1999

**1999** (**MCMXCIX**) foi un añu normal entamáu en vienres nel calendariu gregorianu.

Foi declaráu Añu Internacional de les Persones Mayores poles Naciones Xuníes.
**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos

### Xineru-marzu

* 1 de xineru - Entama a funcionar l'euru como moneda de los 12 países que formen la eurozona. 
* 7 de xineru - Estaos Xuníos: Entama'l xuiciu escontra Bill Clinton, el primeru escontra un presidente nos últimos 130 años.
* 25 de xineru - Colombia: Un terremotu de 6,1 graos na escala de Richter estroza les ciudaes d'Armenia y Pereira, nel oeste del país, y causa polo menos 2.500 muertos.
* 1 de febreru - Dos de los principales bancos franceses, la Société Générale y el Bancu Paribas, fusiónense pa formar el SG Paribas, tercer bancu mayor d'Europa y cuartu de los del mundu.
* 2 de febreru - Venezuela: Hugo Chávez toma posesión como presidente del país.
* 7 de febreru - Xordania: El rei Hussein muerre de cáncanu. El so fíu Abdullah II conviértese nel nuevu monarca del país.
* 10 de febreru - Siria: Hafez al-Assad ye reelixíu presidente.
* 16 de febreru - Uzbequistán: Intentu d'asesinatu, na sede del gobiernu, del presidente Islam Karimov.
* 23 de febreru - Austria: Un argayu destrúi'l pueblu de Galtür, causando 38 muertos.
* 1 de marzu - Entra en vigor el tratáu d'Ottawa, conocíu tamién como Convención sobre la Prohibición de les Mines Antipersona.
* 1 de marzu - Zambia: Una bomba destrúi la embaxada d'Angola na capital del país, Lusaka.
* 12 de marzu - Polonia, Hungría y Chequia, que foran miembros del Pactu de Varsovia, conviértense en miembros de la OTAN.
* 23 de marzu - Paraguái: Tres pistoleros vistíos con ropa militar maten a tiros al vicepresidente del país, Luis María Argaña, principal adversariu del presidente Raúl Cubas. Al día siguiente la Cámara de Diputaos del país acusa al presidente del asesinatu y vota a favor de que seya destituyíu pol Senáu y xulgáu.

### Abril-xunu
* 1 d'abril - Nunavut, una nueva entidá política qu'inclúi la parte más oriental de los antiguos Territorios del Noroeste, conviértese nel tercer territoriu de Canadá.
* 7 d'abril - España: Una bomba españa nel Valle de los Caídos. El GRAPO reclama l'autoría del atentáu.
* 9 d'abril - Níxer: El presidente del país, Ibrahim Baré Maïnassara, muerre asesináu.
* 20 d'abril - Estaos Xuníos: Masacre nel institutu de Columbine (Colorado). Dos adolescentes, Eric Harris y Dylan Klebold, entren nel institutu y disparen a los sos compañeros y profesores. Maten a doce estudiantes y un profesor, y dempués suicídense.
* 26 d'abril - Malasia: Salahuddin Abdul Aziz Shah ibni Almarhum Sultan Hisamuddin Alam Shah Al-Haj, sultán de Selangor, conviértese nel decimoprimer Yang-di-Pertuan Agong (xefe d'estáu) de Malasia.
* 30 d'abril - Camboya conviértese nel décimu país miembru de l'Asociación de Naciones del Sureste Asiáticu (ASEAN).
* 6 de mayu - Reinu Xuníu: Celébrense eleiciones pa elixir los miembros del Parllamentu escocés y l'Asamblea Nacional de Gales.
* 7 de mayu - Guinea-Bisáu: El presidente João Bernardo Vieira ye separtáu del poder tres d'un golpe d'estáu del exércitu.
* 13 de mayu - Carlo Azeglio Ciampi ye elixíu presidente d'Italia.
* 17 de mayu - Ehud Barak ye elixíu primer ministru d'Israel.
* 29 de mayu - L'alpinista sudafricana Cathy O'Dowd conviértese na primer muyer n'alcanzar el cumal del monte Everest poles cares norte y sur.
* 29 de mayu - Nixeria: Fina'l réxime militar. Establezse la Cuarta República Nixeriana, con Olusegun Obasanjo como presidente.
* 1 de xunu - El Salvador: Francisco Flores toma posesión del cargu como presidente del país.
* 9 de xunu - Guerra de Kosovu: La República Federal de Yugoslavia y la OTAN firmen un tratáu de paz.
* 14 de xunu – Thabo Mbeki ye elixíu presidente de la República Sudafricana.
* 19 de xunu - La ciudá italiana de Turín ye designada sede de los Xuegos Olímpicos d'Iviernu de 2006.

### Xunetu-setiembre
* 23 de xunetu - Marruecos: Mohammed VI conviértese en rei tres de la muerte del so pá, Hassan II.
* 7 d'agostu - Cientos de guerrilleros chechenos invaden la república rusa de Daguestán.
* 9 d'agostu - Rusia: El presidente Boris Yeltsin destitúi al so primer ministru, Sergei Stepashin, y, por cuarta vez demientres el so mandatu, al gobiernu enteru.
* 17 d'agostu - Turquía: Un terremotu de 7,6 graos na escala de Richter destrúi la ciudá d'İzmit y gran parte del noroeste del país, causando más de 17.000 muertos y 44.000 firíos.
* 19 d'agostu - Yugoslavia: Decenes de miles de manifestantes piden, en Belgráu, la dimisión del presidente Slobodan Milošević.
* 30 d'agostu - Timor Oriental decide, col votu afirmativu del 95% de la población, consultada en referendu, independizase d'Indonesia.
* 7 de setiembre - Grecia: Un terremotu de 5,9 graos na escala de Richter provoca 143 muertos y más de 2.000 firíos n'Atenes.
* 14 de setiembre - Kiribati, Nauru y Tonga conviértense en países miembros de les Naciones Xuníes.
* 21 de setiembre - Taiwán: El terremotu 921 (o terremotu Jiji), de 7,6 graos na escala de Richter, causa más de 2.400 muertos na islla.

### Ochobre-avientu
* 1 d'ochobre - Inaugúrase l'Aeropuertu Internacional Pudong, en Shanghai (China).
* 5 d'ochobre - Reinu Xuníu: Accidente de tren en Ladbroke Grove, al oeste de Londres, con 31 muertos.
* 12 d'ochobre - Esti día, según les Naciones Xuníes, la población nel planeta alcanza los 6.000 millones de persones.
* 24 d'ochobre - Arxentina: Fernando de la Rúa ye elixíu presidente.
* 27 d'ochobre - Armenia: Un grupu de pistoleros entra nel parllamentu, matando a seis parllamentarios, al presidente de la cámara Karen Demirchyan y al primer ministru del país, Vazgen Sargsyan.
* 29 d'ochobre - India: Un ciclón golpia la ciudá d'Orissa, matando a más de 10.000 persones.
* 31 d'ochobre - Un Boeing 767 de la compañía EgyptAir estréllase nel mar media hora dempués de despegar del aeropuertu internacional John F. Kennedy de Nueva York.
* 6 de payares - Australia: La población rechaza nun referendu la sustitución de la reina d'Inglaterra por un presidente como xefe del estáu.
* 12 de payares - Turquía: Un terremotu de 7,2 graos na escala de Richter golpea'l noroeste de Turquía y la ciudá de Duzce, matando a 845 persones y dexando 4.948 firíos.
* 14 de payares - Macedonia: Boris Trajkovski ye elixíu presidente. 
* 19 de payares - El doctor Jerome Teelucksingh, de Trinidá y Tobagu, propón a les Naciones Xuníes la creación del Día Internacional del Home, que de magar conmemórase esti día.
* 20 de payares - China manda al espaciu la so primer nave de la serie Shenzhou.
* 23 de payares - Kuwait: L'Asamblea Nacional revoca una llei de 1985 que permitía votar a les muyeres.
* 26 de payares - Vanuatu sufre les consecuencies d'un terremotu y el posterior tsunami.
* 27 de payares - Nueva Zelanda: El Partíu Llaborista xube al gobiernu. La so cabezalera Helen Clark conviértese na segunda muyer que ye primer ministra del país en tola so historia.
* 30 de payares - Complétase la fusión que da llugar a la mayor compañía del mundu, ExxonMobil.
* 30 de payares - Miles de manifestantes bloquien la entrada de los delegaos de los distintos países a la reunión de la Organización Mundial del Comerciu que se diba celebrar en Seattle (Estaos Xuníos).
* 2 d'avientu - La UNESCO declara San Cristóbal de La Laguna (Tenerife) Patrimoniu de la Humanidá.
* 20 d'avientu - Portugal tresfiere la soberanía de Macáu a la República Popular China dempués de 442 años de gobiernu portugués.
* 31 d'avientu - Los Estaos Xuníos, cumpliendo lo acordao nel tratáu Torrijos-Carter de 1977, tresfiere l'alministración de la canal de Panamá al gobiernu de Panamá.
* 31 d'avientu - Rusia: El presidente Boris Yeltsin dimite del cargu, quedando como presidente interín el primer ministru Vladimir Putin.

## Nacencies
*5 de febreru - Juan Berrocal, futbolista español.
*6 de xunetu - Axel Bamba, futbolista francés.
*9 de xunetu - Christian Joel, futbolista cubanu.

## Muertes
* 6 de xineru - Michel Petrucciani, pianista y compositor francés ( ° 28 d'avientu de 1962 ).
* 27 de xineru - Gonzalo Torrente Ballester, escritor español (º 1910).
* 5 de febreru - Wassily Leontief, economista rusu, Premiu Nobel d'Economía en 1973 (º 1906).
* 7 de febreru - Hussein, rei de Xordania (º 1935).
* 8 de febreru - Luis Sánchez Polack, humorista español.
* 7 de marzu - Stanley Kubrick, direutor de cine d'Estaos Xuníos (º 1928).
* 8 de marzu - Adolfo Bioy Casares, escritor arxentín (º 1914).
* 8 de marzu - Joe DiMaggio, xugador de béisbol d'Estaos Xuníos (º 1914).
* 12 de marzu - Yehudi Menuhin, violinista y direutor de orquesta británicu y d'Estaos Xuníos nacíu en Rusia (º 1916).
* 2 de mayu - Oliver Reed, actor británicu (º 1938).
* 8 de mayu - Dirk Bogarde, actor d'Estaos Xuníos (º 1921).
* 1 de xunetu - Edward Dmytryk, direutor de cine d'Estaos Xuníos (º 1908).
* 1 de xunetu - Sylvia Sidney, actriz d'Estaos Xuníos (º 1910).
* 2 de xunetu - Mario Puzo, escritor d'Estaos Xuníos (º 1920).
* 6 de xunetu - Joaquín Rodrigo, compositor español (º 1901).
* 23 de xunetu - Hassan II, rei de Marruecos (º 1929).
* 26 de xunetu - Trygve Haavelmo, economista noruegu, Premiu Nobel d'Economía en 1989 (º 1911).
* 4 d'agostu - Victor Mature, actor d'Estaos Xuníos (º 1913).
* 9 de setiembre - Ruth Roman, actriz d'Estaos Xuníos (º 1922).
* 10 de setiembre - Alfredo Kraus Trujillo, tenor español (º 1927).
* 20 de setiembre - Raisa Gorbachyova, primera dama de la Xunión Soviética (º 1932).
* 22 de setiembre - George C. Scott, actor d'Estaos Xuníos (º 1927). 
* 3 d'ochobre - Akio Morita, empresariu xaponés, cofundador de la compañía Sony (º 1921).
* 6 d'ochobre - Amália Rodrigues, cantante portuguesa de fadu (º 1920).
* 12 d'ochobre - Wilt Chamberlain, xugador de baloncestu d'Estaos Xuníos (º 1936).
* 14 d'ochobre – Julius Nyerere, políticu de Tanzania, presidente del país de 1961 a 1985 (º 1922)
* 22 d'ochobre - Amílcar Vasconcellos, políticu uruguayu (º 1915).
* 28 d'ochobre - Rafael Alberti, poeta español (º 1902).
* 17 de payares - Enrique Urquijo, cantautor y guitarrista español (º 1960).
* 18 de payares - Paul Bowles, escritor y compositor d'Estaos Xuníos (º 1910).
* 10 d'avientu - Franjo Tuđman, políticu croata, presidente del país de 1990 a 1999 (º 1922).

## [[Premios Príncipe d'Asturies]]
* Artes - Santiago Calatrava Valls
* Ciencies Sociales - Raymond Carr
* Comunicación y Humanidaes - Institutu Caro y Cuervo
* Concordia - Cáritas Española
* Cooperación Internacional - Pedro Duque, John Glenn, Chiaki Mukai y Valery Polyakov
* Deportes - Steffi Graf
* Investigación Científica y Teúnica - Ricardo Miledi y Enrique Moreno González
* Lletres - Günter Grass

## Referencies

## Enllaces esternos