Catalina de Valois (1401-1437)

**Catalina de Valois**, tamién conocida como **Catalina de Francia** (Hôtel de Saint-Pol, París 27 d'ochobre de 1401 - Londres 3 de xineru de 1437), foi una princesa francesa, Reina consorte d'Enrique V d'Inglaterra. 

## Biografía

### Vida temprana
Yera la menor de les seis fíes —d'un total de 12 renuevos— del rei Carlos VI de Francia y de Sabela de Baviera. Nació'l 27 d'ochobre de 1401, nel Hôtel Saint-Pol. Yá'l rei Enrique IV d'Inglaterra, tratara d'iguar un matrimoniu ente Catalina y el so fíu, Enrique, príncipe de Gales, pero'l monarca inglés finó antes de faer una proposición firme, polo que s'escaeció la idea hasta que foi retomada pol so fíu.

Tradicionalmente, #acusar a Sabela de Baviera de ser una madre desdexada con Catalina, pero apocayá créese que nun ye asina: los llibros de cuentes de la reina amuesen una fuerte inversión en xuguetes, apoderaos pa una princesa francesa, y testos sagraos. P'asegurar la so formación, #educar nel monesteriu de Poissy.

### Reina d'Inglaterra
D'alcuerdu a lo axustao nel Tratáu de Troyes (1420), casó en dicha ciudá, el 2 de xunu d'esi añu col rei Enrique V d'Inglaterra, que pidió como dote de la so esposa nada menos que la corona de Francia pa él y los descendientes del so matrimoniu.

El monarca francés, víctima de los sos ataques de llocura, #plegar a la voluntá del so xenru, que cuntaría col sofitu de la mesma reina Sabela, que va llegar a declarar que'l so fíu'l delfín Carlos (futuru Carlos VII) yera bastardu y ensin derechos a la socesión, colo qu'Enrique V tenía'l camín llibre pa ocupar Francia, basándose nos derechos de la so esposa.

Enrique V vuelve a Inglaterra n'avientu d'esi añu, llevándose con él a la so esposa Catalina, que nunca más volvería a la so patria. 

En febreru de 1421 foi coronada reina d'Inglaterra na abadía de Westminster, y el 6 d'avientu d'esi mesmu añu, nel castiellu de Windsor, da a lluz al futuru Enrique VI, proclamáu de momentu herederu de los tronos d'Inglaterra y Francia.

En Bois de Vincennes, el 31 d'agostu de 1421, muerre, víctima de disentería, el rei Enrique V, siendo asocedíu pol so fíu Enrique VI, de tan solo ocho meses d'edá, baxu #tutelar de los sos tíos los duques de Bedford (en Francia) y de Exeter (n'Inglaterra).

Catalina permanecía impotente al ver como la so patria se despedazaba pola ambición de los ingleses y la cobardía de los franceses, estremada ente la so fidelidá a los Valois y la so calidá de reina d'Inglaterra. Ye exiliada de la corte poles sos afinidaes franceses y separada del so fíu, el neñu-rei Enrique VI.

Foi entós -alredor del añu 1425- que Catalina empieza a tener rellaciones con un curiosu y carismáticu noble galés, llamáu Owen Tudor. En 1428 el Parllamentu llanza un Decretu pol cual la reina nun puede volver #contraer matrimoniu ensin el consentimientu del rei o del so Conseyu. #Los historiadores tán estremaos sobre #si Catalina y Owen yá taben casaos pal momentu de la prohibición o si casáronse de callao al añu siguiente, en 1429. Los cronistes de la dómina, sicasí, nun tuvieron reparos en declarar que la reina vivía col galés "*como home*".

D'esta unión nacieron seis fíos:
* **Tacinda** (n. ca.1425 - m. V.1469), casada con Reginaldo de Winton, Lord Grey de Winton.

* **Tomás** (Owen?) (n. 6.11.1429 - m. 1501), que foi monxu.

* **Edmundo** (n. Hadham, Bedfordshire, ca.1430 - m. castiellu de Carmarthen, Gales, 1.11.1456), creáu conde de Richmond (1452) pol so mediohermanu, el rei Enrique VI.

* **Jasper** (n. ca.1431 - m. 21.12.1495), creáu conde de Pembroke (1452) y duque de Bedford (1485), foi'l feudatario galés más poderosu mientres la guerra de les Dos Roses; casáu con Catalina Woodville (hermana menor de la reina Sabela, esposa d'Eduardo IV)

* Una **fía** (n. 1434?- m. ?), que foi monxa -la so esistencia ye dudosa-.

* **Margarita** (Catalina?) (n.y m. 1437).

## Últimos años y muerte
El tutores d'Enrique VI, fartos de la irregular vida de la reina, tuvieron que tomar midíes drástiques: Catalina y Owen son dixebraos de los sos fíos y encarcelaos. 

Owen foi encarceláu nel castiellu de Wallingford, pero depués ye lliberáu. Años más tarde, toma les armes defendiendo a la casa de Láncaster na guerra de les Dos Roses, pero foi ganáu polos yorkistas y executáu el 2 de febreru de 1461.

Catalina foi confinada na abadía de Bermondsey, en Londres, onde morrió'l 3 de xineru de 1437, a los 35 años d'edá -según #dellos historiadores d'una enfermedá y otros de partu-, siendo soterrada na abadía de Westminster díes dempués de la so muerte.

## Referencies

## Enllaces esternos