Irurzun

**Irurzun** ye un conceyu de la Comunidá Foral de Navarra, asitiáu na merindad de Pamplona, na contorna de Sakana, nel valle de Arakil y a 20,2 km de la capital de la comunidá, Pamplona. La so población ye de .

Ta asitiáu na confluencia de les autovíes A-10 (Autovía de la Sakana), que comunica Pamplona con Vitoria y A-15 (Autovía del Leizarán), que comunica Pamplona con San Sebastián.

## Topónimu

El topónimu Irurzun paez proveniente de la llingua vasca anque tien un significáu dudosu. Según el filólogu Mikel Belasko podría tar rellacionáu col nome de la planta llamada n'euskera *zihaurri* (en ciertes variantes dialeutales *ihaurri*), que se correspuende al yezgo o sáuco menor. Según esta hipótesis el nome de la planta *(z)ihaurri* diría acompañáu del sufixu abundancial *-tze* o *tzu* y del sufixu *-un*, variante de *une*, que significa llugar. Asina'l significáu etimolóxicu postreru de Irurzun sería *llugar con bayura de yezgo*.

La documentación más antigua que menta esta población data del sieglu XIII. Nella mentar so denominaciones como *Yrurçun*, *Hirurçu*, *Irusun*, Irurçun* o *Içurçun*.

== Xeografía ==
Irurzun asitiar nel estremu oriental del corredor de la [[Sakana]], xunto a los montes Erga (1088 msnm) y Gaztelu (996 msnm). Dichos montes enllacen cola [[Sierra d'Aralar]] y [[Sierra de Andía|Andía]] respeutivamente.

=== Barrios ===
Dos Hermanas, Ardubil, Aralar, San Martín, Ardanzeta, Urbasa, Aldapa...

=== Llocalidaes estremeres ===
El conceyu llinda al norte con [[Latasa (Imotz)|Latasa]] y [[Aguinaga de Iza|Aguinaga]], al sur con [[Izurdiaga]], al este con [[Aizcorbe]] y al oeste con [[Echeverri]].

== Historia ==
En 1512 tuvo llugar nes proximidaes de Irurzun una escaramuza ente roncaleses y l'exércitu castellanu mandáu pol Duque d'Alba que terminaría completando la Conquista de Navarra.

Mientres la [[Guerra de la Convención]] contra [[Francia]], los franceses invadieron Irurzun per un día, el 26 de payares de 1794, tornando y conquistando el pueblu'l 6 de xunetu del siguiente añu.

Irurzun tuvo un fuerte desenvolvimientu industrial a partir de la década de los 60 por cuenta de ser un nuedu de comunicaciones ente [[Vitoria]], [[Pamplona]] y [[San Sebastián]].

Históricamente Irurzun perteneció dende tiempu inmemorial a la xurisdicción del valle de Arakil, del que formaba parte como conceyu. Dende la formación del conceyu d'[[Arakil]] mientres la implantación del estáu constitucional español nel sieglu XIX pasó a ser unu de los conceyos que lu constituyíen. A raigañu del desenvolvimientu industrial de mediaos del sieglu XX, Irurzun convertir nel conceyu más pobláu de dichu conceyu triplicando en población al conxuntu del restu de poblaciones del conceyu.
Con esa motivación, en 1996 el conceyu de Irurzun segregóse del restu de Arakil y constituyóse en conceyu independiente.

== Demografía ==


== Política y alministración ==

=== Alministración municipal ===
;Eleiciones municipales

;Alcaldes


== Fiestes ==
* *'Fiestes principales**. El tercer miércoles del mes de xunetu mientres 5 díes
* [[Martín de Tours|**San Martín**]] (Patrón de Irurzun). El 11 de payares
* [[Águeda de Catania|**Santa Águeda**]]. El 4 de febreru 
* **Trinidá**. Fin de selmana posterior a Pentecostés

== Deportes ==
* Na llocalidá hubo un equipu de fútbol llamao [[Club Deportivo Irurzungo Alay]], que mientres la década de los 70 apostó nes categoríes rexonales. Unu de los entrenadores del equipu mientres esos años foi [[José Luis Díez Díaz]], presidente de la [[Federación Navarra de Fútbol]].

* Anguaño'l fútbol sala ye la so principal actividá deportiva gracies al [[Xota Fútbol Sala]] que xuega na máxima competición del fútbol sala nacional, siendo yá unu de los equipos clásicos de la [[Lliga Nacional de Fútbol Sala]] (**LNFS''').

## Ver tamién
* Navarra
* Llista de conceyos de Navarra

## Referencies

## Enllaces esternos