Hugu Capeto

**Hugu Capeto** (nacíu escontra'l 940, muertu en «Los Xudíos», cerca de Prasville (Eure-et-Loir) el 24 d'ochobre de 996), duque de los francos (960–987), dempués rei de los francos (987–996), foi'l primer soberanu de la Casa de los Capetos. Fíu de Hugu'l Grande y de la so esposa Hedwige de Saxonia, foi herederu de la poderosa Casa Robertina, llinaxe que competía pol poder coles grandes families aristocrátiques de Francia nos sieglos IX y X.

A finales del sieglu X empieza una revolución económico y social que diba llegar al so apoxéu escontra'l 1100. Los progresos agrícoles, l'empiezu de los desbrozos y l'aumentu de la capacidá d'intercambiu que traxo la introducción del dinar polos primeres carolinxos, supunxeron una dinámica económica entá cobarde pero real. Coles mesmes, el fin de les invasiones y la continuidá de les guerres privaes traxeron la construcción de los primeros castiellos feudales onde podíen atopar abellugu los llabradores. Coles mesmes, la nueva élite guerrera, los caballeros, entraron en competencia cola antigua aristocracia funcionarial carolinxa. Pa enriar a estos recién llegaos y p'asegurar la proteición de los sos bienes, l'aristocracia y la Ilesia sostuvieron y esplotaron el movimientu de la paz de Dios. Ye nesti contestu onde Hugu Capeto pudo instaurar la dinastía capeta.

En principiu beneficiar de la obra política del so padre que llogró contener les ambiciones de Heriberto II de Vermandois, amás neutralizando'l llinaxe. Sicasí, esto non pudo faese sinón ayudando a los carolinxos a caltenese, anque de fechu tuvieron totalmente escluyíos de la carrera pola corona dende la decadencia de Carlos el Simple. En 960, Hugu Capeto heredó'l títulu de duque de los francos llográu pol so padre en cuenta de la concesión de la corona a Lluis IV d'Ultramar. Pero, antes de llograr el poder, tuvo de lliberar de tutelar de los otonianos y esaniciar a los postreros carolinxos. Col sofitu de la Ilesia, y en particular del obispu Adalberón de Reims y de Gerberto de Aurillac, dambos próximos a la corte otoniana, foi finalmente escoyíu y consagráu rei de los francos en 987.

La relativa debilidá d'Hugu Capeto yera paradóxicamente una ventaya pa la so eleición poles otres grandes families col sofitu de los otonianos, yá que suponía poca amenaza a los güeyos de los grandes vasallos y pa les ambiciones imperiales. Sicasí, magar foi ciertu que'l nuevu rei nun llogró someter a los sos indisciplinaos vasallos, el so reináu supunxo un cambéu de la concepción del reinu y del rei. Asina, Hugu Capeto reconciliar cola Ilesia arrodiándose sistemáticamente de los principales obispos y averóse a l'aristocracia aliándose colos grandes príncipes territoriales (el duque de Normandía o'l conde d'Anjou), lo que reforzó'l so tronu. Conocemos la historia del primer Capeto principalmente gracies al monxu eruditu Richer de Reims.

La *[[Francia Occidental|Francia occidentalis]]* atopábase definitivamente dixebrada del Imperiu y el primer Capeto, como los sos socesores, punxo tola so enerxía en crear una dinastía continua, consolidando'l so poder sobre los sos dominios y acomuñando al tronu al so fíu Roberto II el Piadosu'l día de Navidá del añu 987. La corona foi, n'efeutu, tresmitida al so fíu tres la so muerte en 996. La casa de los capetos asina fundada va durar más d'ocho siglos y va dar orixe a dinastíes reales n'España, Portugal, Brasil, Italia, Hungría y Polonia.

## La Francia de la Casa Robertina

### El reinu y la sociedá nel sieglu X

#### Xeografía
El reinu ocupaba l'antigua Francia Occidental, que les sos fronteres fueron definíes nel tratáu de Verdún de 843. Hugu foi soberanu del reinu de Francia, que yá non se llamaba “Francia occidentalis” dende la segunda metá del S. X. Los cuatro ríos (Escaldia, Mosa, Saona y Ródano) constituyíen les sos llendes al norte y al este, dixebrándolo del imperiu otoniano. Al sur, los Pirineos nun yeren frontera, una y bones el Condáu de Barcelona formaba parte del reinu. Pela cueta el principáu (condáu, reinu o ducáu según la fonte) de Bretaña nun formaba parte del mesmu. Finalmente, el trazáu de les mariñes yera bien distinta del actual, una y bones los golfos nun taben apinaossobremanera'l de Badea de Arcachon y el golfu de Saint-Omer, y les desaguaes de los ríos evolucionaben entá. Trátase de Charente o del Flandes marítimu, la mariña firme taba lloñe del interior de les tierres actuales «precedíes por inmenses marismas, frecuentemente invadíes pel mar».

#### Xénesis d'una renovación económica

Nel añu 1000 hubo una crisis económica que tuvo'l so apoxéu nos sieglos XII y XIII. Dende mediaos del sieglu X, diose una primer fase de crecedera agraria. Paez como si «la congoxa de la fame» impulsara a los llabradores a producir más y meyor. Asina, los llabradores afixéronse: meyor conocencia del suelu, adautación de los trabayos según el mediu, evolución del métodu de tiru (collera y ferradura) y desenvolvimientu del micro hidráulica (foso de drenaxe y regación).

L'acuñamientu de la moneda de plata y la so homogeneización polos primeres carolinxos desencadenó un auténticu cambéu económicu que dio los sos frutos col fin de les invasiones. Más aparente que la moneda d'oru heredada de l'Antigüedá, que namái yera conveniente pa transaiciones bien onerosas, el dinar de plata dexó la introducción de millones de productos y de consumidores nel circuitu comercial. Los llabradores empezaron a poder vender los sos escedentes y polo tanto interesar en producir más de lo que-yos yera necesariu pa la subsistencia y pa pagar los derechos señoriales. Esti fenómenu confirmar pola proliferación de mercaos y talleres d'acuñamientu de moneda n'occidente dende'l S. IX. En ciertos casos, los propietarios, eclesiásticos o llaicos, aprovieron d'araos, invirtieron n'equipamientu ameyorando la producción: molino d'agua reemplazando molino de mano, preses d'aceite o de vinu (reemplazando la pisa), etc. El redescubrimientu de la capacidá de la enerxía hidráulica, superior a l'animal o humana, dexó una productividá ensin comparanza cola disponible na alta Edá Media y comparable a la de los Romanos que yá utilizaron molino d'agua instalaos en serie xunto a llombes o montes. Cada muela d'un molín d'agua podía moler cientu cincuenta kilogramos de farina per hora, lo qu'equivalía al trabayu de cuarenta esclavos.

Los rendimientos de les tierres cultivaes pudieron llegar hasta a cinco o seis por unu. Esti progresu lliberó mano d'obra pa otres actividaes. Pierre Bonnassie demostró que, dempués de les fames de 1005–1006 y de 1032–1033, la población cada vez tuvo menos espuesta a les desigües alimenticios y, arriendes d'ello, a les epidemies, menguando la tasa de mortalidá. Nun deberíamos sobrestimar esta dómina de renovación económica y social, una y bones el cambéu ta nos sos empiezos y el campesinado ye entá víctima de les males colleches, como, sol reináu de Roberto'l Piadosu, onde asistimos, según Rodolfus Glaber, a fames tarrecibles onde'l canibalismu foi común en determinaes rexones (1005–1006 y 1032–1033). La crecedera demográfica y l'aumentu de la producción agrícola se entretejieron nun círculu virtuosu: Fueron la llave de la renovación medieval.

La sociedá carolinxa clisóse progresivamente. Asina, constatamos la desapaición de la esclavitú nel Mediudía en beneficiu de los llabradores llibres. Sicasí, un nuevu poder afirmóse: el señor feudal. A partir de 990, La desapaición de les instituciones de la dómina precedente trai un nuevu usu, el de la «costume». Nel sieglu X, tratar de derechos esixíos pol señor feudal y que nenguna autoridá cimera podía contradicir. Sicasí, el surdimientu de la caballería medieval nun torgar el progresu téunicu y la meyora agrícola.

El dinar de plata foi unu de los principales motores de la crecedera económica dende'l sieglu IX. La debilidá del poder real traxo l'acuñamientu de moneda por numberosos obispos, señores y abás. Ente que Carlos el Calvo cuntó con 26 talleres d'acuñamientu de moneda, Hugu Capeto y Roberto el Piadosu solo tuvieron el de Laon. El reinu d'Hugu Capeto marcó l'apoxéu de la feudalización de la moneda, lo que produció un amenorgamientu na uniformidá del dinar y l'apaición de la práutica de la reacuñación de la moneda nos mercaos (fiándose del pesu de la pieza pa determinar el valor).
Otra manera, tamos nun periodu onde l'aumentu d'intercambios foi sosteníu pol aumentu del volume de metal disponible. Ello ye que la espansión escontra l'este del imperiu dexó a los otonianos esplotar nuevos xacimientu de plata. El marxe de maniobres de Roberto'l Piadosu yera débil y la práutica del retayu o de cambéu de les monedes traía devaluaciones perxudiciales.

#### Renovación espiritual

La ilesia nun se llibró de los desórdenes del S. IX y X. Cargos d'abás parroquiales o eclesiásticos, fueron daos a llaicos pa formar veceríes y la disciplina monástica relaxóse; el nivel cultural de los cures baxó a mediocre. En contraposición los pocos monesterios que caltuvieron una conducta irreprochable adquirieron una gran autoridá moral. Estos monesterios íntegros recibieron numberosos donaciones pa llograr de los priores l'absolución, particularmente *postmortem*. La eleición de los abás empobinóse cada vez más escontra homes de gran integridá y dalgunos como Guillermu I de Tolosa llegaron inclusive a dar autonomía ya inmunidá a los monesterios qu'escoyeron al so abá. Foi'l casu d'abadía de Gorze, Gérard de Brogne o Cluny. Otros monesterios utilizaron falsos certificaos d'inmunidá p'adquirir l'autonomía.

Ente ellos, Cluny vivió'l desenvolvimientu y la influyencia más importante. So la direición d'abás dinámicos como Odón, Maïeul de Cluny — un amigu personal d'Hugu Capeto — o tamién Odilón, l'abadía abasnó a otros monesterios colos qu'esistía una unión, y formó llueu una orde bien poderosa (en 994, la orde de Cluny cuntaba yá trenta y cuatro conventos). La otra gran fuercia de Cluny foi'l reclutar una bona parte de los sos miembros y particularmente los sos abás na alta aristocracia.

Estos monesterios yeren la punta de llanza d'un fondu movimientu de reforma monástica. La so obra moralizadora tocó puestu tolos niveles de la sociedá. En particular, buscó llevar a los caballeros escontra'l movimientu de la Paz de Dios tres la Tregua de Dios. Esi movimientu, bien influyente, impulsó la creación d'Estaos estables y en paz. Esos reformadores teníen como modelu l'Imperiu Carolinxu que sostuvo la reforma benedictina, la fundación de numberoses abadíes y el so desenvolvimientu espiritual, sofitar mientres enforma tiempu sobre la Ilesia pa gobernar. L'aumentu del poder de los otonianos dio-yos la ocasión de trabayar pa la reconstitución d'un imperiu universal. Hugu Capeto, abá llaicu pero sostenedor activu de la reforma, yera un candidatu ideal pa ocupar el tronu de Francia yá que tamién se-y consideraba ensin poder suficiente pa escapar de la influencia de los otonianos.

#### «Mutación feudal»
El contestu históricu ye'l del cambéu feudal”. Esti conceutu que Georges Duby asitia alredor del añu mil, lo que ye aldericáu por Dominique Barthélemy para quien esta evolución desenvolver mientres dellos sieglos.

L'Imperiu carolinxu se desintegraba dende mediaos del S.IX. Al parar la espansión territorial, los emperadores nun disponíen de nueves tierres o cargos pa retribuir a los sos vasallos y nun teníen por tanto más suxeción sobre ellos. Adulces, tienen de concede-yos la tresmisión hereditaria de tierres y de cargues, y dempués una autonomía cada vez mayor. Per otru llau, nel planu militar, les huestes carolinxes poderoses pero lentes d'axuntar amosábense incapaces de responder a les correríes viquingues o sarracenes caracterizaes pol so gran movilidá. Los castiellos de madera o mottes castrales apaecieron alredor del añu mil ente'l Loira y el Rin. Esto respuende a la lóxica d'una sociedá medieval qu'evolucionaba: a partir de 980, el reinu de los francos viose solmenáu pola revolución aristocrática» viendo los campos cubrir de fortaleces primitives de madera.

Alredor d'elles surdieron nueves costumes (“malos usos”). Los antiguos *[[pagus|pagi]]* carolinxos fueron clisaos por un nuevu resorte territorial fundáu sobre'l territoriu del castiellu (*districtus*). Los castiellos (Les mottes) primeramente concebíos como abellugos, convertir en signu d'autoridá, de desenvolvimientu económicu y d'espansión territorial.

La historia romántica del S. XIX describía una anarquía xeneralizada» y una Francia «arizada» de castiellos alredor del añu mil. Anguaño matizóse enforma esti fenómenu yá que, dende un principiu, les autoridaes intentaron regular la construcción de castiellos. Caltuviéronse actes que revelen esta voluntá de prohibir les construcciones fortificaes: El 'Capitulaire de Pîtres* ([[864]]) o tamién les *Consuetudines et Justicie* normandes ([[1091]]). Pero, nesos tiempos d'invasiones y de guerres privaes continues, los habitantes fuéronse arrexuntando nes proximidaes del castiellu, lo que legitimaba al castellán nel exerciciu del los derechos feudales: Falar d'[[incastellamento]] nel mediudía y d'[[encellulement]] nel Norte de Francia.

De magar, esta nueva élite guerrera que se sofitaba nos sos castiellos entró en conflictu d'intereses cola aristocracia y la ilesia que los sos ingresos dependíen de la economía del campesinado. Condes, obispos y abás que pertenecíen a grandes llinaxes aristocráticos tuvieron de reaccionar pa frenar les sos ambiciones, que traíen numberoses guerres privaes y pillajes. Estos representantes de les grandes families esplotaron y arrobinaron el movimientu de la [[paz de Dios]], nacíu de la exasperación del campesinado y del cleru sometíos a les arbitrariedaes de los homes n'armes (*milites*). La codificación y la moralización de la conducta de los caballeros sobre criterios relixosos traxo la ellaboración, pol obispu [[Adalberón de Laon]], d'una sociedá estremada en trés órdenes sociales: Aquellos que trabayen (*laboratores*), aquellos que recen (*oratores*) y aquellos que combaten (*bellatores*).

A lo último a pesar de la descentralización del poder, el rei caltuvo la so autoridá política. Ye una dómina de reivindicación de tierres y de cargos; l'homenaxe rindíu al soberanu dexaba oficializar la propiedá. El rei, que ye sagráu, caltién un papel arbitral que-y dexará aguantar el sieglu X. Nel sieglu XI, entá va ser puesta en cuestión la so autoridá por ciertos príncipes (condes de Blois, conde de Vermandois).

=== La Casa Robertina ===


Dende'l fin del sieglu IX, la política real nun podía faese ensin cuntar colos descendientes de [[Roberto'l Fuerte]], d'ente los que formaba parte Hugu Capeto. L'oxetivu de la corona yera convertise n'electiva, les mayores families del reinu apostar. La [[Casa Robertina]] aprovechar de la mocedá y dempués de la decadencia de [[Carlos III de Francia|Carlos el Simple]] pa xubir al tronu. [[Eudes de Francia|Eudes I]] o [[Roberto I de Francia|Roberto I]], respeutivamente tíu-güelu y güelu d'Hugu Capeto, fueron [[rei de los francos]] (888–898 y 922–923).

Sicasí, el so padre [[Hugu'l Grande]] enfrentar al poder n'ascensu d'[[Heriberto II de Vermandois|Heriberto de Vermandois]] quien controla torre per torre'l Vexin, la Champagne y Laon, amás el [[arzobispu de Reims]] ye'l so fíu Hugu y alióse al emperador [[Enrique I el Pajarero]]. La Casa Robertina, que yá debiera arrenunciar a la corona en 923 en beneficiu de [[Raúl I de Francia|Raúl de Borgoña]], por falta d'herederu home capaz de dirixir el so principáu, xube al tronu en 936 al mozu carolinxu [[Lluis IV de Francia|Lluis IV]], sicasí abellugáu xunto al so tíu n'Inglaterra dempués de la decadencia del so padre [[Carlos III de Francia|Carlos el Simple]] y desprovistu de toa posesión en Francia, sorrayando que sería illexítimu impulsar escontra'l tronu a daquién salíu d'un llinaxe distintu al de Carlomagno.

Esta maniobra dexó-y sicasí convertise nel personaxe más poderosu na Francia de la primer metá del sieglu X: al so advenimiento, Lluis IV da-y el títulu de *dux Francorum* ([[duque de los francos]]), lo qu'anunciaba nuevamente'l títulu real. El rei calificar oficialmente (pue que so presión) como «el segundu dempués de nos en toos nuesos reinos». Ganó más poder inda cuando'l so gran rival [[Heriberto II de Vermandois|Heriberto de Vermandois]] morrió en 943, yá que entós el so poderosu principáu foi estremáu ente los sos cuatro fíos.



[[Hugu'l Grande]] apoderaba entós numberosos territorios ente [[Orléans]]-[[Senlis (Oise)|Senlis]] y [[Auxerre]]-[[Sens (Yonne)|Sens]], ente que'l soberanu carolinxu taba más bien replegáu al nordeste de [[París]] ([[Compiègne]], [[Laon]], [[Soissons]]) (mapa 1). Finalmente, el duque de los francos dirixó obispaos y abadíes como les de [[Abadía de Marmoutier (Tours)|Marmoutier]] (cerca de [[Tours]]), de [[Abadía de Saint-Benoît-sur-Loire|Fleury-sur-Loire]] (cerca d'[[Orléans]]) y de [[Abadía de Saint-Denis|Saint-Denis]]. Tamién foi abá llaicu de la colexata de la [[Basílica de San-Martín de Tours|San-Martín de Tours]] pola qu'Hugu'l Grande y sobremanera el so fíu Hugu «Capeto» puede ser qu'heredaren el so llamatu en referencia a la *cappa* (la 'capa' de [[Martín de Tours|san Martín]]) caltenida como reliquia nesi llugar.{{refn|group="nota"|Amás, tien de notase que cada sacerdote llaicu tradicionalmente tenía una [[Capa (catolicismu)|capa]] sobre'l so llombu. Paez que ye [[Adémar de Chabannes]] quien, de primeres, fala de "rei na regla" na so crónica hacia 1030.

El so poder provién tamién de les sos aliances: Hugu'l Grande casó una primer vegada cola hermana d'[[Athelstan]], unu de los más poderosu soberanos d'Occidente de principios del sieglu X dempués de qu'echara a los viquingos del [[Danelaw]]. Cuando [[Otón I]] al restaurar l'Imperiu convertir na primer potencia d'Europa, Hugu'l Grande casóse cola so hermana Sicasí, el poder que tenía d'heredar Hugu Capeto tenía les sos llendes: los sos vasallos yeren lo suficientemente poderosos por sigo mesmos como pa tener una gran autonomía y xugar a una política d'equilibriu ente carolinxos y la [[Casa Robertina]].

== Biografía ==

=== Fuentes primaries ===
Tamos mal informaos sobre'l reinu d'Hugu Capeto. Nengún escritor del so tiempu xulgó necesariu redactar la so biografía. Apaecen elementos esvalixaos na historia contemporánea redactada pol monxu [[Richer de Reims]], na “Correspondance” de [[Gerberto de Aurillac]] según na obra d'[[Abón de Fleury]], toos clérigos y escamplaes partidaries del nuevu rei. Los acontecimientos confusos que s'asocedieron son difíciles de reconstruyir.

=== Infancia ===

==== Herederu d'Hugu'l Grande ====
Hugu nació nun llugar desconocíu hacia l'añu 939–941.</ref>
Yera fíu de [[Hedwige de Saxonia]] (hermana d'Otón I) y de [[Hugu'l Grande]].



En [[956]], Hugu'l Grande muerre y el so fíu Hugu Capeto convertir n'herederu d'una potencia de primer orde: En [[Roma]], el Papa reconocer como «gloriosu príncipe de los francos». A mediaos del sieglu X, la competición pola corona ente carolinxos y la Casa Robertina terminara, y la victoria d'estos postreros yera yá casi ineludible. La llexitimidá de la Casa Robertina se concretizaba sobremanera gracies a les aliances. Poles venes d'Hugu Capeto corría un pocu de sangre carolinxo per parte de la so güela paterna ([[Beatriz de Vermandois]]), pero tamién sangre xermano per llinia direuta. Esta ascendencia vendría de [[Renania]] y non de [[Saxonia]] según [[Karl Ferdinand Werner]]{{refn|group="nota"|Nos sos escritos, la principal fonte del fin del sieglu X, [[Richer de Reims]], cercanu al poder otoniano dexara entender qu'Hugu Capeto baxaba del saxón [[Widukind de Saxonia|Widukind]] pa prestar a los emperadores xermánicos (revancha contra los carolinxos). A lo último el so padre aliárase col nuevu rei de [[Francia Oriental|Germania]] [[Otón I]], de quien había esposado la hermana [[Hedwige de Saxonia]] pa oponese a toa pretensión de [[Lluis IV de Francia|Lluis IV]] sobre la [[Lotaringia]]. En resume, cuando morrió'l so padre, Hugu Capeto heredaba teóricamente un títulu prestixosu y un principáu poderosu.

==== Francia so la influencia de los otonianos ====
En 956, cuando morrió'l so padre, Hugu Capeto, el fíu mayor, solo tenía unos quince años y dos hermanos. Otón I, rei de Germania, quería tener baxu tutela Francia Occidental, lo que-y yera posible por ser el tíu maternu d'Hugu y de [[Lotario de Francia|Lotario]], nuevu rei de los francos quien asocediera a la edá de 13 años a [[Lluis IV de Francia|Lluis IV]] en [[954]]. El reinu de Francia en 954 y el principáu robertino en 956 fueron puestu so tutelar de [[Bruno I de Colonia|Bruno]], arzobispu de [[Colonia (Alemaña)|Colonia]] y duque de [[Lotaringia]], hermanu del rei [[Otón I]]. Tutelar d'Hugu foi doblada por aquella de Lotario. L'oxetivu d'Otón I yera caltener l'equilibriu ente los robertinos, los carolinxos y los otonianos. En [[960]], el [[rei de los francos]] consintió en dar a Hugu l'heriedu del so padre, col marquesáu de [[Neustria]] y el títulu de duque de los francos. Pero, como contrapartida, el duque tenía d'aceptar la nueva independencia adquirida polos condes de Neustria mientres l'ausencia de poder. El so hermanu Otón solo llogró'l ducáu de [[Borgoña]]. Andrew W. Lewis intentó demostrar qu'Hugu'l Grande preparara una política patrimonial p'asegurar al so fíu mayor la mayor parte del so heriedu como faíen toles grandes families d'esa dómina.

A partir de [[962]], Occidente taba apoderáu pol vencedor de la cristiandá frente a los húngaros, [[Otón I]], quien restauró'l títulu imperial y apoderóse de camín d'[[Italia]]. El nuevu emperador aumentó'l so poder sobre [[Francia Occidental]] atrayendo a dellos obispos fronterizos; anque escoyíu por Lotario, l'arzobispu de [[Reims]] (quien aseguraba la eleición de los reis de Francia) [[Adalberón de Reims]] tendió a xunir les sos simpatíes al imperiu. Aprisionáu nuna tenaza, el rei [[Lotario de Francia|Lotario]] sofitar n'otros obispos ([[Langres (comuña)|Langres]], [[Châlons]], [[Noyon]]) y sobre el conde de Flandes [[Arnulfo I de Flandes|Arnulfo I]].

=== Hugu Capeto, duque de los francos (960–987) ===

==== Unos empiezos difíciles ====


Cuando recibía'l so cargu ducal ([[duque de los francos]], *dux francorum*) en 960, Hugu Capeto yera menos poderosu que'l so padre (mapa 1). N'efeutu, yera nuevu, políticamente inespertu y, sobremanera, taba baxu tutelar del so tíu Bruno de Colonia, cercanu al poder otoniano.

Frente a esti debilitamientu, producióse un fuerte movimientu d'independencia de los sos vasallos ente'l [[ríu Sena|Sena]] y el [[Loira]]. El conde [[Teobaldo I de Blois|Thibaud de Blois]], anque antiguu vasallu d'Hugu'l Grande quien-y confió la ciudá de [[Laon]], aseguróse una quasi-independencia proclamándose conde de [[Blois]], faciendo fortificar les sos principales ciudaes y apoderándose de [[Chartres]] y de [[Châteaudun]].

Los diplomes reales de los años 960 amuesen que les grandes families aristocrátiques nun yeren yá namái fieles al duque de los francos, como en tiempos d'Hugu'l Grande, sinón igualmente al rei Lotario. N'efeutu, atópense dalgunos d'ellos nes armaes reales lluchando contra'l [[duque de Normandía]] por cuenta de Lotario. A lo último paecía qu'Hugu tendía a perder el so llugar como número dos del reinu. Dos cartes del abá de [[Montier-en-Der|Montierender]] ([[968]] y [[980]]) faen referencia a [[Heriberto III de Vermandois]], entós conde de [[Château-Thierry]], de Vitry y abá llaicu de Saint-Médard de [[Soissons]], llevando'l títulu de «conde de los francos» ya inclusive de «conde de palaciu» nuna carta de Lotario.

==== El salvador de la realeza carolinxa ====
Pela so parte, Lotario tamién perdiera poder debíu al reforzamientu de la monarquía otoniana. Fixo una murnia figura participando nes asamblees de vasallos y parientes d'Otón I en [[965]]. Sicasí, a partir de la muerte del emperador en [[973]], el rei quixo volver a entamar la política del so güelu: recuperar la [[Lorena (Francia)|Lorena]], «Trubiecu de los carolinxos». Mientres el branu de [[978]], por razones escures, decidió pasar a l'aición. El principal testigu de la dómina, [[Richer de Reims]] esplicaba:

N'agostu de [[978]], acompañáu polos grandes del reinu (ente los que taba Hugu que vía con bonos güeyos una reña ente carolinxos y otonianos), Lotario tomó por sorpresa [[Aquisgrán]], residencia d'[[Oton II]], y dexóse el xestu simbólicu de xirar escontra l'este l'águila de bronce que decoraba la [[Palaciu de Aquisgrán|torre del palaciu]] que dempués de ser xirada escontra l'este nos tiempos de Carlomagno amenaciando asina a los eslavos de Moravia, foi xirada escontra l'oeste polos otonianos, desafiando asina a la Francia occidental.
Pero tuvo que retirase rápido y abellugase en [[Étampes]] con Hugu. Otón II entamó una ofensiva, unviando los sos exércitos hasta les puertes de París. [[Carlos de Baxa Lorena|Carlos de Lorena]], hermanu de Lotario, foi inclusive coronáu rei en Laon pol obispu de [[Metz]], [[Thierry I de Metz|Thierry I]]. Pero, a les puertes de París, Hugu Capeto cortó la ruta al emperador xermánicu que, viendo averase l'iviernu (yera'l 30 de payares) viose obligáu a fuxir. Les tropes de Lotario y d'Hugu Capeto escorrieron a Otón que la so retaguardia, nun pudiendo cruciar l'[[Ríu Aisne|Aisne]], que taba crecíu, foi dafechu abrasada en [[Soissons]], «asina morrieron más pola fola que pola espada». Esta victoria dexó a Hugu Capeto recuperar la so posición de primer aristócrata del reinu Franco.

==== El papel del arzobispu de Reims ====


Hasta finales del sieglu X, asitiáu en territoriu carolinxu, [[Reims]] yera la sede arzobispal más importante de Francia. Pretendía ser el primáu de los Galos y el so títulu tenía'l privilexu de consagrar a los reis y de dirixir la so cancillería. D'esta miente, l'arzobispu de Reims yera tradicionalmente favorable a la familia reinante y tenía, dende diba tiempu, un papel central na política real. Pero la ciudá episcopal taba dirixida por [[Adalberón de Reims]], sobrín d'[[Adalberón I de Metz|Adalberón de Metz]] (un preláu fiel a los Carolinxos), escoyíu pol rei Lotario en [[969]], pero que tenía enllaces familiares colos otonianos. L'arzobispu taba asistíu por una de les mentes más avanzaes del so tiempu, el écolâtre y futuru papa [[Gerberto de Aurillac]]. Adalberón y Gerberto trabayaron pol reestablecimientu d'un imperiu únicu qu'apoderara toa Europa. El rei Lotario, con 13 años, taba de fechu baxu tutelar del so tíu Otón I. Pero, al maurecer, afirmóse ya independizóse, lo que contradixo los proyeutos imperiales d'axuntar toa Europa so una única corona. De magar, l'obispu abandonó a Lotario y sofitó a Hugu Capeto.

Efeutivamente, por que los Otonianos pudieren faer de Francia un Estáu vasallu del imperiu, yera imperativamente necesariu que'l rei de los Francos nun fora de llinaxe carolinxu y que fuera lo suficientemente pocu poderosu p'aceptar esta tutela. Hugu Capeto convertir pa ellos nel candidatu ideal, siendo amás un sofitu activu de la reforma monástica de les sos abadíes ente que los otros pretendíen siguir distribuyendo cargos eclesiásticos y abaciales ente la so vecería. Tal conducta namái podía seducir a los de Reims, bien cercanos al movimientu cluniacense.

Gracies a la correspondencia de Gerberto, llográronse munches informaciones sobre estos acontecimientos políticos:



Los de Reims tamién se disgustaron pol acercamientu ente'l rei y Heriberto de Vermandois, l'eternu enemigu de los Carolinxos, el descendiente del traidor que dexara l'arrestu del so güelu [[Carlos III de Francia|Carlos el Simple]] en [[923]]. Abalbéron y Gerberto taben cerca de la corte otoniana y averase a Hugu traería finalmente que Francia arrenunciara a la Lorena. Otton&nbsp;III tenía trés años cuando morrió'l so padre: dos partíos llucharon entós p'asegurar la rexencia, una encabezadura por [[Enrique II, duque de Baviera|Enrique II, duque de Baviera, llamáu *el pendienciero*]] y Lotario (954–986), y l'otru poles emperatrices [[Teófano Skleraina|Théophano]], la so madre, y [[Adelaida d'Italia]], la so güela, bandu siguíu por Gerberto y Adalberón quien sofitaron a Hugu Capeto contra Lotario.

==== El fracasu de Lotario (979–986) ====


El fin del [[sieglu X]], ricu n'acontecimientos complexos, nun foi esclariáu pola *Historia* de [[Richer de Reims]], qu'escribió dempués de [[990]]. Completó la cronoloxía de [[Flodoardo]], quien paró nel [[966]]. Sicasí, sábese que'l so rellatu ye de baxa fiabilidá. Richer tenía'l deséu de faer bien, lo que lu llevó n'ocasiones a modificar la cronoloxía y a vanagloriar a los sos maestros de Reims: Adalberón y Gerberto. Son estes, poro, les bases epistemolóxiques sobre les que conocemos la cayida de los Carolinxos.

Sofitáu pol obispu de [[Reims]], Hugu foi a partir d'entós el nuevu home fuerte del reinu. Nel [[979]], mientres Lotario deseyaba asegurar la so socesión acomuñando al tronu al so fíu mayor, el duque de los Francos encargar de la xunta de los *principes regnorum*, esto ye, los grandes del reinu. La ceremonia desenvolver en Compiège en presencia del rei, de Arnoul (un fíu illexítimu del rei Lotario) y de Adalberón de Reims, sol beneplácito d'Hugu. L'asamblea escoyó a [[Lluis V de Francia|Lluis V]] (fíu de Lotario), según el ritu carolinxu, y l'arzobispu de Reims consagrar rei de los Francos. Richer, sicasí, dató l'acontecimientu nel [[981]]. Desconozse quién yeren los grandes señores del reinu presentes na ceremonia.

L'añu siguiente, Lotario, viendo crecer la empresa d'Hugu, decidió reconciliase con [[Otón II]]: aceptó arrenunciar definitivamente a la [[Lorena (Francia)|Lorena]]. Pero Hugu, por escures razones, nun deseyaba que Lotario reconciliar col emperador alemán; entainóse entós a tomar el *castrum* (la fortaleza) de [[Montreuil (Pasu de Calais)|Montreuil]], pa depués dirixise a [[Roma]]. Yá ellí, atopar col emperador y col papa, en compañía de los sos fieles [[Bouchard de Vendôme]] y [[Arnoul de Orléans]]. La tensión aumentó ente Lotario y Hugu. El rei de los Francos fixo casar al so fíu Lluis con [[Adelaida d'Anjou]] lo que-y apurrió [[Auvernia]] y el [[condáu de Tolosa]], p'asina poder prindar los territorios robertinos pel sur ([[982]]). Foi un fracasu. La pareya dixebróse dos años más tarde.

Dempués de la muerte d'[[Otón II]] ([[983]]) y aprovechando la mocedá d'[[Otón III del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu|Otón III]], Lotario arrenunció al so acercamientu a los Otonianos y, aliándose col duque de Baviera, decidió retomar la ofensiva en Lorena en marzu de [[985]]. Hugu guardóse muy muncho esta vegada de tomar parte na espedición.

Cuando'l rei tomó [[Verdun (Mosa)|Verdun]] y fixo prisioneru a [[Godofredo I de Verdun|Godofredo]] (l'hermanu del arzobispu de Reims), Adalberón de Gerbert pidió ayuda al duque de los Francos. Pero la lloca carrera de Lotario terminó col so fallecimientu en marzu de [[986]].

=== Escoyíu y consagráu rei de los Francos (987) ===

==== El fin de los Carolinxos ====
La contradicción ente ciertos fechos reflexaos por Richer nun dexen entender tola aición política d'Hugu na viéspora del so coronamiento. Por casu, nun se sabe por qué nun s'opunxo a acomuñar al tronu a Lluis, nin a la so socesión en [[986]], ente que foi a Roma p'atopase col emperador alemán con intenciones contraries a Lotario. Esmolecíu por tomar de Verdún y la llamada de Adalberón, paecería que'l duque de los Francos axuntaría él mesmu un exércitu. Pue que tuviera considerando la posibilidá de colar contra Lotario y apoderase del tronu.

Sía que non, el nuevu soberanu [[Lluis V de Francia|Lluis V]], como lo fixeren [[Lluis IV de Francia|Lluis IV]] y [[Lotario de Francia|Lotario]], declaró que siguiría los conseyos del duque de los Francos. Sicasí, incorporó los oxetivos del so padre sobre la Lorena y créese que deseyaría llanzar una ofensiva contra Reims y Laon por cuenta del so acercamientu col Imperiu. Nun se sabe cuál foi'l papel d'Hugu nesi momentu, les fontes son difuses. Aparentemente, el duque de los Francos frenaría les aspiraciones esaxeraes del rei carolinxu. Ello ye que Lluis convocó al arzobispu de Reims nel so palaciu de Compiègne por que respondiera de les sos aiciones. Pero, mientres una partida de caza, el rei finó al cayese del so caballu'l [[21 de mayu|21]] o'l [[22 de mayu]] de [[987]] nel monte de [[Senlis (Oise)|Senlis]].

==== La espulsión de Carlos de Lorena ====
En mayu de [[987]], los cronistes, principalmente Richer de Reims y Gerbert d'Aurillac, escribieron que, en Senlis, «escastábase la raza de los carolinxos». El rei difuntu foi rápido soterráu en Saint-Corneille de Compiègne y non en Reims como él deseyara. Pero, inclusive si Lluis V morrió ensin fíos, quedaba un carolinxu con posibilidaes d'aportar al tronu. Trátase de Carlos de Lorena, fíu de Lluis IV y hermanu de Lotario. Esto nun tenía nada d'estraordinariu: nun yera la primer vegada qu'un carolinxu competía con un robertino. Ello ye que nos tiempos del padre d'Hugu Capeto, nun se concebía la rotura colos carolinxos mientres esistieren, y el príncipe Lluis yera percibíu como mozu y puru. Pero los tiempos camudaren nel añu [[987]]. Dende diba una década, Hugu Capeto competía de manera abierta col rei, paecía someter a los grandes vasallos, pero, sobremanera, el so adversariu Carlos de Lorena foi acusáu de tolos males posibles: de querer usurpar la corona ([[978]]), d'aliase con Otón II, y dempués foi acusáu d'adulteriu cola reina Emma d'Italia, muyer del so hermanu.

Adalberón de Reims convocó a los grandes señores de Francia en Senlis y díxo-yos:


De vuelta a [[Inglaterra]], [[Abón de Fleury]], maestru de [[Saint-Benoît-sur-Loire]], espublizó una lleenda según la cual los postreros carolinxos seríen arrenegaos pol Llobu». N'efeutu, aportunando na santidá de la cabeza real consagrada, recuerda que'l llobu bastiara a Lluis IV y la so descendencia, demasiao arguyosos y brutales, por contraposición al rei Edmundo, soberanu ideal y pacíficu. El cleru estendió tamién la idea de que los carolinxos fueren como condergaos por un xuiciu divín que por andada se faía hereditariu (Lluis IV, Lluis V). Trátase por tanto de desterrar definitivamente esta dinastía del tronu. Adalberón aboga una última vegada en favor d'Hugu:


==== Cuestiones sobre la coronación d'Hugu Capeto ====
Hugu fixo compensar darréu a Adalberón, y esti postreru pudo entós convocar una nueva asamblea en Senlis (feudu d'Hugu) y volvió a Reims pa escluyir cualquier propuesta a favor de Carlos de Lorena. Asina, Hugu foi quien se convirtió nel nuevu soberanu. Sicasí, los historiadores especializaos nesti periodu afirmen:
 Pero, ¿qué se sabe esautamente? La cronoloxía proporcionada por Richer de Reims ye la que plantega problemes. El monxu escribió qu'Hugu foi coronáu y consagráu el [[1 de xunu]]. [[Yves Sassier]] nun imaxina que se pudiera naquella dómina coronar un nuevu soberanu namái a diez díes de la muerte del Carolinxu. Paez más bien qu'Hugu fuera aclamáu rei pola asamblea de Senlis (quiciabes el [[3 de xunu]]) y depués coronáu y consagráu rei'l [[3 de xunetu]] en Noyon.


Pero les fontes faen referencia igualmente a una ceremonia en Reims, d'ende la idea d'almitir dos ceremonies: una en Noyon (llaica) y otra en Reims (relixosa). Finalmente, ¿de qué tamos seguros? Hugu Capeto foi aclamáu pola asamblea de Senlis (dellos díes dempués de la muerte de Lluis V), dempués foi coronáu y consagráu, seya en Reims, seya en Noyon, ente mediaos de xunu y mediaos de xunetu del añu 987. La eleición de Noyon ye confusa: ¿por qué escoyer otra ciudá amás de Reims a pesar de que'l nuevu soberanu acababa de ser escoyíu sol sofitu de Adalberón de Reims? ¿Trátase d'una maniobra col fin de compensar al arzobispu de Reims como Hugu va facer dellos meses más tarde faciendo consagrar al so fíu en [[Orleans]]? Nun se sabe nada del desenvolvimientu de la consagración y de la coronación d'Hugu; sicasí, ye casi seguro que llevaba un mantu de púrpura texíu d'oru (y quiciabes bordáu con temes relixoses), medies coloraes, zapatos violetes, una corona narquiada con cuatro floretes y un cetru.

=== Reinado ===

==== Roberto II el Piadosu, acomuñáu a la corona ====

Una de les primeres esmoliciones del nuevu rei foi asegurar que la dinastía perpetuárase. Trató de convencer a Adalberón de consagrar al so fíu [[Roberto II de Francia|Roberto]]. Pero l'arzobispu, bien próximu al poder otoniano que prefería l'alternanza de les grandes families nel tronu de Francia a que'l poder d'una dinastía fuera capaz de competir con él, nun acepta la propuesta. Hugu, qu'acababa de recibir una carta de [[Borrell II]], [[conde de Barcelona]], pidiéndo-y que-y sofitara contra [[Almanzor]] quien acababa de llanzar una razia contra [[Barcelona]], argumentaba que precisaba tener un socesor nel casu de que la espedición contra los sarracenos acabara mal. Adalberón tuvo que vencer y Roberto el Piadosu foi consagráu, a la edá de quince años, el día de Navidá de [[987]].

Hugu Capeto suañaba casalo con una princesa bizantina, pero esi proyeutu fracasó, Roberto tuvo que casase cola vilba d'[[Arnulfo II de Flandes]], y fía de [[Berengario II d'Italia|Berengario II]], rei d'Italia, de la familia carolinxa.[[Susana d'Italia|Rozala d'Italia]] tenía venti años y yera la fía mayor de Berengario II. Al nun tener fíos cola so esposa, una y bones ella yera demasiáu mayor, Roberto refugar escontra [[991]]/[[992]].

Acomuñáu a la corona, Roberto asistió al so padre nos asuntos militares (conquista de [[Laon]] 988–991). Per otra parte, la so sólida instrucción adquirida de la mano de [[Gerberto de Aurillac]] en [[Reims]], dexó-y tratar cuestiones relixoses de les cualos foi rápido'l garante (dirixó'l conceyu de [[Verzy]] en [[991]] y el de [[Chelles]] en [[994]]). Ye casi seguro que, al contrariu que'l so fíu, Hugu yera iletrado y nun falaba'l llatín sinón el romanu (llatín vulgar del norte).

==== Captura de Carlos de Lorena ====
Mientres el so reináu, Hugu tuvo de faer frente a numberosos oponentes. De primeres, unu de los sos grandes rivales: Carlos de Lorena. Esti postreru remaneció en 988 cuando s'apoderó de la ciudá de Laon, unu de los últimos bastiones carolinxos. Pa faese respetar, el rei asedió dos veces la ciudá ensin resultancia. Esmolecíu por esti fracasu, Hugu contautó con dellos soberanos pa llograr ayuda. Nuna carta redactada en xunetu de 988, pola pluma de Gerberto, el primer capeto nun se contentaba d'informar a la emperatriz [[Teófano Skleraina|Théophano]] (rexente del so fíu Otón III) de les aiciones de Carlos de Lorena. Ello ye que propón-y un alcuentru:

Agora bien, tando en Meersburg (cerca del [[llagu Constanza]]) a lo llargo del mes d'agostu, paez que Teófano nun se moviera. Entós Hugu entama un ardid.

Tres la muerte de Adalberón de Reims ([[989]]), decide escoyer como nuevu arzobispu al carolinxu Arnoul (un fíu illexítimu del rei Lotario) en cuenta de Gerberto. Piénsase qu'intentaba aselar a los partidarios de los carolinxos, pero la situación volver contra'l rei yá que Arnoul apurrió Reims a Carlos. Entós formáronse les aliances; la guerra yera abierta: Carlos aliar col arzobispu de Reims y con Heriberto de Vermandois, y Hugu recibió'l sofitu d'[[Eudes I de Blois|Eudes de Blois]] en cuenta de Dreux. En cuanto al papa, dambos adversarios soliciten el so sofitu, ente que la corte d'Otón III caltiénse neutral, a pesar de los pidimientos d'Hugu. La situación desbloquiar pola traición d'[[Adalberón de Laon]], obispu de Laon, quien s'apoderó de Carlos y de Arnoul mientres dormíen y apurrir al rei ([[991]]). Pa llograr los sos fines, Adalberón fíxose recibir en Laon faciendo creer a Carlos y Arnould que quería reconciliase con ellos pa recuperar el so obispáu. Bien acoyíu en Laon, xura sobre'l pan y el vinu (el [[Domingu de ramos]] [[29 de marzu]] o'l [[Xueves santu]] [[2 d'abril]] de [[991]]) de caltener la so fe en Carlos, antes d'abrir les puertes de la ciudá al enemigu mientres la nueche. El postreru carolinxu, foi encarceláu en Orleans y morrió en fecha desconocida.

Esta traición, que se produció en plenu movimientu de la [[Paz de Dios]] (el [[conceyu de Charroux]] data de 989), causó fuerte impresión na metá sur del reinu: [[Adalberón de Laon]] quedó totalmente desacreditado neses provincies y la imaxe d'Hugu Capeto quedó avafada. La guerra despiadada empobinada contra Carlos de Lorena por Laon y Reims (988–991), conocida pol rellatu de Richer de Reims y les cartes de Gerberto, volvieren al rei contrariu a los güeyos d'una parte de la Ilesia. La visión que nós tenemos de la política del Capeto ye puramente aquella de los relixosos, d'ende la distancia que tenemos de tomar a la d'enxuiciar a Hugu Capeto. Los intereses d'unos y d'otros, de cutiu puestos en xuegu por families distintos, nun yeren converxentes. Nacíen rivalidaes y los conflictos ente los príncipes yeren revelaos polos sos respeutivos aliaos relixosos. [[Adémar de Chabannes]] danos una visión casi «maniquea» del reinu d'Hugu Capeto. El mesmu autor danos al empar una semeya negativa y positivu del soberanu. Ye él quien nos cunta la historia d'un desafíu del conde Audebert al respeutive de Hugu y Roberto 

Mientres enforma tiempu, afirmóse que los meridionales habíen sistemáticamente refugáu al primera Capeto. Apocayá, dellos estudios matizaron esta idea. Paez que'l refugu foi más bien d'orde políticu (la captura de Carlos de Lorena) que dinástica. N'efeutu, sábese que'l duque d'Aquitania refugó sometese al so rei, «refiertando esi crime de los francos (la captura de Carlos)» y l'obispu de Laon foi comparáu a [[Xudas Iscariote|Xudas]] el traidor». Finalmente, fixeron les paces na ribera del Loira. Esta observación ye entá más esplícita na ciudá de [[Limoges]]. Les actes amuesen que, hasta'l 988, reconocer a Hugu ya inclusive l'asociación al tronu de Roberto yá que tán fechaes refiriéndose al so reináu «*regnante Ugo rege anno II et Rotberto filio suo anno primu*» («robláu'l segundu añu del reináu del rei Hugu y el primeru del so fíu Roberto»). Pero esto nun duró, dellos meses más tarde, los archivos yá nun taben dataos pol so reináu: paez que'l cambéu deber a que se conoció la historia de la captura de Carlos de Lorena y de la traición de Adalberón de Laon. Una vegada puestos al corriente, les ciudaes meridionales refugaríen la llexitimidá d'Hugu y de Roberto.

==== Conceyu de Saint-Basle de Verzy ====


Arnoul, que traicionara al rei al abrir les puertes del so arzobispáu de [[Reims]] al so tíu Carlos de Lorena, postreru posible pretendiente carolinxu, taba sofitáu pola [[Santa Sede]]. Hugu facer xulgar nel conceyu de Saint-Basle-de-Verzy (18 y 19 de xunu de 991). L'asamblea taba compuesta por trelce obispos (lo que yera pocu) y presidida pol arzobispu Seguin de Sens, pocu favorable al rei. En revancha, los alderiques fueron dirixíos pol obispu Arnoul d'Orléans, cercanu al rei. Responsable de la defensa, [[Abón de Fleury]] alegó que'l soberanu nun podía convocar un conceyu y que namái'l papa yera competente pa xulgar l'asuntu. Arnoul d'Orléans retrucó-y con una bien violenta requisitoria contra la Santa Sede. Arnoul foi destituyíu. Dellos díes más tarde, Gerberto de Aurillac foi nomáu arzobispu de Reims. El papa [[Xuan XV]] nun aceptó esti procedimientu y quixo convocar un nuevu conceyu n'[[Aquisgrán]], pero los obispos de Francia refugaron y confirmaron la so decisión en [[Chelles]] (iviernu de 993–994). Gerberto, sofitáu por otros obispos, tomó posición, pola independencia de les Ilesies con al respeutive de [[Roma]] (que taba controlada polos emperadores xermánicos). Con cuenta de evitar una escomunión de los obispos que participaron nel conceyu de Sainte-Basle, y por tanto un cisma, Gerberto prefirió vencer. Abandonó l'arzobispáu y allegó a Italia. Tola habilidá política d'Hugu Capeto consistió, dende'l principiu del asuntu, en pidir el sofitu del emperador y del papa (qu'evidentemente nun llogró), y utilizar les divisiones de la Ilesia pa meter en primer llinia los obispos francos que desafía en cuenta del so sofitu. L'usu de la vía conciliar foi per tantu un mediu arteru d'oponese a la influencia del emperador, ensin entrar direutamente en conflictu.

En paralelu, Abón de Fleury, que defendiera puxantemente a Arnoul, escribió que, a partir del reinu d'Hugu Capeto, la teoría de la realeza creada por [[Hincmaro de Reims]] foi retomada: el rei reina colos conseyos de los eclesiásticos. Él y los sos contemporáneos, por razones escures y totalmente opuestes a la opinión precedente, asignaron a partir d'esi momentu un gran interés a la realeza. Abbon recordó que yera necesariu ser fiel al rei y que cada unu de los grandes señores nun yera más qu'un depositariu del serviciu debíu al rei. Escaecida so los postreros Carolinxos, la imaxe del rei ideal» fixo la so apaición: «El poder asítiase siempres na esfera elevada de lo público y exerzse como oficiu en vista del bien común», añadía Abbon. Paez que, sobre esti puntu, Hugu, pa restaurar la so imaxe a los güeyos de los obispos (Por casu construyendo edificios relixosos), debiera llexitimar les sos aiciones contra los Carolinxos:


Abón quería salvaguardar pal avenir la memoria capetiana entá fráxil nes mentalidaes del sieglu XI. So Hugu Capeto y entá con Roberto'l Piadosu, el soberanu tuvo llargamente aconseyáu y acompañáu polos obispos siguiendo la tradición carolinxa.

==== La insumisión de los grandes feudos ====
Los historiadores (principalmente Ferdinand Lot o J.-F. Lemarignier) escribieron mientres enforma tiempu qu'Hugu yera un soberanu bien débil mientres el reináu nel que los señores feudales reemplazaren a los príncipes familiares de palaciu y que la [[Paz de Dios]] fuera decidida pa compensar un insuficiente rellumu real. Una vegada más, los estudios recién matizaron estes teoríes demasiáu negatives. En 987, los contemporáneos tuvieron de tener duldes tantu tarrecíen el replantegamientu del orde carolinxu. Dalgunos amosaron abiertamente la so hostilidá (Carlos de Lorena, Eudes de Blois) y otros (sobremanera los eclesiásticos) prefirieron esperar. Vimos qu'había entá, sol reináu d'Hugu, costumes carolinxes.

Señálase de cutiu a los catalanes como los primeres que refugaron la llexitimidá d'Hugu. Arrebatáu a los musulmanes polos carolinxos, el condáu de Barcelona venerara mientres enforma tiempu a estos postreros. Sicasí, el primer capeto nun visitó les abadíes meridionales, y polo tanto estes postreres nun-y solicitaron la confirmación de los sos privilexos: hubo más bien alloñamientu que rotura. Amás, Michel Zimmermann amosó que la rotura ente la corona de Francia y [[Cataluña]] nun yera nueva: «Dende Carlos el Simple y los postreros carolinxos, asistimos a una falta de dilixencia de los soberanos pa reclamar la prestación de fidelidad ante la so incapacidá pa dar proteición como contrapartida». Los condes de Barcelona arrenunciaron por tanto, dende [[900]], a realizar el viaxe pal homenaxe real. Entiéndese agora porqué Cataluña refugó la esixencia d'Hugu en xineru de 988. Entrín y non, Barcelona foi asediada en [[985]] por [[Almanzor|Al-Mansur]]. El conde [[Borrell II]] llamó al so proteutor el rei de los Francos, pero Lotario morrió a lo llargo del añu 986 y Lluis V tuvo un reináu demasiáu curtiu pa preparar una espedición. A otru día de la coronación d'Hugu Capeto, Borrell anovó'l so llamamientu y Hugu prometió la so ayuda en cuenta de un homenaxe en Aquitania, en devanéu.

A lo último Hugu tuvo de faer frente, mientres tol so reináu, a la oposición d'[[Eudes I de Blois|Eudes de Blois]] que les sos posesiones abarganaben el dominiu real. El conde de Blois aseguróse tomar de Melun, entós dirixida por [[Bouchard I de Vendôme|Bouchard de Vendôme]], sobornando al castellán y a los *milites* (caballeros) del castiellu. Tres esti golpe de mano, formóse una coalición ente'l rei, el conde d'Anjou y el duque de Normandía (991): Melun foi reconquistada y Eudes vencíu. Esti postreru retomó les armes y conquista [[Nantes]], nel intre reconquistada pol conde d'Anjou [[Fulco III d'Anjou|Fulco Nerra]]. Inquietos pol poder del angevino, Ricardu I de Normandía, Eudes de Blois y Balduino IV de Flandes aliar contra él (995–996). El conflictu ensin fin foi atayáu pola muerte de Eudes en marzu de 996, depués pola d'Hugu Capeto escontra finales d'ochobre del mesmu añu.

==== El fin del reináu ====
Eudes de Blois morrió en marzu de 996, dexó una vilba de la que taba prindáu [[Roberto II de Francia|Roberto II el Piadosu]]. Hugu Capeto refugó esta unión que-y apurriría la Borgoña al so fíu, yá que [[Berta de Borgoña]] yera la so prima en tercer grau, y el matrimoniu sería consanguíneu.

Mientres el branu de 996, yá enfermu, Hugu allegaría col so fiel Bouchard al monesteriu de [[Souvigny]] onde reposaba'l so amigu [[Maïeul de Cluny|San Mayeul]] (muertu en [[994]]). El rei pue que tuviera enfermu de [[viruela]], Richer atestigua: «Hugu, que tenía tol cuerpu cubiertu de pústulas, fina nel so castiellu de los Xudíos». «Los Xudíos» yera una aldea güei sumida, cerca de Chartres, nel corazón de la [[Beauce (Francia)|Beauce]]. Nun taba yá en guerra contra Eudes de Blois, muertu en marzu de 996, y tenía alredor de 55 años cuando finó mientres les nueves Caliendes del añu 996. Sumió «ensin faer ruíu» en superando ensin gloria les dificultaes que-y crearon el so enemigos. El difuntu rei foi darréu tresportáu a l'[[Basílica de Saint-Denis|Abadía de Saint-Denis]] onde foi soterráu ante l'altar de la Santa Trinidá xunto a Eudes, un pernomáu ancestru de la familia.

== El reinu d'Hugu Capeto ==

=== Los principaos territoriales ===
Hugu Capeto, como los sos predecesores, faise llamar *«rex Francorum»* (rei de los francos) y non «rei de Francia», lo que significa que se siente más bien soberanu d'un pueblu, los francos (los homes llibres), que d'un territoriu. Bien entendíu, estos venceyos nun fuelguen sobre una presencia física que fadría conocer al rei nel conxuntu del reinu. Ye inclusive posible que'l primera Capeto se desinterese progresivamente del sur del reinu una y bones les abadíes nun apelen a él pa la confirmación de los sos bienes. Magar ye conocíu al norte del Loira, esto ye menos ciertu nes rexones meridionales, como confirma'l rellatu de Abón de Fleury del so viaxe a [[Gascuña]]:






N'efeutu, dende mediaos del sieglu X, los condaos creaos en tiempos de los Carolinxos fuéronse independizando progresivamente ante la debilidá del poder real. Los más poderosos d'ente ellos alcontrábense nos márxenes del reinu (mapa 2):
* *'El conde de Barcelona**: suspendióse la rellación de vasallaxe dende 987.
* **El conde de Flandes**: asitiáu nel estremu norte del reinu, taba dirixíu por [[Arnulfo II de Flandes|Arnulfo II el Mozu]] y dempués por [[Balduino IV de Flandes|Balduino IV el Barbudu]]. La familia condal, tradicionalmente cercana al poder carolinxu, sostuvo la candidatura de Carlos de Lorena en 987.
* **El ducáu de Normandía**: asitiáu al oeste de París, ye un poderosu ducáu alministráu conducentemente pol duque [[Ricardu I de Normandía|Ricardu I]] quien realiza una política de reconstrucción relixosa. El duque ye un fervosu opositor a los carolinxos y aliáu de los robertinos. Casóse con Emma, hermana d'Hugu Capeto (960), y reconoz a esti postreru como'l so señor (968) dempués el so soberanu.
* **El conde d'Anjou**: ricu y poderosu, el conde d'Anjou [[Fulco Nerra]] ye un sofitu fiel al rei capeto a quien va sofitar mientres tol reináu.
* **Los condes de Blois**, [[Condes de Châteaudun|condes de Châteaudun]], [[condes y duques de Chartres|de Chartres]] y [[Condes de Reims|de Reims]]: [[Eudes I de Blois]] ye l'enemigu personal d'Hugu Capeto. Hugu'l Grande confiara a la familia de Blois un castiellu que se convirtió n'independiente a lo llargo del sieglu X. El so aliáu, [[Heriberto II de Troyes|Heriberto IV de Vermandois]], tien [[Troyes]], [[Meaux]], [[Provins]] y [[Vitry]], y ye igualmente unu de los grandes enemigos del primer Capeto.
* **El duque de Bretaña**: según los historiadores, o bien se beneficiara d'una amplia autonomía o bien yera dafechu independiente dende [[851]] pola atribución del títulu de rei a [[Erispoe]] por [[Carlos el Calvo]] tres una derrota humillante d'esti postreru. Esti reinu sume casi 50 años más tarde tres la so conquista polos Normandos ente 913 y 917. Esti territoriu convertir en ducáu tres tomar de Nantes por [[Alano II de Bretaña|Alano Barbetorte]] pero queda so la influencia de normanda, los duques de Bretaña rindíen homenaxe a los duques de Normandía. La so situación a finales del sieglu X ye pocu conocida, a falta de fontes abondes, paez sicasí que dos poderosos señores compartíen esi territoriu, l'arzobispu de Dol y el conde de Rennes. Ye la dómina d'una llucha dinástica que se dio tres la muerte de [[Drogon de Bretaña|Drogon]], fíu del duque [[Alano II de Bretaña|Alano Barbetorte]], ensin herederu (tenía 4 años). En [[990]], sábese que [[Conan I de Bretaña|Conan I]] tomó'l títulu de príncipe de Bretaña. El fechu de que la Bretaña nun fora parte de los pares de Francia, a pesar del so poder, tendería a demostrar, contrariamente a lo qu'intenta probar la historiografía francesa, qu'esi ducáu nun yera parte del reinu de Francia.
* **El ducáu d'Aquitania**: ye'l más vastu de los principaos territoriales (un cuartu del reinu). Pola so llingua, les sos costumes, el so clima, tou opón la Aquitania al norte de Francia. El duque d'Aquitania, [[Guillermu IV d'Aquitania]], siéntese llibre lloñe de París. Sicasí, la so hermana Adelaida ye la reina de los francos.
* **El ducáu de Borgoña*': ye dirixíu pol hermanu del rei, [[Enrique I de Borgoña|Enrique'l Grande]] a partir de [[965]], tres la muerte del so otru hermanu Oton. Ye aliáu d'Hugu.

=== Les posesiones del rei ===
Los historiadores preguntáronse mientres enforma tiempu por qué Hugu namái recuperara, tres la so coronación, un minúsculu territoriu que diba constituyir el [[dominiu real]]. Paez que la so eleición fuera más una reconocencia afeutiva qu'una reconocencia del so poder frente a los grandes señores. N'efeutu, los sos vecinos más cercanos (el duque de Normandía o'l conde d'Anjou) yeren más ricos qu'él en tierres y n'homes. Les posesiones del nuevu rei amenorgar a cachos del antiguu ducáu robertiniano, antaño consolidáu pol so padre. Estes amputaciones nun se debíen n'absolutu a perdes territoriales amestaes a la reclamación d'un hermanu menor del rei.

Esti territoriu taba apoderáu por dos grandes ciudaes, [[París]] y [[Orleans]], y depués per delles ciudaes medianes, [[Étampes]], [[Melun]], [[Corbeil]], [[Dreux]] y [[Senlis (Oise)|Senlis]]. Estes places fuertes yeren en realidá capitales de *pagi* nel senu de les cualos el rei nun exerz sinón el poder condal. En caúna d'estes ciudaes, Hugu Capeto disponía d'un palaciu, d'una tropa de caballeros y de rentes territoriales y económiques. Caúna de les sos posesiones taba dixebrada de les otres porque cafiantes vasallos ([[Casa de Montmorency|Montmorency]], [[Montlhéry]]...) fuéronse entrepolando. Finalmente, el primer capeto disponía tamién d'abadíes que se calteníen como poderosos sofitos económicos y estratéxicos: San Martín de Tours, [[Abadía de Saint-Benoît-sur-Loire|Saint-Benoît-sur-Loire]] (Fleury-sur-Loire), [[Abadía de Saint-Maur|Saint-Maur-des-Fossés]], [[Abadía de Saint-Germain-des-Prés|Saint-Germain-des-Prés]] y [[Basílica de Saint-Denis|Saint-Denis]]. Nun quedaba casi nada del dominiu carolinxu, salvu en redol a Laon. Sería sicasí ilusoriu llindar la influencia d'Hugu Capeto namái al so dominiu real. La so influencia se extiendía sobre una rexón muncho más vasta d'[[Orleans]] hasta [[Amiens]] (mapa 3).

== L'alministración en tiempos d'Hugu Capeto ==
Esiste bien poca información sobre'l reináu d'Hugu Capeto. Namái se caltuvieron un pequeñu númberu d'actes emitíes pola so cancillería: malapenes una docena. Un númberu ínfimu comparáu colos centenares del so contemporaneu Otón III.

=== La continuidá carolinxa ===


Hugu Capeto paez un soberanu que se caltién bien «carolinxu» en dalgunos de los sos comportamientos. De primeres, acomuñó al so únicu fíu, [[Roberto II de Francia|Roberto]], a la corona. El príncipe, que tenía unos 15 años, foi aclamáu y depués consagráu na catedral d'Orleans por Adalberón de Reims, la nueche de la Navidá de 987. Esta práutica yera yá usada en tiempos de los Carolinxos, pero'l pasáu amosó qu'esti procuru nun torgar la eleición d'otru como rei (Carlos III en 922). Amás, Carlos de Lorena caltuvo'l so protagonismu y el rei tuvo problemes pa convencer al arzobispu de Reims por que lo sofitara. Esti postreru, que'l so papel yera capital pa llexitimar la consagración, nun deseyaba ver como la nueva dinastía reforzábase precipitadamente. Pero, frente al argumentu d'Hugu, quien afirmó nun poder dexar el reinu ensin dirixente y ensin socesión asegurada nun universu contrariu (los vasallos enemigos del rei, los musulmanes), l'arzobispu tuvo de vencer.

Curiosamente, apréciase que'l mesmu rei y la so redolada calteníen una tradición imperial de la monarquía franca. Asina, una carta real d'Hugu Capeto, fechada en 992, presentar a él mesmu y al so fíu como «posesores del poder sobre l'Imperiu Franco» (*imperii Francorum* (...) *potiti*). Otra alcordanza franca foi la confección d'un abrigu real por orde de la reina Adelaida, confiáu al cuidu de Saint-Denis. Esti vistíu, llamáu *orbis terrarum*, simbolizaba'l mundu. Yera un abrigu imperial y la so significación yera clara: «aquel que lo visti porta'l mundu sobre los sos costazos, como Atles». Hasta [[988]], sabemos que toles actes reales del primer capeto siguieron una práutica carolinxa según la cual la firma (souscription) yera realizada al empar pol cancillería y pol rei, quien incluyía los signos reales: el so monograma (modelu carolinxu) y el sellu. Tres esta fecha, entá una acta de cada dos (conocíes) facer d'esta manera.



Finalmente, l'amenorgamientu, tan descrita por ciertos historiadores, de les rellaciones por actes nos tiempos de los primeres capetos, ye pocu clara. So los carolinxos, los diplomes reales fueron raros en Normandía, Anjou, Poitou, Berry y Auvergne, ya inclusive inesistentes en Gascuña, Bordelais y Toulousain. En tiempos d'Hugu Capeto, unviáronse menos documentos a Flandes y a Auvergne, pero nota una multiplicación de les actes escontra Normandía, Touraine y Berry. Nun hai por tanto un verdaderu corte colos despachos carolinxos (sacante nel estremu sur). En resume, Richer presentó al rei Hugu como un Rei guerreru» que realizaba fazañes col so exércitu. Pa ser un verdaderu carolinxu, namái-y faltó la sangre de Carlomagno.!

=== La rotura capetiana ===


Hasta 987, los clérigos nun producieron más grandes testos. Los reinaos de los postreros carolinxos nun aguiyaron a los pensadores y paecíen poner de llau a los homes de la ilesia. Con Hugu Capeto, la situación paeció camudar. N'unu de los sos diplomes, el rei apaez como l'intermediariu ente los clérigos y el pueblu (*mediator cleri et plebis*). Amás, Abón de Fleury y Richer de Reims yeren conscientes del cambéu con al respeutive de l'anterior dinastía. El monxu de Reims añadió qu'Hugu y Roberto actúen:





Los dos reis, so la pluma de Gerber d'Aurillac, aportunaron ellos mesmos sobre esta necesidá de *consilium* «nun queriendo pa nada abusar del poder real decidimos tolos asuntos de la *res publica* [la cosa pública] recurriendo a los conseyos y sentencies de los nuesos fieles». Ello ye qu'en casu de necesidá, los obispos del norte asistieron y sostuvieron al rei mientres los pleitos reales o los sínodos. Pero Hugu precisaba'l sofitu de la Ilesia p'asitiar totalmente la so llexitimidá, según porque los contingentes de caballeros que componen la so armada proveníen en gran parte de los obispaos.

No referente a les actes reales, viose que'l rei namái taba presente realmente na rexón asitiada ente'l Oise y el Sena. Los diplomes reales pueden ser igualmente cartes privaes con un gran númberu de suscripciones. Con Hugu Capeto abrióse una nueva práutica na redaición de les actes. Hasta 987, yeren uniformemente l'oxetu, como sorrayemos, d'una firma de la cancillería xunto a aquella del rei. D'equí p'arriba, el rei tenía de faer roblar dalgunos de los sos diplomes (unu solu conocíu d'Hugu Capeto) non yá pol canciller, sinón poles persones que lo arrodiaben (los grandes señores).

En delantre, paez que l'autoridá real yá nun sirvía, por si sola, pa validar la decisión tomada. N'efeutu, les actes emanadas de la cancillería yeren principalmente privilexos que confirmen los dominios de los establecimientos relixosos (por casu Saint-Maur-des-Fossés, 988) y poner so la proteición del rei (mapa 4): quiciabes los clérigos envaloraben inútil pidir la proteición d'un soberanu tan débil. Esta posibilidá ye anguaño aldericada yá que se considera qu'esti cambéu alministrativu amuesa menos un debilitamientu del rei qu'un cambéu de métodu progresivu a partir d'Hugu Capeto. Los postreros carolinxos expedíen entá un númberu importante de diplomes a les ilesies asitiaes nel sur. Trátase de crear un sentimientu de llexitimidá y de proteición real contra los musulmanes próximos, política puesta ente paréntesis dende mediaos del sieglu X.

== Progresu cultural y arquiteutónicu ==
El reináu d'Hugu Capeto representó una renacencia cultural, descritu por Helgaud de Fleury, dende'l final del [[sieglu X]]. Magar l'antigüedá tuvo siempres presente na cultura de la Edá Media, el paisaxe monumental va camudando. Na actualidá falar del [[arte prerrománico]], claramente estremáu del arte carolinxo.

Atribuyir a Hugu Capeto y la familia real la construcción d'una serie d'edificios: el soberanu siguió la construcción del monesteriu de Saint-Magloire inicada en París pol so padre; pela so parte, la reina Adelaide mandó a construyir en [[Senlis (Oise)|Senlis]] una capiya p'allugar les reliquies de San Frambourg y otra en [[Argenteuil]] pa l'abadía de La nuesa Señora. Hugu Capeto trabayó n'estrecha collaboración col Centru Cultural de la [[Saint-Benoît-sur-Loire]]. Los obispos tamién desempeñaben un papel esencial, trabayar en diverses ciudaes pa reconstruyir o ampliar los santuarios a finales del sieglu X, tal que el de [[Beauvais]] y especialmente el de [[Reims]]. Sobre esto, Richer de Reims describió la construcción de la catedral de Reims pol arzobispu [[Adalberón de Reims]] en [[976]]. «Munchos trabayos realizáronse: destrúyense les criptes occidentales y la entrada abovedada carolinxa. sustituyir por un campanariu-antoxana, onde se va asitiar el cuerpu de San Calixto, antes d'alzar un altar con un oratoriu. A lo último, l'altar mayor ye decoráu con una cruz d'oru y ábrense nueves ventanes decoraes con diverses hestories.» Pero estes remodelaciones nun yeren del gustu de toos, por casu, pa Flodoard, que siguió colos añales dempués de la muerte de Richer de Reims, esta reconstrucción ye considerada como un sacrilexu.

Los centros urbanos tamién se desenvolvieron. En [[Tours]], el sector Saint-Martin, protexíu pol so castru de piedra xeneró un pobláu vibrante con munches tiendes. En París, na dómina d'Hugu Capeto, la ciudá taba totalmente ocupada pol sector episcopal escontra l'este y el Palaciu Real, al oeste. Ente los dos, reparábase la presencia d'un barriu, que los sos habitantes yeren provisores de productos pervalibles pal rei y l'obispu.
A dambes vera alzábense burgos monásticos en redol a los cualos allugábense viñeos, talleres y puertos fluviales (Saint-Germain-des-Prés). Más allá, en [[Châteaudun]], la «collégiale Notre-Dame» instalar en [[1003]] dientro del castru mandáu a construyir pol conde de Blois, siendo este un casu aislláu yá que los castiellos privaos nun yeren frecuentes. A finales del [[sieglu XI]], el cobarde espertar económicu dexa dar continuidá a los trabayos urbanos de les ciudaes urbanes (que se caracteriza por una estructura polinuclear): ciudá episcopal, castru y suburbiu heredaos de l'alta edá media.

== Hugu Capeto y la Ilesia ==


Hugu Capeto, que yera [[Abá]], entendió rápido l'interés que podía sacar de la reforma de Cluny. Caltuvo amistá con [[Maïeul de Cluny]], amosó la so devoción a les ceremonies relixoses y sofitó la reforma monástica. Dio en 994 al abá Heldric de l'[[Abadía de San German de Auxerre]], que la eleición del abá fora realizada polos mesmos mueyes y non pol Obispu Auxerre. Lóxicamente foi sofitáu pa la so eleición polos reformadores de la Ilesia, y en particular, por [[Gerberto de Aurillac]] y [[Adalberon de Reims]], líderes influyentes y familiares de los otonianos. Sobremanera en momentos en que los carolinxos podíen ser una amenaza pa Otto II y Otto III.

Pero una vegada nel poder, debía, a los güeyos de los otonianos siguir siendo lo suficientemente débil que Francia nun pueda alzase como un contrapoder. Por casu, Adalberon amosábase ronciegu a coronar al so fíu Roberto, a pesar de ser entrenáu pol so maestru d'escuela Gerberto. Foi necesaria tola habilidá política d'Hugu Capeto pa convencelo. Esti postreru, delegó en Roberto'l Piadosu responsabilidaes reales relixoses y militares que de fechu lo impunxeron como'l so socesor. Como la reforma monástica nun podía cuntar col sofitu de tolos abás y obispos llaicos, apaecieron divisiones dientro de la Ilesia. [[Odilón de Cluny]] y el movimientu de la [[Paz de Dios]], fueron fuertemente criticaos por clérigos prominentes de primer orde, especialmente al norte del Loira, como [[Adalberón de Laon]] o [[Gerard de Cambrai]]. Los otonianos controlaben la [[Santa Sede]] y maniobraben por que, en Francia, el poder siguiera siendo compartíu ente los carolinxos y los robertinos.

La traición del arzobispu Arnoul foi un duru golpe pal creitu del rei. Sicasí, esti postreru maniobró con habilidá, utilizando la vía conciliar pa contrariar les decisiones de la Santa Sede (que taba sometida al emperador). Amás, en contraste colos pocos medios de que dispón el rei, el so llexitimidá afirmó gracies al sofitu de los grandes eclesiásticos: Que víen bien que'l rei, anque débil, encarnaba la tradición d'una autoridá cimera, la única capaz de caltener l'orde y la paz na sociedá cristiana. Los obispos d'Aquitania y del Languedoc ellaboraron ensin dulda, a falta de daqué meyor, la [[Paz de Dios]] nel momentu mesmu nel qu'Hugu Capeto empezó a reinar, pero los sos colegues del norte, más cercanos a la realeza, buscaben da-y un sofitu ideolóxicu (Gérard de Cambrai, Adalberón de Laon).

Xustamente, Abón de Fleury, que defendiera puxantemente a Arnoul nel conceyu de [[Verzy]], escribió que, a partir del reináu d'Hugu Capeto, la teoría de la realeza, forxada por [[Hincmaro de Reims]], foi retomada: el rei reinaba col conseyu de los eclesiásticos. Él y los sos contemporáneos, por razones escures y totalmente opuestes a la opinión precedente, dieron a partir d'esi momentu una gran importancia a la realeza. Abbon recordaba que yera necesariu ser fiel al rei y que cada unu de los grandes señores nun yera otra cosa qu'un depositariu del serviciu debíu al rei. Escaecíu so los postreros carolinxos, la imaxe del rei ideal» fixo la so apaición: , añadía Abbon. Paez que, sobre esti puntu, Hugu, pa recuperar el so prestíu a los güeyos de los obispos (construyendo edificios religosos por casu), debió llexitimar les sos aiciones contra los Carolinxos: 


Abbon quería salvaguardar pal futuru la memoria capetiana, que siguía siendo entá fráxil nes mentalidaes del sieglu XI. Al contrariu que los postreros carolinxos, los primeres capetos xuniéndose al clan d'obispos del nordeste de París ([[Amiens]], [[Laon]], [[Soissons]], [[Châlons]]...), que'l so sofitu amosar determinante col intre de los acontecimientos. Hugu Capeto y Roberto el Piadosu precisaben el sofitu de la Ilesia p'asitiar entá más la so llexitimidá, ente otres razones porque los obispos suministraben la mayoría de los contingentes de l'armada real. N'unu de los sos diplomes, los dos reis apaecen como los intermediarios ente los clérigos y el pueblu (*mediatores et plebis*). Y los dos reis ellos mesmos, so la pluma de Gerberto de Aurillac aportunen sobre la necesidá de “concillium”: «Nun queriendo pa nada abusar del poder real decidimos tolos asuntos del res publica” recurriendo a los conseyos y sentencies de los nuesos fieles».

D'últimes, a pesar d'un poder real relativamente débil, Hugu Capeto llogró crear divisiones nel senu de l'alta aristocracia y de la Ilesia pa llograr sofitos abondos pa tresmitir hereditariamente la so corona, a despecho del poder de los Otonianos. Sicasí, la restauración d'un poder real más fuerte respondía tamién a un movimientu más ampliu: la [[Paz de Dios]] taba fundando progresivamente una sociedá de trés órdenes, na que'l clérigu, que yera'l depositariu de la cultura, volvióse indispensable pal exerciciu del poder.

Sicasí, la evolución remató nel sieglu XI con un sofitu clerical que paecía cada vez menos indispensable (en particular a partir del reináu del so nietu [[Enrique I de Francia|Enrique I]]) en provechu de los poderosos llaicos.

== Bibliografía ==

=== Fuentes ===
* [[Abón de Fleury]], *Opera*, llatín, 139, coleición 422-570.
* [[Gerberto de Aurillac]], *Correspondance*, edición Julien Havet, Picard, París, 1889.
* [[Richer de Reims]], *Histoire de France*, edición Robert Latouche, Belles-Lettres, París, 1937.

=== Obres ===
* [[Dominique Barthélemy]], *L'ordre seigneurial, S. XI–S. XII s.*, Seuil, París, 1990. ISBN 978-2020115544
* [[Robert Delort]] (dir.), *La France de l'an Mil*, Seuil, París, 1990. ISBN 978-2020115247
* [[Georges Duby]], *L'an mil*, Gallimard, París, 1993. ISBN 978-2070327744
* [[Claude Gauvard]] (dir.), *Dictionnaire du Moyen Âge*, BUO, París, 2002. ISBN 978-2130543398
* [[Claude Gauvard]], *La France au Moyen Âge du V au XV*, BUO, París, 1999. ISBN 978-2130478812
* [[Olivier Guillot]], *Hugues Capet et les premiers Capétiens: 987–1180*, Tallandier, París, 2002. ISBN 978-2235023191
* [[Olivier Guillot]], [[Yves Sassier]], *Pouvoirs et institutions dans la France médiévale*, tomu 1, *Des origines à l'époque féodale*, Colin, París, 2003. ISBN 978-2200265007
* Dominique Iogna-Prat (dir.), *Religion et culture autour de l'an Mil*, Picard, París, 1990. ISBN 978-2708403925
* Jean-François Lemarignier, *Le gouvernement royal aux temps des premiers Capétiens (987–1108)*, Picard, París, 1965.
* Andrew W. Lewis, *Le Sang royal. La famille capétienne et l'État, France, X – XIV siècle*, Gallimard, París, 1981. ISBN 978-2070705146
* François Menant (*et alii*), *Les Capétiens. Histoire et dictionnaire. 987–1328*, Robert Laffont, París, 1999. ISBN 978-2221056875
* [[Michel Parisse]] (dir.), *Le roi de France et son royaume autour de l'an mil*, Picard, París, 1992. ISBN 978-2708404205
* [[Richer de Reims]], *Le Coup d'État capétien, 888–997*, Paléo Éditions, París, 2002. ISBN 978-2913944664
* [[Yves Sassier]], *Hugues Capet*, Fayard, París, 1987. ISBN 978-2213019192
* [[Yves Sassier]], *Royauté et idéologie au Moyen Âge*, Colin, París, 2000. ISBN 978-2200016562
* [[Laurent Theis]], *L'avènement d'Hugues Capet, 3 juillet 987*, Gallimard, París, 1984. ISBN 978-2070700530
* [[Laurent Theis]], *L'Héritage des Charles, De la mort de Charlemagne aux environs de l'an mil*, Seuil, París, 1990. ISBN 978-2020115537
* [[Laurent Theis]], *Histoire du Moyen Âge Français*, Perrin, París, 1992.
* [[Laurent Theis]], *Robert Le Pieux. Le roi de l'an Mil*, Perrin, París, 1999.

=== Artículo ===
* Xavier Barral i Altet, « Le paysage architectural de l'an Mil », *La France de l'an Mil*, Seuil, París, 1990, p.&nbsp;169-183.
* [[Dominique Barthélemy]], « Dominations châtelaines de l'an Mil », *La France de l'an Mil*, Seuil, París, 1990, p.&nbsp;101-113.
* [[Dominique Barthélemy]], « Le pillage, la vengeance et la guerre », *Collections de l'Histoire*, 16, 2002.
* [[Robert-Henri Bautier]], « L'avènement d'Hugues Capet », *Le roi de France et son royaume autour de l'an mil*, Picard, París, 1992, p.&nbsp;27-37.
* [[Colette Beaune]], « Roi », *Dictionnaire du Moyen Âge*, BUO, París, 2002, p.&nbsp;1232-1234.
* [[Bernhard Blumenkranz]], « Où est mort Hugues Capet? », *Bibliothèque de l'École des Chartes*, 1957, p.&nbsp;168-171.
* [[Pierre Bonnassie]], « D'une servitude à l'autre: les paysans du royaume 987–1031 », *La France de l'an Mil*, Seuil, París, 1990, p.&nbsp;125-141.
* [[Michel Bur]], « Adalbéron, archevêque de Reims, reconsidéré », *Le roi de France et son royaume autour de l'an mil*, Picard, París, 1992, p.&nbsp;55-63.
* André Chédeville, « Le paysage urbain vers l'an Mil », *Le roi et son royaume en l'an Mil*, Picard, París, 1990, p.&nbsp;157-163.
* [[Robert Delort]], « France, Occident, monde à la charnière de l'an Mil », *La France de l'an Mil*, Seuil, París, 1990, p.&nbsp;7-26.
* Pierre Gasnault, « Hugues Capet et la villa des Juifs », *Bibliothèque de l'École des Chartes*, 1960, p.&nbsp;166-167.
* [[Olivier Guyotjeannin]], « les évêques dans l'entourage royal sous les premiers Capétiens », *Le roi de France et son royaume autour de l'an mil*, Picard, París, 1992, p.&nbsp;91-98.
* Richard Landes, « L'accession des Capétiens: Une reconsidération selon les sources aquitaines », *Religion et culture autour de l'an Mil*, Picard, París, p.&nbsp;151-166.
* Guy Lanoë, « les *ordines* de couronnement (930–1050): retour au manuscrit », *Le roi de France et son royaume autour de l'an mil*, Picard, París, 1992, p.&nbsp;65-72.
* [[Michel Parisse]], « Qu'est-ce que la France de l'an Mil? », *La France de l'an Mil*, Seuil, París, 1990, p.&nbsp;29-48.
* [[Hervé Pinoteau]], « les insignes du roi vers l'an mil », *Le roi de France et son royaume autour de l'an mil*, Picard, París, 1992, p.&nbsp;73-88.
* [[Jean-Pierre Poly]], « Le capétien thaumaturge: genèse populaire d'un miracle royal », *La France de l'an Mil*, Seuil, París, 1990, p.&nbsp;282-308.
* Annie Renoux, « Palais capétiens et normands à el fin du X et au début du XI siècle », *Le roi de France et son royaume autour de l'an mil*, Picard, París, 1992, p.&nbsp;179-191.
* Annie Renoux, « Évocation morphologique des palais normands et capétiens à el fin du X et au début du XI siècle », *Le roi de France et son royaume autour de l'an mil*, Picard, París, 1992, p.&nbsp;193-200.
* [[Yves Sassier]], « Capétiens », *Dictionnaire du Moyen Âge*, BUO, París, 2002, p.&nbsp;214-217.
* [[Michel Sot]], « les élévations royales de 888 à 987 dans l'historiographie du X siècle », *Religion et culture autour de l'an Mil*, Picard, París, 1992, p.&nbsp;145-150.
* Thomas G. Waldman, « Saint-Denis et les premiers Capétiens », *Religion et culture autour de l'an Mil*, Picard, París, 1992, p.&nbsp;191-197.
* [[Karl Ferdinand Werner]], « les Robertiens », *Le roi de France et son royaume autour de l'an mil*, Picard, París, 1992, p.&nbsp;15-26.

== Ver tamién ==
* [[Abón de Fleury]]
* [[Adalberón de Laon]]
* [[Adalberón de Reims]]
* [[Capetos]]
* [[Feudalismu]]
* [[Gerberto de Aurillac]]
* [[Helgaud de Fleury]]
* [[Hugu'l Grande]]
* [[Lotario de Francia|Lotario]]
* [[Motte castrale]]
* [[Paz de Dios]]
* [[Edá Media]] 
* [[Richer de Reims]]
* [[Roberto II de Francia]]
* [[Dinastía Robertina]]

== Notes ==


== Referencies ==


== Enllaces esternos ==


* [http://www.herodote.net/histoire/evenement.php?jour=9870701 Coronación d'Hugu Capeto]: en [[Idioma francés|francés]].

* [http://fmg.ac/Projects/MedLands/CAPET.htm#_Toc154137000 Xenealoxía de los Capetos]; n'[[Idioma inglés|inglés]].

* *Coleición de memories relatives a la historia de Francia* (*Collection des mémoires relatifs a l'histoire de France*), con introducción y anotaciones de [[François Guizot]]: ed. de 1825, en París.
***Fragmentos de la historia de los franceses* (*Fragments de l'histoire des français*): *Dende'l advenimiento d'Hugu Capeto hasta la muerte de Felipe I* (*De l'avénement de Hughes Capet a la mort de Philippe Iᵉʳ'').
*** Testu francés nel sitio de Philippe Remacle (1944 - 2011).