Homínidu de Denísova

El **homínidu de Denísova** o **home de Denisova** ye'l nome dau a una posible nueva especie de *[[Homo (xéneru)|Homo]]*, identificada al traviés del analís del ADN de restos óseos atopaos en Siberia, que'l so descubrimientu anunciar en marzu de 2010. Suxirióse qu'esta nueva especie vivió ente fai un&nbsp;millón d'años y 40&nbsp;000&nbsp;años, n'árees nes que tamién vivíen neandertales y *[[Homo sapiens]]*,
anque'l so orixe atopar nuna migración (salida d'África) distinta de les asociaes con humanos modernos y neandertales.
En casu de confirmase como nueva especie de *[[Homo (xéneru)|Homo]]*, el nome oficial podría ser *Homo siberiensis*, *Homo altaiensis* o más probablemente *Homo denisoviensis*. En contra de la opinión de la mayoría de los espertos, dalgunos cunten que tendría de tratase como subespecie de *H.&nbsp;sapiens*.

## Descubrimientu

Un equipu de científicos del Institutu Max Planck d'Antropoloxía Evolutiva en Leipzig (Alemaña), lideráu por Svante Pääbo, secuenció ADN mitocondrial (mtDNA) estrayíu d'un fragmentu de güesu proveniente del deu d'un neñu home que foi atopáu, en 2008, nes cueves de Denísova (restos nomaos como **muyer X**, con nome de catálogu **Denisova 3**),
nos montes Altái de Siberia,
nun estratu datáu en 50&nbsp;000 a 30&nbsp;000 años antes del presente.
Na mesma capa na qu'apaeció'l güesu, tamién s'atoparon distintos artefautos y ferramientes. L'analís del mtDNA indica la esistencia d'un ancestru común ente l'homínidu de Denísova, el *Homo sapiens* y el home de Neandertal, que pudo vivir hai aproximao un millón d'años.
L'ADN mitocondrial indica qu'esti homínidu vien de una migración dende África distinta a la de la entrada de *Homo sapiens* n'Europa, a la de los ancestros de los neandertales y distinta, coles mesmes, del éxodu tempranu de *[[Homo erectus]]*.

Un molar, con nome de catálogu **Denisova 4** y moteyáu **home de Denisova**, afayáu enantes, en 2000, na mesma cueva tamién apurrió ADN mitocondrial que s'asemeya al del güesu del deu. El molar presenta carauterístiques morfolóxiques claramente distintes a les de los neandertales y los humanos modernos, lo que confirma que pertenez a una especie con una historia evolutiva distinta.

En 2010 afayóse una falanxe de pies, **Denisova 5**, que tien una atribución incierta (*[[Homo]]* sp., posible *H. neandertalensis* o híbridu d'esa especie col homínidu de Denisova) y una antigüedá similar a los otros fósiles atopaos y atribuyíos s un homínidu d'especie distinta. El descubrimientu foi descritu por M.B. Mednikova en 2011.

El mesmu añu, atopóse otra muela, **Denisova&nbsp;8**, qu'apurrió más material xenéticu pal estudiu y qu'ufiertó una fecha de 60&nbsp;000 años más antigua que la del otru molar, Denisova 4.

## Xenoma
Utilizando ADN estrayíu d'un güesu del deu, que se determinó que perteneció a una pequeña d'unos 7 años, un estudiu internacional, lideráu dende'l Institutu Max Planck llogró la secuencia del xenoma del homínidu de Denísova,
de manera que ratificó que se trata d'una especie distinta a los neandertales y los *H.&nbsp;sapiens*, que compartiría colos neandertales un ancestru hai unos 650&nbsp;000&nbsp;años y colos humanos modernos fai 800&nbsp;000&nbsp;años.

N'avientu de 2013 publicar na revista 'Nature' que la secuenciación d'ADN mitocondrial d'un fémur procedente del xacimientu de la Torca de Los Güesos, n'Atapuerca, de fai 400&nbsp;000&nbsp;años, amosó mayor rellación col ADN denisovano que col neandertal,
lo qu'abre pasu a la hipótesis d'una complexa rellación ente les distintes especies de *Homo* en Eurasia.

N'ochobre de 2015 publicóse tamién l'analís de dos molares, Denisova&nbsp;4 y **Denisova&nbsp;8**, pertenecientes a dos individuos distintos de la especie del homínidu de Denísova.

## Llinaxes
Una vegada establecida como especie distinta de neandertales y *H.&nbsp;sapiens*, la investigación dirixir escontra establecer la rellación con otros fósiles atopaos n'Asia, cuantimás los de *[[Homo erectus]]* atopaos en Java y China y los d'otros homínidos, como'l de Hathnora, valle del Narmada (India), d'hai unos 250&nbsp;000&nbsp;años;
el craniu de Dali (China), que data de fai 200&nbsp;000&nbsp;años; la muyer de Jinniushan; el quexal de Zhirendong de fai 106&nbsp;000&nbsp;años, el craniu de Xuchang de 100&nbsp;000&nbsp;años; l'home de Orsang (India), que data de fai 50&nbsp;000&nbsp;años;
y del home de Solu (Java),
que les sos carauterístiques morfolóxiques tienen diferencies y coincidencies coles de *H.&nbsp;erectus* y *H.&nbsp;sapiens*.

Per otra parte, tou paez indicar que la especie de los denisovanos esvalixóse llargamente nel pasáu, y amás, que los actuales humanos de Papúa Nueva Guinea (población étnica papúa), Australia (aboríxenes australianos y isleños del estrechu de Torres) y Melanesia (melanesios) tienen ente un 4&nbsp;% y un 6&nbsp;% de material xenético de los homínidos de Denísova
(según los europeos tienen un 2,5&nbsp;% del xenoma heredáu de los neandertales).

Cola secuenciación del xenoma completu del neandertal en 2013 pol grupu de Svante Pääbo, avanzóse na conocencia sobre l'homínidu de Denisova. Aprecióse un pequeñu fluxu de xenes ente les especies neandertal y denisovana, d'alredor d'un 5&nbsp;%. Ente los xenes pa los que se repara una menor diverxencia ente dambes especies atópense HLA y CRISP, rellacionaos cola inmunidá y l'espelma, respeutivamente.

Del analís del xenoma denisovano concluyóse que los homínidos de Denisova cruciar con un grupu de los primeros seres humanos que tamién vivía en Eurasia nesi momentu (0,5-8&nbsp;%). Presentóse la hipótesis según la cual esti desconocíu tercer grupu arcaicu, que se dixebraría de los otros fai más d'un&nbsp;millón d'años, podría tratase del *[[Homo erectus]]*.

A partir de la comparanza del xenoma de los restos de Denisova col del Home de Ust’-Ishim (Homo sapiens, ríu Irtysh en Siberia, Rusia), comprobóse qu'esti segundu, que representa un intentu de colonización d'Eurasia a partir d'África fallíu tocantes a la persistencia de descencientes actuales, nun paez tener contribución de los denisovanos nel so material xenético, a pesar d'atopase dambos relativamente próximos en tiempu y llocalización.

## Ver tamién
* *[[Homo erectus]]*
* Evolución humana
* *[[Homo floresiensis]]*
* *[[Homo neanderthalensis]]*
* *[[Homo heidelbergensis]]*
* Homes de la cueva de los venaos
* Fósiles de la evolución humana

## Referencies

## Enllaces esternos

* «La muyer X, un nuevu llinaxe humanu», artículu del 24 de marzu de 2010 nel diariu *El País* (Madrid).
* Rivera, A. (2010) «El primu del neandertal», artículu del 23 d'avientu de 2010 nel diariu *El País* (Madrid).
* Entrugues frecuentes sobre'l xenoma denisovano, artículu n'inglés nel sitiu web John Hawks.
* xenetista-carles-lalueza-fox-opina.html «El xenetista español Carles Lalueza Fox opina», artículu de marzu de 2010 nel sitiu web Neanderthalis (España).
* Ver imaxe de la falanxe del pie atopada en Denisova.