so la política de Gorbachov, llamada "glásnost".
Vendieron 30 millones de copies en tol mundu, anque constantes cambeos na banda dexaron al guitarrista Mick Box como únicu miembru orixinal y líder.

## Miembros
*Mick Box - guitarres
*Bernie Shaw - voz
*Phil Lanzon - teclaos
*Rusell Gilbrook - batería

### Ex-miembros
*Ken Hensley
*David Byron
*Gary Thain
*Trevor Bolder
*Alex Napier
*Paul Newton
*"Ollie" Olsson
*Lee Kerslake
*John Wetton
*John Lawton
*John Sloman
*Chris Slade
*John Sinclair
*Peter Goalby
*Bob Daisley

## Discografía
*Very 'eavy... Very 'umble (1970) 
*Salisbury (1971)
*Look at Yourself (1971)
*Demons and Wizards (1972)
*The Magician's Birthday (1972)

*Sweet Freedom (1973)
*Wonderworld (1974)
*Return to Fantasy (1975)
*High & Mighty (1976)
*Firefly (1977)
*Innocent Victim (1977)
*Fallen Angel (1978)
*Conquest (1980)
*Abominog (1982)
*Head First (1983)
*Equator (1985)
*Raging Silence (1989)
*Different World (1991)
*Sea of Light (1995)
*Sonic Origami (1998)
*Wake the Sleeper (2008)
*Into the Wild (2011)
* Outsider (2014)
* Living the Dream (2018)
* Chaos & Colour (2023)

## Referencies

## Enllaces esternos
Willis Tower

El **Willis Tower** ye un rascacielos de 108 plantes asitiáu nel na ciudá d'Estaos Xuníos de Chicago, nel cruce de la Wacker Avenida cola Cai Adams. Tien un altor de 527 m (1.730 pies) edificaos, que son 442,1 m (1450.4 pies) si contamos l'altor de la antena que tien nel so cumal. Foi l'edificiu más altu del mundu demientres cuarenta años, dende qu'acabó la so construcción en 1974 hasta qu'acabaron les obres de la torre norte del Taipei 101 en 1998. Anguaño l'edificiu ye'l 2cd completáu más altu de los Estaos Xuníos, dempués de la One World Trade Center de Nueva York. 

## Referencies

## Enllaces esternos

*     
* Chicago Skydeck website
* Emporis.com - Willis Tower
* SkycraperPage.com – Willis Tower
* A view from 103rd floor of the tower
Alcalfar

**Alcalfar** o **Alcaufar** ye un pequeñu nucleu de pescadores asitiáu al sureste de la islla de Menorca, España. Alministrativamente, depende del Conceyu de San Lluis, que s'atopa a unos cinco quilómetros.
Tien una población d'unos 130 habitantes y asitiase nuna cala, conocida como la cala d'Alcalfar. Esta cala, acabada en sablera, ye'l resultáu d'una entrada allargada y estrecha de mar, en forma de cuartu de círculu. Al principio de la entrada alcuéntrase la Torre de Alcalfar, y *l'Illot des Torn*. Ta espuesta a les foles y los vientos del sureste, con una pendiente suave, agua clara (especialmente en primavera) y fondos de sable y algues. A la parte izquierda mirando'l mar, enfrente la *Cova d'en Putó*, ñaz una vena d'agua frío, que se caltién nuna corriente que sale de la cala.

Foi na cala d'Alcaufar onde los franceses desembarcaron en 1756 pa conquistar, con ésitu, la islla de Menorca a los británicos. Más tarde, en 1781, desembarcaron ente la *cala Mesquida* y la *cala d'Alcaufar* unos 15.000 soldaos españoles baxo'l comandamientu del duque de Crillon, que gracies a la presa de Menorca llogró del rei Carlos IV d'España, en 1790, el títulu de duque de Maó y grande d'España.

## Referencies

## Enllaces esternos
Birmingham

**Birmingham** ye una ciudá y un conceyu metropolitanu perteneciente al Reinu Xuníu, na rexón inglesa de West Midlands. 
Ta considerada la segunda ciudá del Reinu Xuníu. La reputación de la ciudá forxóse como la llocomotora de la Revolución industrial en Gran Bretaña, siendo conocida como "La fábrica del mundu" o la "Ciudá de los mil negocios".

La ciudá de Birmingham tien una población de . Forma parte de la gran conurbación de West Midlands, que tien una población de 2.440.986 habitantes (censu de 2011) ya inclúi delles ciudaes y conceyos vecinos, como Solihull, Wolverhampton y los pueblos del Black Country. 
A los nativos de Birmingham conózse-yos como *Brummies*, un términu que deriva del nomatu de la ciudá (Brum).

Birmingham ye una ciudá diversa étnica y culturalmente. Sicasí, la recién medría de población venida de fuera del Reinu Xuníu cola consiguiente amenorga porcentual de población autóctona (qu'en 2013 escasamente superaba'l 50% del total), convirtió a la ciudá n'oxetu d'alderique alrodiu de la conveniencia d'una escesiva inmigración. 

Nel censu de 2011, el 57.9% de la población yera blanca (incluyendo un 2,7% d'irlandeses), 26,6% asiática o asiáticu-británica, 8,9% negra o antillana ente que'l restu ye mestiza o d'otres etnies.

## Referencies

## Enllaces esternos
Edá escura griega

La **Edá escura griega** ye'l periodu que trescurre dende la cayida de la civilización micénica (ente'l 1200 e.C. y el 1100 e.C.), abarca los periodos submicénicu (Grecia continental) y subminoicu (Creta) ente los años 1125 e.C. y 1050 e.C. y el periodu protoxeométricu (1050 e.C.-900 e.C.).

## Referencies

## Enllaces esternos
Xerxes

*Xerxes I de Persia, fíu, 486 aC–465 aC.
*Xerxes II de Persia, fíu, 424 aC
*Xerxes o Kserks (Xshayarsha), rei y sátrapa d'Armenia Sofene 226 e.C.-212 e.C.
*Xerxes del Pont, príncipe del Pont

## Referencies

## Enllaces esternos
Periodu arcaicu en Grecia

El **Periodu arcaicu en Grecia** (800 e.C.–480 e.C.) foi un periodu históricu de l'Antigua Grecia que sigue a la Edá escura griega.

## Referencies

## Enllaces esternos
Xerxes I de Persia

**Xerxes I** (Persa: خشایارشاه, 'Khashayar Shah') (519 e.C.-465 e.C.), foi rei de reis del Imperiu Persa (Xahanxah) del 485 e.C. al 465 e.C.. Foi miembru de la dinastía aqueménida. "Xerxes" ye la trescripción griega del nome persa emplegáu como rei (Khashayar Shah) que quería dicir Rei d'héroes. Nel llibru d'Ezra y nel llibru d'Ester correspondería a *Axašweroš* (אֲחַשְׁוֵרוֹשׁ) (Assuer). Yera fíu de Daríu I el grande y de la reina Atosa (fía de Ciriu II el grande) y foi designáu socesor pol so padre con preferencia a los sos hermanastros más grandes, nacíos primero que Daríu fuere coronáu rei.
Vénetu

El **Vénetu** (en vénetu: *Vèneto* y n'italianu: *Veneto*) ye una rexón nororiental de la Península Itálica con 4,9 millones d'habitantes, la capital de la cual ye Venecia. Alministrativament ye una rexón autónoma que llenda al este col Friûl-Vignesie Julie, al norte con Austria, al noroeste col Südtirol, al oeste cola Lombardía, al sur con Emégglia-Rumâgna y al este cola mar Adriática (tamién denomada Golfu de Venecia).

## Xebra alministrativa
El Vénetu ta xebráu en siete provincies: la provincia de Bełun ye la más grande y la de Padoa ye la más habitada.

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Dama d'Elx

La **Dama d'Elx** () ye un bustu íberu talláu en piedra caliar que se data ente los sieglos V y IV e.C. Mide 56 cm d'altor y tien nel so llombu un cuévanu cuasi esféricu de 18 cm de diámetru y 16 de fondura, que posiblemente sirvía pa introducir reliquies, oxetos sagraos o cenices como ufriendes al difuntu. Otres munches figures ibériques de calter relixosu, topaes n'otros llugares, tienen tamién nel so llombu un buecu y, como la Dama d'Elx, los sos costazos amuésense llixeramente curvados escontra alantre.

La pieza atopóse cerca d'Elx, onde esiste un montículo que los árabes llamaron Alcudia ('montículo') y que na antigüedá taba cuasi arrodiáu per un ríu. Sábese que foi un asentamientu íberu denomináu Helike (en griegu) y que los romanos llamaron *Colonia Iulia Illici Augusta*. 

Cuando llegaron los árabes, asitiaron la ciudá más embaxo, na parte llana, calteniendo'l topónimu romanu de Illici, que foi arabizado pol soníu en «Elx». Exhíbese nel Muséu Arqueolóxicu Nacional d'España, en Madrid.

## Referencies

## Enllaces esternos
El Piamonte

**El Piamonte** (; *Piemont* en piamontés y occitanu) ye una de les 20 rexones d'Italia. Llenda con .

Tien una superficie de  km² y una población de .

## Xebra alministrativa.
Xebráu en 9 provincies:
* Provincia d'Alessandria
* Provincia d'Asti
* Provincia de Biella
* Provincia de Cuneo
* Provincia de Novara
* Ciudá metropolitana de Turín
* Provincia de Verbano-Cusio-Ossola
* Provincia de Vercelli

## Llocalidaes

## Referencies

## Enllaces esternos
Depeche Mode

**Depeche Mode** [dɨˈpɛʃmoʊd] ye una banda británica de *Synth pop* formada en Basildon en 1980 por Vince Clarke, Andrew Fletcher y Martin L. Gore, a quien xunióse pocu dempués David Gahan, quien en realidá foi l'autor del nome. 

## Carrera
Tres el so álbum debú *Speak & Spell* en 1981, Clarke dexó'l grupu y foi sustituyíu pol músicu Alan Wilder, quien permaneció hasta 1995. Anguaño, Gahan, Gore y Fletcher continuan col proyeutu como un tríu.
Según el documental d'Historia del Rock de la BBC "son los padres del rock electrónicu"; siendo consideraos unu de los meyores esponentes del xéneru, ya importantes precursores del usu del sintetizador como preséu y del "sampler" como recursu musical, lo mesmo que de la realización de videos musicales. 

Depeche Mode vendió más de 115 millones d'álbumes, sumando'l total de ventes de los sos discos en tol mundu (incluyendo senciellos), convirtiéndose nel más esitosu grupu de música electrónica na historia. 
Tamién foi escoyíu ente los 50 meyores grupos de música de tolos tiempos y unu de los 10 más influyentes de la música contemporánea.

Depeche Mode convirtióse en "la banda de rock electrónicu más popular que'l mundu conoció", según la revista "Q", y "unu de los más grandes grupos de pop británicu de tolos tiempos", d'alcuerdu al "Sunday Telegraph".

## Discografía
*1981 - Speak & Spell
*1982 - A Broken Frame
*1983 - Construction Time Again
*1984 - Some Great Reward
*1986 - Black Celebration
*1987 - Music for the Masses
*1990 - Violator
*1993 - Songs of Faith and Devotion
*1997 - Ultra
*2001 - Exciter
*2005 - Playing the Angel
*2009 - Sounds of the Universe
*2013 - Delta Machine
*2017 - Spirit
*2023 - Memento Mori

## Miembros
*Martin Lee Gore - guitarres, teclaos, voz
*David Gahan - voz líder

## Antiguos miembros
*Vince Clarke
*Alan Wilder
*Andrew Fletcher - teclaos

## Referencies

## Enllaces esternos
Toronto

**Toronto** (pronunciáu n'inglés [təˈrɒntoʊ] y, llocalmente, [ˈtrɑnoʊ] o [təˈɹɑnoʊ]) ye la capital de la provincia d'Ontario y, con una población de , la ciudá más grande de Canadá, amás del centru financieru de dichu país.

Alcontrada al noroeste del llagu Ontario, ye la quinta ciudá más grande de Norteamérica.
Toronto alcuéntrase nel corazón del Área Metropolitana de Toronto (*Greater Toronto Area*, n'inglés y embrivíu como GTA), la mayor área metropolitana de Canadá, y ye parte d'una rexón densamente poblada nel centru-sur d'Ontario, conocida como *Golden Horseshoe* (Ferradura Dorada), onde moren ocho millones d'habitantes.
Al ser la capital económica de Canadá, Toronto ye considerada una ciudá global y una de les principales ciudaes financieres del mundu. Lidera los sectores económicos de finances, servicios empresariales, telecomunicaciones, aeroespacial, tresporte, medios de comunicación, arte, cine, televisión, publicidá, software, investigación médica, educación, turismu, ya la industria del deporte: el *Toronto Stock Exchange* ye la mayor bolsa de valores del país y la séptima del mundu.

Toronto ye famosa pola Torre CN, con 553 metros d'altor; la ciudá considérase'l centru de la cultura canadiense anglófona, y ye la anfitriona de munches celebraciones nacionales.

La población de Toronto ye cosmopolita, y ye un importante destín pa munchos inmigrantes a Canadá.

Toronto ye la mayor ciudá del mundu en porcentaxe de residentes ensin nacer nel mesmu país: sobre un 49% de los habitantes de la ciudá nun nació en Canadá.

Debíu al baxu índiz de criminalidad, el cuidu mediu ambiente y l'altu nivel de vida, Toronto, ye considerada con avezamientu una de les ciudaes meyor habitables del mundu. Amás, en 2006 foi clasificada como la ciudá más cara de Canadá.

Los nacíos en Toronto reciben el xentiliciu de *torontonianos*.

En xineru de 2005, Toronto foi escoyida pol gobiernu canadiense como una de les capitales culturales del país.

Na llocalidá vecina de Mississauga ta l'Aeropuertu Internacional Toronto Pearson.

## Referencies

## Enllaces esternos
*