open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Harissa

L**'Harissa** ( *harīsa*) ye un famosu mueyu picante de la tradición árabe, constitúi unu de los ingredientes más comunes na gastronomía magrebina. Ta bien estendida en Libia, Marruecos, Arxelia, Exiptu y tamién en Tunicia. El términu harissa deriva del raigañu árabe *harasa* que significa "machucar, romper en cachos". Ye un productu con un fuerte sabor picante, tanto que rique l'usu de guantes na fase de preparación, ye un elementu muy importante na gastronomía del Oriente Mediu.

## Ingredientes
Les recetes varien, pero los ingredientes habituales son pimientos picantes colloraos (de cutiu afumaos, lo que-y da un sabor carauterísticu), ayu, frutos del cilantro, alcaravea, y sal, muélense y entemécense con aceite d'oliva. Una vegada preparada déxase reposar mientres un mínimu de dolce hores.

## Usos
Ye un mueyu picante que s'usa nos países del Magreb para la preparación de cuscús o otros platos, xeneralmente cárnicos. La harissa tamién ye unu de los ingredientes importantes na preparación de distintos tipos de bocaos conocíos en Tunicia. La forma de comercializala suel ser en tubos de pastia, tamién n'envases de cristal.

## Referencies

## Enllaces esternos
 
*Salses de Exiptu
Mustique

**Mustique** ye una islla privada de les Antilles Menores, allugada na unión del Mar Caribe y l'Océanu Atlánticu. Forma parte de les islles Granadines, la mayoría de les cuales (incluyida Mustique) pertenecen al estáu de San Vicente y les Granadines.

Tien una superficie de 5,7 km² y cuenta con numberosos petones de coral. 

La fauna ta formada por tortúes, garces y munches otres especies. La población xube a 500 habitantes, allugaos nos pueblos de Lovell, Britannia Bay y Dover.

## Propiedá

La islla de Mustique ye propiedá de la compañía Mustique Company, anque formalmente ye'l gobiernu de San Vicente y les Granadines quien la otorgó con arrendamientu a llargu plazu.

Hai alredor de 90 villes privaes, munches de les cuales son arrendaes por Mustique Company, y un hotel de xestión privada, The Firefly.

El luxu y l'aislamientu que garantiza'l llugar convirtieron a Mustique nuna atracción para famosos y millonarios, ente los que s'inclúin: la Princesa Margarita del Reinu Uníu, Noel Gallagher, Mick Jagger, David Bowie, Bryan Adams, Shania Twain, Kate Moss, Tommy Hilfiger, Hugh Grant, Elton John, Pierce Brosnan, Nigella Lawson o Corinna Larsen.
La reina Sabela II y el príncipe Felipe visitáronla en priváu na década de 1960.

L'herederu a la Corona del Reinu Xuníu, Guillermu de Cambridge y la so esposa Catalina de Cambridge visitaron la islla en 2013 y en posteriores ocasiones.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Reseña de la islla
Islla Gil (Azerbaixán)

**Islla Gil** tamién *Islla Glinyanii*, (n'azerbaixanu: *Gil Adasi*, antes conocida pol so nome en rusu: *Ostrov Glinyanyy*, ye una islla d'Azerbaixán nel mar Caspiu.

Esta islla forma parte del archipiélagu de Bakú, que consta de les siguientes islles: 

* Boyuk Zira,
* Dash Zira,
* Kichik Zira (Qom o la islla de sable), Zenbil,
* Sangi Mugan o Svinoy,
* Chikil,
* Qara
* Zira Khara,
* Ignat Dash y otres poques más pequeñes.

Ta allugada agües fuera de la badea separada del grupu, cerca de la ciudá d'Alat.

## Ver tamién
* Xeografía d'Azerbaixán
* Xeografía d'Asia

## Referencies

## Enllaces esternos

* getamap.net Mapa de la islla
Islla Robbins (Antártida)

La **Islla Robbins** ye una de les islles Joubin del suroeste, frente a la mariña suroeste de la islla Anvers, en L'Antártida. 

Foi nomáu pol Comité Asesor sobre Nomes Antárticos (US-ACAN) n'honor a Stephen H. Robbins, Jr., un marineru de primera nel *R.V. Hero* nel so primer viaxe a L'Antártida en 1968.

## Bibliografía
*[Robbins island, (Antarctica) ](https://books.google.es/books?id=D-ADezHGpa4C&pg=PA621&lpg=PA621&dq=Robbins++island+(Antarctica)&source=bl&ots=EXXJu2sJTa&sig=ACfU3U1KlVcePG_TBIOkqzK34_VeWadxMA&hl=es&sa=X&ved=2ahUKEwisocXCz4uBAxWSjokEHXJgBZk4HhDoAXoECAIQAw#v=onepage&q=Robbins%20%20island%20(Antarctica)&f=false)

## Referencies

## Enllaces esternos

*Mapa Islla Robbins (Antártida)
*Islands of the Palmer Archipelago ISBN 1230658823, 9781230658827 .
Operación Ivy

La ***Operación Ivy*** foi la octava serie de pruebes nucleares, compuesta por un par de poderoses bombes atómiques españaes per Estaos Xuníos a fines de 1952. Les pruebes lleváronse a cabu nel atolón Enewetak, nes Islles Márxal.

Foi precedida pola operación *Tumbler-Snapper* y foi asocedida pola operación Upshot-Knothole.

Foi una de les operaciones nucleares más polémiques d'esa dómina, tomando en cuenta que se taba na Guerra Fría, y les series de pruebes realizaes n'años anteriores (sacante Trinity) fueren bien pocu conocíes y de pocu poder.

Les dos pruebes españaes na operación Ivy fueron *[[Ivy Mike]]*, la primer bomba H de la historia, ya *Ivy King*, el dispositivu más grande qu'usara única y puramente el procesu de fisión nuclear.

El rendimientu final de Ivy Mike algamó los 10.4 megatones, pero envalorose que'l 77 per cientu provino de la carcasa d'uraniu, al traviés d'un procesu de fisión rápida. La nube de Ivy Mike desenvolvióse a un altor de 41 kilómetros, y fizo un cráter de 1,9 kilómetros de diámetru, con 50 metros de fondura.

El pesu total del dispositivu superaba les 74 tonelaes métriques, y la so configuración yera percomplexa (principalmente pol sistema criogénicu que precisaba el deuteriu líquidu que sirvía de combustible pa la segunda fase).

## Ivy Mike
Ivy Mike foi la primer bomba termonuclear. Fíxose españar nel castru Elugelab, nel atolón Enewetak, el día 31 d'ochobre de 1952 a les 19:15 del 31 d'ochobre (hora de Greenwich) o a les 7:15 del 1 de payares de 1952 (hora local). La enorme esplosión desintegró el castru y el fungu atómicu algamó la estratósfera.

## Ivy King
Ivy King foi la más grande bomba de fisión de la historia. Fíxose españar el 16 de payares de 1952 a les 11:30 de la mañana (hora local) o a les 23:30 (hora mundial). La so detonación fízose nel aire, depués de ser llanzada por un bombarderu B-36H.

## Bibliografía
*Chuck Hansen: ''U. S. nuclear weapons: the secret history''. Arlington: AeroFax, 1988. 

## Notes

## Referencies

## Enllaces esternos

*Ivy King
Chus Solís

**Jesús Rodríguez Solís**, meyor conocíu profesionalmente como **Chus Solís**,  ye un facedor español de gaites asturianes. 

Entamó la so carrera enseñando clases de gaita nel Conservatoriu Valle del Nalón (Llangréu). Nel añu 1999 fundó Etimta S.L. (**E**scuela y **T**aller de **I**nstrumentos **M**usicales **T**radicionales **A**sturianos), nun principiu allugada'n Uviéu, en 2001reasitióse'n c/Molín del Sutu, La Felguera (Llangréu) y finalmente asitióse dende 2021 en Fueyo, Tiñana (Siero).

Participó, a lo llongu de la so carrera, en varios festivales, como nes Xornaes de Música Tradicional de Nava y nel Festival Intercélticu d'Avilés, ente otros.

Fabricó la gaita de dellos músicos asturianos relevantes, como Héctor Braga o Rodrigo Joglar.

Compuso delles pieces, como un himnu del equipu de fútbol de Valdesoto.

Tamién participó n'otros proyeutos, como'l Conceyu de la Gaita en xunu de 2023.

## Referencies

## Enllaces esternos
Minotauru

El **Minotauru** (del griegu antiguu Μινώταυρος) ye un personaxe de la mitoloxía griega que tien cuerpu d'home y cabeza de güe.

## Referencies

## Enllaces esternos
Solvay

**Solvay** ye un llugar de la parroquia de Lieres, nel conceyu asturianu de Siero. Tien una población de .

## Referencies

## Enllaces esternos
Robert Adamson

**Robert Adamson** pue referise a:

* Robert Adamson (fotógrafu) (1821-1848), fotógrafu británicu.
* Robert Adamson (filósofu) (1852-1902), filósofu británicu.
* Robert Adamson (actor) (1985-), actor d'Estaos Xuníos.
Carlos Novoa

**Carlos Novoa**  foi un periodista, llocutor de radio y actor de doblaxe asturianu. Foi la primer persona que retresmitió un partíu de fútbol n'asturianu.

## Biografía
Entamó trabayando en Los 40 Principales na década de 1980, pa pasar darréu a trabayar col equipu de José María García, primero n'Antena 3 y llueu en COPE Asturies y Onda Cero.

En 1993 fízose cargu de Radio Vetusta, la emisora del conceyu d'Uviéu, cargu que caltuvo hasta'l cierre de la cadena en 1995. Tamién trabayó pa La Voz de Asturias, la Radio del Principáu d'Asturies y foi xefe de prensa del Colexu d'Abogaos d'Uviéu por cinco años.

## Cine
Trabayó como actor de voz en delles películes. Destaca'l doblaxe fechu a Marlon Brando n*'[[El rostru impenetrable]]*, pol que recibió'l premiu *Take*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Fiestes y conmemoraciones d'Azerbaixán

**Los díes festivos y de conmemoraciones d'Azerbaixán** - ye una llista de fiestes, festivos profesionales y díes de conmemoraciones, establecíos n'Azerbaixán oficialmente.

## Fiestes d'Azerbaixán

*  
* 

## Conmemoraciones d'Azerbaixán

*  
* 

## Otres festividaes d'Azerbaixán

## Ver tamién
* Azerbaixán
* Cultura d'Azerbaixán

## Referencies
Tubeca

**Tubeca** pue referise a:

* l'ave de presa nocherniega *[[Strix aluco]]*, tamién llamada curuxa, curuxu, carabiella, cárabu, carbu, cubata, cuerva o beca;
* l'ave de presa nocherniega *[[Asio otus]]*.
Cuerva

**Cuerva** pue referise a:

**Fauna**
* la especie *[[Corvus corone]]*, tamién llamada glaya y chova;
* la especie *[[Pyrrhocorax pyrrhocorax]]*, tamién llamada choya, chova, graya y graya picubermeya;
* la especie *[[Pyrrhocorax graculus]]*, tamién llamada choya, chova, graya y graya picumariella;
* la especie *[[Strix aluco]]*, tamién llamada curuxu, carabiella, cárabu, carbu, cubata, curuxa, beca o tubeca.

**Toponimia**
* el conceyu toledanu de **[[Cuerva (Toledo)|Cuerva]]**.
Lautoka

**Lautoka** ye la segunda ciudá más poblada de Fixi. Ta asitiada al oeste de la islla de Viti Levu, a 24 quilómetros al norte de Nadi, y ye'l segundu mayor puertu de Fixi, dempués de Suva.

## Historia
El nome de la ciudá derivase de dos palabres fixianes que signifiquen "golpe de llanza". Según una tradición oral, el nome surdió tres un duelu ente dos xefes. Mientres unu llanzaba al otru, otru glayó "*¡Lau-toka*!" ("¡golpea pa ganar!").

El primer avistamientu européu conocíu de la zona de Lautoka tuvo llugar el 7 de mayu de 1789. El capitán William Bligh acolumbró y trazó de forma averada les mariñes de Lautoka mientres realizaba'l so épicu viaxe a Timor, pola mor del motín del HMS Bounty.

## Carauterístiques
Lautoka ye conocida como la "ciudá del azucre" por atopase nel centru de la rexón productora de la caña d'azucre. El festival consagráu a esi importante productu celébrase en setiembre. Amás del procesamientu de la caña, otres actividaes relevantes son la estracción maderera, la destilación, la producción de cerveza, la xoyería, la pesca y la construcción.

Cuenta con un activu comerciu, que se ve arriquecíu pola presencia de turistes qu'utilicen el puertu como puntu de partida a hoteles y otres atracciones naturales.

La ciudá tien una población de , nun área de 16.07 km².

## Deportes
Nesta ciudá tien la so sede l'equipu de fútbol Lautoka FC.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Que ver en Lautoka.
Beca

**Beca** pue referise a:

**Fauna**
* la especie *[[Strix aluco]]*, tamién llamada curuxa, curuxu, carabiella, cárabu, carbu, cubata, cuerva o tubeca;
* la especie *[[Athene noctua]]*, tamién llamada miagón, miagona, fonsu, gatamuya, rasa.

**Subvención**
* una **[[Beca (subvención)|beca]]**, ayuda económica pa los estudios.
Atolón Vaavu

L**'Atolón Vaavu** ye un atolón de les Maldives, ta formáu xeográficamente por 2 atolones: el principal **atolón Vaavu** y l'atolón circular de 9 km de diámetru, ta despobláu, consta d'una sola islla. 

L'atolón consta de 20 islles ensin cuntar los innumberables castros que tien. Esti atolón ta allugáu a 64,37 km de la capital Malé, 90 minutos en lancha y 5 hores nuna embarcación lenta. 

Ye l'alministración más pequeña en términos de población pos tien solo 5 islles habitaes. Ta allugada ente les llatitúes 3° 41' N y 3° 13' N.

L'Atolón Vaavu tien el petón más estensu del país: 55 km de llongura de manera ininterrumpida. Por cuenta del so allugamientu xeográficu, y a diferencia d'otros atolones, ye'l que menos puestos comerciales tien.

## Bibliografía
* H.C.P. Bell, The Maldive Islands, An account of the physical features, History, Inhabitants, Productions and Trade. Colombo 1883, ISBN 81-206-1222-1
* Xavier Romero Frías, The Maldive Islanders, A Study of the Popular Culture of an Ancient Ocean Kingdom. Barcelona 1999, ISBN 84-7254-801-5

## Referencies

## Enllaces esternos

* Gobiernu del Atolón Vaavu
* Gobiernos de les Maldives
No, home, non

***No, home, non*** ye'l cuartu álbum d'estudiu del grupu asturianu Los Berrones, publicáu por Zafil Records en 1993. Al igual que los sos dos anteriores trabayos, *[[Si rompe, que rompa]]* (1990) y *[[¿Lo tuyo cómo ye?]]* (1992), el grupu grabó *No, home, non* nunos estudios de Madrid.

## Llista de cantares

## Referencies
Michael Kelly

**Michael Kelly** pue referise a:

* Michael Kelly (actor) (1969-), actor de cine y televisión d'Estaos Xuníos.
* Michael Kelly (obispu) (1850-1940), arzobispu católicu australianu.
* Michael Kelly (periodista) (1957-2003), un periodista d'Estaos Xuníos.
* Michael Kelly (tenor) (1762-1826), tenor irlandés.
Fortune 500

La llista **''Fortune'' 500** ye una llista espublizada añalmente pola revista *[[Fortune (revista)|Fortune]]* que ellabora un ránking de les 500 mayores compañíes d'Estaos Xuníos a partir de los sos ingresos totales nel añu fiscal respectivu. La llista inclúi tanto les empreses de capital abiertu, que coticen en bolsa y tienen obligación d'espublizar esos datos, como les non cotizaes que faen públicos voluntariamente esos datos. La idea, y el desarrollu de la mesma, remóntense a la década de 1950 de manes del editor Edgar P. Smith, que publicó la primera en 1955. Magar que la Fortune 500 ye la más popular de les trés, esisten otres dos llistes rellacionaes con ella: la *Fortune 100* y la *Fortune 1000*.

Una versión ampliada de so, que llista compañíes de tol mundu, ye nomada *Fortune Global 500*.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina web oficial
* Llistaos completos de les socesives ediciones de la llista: 1955–2005, 2006, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022
Da-y fuerte

***Da-y fuerte*** ye'l quintu discu d'estudiu del grupu asturianu Los Berrones, publicáu por Boomerang Records n'abril de 1998. Foi l'últimu discu d'estudiu del grupu en cinco años, hasta la publicación en 2003 de *[[República Independiente de Tolivia]]*, y el primeru ensin el guitarrista Velino Blanco.

## Llista de cantares

## Referencies

## Enllaces esternos
¿Lo tuyo cómo ye?

***¿Lo tuyo cómo ye?*** ye'l tercer discu d'estudiu del grupu asturianu Los Berrones, publicáu por Pasión en 1992. El grupu grabó'l discu nos estudios Quarzo de Madrid, al igual que'l so predecesor, *[[Si rompe, que rompa]]* (1990), y tuvo la collaboración del músicu Antonio Vega, que tocó la guitarra nel cantar "La pensionista".

## Llista de cantares

 
## Referencies

## Enllaces esternos
Si rompe, que rompa

***Si rompe, que rompa*** ye'l segundu discu d'estudiu del grupu asturianu Los Berrones, publicáu por Pasión Discos en 1990. El discu, que'l grupu grabó nos estudios Quarzo de Madrid, incluyó cantares como «Chacho», «Borrachón» y «La del estudiante», popularizaes a lo llargo de la carrera musical del grupu, y tamién «Nun yes tu», publicada enantes nel so discu debú, *[[Voy dicítelo (Fechu n'Asturies)]]* (1989).

## Llista de cantares

## Referencies

## Enllaces esternos
Voy dicítelo (Fechu n'Asturies)

***Voy dicítelo (Fechu n'Asturies)*** ye'l primer discu d'estudiu del grupu asturianu Los Berrones, espublizáu por km. 444 en 1989. Primeramente publicáu namás en formatu casete, l'álbum apaeció poco dempués del debú discográficu del grupu col senciellu «Nun yes tu» depués de ganar un concursu de maquetes de la cadena de radio 40 Principales.

## Llista de cantares

## Referencies

## Enllaces esternos
Provincia de Nueva Bretaña Occidental

**Nueva Bretaña Occidental** ye una de les venti divisiones alministratives del Estáu Independiente de Papúa Nueva Guinea. La capital de la provincia ye la ciudá de Kimbe.

## Xeografía
La superficie d'esta división alministrativa ye de unos 21.000 kilómetros cuadraos.

## Población
La provincia ye'l llar d'una población compuesta por unes 184.508 persones. Considerando la superficie del territoriu que ocupa, puede afirmase que la densidá poblacional ye de 8,8 habitantes per quilómetru cuadráu.

La relixón predominante en Nueva Bretaña Occidental ye la católica, anque hai una considerable presencia anglicana nel puntu estremu oeste de la provincia, amás l'arzobispu James Ayong, del Primáu Anglicanu de Papúa Nueva Guinea, ye orixinariu d'esta provincia.

## Distritos
Esta provincia atópase fraccionada en dellos distritos a saber:

* Distritu de Kandrian-Gloucester 
* Distritu de Talasea 

## Referencies

## Enllaces esternos

*Población
República Independiente de Tolivia

***República Independiente de Tolivia*** ye'l sestu discu d'estudiu del grupu asturianu Los Berrones, publicáu por Santo Grial Producciones en payares de 2003. Foi l'últimu trabayu col guitarrista Tante Blanco como integrante del grupu ya incluyó una versión n'asturianu del cantar de Simon & Garfunkel «Bridge over Troubled Water».

Santu Grial reeditó l'álbum dos años dempués con «Fai deporte», un cantar extra que'l grupu grabó cola collaboración d'una llarga llista de deportistes asturianos como Chechu Rubiera, Samuel Sánchez, Mejuto González, Javier Villa y Manuel Busto, ente otros.

## Llista de cantares

## Referencies

## Enllaces esternos
10 años berrando

***10 años berrando*** ye un discu de recopilación del grupu asturianu Los Berrones, publicáu por Santo Grial Producciones en 1999. L'álbum inclúi regrabaciones de los cantares más populares del grupu y foi publicáu coincidiendo col décimu aniversariu del orixe de Los Berrones.

## Llista de cantares

## Referencies

## Enllaces esternos
Erromango

**Erromango** ye la islla más grande de Tafea, la provincia más meridional de Vanuatu. Tien un área de 888 km². El monte Santop, con 886 m.s.n.m., ye'l puntu más altu de la islla. La so población ye de 1.500 habitantes anque llegó nel so momentu a superar los 10.000. Les principales poblaciones son Narvin Porto (*Potnarvin*) y Dillons Bay (*Upongkor*). Asina mesmu Ipota, foi d'antiguo una importante población. 

La península de Traitor's Head, al norte de la badea de Cook, ta formada por tres estratovolcanes. En 1881 tuvo llugar la erupción d'un volcán submarín asitiáu ente esta península y la islla Goat.

Mientres el sieglu XIX la islla yera conocida pola so producción de sándalu, qu'en gran parte escosóse. Tamién ye l'hábitat de los árboles kauri y tamanu. Estes especies tamién sufrieron la fuerte deforestación, sicasí, col sofitu de la Xunión Europea ta faciéndose un esfuerzu para la recuperación y el desenvolvimientu sostenible de la producción.

Erromagno foi una de les principales fontes de trabayadores qu'engañaos o secuestraos trabayaron nos plantíos. 

Históricamente na islla faláronse cuatro llingües: el sie, el sorung, l'ura y l'utaha. El sorung y l'utaha desaniciáronse, ente que l'ura tien un amenorgáu númberu de falantes. Toes elles pertenecen al grupu de les llingües del sur de Vanuatu.

## Referencies

## Enllaces esternos

*mapa de Erromango mapcarta.com.es
Seenu

L**'Atolón de Seenu** o **Addu** ye un atolón asitiáu nel estremu meridional de la República de Maldives, nel océanu Índicu. Namás seis de les islles del atolón tán habitaes: Meedhoo, Hithadhoo, Maradhoo, Feydhoo, Gan, y Hulhudhoo con una población total de .

Fálase un dialectu del Idioma dhivehi distintu del emplegáu nel norte del país por cuenta de la so distancia xeográfica con respectu de los demás atolones. Hubo un estáu secesionista ente 1959 y 1963, la República de Suvadivas, que nun foi reconocíu por nengún país del mundu.

L'atolón de Seenu, xuntu con Fuvahmulah, ta allugáu a 52,3 km al norte del atolón de Seenu, estienden les Maldives escontra l'hemisferiu sur. L'atolón Addu atópase a 541 km de la islla Gan al sur de Malé.

Alministrativamente, l'atolón Seenu ye'l sitiu de la ciudad d'Addu, una de les dos ciudaes principales de Maldives. La ciudá d'Addu ta constituyida peles árees habitaes del atolón, esto ye, les islles naturales de Hulhudhoo, Maradhoo y Hithadhoo.

L'atolón de Seenu o Addu tien delles islles despoblaes, incluyida la islla de Gan, onde s'atopa l'aeropuertu internacional de Gan.

## Base militar
La Marina Real Británica estableció una base (*Port T*, darréu *[[RAF Gan]]*) en 1957.

La base orixinal foi creada como base de sofitu para la *[[British Eastern Fleet]]*.

## Bibliografía
* H.C.P. Bell, The Maldive Islands, An account of the physical features, History, Inhabitants, Productions and Trade. Colombo 1883, ISBN 81-206-1222-1 .
* Xavier Romero Frías, The Maldive Islanders, A Study of the Popular Culture of an Ancient Ocean Kingdom. Barcelona 1999, ISBN 84-7254-801-5 .
* 

## Referencies

## Enllaces esternos

* Gobiernos de les Maldives
* Mapa Atolón Seenu y les sos islles
Dauphiné Libéré

El **Critérium del Dauphiné** (; hasta 2010 **Critérium du Dauphiné Libéré**) ye una carrera ciclista per etapes que se disputa nos Alpes franceses, na rexón francesa d'Auvernia-Ródano-Alpes, nel mes de xunu.

Creóla Georges Cazeneuve en 1947 y organizábala'l diariu francés ''Le Dauphiné Libéré''. Dende la creación del UCI ProTour en 2005 (después UCI World Ranking y UCI WorldTour) ta nel calendariu de la máxima categoría. Foi, xunto al Gran Premiu de Plouay, la única carrera ciclista francesa de máximu nivel que nun taba entamada por Amaury Sport Organisation, hasta qu'en xineru de 2010 dicha empresa mercó esta carrera.

## Ganadores

## Referencies

## Enllaces esternos
Islla Rough (Escocia)

La **islla Rough** ye una islla desplobada de 20 acres (8 hectárees) allugada en Rough Firth, frente al fiordu de Solway (Escocia), nel condáu históricu de Kirkcudbrightshire, la mesma rexón onde'l ríu Urr desagua nel Solway. La islla de Rough tien 24 metros nel so puntu más altu.

## Accesu
Puede dise al traviés de la carretera dende Kippford cuando les marees lo permiten o al traviés de les barroques dende Rockcliffe, la islla de Rough puede percorrese dende la Escocia continental. Como la islla ye un santuariu d'aves, los visitantes tienen d'evitar viaxar a la islla mientres los meses de mayu y xunu pa evitar perturbar a los cazadores d'ostres (Haematopus ostralegus) y a los mazaricos (*[[Charadrius hiaticula]]*). 

La carretera de les islles ta hinchada y baxo l'agua mientres 5 hores na marea alta, los visitantes de la islla precisen tener esto en cuenta cuando viaxen ellí.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Walk from Kippford to Rough Island 
*Rough island
Islla de Pentecostés

La **islla de Pentecostés** (; , en bislama: *Pentikos*) ye una de les 83 islles que conformen Vanuatu, na provincia de Pénama. Atópase a 190 km al norte de la capital Port Vila.

Tien una población de .

## Xeografía
Pentecostés ye una islla montascosa que percuerre de norte a sur unos 60 km. La cadena de montes, apoderáu pel monte Vulmat (947 m) marca la llende ente la húmeda y lluviosa mariña este y la más templada costa oeste.

## Historia
Pentecostés foi columbrada en 1606 pol esplorador portugués Pedro Fernández de Quirós xuntu col restu d'islles de Vanuatu. Fernández de Quirós pensó nun principiu que se trataba de parte del continente australianu. El 22 de mayu de 1768 Louis Antoine de Bougainville visitó la islla y circunvaló la rexón, demostrando que yeren islles independientes.

## Tradiciones
Nesta islla inventóse'l *Land diving* (del cual derivóse'l *bungee jumping*), deporte que los llocales practiquen como ritu llocal usando fibres naturales pa la ellaboración de la liana, que denominen n'inglés *bungee*.

## Bibliografía
* https://www.iberlibro.com/servlet/BookDetailsPL?bi=16974567153 The Pacific Basin A History of its Geographical Exploration 
(American Geographical Society, Special publication, no. 38. Dedicated by Author: Friis, Herman R. New York 1967) .

## Referencies

## Enllaces esternos
Bill Farmer

**Bill Farmer**, **Billy Farmer** o **William Farmer** puen referise a:

* Bill Farmer (actor) (nacíu en 1952), un actor de voz y comediante d'Estaos Xuníos.
* William John Farmer (nacido en 1947), funcionariu austrialianu.
* William Charles Farmer (1864-1928), xugador de béisbol d'Estaos Xuníos.
* William Maurice Farmer (1853-1931), xurista y políticu d'Estaos Xuníos.
* William Reuben Farmer (1929-2000), profesor d'Estaos Xuníos de teoloxía.
* William Wood Farmer (1813-1854), vicegobernador de Louisiana de 1853 a 1854.
El Diario Asturiano (1886)

**El Diario Asturiano** foi un diariu d'información xeneral espublizáu n'Uviéu en 1886.

## Ver tamién
* El Diario Asturiano, diariu del mesmu nome espublizáu en Xixón en 1901.

## Referencies

## Enllaces esternos
Vanua Lava

**Vanua Lava** ye la segunda islla más grande de les Islles Banks na provincia de Torba, Vanuatu, depués de la llixeramente más grande Gaua. Atópase a unos 120 km al norte-nordeste de la Islla Espíritu Santo y al norte de Gaua. Tien un área de 314 km². La so población ye de 

## Historia
Vanua Lava foi columbrada per primer vegada polos europeos mientres la espedición española de Pedro Fernández de Quirós, del 25 al 29 d'abril de 1606. El nome de la islla foi cartografiado como *Portal de Belén*. Vanua Lava foi esplorada per primer vegada pol obispu de Nueva Zelanda, George Augustus Selwyn en 1859.

Los depósitos d'azufre del monte Suretamate fueron esplotaos primeramente por una empresa francesa. 

La copra ye'l principal productu d'esportación.

## Llingues
Fálense cinco idiomes en Vanua Lava: vurës con unos 2.000 falantes, beira'a y mwotlap con 500, y dos llingües morrebundes, mwesen con 10 falantes y lemerig con namás 2 falantes vivos. Toos estos idiomes pertenecen al grupu de llingües orientales de Vanuatu.

## Tresporte
Hai un aeropuertu ellí (códigu IATA: *SLH*), al cual Air Vanuatu vuela trés vegaes a la selmana. Hai una carretera na islla pero hai pocos vehículos.

## Bibliografía
* Kelly, Celsus, O.F.M. *La Austrialia del Espíritu Santo. The Journal of Fray Martín de Munilla O.F.M. and other documents relating to the Voyage of Pedro Fernández de Quirós to the South Sea (1605-1606) and the Franciscan Missionary Plan (1617-1627)* Cambridge, 1966, p.39, 62..

## Referencies

## Enllaces esternos

*Vulcanismu en vanua lava
Rudolf Geiger

**Rudolf Geiger** pue referise a:

* Rudolf Geiger (militar) (1891–1972), militar alemán con cargu de xeneral.
* Rudolf Geiger (climatólogu) (1894–1981), climatólogu alemán
* Rudolf Geiger (abogáu) (nací en 1937), abogáu alemán.
República de Suvadiva

La **República Xunida de Suvadiva** (dhivehi: *އެކުވެރި ސުވައިދީބު ޖުމްހޫރިއްޔާ*) foi un país qu'esistió por un curtiu periodu de tiempu, formáu por un grupu de separatistes republicanos na parte sur de les Maldives, concretamente nos atolones d'Addu, Huvadu y Fuahmulah. Declararon la independencia'l 3 de xineru de 1959 y capitularon, xuniéndose al restu de les Maldives, el 23 de setiembre de 1963, por aciu una tresferencia de poder al gobiernu central de Malé.

*Suvadiva* (dhivehi: ސުވައިދީބު) ye un antiguu nome para los trés atolones más meridionales de Maldives. A finales del  convirtióse nel nome oficial del atolón de Huvadu, pero agora yá nun se denomina asina.

## Bibliografía
* Xavier Romero Frías, *The Maldive Islanders: A Study of the Popular Culture of an Ancient Ocean Kingdom*. Barcelona 1999, ISBN 84-7254-801-5

## Referencies

## Enllaces esternos

*Sivadiva,
Aneityum

**Anatom** (comúnmente **Aneityum**, y dacuando tamién **Kéamu**) ye la islla más meridional de Vanuatu. Ta na provincia de Tafea. La so mayor llocalidá ye Anelghowhat, allugada al sur. 

## Demografía
Antes de la llegada de los europeos en 1793 estímase qu'había más de 12.000 habitantes. Les enfermedaes y los secuestros y engaños para trabayar nos plantíos fueron los principales factores del so despoblamientu, algamaba menos de 200 habitantes en 1930.  Nel últimu censu Aneityum tenía una población de .

## Xeogafía
Aneityum ye la islla más meridional de Vanuatu ensin cuntar les Islles Matthew y Hunter, que tán en disputa con Nueva Caledonia,  La islla ta arrodiada de petones de coral y sableres. La islla tien 159,2 km² de superficie y el so puntu más altu ye'l monte Inrerow Atamein, con 852 m d'altitú.

## Comunicaciones
Tien un aeropuertu, non na islla principal en sí, sinón na pequeña vecina d'Inyeug, xuniéndola a Puertu Villa y Tanna.

## Referencies

## Enllaces esternos

*britannica.com 
*Rock carving, Anatom
Tarsicio Aguado

**Tarsicio Aguado** pue referise a dellos futbolistes españoles:

* Tarsicio Aguado Arriazu (nacíu en 1994)
* Tarsicio Aguado Simón (nacíu en 1968)
Islla Epi

**Epi** ye una islla volcánica del archipiélagu de Vanuatu, les antigües *Nueves Hébrides*, en Melanesia. Con unos 412 km² de superficie, ye la octava islla más grande del archipiélagu. Forma parte, con Malekula, de la provincia de Malampa; hasta 1994 constituyía una rexón autónoma, con capital en Ringdove. 

Los primeros pobladores, d'orixe australianu, astiáronse na islla a empiezos del  pal cultivu del cocoteru. Los plantíos tuvieron el so apoxéu na década de 1920, y entá siguen de pies. La mayor parte de la población vive na mariña; l'interior de la islla ta cubiertu per selva tropical y esisten poques rutes trazaes, anque ye un destín favoritu de los escursionistes. 

La islla cunta con dos aeropuertos, unu na badea de Lamen, al norte, y otru na que foi'l mayor plantíu de la islla, Valesdir, nel sur.

Hai dellos volcanes activos na redoma de la islla; el monte Nitaia y el cabu Kone, enantes parte de la islla de Kuwai, tán activos intermitentemente.

El petón coralín qu'arrodia a la islla agospia, ente otres especies endémiques, tien un grupu estable de manatís.

## Referencies

## Enllaces esternos
 
*Islla Epi, Vanuatu
Ambae

**Ambae** o **Aoba** ye una islla d'orixe volcánicu asitiada nel archipiélagu de Vanuatu. La so población ye de . Les islles más cercanes son Maewo y la islla de Pentecostés a unos 30 km de distancia. Ye una de les trés islles de la provincia de Penama. Espíritu Santo, la islla más grande del archipiélagu, ta a unos 50 km.

## Historia
El primer avistamientu rexistráu polos europeos foi realizáu pola espedición española de Pedro Fernández de Quirós na primavera de 1606.

La brumosa vista d'Ambae dende la vecina islla d'Espíritu Santo, que sirvió como una importante base aérea de la Segunda Guerra Mundial, inspiró'l míticu Bali Hai'i nos *[[Tales of the South Pacific]]* de James Michener. 

## Vulcanismu
El 28 de setiembre de 2017, dempués d'una selmana d'aumentu de l'actividá volcánica hasta'l nivel 4 (el nivel 5 ye una erupción importante), el gobiernu de Vanuatu ordenó una evacuación completa de la islla, llar d'unos 10.500 residentes. Les cenices de la erupción cubrieron la islla, matando cultivos y contaminando l'aire y l'agua. N'abril de 2018, ordenóse la evacuación permanente de los aprosimao 10.500 residentes restantes.

## Bibliografía
* Brand, Donald D. *The Pacific Basin: A History of its Geographical Explorations* New York: The American Geographical Society (New York, 1967) p.137 .

## Referencies
 

## Enllaces esternos

* Anglican liturgies in West Ambae spoken on Aoba
Gaua

**Gaua** (anteriormente conocida como *Islla Santa María*) ye la mayor de les Islles Banks en la provincia de Torba, nel norte de Vanuatu con una superficie de 342 km².

## Xeografía
Tien un terrén accidentáu, el mayor altor algama los 797 m del Monte Gharat, el picu del volcán activu nel centru de la islla. La erupción más recién foi en 2011. El volcán tien una caldera de 6x9 km, que ye un llagu de cráter conocíu como llagu Letas, el llagu más grande de Vanuatu. Al este del llagu ta la cascada de Siri (120 m de cayida).

## Población ya idiomes
La islla tenía una población de 2.491 habitantes en 2009, con una tasa de crecedera añal del 2,0 per cientu. Esta población ta xebrada en delles aldegues na mariña nos llaos oeste, sur y nordeste de la islla. El llau este tien dellos pueblos con una población d'inmigrantes provenientes principalmente de les dos islles más pequeñes de Merig y Merelava, al sureste de Gaua.
El pueblu más grande ye Jolap, na mariña oeste.

Amás del idioma d'esta población inmigrante (mwerlap), hai cinco idiomes que se falen tradicionalmente en Gaua: lakon o vuré; olrat, koro, dörig y nume.

## Historia
Gaua foi columbrada per primer vegada polos europeos mientres la espedición española de Pedro Fernández de Quirós, del 25 al 29 d'abril de 1606. El primer nome de la islla foi Santa María.

## Economía
La población de Gaua vive de la economía agrícola tradicional de Melanesia, en combinación cola pesca y la horticultura. Les principales esportaciones son copra y cacáu.

## Tresporte
Gaua tien un aeropuertu (códigu ZGU).

## Galería d'imáxenes

Ficheru:Mount_Gharat_and_Lake_Letas.jpg|Volcán Gharat y lagu Letas
Ficheru:Siri_Falls_Gaua_Vanuatu.jpg|Cascada Siri
Ficheru:Mbaravit_Beach.jpg|Sablera Baravit (mariña oriental)
Ficheru:Gaua_People.jpg|Naturales de la islla


## Bibliografía
* Kelly, Celsus, O.F.M. *La Austrialia del Espíritu Santo. The Journal of Fray Martín de Munilla O.F.M. and other documents relating to the Voyage of Pedro Fernández de Quirós to the South Sea (1605-1606) and the Franciscan Missionary Plan (1617-1627)* Cambridge, 1966, p.39, 62. 

## Referencies

## Enllaces esternos

*Guía de Gaua,
Coral claru

El color **coral claru** con códigu hexadecimal f08080 ye un tonu de bermeyu claru. Nel modelu de colores RGB ta compuestu un 94,12% de bermeyu, 50,2% de 
verde y 50,2% d'azul.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ámbare (color)

L**'ámbare** ye un color croma puru, allugáu na rueda de colores a mediu camín ente los colores mariello y naranxa. El nome del color ye deriváu del material tamién conocíu como ámbare, que ye comúnmente atopáu nuna variedá de colores mariellu-naranxa-marrón-bermeyu; de la mesma forma, como color ámbare puede referise a una gama de colores mariellu-naranxa.

## Referencies

## Enllaces esternos
Azul marín

L**'azul marín** ye un tonu particularmente escuru del color azul. El color azul marín llámase asina por cuenta de los uniformes azul escuru (en contraste col azul claru) usáu pola Marina Real Británica dende 1748, siendo adoptada darréu poles marines d'otros países.

## Referencies

## Enllaces esternos
Cián

**Cián** ye un color (pigmentu) primariu y color aditivu (lluz) secundaria, resultante del amiestu de les lluces azul y verde nel sistema RGB, teniendo como color complementariu'l bermeyu. Tamién llamáu verde-agua o azul-piscina. Atópase nel rangu de los 485 nm del espectru visible. Tamién ye llamada de memoria agua (acqua). De la complementariedá del bermeyu llógrase tamién el color subtrativu (pigmentu) primariu cián, usáu na cuatricromía.

## Referencies

## Enllaces esternos
Bermeyu indiu

El **bermeyu indiu** ye un color, un pigmentu del bermeyu que ta próximu a tonos de marrón.

## Referencies

## Enllaces esternos
Islla Espíritu Santo (Vanuatu)

**Espíritu Santo** ye la islla más grande del estáu de Vanuatu, nel Pacíficu sur.

La ciudá de Luganville, na mariña sur, ye la segunda ciudá más grande del país. A unos 6 km de la ciudá atopase l'Aeropuertu Internacional de Santo-Pekoa.

El puntu más altu de la islla ye'l Tabwemasana (1879 m), nel centru oeste de la islla. 

## Historia
L'esplorador Pedro Fernández de Quirós, a les órdenes de Felipe III d'España, rei d'España, y partiendo del Callao, estableció un pobláu en 1606 en Big Bay, llamáu Nuevo Jerusalén, al norte de la islla.

Espíritu Santo vien del nome que-y punxo Quirós, que'l so nome completu yera *Austrialia (sic) del Espíritu Santo*, n'homenaxe a la Casa d'Austria, coles mesmes reinante n'España.

Los europeos nun volvieron a la islla hasta que Louis Antoine de Bougainville redescubrióla en mayu de 1768, y darréu James Cook en 1774.

Nel  les compañíes europees, franceses y britániques, esplotaron les riqueces de les islles, cuantimás la copra, y establecieron un condominiu sobro les Nueves Hébrides.

Espíritu Santo destacó pola oposición a los misioneros estranxeros y el desenvolvimientu de movimientos proféticos locales, qu'aportaron en cultos cargu. Más tarde foi la isla con mayoritaria población francófona. La ciudá más importante de la islla, y segunda del archipiélagu, Luganville; foi fundada mientres esti periodu.

Mientres la Segunda Guerra Mundial, la islla foi una base militar de los Estaos Xuníos.

Ente mayu y agostu de 1980 la islla foi sitiu d'una rebelión mientres la tresferencia del poder sobro la colonia de les Nueves Hébrides del Condominiu Anglo-Francés a la independiente Vanuatu. Jimmy Stevens del movimientu cargo Nagriamel, n'alianza cola organización llibertaria Phoenix Foundation, queríen establecer un llugar llibre d'impuestos y declararon la islla d'Espíritu Santo independiente, como la República de Vemarana.

Dempués de la independencia de Vanuatu, gobernada pol Padre Walter Lini, riquió asistencia de Papúa Nueva Guinea, que tomó'l control d'Espíritu Santo y retornóla al dominiu de Vanuatu. 

## Bibliografía
* Brij V. Lal. *The Pacific Islands: An Encyclopedia*, Volumen 1, Kate Fortune University of Hawaii Press, 2000 p. 305 .
* Gerritsen, Rupert. A NOTE ON ‘AUSTRALIA’ OR ‘AUSTRIALIA’ The Globe, Journal of The Australian and New Zealand Map Society Inc.Number 72, 2013 pp. 23-30. .

## Referencies

## Enllaces esternos

* South Pacific Rebel Seized, New York Times, 14 September 1982. Consultáu 26/08/2018 .
Beix

El **beix** ye un color próximu al blancu. La pallabra provién del , "ensin color", términu qu'históricamente s'aplicaba al color natural de la llana o a cualquier texíu entá non tiñíu nin ablanquiáu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Salmón (color)

**Salmón** (pronúnciase sa-mon, yá que l ye silenciosa) ye una variedá de colores rosau claro - naranxa la rosa claro , n'homenaxe al color de la magaya del salmón
Salmón Escuru

El color **Salmón Escuru** con códigu de memoria hexadecimal y9967a ye un tonu mediu claru de colloráu naranxa . Nel modelu de colores RGB y9967a ye compuestu por 91,37% de colloráu, 58,82% de verde y 47,84% d'azul. Nel espaciu de colores HSL y9967a tien matiz de 15° (graos), 72% de saturación y 70% de lluminosidá. Esti color tien una largura d'onda averáu de 593,1 nm.
Escuréu (dixebra)

**Escuréu** pue referise a:

* Escuréu (parroquia), una parroquia del conceyu de Pravia.
** Escuréu, una aldea de la parroquia anterior.
* Escuréu (Zamora), una llocalidá de la provincia de Zamora.
Ambrym

**Ambrym** ye una islla y volcán de Vanuatu. La rexón d'Ambrym ya islles próximes ye conocida pola so intensa actividá volcánica qu'inclúi la presencia permanente de llagos de lava (volcán Marum). La so población más grande ye Eas, y les sos 8.000 habitantes que viven principalmente de los plantíos de cocoteros.

La cercana islla de Malakula y otres islles más pequeñes conformen la Provincia de Malampa.

Cerca d'Ambrym hai dos pequeñes islles, Paama y Lopevi. Paama alluga dos asentamientos (Liro y Loulep). Lopevi allugaba otros dos (Holen y Halos), pero una amenaza volcánica obligó al desallugu de los sos pobladores, pero güei ta desplobada.

Históricamente, los habitantes nativos d'Ambrym rexíense por una monarquía elegante, zarrada y complexa.

## Ciudaes importantes
* Fali
* Linboul
* Liro
* Loulep
* Olal
* Ranuetlam
* Port-Vato
* Toak

## Ciclones tropicales
En marzu de 2015, el ciclón Pam afectó a gran parte de Vanuatu como ciclón tropical severu de categoría 5, causando muertes y grandes daños en toles islles. Al 17 de marzu de 2015, les Naciones Xuníes dixeron que'l númberu oficial de muertos yera 11 (seis d'Efate y cinco de Tanna) y 30 resultaron mancaos; Esperábase qu'estes cifres aumentaren a midida que les islles más remotes informaren sobre el so progresu. El Ministru de Tierres de Vanuatu, Ralph Regenvanu, dixo : "Hasta onde sabemos, esti ye'l peor desastre qu'enxamás afectara a Vanuatu".

N'abril de 2020, el ciclón Harold travesó la localidá de Luganville, Espíritu Santo, causando grandes daños materiales ellí y en siquier cuatro islles.
En Port Vila, Suva, el 4 de marzu de 2023, calcúlase que cientos de miles de persones resultaron afectaes en Vanuatu dempués de que dos ciclones de categoría 4 azotaren el país en menos de 24 hores. El ciclón Kevin, con rabaseres de vientu d'hasta 160 km per hora, azotó el país poques hores dempués de la salida del ciclón Judy.

## Temblores
Vanuatu tien terremotos relativamente frecuentes. De los 58 eventos M7 o mayores qu'asocedieron ente 1909 y 2001, pocos fueron estudiaos.

## Bibliografía

## Referencies

## Enllaces esternos

*inundaciones Vanuatu,
Salmón de la lluz

El color **Salmón de la lluz** (lightsalmon) con códigu de memoria hexadecimal ffa07a ye un tonu mediu claru de colloráu naranxa. Nel modelu de colores RGB ffa07a ye compuestu por 100% colloráu, 62,75% verde y 47,84% azul. Nel espaciu de colores HSL ffa07a tien matiz de 17° (graos), 100% de saturación y 74% de lluminosidá. Esti color tien una largura d'onda averáu de 592,07 nm.
Carmín

**Carmín** o **Quirinson** ye un tonu de colloráufuerte, brillosu y fondu, quedáu con dalgún azul, del cual resulta un correctu grau de púrpura. YE el color del corante producíu por un insectu - Kermes vermilio, pero'l nome tamién ye usáu para describir colores llixeramente azul-avermelhadas polo xeneral que tean ente'l colloráu y el rosado
Bermeyu Fueu

El **Bermeyu fueu** ye una color que tien el códigu de memoria hexadecimal cf1920 ye un tonu de rosa Bermeyu. 
Nel modelu de colores RGB cf1920 ta compuestu por 81,18% de colloráu, 9,8% de verde y 12,55% d'azul. 
Nel espaciu de colores HSL cf1920 tien matiz de 358° (graos), 78% de saturación y 45% de lluminosidá. Esti color tien una largura d'onda averáu de 612,87 nm.

## Referencies

## Enllaces esternos
Bermeyu Escuru

El color  **Coloráu Escuru** con códigu de memoria hexadecimal 8b0000 ye un tonu mediu escuru de colloráu . Nel modelu de colores RGB 8b0000 ye compuestu por 54,51% de colloráu, 0% de verde y 0% d'azul. Nel espaciu de colores HSL 8b0000 tien matiz de 0° (graos), 100% de saturación y 27% de lluminosidá. Esti color tien una largura d'onda averáu de 611,37 nm.
Escuréu (Zamora)

**Escuréu** (oficialmente en castellanu: *Escuredo*) ye una llocalidá del noroeste de la provincia de Zamora, na comarca de Senabria.

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos
Palaciu de Whitehall

El **Palaciu de Whitehall** () foi la residencia principal de los reis ingleses en Londres dende 1530 hasta 1698, añu en que foi destruyíu pol fueu. Antes d'eso, convirtiérase nel mayor palaciu d'Europa, con más de 1.500 habitaciones.

Carlos I d'Inglaterra, atopáu culpable d'alta traición como "tiranu, traidor, asesín y enemigu públicu" foi executáu por decapitación nun catafalcu frente a la *[[Banqueting House]]* del Palaciu de Whitehall el 30 de xineru de 1649.

Salvóse del fueu la *Banqueting House*, pabellón pensáu pa fiestes y que'l so techu foi afatáu por Rubens. El nome del palaciu vien de Whitehall, l'actual centru alministrativu del Gobiernu británicu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Plata (color)

**Plata** ye un color asemeyáu a la ceniza La sensación
visual de normal acomuñada col metal plata ye'l suyu rellumu metálicu. Eso nun puede ser representáu por un simple color sólidu porque l'efectu brillosu deber a la incidencia de la fonte de lluz na composición del material. Nin hai nenguna manera de reproducir colores metálicos o fluorescentes n'ordenador. En pintura un artista de normal usa una tinta metálica que reluz como verdadera plata. El color equí presentáu nun puede ser considerada plata, pero ye la representación posible y más averada.

## Referencies

## Enllaces esternos
Caqui (color)

El **caqui** ye un color, deriva del persa khak que significa polvu, y khaki que significa poeirento, empoeirado o color de tierra. Ye utilizada por dellos exércitos del mundu para efectos de camuflaxe. Anguaño usada como color de la farda de la Policía Milite de Paraná y como color del uniforme escoteiro en Brasil

## Referencies

## Enllaces esternos
Azul celeste

L**'azul celeste** ye un color terciariu, intermediaria ente'l cián y l'azul. Ye tenida como una tonalidade d'azul claro, y recibe esi nome por tener el mesmu color del cielu mientres el día. Son rares les acepciones en que'l celeste ye consideráu un color distinguíu del azul o del cián.
El so nome azul Uruguái deriva se de el color del uniforme de la selección uruguaya.

## Referencies

## Enllaces esternos
Libre ©

***Libre ©*** ye'l cuartu discu d'estudiu del grupu navarru de rock, Berri Txarrak. Collabora Tim McIlrath, vocalista de Rise Against, nel cantar *Denak Ez Du Balio*.

## Llista de cantares

## Referencies

## Enllaces esternos

* ''Libre ©'' na páxina oficial de Berri Txarrak
Jaio.Musika.Hil

***Jaio.Musika.Hil*** ye'l quintu discu d'estudiu del grupu navarru de rock, Berri Txarrak. Foi'l primer discu grabáu como tríu, depués de la salida del guitarrista Aitor Oreja. El títulu del discu significa lliteralmente "Nacer.Música.Morir".

## Llista de cantares

## Referencies

## Enllaces esternos

* ''Jaio.Musika.Hil'' na páxina oficial de Berri Txarrak
Denbora da poligrafo bakarra

***Denbora Da Poligrafo Bakarra*** (trad. llit.: "El tiempu ye l'únicu polígrafu") ye l'octavu discu d'estudiu del grupu navarru de rock, Berri Txarrak. La obra musical ta dividida en tres discos, unu por cada sesión de grabación: ***Sutxakurrak***, ***Helduleku Guztiak*** y ***Xake-Mate Kultural Bat***.

## Discos

### ''Sutxakurrak''
Producíu por Ross Robinson.

### ''Helduleku Guztiak''
Producíu por Ricky Falkner.

### ''Xake-Mate Kultural Bat''
Producíu por Bill Stevenson.

## Referencies

## Enllaces esternos

* ''Denbora Da Poligrafo Bakarra'' na páxina oficial de Berri Txarrak
Cerúleu

**Cerúleu** correspuende a una gamma de colores qu'inclúi azul fondo , azul celeste, azul brilloso o azul con tonos azul- esverdeados . El términu vien de la palabra llatina caeruleum , que significa 'cielu' (atmosféricu) o 'cielu' (relixosu).
Chartreuse (color)

**Chartreuse** o **verde llimón** ye un color deriváu del verde brillosu, mediu camín ente'l verde y el mariellu. El nome provién del color d'un llicor francés homónimu (chartreuse). La palabra chartreuse nun ye tradicional del asturianu.
Crema (color)

La **crema** ye un color xeneralmente consideráu un tonu de blancu o mariellu . YE descritu de distintes maneres, por ej. como un mariellu bien pálido o como un blancu quebráu . La crema puede ser vistu como el color pastel del mariellu, según el rosa ye'l colloráu .
Coral (color)

**Coral** ye un color,tien delles tonalidaes. Esti nome ye tamién representante de la clase de cnidários.
Esmeralda (color)

Color **esmeralda** ye un tonu verde particularmente claru y brillante, con una porción esmorecida d'azul. El nome deriva de la típica apariencia de la xema mineral - esmeralda

## Referencies

## Enllaces esternos
Fandangu (color)

El color **fandangu** con códigu de memoria hexadecimal b53389 ye un tonu de rosa magenta . Nel modelu de colores RGB b53389 ye compuestu por 70,98% de colloráu, 20% de verde y 53,73% d'azul. Nel espaciu de colores HSL b53389 tien matiz de 320° (graos), 56% de saturación y 45% de lluminosidá. Esti color tien una largura d'onda averáu de 510,74 nm.
Chaplin (Virxinia Occidental)

**Chaplin** ye una comunidá ensin incorporar del estáu de Virxinia Occidental (Estaos Xuníos).

## Referencies

## Enllaces esternos
Drohomirecki

**Drohomirecki** pue referise a:

* Bolesław Sas Drohomirecki
* Kazimierz Drohomirecki
* Makary Drohomirecki
* Mariusz Drohomirecki
Premiu Nacional de les Músiques Actuales

El **Premiu Nacional de les Músiques Actuales** () ye un premiu añal dau pol Ministeriu de Cultura d'España.

## Ganadores
* 2023: Rodrigo Cuevas.
* 2022: Sílvia Pérez Cruz.
* 2021: Rozalén.
* 2020: Chano Domínguez.
* 2019: Mala Rodríguez.
* 2018: Christina Rosenvinge.
* 2017: Javier Ruibal.
* 2016: Maribel Quiñones/Martirio.
* 2015: Jorge Pardo
* 2014: Carmen París.
* 2013: Luz Casal.
* 2012: Kiko Veneno.
* 2011: Santiago Auserón.
* 2010: Amaral.
* 2009: Joan Manuel Serrat.

## Referencies

## Enllaces esternos