Zibo

**Zibo** () ye una ciudá con estatus de prefeutura na rexón central de la provincia de Shandong de la República Popular China. Llenda al oeste cola provincia capital de Jinan, al suroeste atiesta con Laiwu y Tai'an, escontra'l sur atópase Linyi, al este la provincia de Weifang, al nordeste Dongying, y la provincia de Binzhou al norte. Allugada na metá de la provincia de Shandong, la ciudá de Zibo ye un importante puntu de tresporte y comerciu.

La ciudá de Zibo, tamién ye conocida como l'históricu estáu de Qi, que tenía la ciudá más populosa enxamás vista hai 2000 años tras. Pu Songling (1640 - 1715), el famosu escritor de cuentos de la dinastía Qing, ye una de les numberoses celebridaes nacíes y criaes nesta antigua pero moderna ciudá. Como ye'l llugar de nacencia de la cultura Qi, y por cuenta de los sos abondosos recursos naturales, la ciudá de Zibo ye un escelente destín turísticu de China. La Industria Manufacturera ocupa un importante llugar dientro de la economía de la ciudá y gracies a la so enorme capacidá de producción tuvo impautu tamién na economía nacional dende la creación de la nueva China industrializada. Munches persones acomuñen a Zibo col centru industrial de la producción de cerámiques chines.

Zibo tamién ye'l llugar de la nacencia del ancestral equipu de fútbol “Cùjú”, que según la FIFA, foi una de les primeres versiones conocíes d'esti deporte.

Zibo gocia de ser la Famosa Ciudá Industrial, capital de la Producción Base de Cerámica y tamién como “Ciudá de la Industria Petroquímica”. Dempués de cien años de desenvolvimientu, Zibo tien una base industrial sólida. Los sectores predominantes son: la industria petroquímica, farmacéutica, metalurxa, materiales de construcción, maquinaria y testiles, etc.
Cunta con industries de “Alta teunoloxía”, qu'usen “nuevos materiales”, química complexa, electrónica ya informática, amás tánse desenvolviendo rápido la fabricación de melecines biolóxiques.
Según el reporte de Competitividá Global de Ciudaes 2007/2008” publicáu pola Academia China de Ciencies Sociales, Zibo foi una de les 20 principales ciudaes del mundu qu'esfrutaron d'una rápida crecedera económica ente 2001 y 2005.
D'alcuerdu a Revistir “Panorama Oriental” (Oriental Outlook Magacín) Issue Non.1, 2009, Zibo tien el ranking Non. 1 na llista de ciudaes con precios razonables de bienes raíz en China; tamién ye la Non. 2 na llista de ciudaes con mayor seguridá del bien públicu.

## Alministración
La ciudá Prefeutura de Zibo estremar en 5 distritos, 1 ciudá municipal y 3 condaos.
* Distritu Zhangdian (张店区)
* Distritu Zichuan (淄川区)
* Distritu Boshan (博山区)
* Distritu Linzi (临淄区)
* Distritu Zhoucun (周村区)
* Ciudá Zibo (淄博市)
* El Condao Huantai (桓台县)
* El Condao Gaoqing (高青县)
* El Condao Yiyuan (沂源县)

## Historia
Zibo, foi la capital del estáu de l'antigua Qi, l'estáu más prósperu mientres la era dorada del periodu de los Reinos Guerreros mientres más de 2.000 años en China. Huan, gobernante de Qi, nomáu por Guan Zhong, el famosu pensador y economista, como'l so primer ministru, aprobó los pensamientos de Guan y les sos polítiques p'alministrar el so país, promover la reforma del sistema económicu y desenvolver les rellaciones con otros estaos, y dempués de delles decenes d'años, Qi convertir nel estáu más fuerte por cuenta de la so fuercia económico y militar, y foi nomáu como'l "estáu de los mil carros" y "xefe de los cinco estaos más fuertes". La cultura y la educación son les empreses más desenvueltes en Qi. Tanto la poesía y la música fueron de bien altu nivel. El distritu de Linzi foi la so capital mientres 638 años, y foi la ciudá más grande d'Oriente.

Como'l trubiecu de la cultura Qi, Zibo tien un bon númberu de llugares d'interés cultural escénicos. Ye la ciudá nacional d'historia y cultura, y nel distritu de Linzi, tán les ruines de l'antigua ciudá de Qi, con un fuexu pa soterrar a los caballos y carros funerarios y otres famoses reliquies culturales y sitios históricos, que s'afayaron y desenterráu. Toos ellos ejemplifican el pasáu de la prosperidá del Estáu de Qi. L'antigua ciudá de Qi, ye una de les primeres d'una serie d'edificaciones con estatus de proteición de les reliquies culturales; ye por ello rica en reliquies culturales y sitios históricos d'interés, y poro, ganó'l títulu de “Muséu So Tierra”.

## Xeografía
Zibo ta nel centru de la provincia de Shandong, vecina al monte Tai escontra'l sur y el costeada al norte pol ríu Mariellu. Tamién ta arrodiada per delles ciudaes turístiques costeres, Qingdao, Yantai, y Weihai nel este, y la ciudá capital de la provincia, Jinan, al oeste.
Zibo ta asitiada nuna zona de transición ente la zona montascosa de Shangdong central y la zona del norte de la llanura China. Escontra'l sur ta arrodiada por cuetos de tamañu mediu, ente que'l centru ye más montascosu. El territoriu al norte baxa hasta una llanura. La rellación ente los montes, les llombes y la enllanada ye del 42%, 29,9% y 28,1% respeutivamente.
Col ríu Yihe proveniente de la zona montascosa del sur y del ríu Mariellu que flúi al traviés de la zona norte, la ciudá cunta con recursos hídricos relativamente abondosos. La reserva operativa de les agües soterrañes ye 1,24 tonelaes/día.

## Clima
Zibo ta asitiada nuna zona ente templada y templada, y tien un clima ente semi-húmedu y continental secu. Al igual qu'otres grandes ciudaes nel norte de China, Zibo tien cuatro estaciones bien estremaes. Xineru y xunetu son, respeutivamente, el mes más fríu y más calorosu mientres l'añu. Zibo esfruta de 180 a 220 díes ensin xelaes, y el permediu d'hores añales de sol ye de 2542,6 a 2832,6. El permediu añal de precipitaciones en Zibo ye de 25,2 pulgaes (640,5 mm).

## Demografía
Según les estadístiques, a finales de 2006, había 4.181.260 de persones viviendo en Zibo, de los cualos 2.102.819 yeren homes y 2.078.441 muyeres. La proporción de sexos ye 101,17.
La tasa de muertos de 2006 ye de 5,92 ‰, ente que la tasa de natalidá ye un pocu más alta, cercana al: 8,81 ‰. Ye dicir que la tasa de crecedera natural de la población d'esi añu ye del 2,90 ‰. L'área tenía, en 2006, una densidá de población de 704,15 habitantes per quilómetru cuadráu.

Como la mayoría de les ciudaes de China, la principal población ye d'orixe nacional, y equí nun ye la esceición. El cuartu censu a nivel nacional amuesa que más d'un 99 per cientu de la población total son d'orixe han de China. Amás, hai tamién 44 minoríes aniciaes en Zibo, fuxís, manchúes, mongoles y coreanos, etc. Los mongoles y manchúes son los dos únicos grupos minoritarios que tienen más de 1.000 persones. La ciudá de Jinling Fuxís, que s'atopa nel encruz de Zhangdian y Linzi, nuna de les cuatro ciudaes con nome d'una minoría étnica na provincia de Shandong.

En 2008, l'ingresu per cápita disponible de los residentes urbanos foi de 17.629 yuanes, un 11,2%. L'ingresu per cápita disponible de la población rural ye 7.364 yuanes, un 13,9%. Los coeficientes d'Engel, que reflexa la estructura de consumu y el nivel de los residentes urbanos y rurales de China ye del 32,1% y 35,6% respeutivamente.

## Cultura
### Cerámica artística
El Bo shan conocíu como porzolana de color, ye un productu maraviyosu, proveniente de la provincia de Shan Dong. La historia de la producción del esmalte de colores de Bo Shan ye bien llarga y entá más conocida. Na dómina de Hong Wu de la dinastía Ming, los funcionarios del emperador crearon una "fábrica" pa producir porzolanes de colores pa les families imperiales, tales como la "cortina d'azul y verde". A la fin de la Dinastía Ming, la xente yá trabayaba de normal con esmaltes y vidrios de color, llogrando grandes producciones diaries. Na dómina de Jingtai había cuatro grandes fornos nes cais de Xi Yejie pa producir esmaltáu de colores. Mientres y dempués del periodu de Jiajing, l'esmalte de color foi usáu en productos tales como la fabricación de “lluz de perlles”, cortina de perlles, adornos de cama y gabitos pa mosquiteros ente otres aplicaciones. Munchos d'estos trabayos fueron fechos polos maestros de Bo Shan y adulces formaron la porzolana de color comercial carauterística de China. En 1617 (añu de la 46 ª Wan Li), delles persones empobinaes por Sun Yanshou empezaron a entamar el gremiu de la porzolana de color, que foi la primer organización de la ciudá de Yanshan. Los productos de cerámica y porzolana de color redundaben nun activu mercáu de tresporte y comerciu escontra Beixín y al sur de China, amás de les sos ventes locales.

### Deporte
En 2004, el presidente de la FIFA, Joseph Blatter, visitó Zibo pa celebrar el 100 aniversariu de la FIFA. La FIFA dende entós reconoció a la ciudá como'l llugar de nacencia de fútbol.

## Economía
La Ruta de la Seda, próspera al traviés de les dinastíes Dinastía Han Han y la Tang, ye la vía d'intercambiu económicu y cultural ente Oriente y Occidente más famosa de la historia de China. Como resultáu de la investigación testual, la zona de Shandong, con Zibo como'l so centru, foi'l principal llugar de suministru de seda nesi momentu, y foi unu de los oríxenes de la "Ruta de la Seda". Güei, Zibo, tanto como productor de seda, como d'artículos de moda y productos testiles, sigue siendo un llugar importante en tol país y gocia de gran reputación nel mercáu, tantu en China como nel estranxeru.

Zibo abonda en recursos naturales. Más de 50 tipos de reserves minerales fueron atopaes y el carbón, fierro, bauxita, magre, caliar química, cerámica de folla, etc. son el principal llugar d'orixe na provincia de Shandong, por cuenta de les sos grandes reserves, d'altu grau, y amplia distribución.
La parte norte de Zibo ye abondosu en petroleu y gas natural.
La ciudá foi primeramente establecida como una ciudá minera, pero agora ta en procesu de modernización teunolóxica y de tresformamientu del desenvolvimientu industrial. Va pocos años tras, alredor de 2002 o antes, por causa de la alta contaminación producida pola gran proporción d'instalaciones d'industria pesao, Zibo pagó un altu preciu tanto económicamente como ambientalmente. Darréu, el gobiernu de la ciudá tomó midíes p'ameyorar el cuidu del mediu ambiente. Pequeñes mines de carbón y fábriques químiques fueron cerraes, ente que a toles plantes grandes obligar a instalar sistemes pal tratamientu d'agües residuales y de dispositivos pa consiguir controlar la emisión de gases y polvu. Anguaño Zibo dipone d'una de les trés primeres plantes municipales de tratamientu d'agües residuales que cola agua tratada algama'l nivel de grau “A1” según la "aprobación de la xestión integrada d'agües residuales estándar" GB8978 de 1996.
L'aire ye agora llargamente reconocíu, como de muncha meyor calidá.
En 2008, el valor total de la producción industrial de Zibo algamó los 532 mil millones de yuanes RMB. Dempués de cien años de desenvolvimientu, Zibo tien una base industrial sólida. Dende 1992, Zibo siempres foi una de les 50 ciudaes de China con mayor fuercia global. En 2008, el so PIB foi de 231,7 mil millones de yuanes RMB, apenes per debaxo de Qingdao, Yantai, Jinan y Weifang dientro de la provincia. La rellación ente l'agricultura, la industria y el sector servicios foi del 3,5%, 64,8% 31,7%, qu'indiquen que la ciudá inda tien enforma que faer pa reaxustar la so estructura industrial.

## Tresporte
Como un importante centru de tráficu de la provincia de Shandong, Zibo esfruta d'un cómodu tresporte. Les llinies Jiaoji, el ferrocarril Zhangbo, les llinies ferroviaries de Zidong y Xintai, formen una cruz en Zibo, ente que l'autovía de Jiqing y la vía Binlai Expressway formen otra cruz. El centru de Zibo ta a namái 70 km del Aeropuertu Internacional de Jinan, a 210 km de distancia del Aeropuertu Internacional de Qingdao y a 260 km del Puertu de Qingdao. Cada distritu y condáu tien conexones con una autopista. Nel Edificiu Nacional de Comerciu allugáu sobre l'autopista Liuquan de Zhangdian, ufiértense servicios d'andenes p'autobuses escontra l'aeropuertu y puede llograse una tarxeta d'embarque (exchaged) con un boletu.

### Ferrocarril
Esisten unes 37 estaciones de ferrocarril funcionando ente grandes y pequeñes anguaño. La estación de tren de Zibo, asitiada na ferrovía de Jiaoji, ye una de les más allegaes estaciones de ferrocarril na provincia de Shandong. Dende'l 1 de xunetu de 2009, la estación de tren de Zibo cunta con 103 servicios de trenes al día. Si usté toma una unidá múltiple, na estación de trenes de Zibo, namái lu va llevar 1 hora llegar a Jinan, 2 hores a Qingdao y 4 hores a Beixín.

### Autopistes y Carreteres ensin peaxe
* *Jiqing Expressway* va al oeste de Jinan al traviés de Zibo a Qingdao.
* *Binlai Expressway* empieza a partir de Binzhou. Crucia l'autopista Jiqing al noroeste del centru de Zhangdian y escontra el sur a Laiwu.
* *Carretera Nacional 309* empieza en Rongcheng, nel Estáu de Shandong y termina en Lanzhou, prov. de Gansu, anque tamién da enrutamiento a 6 provincies más. Tien un llargor total de 2.208 quilómetros.
* *Carretera Nacional 205* empieza en Shanhaiguan, provincia de Hebei y tien una terminal na Cantón, con un llargor de 3160 quilómetros. Esta pasa por 8 provincies.

### Tránsitu Masivu
El tresporte masivu de persones na rexón ye apurrida polos servicios d'autobús. Más de 2.500 autobuses diésel o a GNC, ente grandes y medianos, aproven más de 250 percorríos. Con una tarxeta de viaxes "Qikatong", n'autobús, nel centru de la ciudá, un pasaxeru podría llograr un descuentu del 10% al 40%. Agora Zibo ta en procesu de reestructuración del so sistema de tresporte públicu, empobinada a la xestión intensiva de mayor eficiencia y un serviciu más profesional.

## Educación
Zibo, ye reconocida a nivel nacional como una "avanzada ciudá estimulante al traviés de la ciencia y la teunoloxía", "modelu de ciudá cultural" y "área de teunoloxíes intensives". Dientro de les llendes de la ciudá, hai 443.000 estudiantes de 1º a 9º grau, distribuyíos en 379 escueles primaries y 169 escueles secundaries (datos de 2008), y forma parte del sistema d'enseñanza obligatoria del sistema, que pertenez a un sistema d'educación nacional. Los distritos escolares estrémense d'alcuerdu a los dos barrios y a los distintos distritos alministrativos. El númberu d'escueles secundaries ye de 42.

Hai 14 instituciones d'educación cimera, ente elles, namái la Universidá Teunolóxica de Shandong y el Colexu Médicu Wanjie son capaces de conferir el títulu de bachiller. Amás, tamién hai carreres de posgráu na Universidá Teunolóxica de Shandong. El sistema educativu de Zibo ufierta más de 30 carreres claves principales, incluyendo mecánica, electrónica, informática, bioloxía, ciencia en farmacoloxía, industria testil y de moda, y loxística, y puede apurrir un plantel profesional a les empreses locales de más de 30.000 téunicos especializaos en distintes disciplines cada añu.

## Ciudaes hermanes
Zibo tien cuatro ciudaes hermanes:

*  Bratsk, Federación Rusa
*  Erie, Pennsylvania, Estaos Xuníos
*  Gwangju, Corea del Sur
*  Velikiy Novgorod, Federación Rusa
*  [Arequipa ], República independiente de Perú

## Referencies

## Enllaces esternos

* Official website of Zibo Government (n'inglés)
* Zibo Municipal Investment Bureau  (n'inglés)