open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ama Dablam

**Ama Dablam** monte asitiáu na parte este del Himalaya nepalés. El picu principal ye de 6.812 m, el picu occidental, más baxu que'l visu principal algama los 5.563 m. Ama Dablam significa'l collar de la madre y de la perlla» (la perlla considérase'l glaciar colgante). Ye un monte pimpano y formoso que muncha xente que visita l'área considera la meyor de la rexón. L'Ama Dablam apodera'l cielu oriental pa  cualquier persona senderista nel Himalaya.

La primer ascensión a l'Ama Dablam foi en 1961 por Mike Gill, Barry Bishop, Mike Ward y Wally Romanes. La ruta normal de xubida ye la vía de l'aresta del suroeste. Los escaladores establecen de normal tres campamentos a lo llargo de l'aresta, el campamentu trés xustu debaxo y a la derecha del *glaciar colgante* (Dablam). El xelu que s'esprende del glaciar, típicamente va escontra la izquierda, lloñe del campamentu. L'ascensión rique un permisu oficial. Como col monte Everest, los meyores meses pa esguilalo son abril-mayu (antes del monzón) y setiembre-ochobre.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Ama Dablam
* Ama Dablam
* ábanu na Ama Dablam 
* Ascensión en Solitariu a l'Ama Dablam
* VIDEO Ascensión a l'Ama Dablam
* FOTOS Ascensión a l'Ama Dablam
Gokyo

**Gokyo** ye un pequeñu pueblu nel distritu de Solukhumbu nel Himalaya, Nepal, al pie de del Gokyo Ri y na vera oriental del llagu de **Gokyo** Tsho (Dudh Pokhari).

El pueblu, que consiste en solo unes poques cases de piedra y dellos hoteles, atopase a una altitú de 4.750 metros, polo que ye unu de los mayores asentamientos d'altitú en Nepal y nel mundu, non habitáu permanentemente a lo llargo del añu, yá que ye esencialmente, nel branu, un llugar d'albergues pa escursionistes y escaladores, y del llendo pa los fataos de yaks.
Gokyo ufierta la meyor opción, por cuenta de la so proximidá, a la esguilada del monte Gokyo Ri, esta esguilada empecípiase xeneralmente nes primeres hores de la mañana, cuando la visibilidá ye xeneralmente meyor. Pa llegar al cume y retornar son necesaries 5 hores. Dende'l so visu puede vese los montes del Everest y Makalu.

Pel hibiernu, el pueblu ta práuticamente despobláu debíu al intensu fríu y muncha nieve.
Escontra'l sur, el camín que conduz a Namche Bazaar, se encontra el pueblu de Machhermo (4410m).


Gokyo village-02-2007-gje.jpg
Gokyo village-16-Waescher-2007-gje.jpg
Gokyo village-22-Lake Side Lodge-2007-gje.jpg
Gokyo Ri slopes, Nepal, Himalayas.jpg 
Gokyo, Ngozumpa Glacier, Nepal, Himalayas.jpg


## Referencies

## Enllaces esternos
Namche Bazaar

**Namche Bazaar** (en nepalés: नाम्चे बजार) tamién **Nemche Bazaar** o Namche Bazar, ye una ciudá de Khumbu rexón del Nepal. Namche atopase a 3.440 metros d'altitú, desenvuelta nes fasteres del monte.

Namche Bazaar ye la puerta del Himalaya y tou escursionista na rexón de Khumbu  visitalo nel so camín a otros puntos de la rexón. Los visitantes suelen pasar siquier una nueche na ciudá pa facilitar l'aclimatación al altor. La ciudá tien munches tiendes y albergues onde puede atopase tou lo necesario pa les escursiones o espediciones, pero los precios son mayores a los de Katmandú.

Namche ye'l llugar de comerciu más importante de la rexón de Khumbu y por tanto hai muncha presencia oficial nepalesa como policía, oficina de correos y dalgún bancu. A lo cimero de la ciudá atopen les oficines del Parque nacional de Sagarmatha según los barracones del Exércitu Nepalés.

El programa *Destination Truth* fixo un programa nesta zona sobre los avistamientos de yeti.
Coordenaes: <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Mapas, fotos y otros datos de 27°49′N 86°43′E"><span class="latitude">27°49′N</span></span></span> <span class="geo-default"><span class="geo-dms" title="Mapas, fotos y otros datos de 27°49′N 86°43′E"><span class="longitude">86°43′Y</span></span></span>﻿ / ﻿<span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Mapas, fotos y otros datos de 27.817 86.717"><span class="geo"><span class="latitude">27.817</span></span></span></span>, <span class="geo-nondefault"><span class="geo-dec" title="Mapas, fotos y otros datos de 27.817 86.717"><span class="geo"><span class="longitude">86.717</span></span></span></span>

## Xeografía
Darréu al oeste de Namche alcuéntrase'l picu Kongde Ri (6.187 metros) y al este, el picu Thamserku (6.623 metros).

## Tresporte
Nuna llomba con vistes a Namche Bazar atopa l'Aeropuertu Syangboche (3.750 m). Yá nun s'utiliza pa vuelos de pasaxeros. Los helicópteros rusos faen vuelos especiales de carga.

## Turismu
Namche Bazar ye popular ente los escursionistes na rexón de Khumbu, especialmente p'aclimatación al altor, y ye la puerta d'entrada al altu Himalaya. La ciudá tien un númberu d'agospiamientos y tiendes qu'atienden a les necesidaes de los visitantes, según un númberu de cafés internet, polo que ye unu de los pocos llugares na rexón onde los escursionistes pueden aportar a Internet.

Los sábados pela mañana, un mercáu semanal celebrase nel centru de l'aldega. Tamién puede haber un mercáu diariu tibetanu onde la ropa y los bienes de consumu chinos baratos tienden a ser los principales artículos pa la venta.

## Clima
Namche tien branos frescos y húmedos ya iviernos fríos y secos, afeutaos principalmente pola so altitú y pola temporada del monzón pel branu.

## Imáxenes

File:Namche Bazaar from above, Nepal.jpg|Namche Bazaar
File:Namche bazaar krish.jpg|Namche bazaar nel cuellu del monte
File:Namche Bazaar from above.jpg|Namche bazaar dende enriba
File:NamcheMarkt.jpg|Mercáu de Namche Bazaar
Namche Bazaar, Buddhist monk, Buddhist monastery, Nepal.jpg
Mar d'Aral Sur

El **mar d'Aral del Sur**, tamién llamáu **Gran Mar d'Aral** yera un llagu asiáticu surdíu de la dixebra del mar d'Aral; creóse en 1987 por cuenta de la baxada del nivel de l'agua causada pol usu abusivu de los caudales de los ríos que lu alimenten. Anque se construyó una canal artificial pa coneutar el mar d'Aral Norte (más pequeñu) col mar d'Aral del Sur, la conexón perdiérase yá en 1999, debíu al cada vez más acusáu descensu de les agües.

El mar d'Aral del Sur, a diferencia del mar d'Aral del Norte, foi abandonáu por razones presupuestaries y va terminar desecándose. Anguaño alcuéntrase estremáu en dos porciones.

## Referencies

## Enllaces esternos
Pumori

El **Pumori** (o **Pumo Ri**) ye un monte del Himalaya, asitiada na frontera ente Tíbet y Nepal, a alredor de 8 quilómetros al oeste del monte Everest.

El nome **Pumori**, que quier dicir "*hermana soltera*" nel dialeutu tibetanu de la zona. El nome foi puestu por George Mallory. Los alpinistes llamenlu tamién, dacuando, "*La fía del Everest*".

El Pumori ye conocíu pola so relativa facilidá d'ascensión (dificultá 3 anque con riesgu d'ábanos) comparáu col so vecinos el monte Everest y el Lhotse. 

La primer ascensión al Pumori realizóse Gerhard Lenser en 1962 como miembru d'una espedición suizu-alemana. 

Na primavera de 1996, dos checos, Leopold Sulovsky y Michalec Zeduak abrieron una nueva ruta na cara sur.

Un visu axacente ye'l Kala Patthar (5643 m), qu'apaez como un gran formación marrón na impresionante cara sur. Munchos de los senderistas qu'algamen el campu base del monte Everest intenten algamar el so visu. Les vistes dende'l Kala Patthar del Everest, Lhotse y Nuptse son impresionantes nun día claru.

## Senderismu y alpinismu
Cerca de 500 persones fixeren cume nel Pumori escontra'l 2005, con un total de 42 fallecimientos. Destacó pol so creciente popularidá pal 2008, con carauterístiques tales como poder usar el Campu Base del Everest del llau de Nepal, ufiertando impresionantes vistes del Tíbet, Nepal y el Everest. Sicasí, esiste'l riesgu d'ábanos, como-yos asocedió a dellos equipos d'esguilada españoles que sufrieron grandes perdíes (en 1989 y 2001), y como l'ábanu de 2015, qu'anque desencadenada por un terremotu, dizse que s'anició na aresta Pumori-Lingtren.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina web de la Espedición Británica al Makalu de 2004 
* Estadístiques d'ascensos
* Información del Pumori en Summit Post
* Makalu en Peakware
Ueli Steck

Ye especialmente conocíu polos sos ascensos en solitariu y por batir diversos récores de velocidá al coronar y baxar visos destacaos, una practica conocida como *speed climbing* (alpinismu de velocidá), espcialmente nes grandes cares norte de los alpes. Llogró'l premiu Piolé d'oru, en 2009 y 2014.

El 30 d'abril de 2017 perdió la vida al despeñase mil metros nel Nuptse cerca del monte Everest.
## Visos destacaos

### Víes o visos coronaos n'equipu
* 2001: Primer ascensu pela cara oeste del Pumori, con Ueli Bühler
* 2002: Apertura de la vía *The Young Spider* na cara norte del Eiger, con Stephan Siegrist
* 2003: Apertura de la vía *La Vida ye Xiblar* na cara norte del Eiger, con Stephan Siegrist

### Víes o visos realizaos en solitariu
* 2004: Apertura de la vía *Excalibur* nel Wendenstöcke
* 2005: Primer ascensu en solitariu al Cholatse y al Tawesche (Himalaya)
* 2006: Primer ascensu en solitariu de la vía *The Young Spider* na cara norte del Eiger
* 2010: Meyora del récor de velocidá de la vía Ginat na cara nortede les Droites, hasta entós en manes de Christophe Profit

### Récores de velocidá
* 2004: Cara norte del Eiger, el Mönch y el Jungfrau con Stephan Siegrist, en 25 hores
* 2007: Cara norte del Eiger, en 3 hores y 54 minutos
* 2008: Cara norte del Eiger, en 2 hores 22 minutos y 33 segundos
* 2008: Cara norte del less Grandes Jorasses pela vía Colton-McIntyre, en 2 hores 21 minutos
* 2009: Cara norte del Cervino pela vía Schmid, en 1 hora y 56 minutos
* 2011: Cara sur del Shishapangma, en 10 hores y 30 minutos
* 2013: Cara sur del Annapurna, en 28 hores y en solitariu pela vía fornida por Pierre Béghin y Jean-Christophe Lafaille, asitiada ente la vía británica de 1970 y la vía xaponesa de 1981.

* 2015: Coronar toes los visos de más de 4000 metros de los Alpes, en 62 díes
* 2015: Cara norte del Eiger, en 2 hores y 22 minutos, pela vía Heckmair 

### Víes n'esguilada llibre
* 2008: Cara norte del Eiger pela vía *Pacienca* (8a/5.13b), primer ascensu n'esguilada llibre
* 2009: El Capitán pela vía *Golden Gate* (8a/5.13b)

## Referencies

## Enllaces esternos
Nuptse

El **Nuptse** ye un monte na rexón de Khumbu nel Himalaya del Nepal. Alcuéntrase a dos quilómetros al suroeste del monte Everest, mui cerca de la frontera con China. Nuptse ye'l nome tibetanu pa "picu del oeste", yá que ye'l segmentu occidental del macizu que forma col Lhotse. 

El Nuptse nuna socesión de picos d'este a oeste:

El picu principal, Nuptse I, foi esguiláu per primer vegada'l 16 de mayu de 1961 por Dennis Davis y el sherpa Tashi, miembros d'una espedición británica. Dempués d'un llargu intervalu ensin ascensiones, el Nuptse volvió recibir espediciones nos años 1990 y 2000, coles que s'establecieron rutes dende'l sur, norte y oeste.

Anque'l Nuptse vese pímpanu dende'l sur y l'oeste y alcuéntrase sobre'l campu base de la ruta estándar pa xubir el Everest de la Collada Sur, nun ye un picu independiente: el visu ye una Prominencia de namái 319 metros y por tanto nun s'atopa na Llista de los montes más altos del mundu.


Flight Kathmandu-Himalayas-24-Nuptse-Everest-Lhotse-2014-gje.jpg
Chhukung-316-Nuptse-Lhotse-2007-gje.jpg
Chhukung Ri-196-Nuptse-Lhotse-2007-gje.jpg
Chhukung Ri-124-Nuptse-Detail-2007-gje.jpg
Namche to Dhole-06-Everest-Nuptse-Lhotse-2007-gje.jpg
Tengboche-Namche Bazaar-72-Everest hinter Nuptse-2007-gje.jpg


## Referencies

## Enllaces esternos
* Nuptse en Summitpost
* Nuptse en Peakware
La pega sobre'l cadafalsu

***La pega sobre'l cadafalsu*** (en neerlandés, ***Ekster op de Galg***) ye una obra del pintor flamencu Pieter Brueghel el Vieyu. Ye un pequeñu oleu sobre tabla, práuticamente cuadrada, pos mide 45,9 cm x 34 cm. Exhíbese anguaño nel Muséu estatal de Hesse (*Hessisches Landesmuseum*) de Darmstadt, Alemaña. Data del añu 1568.

El cuadru presenta un claru na viesca onde hai trés llabradores baillando música de gaites, al pie de una forca sobre'l que ta posada una pega. El cadafalsu írguese nel centru del cuadru, estremándolu en dos partes, una composición manierista col llau derechu más «abiertu» y l'esquierdu más «zarráu», cola pega cerca del centru esautu del cuadru. El cadafalsu paez formar un oxetu imposible», paecíu a un triángulu de Penrose, coles bases de los postes plantaos de manera aparente unu xunto al otru, pero col llau derechu del miembru de la cruz reculando escontra'l fondu, y un allumáu contradictoriu.

Otra pega finca sobre una roca na base del cadafalsu, cerca del craniu d'un animal. Les úniques persones ocupen la parte izquierda del primer planu: un home defeca nes solombres a la izquierda, ente qu'otros miren a los trés danzarinos. A la derecha írguese una cruz con un molín d'agua detrás. El fondu ábrese a una vista d'un valle fluvial, con una ciudá a la izquierda y un castiellu sobre un puexu predresu percima, y una torre n'otru afloramientu predresu a la derecha, y llombes alloñaes y el cielu per detrás. Tres los danzarinos álcense dos árboles entrellaciaos, un motivu usáu por Brueghel nun dibuxu anterior d'osos xugando nun monte. La impresión de fondura llógrase pola progresión de los tonos castaños qu'apoderen el primer planu, al traviés de tonos medios verdosos na media distancia, hasta los azules y grises claros del fondu.

La pintura de Brueghel creóse l'añu posterior a la llegada del Duque d'Alba, a los Países Baxos españoles, unviáu pol rei español Felipe II p'aparar la rebelión holandesa. El cadafalsu puede representar l'amenaza d'execución d'aquellos que predicaben la nueva doctrina protestante, y la pintura puede aludir a dellos proverbios flamencos. Hai una alusión direuta a los proverbios neerlandeses de baillar o cagar sobre'l cadafalsu, lo que significa una burlla al estáu. Tamién alude a la creyencia de que les pegues son sabicheres, y qu'ello lleva al aforcamientu. Y que la manera en que la forca destaca sobre praos amenos.

Nun se sabe por qué o pa quién pintó'l cuadru. La so fecha de 1568 fai d'esti cuadru unu de los postreros de Brueghel antes de finar en 1569; ello ye que quiciabes seya la so obra final. Brueghel pidió a la so esposa que quemara dalgunos de los cuadros a la so muerte, pero díxo-y que caltuviera La pega sobre'l cadafalsu pa ella mesma.

## Ver tamién
* *[[Los proverbios flamencos]]*

## Referencies

## Enllaces esternos
Islla Charlton

La **islla Charlton** (n'inglés, *Charlton Island*), ye una islla que constitúi'l puntu más austral del territoriu de Nunavut, trátase una islla despoblada, allugada en badea de James (*James Bay*), na Rexón de Qikiqtaaluk, Nunavut, al este de Canadá, a pesar de la so cercanía con Quebec ye alministrada por Nunavut que tien la mayor parte de la so superficie más al norte. Tien 308 km² (119 milles cuadraes) de superficie.

## Referencies
Islla Vanier

**Islla Vanier** (conocida en Canadá pol so nome francés *Île Vanier*) ye una de les islles del archipiélagu árticu canadiense nel territoriu de Nunavut. Asitiada nes coordenaes xeográfiques  ﻿ / ﻿, , tien una superficie de 1.126 km² (46ª del país y 30ª de Nunavut). Escontra'l norte, al traviés del estrechu Arnott (*Arnott Strait*), ta la islla Cameron y al sur, al traviés del estrechu de Pearse (*Pearse Strait*), ta la islla Massey.

*Adam Range* algama elevaciones cimeres a los 220 m.

Recibió'l nome de Vanier, n'honor d'un gobernador xeneral de Canadá llamáu Georges Vanier.

## Referencies
Glaciar de Khumbu

El **Glaciar de Khumbu** alcuéntrase na rexón de Khumbu nel nordeste del país asiáticu de Nepal, ente'l Monte Everest y, la cresta de Lhotse-Nuptse. Con elevaciones de 4.900 m (16.100 pies) na so parte final, y 7.600 metros (24.900 pies) nel so orixe, ye'l glaciar más altu del mundu. El glaciar de Khumbu ye siguíu pela parte final del percorríu a unu de los Campos Base del Everest. L'entamu del glaciar atopase nel Valle del silenciu cerca del Everest. El glaciar tien una cascada de xelu grande, la Cascada de Xelu de Khumbu, nel estremu oeste de la parte occidental del valle del silenciu. Esta cascada de xelu ye la torga principal y el primeru ente los más peligrosos de la ruta de la Collada Sur al visu del Everest.

El fin del glaciar ta asitiáu nes coordenaes 27 55'55"N 86°48'18"Y.


Kala Patthar-10-Khumbu-Gletscher-Eisbruch-2007-gje.jpg|
Lobuche to Gorak Shep-99-Khumbu-Gletscher-Lhotse-2007-gje.jpg|
Gorak Shep to Everest Base Camp-12-Khumbu-Gletscher-2007-gje.jpg|
Gorak Shep to Everest Base Camp-38-Khumbu-Gletscher-Eisspitzen-2007-gje.jpg|
Gorak Shep to Everest Base Camp-50-Khumbu-Gletscher-Eisspitzen-2007-gje.jpg|
Gorak Shep to Everest Base Camp-64-Khumbu-Gletscher-Rand-2007-gje.jpg|


## Ver tamién
* Xeografía de Nepal
* Xeografía d'Asia

## Referencies
Sherpa

Los sherpa o **sherpas** son pobladores de les rexones montascoses de Nepal, nos Himalaya.

Estos pobladores migraron de la provincia china central de Sichuan, probablemente nos postreros 500 años a les rexones central y sur del Himalaya. Anguaño hai aproximao 180.000 sherpas.

## Árees poblaes, idioma
* La mayoría de los sherpas viven na rexón oriental de Nepal, en Solu, Khumbu, Niagara y Parak. Dalgunos viven tamién nel oeste nel valle de Rolwaling na rexón Helambu al norte de Katmandú. El pobláu más antiguu sherpa de Nepal constituyelo Pangvoche y foi establecíu hai más de 300 años. De los 155.000 sherpas de Nepal (censu de 2001) falen 130.000 sherpa, un idioma del sur del Tíbet.
* N'India viven más de 20.000 sherpas (1997), sobremanera nel distritu de Darjeeling n'estáu federal de Bengala Occidental, según nos estaos federales de Sikkim y Arunachal Pradesh.
* Na República Popular de China viven aproximao 2.600 sherpas (夏尔巴人), de los que 80% fala l'idioma sherpa. A pesar de que "56 nacionalidaes" son reconocíes non oficialmente, tien la Rexón Autónoma del Tíbet un estatus especial, qu'oldea con una reconocencia interna". El so área de población ye'l distritu de Xigazê, sobremanera dos pueblos na frontera chinu-nepalesa: en Zhêntang (陈塘镇) del conceyu de Dinggyê (定结县) viven casi 1.600 y en Zham (樟木镇) del conceyu de Nyalam (聂拉木县) viven casi 1.000 sherpas.

## Sherpas célebres
Lhakpa Tenzing, conocíu como Apa Sherpa y "*Super-Sherpa*", coronó 21 vegaes el Everest, siendo la postrera'l 11 de mayu de 2011.

Tenzing Norgay acompañó a Edmund Hillary na primer ascensión el 29 de mayu de 1953. 

Pem Dorjee Sherpa tien nel so haber 10 esguilaes al Everest y récor de velocidá n'ascensu. En 2004 consiguió l'ascensión más rápida de la hestoria al monte Everest, llegando a conquistar el techu del mundu" en 8 hores y 10 minutos. Esta fazaña foi rexistrada nel Llibru Guinness de los Récores Mundiales.

Chhurim ye una muyer alpinista qu'entró nos récores mundiales Guinness a los 29 años por esguilar el Everest dos veces nuna selmana. Primero llegó al cume'l 12 de mayu de 2012 y nuevamente una selmana dempués el 19 de mayu. Chhurim dixo qu'entama esguilar otros picos altos nel futuru.

## Otros
Los **sherpas** orixinalmente yeren persones de los montes en Nepal. Sicasí, por cuenta de la célebre importancia que tuvieron como guíes y ayudantes nes espediciones nel Himalaya, la pallabra sherpa ampliose a cualesquier guía y ayudante n'escursiones nel Himalaya anque nun fueren específicamente d'esa etnia.

## Referencies

## Enllaces esternos
Lukla

**Lukla** ye una ciudá de la rexón de Khumbu al este de Nepal onde empiecen el so viaxe la gran mayoría de los visitantes del Himalaya. Lukla, a una altitú de 2.860 metros, cuenta con un pequeñu aeropuertu, pero a pesar del so tamañu ye bien conocíu nel mundu de l'aeronáutica por ser l'aeropuertu más peligrosu del mundu.
Anque Lukla significa *llugar con munches cabres*, nun ye probable ver munches na actualidá.

Alredor del 90-95% de los visitantes estranxeros a la rexón lleguen dende Katmandú, a &#xBD; hora de vuelu. El restu puede llegar caminando dende Jiri, a siete o ocho díes de viaxe. En viaxes entamaos, la mayoría de los guíes nepaleses y cocineros vienen caminando dende Jiri, de normal, na metá de tiempu. Cuando Tenzing Norgay y Edmund Hillary realizaron la so famosa primer ascensión al monte Everest en 1953, la so espedición vieno, igualmente, dende Jiri.

Lukla cuenta con una cierta variedá de tiendes y albergues onde pueden tomase comíes del tipu occidental y mercar los últimos oxetos necesarios pa la espedición, anque tamién ye posible suministrase en Namche Bazaar nel camín escontra'l Everest. Dende Lukla, gran parte de los grupos van tardar dos díes hasta llegar a Namche Bazaar, un bon llugar pa empezar l'aclimatación a l'altitú.

En xineru de 2008, l'aeropuertu foi rebautizado n'honor de Sir Edmund Hillary y el Sherpa Tenzing Norgay, les primeres persones n'algamar el cume del Monte Everest y tamién por efectuar los primeros esfuercios pa la construcción d'esti aeropuertu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Islla Ayon

La **islla Ayon** (en rusu, Остров Айон; en rusu treslliteráu: *Ostrov Ayon*) ye una islla habitada del árticu rusu, alcontrada n'agües del mar de Siberia Oriental. 

Alministrativamente, la islla pertenez al Distritu autónomu de Chukotka de la Federación de Rusia.

## Xeografía
Alcuéntrase nel llau oeste de la badea Chaunskaya, direutamente frente a la península Nutel'gyrgym, y nel estremu oriental del golfu del Kolymá. La islla tien 63 km de llargu y 38 km d'anchu. Polo xeneral, ye baxa y plana y nella hai munchos llagos pequeños y banzaos. 

La islla Ayon ta dixebrada del continente pol estrechu de Malyy Chaunskiy, una canal d'apenes 2 km d'anchu nel so puntu más estrechu.

Na islla hubo dos pequeños asentamientos, agora abandonaos, El'vuney y Ayon, nel so estremu noroeste. La islla foi nomada por una tribu familiar que más tarde emigró a América. Dende 1941, hai una estación polar na islla.

## Islles axacentes
* **Islla Ryyanranot** (*Ostrov Ryyanranot*), una pequeña islla asitiada frente a la mariña norte de Ayon, de 8 km de llargu y 1,5 km d'anchu. Ta dixebrada d'ella por un estrechu de 1,2 km. ( ﻿ / ﻿, ).

* **Islla Chengkuul** (*Ostrov Chengkuul*), una pequeña islla asitiada frente a la mariña nororiental de Ayon, dixebrada d'ella por un estrechu de 5 km d'anchu. Tien 10,5 km de llargu y 1,7 km nel so puntu más anchu. El so estremu occidental ye tamién conocíu como *Yanrachenkool.* ( ﻿ / ﻿, ).
* **Islla Mosey** (*Ostrov Mosey*), una pequeña islla asitiada ente la mariña sur de Ayon y el continente, de 3 km de llargor. ( ﻿ / ﻿, ).

## Referencies

## Enllaces esternos
Ilesia de La nuesa Señora del Pilar (Canfranc)

La **ilesia parroquial de La nuesa Señora** del Pilar en Canfranc-Estación, nel términu municipal de Canfranc (Provincia de Uesca, España) ye obra del arquiteutu Miguel Fisac Serna y foi consagrada en 1969.  Integrase en clara harmonía col magníficu paisaxe pirenaico nel que s'enserta. Resuelve'l programa d'un complexu parroquial rural, compuestu por un templu y tolos servicios anexos de sacristía, despachu parroquial, archivu, salón parroquial y vivienda del párrocu. 
Nel añu 2007 foi declarada Bien d'Interés Cultural, na categoría de Monumentu ,publicase nel Boletín Oficial d'Aragón del día 20 d'ochobre de 2007, pol Decretu 257/2007, de 2 d'ochobre, del Gobiernu d'Aragón. 
El conxuntu parroquial ta presidíu pol volume ocupáu pol templu, que se dispón en forma d'abanicu, cerráu por un muriu fronteru tropezosu y con una cubierta de gran rimada casi paralela a la fastera. Completen el conxuntu los anexos adosaos nos llaterales del templu, al norte los servicios parroquiales y al sur la vivienda del párrocu.

L'interior del templu tien una fuerte carga simbólica y sigue les prescripciones del Conceyu Vaticanu II configurando un llugar aparente pa la xunta de l'asamblea eucarística. Destaca'l prodixosu dominiu de la lluz materializáu nos murios desnudos de piedra sobre los que se sajan abertures precises poles que la lluz enfusa y tirante máxicamente l'espaciu.

La ilesia ye d'una gran sinceridá constructiva y combina el sistema tradicional de murios de carga de mampostería de piedra, con una estructura de cubierta prefabricada formada por cerchas metáliques triangulares. La cobertoria de too l'inmueble realizase por aciu bandexes d'aluminiu nel so color. La eleición d'esti material resulta bien atinada nel so contestu, yá que l'aluminiu plateado reflexa la lluz y apurre llixereza al conxuntu. 
La mesa d'altar, see, ambón, base de sagrariu, pila bautismal, dos piles d'agua bendito, columna de la Virxe del Pilar y paragüeru en piedra tallada, son tamién obres de Frisac. Pero lo más destacable artísticamente nel so interior ye una coleición de talles de los sieglos del XVI al XVIII, procedente d'otres ilesies, como son el Cristu Crucificáu en madera policromada del sieglu XVI, procedente de la ilesia parroquial de Tiermas, la Virxe del Pilar en madera policromada del sieglu XVIII, procedente de l'antigua ilesia parroquial de la partida de Los Arañones o la Inmaculada Concepción n'escayola policromada del sieglu XX. 
A lo último, podemos dicir que la ilesia parroquial de Canfranc-Estación caltién gran parte de la so autenticidá ya integridá, a pesar de sufrir delles obres de reconstrucción por causa de los desperfectos provocaos por un ádene. 

## Referencies
** Esti testu toma como referencia la declaración de Bien d'Interés Cultural publicada na BOA nº 145 de fecha 20 d'avientu de 2006 y afaise al artículu 13 LPIhttp://benasque.aragob.es:443/cgi-bin/BRSCGI?CMD=VEROBJ&MLKOB=165181312222
Repollu rellenu

El **repollu relleno** (o tamién **rollos de repollu**) ye un platu consistente en fueyes de repollu envolubraes alredor de diversos rellenos. Ye común nes cocines llabradores d'Europa y Asia Occidental, y tamién atopó popularidá nes rexones d'América del Norte onde s'asitiaron europeos del este.

El rellenu tradicionalmente ellaborase a partir de carne, de cutiu güe, corderu o carne de gochu, y se condimenta con ayu, cebolla y especies. Tamién s'inclúin de cutiu nél ceberes tales como l'arroz o la cebada, güevu, cogordes y verdures. De cutiu úsense fueyes de repollu encurtidas pa envolubrar, particularmente nel sur d'Europa. Como solo les fueyes de mayor tamañu pueden usase, el restu pícase ya inclúyese de cutiu nel rellenu y el mueyu. Por cuenta de que el platu surdió como una forma d'aprovechar les arrayadures, tamién pueden usase otros ingredientes pal rellenu.

Les fueyes de repollu rellenense col rellenu y entós cuécense, a poco fueu o al vapor nuna olla cubierta. Suelen consumise calientes, davezu acompañaes d'un mueyu, que varia llargamente d'un llugar a otru. En Suecia (siempres) y en Finlandia (dacuando), el repollu relleno sirvise con mermelada d'arándanu coloráu, que ye agriduz. N'Europa del Este, son típiques el mueyu de tomate y la crema agria. N'El Líbanu ye un platu popular, rellenándose ellí'l repollu con arroz y carne picao, y endólcase en tamañu pequeñu. Suel sirvise con un acompañamientu de yogur y un tipu de vinagreta de llimón y aceite d'oliva condimentada con ayu y menta seca.

En Croacia los rollos de repollos son un platu básicu. Nuna encuesta recién el 97% de les muyeres mayores de 25 años dixo comelos regularmente. La popularidá del platu foi superada solo apocayá pola de la sopa de xudía. El repollu relleno con gochu picáu afumáu ye una receta croata típica de Navidá.

Los rollos de repollu típicos de los ucraínos canadienses pueden faese con fueyes de repollu encurtidas agries. Los rellenos contener tradicionalmente solu arroz, una y bones la dieta llabradora típica yera en gran midida vexetariana debíu al altu preciu de la carne. Dacuando al rellenu d'arroz añadíense pequeñes cantidaes de carne. Otres recetes usen *kashas* y cogordes selvaxes picaes o, más apocayá, combinaciones de granu integral y raigaños. Delles recetes modernes sustitúin la carne por tofu o proteína vexetal texturizada. Los rollos yá terminaos pueden cocese a poco fueu en mueyu de tomate clara, caldu de xata, caldu de verdura o inclusive caldu de *miso*.

## Platos asemeyaos
* *Dolma*, una receta similar ellaborada davezu con fueyes de parra en llugar de fueyes de repollu.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Receta de''golabki'' (inglés)
* ''Golubtsi'', receta rusa nel ''Russland Journal'' (inglés)
Khumbu

**Khumbu** ye una de les trés subrexones habitaes por sherpas nel Himalaya, siendo les otres dos Solu y Pharak. Khumbu atopase nel nordeste del Nepal ya inclúi la ciudá de Namche Bazaar, según los pueblos de Thami, Khumjung, Pangboche y Kunde. El famosu monesteriu budista de Tengboche alcuéntrase, tamién, en Khumbu.

La rexón de Khumbu ye parte del cordal del Himalaya y, por tanto, tien una gran disparidad d'altitú, que va dende los 3300 hasta los 8850 metros, l'altor del monte Everest y el puntu más altu de la tierra. La rexón inclúi'l Parque nacional de Sagarmatha, del que forma parte la metá sur del Everest.

Considerose mientres bastante tiempu que Khumbu yera'l llugar de nacencia de Tenzing Norgay, unu de los dos homes qu'algamaron el visu del monte Everest per primer vegada. Anque pasó gran parte de la so vida na rexón, afayase en 1990 que yera orixinariu del Valle de Kharta, nel Tíbet, lo cual despintara por razones polítiques.

La rexón de Khumbu ye la parte más conocida del cordal del Himalaya na que s'atopa'l monte Everest, la subcordillera Mahalangur Himal. En Khumbu alcuéntrase'l camín d'aproximación estándar y el campamentu base pa xubir al Everest pela Vía de la Collada Sur, la ruta más popular d'ascensu. 

## Referencies

## Enllaces esternos
* Portal web de l'Asociación Kirat Rai
Manu Trigueros

**Manuel Trigueros Muñoz**  ye un futbolista español. Xuega nel Villarreal Club de Fútbol de la Primer División d'España.

## Referencies

## Enllaces esternos
Trasteru

El **trasteru** ye un espaciu que s'utiliza pa guardar distintos oxetos en desusu o trastos, d'ende'l so nome. El *[[Diccionario de la lengua española]]* ufierta como exemplu'l «cuartu trasteru» pa estremalo del desván, que define como «la parte más alta de la casa, darréu debaxo del teyáu, que suel destinase a guardar oxetos inútiles o en desusu». Anque anguaño son diversos los llugares ónde s'agospien los trasteros, como bien pue ser nos garaxes, n'aparcamientos anexos a la casa, en grandes naves,etc.

Esisten empreses dedicaes al arriendu de trasteros so la denominación autoalmacenaxe, según programes de televisión d'ésitu que s'encarguen de puyar pol conteníu de los trasteros ensin que los compradores sepan lo qu'hai nel interior.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Programa de televisión sobre trasteros abandonaos
Nube lenticular

Una **nube lenticular** ye una nube de forma lenticular (de llenteya), como lo indica'l so nome, o de platillo, o de lente converxente. Estes nubes son estacionaries, y fórmense a grandes altitúes en zones montascoses y aisllaes d'otres nubes. Suelen pertenecer a les formes cirrocúmulu, altocúmulo y estratocúmulo.

Ente los montañistas estes nubes son consideraes como presaxu de nube.

Los pilotos de planiadores de cutio busquen esti tipu de nubes porque'l sistema atmosféricu que les forma arreya grandes movimientos verticales d'aire, y el llugar precisu onde s'atopa l'aire ascendente ye bien bono de predicir reparando la orientación de la nube. El récor mundial de vuelu a vela de distancia: 3000 km, y d'altitú: 14 938 m, llograronse con esti tipu de nubes. 

Los pilotos d'aerollinies evitenles por cuenta de la turbulencia creada nos sistemes de rotor. 

## Referencies

## Enllaces esternos
El nome de les nubes lenticulares nun se debe a la pallabra "llenteya" debese a que la estructura paez una lente. Y de la pallabra "lente" ye que se deriva "lenticular". Y non necesariamente indiquen nube, fórmense porque la fluidez del vientu vese apexada por cuerpos grandes como: montes, edificios o volcanes.
Castañes asaes

Les **castañes asaes** ye una preparación simple de los meses de seronda que consiste en castañes (Castanea) espuestes a un focu caloríficu col enfotu de ser preparaes por aciu asáu. En delles ciudaes, mientres el periodu ivernizu, prepárense asadores portátiles col enfotu de vender les castañes asaes en puestos caleyeros. Nesti casu les castañes vendense en cucuruchos de papel (xeneralmente de fueyes de periódicu). Ye tradición na Península Ibérica la tradición del Magosto  l' Amagüestu, (rustíu de castañes).


Archivu:Seronda2.jpg|Rescoldu de la madera onde se asen les castañes, en Grau.
Archivu:Seronda3.jpg|Tambor portyatil p'asar les castañes, en Grau.
Archivu:Seronda1.jpg|Castañes asaes.


## Referencies

## Enllaces esternos

*El Amagüestu n'Aturies,
Encamp

**Encamp** ye una parroquia con 13.084 habitantes (a 1 de xineru de 2012) asitiada n'Andorra, a 1.300 metros sobre'l nivel del mar. De los seis pueblos qu'enantes formaben la parroquia (Encamp, Tremat, Mosquera, Les Bons, Vila y El Pas de la Casa) namái estos dos últimos quedaron anguaño estremaos del nucleu principal.

Vila ta asitiáu a unos pocos quilómetros del nucleu principal y El Pas de la Casa ye'l pueblu fronterizu con Francia y únicu accesu direutu per carretera (25 km ente Encamp y Pas de la Casa). Xunto con Encamp, Grau Roig, Canillo, El Tarter y Soldeu formen la estación d'esquí más estensa del Pirinéu, Grandvalira.

El ríu Valira d'Oriente, que naz nos llagos glaciares de Pessons, crucia la parroquia.

## Llugares d'interés
A nivel cultural, Encamp tien un antiguu molín d'agua (Molí del Guillem), según delles capiyes ya ilesies romániques y prerromániques:
* San Miguel de la Mosquera, Santolaya, San Román, San Romà de Vila, San Marcos y Santa Maria, San Jaime de Cortals y San Felipe o San Felip.
Tamién mora en Encamp el muséu Nacional del Automóvil y el muséu etnográficu Casa Cristu.

Encamp, amás de tener capiyes ya ilesies d'estilu románicu, tamién ye bien visitáu pel branu pelos sos senderos de monte, famosos pola típica flora y fauna d'Andorra.

Encamp ye puntu de camín de la famosa ruta transpirenaica GR-11. Llagos y montes pueblen el paisaxe sobrevolando'l valle de Cortals, dende onde salen numberoses rutes de monte de distintos niveles aptes pa tolos públicos (ruta de la Osa, llagos de Ensagents, llagu de Engolasters, fontes del Campea, camín interparroquial a Canillo, etc.)

Pel hibiernu y gracies al Funicamp (el teleféricu más rápidu del sur d'Europa), Encamp convertise na puerta d'entrada de la mayor estación d'esquí del Pirinéu, Grandvalira

## Deporte
Nel pueblu de Encamp nació'l xugador Marc Bernaus, xugador del Girona Fútbol Club y ex-xugador del Getafe Club de Fútbol.

Encamp cuenta col FC Encamp, equipu de la lliga andorrana de fútbol. Tamién cunta con un equipu de balonmano, el HC Concordia, que compite na lliga española.

Encamp ye famosu pelos sos montes, puertos de carretera pa ciclistes o estaciones d'esquí. Distintos equipos de fútbol, baloncestu, balonmano, etc. realicen les sos respeutives pretemporadas en Encamp atraíos pol templáu recibimientu, la gran ufierta d'instalaciones y servicios, el sol y l'aire puro d'altu monte.

## Hermanancies
* Mojácar, España.
* Alguer, Italia.
* Rouillac, Francia.

## Referencies
Picu de los Cabrones

El **picu de los Cabrones** ye un monte del norte d'España enclavao nel macizu Central de los Picos d'Europa o macizu de los Urrieles, na divisoria del Principáu d'Asturies y la provincia de Llión.

La primer ascensión conocida al cume foi realizada por Emilio Ribera Pou y Carlos Mier en 1933.

La figura del picu de los Cabrones, xunto coles sos aguyes apodera espectacularmente sobre'l Ḥou de los Cabrones, onde s'atopa asitiáu l'abelugu de monte del mesmu nome asitiáu a 2100 m.

El cume forma parte de la cresta Cabronos-Zarréu (D inf), una de les más alpines de los Picos d'Europa, que dexa enllazar el picu de los Cabrones y la más altu visu de los picos, el picu La Torre Cerréu de 2650 m. La primer travesía a la cresta completase los hermanos Regil el 19 d'agostu de 1958.

## Referencies

## Ver tamién
* Montes de los Picos d'Europa
* Montes d'Asturies
Abaco

**Abaco** () ye un archipiélagu de Les Bahames qu'inclúi les islles Grand Abaco, Little Abaco y una docena d'islles menores y castros.

Al igual que na islla Cat, los sos primeros pobladores d'orixe européu fueron colonos realistes que fuxeron de Norteamérica en 1783, na dómina de la independencia. En 1973 formóse'l Movimientu d'Independencia Ábaco, un partíu que reclamaba autodeterminación de les islles dientro d'unes Bahames federalista pa establecer un orde llibertariu. Recibió sofitu de la población de les islles, financiamiento internacional gracies al auspicio de la Phoenix Foundation, y empezó a abastecese d'armes. Esto últimu restó-y sofitu y perdió influencia dempués de 1977.

Les islles son una importante base p'actividaes de saléu y actividaes turístiques.

La so población ye d'unos . La so principal ciudá ye Marsh Harbour. El faru en Hope Town decoráu en franxes coloraes y blanques ye un símbolu distintivu de la ciudá. La llocalidá de Coopers Town tien 900 residentes.

La composición étnica ye aproximao 50% blanca y 50% negra.

## Referencies

## Enllaces esternos
Santiago García Granda

**Santiago García Granda**  ye un químicu asturianu, especialista en cristalografía de rayos X. Foi rector de la Universidá d'Uviéu ente'l 16 de mayu de 2016 y 2021.

## Biografía
Ñació en Verdiciu, Asturies, en 1955. Estudió química, llicenciándose en 1980 y doctorándose en 1984 pola Universidá d'Uviéu. Ente 1985 y 1987 completó la so formación académica como becariu postdoctoral na Universidá de Nijmegen Holanda col Profesor Paul T. Beurskens. Especialista en determinación estructural, cristalografía, difracción y cálculos moleculares, ye ex-presidente de la European Crystallographic Association (ECA) onde sirvió dende agostu de 2006, y apocayá foi escoyíu Ordinary Member del Executive Committee de la International Union of Crystallography.

La so actividá docente foi intensa tantu en Llicenciatura y Grau en Química, como n'estudios de Doctoráu. Tamién imparte docencia billingue, español ya inglés, en programes Máster de la Universidá d'Uviéu y de la Universidá Internacional Menendez Pelayo.

Autor de más de 500 artículos científicos y de divulgación científica, dellos capítulos de llibros y numberoses comunicaciones y ponencies presentaes en congresos, sobre estudios químico-físicos de nuevos materiales, estructura molecular, cristalografía, difracción y métodos de cálculu, tien un Índiz H de 44. Ye coautor del programa de cristalografía DirDif citáu más de 3000 vegaes y lideró más de 30 proyeutos d'investigación, nacionales y europeos, contratos con empreses y proyeutos de divulgación científica. Lidera'l Grupu d'Investigación SYSTAM, del Departamentu de Química Física y Analítica, declaráu Grupu d'Excelencia del Principáu d'Asturies nel añu 2001. Ye responsable de la instalación d'infraestructura na Llinia Española del Sincrotrón del ESRF. Dirixó 18 tesis doctorales. La so actividá investigadora foi evaluada positivamente en 5 sexenios y fuéron-y reconocíos 7 quinquenios d'actividá docente.

En 2016 presentose como candidatu a rector de la Universidá d'Uviéu, eleiciones que ganó a José Muñiz. Dende mayu de 2008 hasta abril de de 2012 foi Vicerrector d'Investigación de la Universidá d'Uviéu, y Secretariu Executivu de la Sectorial d'I+D de la CRUE. Mientres mas de 35 años de serviciu na Universidá d'Uviéu, ocupó diversos cargos académicos y responsabilidaes

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu oficial de investigadores de la Universidad de Oviedo 
* Sitio de campaña al rectorado de Santiago García Granda
La cacería del tabladillo

***Cacería del tabladillo n'Aranjuez*** ye un oleu de Juan Bautista Martínez del Mazo, pintáu alredor de 1640. La obra amuesa a la corte de Felipe IV, cazando unos venaos pela redolada del palaciu d'Aranjuez. Consérvase nel Muséu del Prado que lu mercó al coleicionista alemán A. S. Drey, de Múnich, en 1934. Pa la so compra emplegaron fondos del mandáu Conde de Cartagena.

## Analís
En 1666 apaez nel inventariu del Real Alcázar de Madrid. Isabel de Farnesio llevólu al Palaciu del Pardo onde s'inventarió en 1714. Más llueu volvió al Alcázar onde taba antes de la quema de 1734. Mientres la Guerra de la Independencia Española, Xosé Bonaparte sacólu del Pardo y llevólu consigo a Francia. Tres la ruina del derrocáu Rei d'España, foi vendíu a Lord Ashburton. D'esti pasó a coleiciones alemanes, como la Sedelmayer, o húngares, como la de Marcel de Nemes.

Ye una escena cortesana. Nel tabladillo alcuéntrense la reina Sabela de Borbón, les sos dames y trés relixoses. Abaxo, nel campu, tán el rei, el so hermanu'l cardenal infante Fernando d'Austria y los sirvientes. D'éstos rescampla un nanu negru. Una de los perros de cacería identificóse con unu de los qu'acompañen al príncipe Baltasar Carlos n*'El príncipe Baltasar Carlos cazador*. La buelga de Velázquez, suegru y maestru de Mazu, ye inconfundible. 

## Fontes
* VALDOVINOS CRUZ, José Manuel, El Prado, coleiciones de pintura, Madrid, Lunwerg Editores, 2001. .

## Referencies

## Enllaces esternos
* Ficha na Galería online del Muséu del Prado
*
Chun Jung-myung

**Chun Jung-myung**  ye un actor surcoreanu que nació en Daejeon.

## Filmografía
* *Master - God of Noodles* (2016)
* *Heart to Heart* (2015)
* *Reset* (2014)
* *Glory Jane* (2011)
* *The Duo* (2011)
* *Cinderella's Sister* (2010)
* *What's Up Fox* (2006)
* *Goodbye Solo* (2006)
* *Fashion 70's* (2005)
* *I Love H, He, Li...* (2004)
* *Beijing, My Love* (2004)
* *Honest Living* (2002)
* *Bad Girls* (2002)
* *Han-ip's Woman* (2002)
* *Third Coincidence* (2001)
* *Pure Flower Cafe* (2001)
* *New Nonstop* (2001)
* *Echo* (2000)
* *School 2* (1999)

## Referencies

## Enllaces esternos
Bimini

**Bimini'' o **Islles Bimini*' ye'l distritu más occidental de [[Les Bahames]], compuestu d'una cadena d'islles asitiaes a unos 81 km al este de [[Miami]] (Estaos Xuníos). Bimini ye'l puntu más cercanu en Les Bahames a los [[Estaos Xuníos d'América|Estaos Xuníos]] y aproximao 209 km al noroeste de [[Nasáu]].

Les islles más grandes son Bimini del Norte y Bimini del Sur. El Distritu de Bimini tamién inclúi'l Prestar de los Roques o Cayo Sal (*Cay Sal Bank*) a más de 62 milles (100 km) más al sur, que xeográficamente nun forma parte de les Islles Bimini. Bimini del Norte ye de siete milles (11 km) de llargu y 700 pies (210 m) d'anchu. La so principal llocalidá ye la ciudá de Alice Town, una coleición de tiendes, restoranes y chigres en redol a un únicu camín conocíu como "La Carretera del Rei" (*The King's Highway*).

Bimini Sur alluga una pista d'aterrizaxe, llamada aeropuertu de Bimini Sur, y ufierta una sele alternativa al bullicio de Bimini del Norte. Hai una pequeña comunidá de cases en Bimini del Sur conocida como Puerto Real (Port Royale). Mientres munchos años, Bimini Sur namái recibía turistes navegantes, porque había pocos agospiamientos distintos a los de los llares.

L'océanu qu'arrodia les islles ye consideráu como una de los más importantes del mundu pa la práutica de la pesca. Por cuenta de que Bimini ta cerca de Miami, Florida, munchos pescador d'Estaos Xuníos van a la islla en barcu pa pescar, esfrutar de la vida nocherniega local, pol bucéu y snorkel que tamién son actividaes populares, o por cuenta de qu'hai munchos naufraxos na zona, como'l naufraxu del SS *Sapona.* El *Sapona'' llancó en 1926 mientres un furacán. La parte cimera de la nave ta espuesta al aire, ente que la metá inferior tópase somorguiada. Delles partes de los restos del naufraxu fueron desaposiaos al traviés de los años y otros restos de la madera utilizáronse pa la construcción de chigres o locales.

## Referencies

## Enllaces esternos
Puebla de Lillo

**Pola de Lillo** (en castellanu y oficialmente: *Puebla de Lillo)* ye un conceyu y llocalidá d'España, na provincia de Llión, comunidá autónoma de Castiella y Llión. Tien feries de ganáu y a finales de  setiembre- principio d'ochobre fai la tradicional matanza del gochu con una feria d'actividaes. Les sos fiestes son el 4, 5 y 6 d'agostu pola Virxe de les Nieves, patrona del pueblu.

## Datos básicos
Tien un área de 171,40 km² con una población de 724 habitantes (INE 2007) y una densidá de 4,22 hab/km². Puebla de Lillo ye una población rica en cultures y con gran cantidá de paisaxes. El Susarón el so picu más importante cuenta con unos 1879 metros; En  el so términu allúgase'l Pinar de Puebla de Lillo, con una población de pinos milenarios  Européu[cita *riquida]* y la estación iverniza de San Isidro y cotos de caza y de pesca.

## Historia
Pola de Lillo fundóse nel añu 1000 per una carta puebla concedida pol rei. Lillo vien de la flor de lliriu; D'antiguo nesta zona había munchos campos de llirios y al concede-y la carta puebla pasu a ser Puebla de Llirios que col tiempu foise camudando hasta llegar al actual nome. Nesta zona de Llión habitaben los Condes de Ḷḷuna, nel Castiellu de Redipollo (Anguaño inesistente). Estos condes manden construyir una torre de vixilancia cerca del ríu Silván; constrúyese, y da forma al actual Torrexón. Al tener una torre de vixilancia la población del llugar foi aumentando. El Torrexón de Puebla de Lillo foi munches coses na so vida: Torre de vixilancia, cárcel, conceyu y, dempués d'una quema, Casa del Parque del Valle del Porma.
La ermita de les Nieves de Puebla de Lillo ye del sieglu XVIII, foi construyida polos mineros n'agradecimientu a Dios.
La Ilesia de San Vicente de la Vega ye del sieglu XIX.

## Demografía

## Fauna
Como animales monteses destaquen el robecu, el venáu, el xabalín, el llobu, l'osu pardu, l'águila ratonera, la víbora, la trucha, el barbu, la carpa, el escallo, les abeyes, el gurrión, la golondrina, la cigüeña, el corzu, el foín, el frangüesos, la utre, ...

Como animales de corte destaquen el caballu, la cabra, la vaca y la pita.

## Flora
Destaquen los montes d'escobes, fayas, carbayos y pinos. El Pinar de Lillo ye unu de los más importantes a nivel nacional polos sos pinos milenarios. Flores destaquen l'amapola, el diente de Lleón, la margarita, el lliriu, el clavel.

## Ríos y llagos

Por Puebla de Lillo pasen los ríos Silván y el so afluente, el ríu Celorno. El ríu Xiblen naz nel Valle de Isoba. El Celorno naz nel Valle de Respina. Poru Corfiñal (Puebla de Lillo) pasa'l ríu Porma al que más palantre el Silván apurrirá-y una gran cantidá d'agua.

Tocantes a los llagos, pueden citase el llagu de Isoba, el llagu Ausente y la llaguna Laguezo.

## Fíos pernomaos
* El deportista Iván Santos nació nesta llocalidá lleonesa.
* Tamién ye de Lillo la esquiadora Lucia Morán, subcampeona d'España d'Esquiles en 2004.

## Referencies

## Enllaces esternos