open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nebraska

**Nebraska** ye un estáu de los Estaos Xuníos d'América. Asítiase na rexón de les Grandes Llanures, nel Mediu Oeste. Llenda al norte con Dakota del Sur, con Iowa al este y con Missouri al sureste, con Kansas al sur, con Colorado al suroeste, y con Wyoming al oeste. La so estensión ye d'alredor de 200.000 km², y la so población de cuasi 1,9 millones d'habitantes. La so capital ye Lincoln, y Omaha, a la vera'l ríu Missouri, la ciudá más poblada. 

La zona estuvo ocupada, demientres miles d'años, por tribus indíxenes como los omaha, missouria, ponca, pawnee, otoe y sioux. De magar la llegada los europeos perteneció a España y Francia, ensin que dengún de los dos países colonizara dafechu'l territoriu; seríen los ingleses, a finales del sieglu XVIII, los que crearan el primer asentamientu, el puestu comercial nomáu Fort Charles. L'exércitu d'Estaos Xuníos llevantó'l so primer fuerte en 1819, y en 1854 creose'l territoriu de Nebraska, qu'habría convertise nel 37ᵘ estáu de la Xunión el 1 de marzu de 1867. 

Xeográficamente l'estáu tien dos fasteres de paisaxe estremáu: al oeste tán les Grandes Llanures, d'estepa ensin arboláu, perbona pa la cría estensiva del ganáu; y al este una rexón de perfil onduláu con cumales de pocu altor, nomada Dissected Till Plains, na que s'asitien les mayores ciudaes del estáu, Lincoln y Omaha. Climáticamente hai tamién dos zones nel país. Na metá oriental hai un clima continental húmidu (Dfa na clasificación climática de Köppen), y na occidental un clima semiáridu (BSk). En xeneral hai grandes diferencies de temperatura ente l'iviernu y el branu, con fuertes tormentes y tornados na primavera y el branu y un vientu, nomáu Chinook, que suaviza'l clima nel iviernu y al entamu la primavera. 

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina del estáu (n'inglés)
* Páxina de la tribu Winnebago (n'inglés)
Llatitú

La **llatitú** ye la distancia angular, midida sobre un meridianu, ente un puntu del planeta y l'ecuador. Mídese en graos. Si el puntu pertenez al hemisferiu norte ye positiva, y negativa pal hemisferiu sur. Varia ente **0º y 90º norte** y ente **0º y - 90º sur**. 

## Ver tamién
* Llonxitú
* Coordenada
* Sistema de Coordenaes Xeográfiques
* Sistema de Coordenaes Universal Transversal Mercator o Coordenaes UTM

## Referencies

## Enllaces esternos
Nevada

**Nevada** ye un estáu del oeste de los Estaos Xuníos d'América. Llenda con .

Tien una superficie de  km² y una población de .

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina oficial del estáu (n'inglés)
* Símbolos del estáu 
* Semeyes de Nevada
Condáu de Carlow

**Carlow** ye un condáu de la provincia irlandesa de Leinster.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Institutu de Teunoloxía de Carlow
*Festival Floral de Carlow
Condáu de Dublín

**Dublín** ye un condáu de la provincia irlandesa de Leinster. Anque ye más correutu nomalu **Rexón de Dublín** dende la nueva reorganización na que la ciudá de Dublín y los nuevos condaos de Dun Laoghaire-Rathdown, Fingal y Dublín Sur son independientes.

## División territorial

## Referencies

## Enllaces esternos
Dublín (dixebra)

Hai dellos artículos que faen referencia a **Dublín**:

* Dublín, capital de la República d'Irlanda.
* Condáu de Dublín, o *Rexón de Dublín*.
* Condáu de Dublín Sur (condáu de reciente creación).

## Referencies

## Enllaces esternos
Canal 10 TV

**Canal 10 TV** yera una cadena de televisión d'Asturies que pertenecía a Vocento, grupu del periódicu El Comercio. 

La sede alcontrábase en Xixón y emitía pelos canales 21 y 38 d'UHF.

Llegó a tener una audiencia acumulada mensual de 215.000 espectadores.

Dexó d'emitir n'avientu de 2021.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina de la canal
*Videos de la canal
TeleAsturias

**TeleAsturias** ye una cadena de televisión d'Asturies qu'emite dende Uviéu. Entamó les emisiones en 1999. El direutor de programación y conteníos ye Alfonso Suárez Suárez.

Según datos de la propia empresa tien una audiencia acumulada de 600.000 persones diaries.

Unes 50 persones trabayen pa la televisión repartíes nes productores VTR Broadcast S.L. (propietaria de la marca comercial TeleAsturias) y Audiovisual del Principado (funciona cola marca comercial VisualMedia).

## Situación llegal
El 25 de xineru de 2007, la emisora quedó fuera nel repartu de llicencies d'emisión de la Televisión Dixital Terrestre anunciáu pol Gobiernu asturianu, que punxiera a concursu una de les tres llicencies de les que disponía según la llei vixente. Ello condergaba a Teleasturias al cese de les sos emisiones nun plazu de seis meses. Sicasí, el 28 de febreru, el Gobiernu asturianu ordenaba a la empresa encargada de la difusión de la señal de televisión analóxica el cese de les emisiones d'aquelles canales que nun algamaren llicencia nel concursu pa la TDT, midida qu'afectaba a Teleasturias y a Popular TV.

El procesu foi interpretáu por la mayoría de sectores y partíos políticos asturianos (a esceición del PSOE, nel gobiernu), como un cierre *políticu* de la canal, por mor de la so llinia editorial crítica col executivu del presidente Vicente Álvarez Areces. Poro, l'anuncia del pieslle d'emisiones prevocó numberoses protestes al traviés d'internet y una manifestación en sofitu de los trabayadores de la empresa y *Pola llibertá d'espresión* n'Asturies. Al tiempu, Izquierda Xunida, tamién nel Gobiernu, y el Partido Popular empobinaron iniciatives parllamentaries cola fin d'atopar una salida llegal que-y permitiera a la canal siguir cola so actividá. 

## Referencies

## Enllaces esternos
*  Páxina oficial de TeleAsturias
Oviedo Televisión

**Oviedo Televisión** foi una cadena de televisión llocal qu'emitió dende Uviéu (Asturies) ente los años 1994 y 2012.

## Historia
Oviedo TV naz como una televisión llocal nel añu 1994, col nome de **TELEVISIÓN LOCAL OVIEDO (TELEOVIEDO)**. Nos sos comienzos dedicabase esencialmente a la información.
Tras unos primeros años de lenta integración, **TELEOVIEDO** vinculase col **grupu de televisión CASTILLA Y LEÓN** por lo que aumenta los sos medios téunicos y humanos, meyora los sos programas y la so parrilla, abarcando ya tou el centru de la rexón, con mediu millón de televidentes. Nesa época cambia el so nome y pasa a llamase: **OVIEDO TELEVISIÓN**.
Recientemente, Oviedo TV, cambia de dueños y ye adquiría por un importante grupu de empresarios asturianos.
El so programa estrella ye Rumbo a la fama, programa estilu Operación Triunfo, solu que esti dividese en tipos de cantu.

## Programes d'Oviedo Televisión
(en negrina, programas de producción propia):

* **Actualidad Primera Edición (incluye El Tiempo)**
* **Actualidad Segunda Edición (incluye El Tiempo)**
* **Actualidad Tercera Edición (incluye El Tiempo)**
* **TodoDeporte**
* **Motor en marcha**
* **Ahorro y Finanzas**
* **Muestra de Folklore ''Ciudad de Oviedo'' **
* **Rumbo a la Fama**
* **Agenda cultural de Oviedo**
* Televentas
* Date el bote, con Carlos Sobera (Concurso)
* **Cita con Geli (Videncia)**
* Las recetas de Subijana (Cocina)
* El rompecabezotas, con Juanma López Iturriaga (Concurso)
* De todo corazón (Programa del corazón)
* **El triple juego (Concurso)**
* Esta es mi gente (Talk-show)
* En la madrugada (Programación para adultos)

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina Web de Oviedo TV
Televisión Local Gijón

**Televisión Local Gijón**, conocida popularmente como *TeleGijón*, foi una cadena llocal de televisión d'Asturies fundada nel añu 1993 y qu'emitía nel conceyu Xixón. Tamién podía vese nel centru d'Asturies a través de Telecable. Emitía unes 50 hores semanales de programación propia y durante les 24 hores del día. Tenía una audiencia media de 96.199 espectadores, según SOFRES. 

La emisorá dexó d'emitir el 7 de mayu de 2009

## Programes n'asturianu
La emisora xixonesa emitió ún de los programes más nomaos de la televisión asturiana; "Caminos y Rondes" de Xurde Morán, que depués pasaría a Canal 10 col nome de "L'Andariegu". A lo llargo de la so historia tuvo programes n'asturianu destacaos como los de Chema Vega, que dende l'añu 1994 hasta 1999 fixo un programa llamáu ‘La Miriella’ trataba temes d'actualidá, con seiciones sobre’l movimientu asturianista, la lliteratura y la música. Al mesmu tiempu, ente 1995 y 1998, Vega facía un avance informativu diariu coles noticies d'Asturies y Xixón.

Otros programes n'asturianu de la cadena foron "La clas de llingua asturiana", lleváu por Inaciu Galán, con más de 35 emisiones dientro del programa "El café de la tarde". Na so última época destaquen "El Marabayu" d'Alberto Álvarez Peña o "L'axenda" na so edición diariu y selmanal.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina oficial de la cadena
TeleAvilés

**TeleAvilés** foi una cadena de televisión local d'Asturies qu'emitió dende Avilés.

Entamó les emisiones en 1996. El so ámbitu ye'l cotarru d'Avilés, anque tamién emite pa la comarca occidental asturiana y pa la fastera norcentral por mor de dellos repetidores asitiaos na zona, y al traviés de Telecable en Llangréu, Mieres, Uviéu, Xixón y partes del conceyu de Siero.

## Programes
**A la tercera fútbol*
**La ventanina picuda*
**Balones fuera*
**No te quedes parado*
**El club*
**La espuela*
**De cara a la mar*
**Falando d'Asturies*

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina oficial de la cadena  (en castellanu)
Cuencas Mineras Televisión

**Cuencas Mineras Televisión** foi una televisión local d'Asturies qu'emitía dende Mieres. Entamó les sos emisiones pa les cuenques mineres en 1998. El so direutor yera Javier Fernández Grela. 

La so sede alcuentrábase nel poligonu Industrial Vega d'Arriba, Nave 12, en Mieres.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Web oficial de Cuencas Mineras Televisión
Canal 21

**Canal 21** yera una cadena llocal pública de televisión d'Asturies qu'emitía dende Avilés. Por regla xeneral nun ufría programación normalmente, ya que solía emitir n'ocasiones mui puntuales. Ye la segunda cadena televisión más vieya d'Asturies dempués de Televisión Local Gijón y la primera emisora llocal asturiana en tener estatus de llegalidá.

Ente los años 1998 y 2000 concedióse a la productora Sport and news la esplotación de la canal.

En xunu de 2006 dexó d'emitir n'analoxicu pol reaxuste de cadenes fechu cola entrada de la TPA y La Sexta, la so canal (21 de la UHF) agora ocúpala TeleAvilés (al tiempu que esta última cedió la so frecuencia n'Avilés a La Sexta. Anque tien acutáu canal pa la TDT entá nun fai uso d'él.

Ta englobada na Fundación Municipal de Cultura del conceyu d'Avilés.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Fundación Municipal de Cultura d'Avilés
Playboy TV

**Playboy TV** ye una canal de televisión d'Estaos Xuníos de pagu que tresmite per cable/satelite y ta disponible en dellos países. La canal ta basada na revista pornográfica del mesmu nome.

Playboy TV namás emite porno nomáu *soft*. Los actos sexuales fílmense como *hardcore* (porno duru, que sí amuesen xenitales y penetraciones), pero edítase de cara a la so emisión en Playboy TV.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Sitiu oficial de Playboy TV
Llagos d'Enol

**Llagos d'Enol** ye'l nome que se-y da al conxuntu formáu pol llagu Enol y el llagu Ercina, na parte asturiana de los Picos d'Europa. Tamién-yos llamen *«Llagos de Cuadonga»*, anque Cuadonga tea a 10 quilómetros de los llagos. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Banda de gaites

Una **banda de gaites** o *pipe band* ye una formación músical de gaites y percusiones.

L'orixe d'estes formaciones ye enforma escuru, si bien sábese que'l so orixe ye militar y ñaz n'Escocia (Reinu Xuníu).

Ganaría puxu na década de los años 1840, gracies al entusiasmu de la reina Vitoria pola gaita escocesa de tipu highland, qu'entamó a ser mui usada pol Exércitu Británicu.

Depués de la Segunda Guerra Mundial, esti tipu de formaciones espardióse hasta la Bretaña francesa, onde añadieron la bombarda (instrumentu tradicional bretón) a les gaites y caxes escoceses. Esti tipu de formaciones nómase *Bagad*, qu'en realidá ye l'abreviatura de *bagad ar sonerion* (grupu de músicos en bretón).

A mediaos de los años 1980 apaecen les primeres bandes de gaites nel norte d'España, concretamente en Galicia y Asturies, onde la so popularidá foi aumentando progresivamente. Güei, n'Asturies, el númberu de formaciones d'esti tipu ronda la cincuentena, en Galicia la treintena, en Lleón hai ocho bandes y trés en Cantabria. Amás, en dellos centros asturianos y gallegos espardíos per tol planeta cunten con formaciones d'esti tipu.

Estes formaciones suelen tar formaes por seiciones de Gaites y seiciones de percusión. La percusión más utilizada anguaño son les caxes d'alta tensión (d'orixe escocés) timbales o tambores tenores(tamién d'orixe escocés) y bombu, anque tamién s'utilicen tambores tradicionales, bien en conxuntu coles caxes d'alta tensión o como únicu componente na percusión de la banda. Además dalgunes bandes utilicen unos tambores podríemos dicir híbridos, col aspeutu d'un tambor tradicional, poro mecánica de caxa, con un soníu bien peculiar.

## Ver tamién
* Gaita

## Referencies

## Enllaces esternos
Tolivia (parroquia)

**Tolivia** ye una parroquia del conceyu asturianu de Llaviana. Ocupa la fastera suroccidental del conceyu, y llenda: al norte y al este cola parroquia de Villoria, al sur col conceyu d'Ayer y al oeste col de Mieres. El so territoriu, que se dixebró en 1886 del de la parroquia de Villoria, ye de  de terrenu pindiu nes cuenques de los ríos Molinera y Les Campes. La so población ye de , que se reparten ente'l pueblu homónimu, de 75 habitantes, y les aldees de La Bárgana, La Brañivieya, La Cuesta los Valles, Fresneo, El Navaliegu, Les Palombes, La Cuesta, L'Artaúsu, Llanulatabla y Valsemana.

## Sociedá
Por mor de la escayencia de la minería del carbón, dende la década de 1980, el pueblu, como'l restu'l valle del Nalón, entamó un claro declive poblacional. Poro, nos años caberos ye creciente'l númberu de persones que caltién el llugar como segunda residencia. Esi esporpoye social nun valió pa evitar el pieslle de les escueles de Tolivia, nun procesu de concentración de los escolinos del conceyu de Llaviana, pero sí que favoreció el desendolcu d'una actividá cultural y social valoratible.

Un exemplu d'ello ye l'actividá desenvuelta pol Centru Cultural *El Cascayu*, que tien más d'un cientu de socios, nun residentes nel pueblu bien dellos. Esti coleutivu organiza delles actividaes de tipu solidariu, cultural o social, como la recoyía de llibros y dineru pa escueles de países en víes de desenrollu, escursiones o marches a pie n'alcordanza de vieyes rutes mineres, ente otres. Otros exemplos son la organización del "Mercáu Tradicional Astur", en xunu de 2005, o les fiestes de San Antón, nel mes de xineru, o de San Roque, na primer selmana de setiembre.

## Llocalidaes

### Sitios

## Curiosidaes
El pueblu fízose célebre dende l'apaición nel mundu de la música de los tolivianos más famosos, el grupu musical Los Berrones. Ellos, Ramón, Tante y Olegario, fundadores y componentes actuales del grupu, siempre punxeron por bandera la so identidá toliviana llegando incluso a titular ún de los sos ocho discos como *[[República Independiente de Tolivia]]* (editáu por Santo Grial en 2002).

El nome del pueblu algamó cierta relevancia otra vegada nel de mes de xunetu de 2005, col asoleyamientu del "Furacón de la Tiyera". Por casualidá, durante unes obres de sestaferia y renovación de la trayía de l'agua, apaeció una sotravia de grandes dimensiones nel medio'l pueblu. Lo qu'en principiu creyóse que yera solo un furacu na peña, acabó por descubrir una cuevona d'orixe cársticu, d'unos 50 metros de llargo esplorable.

## Bibliografía
* Espediente colos topónimos oficiales de Llaviana 
* VV.AA., *Diccionario geográfico de Asturias*. Uviéu, Editorial Prensa Asturiana, 2000.

## Referencies

## Enllaces esternos
Condáu de Laois

**Laois** (tamién escribese como *Laoighis* o *Leix*) ye un condáu de la provincia irlandesa de Leinster.

## Referencies

## Enllaces esternos
Condáu de Monaghan

**Monaghan** ye un condáu de la provincia irlandesa d'Ulster. Tien una población de 

## Referencies

## Enllaces esternos
Condáu de Cavan

**Cavan** ye un condáu de la provincia irlandesa d'Ulster. Tien una población de 

## Referencies

## Enllaces esternos
Condáu de Londonderry

**Londonderry** (o *Derry*) ye un condáu de la provincia irlandesa d'Ulster. Tien una población de 

## Referencies

## Enllaces esternos
Condáu de Tyrone

**Tyrone** (*Tír Eoghain* en gaélicu) ye ún de los seis condaos na provincia irlandesa d'Ulster. Tien una población de 

Tyrone ye'l mayor de los condaos norirlandeses y dixébrase en cuatro distritos:

* Cookstown 
* Dungannon 
* Omagh 
* Strabane

 
La capital del condáu ye Omagh. Castlederg y Coalisland son otres poblaciones enforma importantes. Antiguamente Tyrone espardíase hasta'l llagu **Foyle**, nel Norte, amestando una faza del Condáu de Londonderry.

## Referencies

## Enllaces esternos
Condáu de Tipperary

**Tipperary** ye un condáu de la provincia irlandesa de Munster. Ta partíu pa una meyor alministración en Tipperary del Norte y Tipperary del Sur

## Referencies

## Enllaces esternos
Tipperary del Norte

**Tipperary del Norte** ye la división alministrativa del norte del condáu de Tipperary na provincia irlandesa de Munster.

## Ver tamién
* Tipperary del Sur

## Referencies

## Enllaces esternos
Condáu de Dun Laoghaire-Rathdown

**Dun Laoghaire-Rathdown** ye una división alministrativa del condáu de Dublín na provincia irlandesa de Leinster. Tien una población de 

## Referencies

## Enllaces esternos
Condáu de Fine Gall

**Fine Gall** ye una división alministrativa de la provincia irlandesa de Leinster.

Tien una superficie de  km² y una población de .

## Referencies

## Enllaces esternos
Manchuria

**Manchuria** (oficialmente *Dongbei Pingyuan*) ye una rexón allugada al noroeste de China la cuala cunta con una superficie de 801.600 km², y qu'abarca les provincies chines de Liaoning, Heilongjiang y Jilin, asina como la parte oriental de la rexón autónoma de Mongolia Interior. La so antigua capital ye *Mukden* (anguaño Shenyang).

## Xeografía
Ye una rexón claramente montascosa, cruciada pel valle del Sungari y pel valle del Liao. El so tarrén ye ricu en fierro, cinc, carbón, plomu, cobre, plata y oru. Tien un clima rigurosu con llargos y perfríos iviernos.

## Historia
**Manchuria** na antigüedá foi'l llar de guerreres tribus nómades, China anicióu'l so control territorial dende la dinastía Han pero col pasu'l tiempu los chinos namái llimitáronse a tener guarniciones nel sur de la rexón. Llueu, los Tungús crearon el reinu de Pohai, el cualu foi destruyíu pola etnia mongola khitan, quien creó l'imperiu Liao, otres tribus como los Juchen, vasallos de los tungús, fixeron el so reinu chin en 1115 y aliáronse colos chinos de la dinastía Song.

Los mongoles de Gengis Khan acabaron colos reinos de Manchuria en 1234, aniciando'l camín pa la dominación de China, pero en 1368, la dinastía china de los Ming reentamó'l dominiu na rexón, polo qu'a lo cabero los Junchen entamaron a fortalecese mientres que los Ming se debilitaben, dende esi momentu eses tribus conoceríense com los manchús. Pa finales del sieglu XVI escomenzaron les guerres escontra los chinos, que finalmente concluyeron cola cayida de los Ming, dende'l suicidiu del so caberu emperador.

En 1644, los manchús fundaron la dinastía Qing, que reinó hasta 1911 y preborun pa detener la emigración china pa Manchuria hasta finales del sieglu XVIII; ésta debióse a los recursos esistentes na rexón.

La so llende pa con Rusia foio movida delles vegaes en 1689, 1858 y 1860, siendo nesta postrera cuando fixóse ente los ríos Amur y Ussuri.

Dende 1894 foi una rexón disputada por Xapón y por Rusia, lo que fizo qu'españara la guerra ruso-xaponesa de 1904, na que venció'l país nipón y anexonó la rexón en 1931, entamando nella un gobiernu títere sol nome d'Imperiu de Manchukuo. Talo yera l'interés de Xapón na rexón qu'obligó al débil postreru emperador chinu, Puyi, a proclamase Emperador de Manchukúo, sol nome de *Kang De*. Esta inxerencia na poderosa China foi ún de los motivos polos que los Estaos Xuníos entraran na Segunda Guerra Mundial.
Tres la derrota xaponesa na Guerra, l'armisticiu robráu en 1948 declaraba esplícitamente que Manchuria pasaría a ser parte integrante de la República Popular China y, en 1959, la rexón foi dividida ente la Mongolia Interior y les provincies de Liaoning, Heilongjiang y Jilin.

## Referencies

## Enllaces esternos
Condáu de Sligo

**Sligo** (*Sligeach* en irlandés) ye un condáu de la provincia irlandesa de Connacht. Tien una estensión de 1.836 km², y una población (2002) de 58.200 habitantes. La so capital ye la ciudá homónima.

## Referencies

## Enllaces esternos
Condáu de Mayo

**Mayo** ye un condáu de la provincia irlandesa de Connacht.

## Personaxes ilustres
*Mary Robinson, ex-presidenta d'Irlanda.

## Referencies

## Enllaces esternos
Raidió Teilifís Éireann

**Raidió Teilifís Éireann** **RTÉ**; traduzse como "Radio y Televisión d'Irlanda") ye la radio y televisión pública de la República d'Irlanda. Produz programes y retransmisiones de televisión, radio y Internet. El serviciu de radio entamó'l 1 de xineru de 1926, mientres que les emisiones regulares de televisión entamaron el 31 d'avientu de 1961.

## Cadenes principales
### Televisión
* RTÉ One (entamó les emisiones en 1961 como Telefís Éireann, o simplemente RTÉ cuando namás había una cadena). 
* RTÉ Two (conocida dende 1988 hasta 2004 como Network 2).
* TG4 (enantes nomábase *Teilifís na Gaeilge*, "la televisión en gaélicu". Anque ta embaxu la tutela de RTÉ, TG4 funciona de mena independiente.

### Radio
* RTÉ Radio 1 (basada na música y na fala).
* RTÉ 2fm (enantes Radio 2, ye la emisora de música rock y pop).
* RTÉ lyric fm (música clásica, amás de jazz, músiques del mundu y artes).
* RTÉ Raidió na Gaeltachta (emisora n'irlandés centrada nel gaeltacht, comunidá de fala gaélica d'Irlanda).

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina web de la RTÉ (n'inglés)
Euronews

***Euronews*** ye una canal de televisión européu dedicáu a les noticies.

Puede recibise, por satélite, en toa Europa y nel norte d'África, y, pola televisión per cable, en buena parte del mundu (102 países), n'especial n'América del Norte. Euronews tamién emitese al traviés de dalgunos canales nacionales a ciertes hores del día.

Euronews foi escoyida pola Xunión Europea (XE) pa tratar temes relativos a les instituciones de la mesma -tien que dedica-y a ello a lo menos una décima parte del so tiempu d'emisión- y a Europa en xeneral. Nesti sentíu tien una misión de *serviciu públicu européu*, y recibe una subvención añal de cinco millones d'euros.

El consorciu Euronews, fundóse en 1992, axunta dolce cadenes nacionales: RTVE (España), France Télévisions (tres cadenes de Francia), RAI (Italia), RTP (Portugal), RTBF (Bélxica), TMC (Mónacu), YLE (Finlandia), ERT (Grecia), CYBC (Xipre) y ERTV (Exiptu). La sede allugase en Lyon (Francia). 

La idea de facer una cadena europea de noticies xurde en 1991, cuando la cobertura exclusiva de la Guerra del Golfu pola cadena norteamericana de noticies CNN puso de manifiestu la hexemonía d'esti país y polo tanto el retrasu européu nel dominiu de la información televisiva internacional. 

Otres cadenes axuntáronse al proyeutu: CT (Chequia), ENTV (Arxelia), ERTT (Tunicia), PBS (Malta), RTÉ (República d'Irlanda), RTVSLO (Eslovenia), RTR (Rusia), SSR-SRG (Suiza) y TVR (Rumanía). La británica ITN participa nel conteníu de les emisiones. 

Les emisiones entamaron el 1 de xineru de 1993. 

Emite en siete idiomes: castellanu, italianu, francés, alemán, inglés, portugués (dende 1999) y rusu (dende 2001), venticuatro hores al día. Per un añu emitió tamién n'árabe.

## Información
Anque l'idioma puede camudase, son les mismas imáxenes pa tolos europeos. Los sos bloques informativos son de 30 minutos, y divídense nas siguientes categoríes:

* News: son les noticies d'ámbitu xeneral.
* Sport: noticies deportives.
* Europa: noticies y información al rodiu de la XE.
* Europeans: reportaxes al rodiu de los ciudadanos de la XE y países vecinos.
* Le Mag: reportaxes y noticies de moda, tendencies...
* Pass: cuestiones europees.
* No comment: enseña imáxenes ensin comentarios.
* Meteo: información meteorolóxica.
* Prespectives: nos fines de selmana, enseña cómo se comenta una mesma noticia en diferentes países europeos (normalmente apaez TVE, RAI y televisiones de Francia y Suiza).

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina oficial de Eurones: www.euronews.net
Radiotelevisión Española

**Radiotelevisión Española** (**RTVE**) ye un ente públicu estatal, fundáu en 1973, que xestiona y esplota derechos de la radio y televisión española. 

Abelluga delles rames de los medios de comunicación, con una división televisiva (Televisión Española), que produz les dos primeres cadenes de televisión xeneralista del país y otra radiofónica (Radio Nacional de España), que cuenta coles emisores **RNE 1**, **Radio Clásica** (antes *RNE 2*), **RNE 3**, **RNE 4** (programación namás pa Cataluña) , **RNE 5** *Todo Noticias* y **Radio Exterior de España** (qu'emite pal extranxeru na llingua oficial d'España, les cooficiales nes autonomíes españoles, inglés, rusu, árabe, francés y xudeoespañol; y pal territoriu nacional al traviés de DAB y DRM).

## Referencies

## Enllaces esternos
Televisión Centro

**Televisión Centro** foi una cadena llocal de televisión del conceyu de Siero (Asturies) qu'emite dende La Pola.

Entamó a emitir en 1999 y trabaya con U-MATIC, HB, S-VHS y DV. El so direutor ye J. C. Canteli. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Quesu de los Beyos

El **quesu de los Beyos** ye un tipu de quesu que se fai n'Asturies y el conceyu lleonés d'Oseya de Sayambre.

El quesu pue facese de lleche de vaca, de cabra o d'oveya, pero ensin amestar les lleches d'especies distintes. Anguaño, casi tolos quesos que se faen son de vaca. 

Emplegase la lleche de pela mañana y de la tarde, a la que se-y echa cuayu.

Ye un quesu de tipu semiduru a duru, que nun pesa más de 500 gramos, con una corteya seco y rugoso, de color amariellu cremosu. Tien un arume suave y un sabor dalgo ácidu, anque suave tamién. 

El primer domingu d'avientu celébrase en San Xuan de Beleño un importante certame dedicáu a esti quesu. N'Amieva celébrase otru'l primer sábadu de xunu. 

## Ver tamién
* Quesos d'Asturies

## Referencies

## Enllaces esternos
*  El Quesu del Escobiu de los Beyos.
Corvera Televisión

**Corvera Televisión** foi una cadena local privada de televisión del conceyu de Corvera, Asturies. Al tiempu de la salida del PSOE de l'alministración llocal, al retirase les ayudes que percibía, dexó de tener programación anque caltuvo la emisión con carta d'axuste hasta los primeros meses de 2006.

Entamó les emisiones en 2001 al traviés de la canal 37 de la UHF pa Corvera y sur d'Avilés.

## Referencies

## Enllaces esternos
Oseya de Sayambre

**Oseya de Sayambre** (oficialmente en castellanu *Oseja de Sajambre*) ye un conceyu y llocalidá d'España, na provincia de Llión, comunidá autónoma de Castiella y Llión. Tien un área de 73,31 km² con una población de 252 habitantes en 2017. Les sos fiestes patronales celébrense los díes 15 y 16 d'agostu por La nuesa Señora y San Roque" y la so principal actividá económica ye la ganadería. L'únicu xentiliciu de tolos habitantes del conceyu ye «sajambriegos».

Llinda pel norte col Principáu d'Asturies, empecipiáu yá l'Escobiu de Los Beyos, y al sur cola contorna de Riañu, pasáu'l Puertu del Pontón. El conceyu tien la particularidá de, magar pertenecer a la provincia de Llión, tar asitiáu al norte del cordal Cantábricu y vertir les sos agües a Asturies. Dientro del so términu municipal —concretamente na Fonte del infiernu»— naz el ríu Sella, que talló l'Escobiu de los Beyos pol qu'escurre, travesando'l Principáu d'Asturies hasta desaguar nel mar Cantábricu, en Ribesella.

A esti Conceyu pertenecen la mesma llocalidá d'Oseya de Sajambre y les pedaníes de Pío de Sajambre, Vierdes de Sajambre, Ribota de Sajambre y Soto de Sajambre. El conceyu llenda colos siguientes términos municipales:

Asitiada dientro del Parque Nacional de Picos d'Europa foi definida pol Conde de Saint-Saud como «una vasta cubeta circular con un conu predresu majestuosamente asitiáu nel so centru. Ye picar Ten».​ Amás d'esti monte de forma piramidal, un circu de cumes arrodien Oseya: Pozúa (1923 m), Picu Jario (1908 m) o Niajo (1739 m), dende que les sos visos, mayaes, fasteres, montes, senderos o praderías el visitante puede contemplar les vistes más espectaculares d'esti valle d'altu monte que foi calificáu por dalgunos como «la Suiza cantábrica».

La ilesia de Santa María d'Oseya dependió mientres la Edá Media del monesteriu de San Facundo y Primitivu de Safagún. La inesistencia d'un desenvolvimientu industrial nel sieglu pasáu dexó'l caltenimientu d'una de les mases forestales d'especies autóctones más importantes y pervalibles d'España, que sirve d'hábitat a una gran biodiversidá.

## Referencies
Canal 6 (Asturies)

**Canal 6** foi una cadena local privada de televisión de la comarca d'Avilés, Asturies. Entamó les emisiones en 2000 pero al pocu vendióse a la cadena de televisiones llocales Popular TV.

Tenía la sede y los estudios na cai Galiana d'Avilés.

## Referencies

## Enllaces esternos
Ḥawai

**Ḥawai**o tamién escritu como **Ḥawái**(tamién conocíes como *Les Islles Sandwich*) ye un archipiélagu del océanu Pacíficu. Almitíu el 21 d'agostu de 1959, Ḥawai foi l'estáu númberu 50 en xuntase a los Estaos Xuníos. Ye l'únicu del país asitiáu fuera d'América del Norte, n'Oceanía, y l'únicu formáu completamente por islles. 

L'archipiélagu, el grupu más septentrional d'islles de la Polinesia, abarca dellos cientos d'islles espardíes nún radiu de 2.400 km. Les ocho mayores, asitiaes nel estremu suroriental del mesmu, son, de noroeste a sureste, Niʻihau, Kauaʻi, Oʻahu, Molokaʻi, Lānaʻi, Kahoʻolawe, Maui y la islla de Hawaiʻi. Esta cabera ye la mayor, y aveza a llamásela "Big Island" o "Hawaiʻi Island" pa evitar la confusión col estáu o l'archipiélagu. Esti ye, neto fisiográfica qu'etnolóxicamente, parte de la subrexón oceánica de Polinesia.

La bayura de playes, lo variao del so paisaxe, con volcanes activos, y el so clima, tropical templáu, conviértenlu nún destín perpopular pa turistes, surferos, biólogos y vulcanólogos. La so cultura ta influyida, pola so llocalización, pola cultura del Este d'Asia y la d'Estaos Xuníos, con rasgos d'elles que s'amiesten cola cultura ḥawaiana indíxena. La población del estáu ye de , y Honolulu, asitiada na islla d'O'ahu, ye la mayor ciudá y la capital.

## Xeografía
### Organización alministrativa
Ḥawai divídese en 5 condaos:

* Condáu de Ḥawai
*Condáu de Honolulu
*Condáu de Kalawao
*Condáu de Kauai
*Condáu de Maui

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina oficial del Estáu (n'inglés)
Faru de Bustu

El **[[faru]] de Bustu** ta allugáu nel cabu homónimu, que s'asitia nel conceyu asturianu de Valdés. El cabu, que se mete pal mar en direición NO-SE dende la marxe derecha de la boca'l ríu Esva na playa de Cueva, pertenez a la formación xeolóxica conocida como rasa costera cantábrica, y acueye, na so fastera oriental, importantes xacimientos humanos prehistóricos. Amás d'ellos, nesta llanada nun hai más qu'una entidá de población: l'aldea de Bustu, que ta a 1,5 km del faru.

El faru construyóse, dientro del *Plan de Alumbrado Marítimo de las Costas Españolas* de 1847, col envís d'allumar el cachu de costa que había en solombres dende'l cabu Peñes hasta'l d'Estaca de Bares (La Coruña), y foi inauguráu el 1 d'abril de 1858. L'edificiu orixinal yera rectangular, con dos cuerpos cuadraos destinaos a vivienda xuníos por otru central con un porche cubiertu. Teyaba en pizarra, a cuatro agües nos cuerpos llaterales, y tenía la entrada na fastera Sur. En 1920 se-y dio la so forma d'anguaño, de "U", al pesllar definitivamente'l porche. Años dempués, primero de la Guerra Civil, el faru fizo les veces d'escuela del pueblu y el so fareru les de maestru.

La torre orixinal, que taba apegada al edificiu na metá de la fachada norte, yera, como puede vese nes semeyes que queden d'ella, perguapa. Yera cuadrada y remataba con un balcón con baranda de fierro. Perriba d'ella taba'l torruxón, decagonal, sobro'l que taba la llinterna. La nueva, de 1962, ye igual que la de Tapia: un prisma cuadráu fecho n'azulexos de color crema, con azulexinos grises qu'escriben la pallabra *Busto* na cara que da pa la mar.

La llinterna, como la óptica orixinal, yera de la casa francesa Sautter. Funcionaba a lo primero con aceite d'oliva, y dempués con parafina y petroleu. En 1917 foi lletrificada. Tocántenes a la óptica, la primera tenía un sector encarnáu, y camudose en 1935 por otra de la casa Pintsch. Camudose otra vuelta más en 1962, por una catadióptrica que xira enriba d'un flotador de mercuriu per aciu d'un reló de La Maquinista Valenciana. Ésta ye de tercer orde, y tien una distancia focal de 375 mm. Tien la forma d'una escafandra de buzu, y reflexa la lluz d'una llámpara de 1500 W. Pa cuando marcha la corriente hai otra de reserva, qu'alluma gracies a dos grupos electróxenos diésel donaos pol plan Marshall dempués de la Segunda Guerra Mundial.

Nel faru hai, tamién, una estación meteorolóxica automática.

## Referencies

## Enllaces esternos

*  Faros de Asturias
*  El faru d'El Cabu Bustu na web d'''El faro de Luisu''
*  ''El yacimiento del cabo Busto (Valdés, Asturias). Una secuencia del Pleistoceno Medio en el Norte peninsular'', de José Adolfo Rodríguez Asensio

## Bibliografía
*Menéndez Solar, Belén, *Faros del litoral asturiano*. Uviéu, Conseyería de Fomentu del Principáu d'Asturies, 1997.
*Sanz, Eduardo, *Faros de Asturias*. Xixón, Silverio Cañada Editor, 1990.
Hamas

**Hamas** ye una organización palestina fundada en 1987 pol xeque Ahmad Yasin na primer Intifada. **Hamas**, n'árabe حماس, *enfotu* y acrónimu de *Harakat al-Muqáwama al-Islamiya*, حركة المقاومة الإسلامية (*Movimientu de la Resistencia Islámica*) ye un ensame nacionalista y islamista palestín qu'emplega la llucha armada escontra l'estáu d'Israel, al que considera illexítimu. Hamas vien desendolcando nos años últimos delles actividaes de caráuter social y caritativu, al traviés d'una rede de centros y collaboradores qu'apurren aida d'emerxencia y servicios básicos d'educación y atención social a la población.
L'oxetivu políticu cimeru de Hamas ye l'afitamientu d'un estáu islámicu en Palestina con capital en Xerusalén.

Ta considerada como una organización terrorista por parte d'Israel, Estaos Xuníos y la Xunión Europea.

Ta acabante ganar les eleiciones llexislatives en Palestina, tres de los comicios celebraos el 22 de xineru de 2006.

## Referencies

## Enllaces esternos

* http://hamas.ps/en/
Palestina

**Palestina** (en llatín *Syria Palæstina*; n'hebréu *Palestina* (פלשתינה); n'árabe *Filastín* (فلسطين)) ye una rexón histórica allugada ente'l Mar Mediterraneu y el Ríu Xordán. Correspuende cola parte meridional del vieyu Canaán. Al ser conquistada alrodiu del añu 70 e.C. pol Imperiu Romanu recibió'l nome de Palestina, por ún de los pueblos que la habitaren, los filisteos. Anguaño'l nome de Palestina úsase, en sentíu históricu, pa referise al territoriu nel que s'afitó'l Mandatu Británicu (1917-1948) y, en sentíu actual, pa facer referencia al estáu que los ciudadanos palestinos nagüen por declarar sobre los territorios ocupaos por Israel de Cixordania, incluyendo Xerusalén Este, y la Franxa de Gaza. La mayoría de los sos habitantes xudíos nomenla *Éretz Israel* (ארץ־ישראל).

## Ver tamién
* Hamas

## Referencies

## Enllaces esternos
Faru de Vidíu

El **faru de Vidíu** allúgase, nel cabu del mesmu nome, nel conceyu de Cuideiru (Asturies, España).

Construyóse nuna de les zones más peligroses de la costa asturiana depués de dellos naufraxos. La base del cabu u ta asentáu el faru ta furada pola nomada Cueva de la Iglesiona (namás puede entrase nella con baxamar).

## Historia y carauterístiques
Ye'l postrer faru construyíu hasta agora n'Asturies y ún de los más nuevos d'España, darréu que se construyó ente los años 1948 y 1950. Ye un complexu formáu pol faru y dos viviendes que sustituyó a l'antigua señal d'avisu. Ta asitiáu a 89 metros sobre'l nivel del mar. La linterna ta asitiada a 76 m sobre'l nivel mediu del mar y a 10 m d'altura respeuto del cabu. La señal lluminosa emite 4 destellos cada 20 segundos, con un algame de 35,8 milles con bon tiempu y 16 milles con burriana. Anguaño ye automáticu y acciónase remoto por téunicos de señales marítimes.

## Referencies

## Bibliografía
* Menéndez Solar, Belén, *Faros del litoral asturiano*. Uviéu, Conseyería de Fomentu del Principáu d'Asturies, 1997.
* Sanz, Eduardo, *Faros de Asturias*. Xixón, Silverio Cañada Editor, 1990.

## Enllaces esternos
Faru d'Avilés

El **faru d'Avilés** allúgase, na península de Nieva, nel conceyu de Gozón (Asturies, España), pa marcar la entrada al puertu d'Avilés na bocana la ría d'Avilés. La so construcción entamó en 1861. El suelu nel que s'asitia foi cedíu pol Conceyu d'Avilés.

## Bibliografía
*Menéndez Solar, Belén, *Faros del litoral asturiano*. Uviéu, Conseyería de Fomentu del Principáu d'Asturies, 1997.
*Sanz, Eduardo, *Faros de Asturias*. Xixón, Silverio Cañada Editor, 1990.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Web oficial del Puertu d'Avilés
Xamaica

**Xamaica** ye una islla y país de les Antilles Mayores, de 240 km de llargu y un máximu de 80 km d'anchu, asitiada nel mar Caribe. Alcuéntrase a 630 km del continente centruamericanu, a 150 km al sur de Cuba y a 180 km al oeste de la islla de La Española, na que tán Haití y la República Dominicana. 
 
## Orixe etimolóxicu
El nome de la islla remanez del términu *Xaymaca* qu'emplegaben los nativos del llugar y que quier dicir *islla de les fontes*.

## Historia

## Política

## Xeografía
 
## Organización teritorial
Xamaica divídese en tres condaos y 14 parroquies: 

* Condáu de Surrey nel este, coles siguientes parroquies: 
** Parroquia de Kingston 
** Parroquia de Portland 
** Parroquia de Saint Andrew 
** Parroquia de Saint Thomas 

* Condáu de Middlesex nel centru, coles siguientes parroquies: 
** Parroquia de Clarendon 
** Parroquia de Manchester 
** Parroquia de Saint Ann 
** Parroquia de Saint Catherine 
** Parroquia de Saint Mary 

* Condáu de Cornwall nel oeste, coles sigueintes parroquies:
** Parroquia de Hanover 
** Parroquia de Saint Elizabeth 
** Parroquia de Saint James 
** Parroquia de Trelawny 
** Parroquia de Westmoreland

## Economía

## Demografía

## Cultura
 
## Enllaces esternos
Mozilla

**Mozilla** ye un paquete d'aplicaciones multiplataforma pa internet con Navegador web cliente de corréu lletrónicu y noticies y editor HTML.
Ye software llibre con llicencia MPL.

## Configuración pal asturianu
Pue descargase l'instalador cola versión n'asturianu.

Si ties una versión n'inglés, o otru idioma, puede camudase'l idioma del interfaz:

Escueyi la opción de menú *Edit / Preferences*, na categoría *Appearance / Languages/Content* descargar l'idioma deseáu (*Download more*), nesti casu asturianu (*Asturian/Spain*), na páxina que nos sal. De momentu nun hai versión específica pa Portugal.

Dempués d'instalar el idioma, ye necesario reiniciar Mozilla cola fin de que reconoza l'idioma.

Anguaño, l'asociación "Softastur" dedícase a la torna al asturianu de los productos de la Fundación Mozilla.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina de Mozilla
* Páxina de la Fundación Mozilla
* Páxina de Mozilla Europe (filial de la Fundación Mozilla)
Villaquilambre

**Villaquilambre** ye un conceyu de la provincia de Llión, allugáu a 5 quilómetros de la capital. La so población en 2006 yera de 15.027 habitantes, distribuíos ente 10 pueblos o pedaníes qu'ocupen unos 53 km².

## Referencies

## Enllaces esternos
Faru de Candás

El **faru de Candás** allúgase, mui cerca del cascu urbanu de la villa de Candás, capital del conceyu asturianu de Carreño, sustituyendo a les señales de sestu orde que se punxeren na costa de Carreño pa sustituyir les fogueres que prendíen los mariñanes del conceyu.

## Bibliografía
*Menéndez Solar, Belén, *Faros del litoral asturiano*. Uviéu, Conseyería de Fomentu del Principáu d'Asturies, 1997.
*Sanz, Eduardo, *Faros de Asturias*. Xixón, Silverio Cañada Editor, 1990.

## Referencies

## Enllaces esternos
Estatutu Real de 1834

L**'Estatutu Real** otorgaráse pol rei Fernandu VII al pueblu español n'abril de 1834; y dada la so procedencia permitía un poder absolutu del Gobiernu sobro'l Parllamentu polo que nun prestaba a los partíos d'izquierda y yera fonte contina d'enfrentamientos.

Esti estatutu nun tocaba nin los derechos de los ciudadanos nin les funciones de los poderes del estáu, namái regulaba la convocatoria y la composición de les Cortes y la so rellación col gobiernu. Yera perconservador y ello amuésase na composición del Parllamentu, que foi bicameral. Siendo la cámara alta aristocrática y la baxa prauticamente nada representativa. Amás, pa fuxir de la Pepa camudáronse los nomes de les cámares polos de Próceres del Reinu y Procuradores del Reinu, pa l'alta y baxa respeutivamente.

## Les cámares
La **Cámara alta** ta compuesta por obispos ya Grandes d'España, amás de persones designaes pol rei con calter vitaliciu. Pa ser escoyíu yera requisitu tener el títulu del reinu y una renta de más de 80.000 reales, tamién valía con ser profesor universitariu o propietarios de renome.

La **Cámara baxa** sí yera representativa pero per un sufraxu enforma restrinxíu, pa votar o ser escoyíu yera necesario ser home mayor de 30 años y con una renta superior a los 12.000 reales. Yera un sistema censitariu y indireutu u votaben namái 16.026 persones d'una población d'unos 2 millones. 

Les competencies del Parllamentu yeren mui pequeñes. Namái se debatíen los Proyeutos de llei que-yos presenta'l gobiernu, nun tienen iniciativa llexislativa. Únicamente aconceyábase obligatoriamente pa tomar xuramentu al rei y aprobar los impuestos que se recaudaben cada dos años, lo que facía que'l gobiernu tuviera una rellación biañal coles cortes; arriendes namái podía pidir nomamientu d'un ministru pero enxamás nomar nin vetar a nengún miembru del gobiernu. La novedá d'esti Estatutu yera que nesta llei fálase del Presidente'l Gobiernu.
## Ver tamién
* Historia del constitucionalismu español

## Referencies

## Enllaces esternos
Kim Jong-suk

**Kim Jong-suk**  foi la primer muyer de Kim Il Sung y la madre de Kim Yong Il. La so figura foi puesta d'exemplu de muyer revolucionaria pol aparatu de propaganda de Corea del Norte.

## Referencies

## Enllaces esternos
Gran Líder

**Gran Líder** ye'l nome que se-y da en Corea del Norte al primer presidente del Estáu norcoreanu, Kim Il Sung. El términu foi acuñao na década de 1970 pol aparatu de propaganda estatal nel marcu del desenvolvimientu d'una estratexa de cultu al líder.

La denominación de "Gran Líder" foi acompañada de l'afitamientu pente la población d'una haxiografía que-y atribuía a Kim Il Sung una vida de lleenda. Grandes monumentos y semeyes del líder fixéronse omnipresentes en casique toles estayes de la vida pública norcoreana.

Cola muerte, en 1994, del "Gran Líder", el términu siguió acutáo a la figura de Kim Il Sung, mientres que'l so fíu y socesor políticu Kim Yong Il, foi nomáu "Queríu Líder", con similares usos propagandísticos.

El cabudañu de la muerte y el nacimientu del "Gran Líder" ye fiesta nacional en Corea del Norte.
Rudolf Hess

**Rudolf Hess** o **Heß**  foi un políticu alemán, figura clave de l'Alemaña nazi.

Al entamar la Primer Guerra Mundial taba a puntu d'ingresar na Universidá d'Oxford, pero alistóse nel exércitu alemán como voluntariu del 7ᵘ batallón d'artillería bávaru, onde-y dieron la *[[Cruz de Fierro]]* por dos firíes, una d'elles grave nel pulmón izquierdu. 

En 1919 conoció a Adolf Hitler nun mitín y un añu depués entró nel Partíu Nacionalsocialista Alemán del Trabayu (NSDAP n'aleman). Formó parte del *[[Putsch de Múnich]]* de 1923 y compartió celda con Haushofer y Hitler. Al postreru aidólu a escribir el llibru *[[Mein Kampf]]* (*La mio llucha*). En 1925 foi secretariu políticu de Hitler, entamando les sos actividaes polítiques.

Pa 1927 casó con Lise Pröhl. Cinco años depués nomáronlu Presidente del Comité Central Nazi y en 1933 salió elixíu parllamentariu del Reichstag. Cuando Hitler algamó'l poder diéron-y los cargos de cabezaleru del partíu nazi y Ministru d'Estáu, convirtiéndose nel segundu na xerarquía nazi. 

En 1941 apresáronlu nel Reinu Xuníu nun viaxe qu'anguaño ta ensin aclariar. Paez ser que buscaba negociar colos británicos la paz pa que'l réxime nazi pudiera centrase n'atacar a la XRSS, anque esta esplicación nun nunca la aceutó Hitler, que dixo que yera un llocu y un traidor. 

Morrió na cárcele de Spandau a los 93 años, ensin volver a tar en llibertá dende que lu apresaren nel Reinu Xuníu.

## Referencies

## Enllaces esternos
ALSA

**ALSA** (*Automóviles Luarca Sociedad Anónima*) ye un grupu orixinariu d'Asturies dedicáu al tresporte de pasaxeros. 

Creáu en 1923 en Ḷḷuarca, en 1964 entamó a funcionar la so primer llinia internacional (Uviéu-París-Bruxeles).

Anguaño tien cásique 1.300 vehículos y 2.850 emplegaos.

N'ochobre de 2005 foi mercáu pola inglesa National Express por 670 millones d'euros, anque la familia Cosmen pasó a remanar gran parte del accionariáu d'esta última. 

ALSA conservará la marca n'España, anque fuera d'ella trabayará cola de National Express.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina oficial d'Alsa (en castellanu)
Atenéu Obreru de Xixón

L**'Atenéu Obreru de Xixón** ye una entidá cultural asturiana fundada en 1881 en Xixón col oxetivu d'espardir la cultura y la enseñanza.

La so mayor espansión foi a principios del sieglu XX. Asina, en 1904 abrió la so biblioteca, que llegó a tener cerca de 15.000 volúmenes. Tamién abrió sucursales nos barrios de La Calzada, El Llanu y La Guía. Esta bona dómina finó en 1937 por culpa de la Guerra Civil, que motivó que-yos incautaren los bienes y pesllaren l'asociación. 

Tornó abrir les sos puertes en 1981 gracies al esfuerciu d'un grupu persones, ente les qu'había dellos socios de vieyu. 

El 26 d'ochobre de 1985 inauguraron el so nuevu llocal, na cai Cuadonga de Xixón.

## Ver tamién
*Biblioteca del Atenéu Obreru de Xixón

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina oficial del Atenéu (en castellanu)
Afro Celts

**Afro Celts** (enantes *Afro Celt Sound System*) ye un grupu musical que fusiona ritmos modernos (trip-hop, techno, etc.) con ritmos y músiques irlandeses y africanes. Formáu pol productor y guitarrista nomáu a los Grammy, Simon Emmerson, nos sus trabayos discógraficos recueyen collaboraciones de dellos artistes perconocios. 

Tolos discos asoleyaos pola banda ficieronlo col sellu de Peter Gabriel, Real World Records, y hasta la fecha (30 de xineru de 2006) ye'l grupu que más copies vendiera de la discográfica, sacando les propies ventes de Gabriel.

Hasta 2003 yeren conocíos como **Afro Celt Sound System** pero simplificaronlo como **Afro Celts** pa que nun fuera mui llargu; d'otra mena, los dos caberos discos asoleyaos, *Pod*, una recopilación de nueves mezcles de les cuatro primeres espublizaciones, y el su quintu discu d'estudiu *Anatomic* caltienen el nome llargu. Esta decisión tomose por qu'al rodiu el mundu son más conocíos entá por *Afro Celt Sound System*.

## Miembros
Cuando Afro Celtes entamó a trabayar na metá de los años 1990 la diferencia ente los artistes invitaos a les grabaciones y los miembros del grupu nun existia, pero col pasu del tiempu, dapoco más xente foi asociada a Afro Celt Sound System: *(Notese que'l caberu discu, Anatomic, namás llista como miembros del grupu a Simon, James, Iarla y Martin)*

# Simon Emmerson (guitarra, producción)
# N'Faly Kouyate (kora, balaphon, n'goma, voces)
# Moussa Sissokho (djembe, Tama)
# James McNally (Bodhrán, cordión, whistle)
# Johnny Kalsi (Dhol)
# Iarla Ó Lionáird (voces)
# Emer Maycock (whistle, flauta, uillean pipe)
# Martin Russell (teclaos, producción, inxenieru, programaciones)

## Discografía
# *Volume 1: Sound Magic* (1996)
# *Volume 2: Release* (1999)
# *Volume 3: Further in Time* (2001)
# *Seed* (2003)
# *Pod* (2004)
# *Volume 5: Anatomic* (2005)
# *Capture (1995–2010)* (2010)
# *The Source* (2016)
# *Flight* (2018)

## Referencies

## Enllaces esternos
Web d'Afro Celts en Real World Records 

Club de fans d'Afro Celts