Susan Solomon

**Susan Solomon**  ye una química atmosférica, que trabayó mientres la mayor parte de la so carrera pa l'Alministración Nacional Oceánica y Atmosférica. En 2011, Susan xunir al Institutu Teunolóxicu de Massachusetts, onde sirvi como profesora Ellen Swallow Richards de ciencies de clima y química atmosférica. El trabayu de Solomon foi'l primeru en proponer el clorofluorocarburo mecanismu de reacción radical llibre como una causa facedera del furacu d'ozonu antárticu.

Solomon ye miembru de l'Academia Nacional de Ciencies, l'Academia Europea de Ciencies, y l'Academia de Ciencies de Francia. En 2008, foi escoyida pola revista *[[Time]]* como una de les 100 persones más influyentes nel mundu. Tamién sirve nel Conseyu de ciencia y seguridá d'el Boletín de Científicos Atómicos.

## Biografía
### Vida temprana
El so interés na ciencia empezó como una neña que vía *El Mundo Subacuáticu de Jacques Cousteau.* Nel Institutu d'enseñanza media, foi tercer nuna feria de ciencia nacional, con un proyeutu que midió'l porcentaxe d'osíxenu nun amiestu de gases.

Llicencióse en química por el Institutu d'Illinois de Teunoloxía en 1977. Recibió el so Ph.D. en química pola Universidá de California, Berkeley en 1981, onde s'especializó en química atmosférica.

### Vida personal
Casóse con Barry Sidwell en 1988.

### Obra

Foi direutora del Grupu de Química y Procesos del Clima de l'Alministración Nacional Oceánica y Atmosférica División de Ciencies Químiques hasta 2011, cuando se xune a la Facultá del Departamentu de Tierra, Ciencies Atmosfériques y Planetaries nel Institutu de Massachusetts de Teunoloxía.

#### Llibros
* La Marcha más Fría: la espedición antártica Fatal de Scott, Yale Prensa Universitaria, 2002 ISBN 0-300-09921-5 - Describe la historia del capitán Robert Falcon Scott y la so fallíu espedición antártica en 1912, realizando amás una comparanza ente datos meteorolóxicos modernos y los que experimentaró la espedición de Scott, nun intentu d'esclariar les razones del fallecimientu de la partida polar de Scott.
* Aeronomía De l'Atmósfera Media: Química y Física de la Estratosfera y Mesosfera, 3ª Edición, Salmer, 2005 ISBN 1-4020-3284-6 - Describe la química y física de l'atmósfera media, ente los 10 km y los 100 km d'altitú.

#### El furacu d'ozonu
Solomon, trabayando con colegues nel NOAA Llaboratoriu de Busca de Sistema de Tierra, postularon el mecanismu del furacu d'ozonu antártico, creáu por una reacción heteroxénea d'ozonu y clorofluorocarburos radicales llibres na superficie de les partícules de xelu en nubes altes sobre L'Antártida. En 1986 y 1987, Solomon dirixó la Espedición d'Ozonu Nacional a el Estrechu de McMurdo, onde l'equipu axuntó evidencies pa confirmar les reacciones aceleraes. Susan foi la única muyer líder de la espedición. El so equipu midió niveles d'óxidu de cloru cien vegaes más altos que los esperaos na atmósfera, que fueren lliberaos pola descomposición de clorofluorocarburos por radiación ultravioleta.

Tamién amosó que los volcanes podríen acelerar les reacciones causaes por clorofluorocarburos, aumentando'l dañu a la capa d'ozonu.El so trabayu formó la base del Protocolu de Montreal de la ONX, un alcuerdu internacional pa regular sustancies químiques dañibles y protexer asina la capa d'ozonu.

#### Panel Intergubernamental de Cambéu de Clima
Sirvió nel Panel Intergubernamental de Cambéu Climáticu. Ye coautora del Tercer Informe de Valoración. Ye tamién caderalga del Grupu Llaborable yo pal Cuartu Informe de Valoración.

## Premios
* 2015 – Doctoráu honoris causa pola Universidá de Brown.
* 2013 – Premiu Vetlesen pol so trabayu nel furacu d'ozonu.
* 2012 – Premiu Fundación BBVA Fronteres de la Conocencia na categoría de Cambéu del Clima.
* 2010 – Medaya de Serviciu a los Estaos Xuníos, dada pola Sociedá pal Serviciu Públicu.
* 2009 – Premiu Volvo del Medioambiente, dau pola Real Academia de les Ciencies de Suecia.
* 2009 – Ingresu nel Salón de la Fama Nacional de les Muyeres.
* 2008 – Gran Medaya de l'Academia Francesa de Ciencies.
* 2007 – Medaya William Bowie, dada pola Unión Americana de Xeofísica.
* 2006 – Ingresu nel Salón de la Fama de les Muyeres de Coloráu.
* 2004 – Premiu de Planeta Azul, dau pol Asahi Fundación de Vasu
* 2000 – Carl-Gustaf Rossby Medaya de Busca, dau pola Sociedá Meteorolóxica americana
* 1999 – Medaya Nacional de Ciencia, dau pol Presidente de los Estaos Xuníos
* 1994 – Glaciar de Solomon (), un glaciar antárticu nomáu nel so honor.
* 1994 – Collada de Solomon (), un pasu neváu antárticu asitiáu a 1850 metros d'altor, nomáu nel so honor.
* 1991 – Premiu Henry G. Houghton d'investigación en meteoroloxía física, dau pola Sociedá Meteorolóxica Estauxunidense.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Entrevista d'Historia oral con Susan Solomon. (1997-09-05). Sociedá Meteorolóxica americana Proyeutu d'Historia Oral. UCAR Archivos.