Intellivision

**Intellivision** ye una consola de videoxuegos llanzada por Mattel en 1979. El desenvolvimientu de la máquina empezó en 1978, a menos d'un añu de la introducción del so principal competidor, el Atari 2600. La pallabra «*intellivision*» ye una unión de «*intelligent*» y «*television*» («televisión intelixente*).

==Historia==
La Intellivision foi desenvuelta por Mattel Electronics, una subsidiaria formada espresamente pal desenvolvimientu de xuegos electrónicos. La consola foi probada en [[Fresno (California)|Fresno]], [[California]], en [[1979]] con un total de cuatro juegos disponibles, y llanzóse en tou [[Estaos Xuníos]] en [[1980]] con un costu de 299 dólares y un xuegu de regalu: *Las Vegas Poker & Blackjack*. A pesar de nun ser el primer sistema que s'enfrentó a [[Atari]] (sistemes fechos por [[Fairchild Semiconductor]], [[Bally]], y [[Magnavox]] yá taben nel mercáu), foi la primer consola que significó una seria amenaza al dominiu de Atari. Una serie de publicidaes presentaes pol periodista [[George Plimpton]] foi producida, onde Plimpton defenestraba les menores capacidaes del Atari 2600 comparando dambes consoles con xuegos del mesmu xéneru.

Unu de los eslogan utilizaos nes distintes publicidaes señalaben al Intellivision como "lo más cercano a la vida real"; un exemplu ye un avisu comparando xuegos de [[golf]] - mientres los otros teníen gráficos senciellos y soníos monótonos, el Intellivision presentaba soníos realísticos y gráficos de mayor resolución (anque de xuru crudos comparaos con consoles modernes).

Al igual que [[Atari]], Mattel llicenció la so consola a otres empreses por que la viendan so la so propia marca. Estos modelos inclúin el [[Tandyvision]] de [[Radio Shack]], el Intellivision de [[GTE]]-[[Sylvania Electric Products|Sylvania]], y el [[Super Videu Arcade]] de [[Sears Roebuck and Company|Sears]]. (El modelu de Sears foi un golpe pa Mattel, una y bones esta empresa yá vendía una versión del Atari 2600, faciendo una gran contribución a la popularidá de Atari.) 

Nesi primer añu Mattel vendió 175.000 consoles Intellivision, y la llibrería de xuegos creció hasta algamar los 19 xuegos. Hasta esti puntu, tolos xuegos taben producíos por una compañía llamada [[APh]]. Mattel diose cuenta que lo qu'hasta agora vieren como un productu secundariu convertir nun gran ésitu. Entós, Mattel decidió abrir el so propiu equipu de desenvolvimientu de [[software]] pal Intellivision.

Los cinco miembros orixinales d'equipu del Intellivision fueron el direutor Gabriel Baum, Don Daglow, Rick Levine, Mike Minkoff y John Sohl. Levine y Minkoff (unos veteranos de la llinia de xuguetes de Mattel) llegaron dende l'equipu de producción de xuegos de mano de Mattel. Pa evitar que los programadores fueren contrataos pol rival Atari, la so identidá y llugar de trabayu foi guardada de callao. En públicu, el programadores yeren conocíos colectivamente como los "Blue Sky Rangers".

Para [[1982]] les ventes habíense disparáu. Más de dos millones de Intellivision fueren vendíes pal final d'esi añu, dándo-y a Mattel una ganancia de 100 millones de dólares. Les compañíes [[Activision]] y [[Imagic]] empezaron a llanzar títulos pa la consola, al igual que los sos rivales, y Atari y [[Coleco]] llanzaron nuevos productos pa poder competir con Mattel: el [[Atari 5200]] y el [[Colecovision]], respeutivamente. Mattel creó xuegos so la marca *M Network* pa los sistemes de Atari y Coleco. Los títulos más populares vendieron más d'un millón de copies. El Intellivision tamién foi vendíu en [[Xapón]] de la mano de [[Bandai]].

L'equipu de desenvolvimientu de videoxuegos de Mattel había crecíu, y de tan solo 5 persones pasara a tener 110 emplegaos sol agora vice presidente Baum.

==Tecláu==

Munchos usuarios esperaron ansiosamente'l prometíu llanzamientu d'un [[Tecláu (informática)|tecláu]], un agregu que convertiría al Intellivision nun ordenador. La unidá presentaba una unidá de [[casete]] pa guardar y cargar información. El tecláu conectaríase al traviés de la ranura del cartuchu, y tendría una entrada adicional pa poder xugar xuegos comunes y corrientes pal Intellivision.

La actualizacíon, sicasí, probó ser demasiáu cara pa poder producise, asina que Mattel envíaba repetidamente a los desarrolladores a que traten de faer que'l complementu fuera lo más barato de producir posible. Mattel foi darréu investigada pola [[Federal Trade Commission]] (Comisión Federal de Comerciu, FTC poles sos sigles n'inglés) por fallar al producir una actualización que-y fuera prometida a los sos veceros, y multada con 10 000 dólares per día hasta que fuera llanzada. Finalmente, Mattel vendió'l tecláu al traviés d'ordes per corréu.

El "escándalu del tecláu" volvióse tan bultable na sede principal de Mattel que'l comediante [[Jay Leno]], mientres taba faciendo una actuación na fiesta de navidá de 1981 de la empresa, llogró una efusiva respuesta per parte de los presentes cuando dixo: "¿Saben cuálos son les mentires más grandes qu'esisten?: 'el cheque ta nel corréu', 'entá te respeto nes mañanes' y 'el tecláu va salir esta primavera'".

Dempués del so llanzamientu llindáu, 400 unidaes fueron vendíes. Munches d'elles fueron dempués devueltes a Mattel cuando en 1983 la empresa sacó'l tecláu del mercáu por cuenta de problemes de funcionamientu, incluyendo la unidá de casete que resultó ser nada fiable. Acordies cola páxina web de los Blue Sky Rangers, los usuarios que decidieron quedase col aparatu roblaron un arrenunciu absolviendo a Mattel de toa responsabilidá de brinda-yos soporte téunicu.

Pa esi entós, dellos inxenieros de Mattel salieron con una alternativa muncho más económica. L**Entertainment Computer System*' (ECS), yera un tecláu muncho más pequeñu, llivianu y más bono de producir que'l tecláu orixinal. Ente que l'anterior tecláu taba diseñáu pa tener delles de les ventayes de los ordenadores d'esi tiempu, el nuevu tecláu taba diseñáu pa ser baratu, non funcional, y yera muncho menos poderosu qu'otres máquines como la Commodore 64. Les dos unidaes yeren incompatibles, pero a los usuarios del vieyu tecláu ufiertóse-yos el nuevu ECS.

Pa caltener un secretu na industria del xuguete, onde'l espionaxe industrial yera una manera de vida, munchos proyeutos teníen nomes clave, por que los documentos y los discutinios casuales nun revelaren secretos de la compañía. Ye por eso que Daglow suxirió que'l nuevu dispositivu llamárase provisoriamente LUCKI (por "Low User Cost Keyboard Interface", "Interface de Tecláu de Baxu Costu"). El nome foi aceptáu pero la fortuna nun la acompañó: el ECS foi un fracasu comercial.

## Intellivoice
En 1983 Mattel introdució un periféricu innovador pa esi tiempu: el **Intellivoice**, un dispositivu de síntesis de voz que producía voz en ciertos xuegos, la mayoría de los cualos nun se podíen usar ensin esti accesoriu. Los títulos qu'usaben el Intellivoice incluyíen:
* *[[Bomb Squad]]*
* *[[B-17 Bomber]]*
* *[[Intellivision World Series Baseball]]*
* *[[Space Spartans]]*
* *[[TRON Solar Sailer]]*
Versiones pa idiomes estranxeros fueron entamaes pa *Space Spartans*: *Gli Spartani dello Spazio*, *-yos Spartiates de l'Espace* y *Spartaner aus dem All*. Estes versiones riquiríen la versión internacional del intellivoice, que nunca foi llanzada.

## Intellivision II

Amás del Intellivoice, en 1983 Mattel llanzó una versión remocicada de la consola, llamada **Intellivision II**. Esta versión incluyía joysticks desmontables, el System Charger (un accesoriu que dexaba xugar xuegos pal Atari 2600) y un tecláu musical opcional.

Esta versión foi diseñada principalmente pa ser barata de fabricar. Ente otres coses, el tecláu con botones d'estilo burbuja orixinal foi reemplazáu por unu de membrana totalmente planu. Munchos xuegos pal Intellivision fueron diseñaos pa xugar sintiendo los botones al tocalos pa nun tener que miralos, lo que fizo que los xuegos fueren menos jugables nel Intellivision II.

Mattel tamién camudó la ROM interna del Intellivision (llamada EXEC) nun intentu pa bloquiar los xuegos ensin autorizar fabricaos per terceres partes. Pa faer espaciu pal códigu de bloquéu mientres se retenía compatibilidá colos títulos esistentes, delles porciones del EXEC fueron movíes nuna forma que camudara'l so usu. Magar la mayoría de los xuegos permanecieron intactos, dalgunos de los títulos más populares, como *Shark! Shark!* y *Space Spartans* teníen soníos llixeramente distintos que na primer versión de la consola, pero'l so xugabilidá nun se vía afeutada. *Electric Company Word Fun* non podía xugase n'absolutu y el xuegu *Super Pro Football* de INTV tenía problemes gráficos menores debíu al EXEC modificáu.

## Competición y esbarrumbe del mercáu

Nel mediu del torbolín de nuevos productos, había problemes pal Intellivision. Nuevos sistemes de videu como'l Colecovision, el Atari 5200 y el Vectrex (toos ellos llanzaos en 1982) taben segmentando el mercáu, y la crisis de los videoxuegos de 1983 empezó a poner presión na industria. L'equipu del Intellivision forfugar pa terminar dellos xuegos, incluyendo *[[Burgertime]]* y el persecretu *Hover Force*, que utilizaría gafes 3D. Magar *Burgertime* resultó ser un xuegu bien popular (siendo programáu por Ray Kaestner a les apuraes), el ciclu de fabricación de cinco meses significaba que'l xuegu nun apaecería hasta la primavera de 1983, cuando l'esbarrumbe del mercáu de los videoxuegos yá afectara severamernte les ventes.

P'agostu de 1983, la Intellivision II (que fuera llanzada a 150 dólares) foi rebaxada a 69 dólares. Mattel reportó una perda de 300 millones de dólares. A principios de 1984, la división de videoxuegos de Mattel foi cerrada - la primer víctima importante de la crisis.

Los xuegos de Intellivision siguieron vendiéndose cuando un liquidador mercó los derechos de la consola, como asina tamién tol inventariu restante. Dempués de que la mayoría del stock remanente fuera vendíu, l'ex-executivu de Mattel Marketing Terry Valeski mercó los derechos del Intellivision y empecipió una nueva iniciativa. La nueva compañía, INTV Corp., siguió vendiendo les esistencies restantes al traviés de ventes per corréu. Cuando les esistencies de la Intellivision II escosáronse, la empresa llanzó al mercáu una nueva consola llamada **INTV II**. Esta unidá yera en realidá tan solo una versión retocada cosmeticamente de la Intellivision orixinal (esta consola sería dempués renomada como **Super Pro System**). Amás de fabricar nueves consoles, INTV Corp. produció dellos xuegos nuevos, llanzando un par d'ellos cada añu. Finalmente, el sistema foi descontinuado en 1991.

Los xuegos de Intellivision volvieron tar disponibles nuevamente cuando Keith Robinson, un antiguu programador de Intellivision responsable del xuegu TRON Solar Sailer mercó los derechos del software y fundó una nueva compañía: Intellivision Productions. Como resultancia, dellos xuegos orixinalmente llanzaos pal Intellivision tán agora disponibles pa ordenadores y consoles modernes como la PlayStation 2, Xbox y Nintendo GameCube nel paquete *Intellivision Lives!*.

## Especificaciones téuniques

* CPU: Microprocesador Xeneral Instrument CP1610 de 16 bits corriendo a 894.886 kHz, pocu menos de 1 MHz.
* Memoria: 1352 bytes de RAM y 7168 bytes de ROM:
* Chip gráficu Xeneral Instruments AI-3-8900 (**STIC** Standard Television Interface Chip)
** Resolvimientu: 160 píxeles d'anchu por 196 píxeles d'altu.
** Colores: Paleta de 16 colores, toos ellos aplicables coles mesmes.
* Sprites: 8 sprites. El hardware dexa les siguientes carauterístiques por sprite:
** Seleición de tamañu: 8×8 o 8×16.
** Estensión: Horizontal (1×, 2×) y vertical (1×, 2×, 4× o 8×).
** Reflexu: Horizontal y vertical.
** Detección de choque: De sprite a sprite, de sprite a xeitu, y de sprite a cantu de pantalla.
** Prioridá: Escueye si'l sprite va apaecer enriba o detrás del fondu.
* Soníu: Chip de soníu GI AI-3-8914 con 3 canales de 8 octaves de soníu más unu de ruíu blanco.
* Controladores: Tecláu numbéricu de doce botones (0-9, Clear y Enter), 4 botones d'aición alcontraos a los llaos (de los cualos dos yeren electrónicamente lo mesmo, dando como resultáu tres botones d'aición distintes), "discu direccional", capaz de detectar movimientu en 16 direiciones y "overlays", que poníense enriba del tecláu p'amosar les funciones específiques de cada xuegu.

## Especificaciones del controlador
* El Intellivision tenía controladores constituyíos por:
** Tecláu numbéricu de doce botones (0-9, Clear, y Enter)
** Cuatro botones d'aición alcontraos a los llaos (onde los primeros dos son en realidá electrónicamente los mesmos, dando a tres botones distintos) 
** El discu direccional, capaz de detectar 16 direiciones de movimientu ** 
Overlays, que s'esmuciríen sobre'l tecláu como una capa suplementaria p'amosar funciones específiques claves.

La consola Intellivision podía detectar el movimientu del discu direccional o'l primíu d'un númberu sobre'l tecláu numbéricu, pero non dambos coles mesmes. Dellos xuegos d'aición, como Tron Deadly Discs y Night Stalker, usaben el discu pa movese y el tecláu numbéricu pa disparar armes, queriendo dicir que xugadores teníen que dexar de correr momentáneamente pa disparar. Sicasí, una y bones estos xuegos aceptaben la entrada d'unu o otru controlador, los xugadores podríen evitar esta desventaxa sosteniendo unu d'ellos en cada mano, con una mano remanando'l discu direccional d'unu de los controladores, y la otra mano usando'l tecláu numbéricu del otru controlador.

Los almiradores de la consola recuerden la posibilidá de firíes nes manes por xugar por llargos periodos de tiempu por cuenta de la presión cola qu'había que primir los botones del tecláu numbéricu y sobremanera los botones de llau. El problema foi empeoráu considerablemente cuando Intellivision II, la versión de costu amenorgáu del Intellivision, camudó de botones de llau sólidos de goma a plásticos con un centru buecu, dexando una impresión rectangular sobre los pulgares de los xugadores y causando dolor, inclusive dempués de periodos curtios de xuegu. El cambéu al paecer foi fechu p'amenorgar el costu de materiales de les unidaes, y nunca foi probáu por cuenta de la priesa pa traer el sistema al mercáu nos tempranos díes de la crisis del videoxuegu de 1983.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Intellivision Lives!, caltenida por Keith Robinson y los Blue Sky Rangers (el programadores orixinales de videoxuegos pal Intellivision) (N'inglés)
* Intellivision Technical Wiki, con *mods* ya información téunica *
SDK-1600, Kit de desenvolvimientu pa la Intellivision
* IntelligentVision, un grupu que llanza cartuchos con desarrollos actuales pa la Intellivision
* Artículu en The Dot Eaters, con una amplia hestoria de la Intellivision y el so desenvolvimientu *
IntellivisionWorld, sitio web con información variada sobre la consola *
COIN-OP TV entrevista a Keith Robinson de Intellivision
* Información sobre hardware y emuladores de Intellivision