Dendrexetastes rufigula

***Dendrexetastes rufigula***, tamién denomináu **trepatronco piquidorado** (Colombia), **ferrerín golicanelo** (Ecuador), **trepador gargüelu canelu** (Venezuela) o **arapaçu-galinha** (en portugués, Brasil) ye una especie d'ave paseriforme perteneciente a la subfamilia Dendrocolaptinae, qu'integra la familia Furnariidae que vive en Suramérica. Ye la única especie del xéneru ***Dendrexetastes***.

## Descripción

Mide ente 24 &nbsp;y 27&nbsp;cm. Ye un **ferrerín** grande y abondo uniforme que s'estrema de los otros miembros de la so subfamilia pel picu llargu, gruesu y ablancazáu y pol área periocular desnuda de color gris claru azuláu. Puede presentar en mayor o menor densidá, escamaciones nel envés y nel pechu, acordies cola subespecie en cuestión. Nel nordeste de Suramérica, mayormente pardu, más castañu amarellentáu nel gargüelu con un collar visible de puntos blancos bordiaos de negru na parte alta del envés y nel pechu; plumes de vuelu y cola de color ablondu. Nel oeste y sur de l'Amazonia, menos llamativu, ensin puntos blancos nel envés y nel pechu solu estríes estreches que pueden ser difíciles de ser reparaes.

## Distribución y hábitat

Alcuéntrase en Bolivia, Brasil, Colombia, Ecuador, Guayana francesa, Guyana, Perú, Surinam y Venezuela.
Los sos hábitats naturales son les selves húmedes tropicales y subtropicales y los banzaos, tamién habita montes secos y montes altamente degradaos. Vive en matos de tierra firme, de várzea, de transición y formaciones riberanes o n'islles fluviales apoderaes por árboles Cecropia. Principalmente embaxo de los 500&nbsp;msnm.

## Comportamientu
Atopar solo, menos frecuentemente en pares y delles vegaes acompañando bandaes mistes.

### Alimentación
Engata a lo llargo de tueros y ramos gruesos como otros **ferrerín** pero tamién revuelve enrevesosos de fueyes seca y epífitas como los **tasca-fueyes** y hasta hurguetéa en frondas de palmeres en busca d'inseutos.

### Vocalización
El so cantar escúchase de lloñe (unu de los primeres a l'amanecida), una serie rápida de notes altes entrechocadas, ascendientes al empiezu y abasnar escontra'l final; puede empezar con un españíu y siempres termina con una nota baxo y distintivo “chiu” o “trriu”.

## Sistemática
### Descripción orixinal
La especie *D. rufigula* describióse per primer vegada pol ornitólogu francés René Primevère Lesson en 1844 sol nome científicu *Dendrocolaptes (orthocolaptes) rufigula*; llocalidá tipo «Cayenne».

### Taxonomía
Un estudiu propón un parentescu próximu a *[[Campylorhamphus]]*. La subespecie *devillei* ye considerada como una posible especie dixebrada por dellos autores, pero la vocalización paezse son les otres subespecies.
Diversos autores, como Birdlife International y el CBRO (Comité Brasilanu de Rexistros Ornitolóxicos) asitien a esti xéneru nuna nueva familia Dendrocolaptidae dixebrada de Furnariidae.

### Subespecies
Reconócense 4&nbsp;subespecies col so correspondiente disribución xeográfica:

* *Dendrexetastes rufigula devillei* (Lafresnaye, 1850) - oeste de l'Amazonia dende'l centru de Colombia, esti d'Ecuador y esti de Perú escontra l'este hasta l'oeste de Brasil (hasta'l Rio Madeira, probablemente tamién hasta'l Ríu Negru) y al sur hasta'l norte de Bolivia. 
* *Dendrexetastes rufigula rufigula* (Lesson, 1844) - nordeste de l'Amazonia, marxe norte del Ríu Amazones, nel este de Venezuela (nordeste de Bolívar, sur de Delta Amacuro), les Guayanes y norte de Brasil (norte de Roraima, y Ríu Negru al este hasta Amapá). 
* *Dendrexetastes rufigula moniliger* J. T. Zimmer, 1934 - Amazonia brasilana al sur del Ríu Amazones (dende'l Madeira al este hasta'l baxu Ríu Tocantins, al sur hasta Mato Grosso). 
* *Dendrexetates rufigula paraensis* Lorenz von Liburnau, 1895 - Amazonia brasilana al sur del Ríu Amazones (esti del Tocantins nel este de Pará). 

## Referencies

## Enllaces esternos

* Videos, semeyes y soníos de '''''Dendrexetastes rufigula''''' en The Internet Bird Collection.
* Semeyes y soníos de '''''Dendrexetastes rufigula'''''  en Wikiaves.
* Soníos de '''''Dendrexetastes rufigula''''' en xeno-canto.