Gualchos

**Gualchos** ye una llocalidá y conceyu español asitiáu na provincia de Granada, na comunidá autónoma d'Andalucía.

Tien una superficie de 31,03 km², una población de  habitantes () y una densidá de población de 162,78 hab/km², anque la so población puede llegar a triplicase en temporada turística o de recoyida. Asítiase a una altitú de 338 metros.

## Llocalización
El conceyu cunta con tres nucleos de población (Castell de Ferro, El Romeral y la villa de Gualchos) anque'l Conceyu atópase en Castell de Ferro, capital del conceyu, llugar al que foi treslladáu por cuntar con más habitantes. Gualchos ta dixebráu de Castell de Ferro por unos 5 km y ye un típicu pueblu encalado de l'Alpujarra Baxa granadina, tamién llamada *Contraviesa* asitiáu nuna paraxa predresa con vistes al Mediterraneu y cola sierra de Lújar y Sierra Nevada a los sos llombos.

## Clima
El clima de Gualchos-Castell de Ferro ye subtropical, por tanto ye nidiu en iviernu y branu, ensin grandes cambeos de temperatura ente'l día y la nueche. Esto convertir nun sitiu privilexáu pal turismu y la producción intensiva de hortícolas y frutes subtropicales, los principales motores de la so economía.

## Historia
Los restos arqueolóxicos tán dataos unos 3000 años antes de Cristu. Próximu a la llocalidá y nel Picu de la Águila, atópase la Cueva de les Campanes asitiada na aguada oeste, a 445 msnm d'altitú. Al paecer ye una de les cueves más importantes de la provincia de Granada, non solo poles sos dimensiones y ampliu percorríu, si non polos sos xacimientos neolíticos.

En 1887 foi suspendíu'l Conceyu de Gualchos por cuenta d'irregularidaes na xestión alministrativa, escesu d'atribuciones y frayo de disposiciones llegales pol alcalde y conceyales.

La llocalidá gocia dende 1901 del títulu de villa, concedíu por Alfonsu XIII pol aumentu de la so población y el progresu de la so agricultura, industria y comerciu.

## Llugares d'interés
Ente los sos patrimoniu arquiteutónicu destaca la Ilesia de San Miguel, qu'ocupa'l llugar de l'antigua mezquita, construyida en 1502, y que cunta con un retablu y la figura del patrón San Miguel. Otru de los llugares ye la Fonte la Mina.

Dende'l mirador de Gualchos puede acolumbrase el pueblu de Gualchos y la sierra de Lújar, según el castiellu romanu de Castell de Ferro y el mar Mediterraneu al fondu.

Tamién destaquen:
* *Xacimientu arqueolóxicu de la Rijana*
El peñón sobre'l que s'atopa'l xacimientu estrema dos cales; la Rijana, y la Rijanilla. De dómina califal hai restos d'una fortificación destinada a allugar a un grupu d'homes que vixilaben diches cales. Na nazarí aprovechóse tola plataforma predresa, tantu p'habitación como para defensa; y en dómina cristiana construyéronse los dos elementos más conocíos: la torre y el barcal.

Na parte baxa del cantil atopen los restos d'una estructura hidráulica tardorromana. Alviértese que l'accesu a la zona arqueolóxica tien de faese col máximu cuidáu, por tar nuna posición un tanto peligrosa.

* *Torre de la Rijana*
Data de finales del sieglu XVI-principios del XVII, y llevantóse sobre una antigua estructura califal reutilizada en dómina nazarí. La so planta ye rectangular realizada en mampostería con morteru de cal y arena, tien un altor de 3,5 m. Adosada a la torre esiste una habitación de planta rectangular con restos del arranque d'una bóveda que correspondería al antiguu barcal.

D'orixe romanu, según dellos estudios, tuvo distintos usos a lo llargo de la so historia. Unu d'ellos rellata la historia de dos princeses mores llamaes Harra y Hanna, d'onde procedería'l so nome.
Anguaño ye una pequeña ruina inestable qu'apodera una cala. La so fama creció últimamente tres el rodaxe de la película *[[Al sur de Granada]]*.

## Redolada natural
La redolada de lo que los nativos llamamos Picu d'Águila, cuenta con elementos de notable valor, onde crecen bonalmente y ensin nengún tipu de cultivu la pita, espartu, palmito, delles especies de tomillu y otres plantes melecinales como la *zahareña* (cola de gatu), bien bona pa curar les firíes, según la creencia popular, anque los nativos atribúyen-y otres propiedaes. Tamién pueden atopase numberoses especies de fauna autóctona: cabres monteses, xabalinos, coneyos, llebres, etc.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina web del Escelentísimu Conceyu de Gualchos
* Microweb turística de Gualchos realizada pol Patronatu de Turismu de Granada
Información y semeyes de Gualchos