Volcán Tupungato

El **Volcán Tupungato** (voz huarpe: 'mirador d'estrelles') ye un estratovolcán allugáu na cordal de los Andes, na frontera de l'Arxentina y Chile. Col so gran altor gánase'l privilexu de ser unu de los más altos de Suramérica. Métodos precisos de midida refundiaron una altitú de 6570&nbsp;msnm.

## Descripción
Ye'l monte más altu de los Andes al sur del Aconcagua y apodera la contorna col so enorme tamañu y representativu conu devasando por munchos metro los cumes vecinos. Ye consideráu xeolóxicamente un volcán estinguíu del pleistocenu, anque'l volcán holocénico Tupungatito, asitiáu darréu al suroeste y col que dacuando se lo confunde, atopar n'estáu d'actividá con siquier dieciocho erupciones rexistraes dende 1829, les postreres de les cualos fueron emisiones nidies de ceniza en 1980 y 1986. 

Esti volcán ye visible dende los valles del centro-norte de la Provincia de Mendoza; dende la ciudá de Santiago de Chile la so visión ye atrabancada polos numberosos gordones antepuestos, anque dende l'estremu sur de la capital chilena (ponte Maipo del norte - sur) ye posible velo. De les sos faldes naz el ríu Coloráu que finalmente desagua les sos agües nel ríu Maipo.

## Historia
### Diccionariu Xeográficu de Chile (1897)

### Ascensu

Consideráu como unu de los volcanes más altos del mundu, esti macizu ye un desafíu seriu p'aquellos montañistas que busquen esperiencia n'altor: ye un *seismil* alto, aislláu, téunicamente simple, anque tan duru como'l Aconcagua. El so cascu de xelu perenne enzanca, sicasí, los últimos metros d'ascensión. L'aproximamientu a esti monte realizar por tres rutes, llamaes Norte, Oeste y Sur, siendo toes elles asemeyaos si comparar en términos de distancia y dificultá.

Los primeros en xubir el monte fueron Matthias Zurbriggen y Stuart Vines, de la espedición Fitz Gerald. Llograr el 12 d'abril de 1897, tres meses dempués de que'l primeru de los nomaos venciera'l Aconcagua, asitiáu 80 quilómetros más al norte.

### Accidente aereu de 1947

El 2 d'agostu de 1947 un Lancastrian de la British South American Airways estrellar contra un abrupto glaciar a 4724&nbsp;msnm cercanu al visu del Tupungato, na so fastera nordeste (del llau arxentín). L'avión foi soterráu pol impautu y los ábanos y nevaes subsiguientes, lo que fizo imposible dar col so paradoriu mientres los trabayos de rescate y esploración. Mediu sieglu dempués, en 1998, un andinista de Tandil, afayó l'accidente aereu. Finalmente una espedición en marzu de 1999 llogró llegar al avión, tres dos díes de marcha a llombu de mula hasta la base del Tupungato y otros dos d'engatada con ayuda de piquetes, cuerdes y grampones p'aportar por fin hasta'l glaciar onde taben los restos (dalgunos d'ellos quemaos) espuestos na morrena frontera por aición de la meyora del glaciar: partes del fuselaje, la punta d'una de les ales, un motor, una héliz, tubos d'osíxenu, boínes y botes de la RAF, valijas, y cadabres tullíos soterraos nel xelu, calteníos como si l'accidente asocediera unes hores antes.

## Ver tamién
* Volcanes d'Arxentina
* Volcanes de Chile
* Volcanes más altos del mundu

## Referencies

### Bibliografía
* Siebert, L. y T. Simkin. 2002. Volcanes del mundu: un Catálogu de volcanes del Holocenu y les sos erupciones. Smithsonian Institution, Global Volcanism Program Dixital Information Series, GVP-3. http://www.volcano.si.edu/world/ 

## Enllaces esternos
* 
* Programa Global de Vulcanismu
* Tupungato en andesargentinos.com.ar