open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Amazilia amabilis

El **colibrí pechiazul** o **amazilia atentu** (***Amazilia amabilis***), ye una especie d'ave de la familia *[[Trochilidae]]*, que s'atopa n'Ecuador, Colombia, Panamá, Costa Rica y Nicaragua.. 

## Hábitat
Vive nos cantos de monte húmedu, montes secundarios y árees arbolaes o de arbustos, hasta los 1.000 m d'altitú.

## Descripción
Mide 8,5 a 8,9 cm de llargor y pesa en permediu 4,2 g. El picu mide 18 mm de llargu y ye negru, cola base del quexal rosada. 

Presenta dimorfismu sexual. Nel machu a corona y la rexón malar son de verde bien brillosu y l'envés verde morenura. La parte cimera del gargüelu ye verde escuru y l'inferior y el pechu presenten un parche brillosu de color azul violáceo. El banduyu ye verde coritu camudando hasta marrón abuxao na parte inferior. Na cola, les timoneres centrales son de color bronce purpúreos y les timoneres llaterales negru azuláu con gris escuru leve nes puntes.

Na fema tantu la corona como la cara son de color verde morenura. Tienen apariencia peza per debaxo: el gargüelu y el pechu son blancu opacu, con abondoses chiscadures verdes na rexón enriba y azule brilloses nel pechu; la cola ye marrón coritu coles puntes grises de les timoneres llaterales meyor definíes. Les pates de dambos xéneros son fuscas.

## Alimentación
Aliméntase principalmente de néctar de les flores d'árboles, arbustos y yerbácees. Tamién consume formigues.

## Reproducción
Reproduzse ente febreru y mayu. El nial ye construyíu a aproximao 2 m d'altor na caña horizontal de dalgún árbol baxu del cantu del monte. Tien forma de taza, formada con pelusa vexetal, fibres de corteces y dacuando rizomas d'hongu, y paez decoráu, con hebras de liquenes y mofu.

## Referencies
Amazilia amazilia

El **picaflor** o **amazilia costeña**  (***Amazilia amazilia***) ye una ave apodiforme de la familia Trochilidae, que s'atopa nel occidente de Perú y Ecuador. 

## Carauterístiques
Ye'l picaflor o colibrí común de Lima. Reconózse-y pol so vuelu zigzageante de flor en flor o un vuelu rápidu y rectu. Mide menos de 10&nbsp;cm, ye color ablondu encendíu, con cabeza verde, pechu blancu. Tien el picu recto y llargo de color coloráu na base y punta negra. 

## Historia natural
El colibrí ye una ave bien territorial y competitiva. Aliméntase del nectar de les flores, les que de la mesma poliniza.

Esta ave puede ser reparada y fotografiada n'Ecuador nel Xardín Botánicu de Guayaquil

## Referencies
Amazilia beryllina

La **amazilia berilina**,  **chuparrosa** o **colibrí berilu** (***Amazilia beryllina***) ye una especie d'ave apodiforme de la familia de los colibrís (Trochilidae), que se distribúi dende Méxicu a Hondures, anque tamién se-y puede ver pel sur d'Estaos Xuníos. Habita en montes, nun ampliu rangu d'altitú; tamién se-y puede atopáse en xardinos y cultivos.  

## Taxonomía
N'ocasiones el xéneru *[[Amazilia]]* ye estremáu, y ta especie sería parte del xéneru *[[Saucerottia]]* (*S. beryllina* ).  Tien descrites cinco subespecies:  

**A. b. viola* (Miller,W, 1905) - Montes de pinos y carbayos del noroeste de Méxicu, de Sonora a Guerrero.
**A. b. beryllina* (Deppe, 1830) - Esti y centru de Méxicu, de Veracruz a Chiapas.
**A. b. lichtensteini* [Moore,RT, 1950 - Montes del oeste de Chiapas.
**A. b. sumichrasti* Salvin, 1891 - Montes costeros del centru y sur de Chiapas.
**A. b. devillei* (Bourcier & Mulsant, 1848) - Tierres altes dende Guatemala a Hondures.

## Descripción
Mide 9  a 10 cm de llargor. El machu presenta'l gargüelu y el pechu de color verde bien brillosu; l'envés verde brillante a verde cobrizu o doráu, aportando a bronce purpúreo na grupa; el banduyu y so la cola, ye castañu buxu; la cola presenten un color púrpura cobrizu y les ales son predominantemente castañes. El picu mide ente 18,5 y 21 mm,  ye negru enriba y na punta y acoloratáu embaxo.  La fema ye más opaca y el banduyu puede ser abuxáu, blancuciu, rosado o beige. 

## Alimentación
Aliméntase principalmente de néctar y prefier les flores coloraes. Come tamién áfidos, inseutos y arañes. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Amazilia candida

La **amazilia pechiblanca** o **colibrí cándidu** (*Amazilia candida*) ye una especie d'ave de la familia *[[Trochilidae]]*, que s'atopa en Belize, Costa Rica, Guatemala, Hondures, Méxicu y Nicaragua.

## Sinonimia
**Trochilus candidus*
**Agyrtria candida*

## Hábitat
Vive nos montes de pinu y encino, carbes, monte secu tropical, en tierres baxes y montes, según acahuales vieyos. Prefieren cantos de monte, árees parcialmente valtaes y de crecedera secundaria.

## Descripción
En permediu mide 8,5 cm y pesa 4 g. Nes partes cimeres presenta color bronce verdosu, con tinte purpúreo na frente, coroniella y nes coberteras supracaudales; na cola bronce opaco. Les puntes de les timoneres esternes son llixeramente más pálides, en contraste con una faxa subterminal corita. Per debaxo ye blancu con manches verde morenura a los llaos del gargüelu y pechu. El picu presenta la mexella negra, el quexal rosada y la punta negra. Les pates son fuscas.

Canta una serie de 2 o 3 rechinidos siseantes *psk-si-sit-sit-sit...* y fai un llamáu *tsck*.

## Reproducción
Los machos esvalixaos suelen formar asamblees de cortexu y canten dende perchas baxes, metanes la vexetación trupa. Constrúi'l nial en forma de copa; polo xeneral nuna ramina horizontal. La fema pon 2 güevos blancos

## Referencies

## Enllaces esternos

*White-bellied Emerald videos; *Internet Bird Collection*
*White-bellied Emerald photo gallery  *VIREO* Photo-High Res
Amazilia chionogaster

***Amazilia chionogaster*** ye una especie d'ave de la familia Trochilidae. Ye un miembru del xéneru *[[Amazilia]]*. Distribuyir nes selves y montes del centro-oeste d'América del Sur.

### Hábitat y distribución
Ye una especie común, distribuyida dende'l norte de Perú, gran parte de Bolivia, hasta'l noroeste de l'Arxentina, onde habita nes provincies de: Jujuy, Salta, Tucumán, Catamarca, La Rioxa, Santiago del Estero, y posiblemente nel estremu oeste de la del Chaco. Rexistráronse tamién poblaciones de tierres baxes nel Santa Cruz, Bolivia, nel oeste del Paraguái, y nel centru del Brasil. l'este del Paraguái, 

El so hábitat natural ye'l cantu de selves, montes semixerófilos, forestas secundaries o degradaes, carbes, parques y xardinos.

## Carauterístiques
Ye una pequeña ave d'unos 9&nbsp;cm de llargu. Tol envés ye de color verdosu. El banduyu ye ablancazáu. Ente dambos colores preséntase un puntiáu verde, qu'en dellos exemplares llega tamién al gargüelu. El pesu de los machos ye de 5,5&nbsp;gr y el de les femes 4,5&nbsp;gr. Dambos sexos son iguales. Amuesa una mancha postocular blanca, color que tamién se presenta nel cantu esternu de la cola. El picu ye de 20&nbsp;mm de llargu, afechu pa l'absorción de néctar y a la captura d'inseutos; ye delgáu, rectu, y negru, anque n'ocasiones tien el quexal inferior acoloratada.

## Taxonomía
Foi descrita orixinalmente por Johann Jakob von Tschudi nel añu 1845 sol nome de: *Trochilus chionogaster* con llocalidá típica: «Perú».

Foi incluyíu pola mayoría de los taxonomistas modernos nel xéneru *[[Amazilia]]*. Pa otros, el xéneru correspondiente ye *[[Leucippus]]*, por razones de morfoloxía, comportamientu y bioxeografía. Nel pasáu, alternativamente tamién-y la asitió nel xéneru *Chionogaster*, xunto con *[[Leucippus viridicauda]]*; simpátrica con *A. chionogaster* nel valle de Urubamba na rexón central de Perú, pero nun se demostró entá que dambos taxones hibriden. Antes llistada como *Leucippus pallidus*. Describióse de Salta, Arxentina una subespecie denomada *Amazilia chionogaster longirostris*, escasamente distinta de *Amazilia chionogaster hypoleucus*, so delles diferencies na morfometría —por casu: el llargor del picu— y diferencies del color del plumaxe. 

### Subespecies
Alcuéntrase integráu por 2&nbsp;subespecies:
* *Amazilia chionogaster chionogaster* (Tschudi, 1844) - endémicu del norte y centru de Perú. 
* *Amazilia chionogaster hypoleucus* (Gould, 1846) - Dende'l sureste de Perú, pasando por Bolivia, hasta'l noroeste de l'Arxentina. Posiblemente tamién nel centru de Brasil —Mato Grosso— y nel oeste del Paraguái.

## Referencies

## Enllaces esternos
Amazilia cupreicauda

La **amazilia colicobriza** o **amazilia colibronceada** (en Venezuela) (***Amazilia cupreicauda***), ye una especie d'ave de la familia *[[Trochilidae]]*, orde *[[Apodiformes]]* que s'atopa en Brasil, Guayana y Venezuela.

## Sinonimia
**Saucerottia cupreicauda*

## Taxonomía
De cutiu asitiase nel genus *[[Saucerottia]]*. Ta fuertemente emparentada cola *[[Amazilia viridigaster]]* y la *[[Amazilia tobaci]]*, de les que s'estrema por pequeñes variaciones na so morfoloxía, coloración y área de distribución, lo que motivó la so separación n'especies distintes.

## Descripción y alimentación
Mide ente 9-10&nbsp;cm de llargor y pesa en redol a los 3,5&nbsp;gr. Aliméntase de néctar y de pequeños inseutos y arácnidos.

## Hábitat
Vive en zones tropicales y subtropicales, tanto en montes secos como montes húmedos, tamién en montes vieyos bien degradaos.

## Referencies
Amazilia cyanifrons

El **diamante de frente azul**, **amazilia capiazul** o **colibrí gorriazul** (***Amazilia cyanifrons***), ye una especie d'ave de la familia *[[Trochilidae]]*, endémica de Colombia.

## Hábitat
Alcuéntrase en montes abiertos, carbes y árees cultivaes ente los 400 y 2.000 m d'altitú.

## Descripción
En permediu mide 9,1 cm de llargor. El picu algama 18 mm de llargu y ye negru enriba y colloráu nel quexal. En el machu la corona ye de color azul índigo intensu; l'envés ye verde brillante, volviéndose bronce cobrizo escontra la grupa; el pechu y el banduyu son verde brillante; presenta guedeyes blanques sobre les pates. La fema ye menos brillosa.

## ''A. c. alfaroana''
Una forma de colibrí de capa azul turquesa del Volcán Miravalles, en Costa Rica, denomada colibrí de Alfaro, de la cual solamente llograr un espécime, y que paez escastase, podría representar una subespecie *A. cyanifrons*. Dellos espertos clasificar como una especie distinta, *Amazilia alfaroana*, pero inclusive, nun se refuga que pueda tratase d'un híbridu de *A. saucerrottei* y *A. cyanifrons*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Amazilia cyanocephala

***Amazilia cyanocephala*** ye una especie d'ave de la familia *[[Trochilidae]]*, que s'alcuentra en Belize, El Salvador, Guatemala, Hondures, Méxicu y Nicaragua.

## Sinonimia
**Ornismya cyanocephalus*
**Agyrtria cyanocephala*
**Amazilia chlorostepahana*

## Hábitat
Vive nes fasteres baxes de los sistemes montascosos, en montes d'encina y pinu, montes secundarios, montes espinosos, nel cantu del monte húmedu subtropical y en sabanes con pinu.

## Descripción
Mide de 10 a 11 cm de llargor. Presenta frente y corona de color turquesa brillosa a azul violáceo. Alredor de los oyíos el color va del verde esmeralda al azul verdoso, con una pequeña mancha blanca postocular. La parte final del llombu, onde naz la cola, ye de color marrón escuru. El gargüelu y la parte cimera del pechu son blancos. La cola ye de color verde buxu. La parte cimera del picu ye corita y l'inferior de rosada a acoloratada, cola punta negra.

## Subespecies
Identificáronse dos subespecies: 
**A. c. cyanocephala*, llargamente distribuyida dende Méxicu hasta Honduras.
**A. c. chlorostepahana*, endémica de la mariña atlántica de la Mosquitia, n'Hondures y Nicaragua.

## Referencies

## Enllaces esternos

*datazone.birdlife.org/species/factsheet/22687577 ''Amazilia cyanocephala'',
Amazilia cyanura

La **amazilia coliazul**  (***Amazilia cyanura***) ye una especie d'ave apodiforme de la familia de los colibrís (Trochilidae). Distribúyese por Méxicu, Guatemala, El Salvador, Hondures, Nicaragua y Costa Rica. 

## Sinonimia
**Saucerottia cyanura* 

## Hábitat
Habita en sitios abiertos arbolaos. Alcuéntrase-y n'árboles de solombra nos cafetales. 

## Descripción
Mide en permediu 9 cm de llargor y pesa 4,5 g. La cabeza ye verde brillante y la coloración del envés tórnase amorenada hasta faese bronce o cobriza tras, en contraste col azul violáceo de les plumes de la cola. El banduyu ye verde. Les plumes secundaries son ablondes cola punta fusca. So la cola les coberteras son negru azuláu con cantos blancos anteados. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Amazilia decora

El **amazilia corona de berilu** (***Amazilia decora***) ye una especie d'ave na familia Trochilidae.

## Distribución y hábitat

Alcuéntrase'n Costa Rica y Panamá.
Los sos hábitats naturales son los montes baxos húmedos subtropicales o tropicales, y los montes bien degradaos.

## Sinonimia
*Polyerata decora

## Referencies
Amazilia edward

La **amazilia de Edward**  (***Amazilia edward***) ye una especie d'ave apodiforme de la familia de los colibrís (Trochilidae). Dacuando ye asitiáu nel xéneru *[[Saucerottia]]*. Ye sobremanera conocíu pol nome de amazilia vientriblanca o gorrión, una opción muncho más lóxica pa un páxaru col pechu verde y el banduyu blancu. Alcuéntrase en Costa Rica, Panamá y l'estremu noroeste de Colombia (cerca de la frontera con Panamá).

El so hábitat natural son les tierres baxes subtropicales o tropicales, montes húmedoss, subtropicales o tropicales húmedos montanos, y montes antiguos bien degradaos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Amazilia fimbriata

El **colibrí de pechu blancu** **diamante gargantiverde** o **amazilia llistada** (***Amazilia fimbriata***), ye una especie d'ave de la familia de Trochilidae y de la sufamilia de los colibrís.

## Subespecies
* *Amazilia fimbriata apicalis* (Gould), 1861 ;
* *Amazilia fimbriata elegantissima* Todd, 1942 ;
* *Amazilia fimbriata fimbriata* (Gmelin), 1788 ;
* *Amazilia fimbriata fluviatilis* (Gould), 1861 ;
* *Amazilia fimbriata laeta* (Hartert), 1900 ;
* *Amazilia fimbriata nigricauda* (Elliot), 1878 ;
* *Amazilia fimbriata tephrocephala* (Vieillot), 1818.

## Distribución y hábitat
Tien un área de distribución de 9.500.000 km², que cubre Bolivia, Brasil, Colombia, Ecuador, Guayana Francesa, Guyana, Paraguái, Perú, Surinam, Trinidá y Tobagu, y Venezuela.

Los sos hábitats naturales son los montes de tierres baxes tropicales o subtropicales, árees de carbes seques, o montes deterioraos, hasta los 500 m d'altitú.

## Descripción
Mide en permediu 8,4 cm de llargor. El picu tien 18 mm de llargu, la parte inferior rosada y la punta corita. Los machos son de color verde brillante nel envés y a los llaos, col abdome y el pechu blancos. La cola ye llixeramente encruciaes con plumes verde morenura nel el centru y depués progresivamente más escures, cola parte esterior negra azulada. Les femes tienen el plumaxe menos brillosu y la mancha blanca de la parte inferior llega hasta'l gargüelu que presenta discos verdes.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Semeyes y notes  en: The Avifauna of the Interior of Ceará, Brazil
Amazilia franciae

La **esmeralda andina**, **diamante de picu llargu** o **amazilia andina** (***Amazilia franciae***), ye una especie de colibrí que s'atopa nel cordal de los Andes de Colombia, occidente d'Ecuador y norte de Perú. Vive nos cantos del monte húmedu y n'escamplaes arbolaes, ente los 1.000 y 2.000 m d'altitú.

## Sinonimia
**Agyrtria franciae*

## Descripción
Mide en permediu 9,1 cm de llargor. El picu algama 23 mm, tien la parte inferior rosada y la punta corita. L'envés ye verde brillante y coronar color violeta azuláu nos machos y verde nes femes. Los llaos de la cabeza y el pescuezu son de color verde vivu. L'abdome y toa les partes baxes son blancos, les partes llaterales verdes y la cola ye llixeramente encruciada, con parte cimera cobriza y plumes color verde morenura con bandes escures y puntes clares.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Andean Emerald videos(Agyrtria franciae) *Internet Bird Collection*
Amazilia rosenbergi

La **amazilia del Topetó**, **amazilia de Rosenberg**  o **colibrí pechimorado** (*Amazilia rosenbergi*), ye una especie d'ave de la familia *[[Trochilidae]]*, que s'atopa nel monte húmedu tropical de la cuenca del Pacíficu, al occidente de Colombia y Ecuador.

## Descripción
Mide 8,9 cm de llargor. El so picu algama 18 mm de llargu. La cabeza y envés son de color verde brillante, que se fai resplandorientu nel gargüelu; el machu presenta un parche azul violáceo nel centru del pechu; el banduyu ye marrón buxu con puntos verdes a los llaos; la cola ye negra azulada, amorenada a los llaos y blanca per debaxo. La fema tien el gargüelu, el pechu y la parte cimera del banduyu blancos, con puntos verdes dende'l gargüelu hasta la parte inferior del banduyu, que ye abuxada; presenta puntos blancos sobre les plumes negres azulaes de la cola. 

## Sinonimia
*Polyerata rosenbergi*

## Referencies
Amazilia rutila

***Amazilia rutila*** ye una especie d'ave de la familia *[[Trochilidae]]*, que puede atopase en Costa Rica, Nicaragua, El Salvador, Hondures, Belize, Guatemala, Méxicu y amás, n'Estaos Xuníos,  onde foi reparáu a partir de 1992 en Arizona, l'occidente de Texas,  y Nuevu Méxicu. 

## Hábitat
Vive nel dosel y cantos del monte secu y monte de galería, según en sabanes arbolaes y carbes d'árees tropicales y subtropicales, hasta los 1.000 m d'altitú.

## Descripción
En permediu mide 9,5 cm de llargor y pesa 4,8 g. Ye de color verde morenura na corona, la cara y l'envés; les coberteras supracaudales amuesen el cantu ablondu. El pechu y el banduyu son de color canela uniforme, más claru nes femes y nel gargüelu. Na cola, les plumes timoneres son de color ablondu a castañal, con cantu bronce na punta. Nel machu'l picu ye coloráu con punta negra y na fema la mexella ye negra en gran parte y presenta colloráu namái na base y el culmen. Les pates en dambos xéneros son fuscas. 

## Alimentación
Aliméntase del néctar de les flores d'árboles, arbustos y epífites. Ye intensamente territorial y defende les flores nel so área d'alimentación. 

## Referencies
Amazilia lactea

El **diamante pechizafiro** o **amazilia zafirina**(***Amazilia lactea***), ye una especie de colibrí que s'atopa en Brasil, dende l'Amazonia, hasta Santa Catarina; nel suroriente de Venezuela y nel oriente de Perú y Bolivia. 

## Descripción
Mide ente 8,9 y 9,5 cm de llargor y pesa 4,6 g. El picu algama 18 mm, ye cuasi rectu, negru na parte cimera y rosado na inferior. L'envés y la corona son de color verde morenura, el gargüelu ye verde violácea. Tanto en machu como la fema presenten nel pechu, un color azul zafiru brilloso y el banduyu verde azuláu con una bien delineada franxa blanca.

## Hábitat
Vive nel cantu de los montes y nos xardinos d'árees urbanes, ente los 300 y 1.400 m d'altitú.

## Alimentación
Aliméntase principalmente de néctar, tanto de flores rastreres como les d'árboles y enredaderes. Visita les flores y bebezones n'horarios regulares y tien un comportamientu fuertemente territorial. Tamién consume inseutos, que dacuando toma de les telarañes.

## Real
Una imaxe so ilustra los billetes d'un real brasilanu.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Sapphire-spangled Emerald photo gallery  VIREO Photo-High Res
Amazilia leucogaster

La ***Amazilia leucogaster***, conocida como **diamante ventriblanco** o **amazilia ventriblanca**, ye una especie de picaflor o colibrí de la familia de les Trochilidae. Alcuéntrase-y nel nordeste de Venezuela, nes Guayanes y nel área de São Luís, Brasil. Poblaciones dixuntes tamién s'atopen nel nordeste de Brasil, en llugares tan alloñaos como Bahia. Trátase d'una especie bastante común, que s'haya nuna gran variedá de hábitats costeros principalmente, y per ende considerada d'esmolición menor por BirdLife International y la UICN.

Los sos partes cimeru y llaterales son verdes, matizaes de cutiu de reflexos doraos na parte dorsal inferior, ente que la so parte inferior ye blanca. Les rectrices centrales son doraes y les esteriores son d'azul escuro con puntes blancucies afinaes. El so picu llevemente recurvo ye negru con una base de color carne nel maxilar inferior.

## Referencies

* BirdLife International - Amazilia leucogaster - 2004. 
* IUCN Llista colorada d'especies amenaciaes - 2007
Amazilia saucerrottei

El **colibrí coliazul** o **amazilia verdiazul**  (***Amazilia saucerrottei***) ye una ave que s'atopa nel occidente de Nicaragua, Costa Rica, Colombia y el noroccidente d'Ecuador y Venezuela,  en carbes y arbustos d'árees seques, cantos de los montes, cultivos y xardinos, hasta los 2.000 m d'altitú. 

## Descripción
Mide en permediu 8,9 cm de llargor. Pesa 4,5 g. La cabeza ye verde brillante y la coloración del envés tórnase amorenada hasta faese bronce o cobriza tras, en contraste col azul escuro de les plumes de la cola. El banduyu ye verde. So la cola les coberteras son negru azuláu con cantos blancos nos machos y grises a pardes con cantos blancos nes femes. El picu mide 18 mm, cola parte cimera negra, la inferir rosada o acoloratada y la punta corita.  

## Comportamientos
Ye intensamente territorial; curia y defende les diverses flores de les que s'alimenta, especialmente de les lianas *[[Combretum]]*. Xeneralmente solitariu, vése-y dacuando tomando bañu en grupu.

## Reproducción
El so nial, construyíu con pelusa vexetal y telarañes, tien forma de taza compacta y ye asitiáu en cañes d'árboles, ente los 2 y 7 m d'altor.

## Referencies
Amazilia tobaci

La **amazilia amorenada de cola azul** o **amazilia de Tobago** (***Amazilia tobaci***), ye un colibrí que s'habita en Venezuela y Trinidá y Tobagu y dacuando analaya por Granada.

## Descripción
Mide 8,6 cm de llargor y pesa 4,7 g. El picu algama 18mm, ye rectu, negru na parte cimera con color rosado nel quexal inferior y punta escura. Tien envés verde cobrizu, aportando a de color cobre y bronce na rabadilla. La cabeza, el gargüelu, el pechu y partes inferiores son de color verde intensu y brillante, les zanques son de color blancu y les pates negres; la cola ye encruciada de color azul bien escuru o negru azuláu y les coberteras so la cola son castañu acolorataes a amorenaes.

Nes subespecies *A. t. caudata* y *A. t. aliciae* la parte cimera de la cola ye de color cobre acoloratáu más brillosu que debaxo; en tantu en *A. t. monticola* la parte cimera ye verde y non tola rabadilla ye cobriza. En *A. t. caurensis* la rabadilla y la parte cimera de la cola tán tiñíes de gris. La subespecie de Trinidá, *A. t. erythronota*, ye más pequeña y más amorenada nel envés, que la *A. t. tobaci* de Tobagu. 

## Hábitat
Vive a campu abierto en xardinos, zones verdes d'árees residenciales y cultivos.

## Comportamientu y alimentación
Son desaxeradamente territoriales y vixilen y defenden les gran variedá de flores con que s'alimenten. Peracaben principalmente néctar y dacuando, inseutos. Rexistren migraciones estacionales. El so llamáu suena *chip* y el so cantar *tyee-tyee-tyoo* 

## Reproducción
La fema pon los sos güevos nun nial en forma de copa pequeña, nuna caña baxa o, dacuando, nos tendíos de cables. La incubación dura de 16 a 17 díes y los pitucos abandonen el nial 19 a 23 díes dempués de la eclosión de los güevos. Puede haber hasta tres niaraes nuna temporada.

## Referencies

* ffrench, Richard (1991). *A Guide to the Birds of Trinidad and Tobago* (2nd edition ed.). Comstock Publishing. ISBN 0-8014-9792-2.
* Hilty, Steven L (2003). *Birds of Venezuela*: 419. London: Christopher Helm. ISBN 0-7136-6418-5.

## Enllaces esternos
https://www.naturalista.mx/taxa/5707-Amazilia-tobaci Amazilia tobaci
Amazilia violiceps

El **colibrí corona violeta** o **amazilia coronivioleta**  (***Amazilia violiceps***), ye una especie d'ave de la familia *[[Trochilidae]]*, que s'atopa dende'l sureste d'Arizona, Estaos Xuníos, hasta'l suroeste de Méxicu. 

## Hábitat
Vive cerca de los regueros, preferentemente en cañones con carbes de sicomoros o agaves.

## Descripción
En permediu, mide 10 cm de llargor y pesa 5 g. La corona ye de color violeta azuláu nel machu y azul verdoso opacu na fema; el gargüelu, el pechu y el banduyu son blancos. La cola ye color bronce a castañal y el picu acoloratáu cola punta negra. L'envés ye gris verdosu 

## Alimentación
Aliméntase principalmente de néctar, especialmente de flores coloraes. Amás come áfidos, inseutos y arácnidos pequeños.

## Reproducción
Constrúi un nial en forma de copa nuna caña, xeneralmente horizontal. La fema pon dos güevos blancos.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Semeya; *Desert Museum*.
Amazilia viridicauda

El **colibrí blanquiverde** (***Amazilia viridicauda***) ye una especie d'ave de la familia Trochilidae (colibrí).

Ye endémica de la cordal de los Andes, pudiéndo atopáse tan solo en Perú.

Los sos hábitats naturales son: rexones subtropicales o tropicales húmedes d'alta altitú y montes secundarios altamente degradaes.

## Sinonimia
**Leucippus viridicauda*

## Referencies

## Enllaces esternos
Amazilia viridifrons

El **colibrí frentiverde** o **amazilia frentiverde** (*Amazilia viridifrons*) ye una especies d'ave de la familia *[[Trochilidae]]*, que s'atopa nel sureste de Méxicu (Chiapas, Guerrero, Michoacán y Oaxaca) y en Belize 

## Hábitat
Vive en montes secos, carbes grebes y semiáridos, montes espinosos y nel monte ripariu. 

## Descripción
En permediu mide 10 cm de llargor. La corona y la frente son corites mate con verde escuru; l'envés ye de color bronce; el gargüelu, el pechu y el banduyu son blancos; la cola castaña, ablonda o acoloratada brillosa y el picu coloráu con punta negra.  

## Reproducción
Constrúi un nial en forma de copa, xeneralmente nuna ramina horizontal. La fema pon de 2 güevos blancos.

## ''A. v. wagneri''
Dalgunos consideren la subespecie *A. v. wagneri*, el colibrí lladral canela, como una especie distinta ***Amazilia wagneri***,  que s'estrema por presentar franxes canela brilloses nos lladrales y a los llaos del pescuezu. 

## Referencies

## Enllaces esternos
Amazilia viridigaster

El **picaflor de barriga verde** o **amazilia colimorada** (*Amazilia viridigaster*), ye una especie de colibrí de la familia *[[Trochilidae]]*.

## Hábitat y distribución
Vive nel cantu del monte húmedu tropical, árees arbolaes abiertes y plantíos, ente los 200 y 2.100 m d'altitú, na aguada oriental y al oriente del los Andes, en Colombia, Venezuela, Guyana y en Roraima, noroccidente de Brasil, en zones montascoses, pindies o cerca de los cuetos.

## Descripción
Mide ente 8,9 y 10 cm de llargor. El picu algama 18 mm de llargu y ye negru penriba, col quexal rosada y la punta escura. La cabeza, l'envés, el pechu y la parte cimera del banduyu, son de color verde brillante, qu'oldea cola coloración castaña opaca, afumada na grupa, amorenada na parte baxa del banduyu, acoloratada o cobriza na cara inferior de la cola y morada amorenada escura o bronce cobrizo o acoloratada na cara cimera de la cola. 

## Alimentación
Aliméntase de néctar, en parches de flores de carbes, yerbes y enredaderes o nes flores d'árboles y arbustos. Tien un comportamientu fuertemente territorial.

## ''A. v. cupreicauda''
Dellos espertos consideren que los especímenes de la rexón Tepuy, conformen una especie separada, *Amazilia cupreicauda*, que se diistigue por presentar cola cobriza, en cuenta de la cola morada de los de l'aguada de los Andes. Sicasí, como la variación ye clinal, la mayoría de les autoridaes y en particular el SACC, considerala una sola especie.

## Referencies
Amazilia yucatanensis

**'Amazilia yucatanensis*) ye una especie d'[[ave]], que s'atopa dende'l baxu Valle del [[Ríu Bravu|Ríu Grande]], nel estremu sur de [[Texas]], hasta la [[península de Yucatán]], en [[Méxicu]] y [[Belize]] y [[Guatemala]] en [[Centroamérica]]. 

== Hábitat ==
Vive nes tierres baxes. Prefier los montes de [[conífera|coníferes]] y [[carbayu|carbayos]] y les carbes en tierres grebes o a lo llargo de los cursos d'agua; alcuéntrase tamién nos güertos de cítricos. Ye una especie parcialmente [[Ave migratoria|migratoria]] y iverna a lo llargo de la mariña del [[Golfu de Méxicu|Golfu]], nos [[Estaos Xuníos]], dende Texas hasta la [[península de la Florida]].

== Descripción ==
Mide ente 10 y 11,5 [[cm]] de llargor y pesa de 4 a 5 [[Gramu|g]]. L'envés y la cabeza son de color verde oliva metálicu; el gargüelu ye de color verde metálicu doráu; la parte inferior del pechu ye de color ante leonado. La inferior de les ales ye de color blancu. La cola y les ales primaries son de color acoloratáu o ablondu y la cola encrúciase un pocu. El picu ye rectu y bien delgáu; ye de color coloráu, con una punta más escura. La fema tien un picu más escuru, y ye polo xeneral menos colorida que'l machu. 

== Alimentación ==
Aliméntase del [[néctar (botánica)|néctar]] de les flores, de preferencia les que tienen matices coloraos, usando una llingua llargo y estensible y amás atrapen [[inseutu|inseutos]] na ala. Tanto machos como femes, de cualquier edá, defenden agresivamente los sitios d'alimentación, dientro del so territoriu.

== Reproducción ==
La fema constrúi un nial, en forma de copa, nun llugar protexíu, xeneralmente una caña horizontal d'un arbustu o árbol. Pon dos güevos blancos.

== Referencies ==
 

== Enllaces esternos ==


*[http://ibc.hbw.com/ibc/phtml/especie.phtml?idEspecie=3120 Buff-bellied Hummingbird videos]; *Internet Bird Collection*
*[http://www.natureserve.org/infonatura/servlet/InfoNatura?sourceTemplate=Ltabular_report.wmt&loadTemplate=Ldetail_report.wmt&selectedReport=&summaryView=Ltabular_report.wmt&elKey=103046&paging=home&save=true&startIndex=1&nextStartIndex=1&reset=false&offPageSelectedElKey=103046&offPageSelectedElType=species&offPageYesNo=true&selectedIndexes=103046 RangeMaps & synopsis]  *InfoNatura NatureServe''
*Buff-bellied Hummingbird photo gallery  VIREO
Anastomus lamelligerus

El **picotenaza africanu** (***Anastomus lamelligerus***) ye una especie d'ave ciconiforme de la familia Ciconiidae de color negru que s'atopa en Madagascar y bona parte del África subsaḥariana.

## Subespecies
Conócense dos subespecies de *Anastomus lamelligerus*:
* *[[Anastomus lamelligerus lamelligerus]]* Temminck, 1823 
* *[[Anastomus lamelligerus madagascariensis]]* Milne-Edwards, 1880 

## Referencies

## Enllaces esternos
Andigena cucullata

El **tucán moráu de picu pintáu**, de picu verde, **tucán encapucháu** o **tucan d'altor** (*Andigena cucullata*) ye una especie d'ave na familia Ramphastidae. Atópase nos montes húmedos d'altor de los Andes de Bolivia y la zona sur de Perú.

## Hábitat
Vive nos montes de monte ente los 2.500 y 3.300 m d'altitú.

## Descripción
Mide 41 a 44 cm de llargor. La piel alredor de los güeyos y la nuca son de color azul cobaltu; el pechu, el gargüelu y la cabeza color azul d'aspeutu abuxáu, corita na corona; el llombu ye de color castañu, les ales son verdes con puntes corites, la cola ye negra con puntes marrón, base mariella na parte cimera, la grupa y crísum coloraos. Les pates son blancucies verdoses. El picu ye mariellu llimón, con una mancha negra na base del quexal, una pequeña mancha a cada llau, faise verdosu escontra la punta y ésta ye corita.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Jones, Paul B. Semeyes.
* Bartley, Glenn Semeya.
* Pacheco, Suárz Mauricio (2009) Semeya.
Andigena nigrirostris

El **tucán celeste** o **terlaque pechiazul**, (*Andigena nigrirostris*), ye una ave de la familia *[[Ramphastidae]]* qu'habita nos montes húmedos de los montes de los Andes, n'Ecuador, Colombia y Venezuela, ente los 1.600 y 3.200 msnm

## Descripción
Mide en permediu 51 cm de llargor y el so picu tien ente 10 y 11 cm de llargu. El plumaxe ye negru na parte cimera, el gargüelu y el baberu abuitáu son blancos, el pechu azul claro da-y el nome, la base inferior de la cola ye colorada, la cimera mariella y la punta de la cola ye castaña. El picu ye castañu foscu a coritu y la piel alredor de los güeyos, mariella, verdosa o azulada. 

## Comportamientu
Xeneralmente busca alimentu en pareyes na parte alta del monte.

## Subespecies
**A. n. nigrirostris* Cordal Oriental de Colombia y occidente de Venezuela.

**A. n. spylorhynchus* Cordal Central de Colombia y norte d'Ecuador.

**A. n. occidentalis* Cordal Occidental de Colombia.

## Referencies

## Enllaces esternos
* J. del Fuexu / Lynx ''Andigena nigrirostrix Videu.
* Dávila, Daniel  Institutu Alexander von Humboldt
* Damisela El Tucán Celeste
Androdon aequatorialis

***Androdon aequatorialis*** ye una especie d'ave de la familia de los colibrís y únicu representante del xéneru ***Androdon***. Distribuídu pel norte de Sudamérica y sur d'América Central. 

Ye verdosu esmeralda y cola zona inferior de les ales acolorataes.
Tien un picu fino y llargo que puede algamar los 3 cm de llargor. Ye una gran midida teniendo en cuenta que'l so cuerpu apenes llega a los 5 cm si amás cuntamos la so llarga cola.
Aliméntase del néctar de les flores y de microinseutos.

Ye bien rápidu nalando, yá que puede moveles más de 100 vegaes per segundu, y nunca se para, sacantes que seya pa poner güevos. Los cualos son cuasi redondos y pesen ente 6 y 8 gramos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Anhinga anhinga

***Anhinga anhinga***, tamién conocíu como **páxaru culiebra americanu**, **páxaru pescuezu de culiebra**, **marbella americana**, **huizote** o **acoyotl**, ye una especie d'ave suliforme de la familia Anhingidae mesma de les rexones tropicales d'América.

## Carauterístiques
Cuando nada, somorguia tol so cuerpu so l'agua y dexa namái la cabeza y el pescuezu na superficie; los nomes *páxaru culiebra* y *coríu aguyeretia* aluden a esti aspeutu. Paecíu a un mabea, estremase por tener el picu y la cola más llargos, y l'estremu del picu en forma de gabitu. Habita en banzaos d'agua duce (marismes), onde prinda pexes buciando so l'agua, arponeándolos col so picu y engulléndolos na superficie. Al igual que les mabees, estiende les sos ales pa ensugase.

## Referencies

## Enllaces esternos
Anhinga novaehollandiae

***Anhinga novaehollandiae***  ye una especie d'ave suliforme de la familia Anhingidae. Alcuéntrase n'Australia, Indonesia, Nueva Zelanda y Nueva Guinea. El so pesu ye d'alredor de 2,6 kg, mide dende 85 a 90 cm de llargor y tien una vida media d'hasta 15 años.

Ta estrechamente rellacionáu col coríu aguyeretia americanu (*[[Anhinga anhinga]]*), coríu aguyeretia africanu (*[[Anhinga rufa]]*) y el coríu aguyeretia asiáticu (*[[Anhinga melanogaster]]*).

## Sinonimia
* *Anhinga laticeps *
* *Anhinga melanogaster *
* *Plotus laticeps *

## Referencies

## Enllaces esternos
Amazilia tzacatl

***Amazilia tzacatl*** ye un colibrí de tamañu medianu que s'atopa dende'l centru-este de Méxicu hasta Centroamérica y Colombia, al este del occidente de Venezuela y escontra el sur del occidente d'Ecuador cerca de la frontera con Perú. El colibrí Escudo más grande proveniente de la Islla Escudo de Veraguas en Panamá ye comúnmente consideráu una subespecie d*'[[Amazilia tzacatl]]*.

Esta especie ye de común a abondosa en campu abierto, nes riberes de ríos, montes, carbes, a veres de la selva, plantíos de café y xardinos con niveles d'altor hasta de 1850 metros (6000 pies). 

El colibrí Amazilia de Cola Ablonda adultu mide ente 10 y 12 centimentros (4-4.8 pulgaes) de llargu y pesa aproximao 5.2 gramos (02 tomes). El pescuezu ye verde (con cantu blancu na fema), la coroniella, el llombu y la banda son verdes con toques doraos, el banduyu tien un color abuxáu maciu, el furu traseru ablonda y la cola llixeramente en forma de tenedor ye ablonda cola punta escura. El picu cuasi rectu ye de color coloráu cola punta negra; más ancha na parte cimera del quexal, que lo fadría paecer toa negra. Los colibrís nuevos son virtualmente idénticos a la fema. El cantar del colibrí ye un "chut" baxu, y el cantar del machu ye un xiblíu *Ttse we ts’ we* o *tse tse wip tseek tse*. 

La fema del colibrí Amazilia de Cola Ablonda ye totalmente responsable de la construcción del nial y l'incubación. La fema asitia dos güevos blancos nun nial compactu construyíu de fibres de plantes y fueyes muertes a un altor de 1.6 metros nuna delgada caña horizontal. La incubación toma de 15 al 19 díes, y van tomar otros 20 a 26 díes más por que salgan les plumes que la cubrirán. 

L'alimentu pa esta especie ye'l néctar d'una variedá de flores, incluyendo les *[[Heliconia|Heliconies]]* y les bananes. Como otros colibríes, la ingesta d'inseutos pequeños ye una fonte esencial de proteínes. Los colibríes de Amazilia de Cola Ablonda son bien agresivos, y defenden les flores y maleces dientro del área onde s'alimenten. Son más dominantes que la mayoría de los otros colibríes.

## Referencies
*  Database entry includes justification for why this species is of least concern
* Stiles and Skutch, *A guide to the birds of Costa Rica* ISBN 0-8014-9600-4
* Hilty, * Birds of Venezuela* by, ISBN 0-7136-6418-5

## Referencies

## Enllaces esternos

* Rufous-tailed Hummingbird videos, photos & sounds on the Internet Bird Collection
* Rufous-tailed Hummingbird photos-3+Gallery ; Article w/RangeMaps  InfoNatura NatureServe
* Photo-Medium Res ; Article  chandra.as.utexas.edu–"Birds of Ecuador"
* Rufous-tailed Hummingbird photo gallery  VIREO
Anorrhinus galeritus

El **cálao crestado** (***Anorrhinus galeritus***) ye una especie d'ave bucerotiforme de la familia Bucerotidae autóctona de les selves de la península Malaya, Borneo y Sumatra. Nun se reconocen subespecies.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Xeno-canto. ''A. galeritus''. Cantar.
Anthracoceros albirostris

El **cálao cariblanco** (***Anthracoceros albirostris***) ye una especie d'ave bucerotiforme de la familia Bucerotidae.
La so dieta inclúi frutes selvaxes (especialmente figos) y otres frutes tales como rambután, xunto con inseutos grandes y vertebraos pequeños tales como llagarteses y xaronques.

## Distribución y [[hábitat]]
Alcuéntrase nel subcontinente indiu y el sur este d'Asia, en Bangladex, Bután, Brunéi, Camboya, India, Indonesia, Laos, Malasia, Myanmar, Nepal, Singapur, Tailandia, Tíbet, y Vietnam.
El so hábitat natural son los montes subtropicales o tropicales baxos húmedos.

## Galería

Archivu:Oriental-pied hornbill, Anthracoceros albirostris - khao yai national park.webm|Nel Parque Nacional Khao Yai, Tailandia
Image:Oriental pied hornbill brunei.jpg|En Seria, Brunéi
Image:Anthracoceros albirostris from below.jpg|En Pulau Ubin, Singapur
Image:Oriental Pied-Hornbill, in Cherating, Malaysia.jpg|En Cherating, Malasia
Image:Oriental Pied Hornbill.jpg|Na badea Labuk del Santuariu de Monos Proboscideos, Sabah, Malasia


## Audiu

Archivu:Anthracoceros-albirostris-Oriental-hornbill-wing-sound.ogg|Sonidu de las ales en vuelu de un cálao cariblanco, Parque Nacional Khao Yai, Tailandia
Archivu:Anthracoceros-albirostris-oriental-pied-hornbill-calling.ogg|Llamada del cálao cariblanco, Parque Nacional Khao Yai, Tailandia


## Referencies

## Enllaces esternos

* Oiseaux.net ''A. albirostris''. Semeyes.
* Xeno-canto. ''A. albirostris''. Cantar.
Anthracothorax dominicus

El **mangu antillanu** (***Anthracothorax dominicus***) ye una especie de colibrí na familia *[[Trochilidae]]*. 

## Distribución
Alcuéntrase na República Dominicana, Haití, Puertu Ricu, les Islles Vírxenes Britániques y Islles Vírxenes Americanes. 

## Hábitat
El so hábitat natural son los montes secos tropicales o subtropicales, montes húmedos subtropicales o tropicales de tierres baxes y montes antiguos bien degradaos.
La cola de les femes adultes amuesen color coloráu-marrón bien escuro pela parte inferior y termina la cola con una bien diminuta mancha blanca, la cola de los machos ye azul escuru. Les fema amuesa banduyu blancu-gris y los machu verde escuru. Los machos son de coloración verde-doráu ye'l llombu mientres les femes son verde claro con dellos tonos de verde azul.

## Referencies

## Enllaces esternos

* http://ibc.lynxeds.com/species/antillean-mango-anthracothorax-dominicus Antillean Mango videos, images and sounds on the Internet Bird Collection]
Anopetia gounellei

El picaflor **ermitañu coliancho** (***Anopetia gounellei***) ye la única especie del xéneru monotípicu ***Anopetia*** (sinónimu: *Phaethornis gounellei*). Vive na sabana y monte abiertu, con vexetación trupa nel interior montascosu de NE de Brasil, a una altitú de 500 a 700 msnm.

Sábese bien pocu d'esta ave; el so hábitat tuvo grandes cambeos, al paecer nun ye fácil reparala y xeneralmente ye infrecuente; nun ye considerada una especie en peligru. 

El so picu tubular peculiar señala a una téunica d'alimentación especializada en libar ciertes flores.

Ye una especie bien rara en coleiciones científiques y seique la so clasificación seya errónea (Del Fuexu y otros. 1999). 

## Referencies

## Enllaces esternos

* Fotografía de la especie.
Anhinga rufa

El **coríu aguyeretia africanu** (***Anhinga rufa***) ye una especie d'ave suliforme de la familia Anhingidae que se distribúi pola mayor parte d'África.

## Referencies

## Enllaces esternos
Anthracothorax veraguensis

El **colibrí mangu de Veragua** (***Anthracothorax veraguensis***) ye una especie de colibrí na familia *[[Trochilidae]]*. 

## Distribución
Alcuéntrase en Panamá y en Costa Rica.

## Referencies
Anthracothorax viridigula

El **mangu gorgiverde**, llamáu tamién **mangu gorjiverde**, **picaflor** o **mangu de gargüelu verde** (***Anthracothorax viridigula***), ye una especie d'ave de la familia *[[Trochilidae]]*, orde *[[Apodiformes]]*.

## Distribución
Esti colibrí reproducir dende'l nordeste de Venezuela, Trinidá y el sur de Guayana hasta'l nordés Brasil. En Brasil, les aves solo atópense na estrecha franxa costera del Atlánticu norte y el sur de la desaguada del ríu Amazones, y una franxa a lo llargo del propiu ríu, a unos 1500 quilómetros ríu arriba. Trátase d'un local o Migración de les aves migrante estacional, anque los sos movimientos nun son bien entendíos.

## Hábitat

Esta pequeña ave habita en manglares y sabanes húmedes de tierres baxes. 

## Descripción
Ye de 10,2 cm de llargu y pesa 9 g. El picu ye negru, abondo llargu y llixeramente curvu. 

El machu tien les partes cimeres de color verde brillante con un tinte de cobre, especialmente nel anca. El gargüelu y partes inferiores son de color verde con una llinia de negru central nel pechu y el banduyu. La cola tien plumes centrales son escures, los esteriores de la cola son de color vinu colloráu con punta de color negru.

La fema cunta con más tonalidá de bronce nel envés y los lladrales. Tien les partes inferiores blanques con una franxa central de color negru. La cola tien plumes centrales son escures, los esteriores de la cola son de color vinu colloráu con punta de color negru. Los machos inmaduros paecer a les femes, pero tienen los llaos castaños.

Esta especie ye bien similar y estrechamente rellacionada cola *[[Anthracothorax nigricollis]]*. Anque'l machu mangu gorgiverde tien menos negru estendíu nes partes inferiores, les diferencies d'ésta y otres plumes nun son siempres fáciles de confirmar nel campu, porque los páxaros apaecen de color negru. Les femes de les dos especies puede ser cuasi indixebrables, anque'l mangu gorgiverde tien les partes cimeres más estensamente de tonu cobrizu que'l so pariente.

La fema mango gorgiverde pon dos güevos blancos nun nial de taza fonda nuna caña alta, delgada, y xeneralmente nuna caña descubierta.

L'alimentu d'esta especie ye'l néctar, de cutiu tomáu de les flores de los árboles grandes. Esti colibrí ye tamién notablemente insectívoru y de cutiu esvalíxase nes árees abiertes p'atrapar inseutos voladores.

## Referencies

*
*

## Enllaces esternos
* Stamps (for Surinam) with RangeMap
* Green-throated Mangu photo gallery  VIREO Photo-High Res
Anthracothorax viridis

El **runfador verde** o **mangu portorriqueño** (***Anthracothorax viridis***) ye una especie grande de colibrí na familia *[[Trochilidae]]*. 

## Distribución
Ye endémicu de la islla principal de Puertu Ricu namái. 

## Hábitat
Alcuéntrase xeneralmente nes rexones montascoses de la islla, de cutiu nel café y otru tipu de plantíos. 

## Alimentación
Polo xeneral, alimentar del néctar en flores de Heliconia. La cola de les femes adultes amuesen color coloráu-marrón bien escuro pela parte inferior y termina la cola con una bien diminuta mancha blanca, la cola de los machos ye azul escuru. La coloración dorsal y el banduyu de les femes ye similar a los machos con rellumu menos intensu. Les coloración xeneral de cuerpu ye llevemente menos intensa na parte dorsal. La coloración nun ye uniforme ente individuu ya individuu, varien dende color verde intensu hasta violeta negru.

## Referencies
Anthropoides virgo

***Anthropoides virgo*** ye una especie d'ave gruiforme de la familia Gruidae. El so área de distribución entiende Asia central (zona de cría), África subsaḥariana y el sur d'Asia (árees d'ivernada). Tamién hai pequeñes poblaciones en Xipre y Turquía. N'España añeró hasta principios del sieglu XX en zones del oeste y sur de la península Ibérica.

## Descripción
*Anthropoides virgo* mide ente 85 y 100 cm de llargor y ente 1,55 y 1,80 m de valumbu. Les ales y el cuerpu tán cubiertes d'un plumaxe gris. El pescuezu y la cara son negros, y la parte trasera de la cabeza ta coronada por una serie de plumes blanques y fines. El pechu tien plumes llargues y negres. Los güeyos son coloraos. El picu y les pates son más curtios que n'otres grúes por cuenta de la so alimentación. 

Los pitucos tienen el plumaxe gris, sacante la parte cimera de la cabeza, que ye de color marrón. Los exemplares nuevos tienen la coloración de los adultos, anque la cabeza ye gris.

## Bioloxía y comportamientu

*Anthropoides virgo* habita en zones esteparias, cercanes a zones húmedes. Mientres la dómina d'apareyamientu prefier los hábitats húmedos, ente que nes zones d'ivernada vive n'ambientes más secos. Aliméntase de materia vexetal, merucos, inseutos, cascoxues, llagartos, xaronques, pequeños mamíferos y pitucos d'otres aves. N'ocasiones ve buscar alimentu y abellugu cerca d'asentamientos humanos

Esta especie migra dende l'área de cría, nes praderíes centroasiátiques, hasta la zona d'ivernada, n'África o n'India ente agostu y setiembre. Suelen viaxar en grupos grandes, d'unos 400 individuos. Mientres el viaxe munches muerren de fatiga, fame o depredación. Nes zones d'ivernada rexuntar en grandes grupos, d'hasta 20000 individuos, n'ocasiones xunto a la grúa común. Ente marzu y abril, les grúes entamen el so viaxe de regresu a les zones de cría.

Na dómina d'apareyamientu, el machu y la fema realicen dances y llamaes de cortexu, anque les dances estremar por componese de menos saltos, y les llamaes son más agudes ya intenses que n'otres grúes. Tres l'apareyamientu, la fema pon 1 o 2 güevos, que son guaraos mientres 1 mes. En naciendo, los pitucos permanecen al pie del proxenitores hasta que son independientes, a los 65 díes de nacer a lo más.

## Rellación col home
*Anthropoides virgo* constitúi parte de la cultura de Paquistán y el norte d'India. Ye llamada *koonj*, y apaez na poesía y lliteratura de la rexón como símbolu de fidelidá matrimonial. La formación en vuelu de la grúa foi adoptada pol exércitu na Antigua India.

### Caltenimientu
La UICN considera a *Anthropoides virgo* como especie d'esmolición menor. La población asitiar ente los 200000 y los 240000 exemplares. Ye vulnerable a la caza furtiva, según a la degradación del so hábitat.

## Referencies

## Enllaces esternos

* ''Anthropoides virgo'' en UICN