Llingües salishanas

Les **llingües salish** son un grupu de llingües amerindies falaes nel Suroeste de Canadá y Noroeste de los EE. XX., na mariña del Pacíficu y l'interior, nos estaos de Washington, Idaho y Noroeste de Montana. El so nome deriva de **salst** (home). Carauterizar por ser llingües aglutinantes.

## Clasificación interna
La familia salish consta de 23 llingües, que non siempres se correspuenden cola división tribal, una y bones delles tribus falen dialeutos distintos, como los de la isla Squaxin o los tulalip. 

I. *Bella Coola*
: 1. **[[Nuxálk]]** (*tamién* Bella Coola, Salmon River) 20 falantes (2002)
::* Kimsquit
::* Bella Coola
::* Kwatna
::* Tallheo

II. *[[llingües salish de la mariña|Salish de la Mariña]]*

: A. Salish de la Mariña Central (*tamién* Central Salish)
:: 2. **Comox** 400 (1983)
:::* Comox (*també* Q’ómox̣ʷs)
:::* Sliammon (Homalco-Klahoose-Sliammon) (*també* ʔaiʔaǰúθəm)
:: 3. **[[Halkomelem]]** 225 (2002)
::: Island (*tamién* Hul'q̱’umi’num’, həl̕q̓əmín̓əm̓)
:::* Cowichan
:::* Nanaimo
::: Downriver (*tamién* Hunq’umʔiʔnumʔ)
:::* Katzie
:::* Kwantlen
:::* Musqueam
::: Upriver (*tamién* Upper Stalo, Halq’əméyləm)
:::* Chehalis
:::* Chilliwack
:::* Tait
:: 4. **[[Lushootseed]]** (*tamién* Puget Salish, Skagit-Nisqually, Dxʷləšúcid) 60 (1990)
::: Northern
:::* Skagit (*tamién* Skaǰət)
:::* Snohomish (*tamién* Sduhubš)
::: Southern
:::* Duwamish-Suquamish (*tamién* Dxʷduʔabš)
:::* Puyallup (*tamién* Spuyaləpubš)
:::* Nisqually (*tamién* Sqʷaliʔabš)
:: 5. **[[Nooksack (tribe)|Nooksack]]** (*tamién* ɬə́čələsəm, ɬə́čælosəm) *(†)*
:: 6. **[[Pentlatch]]** (*tamién* Pənƛ̕áč) *(†)*
:: 7. **[[Sechelt]]** (*tamién* Seshelt, Shashishalhem, šášíšáɬəm) 40 (1990)
:: 8. **[[Squamish]]** (*tamién* Sqwxwu7mish, Sḵwx̱wú7mesh, sqʷx̣ʷúʔməš) 15 (2002)
:: i. Straits Salish group (*tamién* Straits)
::: 9. **[[Klallam]]** (*tamién* Clallam, Nəxʷsƛ̕áy̓emúcən) 100 (1980); 10 (1997)
::::* Becher Bay
::::* Eastern
::::* Western
::: 10. **[[Estrechos del Norte]]** (*tamién* Straits) 20 (2002)
::::* Lummi (*tamién* Xwlemi’chosen, xʷləel mioʔčósən) *(†)*
::::* Saanich (*tamién* SENĆOŦEN, sənčáθən, sénəčqən)
::::* Samish (*tamién* Siʔneməš)
::::* Semaihmoo (*tamién* Tah-el to-lo) *(†)*
::::* Sooke (*tamién* T’sou-ke, c̓awk) *(†)*
::::* Songhees (*tamién* Lək̓ʷəŋín̓əŋ) *(†)*
:: 11. **[[Twana]]** (*tamién* Skokomish, Sqʷuqʷúʔbəšq, Tuwáduqutšad) *(†)*
:::* Quilcene
:::* Skokomish (*tamién* Sqʷuqʷúʔbəšq)

: B. Tsamosano (*tamién* Olympic peninsula)
:: i. Interior
::: 12. **[[Cowlitz]]** 110 (2010) (*tamién* Lower Cowlitz, Sƛ̕púlmš)
::: 13. **[[Upper Chehalis]]** (*tamién* Q̉ʷai̓áyiɬq̉) *(†)*
::::* Oakville Chehalis
::::* Satsop
::::* Tenino Chehalis
:: ii. Marítimu :::
14. **[[Lower Chehalis]]** (*tamién* ɬəw̓ál̕məš) *(†)*
::::* Humptulips
::::* Westport-Shoalwater
::::* Wynoochee
::: 15. **[[Quinault]]** (*tamién* Kʷínayɬ) *(†)*
::::* Queets
::::* Quinault

: C. Tillamook
:: 16. **[[idioma tillamook|Tillamook]]** (*tamién* Hutyéyu) *(†)*
::: Siletz
:::* Siletz
::: Tillamook
:::* Garibaldi-Nestucca
:::* Nehalem

III. *[[Llingües salish del interior|Salish del Interior]]*

: A. Septentrional
:: 17. **[[Shuswap]]** (*tamién* Secwepemctsín, səxwəpməxcín) 1.255 (2001); 500-750 (2002)
::: Eastern
:::* Kinbasket
:::* Shuswap Lake
::: Western
:::* Canim Lake
:::* Chu Chua
:::* Deadman's Creek-Kamloops
:::* Fraser River
:::* Pavilion-Bonaparte
:: 18. **[[St’at’imcets]]** (*tamién* Lillooet, Lilloet, St'át'imcets) 200 (2002)
:::* Lillooet-Fountain
:::* Mount Currie-Douglas
:: 19. **[[Salish del Ríu Thompson]]** (*tamién* Nlaka’pamux, Ntlakapmuk, nɬyʔkepmxcín, Thompson River, Thompson Salish, Thompson, conocíos en tiempos de la frontera como Klackarpun, Couteau o Knife Indians) 720 (2001)
:::* Lytton
:::* Nicola Valley
:::* Spuzzum-Boston Chigre
:::* Thompson Canyon

: B. Meridional
:: 20. **[[Coeur d'Alene]]** (*tamién* Snchitsu’umshtsn, snčícuʔumšcn) 5 (1999)
:: 21. **[[Columbian]]** (*tamién* Columbia, Nxaʔamxcín) 75 (1990)
:::* Chelan
:::* Entiat
:::* Moses Columbia
:::* Wenatchee (*tamién* Pesquous)
:: 22. **[[Colville-Okanagan]]** (*tamién* Okanagan, Nsilxcín, Nsíylxcən, ta nukunaqínxcən) 510 (2000)
::: Septentrional
:::* Xefe de los llagos
:::* Penticton
:::* Similkameen
:::* Vernon
::: Meridional
:::* Lakes-Colville-Inchelium
:::* Methow
:::* San Poil-Nespelem
:::* Southern Okanogan
:: 23. **[[Spokane-Kalispel-Flathead]]** (*tamién* Kalispel) 1.000 (1980); 124 (2000-2004) 
:::* Flathead (*tamién* Séliš) 
:::* Kalispel (*tamién* Qalispé) 
::::* Chewelah
::::* Kalispel 
::::* Pend d'Oreille
:::* Spokane (*tamién* Npoqínišcn)

## Descripción llingüística
### Fonoloxía
Les llingües salish almiten grupos consonánticos d'enorme complexidá ente los cualos nun hai nenguna sonorante. L'analís convencional en sílabes presenta delles dificultaes en delles d'estes llingües. Dellos exemplos de pallabres llargues nestes llingües son:
: **sčkʷkʼkʷƛus.tn** 'güeyos pequeños' (spokane, salish de Montana)
: **xłp̓x̣ʷłtłpłłskʷc̓**  'tuvo nel so poder una planta d'escuernacabres (*Cornus canadensis*)' (bella coola)

L'inventariu consonánticu del proto-salish vien dau por:
:
Tien De tenese en cuenta que nel cuadru anterior emplegar signos alfabetu fonéticu americanista qu'en dellos casos difier del alfabetu fonéticu internacional y les siguientes convenciones:
* Los símbolos  denotan africaes (= AFI )
* Los signos  (y los sos correspondientes glotalizadas) denotan aproximantes (= AFI )

### Comparanza léxica
Los numberales para distintes llingües salish son:
:

## Referencies

### Bibliografía
* Czaykowska-Higgins, Ewa; & Kinkade, M. Dale (Eds.). (1997). *Salish languages and linguistics: Theoretical and descriptive perspectives*. Berlin: Mouton de Gruyter. ISBN 3-11-015492-7.
* Kroeber, Paul D. (1999). *The Salish language family: Reconstructing syntax*. Lincoln: University of Nebraska Press in cooperation with the American Indian Studies Research Institute, Indiana University, Bloomington.
* Thompson, Laurence C. (1973). The northwest. In T. A. Sebeok (Ed.), *Linguistics in North America* (páxs. 979-1045). Current trends in linguistics (Vol. 10). The Hauge: Mouton.
* Thompson, Laurence C. (1979). Salishan and the northwest. In L. Campbell & M. Mithun (Eds.), *The languages of native America: Historical and comparative assessment* (páxs. 692-765). Austin: University of Texas Press.

### Enllaces esternos
* Bibliografía de Materiales en llingües salish (YDLI)
* University of Montana Occasional Papers in Linguistics (UMOPL) (Llingües natives del Noroeste)
* Coast Salish Culture: an Outline Bibliography
* Coleiciones de Salish de la Mariña
* International Conference on Salish and Neighboring Languages
* The Salishan Studies List (Linguist List)
* Okanagan language resources (includes sound files)
* Native Peoples, Plants & Animals: Halkomelem
* Saanich (Timothy Montler's site)
* Klallam (Timothy Montler's site)
* Bibliografía de Llingüística de la Mariña Noroeste
* Clasificación Etnolóxica de los Salish