Legaria

**Legaria** ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na Merindad de Estella, na contorna d'Estella Oriental y a 61 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población en  foi de  habitantes (INE).

## Símbolos
### Escudu

L'escudu d'armes del llugar de Legaria tien el siguiente blasón:

La estrella de 6 puntes usar tolos pueblos del valle del Ega o Valdega, ente que les cruces son les armes propies del palaciu d'armería de la llocalidá.

## Xeografía física
### Situación
La llocalidá de Legaria ta asitiada na parte occidental de la Comunidá Foral de Navarra dientro de la Zona Media de Navarra o Navarra Media y la contorna xeográfica de Tierra Estella, el Valle del Ega, comúnmente denomináu Valdega; y a una altitú 512 msnm. El so términu municipal tien una superficie de 4,92 km² y llinda al norte col conceyu d'Ancín, al este col d'Oco, al sur col d'Etayo y al oeste col de Piedramillera.
.

### Barrios
**Legaria** consta de 4 barrios:
* **Barriu de San Martín**: asitiáu pela redolada de la Ilesia del mesmu nome (suroeste del conceyu).
* **Barriu d'El Ríu**: asitiáu al noroeste, tomando'l nome de la xubida escontra'l pueblu dende'l ríu Ega.
* **Barriu d'El Monte**: asitiáu nel sureste de la llocalidá, al abellugu de lo que n'otru tiempu foi un monte d'encines, y güei tierra de labrantío.
* **Barriu de La Rochapea**: asitiáu al nordeste, y sobre una terraza enriba del ríu Ega.

## Demografía
### Evolución de la población
La evolución demográfica del conceyu de Legaria ta marcada pol sópitu descensu de población que se dio nos años 1950, 60 y 70, similar a la que se produció naquella dómina na mayor parte de los pueblos d'España, onde se dio una emigración masiva a les medianes y grandes ciudaes, y en dalgunos de los cualos, desgraciadamente, siguió un lentu procesu de despoblación. Anguaño, esti riesgu persiste en dellos pequeños conceyos, como pue ser el casu de **Legaria**, onde se da'l fenómenu de la población avieyada, bien baxu índiz de natalidá y bien poques posibilidaes de trabayu.

## Política y alministración
### Alministración municipal
Legaria conforma un conceyu el cual ta gobernáu por un conceyu de xestión democrática dende 1979, formáu por 5 miembros escoyíos nes eleiciones municipales según ta dispuestu na Llei Orgánica del Réxime Eleutoral Xeneral. La sede del consistoriu ta asitiada na plaza San Martín, e/n de la llocalidá de Legaria.

#### Alcaldes
Estos son los últimos alcaldes de Legaria:

## Arte, monumentos y llugares d'interés
### Monumentos relixosos
* **Ilesia de San Martín de Legaria**: Ye un edificiu d'estilu góticu-renacentista del sieglu XVI. La ilesia foi construyida aprovechando los restos d'otra que yá había nel mesmu allugamientu de dómina medieval. Tien planta rectangulas, cabecera recta cubierta por una bóveda de terceletes y mediu cañón apuntáu. A los pies de la nave alza'l coru y tamién cunta con una sacristía que data de fines del sieglu XVII. Los sos murios tán formaos por sillares de dómina medieval y ta sosteníos por contrafuertes. Destaca la so puesta d'accesu que data de 1718 y una espaldaña que se construyó ente 1742 y 1744.

### Monumentos civiles
* **Palaciu**: La llocalidá cunta con un palaciu qu'apaez descritu na *Nómina oficial del Reinu* como «*de cabu d'armería*». Esti palaciu perteneció a los Legaria, un llinaxe bien antiguu que fueron señores del llugar. Nel sieglu XVI el so escudu apaez en *Llibru de l'Armería del Reinu de Navarra* col siguiente blasón: «*de gules con cinco crucies treboladas d'oru puestes en sotuer*».

## Cultura
### Fiesta y eventos
Ente les fiestes y eventos que tienen llugar na llocalidá de Legaria destaquen:
* Les Fiestes patronales, que tienen llugar el 11 de payares n'honor a San Martín de Tours.
* Les Fiestes de branu que tienen llugar el segundu fin de selmana d'agostu.
Amás celébrense romeríes a les ermites de San Bartolomé, San Gregorio y Nuesa Señora de Codés y el día de Valdega a principios del mes de xunu.

## Gastronomía

## Ver tamién
* Navarra
* Llista de conceyos de Navarra

## Bibliografía
* 
## Referencies

## Enllaces esternos

* Conceyu de Legaria - Páxina web oficial.
* Datos de Legaria - Gobiernu de Navarra - Información y datos d'entidaes llocales de Navarra.
* Toponimia y Hestoria - Páxina web sobre toponimia y hestoria de Legaria con datos históricos. La mayor parte ta n'euskera con documentos en castellán.