Paul Muni

**Paul Muni**  foi un actor bien versátil de la dómina dorada de Hollywood, ganador d'un Óscar y otros cuatro vegaes finalista.

## Biografía

El so auténticu nome yera **Meshilem Meier Weisenfreund** y nació na llocalidá de Lemberg, qu'entós pertenecía a Galitzia, una provincia autónoma del Imperiu austrohúngaru (na actualidá n'Ucraína). La so familia emigró a los Estaos Xuníos en 1902. Tanto'l so padre como la so madre yeren actores de teatru en yidis, polo que resultó abondo natural que Muni xunir a ellos na escena, sobre la que yá debutó a los dolce años. Yá nesi momentu foi reconocíu y descubiertu por Maurice Schwartz, propietariu del *[[Yiddish Art Theater]]*. Nel so primer papel teatral, Muni interpretó a un home d'ochenta años, lo que ye un entamu consecuente con un actor qu'a lo llargo de tola so carrera especializar en papeles nos que tuviera que llevar a cabu un sofisticáu trabayu de carauterización y vestuariu.

A los 29 años Muni empezó a trabayar nos teatros de Broadway. El so primer papel, el d'un vieyu hebréu na función "Nós los americanos" (*We Americans*) de Sam Harris, tamién foi'l primeru nel qu'utilizó'l inglés. Tres años dempués, en 1929, foi contratáu pola Fox y recibió la so primer nominación a los Óscar como "meyor actor", pola so primer película **"El valiente"**, anque non contentu colos papeles que se-y ufiertaben decidó tornar a Broadway.

En 1932 vuelve a Hollywood p'actuar nes películes **"Scarface, el terror del hampa"**, na que protagonizó'l papel del gángster Tony Camonte y **"I Am a Fugitive From a Chain Gang"**, pola que volvió ser nomáu al Óscar de meyor actor. La Warner Bros reconoció'l so induldable talentu y ufiertáron-y un contratu al llargu plazu. Nos años siguientes, ganó finalmente l'Óscar en 1936 pola so interpretación na película **"[[La traxedia de Louis Pasteur]]"**, y volvió ser nomáu pol so papel en **"The Life of Emile Zola"**, (1937), película que nunca se llegó a estrenar n'España.

Hasta'l momentu nel que decidió retirase, Muni siguió actuando tantu nel cine como nel teatru, y foi tan valoráu pol so talentu como criticáu poles sos escentricidá. Sabíase que lu sacaba de los sos caxellos afayar que daquién se vistió de colloráu, y tamién se-y podía atopar tocando'l so violín pa relaxase en momentos de posa. Pasó a ser demasiáu dependiente de la so esposa, Bella, que yera una velea pa los direutores, a los qu'obligaba a volver rodar les escenes cuando nun taba satisfecha.

Tres dellos proyeutos fallíos, en 1955, Muni foi nomáu pa un Tony, pol so papel de Henry Drummond na obra **"L'heriedu del vientu"**, papel qu'interpretaría nel cine Spencer Tracy na película del mesmu nome. Sicasí, la so salú diba empeorando, y en 1959, pocu dempués de ser nomáu de nuevu al Óscar como meyor actor, pola so película **"The last angry man"**, retiróse. Morrió en 1967 en California, na llocalidá de Montecito.

## Filmografía

* 1929: *[[El valiente]] ("The Valiant")*
* 1932
** *[[Scarface (película de 1932)|Scarface, el terror del hampa]] ("Scarface")*
** *[[I Am a Fugitive From a Chain Gang]] ("I Am a Fugitive from a Chain Gang")*
* 1933: *[[El mundu camuda]] ("The World Changes")*
* 1934: *[[¿Qué hai, Nelly?]] ("Hi, Nellie!")*
* 1935
** *[[Barreres infranquiables]] ("Bordertown")*
** *[[Infiernu negru]] ("Black Fury")*
** *[[La traxedia de Louis Pasteur]] ("The Story of Louis Pasteur")*
**1937: "The Good Hearth" 
* 1937: *[[The Life of Emile Zola]] ("The Life of Emile Zola")*
** *[[La bona tierra]] ("Good Earth")*
* 1939: *[[Juárez (película)|Juárez]] ("Juárez")*
* 1939:*[[Nun tamos solos]] ("We are not alone")*
* 1941: *[[El renegáu]] ("Hudson's Bay")*
* 1945
** *[[Cantar inolvidable]] ("A Song to Remember")*
** *[[Contraataque (película)|Contraataque]] ("Counter Attack")*
* 1946: *[[El diañu y yo]] ("Angel on My Shoulder")*
* 1959: *"The Last Angry Man"

== Premios ==
;Premiu Óscar


Cuenta cola so propia estrella nel *Paséu de la Fama de Hollywood'', al altor del númberu 6435 de Hollywood Boulevard.

## Referencies

## Enllaces esternos
*