open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Adwoa Aboah

**Adwoa Caitlin Maria Aboah**  ye una modelu británica. N'avientu de 2017 apaeció na portada de Vogue británica. Tamién foi portada de Vogue americana, Vogue Italia, Vogue Polonia y i-D. En 2017, la industria de moda escoyer Modelu del Añu en models.com.

## Entamos
Adwoa Aboah nació en Westminster, Londres, Inglaterra. Los sos padres son Charles Aboah y Camiya Lowther, quien tamién tán na industria de moda; el so padre como xefe de llocalizaciones y la so madre ye axente de talentos. Adwoa significa "nacida'l llunes" (ella nació un llunes). La so hermana Kesewa tamién ye modelu. La familia de la so madre, los Lowther, son miembros de la nobleza británica encabezada pol Conde de Lonsdale. El bisagüelu maternu de Aboha foi Anthony Lowther, Visconde de Lowther. Aboah graduar de la Universidá Brunel en 2013 con un grau en Drama Modernu.

## Carrera
Aboah modeló pa Calvin Klein, Fendi, DKNY, Alexander Wang, Theory, H&M, Aldo, Versus (Versace), Topshop, Fenty x Puma, Kenzo, Simone Rocha, y Erdem ente otros.

Aboah tien una organización pa muyeres nueves llamada Gurls Talk.

Fixo'l papel de Lia en 2017 na adautación de Hollywood de la manga xaponés *[[Ghost in the Shell (manga)|Gost in the Shell]]*.

En 2018 participó nun anunciu pa la base de maquillaxe de Revlon PhotoReady Encamienta-Filter™. Aboah foi nomada "Muyer del Añu pola revista GQ británica en 2017.

## Vida personal
Aboah sufrió depresión y drogadicción, problemes que superó.

## Referencies

## Enllaces esternos
* http://www.gurlstalk.com
DKNY

**DKNY** (**D**onna **K**llabren **N**ew **Y**ork) ye la marca de la diseñadora Donna Karan. Tamién el nome d'una cadena de ropa en Nueva York acomuñada a la llinia de Donna Karan. DKNY ye una coleición moderna, xuvenil y tamién d'arumes. El so maríu cantautor de xéneru rap, ayuda a dar publicidá a la marca de la so esposa.

## Historia
La empresa de vestuariu modernu y accesorios DKNY, foi fundada en 1984 en Nueva York por Donna Karan, xefa de diseñu, y el so difuntu maríu, Stephan Weiss cantante y compositor foi l'inspirador de los sos relós. Karan tenía un oxetivu difícil de combinar comodidá y luxu nes sos llinies de ropa p'atraer al so oxetivu de mercáu. Karan piensa que, sía'l que quier el diseñu que cree, empiézase y termina col cuerpu. DKNY convertir nuna empresa de cotización en bolsa en 1996, y en 2001 foi mercada por LVMH, Moet Hennessy Louis Vuitton, un grupu francés d'empreses de luxu.

## Tiendes
Na actualidá hai setenta tiendes de coleiciones Donna Karan y DKNY a nivel mundial. Les primeres tiendas insinia tán abiertes en Londres (1997) y la ciudá de Nueva York (1999). La sede principal de DKNY ta asitiada nel 550 de la Séptima Avenida en Manhattan (Nueva York). Y dende avientu del 2009 DKNY tamién ta en Chile (DKNY ta siendo representada por La Polar en 11 Tiendes a lo llargo del país).

## Marques actuales
Munches etiquetes y marques ramificáronse fora de la orixinal marca DKNY. Como etiqueta con DKNY Jeans, puru, DKNY activa, DKNY Ropa, DKNY Juniors, DKNY neños, ñácaros y DKNY. Dempués d'ocho años de la creación de prendes de vistir namái de muyer, Karan considera que les necesidaes de los homes na so vida qu'empieza col so home, xeneró una coleición *menswear* DKNY Home en 1992. Esta nueva marca consiste n'afaer traxes, vistíu de gastadura, ropa formal, ropa informal, ropa deportivo y calzao. La coleición de DKNY guapura tamién se deriva en 1992. De magar, DKNY creó una esitosa llinia de cuidu de la piel y arumes populares. En 2001, la recoyida a casa DKNY, inclúi la tradicional ropa de cama y accesorios de luxu, y *DKNY LIFE*, que cunta con más d'una moda contemporánea y la meyora de cama, introduciéronse. DKNY tamién llanzaron la so llinia de ropa y accesorios en que los usuarios pueden mercar y vistir el so avatar.

## Referencies

## Enllaces esternos
* sitio oficial de DKNY
Melinda Gates

**Melinda Ann French**  ye una empresaria y filántropa d'Estaos Xuníos. Graduar n'Informática y Economía pola Universidá de Duke. Forma parte del direutoriu del diariu The Washington Post.

Ye la segunda de cuatro fíos de Raymond Joseph French Jr y de Elaine Agnes Amerland.

Poco dempués de graduase entró como emplegada a *[[Microsoft]]*, onde se desempeñó como xerente de productu de *[[Microsoft Publisher]]*, de *[[Microsoft Bob]]*, de *[[Encarta]]* y *Microsoft Expedia*. En 1994 casóse con Bill Gates, fundador y presidente de *Microsoft Corporation*, con quien tuvo trés fíos, pasando a ser conocida como **Melinda Gates.**

Melinda creó nel añu 2000 la Fundación Bill y Melinda Gates, con sede en Seattle, una organización de caridá que donó más de 38.000 millones de dólares y trabaya pa promover una mayor equidad nes árees de salú, educación, accesu a biblioteques y sofitu pa neños precisaos.

Contribuyó a denunciar el desequilibriu evidente nel sueldos y el poder de les muyeres respeuto de los homes na industria tecnolóxico de Sillicon Valley, que favorecen determinaes condiciones d'abusu.

## Premiu
* Avientu de 2005, xunto col so maríu Bill Gates y el músicu Bono foi declarada Persona del añu pola revista Time.
* 4 de mayu de 2006 recibió'l Premiu Príncipe d'Asturies.

## Enllaces esternos
* The Bill & Melinda Gates Foundation (n'inglés)

## Referencies
Janet Yellen

**Janet Louise Yellen**  ye una economista d'Estaos Xuníos, d'orixe xudíu, que recibió'l doctoráu de la Universidá de Yale en 1971. Foi la presidenta del Sistema de la Reserva Federal ente febreru de 2014 y febreru de 2018.

## Trayeutoria
Yellen foi postulada y nomada por Barack Obama como presidenta del Sistema de Reserva Federal, convirtiéndose na primer muyer n'ocupar esti cargu. Forbes calificar como la segunda muyer más poderosa del mundu, nuna llista encabezada pola canciller Alemana Angela Merkel.

Enantes foi vicepresidenta de la Xunta de Gobernadores del Sistema de la Reserva Federal; presidenta y direutora executiva del Bancu de la Reserva Federal de San Francisco; presidenta del Conseyu de la Casa Blanca d'Asesores Económicos del presidente Bill Clinton; y profesora emérita de la Escuela de Negocios Haas na Universidá de California en Berkeley. El so home ye George Akerlof, economista gallardoniáu col premiu nobel de 2001.

Yellen, al contrariu d'otros direutores, na xunta de gobernadores de la Reserva Federal n'avientu de 2007 afirmó que les posibilidaes d'una contraición de creitu en desenvolvimientu y la cayida de la economía en recesión apaecíen como demasiao reales", enfrentándose al presidente de la Reserva Federal de Nueva York, William Dudley, que sostenía que "el mieu menguara" y el riesgu de crisis hipotecaria amenorgara, posición que la realidá desmintió, pero que yera defendida por casi toes la direición del bancu central.

En 2014 ocupó la posición númberu 6 de la Llista de Forbes de les persones más poderoses del mundu llista de persones más poderoses del mundu de la revista *[[Forbes]]*.

## Filosofía económica
Yellen ye considerada por munchos en Wall Street como una "palombu" (más esmolecida pol desemplegu que pola inflación) y como tal ye menos probable qu'aboge polos aumentos de les tases d'interés de la Reserva Federal, en comparanza, por casu, con William Poole Presidente de St. Louis Fed) un "ferre". Sicasí, dalgunos predicen que Yellen podría actuar más como un ferre si les circunstancies económiques dictar.

Yellen ye una economista keynesiana y aboga pol usu de la política monetaria pa estabilizar l'actividá económica a lo llargo del ciclu económicu. Ella cree na versión moderna de la curva de Phillips, que orixinalmente yera una observación sobre una rellación inversa ente'l desemplegu y la inflación. Yellen dixo na so audiencia de nominación a la vicepresidencia de la Xunta de Gobernadores de la Reserva Federal, que "la versión moderna del modelu de la curva de Phillips -rellacionando los movimientos de la inflación col grau de floxura de la economía- tien sólidos sofitos teóricos y empíricos".

Nuna xunta de 1995 del Comité Federal de Mercáu Abiertu mientres emprestaba servicios na Xunta de Gobernadores del Sistema de la Reserva Federal, Yellen declaró que dacuando dexar que la inflación xubiera podría ser una "política sabia y humana" si aumenta la producción. Na mesma xunta tamién declaró que cada amenorgamientu porcentual na inflación traducir nuna perda del 4,4 per cientu del Productu Interior Brutu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Susan Wojcicki

**Susan Diane Wojcicki**  foi direutora executiva de YouTube de 2014 a 2023. El so patrimoniu netu estimóse en 765 millones de dólares en 2022.

Wojcicki trabayó na industria tecnolóxica per más de venti años. Participó na creación de Google en 1998, cuando arrendó'l so garaxe como oficina a los fundadores de la empresa. Trabayó como la primer xerente de marketing de Google en 1999 y depués dirixó'l negociu de publicidá en llinia y el serviciu de videos orixinales de la empresa. Dempués de reparar l'ésitu de YouTube, suxirió que Google tendría de mercalo; l'alcuerdu zarróse por 1.650 millones de dólares en 2006. Foi nomada directora executiva de YouTube en 2014, cargu qu'ocupó hasta la so dimisión en febreru de 2023.

## Biografía
Fía d'Esther Hochman y Stanley Wojcicki, tenía amás dos hermanes. Estudió Historia y Lliteratura na Universidá de Harvard. Considerada una de les persones más riques n'Estaos Xuníos y na llista de Forbes de les 100 muyeres del mundu más poderoses.

Casó con Dennis Troper l'añu 1998 en Belmont (California) y foi madre de cinco fíos.

El 9 d'agostu de 2024, a los 56 años d'edá, finó por cuenta de un cáncanu de pulmón, como confirmó'l so maríu en Facebook.

## Referencies

## Enllaces esternos
Esther Wojcicki

**Esther Wojcicki** ye una periodista y profesora d'Estaos Xuníos, educadora, y l'actual vicepresidenta del conseyu consultivu de Creative Commons. Wojcicki foi una pionera na esploración de la interrellación ente educación y teunoloxía.

## Educación y carrera

Esther Wojcicki foi'l meyor permediu de la so clase d'escuela secundaria, y graduóse de UC Berkeley con un bachiller d'arte n'Inglés y Ciencies Polítiques. Recibió una credencial d'enseñanza secundaria de la Universidá de California en Berkeley, según un títulu de posgráu de la Escuela Cimera de Periodismu de Berkeley. Tien un títulu avanzáu en francés y Historia francesa de la Sorbona, y una credencial alministrativa de la escuela secundaria y una maestría en Teunoloxía Educativa de la Universidá Estatal de San José.

Esther Wojcicki enseñó na Escuela Secundaria de Palo Alto dende 1987, onde anguaño enseña periodismu ya Inglés. Ellí empezó'l programa de periodismu que creció hasta convertise n'unu de los más grandes de la nación. Trabayó como periodista profesional pa múltiples publicaciones y publicó regularmente para The Huffington Post.

Foi la profesora de periodismu del añu del norte de California en 1990 y foi escoyida como la Profesora del Añu de California nel 2002 pola Acreditación de la Comisión de Maestros de California. Trabayu na Oficina del Comité del Curriculum del Presidente na Universidá de California onde ella ayudó a revisar el currículu de periodismu principiante y avanzáu pal estáu de California. Nel 2009, ganó'l Gold Key de Columbia Scholastic Press Association, en reconocencia de la gran dedicación pola causa de la prensa de la escuela.

## Personal
Esther ye la mayor de trés fíos, y foi la primera na so familia n'asistir a la universidá. Los sos padres yeren inmigrantes rusos que llegaron a la ciudá de Nueva York na década de 1930. La so familia camudar al sur de California dempués de qu'ella naciera.

El so home ye'l profesor de física na Universidá de Stanford, Stanley Wojcicki. Tien trés fíos, Susan, Janet y Anne Wojcicki (exesposa del cofundador de Google Sergey Brin), y siete nietos.

## Referencies
Atolón de Mili

**Mili** (en marxalés ***Mile*** [mʲilʲee̯]) ye un atolón coralín nel Océanu Pacíficu. Forma parte del distritu llexislativu de la cadena Ratak nes Islles Márxal. Tien un total de 14,9 km² de tierra y enzarra una llaguna de 760 km². La segunda más grande d'Islles Márxal tres la del atolón de Kwajalein. L'atolón más averáu a Mili ye'l de Nadikdik, del que lu xebra'l pasaxe de Klee. A 78 km asítiase Arno.

La población de Mili avérase a los 1000 habitantes. La mayor concentración dase na villa homónima de Mili, tando tamién per Nallu, Enejet (o Enajet), Lukonor, Tokewa (o Takowa)y Wau. El nome d'otres islles, dende'l norte y nel sentíu les manes del reló, son Bwokwanalejwa, Bwokwadebto, Narappu, Enkor, Enalik, Ennanlik, Ajwaan, Bworokulik y Arbar. Hai pista d'aterrizaxe en Mili y n'Enejet.

## Historia
Posiblemente, foi'l buque británicu *Rolla*'l primeru n'avistar l'atolón de Mili. Treslladaba convictos dende Gran Bretaña a Nueva Gales del Sur.
Demientres el sieglu XIX la islla de Tokowa usóla'l negreru Bulbul Hayes como base pa les sos operaciones. L'atolón de Mili foi reclamáu en 1884 pol Imperiu d'Alemaña xunto col restu de les Islles Márxal. Tres la Primer Guerra Mundial, la islla quedó baxo'l Mandatu del Pacíficu Sur del Imperiu de Xapón. Nél allugaron una direición de radio y l'atolón foi fuertemente fortificáu pol exércitu xaponés con unos 2.045 homes de l'Armada Imperial Xaponesa y 2.237 del Exércitu. Establecieron un aeródromu con tres pistes ya instalaron armes antiaérees. Tres cayer en manes de los norteamericanos los atolones de Mayuru y Kwajalein, ente mediaos de 1943 y agostu de 1945 Mili, foi bombardeáu pola Armada de los Estaos Xuníos y por buques de guerra con virulencia. El 22 d'agostu de 1945, el comandante de la guarnición xaponesas entregó les sos fuercies a bordu del USS Levy.
Col final de la Segunda Guerra Mundial, quedó baxo'l contro d'Estaos Xuníos como parte del Territoriu en fideicomisu de les islles del Pacíficu hasta la independencia de les Islles Márxal en 1896.
Per dayures del atolón hai escatafinos de la guerra, talos como sistemes de combustible, sistemes ferroviarios, pieces d'artillería, restos d'aviones, etc. La llei prohíbe espresamente eliminalos de la islla.

## Educación
El sistema d'Educación Primaria funciona n'Enejet, Lukonwod, Mili, Nallo y Tokewa.

Los Estudios de Secundaria tienen que siguilos en Mayuru.

## Referencies

## Enllaces esternos
Copra

La **copra** ye la magaya seco del cocu (frutu de *[[Cocos nucifera]]* L.). L'aceite de cocu estráise rallando la copra.

## Etimoloxía
*Copra* deriva de la pallabra malayalam *koppara* que significa «cocu secu».

## Producción
La copra foi tradicionalmente rallada y puesta a tierra n'agua pa estraer l'aceite de cocu. Esta actividá fízose nes islles del Océanu Pacíficu como valiosu productu comercial na dómina de 1860. Anguaño, l'aceite de cocu obtiense en fábriques especializaes qu'estraen l'aceite en prensadores o metanes solventes más un soproductu que se conoz como pastia de copra.

La ellaboración de la copra —escascar, espedazar y ensuchar— realízase normalmente onde medren los cocotales. La mayor fonte mundial de copra provién de Filipines .

## Alimentación
L'aceite de cocu procésase pa quita-y l'acidez y el color. D'esti mou, úsase principalmente pa fabricar xabones. Hidroxenáu, úsase como mantega en panaderíes, chicolate, rellenu de galletes, lleche en polvo y quesu, ente otros alimentos.
D'otra miente, la pastia de cocu ye un alimentu pernutritivu pal ganáu vacuno, básicamente llecheru. Úsase tamién como forraxe .
La copra ye mui susceptible del espollete d'aflatoxines si nun ensucha adecuadamente. Les aflotoxines puen ser altamente tóxiques y atópense ente los carcinóxenos naturales más potentes conocíos, afeutando particularmente al fégadu. Les aflatoxines inxeríes pel ganáu vacunu puen pasar a la lleche o la carne, provocando patoloxíes nos humanos.

La pastia de copra de calidá superior pue contener 20-22% de proteína crudo y <12ppb d'aflatoxina.

## Tresporte
La copra foi clasificada con productos peligrosos pola so combustión espontánea .

## Referencies
Piotrowice (Voivodatu de Mazovia)

**Piotrowice** ye una villa del noreste de Polonia, allugada ente Otwock. Tien una población de  repartíos ente los sos 6 km².

## Referencies

## Enllaces esternos
Primer Ministru de Kirguistán

El **Primer ministru de Kirguistán** ye'l xefe de Gobiernu de Kirguistán. Polo xeneral, el Presidente s'atopa nuna posición más fuerte que'l Primer ministru. El presidente ta autorizáu a nomar al primer ministru temporalmente, y el so nomamientu conozse como Primer ministru interín. El primer ministru interín, convertiase nel primer ministru completu al ser confirmáu pol Conseyu Supremu (parllamentu). L'entós Primer Ministru forma'l Gabinete, xunto col Presidente.

## Primeros ministros (1991-actualidá)

## Ver tamién
* Presidente de Kirguistán

## Referencies

## Enllaces esternos
Runit

**Runit** ye una islla del atolón Enewetak nes Islles Márxal nel Océanu Pacíficu.

## Cúpula de Runit
La **Cúpula de Runit** (n'inglés "Runit Dome", "Cactus Dome" o "The Tomb") ye una estructura con forma de semiesfera a nivel del mar nel norte de la islla de Runit. Tien un grosor de 46 cm y enzarra aproximao 73.000 m³ de desechos radiactivos, incluyíu'l plutonio-239.

Estos restos provienen de les pruebes nucleares entamaes polos Estaos Xuníos nel atolón Enewetak ente 1946 y 1958. Comenzando en 1977, el suelu contamináu de seis islles del atolón Enewetak foi raspiáu y acumuláu p'almacenalu nún cráter de la esplosión nuclear del ensayu Cactus del 6 de mayu de 1958. El cráter tenía una fondura de 9,1 m y foi rellenáu colos desechos y escombros radioactivos recoyíos nes islles. Posteriormente, foi sapozáu baxo una capa de cementu de Portland conformando la cúpula actualmente visible como una semiesfera blanca ente'l verde de la vexetación y l'azul añil del mar. El procesu de raspiar, acumular y sepultar tardó tres años en completase.

En 1982, un grupu de trabayu de los EE. XX. espresó'l so esmolecimientu por un posible accidente si un tifón grave solmenaba la islla. En 2013, el Departamentu d'Enerxía de los EE. XX. descubrió que la cúpula de formigón amosaba na estructura fendedures menores. Sicasí, descubrióse tamién que'l suelu d'alredor de la cúpula taba más contamináu que'l so conteníu, polo qu'un escape nun debería aumentar los niveles de radiación. En casu de colapsu, la dosis de radiación a la población residente nun debería camudar significativamente.

## Referencies
Mezquita Hassan Bek

La **Mezquita Hassan Bek** (), tamién conocida como **Mezquita Hasan Bey**, ye una de les mezquites de mayor sonadía de Tel Aviv, n'Israel. 

La mezquita de Hassan Bek foi construyida nel 1916 na llende norte del Jaffa árabe y la so hestoria ta perentellazada coles diferentes etapes del conflictu árabe-xudíu, dende la dómina otomano y británico. 

L'estilu Otomán contrasta abondo colos númberos edificios modernos qu'allevanten al rodiu. Afayase ente'l barriu de Neve Tzedek y la mar Mediterranea nel camín pa Jaffa.

## Historia
Foi construyida por mandáu de Hassan Bey o Bek, gobernador de la ciudá de Jaffa ente agostu del 1914 y mayu del 1916.

## Descripción
La mezquita ye d'estilu Otomán. Orixinalmente la mezquita midía 21 por 28 metros. El minarete y parte de la mezquita esbarrumbó por aciu de les engarradielles y conflictos de la fastera. Foi reconstruyíu por voluntarios cola aportación económica de Xordania y Arabia Saudi. Como resultáu d'esta reconstrucción, el minarete dobla'l so altor orixinal. 

## Ver tamién
*Conflictu israelín-palestín
*Conflictu árabe-israelín

## Referencies

## Enllaces esternos
Gran Sinagoga de Tel Aviv

La **Gran Sinagoga de Tel Aviv** o más cenciello la **Gran Sinagoga** (n' hebréu: בית כנסת הגדול) asitia nel númberu 110 de la cai Allenby, en Tel Aviv, Israel xustu al este del Torruxón Xalom. L'edificiu foi diseñáu por Yehuda Magidovitch nel 1922 y terminóse nel 1926. Foi remocicáu nel 1970 con una nueva fachada esterior con arcos.

La sinagoga ta construyida con una cúpula pergrande y magnífiques vidrieres. Les ventanes de cristal son répliques de les ventanes de sinagogues que foron destruyíes n'Europa mentantu l'Holocaustu.

## Ver tamién
*Sinagoga
*Xudaísmu
*Israel

## Referencies
Minarete de San Sebastián

El **minarete de San Sebastián** ye un minarete que nun entamu foi parte d'una mezquita y más llueu de la esapaecía Ilesia de San Sebastián de Ronda, na provincia de Málaga, España. Ye un torruxón de planta cuadrada qu'amuesa tres zones bien separtaes: una inferior, construyida en piedra con una puerta rematada por un arcu de ferradura y alfiz; una fastera intermedia construyida en lladriyu que data, mesmo que la zona anterior, del sieglu XIV; y una fastera cimera tamién de lladriyu, construyida tres la conquista cristiana de la ciudá, que facía de campanariu.

## Referencies

* Conceyu de Ronda: *[http://www.turismoderonda.es/catalogo/esp/alminar.htm Minarete de San Sebastián] *
Bulevar Rothschild

El **Bulevar Rothschild** (n'hebréu **שְׂדֵרוֹ‏ת רוטשילד**, *Sderot Rothschild*) ye una de les cais más sonaes nel centru de Tel Aviv, Israel, el cualu escomencipia nel barriu de Neve Tzedek na so fastera suroccidental y que percuerre direición norte hasta'l Teatru Habima. Ye una de les cais más acorripiaes y costoses de la ciudá, siendo una atraición turística dafechu en sigo mesma.

## Historia
El bulevar Rothschild, construyíu nel añu 1910, foi llamáu n'orixe Rehov Ha'Am, (llit. "cai del pueblu"). Pocu tiempu depués, los residentes solicitaron que fuese renomada n'honor al Barón Edmond James de Rothschild. La Declaración d'independencia d'Israel foi firmada nel entoncies Muséu d'Arte de Tel Aviv, nel númberu 16 del bulevar Rothschild y que se conoz dende entoncies como Salón de la Independencia. La mayoría de los edificios históricos presentes foron construyíos nel estilu arquiteutónicu Bauhaus, y ye parte dafechu de la Ciudá Blanca de Tel Aviv, que ye patrimoniu cultural de la Humanidá designáu pola UNESCO nel añu 2003. L'edificiu conocíu como Lederberg House, construyíu nel añu 1925 na xuntanza cola cai Allenby, tien una serie de murales de cerámica descomanaos fechos por Ze'ev Raban, un miembru de l'Academia Bezalel d'Arte y Diseñu; los cuatro murales amuesen a un pioneru xudíu llabrando y coyechando los campos, a un pastor y a la ciudá de Xerusalén, con un versu de Xeremíes 31:4, "Otra vuelta yo voi te reconstruyir y tu sedrás reconstruyida"."

## Ver tamién
*Tel Aviv
*Xudaísmu

## Referencies

## Enllaces esternos

* Manifestación Pacífica nel bulevar Rothschild. 6 de xunu de 2008. Ynet
Ciudá Blanca de Tel Aviv

La **Ciudá Blanca de Tel Aviv** (n'hebréu: עיר הלבנה) (*Ir HaLevanah*) ye una coleición de más de 4.000 edificios Bauhaus o d'estilu internacional construyíos en Tel Aviv dende la década de 1930 polos arquiteutos xudíos alemanes qu'emigraron per aciu del Mandáu Británicu de Palestina depués de l'aporte al gobiernu de los nazis. Ta inscrita na llista del Patrimoniu de la Humanidá de la UNESCO dende'l 2003.

Tel Aviv tien el mayor númberu d'edificios d'esti estilu que nenguna ciudá del mundu. Caltenimientu, documentación y muestres recueyen l'arquiteutura de 1930 de Tel Aviv. El 2003, les Naciones Xuníes pola Educación, la Ciencia y la Cultura (UNESCO) fixeron de la Ciudá Blanca de Tel Aviv, un llugar del Patrimoniu Mundial Cultural, comu "un exemplu esceicional de nuevu urbanismu y l'arquiteutura del sieglu XX. La cita reconoz l'adautación dafechu de les tendencies más modernes arquiteutóniques internacionales a les tradiciones culturales , climátiques , y llocales de la ciudá. El Centru Bauhaus de Tel Aviv organiza visites regulares arquiteutóniques de la ciudá.

## Referencies
Delap-Uliga-Djarrit

**Delap-Uliga-Djarrit** ye la capital de les Islles Márxal. Ye tamién conocida poles sigles **DUD** (pronunciándolo n'inglés como *di-yu-di*). Tien una población de 27.797 habitantes (2011). La ciudá allúgase nel atolón Mayuru, perteneciente al distritu llexislativu de la cadena Ratak.

## Nome
El nome débese a la xunión de tres entidaes menores:

* Djarrit (o Darrit): ye l'allugada más al norte.

* Uliga: amesta Djarrit al norte y Delap al suroccidente.

* Delap: ye l'estremu suroccidental de DUD. Nél atópase l'Aeropuertu Internacional d'Islles Márxal **Amata Kabua**.

## Infraestructures
Na ciudá allúguense varios servicios sociales, como hospital, puertu, aeropuertu, distritu comercial, farmacies, gasolineres, hoteles, oficina de correos, museos, delles escueles d'Educación Primara y Secundaria, la Universidá del Pacíficu Sur (University of South Pacific), etc. Como elementu integrador de DUD, una carretera d'unos 50 km percuérrela d'estremu a estremu hasta aportar a la islla de Laura.

Destaca en DUD la presencia de les instituciones que rixen el gobiernu de les Islles Márxal, col Parllamentu, el Bancu Nacional, un Centru de Convenciones Internacionales, etc.

## Economía
Delap-Uliga-Darrit ye’l centru económicu de les Islles Márxal. El sector primariu ye práuticamente inesistente por mor de la superpoblación del atolón. El sector secundariu encóntiase principalmente pola planta de procesamientu de copra. El sector terciariu ye’l más desendolcáu con hoteles, restaurantes y cais comerciales.

## Referencies

## Enllaces esternos
Palaciu de Valdecarzana y Vallehermoso

El **palaciu de Valdecarzana y Vallehermoso** ye un edificiu defensivu asitiáu nel conceyu asturianu de Muros de los sieglos XV y XVI.

Magar que recibi'l nome de palaciu, nun orixe foi un castiellu. Ta formáu por delles construcciones del sieglu XV presidíes por un torruxón cuadráu y arrodiáu de muria. Nel sieglu XVI abrióse-y una portada plateresca, y atribuyía a Juan de Cerecero, el Mozu; ye l'elementu más destacáu y curiáu del conxuntu, de fuerte calter defensivu. Ta construyida en sillar con arcu de mediu puntu formáu por grandes doveles y llinda per dos torrexones semicirculares sofitaos en ménsules moldures y con un matacán almenáu. 

## Heráldica

Nel centru ta l'escudu d'armes de los Cienfueos, por cimera, enriba del yelmu la Cruz de los Ánxeles. Na manzorga, un escudu cuarteláu coles armes de Rúa, Ponte, Quirós y Gráu. Nel interior, n'estáu ruinosu, hai tamién un escudu d'armes de los Miranda.

## Historia
Foi residencia de l'almirante Ney mentantu la Guerra Escontra'l Francés, quien lu quemó al colar. Namái pue visitase l'esterior yá que ye de titularidá privada.

## Referencies

## Enllaces esternos
Boves

Col nome de **Boves** podemos referinos a:

*Boves, una comuña francesa del departamentu de Somme, na rexón d'Altos de Francia.
*Boves, una comuña de la provincia de Cuneo, na rexón italiana d'El Piamonte. 

*Xosé Tomás Boves, un militar español.

## Referencies
José Tomás Boves

**José Tomás Millán de Bobes y de la Iglesia** , tamién conocíu como'l *León de los Llanos*, l*'Urogallo*, la *Bestia a caballo* o cenciellamente *Taita*, foi un militar español, comandante del Llanura de l'Exércitu Real de Barloventu (tamién nomada la *Llexón Infernal*) y caudiellu de los llaneros nel transcursu de l'Acta de la Declaración d'Independencia de Venezuela mentantu la Segunda República (1813-1814).

A lo llargo de la so curtia pero notoria carrera militar, Boves transformose nun caudiellu popular dafechu. Valiéndose de los resentimientos sociales de les clases más baxes escontra los abusos y esplotación de que yeren oxetu pola aristocracia criolla desencadenó una feroz ofensiva escontra los exércitos independentistes y convirtióse nun verdaderu peligru pa la causa republicana de les élites venezolanes.

El lideralgu de Boves constituyó una xida fundamental pa la caída de la Segunda República. Por embargu, enxamás nun gobernó'l país yá que, al mandu de los realistes na perimportante batalla d'Urica, perdió la vida.

## Referencies

## Enllaces esternos
Universidá del Pacíficu Sur

La **Universidá del Pacíficu Sur** (n'inglés **University of the South Pacific**, **USP**) ye una universidá pública allugada en varios pequeños archipiélagos d'Oceanía, con campus en doce estaos.

La USP fundóse en 1968 con sede central en Suva (Islles Fixi), onde s'asitia'l rectoráu. Ufre l'estudiu de pregrau y postgrau de programes qu'incluyen l'enseñu, turismu, periodismu, agricultura, ciencia y xestión del mediu ambiente, tecnoloxía, informática y sistemes d'información, banca y finances, alministración pública y la xestión, asesoramientu y servicios sociales y otros.

Los países onde ta presente la USP son Islles Cook, Islles Fixi, Kiribati, Islles Márxal, Nauru, Niue, Samoa, Islles Salomón, Nueva Zelanda, Tonga, Tuvalu y Vanuatu.

## Referencies

## Enllaces esternos
*
XXI Concursu de Tonada Cuenca del Caudal

Na **XXI edición del concursu de [[tonada]] Cuenca del Caudal**, entamáu pola Asociación Cultural Güeria de San Xuan y la conceyalía de Cultura de Mieres, qu'afechó con una gala de los vencedores el 28 d'abril de 2018 nel Auditoriu Teodoro Cuesta y nel qu'actuaron de xuráu Lolo'l de Cabranes, el maestru de cantadores Luis Estrada, el profesor de la Escuela de Música de Mieres Jorge Areces y el profesor del Conservatoriu Superior de Música d'Uviéu Xaime Arias, resultaron vencedores los cantadores que vienen darréu:

## Categoría femenina
* Campeona: Lorena Corripio
* Subcampeona: Belén Arboleya
* Tercera: Luisi Martínez

## Categoría masculina
* Campeón: Isaac Sierra
* Subcampeón: Celestino Rozada
* Terceru: Álvaro Fernández Conde

## Canción dialogada
* Campeones: Sandra Álvarez y Fernando Entrialgo
* Subcampeones: Lorena Corripio y Álvaro Fernández Corte
* Terceros: Marta Martínez y Esteban Verdeja

## Premios especiales
*Premiu Especial de Canción Ayerana: José Tronco Valle
*Premiu Especial en Tonada a la Gaita Femenina:Belén Arboleya
*Premiu Especial en Tonada a la Gaita Masculín: Esteban Verdeja
*Premiu Especial n'Interpretación: Luisi Martínez
*Premiu Especial Meyor Voz na Final: Belén Arboleya

## Referencies

## Enllaces esternos
Teresa Ribera

**Teresa Ribera Rodríguez **  ye una xurista, profesora universitaria y política española, dende xunu de 2014 direutora del Institutu de Desenvolvimientu Sostenible y Rellaciones Internacionales con sede en París. Ente 2008 y 2011 asumió la Secretaría d'Estáu de Cambéu Climáticu nel gobiernu de José Luis Rodríguez Zapatero.

## Biografía
Llicenciada en Derechu pola Universidá Complutense de Madrid y diplomada en Derechu Constitucional y Ciencia Política pol Centru d'Estudios Constitucionales. Pertenez al Cuerpu Cimeru d'Alministradores Civiles del Estáu del que ye funcionaria escedente dende 2012 y foi profesora acomuñada del Departamentu de Derechu Públicu y Filosofía de Derechu na Universidá Autónoma de Madrid.

Desempeñó diversos cargos téunicos na alministración pública, como'l puestu de xefa de serviciu de Coordinación Normativa del Ministeriu de Fomentu y el de conseyera téunica nel Gabinete del Subsecretariu de Mediu Ambiente y el de xefa d'área de Cumplimientu y Desenvolvimientu. Ente 2004 y 2008 foi direutora xeneral de la Oficina de Cambéu Climáticu y ente 2008 y 2001 asumió la secretaría xeneral del Cambéu Climáticu (nel Ministeriu d'Agricultura y Pesca, Alimentación y Mediu Ambiente) mientres el gobiernu del presidente José Luis Rodríguez Zapatero.

Ribera ye tamién miembru de distintos conseyos asesores ente los que destaquen el conseyu de Lideralgu Global de la United Nations Sustainable Development Solutions Network (UNSDSN), el conseyu asesor global sicasí climáticu del Foru Económicu Mundial, y el de la iniciativa Momentum For Change de la Convención Marco de les Naciones Xuníes sobre'l Cambéu Climáticu (UNFCCC); pertenez al conseyu internacional del BC3, al conseyu asesor del Institut pour la Recherche du Développement (IRD) y a los patronatos de Fundipax y la Fundación Alternatives.

En setiembre de 2013 empezó a collaborar nel Institutu de Desenvolvimientu Sostenible y Rellaciones Internacionales (IDDRI), con sede en París, y en xunu de 2014 asumió la so direición. La organización ta dedicada al analís de cuestiones estratéxiques rellacionaes col desenvolvimientu sostenible, cambéu climáticu, proteición de la biodiversidá, seguridá alimentaria y xestión del procesu d'urbanización. 

En mayu de 2014 la fiscalía denunció'l proyeutu Castor por prevaricación ambiental y una d'una de les acusaciones foi dirixida contra Teresa Ribera cuidao qu'en 2009, momentu en que foi aprobáu pol Gobiernu'l proyeutu, esta ocupaba la secretaría xeneral de Cambéu Climáticu, siendo ella quien robló la Declaración d'Impautu Ambiental pola que s'autorizó'l proyeutu. En 2015 fueron imputaes 18 persones téuniques ente les que nun s'atopaba nengún cargu políticu y sí téunicos del Institutu Xeolóxicu y Mineru d'España (IGME) y responsables de la Direición Xeneral calidable y Evaluación Ambiental. La exsecretaria de Estado Teresa Ribera nun foi citada.

En 2015 incorporar al equipu d'espertos de Pedro Sánchez pa ellaborar el programa eleutoral del PSOE. En xunu de 2018 anuncióse que sería la ministra de Transición Enerxética y Mediu Ambiente del gobierno de Pedro Sánchez.

## Referencies

## Enllaces esternos
Nadia Calviño

**Nadia María Calviño Santamaría**  ye una economista española y funcionaria de les instituciones europees. Dende 2014 ye direutora xeneral de Presupuestos (DG BUDG) de la Comisión Europea.

## Biografía

### Oríxenes y trabayu nel Ministeriu d'Economía español
Nacida en La Coruña en 1968, ye fía de José María Calviño, antiguu direutor xeneral del ente públicu Radio Televisión Española. Llicenciar n'Económiques (1991) pola Universidá Complutense y en Derechu (2001) pola UNED. Na alministración española, exerció de direutora xeneral de la Comisión Nacional de la Competencia. 

### Etapa na Unión Europea
Tres más d'una década trabayando nel Ministerio d'Economía español, pasó a la Comisión Europea en 2006. Ellí ocupó los puestos de direutora xeneral adxunta na Direición Xeneral de Competencia (DG COMP) y de direutora xeneral adxunta na Direición Xeneral de Mercáu Interior (DG MARKT), amás de direutora xeneral adxunta nel departamentu de Servicios financieros. Dende 2014 foi direutora xeneral de Presupuestos, sol mandu del comisariu européu alemán Günther Oettinger. Exerció como profesora na Universidá Complutense. Amás de pertenecer al cuerpu de funcionarios de les instituciones europees, ye téunicu comercial y economista del Estáu en excedencia.

### Ministra d'Economía nel gobiernu de Pedro Sánchez
Calviño foi escoyida por Pedro Sánchez pa formar parte del nuevu gobiernu qu'ésti formó, tres la moción de censura que'l PSOE presentó contra l'anterior gobiernu de Mariano Rajoy (PP) y que foi aprobada pol Congresu de los Diputaos el 1 de xunu de 2018. Calviño ocuparía la cartera d'Economía.

## Vida privada
Fala 5 llingües: inglés, francés, alemán, español y el so gallegu natal.

Ye madre de cuatro fíos. Ente'l so aficiones atopen el cine de los años 50 y la cocina.

## Referencies
Pilar Cancela Rodríguez

**Pilar Cancela Rodríguez**  ye una política española, diputada pol PSdeG-PSOE nel Congresu mientres les XI y XII llexislatures. Dende setiembre de 2016 ye Presidenta de la Comisión d'Igualdá y dende 2017 secretaria del área de Polítiques Migratories y PSOE del Esterior. 

## Biografía
Fía d'emigrantes gallegos, pasó la so infancia y mocedá n'Alemaña y Venezuela. Tornó a Galicia pa estudiar Derechu na Universidá de Santiago de Compostela, na cual llicencióse en 1990. Cuenta col títulu de Téunica Cimera en Prevención de Riesgos Llaborales. Dende 1993 trabaya como funcionaria na Alministración Xeneral de la Xunta de Galicia; foi secretaria xeneral del Conseyu Gallego de Rellaciones Llaborales y direutora xeneral de Rellaciones Llaborales de 2002 a 2003 y de 2005 a 2009.

Foi secretaria d'Organización del PSdeG. N'avientu de 2015 foi escoyida diputada por La Coruña nel Congresu, siendo reelixida en 2016. En setiembre d'esi mesmu añu foi escoyida Presidenta de la Comisión d'Igualdá del Congresu.

En xunu de 2017 foi escoyida secretaría del área de de Polítiques Migratories y PSOE del Esterior na executiva de Pedro Sánchez.

## Referencies
Susanna Griso

**Susanna Griso Raventós**  ye una periodista y presentadora de televisión española.

## Biografía
Susanna Griso nació en Barcelona, nel senu d'una familia numberosa: el so padre ye industrial del sector testil y la so madre baxa de la familia propietaria del cava Codorníu.

Llicenciada en periodismu pola Universidá Autónoma de Barcelona (UAB), empezó la so carrera profesional en Ràdio Sant Cugat y Catalunya Ràdio. En 1993 presentó en TV3 los programes d'entrevistes *Trés senyores i un senyor*, y *Fóra de joc*, y en 1995 l'informativu *Telenotícies* y el programa especial *Resum de l'any*.

Na temporada 1997-1998 presentó *L'Informatiu* de TVE Catalunya, dómina na que cubrió pa toa España l'entierru de Lady Di y la boda de la Infanta Cristina y Iñaki Urdangarín.

En 1998 empezó a trabayar en Antena 3, incorporándose al espaciu *[[Antena 3 Noticias|Noticies 1]]* xunto a Matías Prats, y dende avientu de 2006 presenta'l programa d'actualidá *[[Espejo público]]*.

En 2010 collaboró na esposición fotográfica "Muyeres al natural", en sofitu de la investigación contra'l cáncer. En xineru de 2011 presentó un programa especial sobre la Reina por cuenta de la miniserie qu'emitió Antena 3 nesi añu. En xineru de 2014 presentó dellos programes especiales sobre *[[El tiempu ente cordures]]*, formatu que consistía en comentar l'actualidá de la dómina y que s'emitía xusto dempués de cada capítulu de la serie.

## Trayeutoria en TV
* 1993: Trés senyores i un senyor, en TV3 Catalunya
* 1993: Fóra de joc. en TV3 Catalunya
* 1995: Telenotícies, en TV3 Catalunya
* 1997-1998: L'Informatiu, en TVE Catalunya (Presentadora).
* 1998-2006: Antena 3 Noticias, en Antena 3 (Presentadora).
* 2006-actualidá: Espejo público, en Antena 3 (Presentadora).
* 2014: Especial: El tiempu ente cordures, en Antena 3 (Presentadora).
* 2016: Dos días y una noche, en Antena 3 (Presentadora).

### Apaiciones en series de televisión
* Aquí no hay quien viva (2003) - 1 episodiu
* Homo Zapping (2003) - 1 episodiu
* Un paso adelante (2005) - 1 episodiu
* Los hombres de Paco (2005) - 1 episodiu
* Física o química (2011) - 1 episodiu
* Vive cantando (2013) - 1 episodiu
* La casa de papel (2017) - 1 episodiu

## Premios y nomamientos

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina web oficial
* 
*
Pepa Bueno

**María José Bueno Márquez** , más conocida como **Pepa Bueno**, ye una presentadora radiofónica española, direutora del programa *[[Hoy por hoy]]* de la Cadena SER.

## Biografía
Empieza la so carrera profesional nos servicios informativos de Radio Nacional d'España-Estremadura, d'onde pasa, como xefa d'informativos, a RNE-Aragón, de la que collabora col periódicu *[[Diario 16]]*.

En pasando pola xefatura d'informativos en Madrid de la emisora de radio pública, en 1991 incorporar a Televisión española y, concretamente, al so Centru Territorial n'Andalucía, onde presenta y dirixe l'informativu rexonal. Más tarde fai lo propio nel Centru Territorial de Madrid.

En setiembre de 1996 asume la subdireición y copresentación, xunto a Jose Toledo, del programa d'actualidá ''Gente''. Mientres casi ocho años apaez diariamente na pequeña pantalla, dando noticia de la crónica de sucesos asocedida nel país.

Tres el nomamientu de Fran Llorente como direutor de los servicios informativos de TVE, ye escoyida pa sustituyir a Luis Mariñas nel programa diariu d'entrevistes y actualidá política *[[Los desayunos de TVE]]*, llabor que desempeñó ente 2004 y 2009. Ente marzu y xunu de 2008, amás, presentó'l magacín mañaneru *[[Esta mañana]]* na mesma cadena.

Dacuando escribe artículos d'opinión en *[[El Periódico de Catalunya]]*.

Collabora viviegamente cola Asociación Escuela pa Toes, un ente ensin ánimu d'arriquecimientu y que'l so principal oxetivu centrar na escolarización de neñes en Camboya. Pepa Bueno ye embaxadora d'Escuela pa Toes de Marie Claire.

En setiembre de 2009 encargar de la edición y presentación 2ª edición del Telediario en TVE, en sustitución de Lorenzo Milá y permanez hasta 2012.

Dende'l 3 de setiembre de 2012 presentaba, xunto con Gemma Nierga, el programa líder de la radio española *[[Lo que ye güei]]* de la Cadena SER. Hasta que foi despidida Gemma Nierga el 9 de xunu de 2017 y na siguiente temporada empezó a presentar con ella Toni Garrido.

N'ochobre de 2014 incorporar al equipu de *[[Un tiempu nuevu]]* en Telecinco como collaboradora, hasta xineru de 2015. En febreru de 2015 salta la noticia de que va ser la encargada de sustituyir a Risto Mejide al mandu de *[[Viajando con Chester]]* en Cuatro. Presentó'l programa esi mesmu añu mientres una temporada.

## Premios y nomamientos
* En 1996, el Club d'Opinión *La Sabina* de Zaragoza concedió-y la *Sabina de Plata*.
*En 2008 recibió'l Micrófonu d'Oru.

* En 2009 la Medaya d'Estremadura.
* En 2010 recibió'l Premiu Francisco Cerecedo de Periodismu, de l'Asociación de Periodistes Europeos.
* En 2014 foi gallardoniada pola so trayeutoria profesional nel mundu de la comunicación española recibiendo'l premiu Ramón Rubial.
* En 2015 recibió'l *Premiu de Comunicación Non Sexista* que da l'Asociación de Muyeres Periodistes de Cataluña (Associació de Dones Periodistes de Catalunya - ADPC) *por visibilizar a les muyeres y les sos actuaciones nun programa de radio xeneralista d'una cadena privada*.
*En 2018 recibió'l "Premiu Santiago Castelo".

## Referencies

## Enllaces esternos
Emma García

**Emma García Valdivieso**  ye una periodista y presentadora de televisión española.

## Biografía
Estudió periodismu na Universidá del País Vascu y empezó la so carrera nel *Diariu de Noticies* de Navarra. En trabayando pa una cadena llocal en San Sebastián, pasó a ETB2, onde consagró la so carrera de presentadora.

En 2002, empezó a trabayar como presentadora en Telecinco, col programa *[[Al to llau]]*, magacín que duró hasta 2007 y col que consiguió ser una de les principales presentadores de la cadena. Esi mesmu añu presenta'l programa *[[¡Clever!]]*, les tardes de los domingos en Telecinco.

En 2008 y 2010 faise cargu de ''Sobrevivientes: L'Alderique''. Más tarde empezó a presentar *[[El xuegu de la to vida]]*, programa que duró hasta 2010. Dende 2008 presenta diariamente'l dating show de pareyes *[[Mujeres y hombres y viceversa]]*, programa col cual consagróse en Mediaset España.

Los sos siguientes trabayos fueron como presentadora de ''Nada ye igual'' (2012), ''Materia reservao'' (2013), *[[Abre los ojos... y mira]]* (2012-2013) y *[[Ex, ¿qué fadríes polos tos fíos?]]* (2014).

## Trayeutoria
### Etapa ETB
* *[[El submarín mariellu]]* en ETB 2.
* *[[Meyor imposible]]* en ETB 2.
* *[[Abre los ojos (película)|Abre los ojos]]* en ETB 2.
* *[[Ésta ye la mio xente]]* (2001-2002) en ETB 2.

### Etapa Mediaset España
* *[[Al to llau]]* (2002-2007) en Telecinco.
* *[[¡Clever!]]* (2007) en Telecinco.
* *[[El xuegu de la to vida]]* (2008-2010) en Telecinco y El Siete
* *[[Mujeres y hombres y viceversa]]* (2008-2018) en Telecinco.
* *[[Nada ye igual (programa de televisión)|Nada ye igual]]* (2012) en Telecinco.
* *[[Materia reservao (programa)|Materia reservao]]* (2013) en Telecinco.
* *[[Abre los ojos... y mira]]* (2012-2013) en Telecinco.
* *[[Ex, ¿qué fadríes polos tos fíos?]]* (2014) en Telecinco.
* *[[Mujeres y hombres y viceversa]]* (2018-actualidá) en Cuatro.

### Programes especiales
* Gala Miss España 2005 (2005) en Telecinco.
* Gala Miss España 2008 (2008) en Telecinco.
* Alderique de *[[Sobrevivientes (España)|Sobrevivientes]]* (2008, 2010) en Telecinco.
* *Muyeres y Homes Oro* (2010) en Telecinco.
* *La nueche de los suaños* (2010) en Telecinco.
* *La nueche de Carmina* (2012) en Telecinco.
* *Sofía, el corazón de la Familia Real* (2013) en Telecinco.

## Premios y nomamientos
Amás foi premiada en dos causes col TP d'Oru como meyor presentadora.

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
*
Svante Pääbo

**Svante Pääbo**  ye un biólogu suecu, especialista en xenética evolutiva. Nació en 1955 n'Estocolmu y llogró'l so docotoráu na Universidá d'Upsala en 1986. Dende 1997, desempeñóse como direutor del Departamentu de Xenética del Institutu Max Planck d'Antropoloxía Evolutiva en Leipzig, Alemaña. Foi gallardoniáu en 2022 col Premiu Nobel de Medicina.

## Trabayu
N'agostu de 2002, un equipu encabezáu por Pääbo publicó una serie de descubrimientos sobre'l "xen del llinguaxe", FoxP2, que ta ausente o s'atopa estropiáu en dellos individuos con discapacidaes fonoaudiolóxiques.

Pääbo ye consideráu como unu de los fundadores de la paleoxenética, disciplina qu'utiliza los métodos de la xenética pa estudiar a los primeros humanos y otres poblaciones de la prehistoria. En 2006, anunció un plan pa reconstruyir el xenoma completu del home de Neandertal, el Proyeutu del xenoma del neandertal. En 2007, Pääbo foi nomáu pola revista TIME como unu de los 100 persones más influyentes d'esi añu.

En febreru de 2009, na xunta añal de l'American Association for the Advancement of Science (AAAS), anuncióse que l'Institutu Max Planck d'Antropoloxía Evolutiva, en collaboración cola corporación 454 Life Sciences, completara'l borrador de la primer versión del xenoma del Neandertal, con más de 3 billones de pares de bases secuenciaes, proyeutu empobináu por Svante Pääbo.

En marzu de 2010, Pääbo y los sos colegues publicaron un informe sobre l'analís del ADN d'un güesu de deu topáu nes cueves de Denisova en Siberia, que los sos resultancies suxirieron que pertenecía a un miembru estinguíu del xéneru Homo entá non reconocíu, bautizáu como homínidu de Denisova.

## Premios y reconocencies
En 1992, recibió'l Premiu Gottfried Wilhelm Leibniz de la Fundación Alemana d'Investigación, que ye'l más alto honor apurríu a investigadores y científicos n'Alemaña.

Pääbo foi electu como miembru de la Real Academia de les Ciencies de Suecia en 2000.

N'ochobre de 2009, la Foundation For the Future apurrió a Pääbo el Premiu Kistler en 2009 pol so trabayu nel aislamientu y secuenciación de ADNs antiguos.

En 2022 recibió'l Premiu Nobel de Fisioloxía o Medicina.

## Galería d'imáxenes de Svante Pääbo

## Bibliografía
* 
* *Current Biography Yearbook*, 2007, H.W. Wilson.
* 

## Referencies

## Enllaces esternos

* Publicaciones de Svante Pääbo en PubMed
* Entrevista de Eduard Punset con Svante Pääbo en rtve.es
* Los neandertales somos nós, según Svante Pääbo
* 
* El suecu qu'escorrió hasta cazalo al Home de Neanderthal: El científicu Svante Pääbo cunta nel llibru "L'Home de Neandertal" les aventures que llevaron a la primera secuenciación del xenoma d'una especie humana estinguida
* El xenoma más antiguu de la nuesa especie esclaria l'encruz colos neandertales: Los restos d'un 'Homo sapiens' que vivió en Siberia fai 45.000 años dexen concretar que dambos homínidos tuvieron fíos hai unos 55.000 años