La Canea

**La Canea** (en griegu *Τα Χανιά*; trnsl.: *Ta Janiá*; trnsc.: *Ta Jañá*) ye una ciudá y un conceyu de Grecia. Alcontrar en Creta occidental y ye la capital de la unidá periférica de La Canea. Ye la segunda ciudá más importante de la isla, con aproximao 55 000 habitantes nel conceyu y más de 120 000 nel so área conurbada.

## Historia

### Antigüedá
La Canea ta asitiada nel llugar onde s'allugaba un asentamientu que los sos restos inclúin materiales de toles fases del periodu minoicu. Sufrió una destrucción hacia l'añu 1450&nbsp;e.&nbsp;C. pero depués, a partir de 1400&nbsp;e.&nbsp;C., coincidiendo cola puxanza de la civilización micénica volvió floriar hasta otra nueva destrucción. Nes tablillas de llinial B apaez documentáu el nome arcaicu del asentamientu so la forma *Ku-do-nin-ja*, que correspuende a la posterior Cidonia. Un aspeutu discutible ye si nesta dómina micénica Cidonia yera'l centru d'un reinu independiente o si, sicasí, dependía de Cnosos. A esti respectu, suxirióse que la identificación d'una mesma mano d'una escriba en distintes tablillas de Cidonia y de Cnosos paez apuntar a una dependencia del primer palaciu con respectu del segundu. La ciudá yera lo bastante importante pa ser mentada na *[[Odisea]]* de Homero. Mientres los periodos de la Grecia Clásica y helenística Cidonia taba constantemente en guerra con otres ciudaes estáu como Gortina, Lappa y Polirrenia, inclusive la mesma Egina que conmemoró una victoria contra Cidonia nel templu d'Enfea. Nel 66&nbsp;e.&nbsp;C. el cónsul romanu Metelo ganó a los cretenses y conquistó Cidonia, a quien concedió los privilexos d'una ciudá estáu independiente, como l'acuñamientu de moneda.

### Edá Media
Los primeros años de dominiο romanu oriental nun tán abondo documentaos. En 824, los sarracenos d'orixe andalusí ocuparon la isla, siendo recuperada polos romanos orientales nel añu 921 y fortificada pa evitar que volviera cayer en manes enemigues. 

Tres la Cuarta Cruzada y l'esmantelamientu del Imperiu romanu d'Oriente en 1204, Creta ye vencida a Bonifacio, marqués de Montferrat, que darréu viende la islla a los venecianos. En 1252, Venecia consigue someter tola islla pero en 1263 los xenoveses, col sofitu de la población, tomen La Canea ayudaos pol conde de Malta Henrico Pescatore, controlando la ciudá hasta 1285, añu en que ye reconquistada polos venecianos. La Canea conviértese entós na sede alministrativa de la rexón y centru de comerciu. Los contactos colos venecianos favorecen los intercambios ente los dos cultures. El nome italianu de la ciudá pasa a ser *La Canea* y constrúyense importantes fortificaciones alredor de la ciudá, otorgándo-y la so forma actual.

Sicasí los murios nun torgar a los otomanos entrar na ciudá dempués de tan solo dos meses d'asediu, prindando La Canea el 2 d'agostu de 1645. Los otomanos perdieron munchos homes mientres esi asediu: el comandante del exércitu otomanu ye mandáu executar al volver al país por haber perdíu 40.000 homes.

### Edá Moderna

La mayoría de les ilesies son tresformaes en mezquites y les riqueces de la ciudá son escalaes. Los turcos instálense principalmente nos barrios asitiaos al este de la ciudá, Kastelli y Splantzia, onde converten la ilesia dominica de San Niucolás na mezquita de *Huguiar Tzamissi*. Constrúin coles mesmes nueves mezquites, como la mezquita *Kiutsuk Hassan Tzamissi*, enfrente de la puerta de los baños públicos *([[hamam]])*. El bajá de Creta moraba en La Canea.

En 1821, tres el llevantamientu nacional griegu contra l'Imperiu Otomanu munchos cretenses son masacrados, incluyíu l'arzobispu de Kissamoz, colgáu d'un árbol.

Elefterios Venizelos, orixinal de Mournies, cerca de La Canea, ye unu de los que lideren l'alzamientu contra los turcos, llegando a convertise n'unu de los ministros más importantes de Grecia. La so tumba atopar nel visu d'una llomba cercana a La Canea. En 1898, cuando se dan los primeros pasos escontra la independencia y la xunión (enosis) con Grecia, les grandes potencies faen de La Canea la capital d'un Estáu cretense semiautónomo, col príncipe Xurde I de Grecia a la cabeza. Les embaxaes y consulaos neoclásicos del barriu de Aleppo daten d'esi periodu.
En 1971 Heraklión convertir na capital de la isla.

## La ciudá moderna

A pesar de ser bombardiada mientres la II Guerra Mundial La Canea ye considerada como una de les ciudaes más guapes de Creta, especialmente pol so vieyu puertu venecianu, del sieglu XV, y la Mezquita de los Jenízaros. La mayor parte de los edificios fueron restauraos pa convertise n'hoteles, tiendes o chigres. Sicasí, el barriu de la Splantzia, detrás del puertu y de los arsenales venecianos caltúvose intactu y caltién l'atmósfera d'aquella dómina. La catedral griega de 1860 ta asitiada nuna esquina, frente a la catedral católica. La sinagoga *Etz Hayyim*, nel barriu de Topanás, foi restaurada nos últimos años, yá que quedara casi en ruines tres la deportación de la población xudía de La Canea en 1944. Desgraciadamente un torpedero británicu fundió'l *Tanais*, que tresportaba a la mayor parte de los xudíos prisioneros.

La ciudá tien coles mesmes un muséu arqueolóxicu, un muséu de la marina y un muséu del folclor, galeríes d'arte y numberoses tiendes y tabiernes na ciudá vieya. Na ciudá nueva podemos atopar la universidá y el conceyu.

## Tresportes
La ciudá tien un aeropuertu internacional na península d'Akrotiri llamáu aeropuertu de Daskalogiannis n'honor a un héroe de la guerra contra los turcos. Hai vuelos diarios a Atenes y pel branu los vuelos chárter a Alemaña, Reinu Xuníu y otros países d'Europa son relativamente frecuentes. 
Suda, a 7&nbsp;km al este, ye'l puertu de la ciudá y la sede d'una base naval de la OTAN. D'ende salen diariamente tresbordadores a Atenes.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Sitio web de La Canea