Xandru Martino Ruz

**Xandru Martino Ruz**  ye un escritor, filólogu y profesor asturianu. Ta llicenciáu en filoloxía francesa, diplomáu en maxisteriu y especialista d'asturianu pola Universidá d'Uviéu. Collaborador de revistes como *[[Lletres Asturianes]], [[Lliteratura (revista)|Lliteratura]], Suplementos del Norte, Sietestrellu, El Noroeste del siglo XXI* y de los periódicos *[[La Nueva España]], [[El Comercio]]* y *El Fielato*. Como escritor, espublizó la novela *[[Nunn]]*, y foi autor d'un diccionariu, y dellos estudios sobre'l léxicu asturianu.

El 7 de mayu de 2021 convirtióse n'académicu correspondiente de l'Academia de la Llingua Asturiana.

## Trabayos y obres
Como narrador tien asoleyaos los llibros “*De Ceuta a Sarayevo*” (rellatos, 1995) y “*A la gueta l'esbardu*” (novela xuvenil, 1997), “I “ (rellatos 1999) toos ellos con Editora del Norte, amás de ganar los premios narrativos “*El Garapiellu*” y “*[[Premiu 'Pepe Campo'|Pepe Campo]]*” nel 97 y el “*Vital Aza*”y “*Rellatos de la mar*” nel 98. Asina como tamién l'accésit del premiu “*Pola oficialidá de Bimenes*” nel mesmu añu y el segundu premiu del primer Concursu de rellatos “*Valentín Palacios*” nel 2006.

Como traductor tien asoleyáu'l llibru “*Cuentos pa poner colloraos a los capiellinos*” de Jean Pierre Énard nel 96, “La lleición” d'Ionesco nel Lletres asturianes, L'Asturiana de Caroline Lamarche enl añu 2025, amás d'otres traducciones en destremaes publicaciones y revistes d'autores como Éric Vuillard, Fred Vargas, Proust, Prévert, Zola, etc.

Nel añu 2024 gana'l II Premiu Pachín de Melás, de testos teatrales empobináu pol Gobiernu d'Asturies.

Forma parte del equipu de softastur, que torna al asturianu toa mena de software llibre, ente elles el sistema operativu d'Ubuntu, Firefox, Debian, Libreoffice y delles aplicaciones pa preseos móviles y smartphones

N’espublizaciones a comuña tien los llibros, “*1er Concursu de cuentos pola Oficialidá del Conceyu de Bimenes*, (1998), “Quintu Aniversariu 1993-1998 d'Editora del Norte” (1998), Rellatos de la mar, (1999), “Segunda antoloxía de cuentos curtios” (2002).

Como estudiosu de la llingua y cultura asturiana, tien asoleyáu un “*Diccionariu básicu ilustráu asturianu-castellanu*” (2006) y "*Refraneru Temáticu*" (2008) na editorial Picu Urriellu. Amás ye collaborador de la revista d'etnoloxía Cultures , un trabayu sobre un testu desconocíu d'Enriqueta González Rubín, una comunicación sobre traducción nel I Congresu de Lliteratura asturiana sobre Traducción al asturianu, una ponencia nel II Congresu de Piatigorks sobre traducción, una conferencia tamién sobre traducción nos Cursos de Branu de l'Academia de la Llingua Asturiana, nel añu 1998 una ponencia entitulada “*Dieciocho años de traducción al asturianu*” nel Primer Conceyu Internacional de Lliteratura Asturiana del 2001, un Léxicu marineru del puertu de Ribeseya, asina como una recoyida de léxicu del mesmu conceyu en fase de trabayu que verá la lluz próximamente.

Foi profesor de los Cursos de Branu de l'Academia de la Llingua Asturiana dende l'añu 1999 y de la Universidá Asturiana de Branu (UABRA) hasta l'añu 2022.

Foi profesor d'adultos nel Conceyu Colunga durante cinco años y dos más nel Conceyu Caravia. Tamién foi profesor d'adultos de los cursos de l'Academia de la llingua ente los años 2004-2007.

Autor de les lletres del Grupu Folk Corquiéu, col que collabora en toles estayes. Tamién collaboró con otros grupos asturianos faciendo lletres, como Celso Díaz.

En setiembre del añu 2021, espubliza *[[Nunn]]* la so primer novela pa públicu adultu, una novela bien recibida pola crítica y ambientada nos primeros años del sieglu I nel castru El Picu (Caravia), au se narra los gafos tiempos de la invasión romana d’Asturies.

Más sero, en 2022, Xandru asoleyaría una nueva novela, tamién de xéneru históricu, *Vincitur inimicus*, una narración que fai por mecer realidá y ficción alredor de la vida d'Alfonso II el Castu.

En 2023 trabayó como correutor na traducción al asturianu *[[El lliriu blancu]]*, el cómic númberu 40 de la serie d'Astérix el Galu. D'entós p'acá sigue como correutor de la saga d'Astérix.

Nel añu 2025 saca cola editorial DelaLlama la traducción de la novela de Caroline Lamarche: L'Asturiana.

## Referencies

## Enllaces esternos