Escudu de Perú

L**'escudu de Perú** ye'l símbolu nacional heráldicu oficial de Perú, que ye emplegáu pol Estáu peruanu y les demás instituciones públiques del país. Na so actual versión, foi aprobáu pol Congresu Constituyente en 1825 y ratificáu el 31 de marzu de 1950.

## Descripción

### Escudu
L'escudu peruanu ye de forma polaca (*piel de toru*), cortáu (horizontalmente pola metá) y semipartido (pola metá verticalmente hasta'l centru) la parte cimera, amosando tres campo.

Nel primer cuartel o diestra del xefe (superior esquierdu), de color celeste, una vicuña pasante, al natural, contornada – reparando escontra la siniestra (interior del escudu). Nel segundu cuartel o siniestra del xefe (superior derechu), d'argén (plata), un árbol de la quina al natural. Na base (el campu inferior), de gules (colloráu), una cornucopia d'oru, empobinada a la siniestra, arramando monedes tamién d'oru.

### Acompañamientu
Al timbre lleva l'escudu una corona cívica d'encines vista de planu. Por soporte, un estandarte ensin escudu y una bandera a dos tales bandes.

Puestu nel pabellón nacional, ye acompañáu del so timbre y de una caña de palma na diestra y otra de lloréu enxareyaes por un cintu bicolor. La representación más común amuesa la caña de lloréu frutada de gules (con pequeñes bayes de color coloráu ente les fueyes).

### Significáu
Los campos del escudu representen a los recursos naturales de Perú: la vicuña representa'l reinu animal;la quina representa'l reinu vexetal y la cornucopia, el reinu mineral. Les corones simbolicen la victoria.
L'árbol de la quina toma importancia nos años nos que'l paludismu (o malaria) afaraba al pueblu peruanu y utilizóse el polvu estrayíu de la so corteza, pa curar dicha enfermedá.

## Simbolismu oficial

Los trés campos representen les riqueces naturales del país nos *tres reinos* de la naturaleza, d'alcuerdu a la dómina del escudu, na siguiente rellación:
* La vicuña representa les riqueces del reinu animal.
* L'árbol de la quina, les riqueces del reinu vexetal.
* La cornucopia, les riqueces del reinu mineral.

## Evolución

### Armes provisionales de 1821

La primer versión del escudu nacional de Perú foi diseñada pol xeneral José de San Martín y aprobada pol Congresu Constituyente'l 20 d'ochobre de 1820. Constaba d'un paisaxe del sol naciente dende los Andes vistu dende'l mar, enmarcáu por una corona de cañes de lloréu arreyaes por un cintillo doráu.

Nel interior reflexábense, sobre'l fondu azul del firmamentu, los mariellos rayos del sol por detrás de pimpanos sierres serrapatoses de color pardu escuru que se llevantaben sobre la tranquilidá del océanu azul y verde.

Detrás del escudu amosábense les banderes de los Estaos suramericanos y una palmera de plátanos. Taba arrodiáu pela izquierda d'un cóndor y pela derecha d'una llapada.

La composición posaba sobre una base barroca, so la cual topábase un pergamín col lema "Renació'l sol de Perú" en lletres mayúscules y sobre la cual topábense amás delles cañes y flores y l'alpaca.
Los primeros diseños fueron fechos por Francisco Javier Cortés por indicaciones de don José de San Martín.

### Adopción oficial

El 24 de febreru de 1825, Simón Bolívar y el Congresu Constituyente promulgaron una llei que definía nuevos símbolos patrios, estableciéndose un nuevu escudu nacional, similar al que s'emplega anguaño. Esta vegada yera un diseñu de los congresistes José Gregorio Paredes y Francisco Javier Cortés. La descripción dada na llei foi:

L'escudu presentó delles dificultaes na so reproducción, que aniciaron, meses dempués de la so creación, que los sellos de los ministerios modificaren la llei cortando a lo ancho l'escudu pa diseñar cómodamente la cornucopia.

#### Cambéu de 1950
Depués del so establecimientu en 1825, l'escudu foi llixeramente modificáu por aciu el Decretu Llei Nᵘ 11323, dau 31 de marzu de 1950 por Manuel Odría, entós Presidente de la Xunta Militar de Gobiernu. 

Nel citáu documentu, esprésase que l'escudu nacional quedó cortáu en metaes y l'espaciu inferior convertir nel mayor y non "*nel más pequeñu*" como dicía la llei de 1825.

Coles mesmes, amestar al léxicu oficial el términu *Escudu Nacional*.

## Variantes

### Escudu d'armes

L'escudu que se xune a la bandera pa formar el Pabellón Nacional de Perú, y el que figura nel aviesu de les monedes y el anverso de los billetes de Sol lleva una caña de palma y otra de lloréu, símbolos de la victoria y la gloria, arrodiando l'escudu en cuenta de estandartes y banderes. Les fueyes cayíes al llau esquierdu del escudu simbolicen el llutu de la perda d'Arica y Tarapacá na guerra del Pacíficu. Esta forma foi adoptada como acompañante de la cuarta bandera nel artículu terceru del decreto llei dau'l 25 de febreru de 1825, cola siguiente descripción: 
 

El 31 de marzu de 1950 quedó establecíu qu'acompañaría al Pabellón Nacional tal como lo establez el decretu 11323 nel so artículu 2ᵘ:

### Gran Sellu del Estáu Peruanu

El Gran Sellu del Estáu Peruanu, ye l'Escudu Nacional cola inscripción circular **República de Perú** na so parte cimera. El so usu ye obligatoriu na documentación oficial de toles instituciones estatales, asitiándose-y nel membrete de los documentos emitíos.

### Escudu del Comandu Conxuntu de les Fuercies Armaes

Esti escudu ye utilizáu namái pol Comandu Conxuntu de les Fuercies Armaes de Perú.

### Escudu Militar

Esti escudu ye utilizáu namái pol Exércitu de Perú.

### Escudu Naval

Esti escudu ye utilizáu namái pola Marina de Guerra de Perú.

### Escudu Aereu

Esti escudu ye utilizáu namái pola Fuercia Aérea de Perú.

### Escudu Policial

Esti escudu ye utilizáu namái pola Policía Nacional de Perú.

## Ver tamién
* Símbolos patrios de Perú
* Bandera de Perú
* Escarapela de Perú
* Himnu Nacional de Perú

## Referencies

## Enllaces esternos