Parque nacional de los Grandes Montes Fumientos

El **Parque Nacional de les Great Smoky Mountains** (lliteralmente, *Grandes Montes Fumientos*) atópase n'Estaos Xuníos y estiéndese a lo llargo de la cadena de les Grandes Montes Fumientos, que son parte de los Montes Azules, dambes de la mesma divisiones de los vastos Montes Apalaches. La frontera ente Tennessee y Carolina del Norte traviesa'l parque pel centru en sentíu nordés a suroeste. Ye'l parque nacional más visitáu nos Estaos Xuníos. Na ruta principal dende Maine a Georgia, el Senderu de los Apalaches tamién pasa pel mediu del parque. El parque foi designáu pol congresu norteamericanu en 1934 y foi oficialmente abiertu pol presidente Franklin Delano Roosevelt en 1940. Entiende un área de 2,108 km², siendo unu de les árees protexíes más estenses del este de los Estaos Xuníos. Les entraes principales al parque atópase na U.S. Highway 441 (Newfound Gap Road) nes ciudaes de Gatlinburg y Cherokee. 

El parque foi designáu Reserva de la Biosfera en 1976, y nomáu Patrimoniu de la Humanidá pola Unesco en 1983.

## Historia

Antes del establecimientu de dalguna colonia europea, la rexón foi parte de les tierres pertenecientes a los indios Cheroquis (o cherokees). La población blanca empezó a asitiase nestos territorios nel sieglu XVIII y principios del XIX. En 1830 el presidente Andrew Jackson robló l'Acta de remoción india, dando entamu al procesu que eventualmente resultó na retirada forzosa de toles tribus indies del este del Ríu Mississippi a lo que ye agora Oklahoma. Munchos de los Cheroquis fueron escluyíos, pero dalgunos, lideraos pol guerreru desertor Tsali, despintar no que ye güei el Parque Nacional de los Grandes Montes Fumientos. Dellos descendientes d'esti grupu agora viven na Reserva Qualla al sur del parque.

Asina los colonos blancos treslladar al sitiu, creció la producción maderera como principal industria, y una llinia ferroviaria, el Little River Railroad, foi construyíu a fines del sieglu XIX pa tresportar la madera a les rexones remotes del área.

## Clima
L'amplia gama d'elevaciones asonsaña los cambeos llatitudinales que s'atopen a lo llargo de too l'este d'Estaos Xuníos. Ello ye que xubir los montes ye comparable a un viaxe de Tennessee a Canadá. Les plantes y los animales comunes nel país del nordés atoparon nichos ecolóxicos fayadizos nes elevaciones más altes del parque, ente que les especies meridionales atopen llares nos cursos inferiores.

El parque tien de normal bien altu mugor y precipitación, con un permediu de 1400 mm per añu nos valles y hasta 2200 mm per añu nos cumes. Trátase de les precipitaciones añales más abondoses qu'en cualquier llugar de los Estaos Xuníos fuera del noroeste del Pacíficu y partes d'Alaska. Tamién ye xeneralmente más frescu que les zones más baxes de siguío, y la mayor parte del parque tien un clima continental húmedu más comparable a llugares muncho más al norte, en comparanza col clima subtropical húmedu nes tierres baxes. El parque ye casi'l 95% superficie forestal, y casi el 36% de la mesma componer 187.000 acres (760 km²). Amás de ser montes antiguos una y bones munchos árboles son anteriores a la colonización europea de la rexón. Trátase d'unu de los mayores montes templaos de fueya caduca n'América del Norte.

## Fauna y flora
La variedá d'elevaciones, les agües abondoses, y la presencia de montes primarios dan al parque una riqueza inusual de la biota. Conócense unes 10.000 especies de plantes y animales que viven nel parque, y les estimaciones falen d'hasta 90.000 especies indocumentados adicionales que tamién pueden tar presentes.

Los funcionarios del parque cunten más de 200 especies d'aves, 66 especies de mamíferos, 50 especies de pexes, 39 especies de reptiles y 43 especies d'anfibios, ente elles munches sacaveres ensin pulmones. El parque cunta con una población notable osu negru, que suman a lo menos 1.800. Una reintroducción esperimental d'alce (wapiti) nel parque empecipiar en 2001.

Más de 100 especies d'árboles crecen nel parque. Los montes de la rexón inferior tán apoderaos por frondosos árboles de fueya caduca. A mayor altitú, los montes caducifolios dan pasu a los árboles de coníferes como'l abetu de Fraser. Amás, el parque cunta con más de 1.400 especies de flores y más de 4.000 especies de plantes ensin flores.

## Otres actividaes

Dempués del senderismu, la pesca (especialmente la pesca con mosca) ye l'actividá más popular nel parque nacional. Les agües del parque tuvieron mientres enforma tiempu una reputación poles sos truches. Les truches de regueru son natives de les sos agües. Debíu en parte al fechu de les recién seques maten a los pexes nativos, esisten normes estrictes tocantes a cómo puede realizase la pesca. Los paseo a caballu (ufiertáu pol parque nacional y nos senderos llindáu) y el ciclismu (disponible p'arrendar).

## Referencies

## Enllaces esternos