open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Escudu de Samartín del Rei Aurelio

L**'escudu de [[Samartín del Rei Aurelio]]** (Asturies) ye cuartiáu en cruz. Mui asemeyáu al de Llangréu, conceyu al que perteneció hasta'l sieglu XIX, compartiendo 3 de los sos cuatro cuarteles.

:*Nel primer cuartel vemos, sobre campu d'azur, la Cruz de los Ánxeles, como signu de dependencia de la mitra mientres sieglos.

:*El segundu cuartel, representa, en campu de sinople a diez celaes de plata que simbolicen a los Infanzones de Llangréu.

:*Nel tercer cuartel, en gules tenemos a la diestra una cripta fúnebre de plata y una corona real d'oru n'honor del Rei Aurelio del que toma nome'l conceyu.

:*Nel cuartu cuartel, observamos sobro un campu d'azur, una rueda dentada sobro un picu y una pala d'oru que simbolicen el trabayu, actividá que ta mui xunida a la vida del conceyu, sobre manera la minería.

Como munchos de los escudos d'Asturies esti carez de sanción llegal, copiándolu del propuestu por Octavio Bellmunt y Fermín Canella pa ilustrar la so obra "Asturias", y na cual pa facer dichos emblemes, basábense nos aspeutos más significativos de cada conceyu.

## Ver tamién
*Escudos d'Asturies

## Referencies

## Enllaces esternos
Llista d'alcaldes de Samartín del Rei Aurelio

**Llista d'Alcaldes de [[Samartín del Rei Aurelio]]** dende 1979:

* Fructuoso Rozada González (PSOE), 1979-1983 .
* Marino Fernández Fernández (PSOE), 1983-1991 .
* Graciano Torre González (PSOE), 1991-2001.
* Ignacio Fernández Vázquez (PSOE), 2001- 2011.
* Enrique Fernández Rodríguez (PSOE), 2011-...

## Referencies

## Enllaces esternos
Economía de Colombia

La economía de Colombia ye una economía emerxente destacada nel ámbitu internacional gracies a la fuerte crecedera qu'esperimentó na última década y al gran curiosu qu'ufierta a la inversión estranxera. Asítiase güei como la cuarta economía más grande d'América Llatina, tres les de Brasil , Méxicu y Arxentina. Na clasificación internacional, alcuéntrase dientro de les 28 mayores del mundu.

Colombia participa en delles organizaciones y comunidaes internacionales en busca de cooperación y afitamientu d'aiciones pal desenvolvimientu económicu. A nivel global, forma parte de la Organización Mundial del Comerciu (OMC) y del bloque de países emerxentes CIVETS (Colombia, Indonesia, Vietnam, Exiptu, Turquía y Sudáfrica). A nivel continental, ye integrante d'organizaciones como'l Bancu Interamericanu de Desarrollu (BID), la Comunidá Andina de Naciones (CAN), la Unión de Naciones Suramericanes (UNASUR) y, de manera recién, l'Alianza del Pacíficu.

## Referencies
La Güeria Carrocera

**La Güeria Carrocera** ye un valle, cercanu a la llocalidá de L'Entregu, nel conceyu asturianu de Samartín del Rei Aurelio.

El topónimu, supraparroquial, aplícase a la parroquia de Cocañín y una parte pequeña de les del Rei Aurelio y San Andrés de Llinares. Y tien el so orixe na aldea de La Güeria, na parroquia de Cocañín.

Percuerre'l valle'l ríu Silvestre que naz un pocu más arriba d'El Corveru de la confluyencia de dos regueros, unu que vien de la Riega'l Curuxu que baxa de La Camperona y El Candanal, que separta Bimenes de Samartín del Rei Aurelio, y otru que ye'l ríu Moreúca que naz cerca de La Campa San Xuan nel conceyu de Bimenes. Tien la so desembocadura nel Nalón, del que ye afluente.

## Pueblos pertenecientes al Valle
A lo llargo del valle, allúguense distintos pueblos como Carrocera, Perlá, La Casa Nueva, La Rotella o La Encarná. El llistáu completu preséntase darréu:

## Bibliografía
Llibru "La Güeria: Memoria de un valle". Varios Autores.

## Referencies

## Enllaces esternos
* La Güeria Carrocera en WikiMapia
Natsionalna Telekompaniya Ukrainy

La **Compañía Nacional de Televisión d'Ucraína** (, *Natsionalna Telekompaniya Ukrayiny*) ye l'ente de radiodifusión estatal d'Ucraína. Opera la canal de televisión **[[Pershyi Natsionalnyi|UT1]]**, l'únicu con cobertoria nacional (alredor del 97% del territoriu ucraín). La so programación ta empobinada a tolos sectores de la sociedá y minoríes étniques del país. La so principal prioridá son los informativos, con especial atención a la ciencia, la cultura, l'entretenimientu y los deportes. Ye la canal de mayor audiencia, penriba de toles canales privaes, de creación más recién.

En 2009, plantégase que la NTU camude'l so estatutu de televisión estatal a televisión pública, perdiendo'l gobiernu'l control sobre l'ente, y entama la puesta en marcha de diverses canales de televisión derivaos de la UT1.

## Historia del Telecentru de Kiev
La primer tresmisión de televisión n'Ucraína foi realizáu'l 1 de febreru de 1939, nun pequeñu estudiu en Kiev. Duró 40 minutos, consistiendo na exhibición d'una semeya de Sergó Ordzhonikidze.

Depués d'un parón provocau pola II Guerra Mundial, retómense les tresmisiones televisives nel país, empezando'l 6 de payares de 1951, cuando s'esibe la película patriótica 'The great glow'. A otru día, tresmítese una ceremonia solemne que conmemora'l 34° aniversariu de la Revolución d'Ochobre. El primer eventu musical televisáu n'Ucraína tuvo llugar el 1 de mayu de 1952, esti foi un conciertu, realizáu nos modestos estudios del Telecentru y cuntaba cola participación de destacaos solistes de la Ópera de Kiev. Tamién apaeció la primer presentadora de la cadena, Novela Separionova.

En 1953, terminóse de construyir l'edificiu del Telecentru de Kiev, xusto dempués de la inauguración de los Telecentros de Moscú y San Petersburgu. La programación regular entama en 1956. Enantes d'esi añu, la parrilla namás consistía na emisión de películes y documentales dos vegaes al día. La programación del Telecentru yera en direutu, la única forma de tresmitilos, siendo los programes grabaos frecuentes a mediaos de 1960.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu web oficial
Toponimia de Samartín del Rei Aurelio

La **Toponimia de Samartín del Rei Aurelio** fízose oficial en febreru de 2008 y recueye un total de 484 denomaciones. La mayor parte de los nomes, 365 en total, correspuéndese con denomaciones nuevess, bien porque se produxeron modificaciones sobro los topónimos deturpaos o porque s'amestaron otros nuevos. 119 llugares del conceyu conserven la denomación que teníen hasta agora. 165 camudaron p'adautase a les formes toponímiques tradicionales n'asturianu. Amás, el nomenclátor recueye 200 denomaciones nueves qu'hasta agora s'emplegaben davezu polos vecinos, pero que nun taben recoyíes en nengún documentu oficial.

Al final namái tres topónimos tienen la doble denomación, en castellanu y n'asturianu. Son el nome del conceyu (
Escritores de Samartín del Rei Aurelio

Nel conceyu de Samartín del Rei Aurelio hai dellos escritores que puen considerase pente los meyores d'Asturies:

*Xulio Arbesú
*Manuel Asur
*Eva Barro García
*Xulio Berros
*Roberto Corte
*Alejandro de la Mata
*Vicente Ramón Díaz Fernández
*Henrique G. Facuriella
*Ana Rosa Fernández
*Chechu García
*Ana Vanessa Gutiérrez
*Luis Alfonso Iglesias Huelga
*Marcelino Iglesias Suárez
*Xosé Ramón Martín Ardines
*José Ángel Ordíz Llaneza
*Pablo Rodríguez Medina
*Rubén Sánchez Antuña
*Leopoldo Sánchez Torre 

Garcia Ciañu

## Referencies

## Enllaces esternos
Muséu de la Memoria de Samartín del Rei Aurelio

El **Muséu de la Memoria de Samartín del Rei Aurelio** ye un muséu virtual creáu pol Ayuntamientu de Samartín del Rei Aurelio nel añu 2010 col envís de recuperar la memoria histórica del conceyu.

## Llugar y horariu

Ta asitiáu na Casona del Bravial de Blimea, compartiendo espaciu cola Oficina de Normalización Llingüística de Samartín del Rei Aurelio.El so horariu de visita ye de llunes a vienres de 9 a 13 h, anque puntualmente abre peles tardes si hai dalguna actividá. 

## Oxetivu

L'oxetivu d'esti muséu ye recoyer y conservar los recuerdos y les esperiencies de les persones que vivieron la historia del nuestru pasáu más cercanu. 

## Conteníos virtuales

Tolos conteníos del muséu tán incluyíos na páxina web [www.mumemo.es]. La páxina ta estructurada en distintos apartaos, dende archivos d'audiu y videu nos que se puen sintir testimonios de vecinos del conceyu hasta semeyes, documentos y periódicos antiguos. Ye un muséu interactivu nel que los vecinos puen collaborar direuta o indireutamente, y les persones que lu visiten puen averase a la historia social y cultural d'una zona minera d'especial relevancia pa la rexón.

## Esposiciones

El centru acueye a lo llargo del añu estremaes esposiciones rellacionaes cola llingua asturiana, la cultura y la historia del conceyu. 

Estes son dalgunes de les llevaes a cabu nos últimos años:

Esposición 50 años del Grupu Folclóricu Blimea - febreru 2010.

Esposición XV Aniversariu del Grupu Teatru Refaxu - payares 2010

Esposición sobre l'Asociación Parkinson Asturias - febreru 2011

Esposición fotográfica d'Henrique G. Facuriella titulada "Goce la tierra. El rakú nes manes de Manuel Cimadevilla" - abril 2011

Esposición de dibuxu y pintura del artista entreguín David Fernán - ochobre 2011

Esposición "Patrimoniu artísticu relixosu de Samartín del Rei Aurelio" - febreru 2012 

Esposición de fotografía y pintura "XENTE, LLUGARES" de José Luis Torrico y Ekaterina Izmestieva - marzu 2012

Esposición "Puente sobre Estigia. Ente la lluz y el mieu" de l'artista blimeína Marián González Fanjul- xunu 2012

Esposición fotográfica de l'Asociación Amigos de Parres sobre'l Descensu Internacional del Seya con motivu de los actos d'hermanamientu de los ríos Seya y Nalón- setiembre 2012. 

Esposición de dibuxu y pintura "Lluces y solombres" de David Amores Ayala- febreru 2013.

Esposición "Hai una lletra cantada" sobre la canción asturiana en Samartín del Rei Aurelio. Acompañóse amás d'una esposición d'instrumentos tradicionales fabricaos artesanalmente - setiembre 2013. 

Esposición "El castiellu de Blimea. Historia, lleendes, abandonu" - febreru 2014.

## Referencies

https://www.lne.es/nalon/2010/01/23/san-martin-memoria/863265.html

https://www.elcomercio.es/20100122/asturias/inaugurada-casona-bravial-como-201001221905.html

## Enllaces esternos

*Páxina del Muséu de la Memoria  
*Páxina web del Ayuntamientu de Samartín del Rei Aurelio
Ilesia Románica de Samartín de Tours de Samartín

**La ilesia de Samartín de Tours** ye una ermita de la parroquia de Samartín, a poca distancia de la llocalidá de Sotrondio, nel conceyu asturianu de Samartín del Rei Aurelio (España).

La ilesia actual ta construída enriba d'un antiguu templu prerrománicu del que queden dellos resclavos. Dende la construcción orixinal sufrió delles reformes. L'esterior de la ilesia ye de color blancu, esceuto les puertes y ventanes que tan construíos en cantería. No alto de la portada hai una espadaña con dos güeyos.

## Sepultura del rei Aurelio

Hai alderique entre los historiadores sobro'l paraderu de los restos mortales del rei Aurelio, señalando algunos que s'enterró na ilesia de Samartín de Samartín del rei Aurelio, la *[[Primera Crónica Xeneral]]*, escrita nel reináu Alfonsu X el Sabiu, señaló que el calabre del rei Aurelio fuera sepultáu nel conceyu de Cangues d'Onís. Sicasí, l'historiador Esteban de Garibay señaló na so obra que'l rei Aurelio taba sepultáu, xunto col so padre, Fruela de Cantabria, na ilesia desapaecida anguaño de San Miguel de Yanguas, conceyu de la provincia de Soria.

Nel muru izquierdu de la nave central de la ilesia de Samartín hai un sepulcru con una inscripción onde s'indica qu'ehí s'alcuentren los restos del rei Aurelio d'Asturies, anque nun ye descartable que se treslladaren tres la so muerte, y esti sepulcru contenga anguaño los restos d'otros patronos del templu. El dato que pue reforzar la hipótesis ye que, probablemente, el rei Aurelio construyó'l so palaciu na zona onde ta la capiella actual, un llugar denomáu La Baraosa, amás del orixe preorrománicu del templu.

## Referencies

## Bibliografía
*
Henry James

**Henry James**  foi un escritor y críticu lliterariu d'Estaos Xuníos, si bien adquier la nacionalidá británica nel añu 1915. 

## Biografía

Henry James naz nuna adinerada familia d'orixe irlandés. Ye'l segundu de trés hermanos homes, siendo'l primeru d'estos el filólosu William James. Tien tamién una hermana, Alice James. 

Ente los años 1855-1860 los James viaxen per Europa: visiten Londres, París, Xénova… Henry James estudia con tutores y tien una educación mui autodidauta, anque asiste tamién a dalgunes escueles. La mala salú y una infeición de tifus eviten que sirva na Guerra Civil de los Estaos Xuníos. En 1862 asiste a la Escuela de Derechu de Harvard, pero abandona estos estudios pa dedicase al mundu de les Lletres. 

Henry James publica los sos primeros rellatos nos Estaos Xuníos, pero dende l'añu 1875 vive n'Inglaterra, principalmente ente Londres y Sussex. Adquier la nacionalidá inglesa nel añu 1915 al entender que'l deber moral de la so patria yera declara-y la guerra a Alemaña. Esti conflictu ente la cultura europea y la norteamericana será l'asuntu de munches de los sos hestories.

## Obres

La edición definitiva de la so obra abarca 35 volúmenes. La parte principal inclúi noveles y cuentos, pero tamién una biografía de Hawthorne y estudios críticos sobre Turguéniev y Flaubert. La obra completa contién amás estudios sobre la vida lliteraria como tema, l'arte de narrar, lo sobrenatural, el cursu del tiempu, el puntu de vista...

Delles obres son:

* *The Europeans* (1878)
* *The Portrait of a Lady* (1881)
* *Washington Square* (1881)
* *The Aspern Papers* (1888)
* *The Turn of the Screw* (1898)
* *The Wings of the Dove* (1902)
* *The Ambassadors* (1903)
* *The Golden Bowl* (1904)

## Bibliografía

* Leon Edel, ed. (1983) *Henry James Letters*.
* Leon Edel, ed. (1990). *The Complete Plays of Henry James.* New York Oxford University Press. ISBN 0-19-504379-0

## Referencies

## Enllaces esternos

* [Les obres de Henry James nel [[Proyeuto Gutenberg](http://www.gutenberg.org/author/Henry_James_(1843-1916))] (n'inglés)
Escuela Moderna

La ***Escuela Moderna*** foi un centru d'enseñanza qu'existió al entamu del sieglu XX en Cataluña. Foi fundada en 1901 en Barcelona pol [pedagogu] y [llibrepensador Francisco Ferrer Guardia. L'oxetivu esencial de la escuela yera «*educar a la clase trabayadora d'una manera racionalista, secular y non coercitiva*». Na práutica los precios de les cuotes de tutoría restrinxeron el públicu de la escuela a elementos estudiantiles de les clases medies, sobre too nos primeros años, polo que s'esperaba por parte de los entamadores (de forma privada) que los alumnos nel so debíu momentu se motivaren a xuntase y sofitar la causa del movimientu obreru. La escuela contaba con una imprenta na que se realizaba un boletín, un llaboratoriu, un muséu natural, una biblioteca y buscaba instalaciones nes qu'hubiese gran iluminación. Ente otres coses tuvieron que buscar maestros qu'entendieren que'l so papel nun yera coercitivu sinno de sofitu, esti centru educativu yera d'enseñanza mixta, secular y anticlerical, y favoratible a les reivindicaciones obreristes. Al ser la primer escuela mixta y llaica de Barcelona, nun país católicu, algamó una amplia antipatía ente'l cleru y los devotos.
Praça Diogo de Vasconcelos

La **Plaza Diogo de Vasconcelos** (**Praça Diogo de Vasconcelos**) ye una plaza muy conocía de finales del sieglu XIX asitiada nel Belo Horizonte.

## Referencies

## Enllaces esternos
Praça da Liberdade (Belo Horizonte)

La **Praça da Liberdade** ye una plaza muy conocía de finales del sieglu XIX, asitiada nel Belo Horizonte.


Image:Praçadaliberdade.JPG|
Image:Semáforo.JPG|
Image:Secretariaeducação.JPG|
Image:Bel Horizonte Praça da Liberdade Bandstand - Brazil.jpg|
Image:Guimarães.JPG|
Image:Azevedo.JPG|
Image:Fontepraça.JPG|

## Referencies
La Cuenca del Nalón (periódicu)

**La Cuenca del Nalón** ye un periódicu gratuitu, de periodicidá mensual, con una distribución por buzonéu de 20.000 exemplares qu'abarca l'ámbitu de los 5 conceyos que componen la Mancomunidá del Valle del Nalón: Llangréu, Samartín del Rei Aurelio, Llaviana, Sobrescobiu y Casu.

## Historia
El periódicu La Cuenca del Nalón naz nel añu 2005. La so primera portada tuvo dedicada a la pitición del aprovechamientu llúdicu-deportivu de l'agua de los pantanos del Alto Nalón. Ente los temes destacaos na so cabecera a lo llargo d'estos años destaquen los recortes de la minería, la nube de fumu tóxico qu'afeutó a Llangréu n'abril de 2007, les eleiciones autonómiques y municipales, la violencia de xéneru, les güelgues mineres, la canción asturiana, la inauguración del tren del Ecomuséu del Samuño o l'apoyu a los trabayadores de Duro Felguera, ente otros munchos.

El periódicu cumplió los 100 númberos en febreru de 2014. Amás de la so edición en papel que llega a 50.000 llectores potenciales, tamién tien una presencia mui activa en facebook, onde los comentarios y opiniones sobre les publicaciones tienen anguaño un tráficu alredor de les 125.000-150.000 persones/comentarios/préstame.

## Dalgunos collaboradores rescamplaos
*Florentino Martínez (Presidente de l'Asociación Langreanos en el Mundo)
*Adrián Barbón (Alcalde de Llaviana)
*Javier Cellino (escritor y poeta, ganador del Premiu Nacional de Poesía Juan Ramón Jiménez)
*José Manuel Zapico (Secretariu Xeneral de CCOO Nalón)
*Asunción Naves (Presidenta Colectivo de Mujeres Les Filanderes)
*Tante Blanco (escritor y músicu)
*Sasi Pardeiro (Presidente de la escudería Langreo Motor Club)
*Asociación Contra la Violencia de Género MAEVE
*Rufino Roces (ex-Direutor de la *Fundación Marino Gutiérrez Suarez*)
*Pablo Manzano (presidente de la Fundación Nuberu)
*Pablo Rodríguez Medina (escritor)
*Tertulia cinematográfica “Sala Oscura”
*Javier Tato (presidente de la *Sociedad de Festejos y Cultura Santiago Apóstol de Sama*)
*Xulio Arbesú (escritor, músicu y poeta)

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina web de La Cuenca del Nalón 
*La Cuenca del Nalón en facebook
Ruth Lorenzo

**Ruth Lorenzo Pascual**  ye una cantante española de música pop. Fízose conocida nel Reinu Xuníu en 2008, nel programa *X Factor* onde llegó a les finales. Con esi proyeutu dio más de 200 conciertos per Europa. Publicó'l so primer sencillu n'España nel añu 2011. Compunxo cancios pa cantantes como Dannii Minogue, Auryn o Jeff Beck.
En febreru de 2014 ye seleccionada pa representar a España nel Festival d'Eurovisión en Copenḥague col canciu *Dancing In The Rain*, relevando asina al grupu asturianu El Sueño de Morfeo.

#### Sencillos
* 2008 Hero (*X Factor*, númberu **1** Reinu Xuníu)
* 2011 Burn
* 2013 The Night
* 2013 Love Is Dead
* 2014 Dancing In The Rain (númberu **1** iTunes)
*2014: «Gigantes».
* 2015: «Renuncio».
* 2015: «99».
* 2016: «Voces».
* 2017: «Good Girls Don't Lie».
* 2019: «Underworld».

#### Discos
* 2014: *[[Planeta azul]]*.
* 2018: *[[Loveaholic]]*.

##### Reediciones
* 2015: *[[Planeta azul: edición especial]]*.

### EP's
* 2011: *Burn*.
* 2013: *The Night*.
* 2013: *Love is dead*.

### Singles promocionales
* 2010: «Eternity».
* 2015: «Flamingos».
* 2015: «Patito Feo».
* 2015: «Echo».
* 2018: «My Last Song».
* 2018: «Loveaholic».
* 2018: «Bring Back The New».

## Referencies

## Enllaces esternos
Massiel

**María de los Ángeles Félix Santamaría Espinosa**, meyor conocida como **Massiel**  ye una cantante española d'orixe asturianu.

Massiel pasó parte de la so infancia y mocedá n'Uviéu y Xixón, fía del importante representante Emilio Santamaría. Inicióse colos cancios protesta de la mano de Luis Eduardo Aute mentanto'l franquismu (*Di que no*, *Volverán*, *Rosas en el mar*...).

Nel añu 1968 ganó'l Festival de la Canción d'Eurovisión en Londres col canciu La, La, La. Tien más de 60 trabayos en discos, LP y cenciellos con cancios mui exitosos como *Rosas en el mar*, *Aleluya nº1*, *Eres*, *Brindaremos por él* o *El Noa Noa*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Is This The World We Created…?

***Is This The World We Created…?*** ye un cantar del grupu británicu Queen. Foi compuesta nel añu 1984, y espublizóse nel discu *[[The Works (Queen album)|The Works]]*.

## Referencies

## Enllaces esternos
The Show Must Go On

**The Show Must Go On** ye un cantar del grupu británicu Queen. Foi compuesta nel añu 1991, y publicóse nel discu *[[Innuendo]]*. Incluyóse tamién nel discu recopilatorio Greatest Hits III.

## Referencies

## Enllaces esternos
The Doors (álbum)

**The Doors** ye un discu de The Doors.

## Llista de canciones
# *Break on Through* *(Morrison, Krieger, Manzarek, Densmore)* - 2:29
# *Soul Kitchen* *(Morrison, Krieger, Manzarek, Densmore)* - 3:35
# *The Crystal Ship* *(Morrison, Krieger, Manzarek, Densmore)* - 2:34
# *20th Century Fox* *(Morrison, Krieger, Manzarek, Densmore)* - 2:33
# *Alabama Song (Whiskey Bar)* *(Bertolt Brecht, Kurt Weill)* - 3:20
# *[[Light My Fire]]* *(Morrison, Krieger, Manzarek, Densmore)* - 7:06
# *Back Door Man* *(Dixon)* - 3:34
# *I Looked at You* *(Morrison, Krieger, Manzarek, Densmore)* - 2:22
# *End of the Night* *(Morrison, Krieger, Manzarek, Densmore)* - 2:52
# *Take It As It Comes* *(Morrison, Krieger, Manzarek, Densmore)* - 2:53
# *The End* *(Morrison, Krieger, Manzarek, Densmore)* - 11:41

## Referencies

## Enllaces esternos
Economízate

**Economízate** ye un programa de televisión de quince minutos de duración emitíu pola Televisión del Principáu d'Asturies (TPA) que pretende averar la economía al espectador de forma didáctica. Emítese los sábados a les 13:40 hores, xusto enantes de la primer edición de 'TPA Noticias' con una redifusión los llunes a les 15:30 hores. Ta presentáu por Olalla Pena. Inclúi noticies d'economía, entrevistes con espertos y una seición d'emplegu.

## Audiencies

## Referencies

## Enllaces esternos
* Twitter del programa
We Are the Champions

***We Are the Champions*** ye un cantar del grupu británicu Queen. Foi compuesta nel añu 1977, y publicóse nel discu *[[News of the World (album)|News of the World]]*. Incluyóse tamién nel discu recopilatoriu Greatest Hits I.

## Referencies

## Enllaces esternos
Sung Jae-ki

**Sung Jae-ki** (Hangul:성재기;hanja:成在基)  foi un activista de derechos humanos y cívicos, y un filósofu Lliberalista de Corea del Sur. El 26 de xineru de 2008 fundó la asociación masculina "Homes de Corea" (남성연대 男性聯帶) de la que foi representante

## Referencies

## Enllaces esternos
* ''Grabación de un suicidio en Corea del Sur abre el debate sobre la ética de los medios de comunicación'' 
* ''Activista Sung Jae-ki se suicidó frente a las cámaras de televisión'' 
* ''South Korean channel films suicide'' 
* ''Suicide performance and journalist ethics News Dongah'' 
* Police continue search for missing men's rights activist yonhapnews 
* Body of Sung Jae-gi found in Han River Koreaherald 2013.07.29
James McNeill Whistler

**James McNeill Whistler**  foi un pintor d'Estaos Xuníos, que vivió sobremanera n'Inglaterra y Francia, creador ente otres obres de *Arrangement in Grey and Black No.1*, más conocíu popularmente como *Whistler's Mother* (1871).

## Seleición d'obres

## Referencies

## Enllaces esternos
Llista de presidentes de Bangladex

Esta ye la llista de los presidentes de Bangladex dende la independencia en 1971. Dende l'añu 1991 el cargu de presidente de la república tien a cencielles funciones ceremoniales nel país.

;Partíos políticos



## Referencies
William Wyler

**William Wyler**  foi un direutor, productor y guionista de cine d'Estaos Xuníos. Trés veces ganador del Óscar. Autor ente otres películes de *Wuthering Heights* (1939), *The best years of our lives* (1946), *The Heiress* (1949) y *The collector* (1965).

## Referencies

## Enllaces esternos
Olimpia

**Olimpia** (en griegu Ολυμπία, Olympía) foi una ciudá de l'antigua Grecia na prefeutura de Élide (nel Peloponesu). Atopábase al pie del monte Cronio y nel llau derechu del ríu Alfeo.

## Historia
Ye conocida por haber se celebráu nella, na Antigüedá, los primeros Xuegos Olímpicos, con una importancia comparable a los Xuegos Píticos que se celebraben en Delfos. Dambos celebraben cada olimpiada cada cuatro años. Los primeros de los que se tien constancia celebráronse en 776 e.C. A la fin del sieglu IV, l'emperador Teodosiu aboliólos.

Olimpia tamién foi famosa por ser un centru relixosu, y pola so xigantesca estatua d'oru y marfil de Zeus fecha por Fidias (tallada tres la victoria sobro los perses na Segunda Guerra Médica) la cual yera una de les Siete Maraviyes del Mundu. Cerca del templu, escavaciones arqueolóxiques atoparon el taller de Fidias, con numberoses ferramientes del escultor.

Les abondoses ayalgues acumulaes nel templu llevaron a que fuera escaláu polos arcadios.
Dende 342 e.C., foi protectoráu d'Alexandru Magnu, qu'usó Olimpia p'anunciar el so *Rescripto sobro los desterraos* (del añu 324 e.C.).

Mientres la dominación romana, Olimpia arriquecióse, especialmente'l perímetru sagráu, el Altis, u Nerón mandó a construyir un palaciu. Tres la muerte d'Adrianu la ciudá entró en decadencia y los últimos xuegos celebráronse en 324. Les invasiones bárbares afararon la ciudá, que se convirtió nuna simple aldega pa dempués ser abandonada y soterrada polos ábanos del Alfeo.

Les escavaciones empezaron con una espedición francesa en 1829, siguida por alemanes a fines d'esi sieglu, quienes afayaron intacta la estatua d'Hermes (obra del escultor Praxíteles) amás d'otros artefautos. A mediaos del sieglu XX, l'estadiu foi desenterráu.

La llapa olímpica de los actuales Xuegos Olímpicos enciéndese nel estadiu d'esta ciudá per aciu del reflexu de la lluz solar nun espeyu parabólicu, dempués de lo que trespórtase nuna antorcha al llugar qu'acueye los xuegos (de normal dando un gran rodiu pasando peles principales ciudaes de tol mundiu).

Nos Xuegos Olímpicos de 2004, celebraos n'Atenes, les pruebes de llanzamientu de pesu celebráronse nel estadiu de Olimpia.

## Referencies

## Enllaces esternos
Comunidá Andina

La **Comunidá Andina** (**CAN**) ye un organismu rexonal de cuatro países que tienen un oxetivu común: algamar un desenvolvimientu integral, más equilibráu y autónomu, per aciu la integración andina, suramericana y llatinoamericana. El procesu andín d'integración empecipió cola suscripción del Alcuerdu de Cartaxena'l 26 de mayu de 1969.

Ta constituyida per Bolivia, Colombia, Ecuador y Perú, amás de los órganos ya instituciones del Sistema Andín d'Integración (SAI). Enantes de 1996, yera conocida como'l **Pactu Andín** o **Grupu Andín**.

Venezuela foi miembru plenu fasta'l 2006. Chile n'orix foi miembru ente 1969-1976, pero retiróse mientres el réxime militar d'Augusto Pinochet por cuenta d'incompatibilidaes ente la política económica d'esi país y les polítiques d'integración del CAN. Esti país ye Miembru Acomuñáu dende'l 20 de setiembre de 2006, pero ello nun supón el reingreso al CAN.

Allugaos n'América del Sur, los cuatro países andinos arrexunten a cuasi 101 millones d'habitantes nuna superficie de 3.798.000 quilómetros cuadraos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Xuegos Panhelénicos

**Xuegos Panhelénicos** ye'l términu que recibe'l conxuntu de cuatro eventos distintos que yeren celebraos na antigua Grecia. Estos cuatro xuegos yeren:
* Xuegos Olímpicos, de calter deportivu, celebraos n'Olimpia, n'honor a Zeus.
* Xuegos Píticos, de caracter poéticu, celebraos en Delfos, n'honor a Apolo y les Muses.
* Xuegos Nemeos, competencia de caballeru, celebraos n'Argos, n'honor a Hera.
* Xuegos Ístmicos, competencia celebrada en Corintu, n'honor a Poseidón y les Oceánidas.

Los Xuegos yeren celebraos cada ciclu de cuatro años conocíu como Olimpiada, que yera una de les midíes de tiempu de l'antigua Grecia. Nesti ciclu, los primeros en celebrase yeren los Xuegos Olímpicos que s'efectuaben nel primer añu; mientres el segundu añu celebrábense los Xuegos Nemenos y los Xuegos Ístmicos (en meses distintos); mientres el tercer añu socedíen los Xuegos Píticos; y nel cuartu añu yeren nuevamente celebraos los Xuegos Nemeos y los Xuegos Ístmicos. Dempués el ciclu volvía repitise empezando nuevamente colos Xuegos Olímpicos. Asina, los Xuegos taben entamaos de forma que un atleta pudiera participar en toos ellos.

Los participantes podíen venir de tol mundiu griegu, incluyendo les colonies griegues que s'estendíen dende Anatolia fasta'l Mediterraneu occidental. Sicasí, los participantes probablemente teníen que ser bastante ricos pa poder pagar l'entrenamientu, el tresporte, l'agospiamientu y otros costos. Amás, nun se dexaba la participación a les muyeres nin a los non griegos sacante n'esceiciones bien ocasionales, como con Nerón.

Los principales acontecimientos de cada ún de los xuegos foron les carreres de carros, la llucha olímpica, el boxéu, el pancracio, el stadion al pie de otres carreres a cuerpu, y el pentatlón (compuestu pola llucha, el stadion, el saltu de llonxitú, el llanzamientu de xabalina y el llanzamientu de discu). Sacante les carreres de carros, nel restu d'acontecimientos los participantes diben desnudos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Delfos

**Delfos** (en griegu *Δελφοί*, *Delfoi*, llatín *Delphi*) ye un sitiu arqueolóxicu —que ta declaráu Patrimoniu de la Humanidá—, y una moderna ciudá de Grecia. En dómines antigües yera'l llugar del oráculu de Delfos, dientro d'un templu dedicáu al dios Apolo. Delfos yera reverenciáu en tol mundiu griegu como'l llugar del *ónfalos* o centru del universu.

Tamién yera la ciudá u se celebraben los Xuegos Píticos.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina del Ministeriu de Cultura de Grecia: Delfos (en griegu)
I Can't Live with You

***I Can't Live with You*** ye un cantar del grupu británicu Queen.Foi compuesta nel añu 1991, y publicóse nel discu *[[Innuendo]]*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Civilización minoica

La **cultura minoica** ye aquella de la Edá del Cobre y del Bronce, apaecía na islla de Creta ente los años 3000 y 1400 e.C. Acostúmase usar como sinónimos de cultura minoica: cultura prehelénica, cultura exea, cretense o minoana (pol rei Minos). El so nome ye productu de que'l so descubridor, el británicu Sir Arthur Evans rellacionara'l palaciu de Cnosos, el más representativu de la cultura, col palaciu del rei Minos y la lleenda del Minotauru. Will Durant referióse a esti periodu como «el primer eslabón na cadena europea»

Nun se tien noticia del xentiliciu col que se denominaben los minoicos a sigo mesmos. Afirmóse que'l nome de llugar exipciu 'Keftiu' y el semíticu 'Kaftor' o 'Caphtor' y 'Kaptara' que s'atopen nos archivos de Mari referiérense a la islla de Creta; «sicasí, dellos fechos conocíos sobre Caphtor/Keftiu puen ser identificaos con Creta namái con muncha dificultá», repara John Strange.

Na *[[Odisea]]*, compuesta dellos cientos d'años dempués de la destrucción de la civilización minoica, Homero menta ente los habitantes de Creta a los eteocretenses (verdaderos cretenses), quien seique podríen ser los descendientes de los minoicos.

## Ver tamién
* Civilización micénica
* Civilización cicládica
* Civilizaciones exees

## Referencies

## Enllaces esternos
Civilizaciones exees

**Civilizaciones exees** ye la denominación historiográfica pa la designación d'un grupu de civilizaciones preheléniques (esto ye, anteriores a la civilización griega) que se desenvolvieron na protohistoria nel espaciu en redol al mar Exéu. Son les civilizaciones cicládica (en redol a les islles Cíclades), minoica (isla de Creta) y micénica (Grecia continental europea -particularmente el Peloponesu-).

## Veáse tamién
* Civilización micénica
* Civilización cicládica
* Civilización minoica

## Referencies

## Enllaces esternos
Civilización micénica

La **civilización micénica** ye'l nome que se-y da a la última fase de la Edá del Bronce na antigua Grecia (1600-1100 e.C). Toma'l so nome de la zona arqueolóxica de Micenas na Argólida, Península del Peloponesu, al sur de Grecia. Otros sitios importantes foron Tirinto, Pilos, Atenes , Tebas, Orcómeno ya Iolkos, mientres Creta y el sitiu de Cnossos, llugares de l'antigua civilización minoica, tamién se convirtieron nuna parte del mundiu micénicu. Llugares d'asentamientu micénicos tamién apaecieron en Epiru, Macedonia, nes islles del mar Exéu, na mariña d'Asia Menor, el Llevante, Xipre, ya Italia. 

La civilización micénica pereció col colapsu de la civilización de la Edá del Bronce nel Mediterraneu oriental, que s'atribúi comúnmente a la invasión doria, a pesar de les teoríes alternatives que proponen desastres naturales y cambeos climáticos. 

Esti periodu de la historia griega ye'l marcu históricu de parte de lliteratura antigua y el mitu griegu, incluyendo les epopeyes de Homero.

## Ver tamién
* Civilización minoica
* Civilización cicládica
* Civilizaciones exees

## Referencies

## Enllaces esternos
Xuegos Píticos

Los **Xuegos Píticos** foron ún de los cuatro Xuegos Panhelénicos colos d'Olimpia, los Xuegos Nemeos y los Xuegos Ístmicos. Como los otros grandes xuegos, tamién se consideraben aciagos, en conmemoración d'una muerte: son un aspeutu del *agon epitaphios* que se practicaba al pie de la tumba de Pitón, soterráu pol so fíu Aix, que'l so nome significa «la cabra».Según la lleenda, enllantólos el mesmu Apolo, tres la so victoria sobro Pitón.

La competición debe'l so nome al llugar, que se llamaba Pito, bien poles entrugues (*punthanesthai*) que-y faíen los visitantes del oráculu, bien porque l'animal qu'ellí morrió taba podreciéndose (*punthesthai*).

Los Xuegos Píticos tomaron la so forma definitiva dempués de la llamada Primer Guerra Sagrada.
Los habitantes de la cercana Crisa queríen apoderase del ricu santuariu de Delfos. Los habitantes de Delfos pidieron ayuda a los anfictiones, un grupu de 12 etnies rellacionáu primeramente col cultu a Deméter en Tesalia. Crisa foi vencida y los anfictiones pasaron a alministrar el santuariu a partir de 590 e.C.

Nos Xuegos Píticos dábase como premiu una corona de lloréu (árbol consagráu a Apolo pol tresformamientu de la ninfa Dafne), la gloria y la reconocencia de los dioses.

## Referencies

## Enllaces esternos
Civilización cicládica

La **civilización cicládica** (tamién conocida como **cultura cicládica** o **periodu cicládicu**) ye una cultura arqueolóxica de la Edá del Cobre y del Bronce nes Cíclades, nel mar Exéu, tomando aproximao'l periodu del 3000 e.C. al 2000 e.C. 

En metá del Exéu, ente les Espórades y Creta, ente la península helénica y Anatolia, tópase l'archipiélagu de les Cíclades. Estes islles deben el so nome a la so disposición aproximao circular (kyklos en griegu significa círculu) en redol a Delos, la islla sagrada que vio nacer a Apolo. Son Míkonos, Paros, Milo o Milos, Sifnos, Amorgós, Tinos, Serifos o Serfanto y Santorini. 

Nestos castros del Exéu florió una civilización anterior en cuasi 2.000 años a la griega, que dexó tres de sigo cientos de figurines de mármol, la mayoría figures femenines.

## Ver tamién
* Civilización micénica
* Civilización minoica
* Civilizaciones exees

## Referencies

## Enllaces esternos
Schöneberg

**Schöneberg** ye una llocalidá de Berlín, Alemaña. Hasta la reforma alministrativa de Berlín en 2001 foi un distritu independiente qu'incluyía la llocalidá de Friedenau. Xunto a la vieya ciudá de Tempelhof agora ye parte del distritu nuevu de Tempelhof-Schöneberg.

## Referencies

## Enllaces esternos
David Byron

**David Garrick** , más conocíu como **David Byron**, foi un músicu británicu. Yera'l cabezaleru y cantante de la banda de rock Uriah Heep.

## Referencies

## Enllaces esternos
Marianna Madia

**Marianna Madia**  ye una política italiana.

## Biografía
Formada en Ciencies Polítiques y especializada nel Institutu d'Estudios Avanzaos pa les IMT de Lucca.

Marianna Madia tamién ocupa cargos y puestos de responsabilidá dientro de la Cámara de diputaos Italiana como miembru de Partíu Democráticu: 2008-13 y 2013 a güei; y miembru de la Comisión Trabayu público y privao

De 21 de febreru de 2014 ye ministra d'Alministración Público y Simplificación nel Gobiernu de Matteo Renzi.

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Capitel

El **capitel** (del llatín *caput, capitis*, cabeza) ye'l remate, más o menos ornamentáu, del fuste d'una columna, d'una pilastra o d'un pilar. Hai una gran variedá de capiteles según la dómina y l'estilu. 

## Tipos de capiteles
### Exiptu y Persia
Carauterísticos d'Exiptu son el capitel llotiforme (cola forma de la flor de llotu), el palmiforme (con forma de de palmera) y l'hatóricu (cola cabeza de la diosa Hathor), amás del papiriforme (del papiru) y del protodóricu (nel templu de Hapshepshut).

Nel casu de l'arquiteutura persa'l más carauterísticu ye'l capitel bicéfalu, que tien una pieza con volutes y dos toros, caballos o grifos contrapuestos, ente los qu'hai un espaciu onde s'inxerten les vigues de l'entablamentu. 

### Órdenes clásicos grecorromanos
Los capiteles grecorromanos, que dempués van ser usaos n'otres dómines, son: 

*El **toscanu**: consta d'equinu y ábacu cuadráu.
*El **dóricu**: consta d'un collarín, equinu y ábacu. 
*El **xónicu**: d'orixe hitita, consta d'equinu adornáu con oves y fleches, amás del so elementu carauterísticu: les volutes, una especie de papiru espurríu nel centru que forma bucle nos estremos. 
*El **corintiu**: el más tardíu de la Grecia clásica, utilizáu enforma na dómina helenística y en Roma, asina como nel Renacimientu y nel Neoclasicismu; ye invención, según la lleenda, de Calímaco, orfebre del sieglu V. e. C.; la forma evoca un cestu con fueyes d'acantu. 
*El **compuestu**: sería'l capitel corintiu coles volutes xóniques. 

### Capiteles bizantinos
El más frecuente ye'l corintiu, estilizáu, de fueyes d'acantu, pequeñes y n'efeutos de claru-escuru. Tamién ye frecuente'l capitel cúbicu, decoráu a base de trépanu -y que va ser dempués imitáu polos musulmanes. 

### Capiteles musulmanes
### Capíteles románicos y góticos

## Bibliografía
**Léxico de Arte*, Ediciones Akal, 1997

## Referencies

## Enllaces esternos
Materia de Bretaña

**Materia de Bretaña**, **Mitu artúricu** o **Lleenda arturiana** ye'l nome que reciben delles lleendes sobre los celtes, Gran Bretaña y n'ocasiones Bretaña, sobre manera les dedicaes al rei Arturo y los sos caballeros de la Mesa Redonda. Nel casu de la Materia de Francia esta fai referencia a les lleendes de Carlomagno y nel de la Materia de Roma a episodios mitolóxicos y otros de l'Antigüedá clásica -por exemplu Alexandru Magnu.
El poeta francés del sieglu XII Jean Bodel crea'l nome según les llinies del so poema épicu *[[Chanson de Saisnes]]*:

## Referencies

## Enllaces esternos
Bartolomeo Vanzetti

**Bartolomeo Vanzetti** , foi un inmigrante italianu residente nos Estaos Xuníos ya un activista sindical de corte anarquista.

Foi executáu'l 23 d'agostu de 1927 xunto a Nicola Sacco al ser declaraos culpables del asaltu y homicidiu del pagador d'una fábrica, Frederick Parmenter y el so escolta, Alessandro Berardelli, nel pueblu de South Braintree, Estaos Xuníos, el 15 d'abril de 1920.
 
En 1977, una investigación ordenada pol entós gobernador de Massachusetts, Michael Dukakis, estableció que Sacco y Vanzetti nun recibieron un xuiciu xustu. Dukakis proclamó'l 23 d'agostu de 1977 como'l Día n'Alcordanza de Sacco y Vanzetti (*Sacco and Vanzetti Memorial Day*), col propósitu de remover tou estigma de los sos nomes. Nun recibieron un perdón póstumu, pues eso significaría amesta-yos un veredictu de culpabilidá.

## Referencies
Fiesta de los Pimientos Rellenos

La **Fiesta de los Pimientos Rellenos** ye una fiesta gastronómica que se celebra'l día 8 d'avientu en Blimea (Samartín del Rei Aurelio, Asturies). Ye fiesta d'interés turíticu rexonal dende 2017.

## La fiesta gastronómica
La recuperación del pimientu como platu de primer categoría tuvo llugar en Blimea en 1975 cuando Manolito Miranda, a traviés de la Sociedá de Festexos, convoca a los hosteleros. Preséntese "los tres Pedros" (Pedro del Restaurante San Mamés, Pedro del Bar El Indio y Pedro del Café Díaz) y Grandelino Fernández, del Mesón La Peña, y ente toos escueyen los pimientos rellenos como platu representativu de la zona. La fecha escoyida ye'l día 8 d'avientu, cuando se sirve'l menú nos bares y restaurantes de Blimea. Los pimientos son el platu protagonista d'un menú qu'inclúi tamién callos y postres como casadielles, arroz con lleche o frixuelos. 


Archivu:frixuelos.jpg|thumb|right|220px|Frixuelos o fayuelos.
Archivu:Quesadiella El Entrego.jpg|thumb|right|220px|Quesadiella.
Archivu:Postre de Arroz con leche.jpg|thumb|right|220px|Arroz con lleche.
File:Callos 2.jpg|thumb||thumb|right|220px|Cazuela de callos.



Estes fiestes y los actos que se faen alredor d'elles tán organizaes pola Sociedá Cultural y de Festexos "Virgen de las Nieves".

## El platu

### Ellaboración

Nuna cacerola échase un vasu d'aceite y cuando ta caliente dórase nel aceite la carne, sazonándola enantes. Dempués añádense dos cebolles picaes, déxense dorar y añádese'l perexil, la guindilla, el vasu vinu blanco y la cuyarada de pimentón. Revuélvese bien y añádese un vasu d'agua. Déxase cocer durante tres cuartos d'hora, sácase la carne y guárdase. Pásase la salsa per un chinu, pícase la carne y añádese-y la metá de la salsa.

Con un cuchiellu ábrense los pimientos pela parte d'arriba, faciendo un corte circular alredor del rau. Rellénase cola carne guisao y piésllase col sombrerín que recortáremos enantes. Cuando yá tán rellenos, colóquense nuna bandexa al fornu, échase-yos sal y el restu la salsa, y dos garfielles de caldu de cocíu. Métense al fornu durante tres cuartos d'hora, la primer media hora a fueu fuerte, y dempués, un cuartu d'hora restante a fueu moderao. 

### Ingredientes
4 pimientos verdes, 2 cacinos de caldu de cocíu, 4 güevos cocíos, y sal gordo adobao con ayu.

#### Rellenu
Tres cuartos de quilu de xatu (aguya), 1 vasu de vinu blanco seco, 1 cuyarada de pimentón, guindilla al gustu, 2 cebolles, aceite d'oliva, perexil picao y sal gordo adobao con ayu. 

## Ver tamién
* Fiesta de les Cebolles Rellenes

## Referencies

http://lacuencadelnalon.es/web/pimientos-rellenos-en-blimea/ 
https://www.lne.es/nalon/2013/12/05/blimea-celebra-partir-manana-tradicional/1510322.html
https://www.rtpa.es/sociedad:Blimea-celebra-las-fiestas-de-Los-Pimientos-Rellenos_111354969961.html
https://www.elcomercio.es/v/20111208/cuencas/blimea-celebra-pimientos-rellenos-20111208.html
Abá Oliba

**Oliba**  foi un abá benedictín de la Orde de San Benitu, Obispu y Conde de Berga y Ripoll.

Nun se lu ha confundir col so homónimu'l monxu Oliba, unos años posterior y escritor sobro materies científiques nel mesmu monesteriu de Ripoll.

## Biografía
Foi un monxu benedictín catalán, consideráu'l padre espiritual de la Cataluña naciente. Foi'l tercer fíu del conde Oliba Cabreta de Cerdaña y Besalú y de la so muyer Ermengarda y, poro, bisñetu del conde Wifredo'l Vellosu. Los sos hermanos mayores fueron Bernardo Tallaferro de Besalú, Wifredu II de Cerdaña y Adelaida. Amás el so hermanu pequeñu, Berenguer, aportaría a obispu d'Elna. 

Nació hacia l'añu 971 y morrió en 1046 na Abadía de Sant Miquel de Cuixà. Siendo Conde de Berga y Ripoll, arrenunció a los sos derechos pa facese monxu nel monesteriu benedictín de Ripoll, del qu'aportó a abá.

Darréu foi unxíu obispu de Vic y tamién abá del monesteriu de Cuixá. Gran amigu de Sanchu III de Navarra, favoreció los contautos culturales con Europa. Como escritor, débense-y un importante epistolariu y dellos poemes allabanciosos en llatín: una allabancia de Ripoll, *De comitibus*, el saludu *Ad Gaucilinum*, abá de Fleury, etc. Impulsó dende'l *scriptorium* del gran monesteriu de Ripoll la cultura del so tiempu, de forma qu'aquél algamó fama de ser el centru primordial de traducción al llatín de los perimportantes manuscritos árabes, amás del griegu o llatín. Gracies a esta actividá, y la d'otros munchos monesterios, abonóse'l terrén inteleutual de la Edá Media pa facilitar la xeneración del Renacimientu. De la mesma, Oliba promovió la creación d'una gran escuela de poesía en llatín de sesgu goliardescu y d'autores na so mayoría anónimos, sacantes Juan de Fleury. 

Patrocinó la fundación o reforma de los monesterios de Montserrat (1025), Sant Miquel de Fluvià y Sant Martí del Canigó, y consagró numberoses ilesies. Creó les asamblees de Paz y Tregua, xerme de les futures Cortes catalanes, a les qu'asistíen nobles y prelaos del principáu. Tamién estableció en Ripoll una de les biblioteques más grandes de la so dómina, axuntando a un grupu de pernomaos lletraos que trescribieron un númberu importante de códices.

Diverses instituciones catalanes, sobremanera educatives, tomaron el nome d'esti gran inteleutual nel so homenaxe, ente les que destaca la *[[Universitat Abat Oliba CEU]]*.

## Bilbiografía
*Torres i Amat, Fèlix. *Memorias para ayudar a formar un diccionario crítico de los escritores catalanes y dar alguna idea de la antigua y moderna literatura de Cataluña*https://books.google.es/books?id=sp8IAAAAMAAJ&printsec=frontcover&hl=es#v=onepage&q&f=false (en castellanu). Barcelona: Imprenta de J. Verdaguer, 1836, p. 445-447.

*Junyent i Sobirà, Eduard. Anscari M. Mundó (ed.). *Diplomatari i escrits literaris de l'abat i bisbe Oliba* (en llatín y catalán). Institut d'Estudis Catalans, 2002, p. 467 páx.. ISBN 847283204X.

**Camins de l'Abat Oliba, viatge a la Catalunya de l'any 1000*. Generalitat de Catalunya, Departament d'Innovació, Universitats i Empresa, 2008. ISBN 9788439378648.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Fundació Abat Oliba 
* Universitat Abat Oliba 
* Auca de l'abat Oliba
Los Nabos

**Los Nabos** ye una fiesta gastronómica que se celebra cada 11 de payares en Sotrondio (Samartín del Rei Aurelio, Asturies).

## La fiesta
Esta celebración entama nos años 70, anque yá enantes yera un platu tradicional ente los sotrondinos. La escritora Magdalena Alperi refierse a los nabos como un platu esencial n'Asturies durante sieglos, yá que "la pataca, tan usada güei, nun se semó fasta'l final de la guerra de la Independencia, entamáu yá'l sieglu XIX. Dempués entraron en decadencia, dándose époques nes que namás que s'emplegaben como alimentu pa los animales.

Nos años 70 un grupu de sotrondinos encabezaos por Xuacu'l confiteru recuperen los nabos convirtiéndolos nunu de los riquísimos potaxes que s'atopen per tola rexón, acompañándolos d'un bon compangu. La fiesta faise cada 11 de payares coincidiendo cola celebración de San Martín, y ta declarada Fiesta Gastronómica d'Interés Rexonal. El pote de nabos forma parte d'un menú qu'inclúi tamién callos y postres como casadielles, arroz con lleche o frixuelos. 

Nos últimos años la organización de les fiestes cuerre a cargu de la Sociedá de Festexos San Martín de Tours, qu'entama distintes actividaes durante esos díes, ente les que destaquen les verbenes, el cross escolar, la feria del miel o'l concursu gastronómicu de los nabos. Amás, tolos años se fai entrega del Nabu de Oru a dalguna persona u organización como reconocimientu al so bon llabor. 

## El platu
### Ellaboración
Pélense los nabos y córtense más bien grandes. Nuna cazuela alta o nuna tartera grande ponse agua y cuando entama a ferver échense los nabos pa quita-yos el golor.

Fecho esto, n'otra cazuela, tamién con agua ferviendo, añádese en primer llugar los nabos y dempués el compangu, asina como'l restu de los ingredientes. Dexáse cocer a fueu lentu durante tres o cuatro hores. Trescurríu'l tiempu, déxense reposar y sírvense. 

### Ingredientes
Nabos, pimentón, sal, azafrán, ayu picao.

### Compangu
Tocín, cabeza de gochu, costiella fresco, adobu, chorizu y morciella. 

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina web del Ayuntamientu de Samartín del Rei Aurelio 
*https://www.lne.es/nalon/2013/11/09/nabos-reinan-sotrondio/1496851.html
*https://www.lne.es/nalon/2010/11/12/sotrondio-calienta-fogones-nabos/993226.html
*https://www.lne.es/cuencas/2011/11/11/sotrondio-abrio-jornadas-nabos-amplia-oferta-actividades/1155114.html
*http://www.20minutos.es/noticia/1217455/0/
*https://www.elcomercio.es/v/20111114/cuencas/jornadas-nabos-sotrondio-20111114.html
*http://lacuencadelnalon.es/web/fiestas-gastronomicas-de-smra-los-nabos/