Althaea officinalis

L' ye una planta yerbácea eurasiática, cultivada dende l'antigüedá poles sos propiedaes melecinales.

## Descripción

El malvariscu ye una yerba, que los sos tarmos algamen el metro y mediu d'altu; son erectos, de color ablancazáu y llixeramente pubescente. Ramifíquense apenes.

Les fueyes con un tamañu d'hasta 10 cm d'altu por 7 cm d'anchu, son tamién pubescentes, con pelillos blancos, curtios y apertaos; dan por ello la sensación de tar empolvoriscaes, tantu pol fexe como pol viesu. Tán lobulaes 2 ó 3 vegaes, y tienen forma romboidal; notar nelles destacadamente la nerviación. Nacen al estremu d'un llargu peciolu, que se va encurtiando a midida qu'avérase al estremu de la planta; tienen estípules axiales, anque estes cayen.

Les flores, de color blancu o llixeramente rosaes, son axilares con un curtiu pedúnculu. Pueden dase solitaries, pero de normal apaecen en fascículos axilares. El mota cuenta con cinco sépalos soldaos y tien epicáliz o un conxuntu de brácteas que tán enriba de la mota, de tala forma que paez que cunte con una segunda mota con 6 o 8 pieces de forma llanceolada. Los cinco pétalos, d'hasta 2 centímetros d'anchu, tán xuníos a un tubu estaminal cilíndricu, el androcéu, que tien los estames ramificaos o meristémonos, bien vistosos pos les anteres son de color violeta o purpúreas.

El frutu ye un esquizocarpio en forma de discu, d'hasta dos centímetros de diámetru y con un anchu de mediu centímetru. Ésti ta formáu por 15 a 25 unidaes más pequeñes, llamaes *mericarpos*; les granes permanecen xuníes hasta que s'esprenden a manera de gayos pa cayer al suelu. Son vellosas y de color verde.

El raigañu ye gruesa, y va cobrando mayor tamañu cola edá. Ye rica n'almidón, y tien un distintivu gustu dulzuxu causáu pola fuerte concentración de polisacáridos; contién amás pectina y dellos flavonoides.

## Ecoloxía
D'esta especie aliméntense les canesbes de la poliya *[[Acontia llucida]]*.
## Usos
Les fueyes, flores y raigañu del malvariscu tienen propiedaes medicina-yos. La tisana de les primeres tien propiedaes expectorantes, diurétiques y emolientes; yá Teofrasto encamentar pa tratar la tos, y Horacio documentó les sos propiedaes pal tracto dixestivu. Güei consúmese sobremanera pa solliviar la uretritis y los cálculos renales, pa lo cual recuéyense los biltos tienros pel branu. Prepárase tamién coles fueyes un emplastu antiinflamatoriu pa les picadures d'inseutu, y la tisana emplegar pa llavar firíes o quemadures poles sos propiedaes llixeramente antisépticas y analxésiques.

El raigañu, collechada a finales de la seronda, tien propiedaes similares; emplegar pa tratar problemes dixestivos, inflamaciones bucales y como llaxante, según pa solliviar les molesties del síndrome del colon irritable. Externamente, úsase'l fervinchu de la mesma o n'emplastes pa tratar irritaciones, abscesos y úlceras. De Dioscórides caltiénse la siguiente receta d'una tisana pa la tos:
:*Precísase una toma de raigañu per llitru d'agua pa preparar la tisana. Realizar ensin que l'agua llegue a ferver, con un calor bien nidio, que pueda soportalo la mano, y entá en fríu, el raigañu cortar a pedacitos y déxase en maceración mientres trés o cuatro hores. Sirvir con azucre o miel y aprovéchase p'allandiar la tos. *

**Principios activos**: nos raigaños: mucílagos (5-25%): galacturonorramnanes, arabino, glucano arabinagalactana. Pectina (10%), asparagina, betaína, lecitina, fitosteroles, taníns, traces d'aceite esencial. Nes flores: mucílagu (5-10%), traces d'aceite esencial, flavonoides. Nes fueyes: mucílagos (10%), almidón, traces d'aceite esencial.

**Indicaciones**: La bayura de mucílagos, sobremanera na raigañu, confier-y propiedaes como antiinflamatoriu-demulcente, béquico, expectorante y llaxante. Emoliente.Indicáu para gripe, resfriaos, farinxitis, larinxitis, bronquitis, enfisema, asma. Estomatitis, gastritis, úlcera gastroduodenal, síndrome del intestín irritable, estriñimientu, fories. Pola so aición demulcente, ta indicáu'l so usu tópicu en quemadures, abscesos, forúnculos, gingivitis y farinxitis.Por cuenta de la so bayura de mucílagos, puede trate amenorgada l'absorción d'otres sustancies medicamentosas, si tómense coles mesmes. Otra manera, puede ser un interesante complementu terapéuticu pa prevenir l'apaición de molesties gástriques cuando se prescriban tisanas con un eleváu conteníu en taninos. Cuando se prescriba a diabéticos, el médicu tendrá de controlar la glucemia p'afaer, si ye necesariu, les dosis d'insulina o de los antidiabéticos orales.

Úsase'l raigañu, eventualmente les flores y les fueyes.Les flores recoyer en plenu floriamientu y ensúguense a la solombra. Les fueyes dempués del floriamientu. Los raigaños recoyer a fines de seronda, rallar la corteza y les fibres hasta que quede bien blanca y córtase en trocitos.

Gargarismos, llavaos y compreses antiinflamatorias: Ferver un puñáu de raigaños nun llitru d'agua mientres 10 minutos. Añadir a l'agua del bañu p'aselar les irritaciones. Dolores reumáticos y toses rebalbes: Echar una cuyarada de flores y fueyes seques nuna taza con agua ferviendo, colar y adulzar con miel. Conciliar el suañu y problemes respiratorios:Macerar 100 g. de raigaños secos nun llitru d'agua mientres 24 hores. Penerar y adulzar con azucre. Tomar una copina enantes de chase. Decocción de raigañu: 10-20 g/l, tres taces al día (más prestosu que'l fervinchu de flores y de fueyes). Fervinchu de fueyes y flores: 5 g por taza. Infundir 10 minutos, trés o más taces al día. Fervinchu de fueyes y flores (usu esternu): 50 g/l, en forma de compreses, colutorios o gargarismos. Decocción de raigaños (usu esternu): 20 a 30 g/l, aplicada en forma de compreses, lociones, colutorios y gargarismos.

## Taxonomía
*Althaea officinalis* describióse por Carlos Linneo y espublizóse en *[[Species Plantarum]]* 2: 686. 1753. 
;Citoloxía:
Númberu de cromosomes de *Althaea officinalis* (Fam. Malvaceae) y taxones infraespecíficos *Althaea officinalis* L.
;Etimoloxía:
***Althaea***: nome xenéricu del Griegu *αλθαία, -ας*, deriváu de *άλθω*, médicu, medicina, curar; depués al Llatín *althaea, -ae*, el Malvariscu o altea (*[[Althaea officinalis]]*), pero tamién otres malvacees.

***officinalis***: epítetu llatín que significa "planta melecinal de venta en herbarios"
;Sinonimia:

## Ver tamién
* Planta melecinal
* Fitoterapia
* Usos melecinales de los raigaños
* Medicina china tradicional
* Terminoloxía descriptiva de les plantes
* Cronoloxía de la botánica
* Historia de la botánica
## Referencies

## Bibliografía
* Flora of China Editorial Committee, 2007. Fl. China Vol. 12. 
* 
* 
* 

## Enllaces esternos