open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Radiotelevisión de la Región de Murcia

La **Radiotelevisión de la Región de Murcia** ye un organismu públicu de la Rexón de Murcia, encargáu de la radio autonómica (Onda Regional de Murcia) y dende la selmana santa de 2006, de la televisión autonómica, 7 Región de Murcia.

* 7 Región de Murcia: 7RM y 7RM HD
* Onda Regional de Murcia: Orm y OR música

El direutor xeneral de Radiotelevisión de la Región de Murcia ye Juan Manuel Máiquez.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Radiotelevisión de la Rexón de Murcia
Onda Regional de Murcia

**Onda Regional de Murcia** ye una emisora de radio pública española qu'emite na Comunidad Autónoma de la Rexón de Murcia. Entamó les sos emisiones el 6 de payares de 1990, coincidiendo cola celebración del Día de la Constitución. Ta xestionada pol ente Radiotelevisión de la Región de Murcia.

## Frecuencies
La señal d'Onda Regional de Murcia distribúyese al traviés de les siguientes frecuencies de FM:
* Carrascoy 105.3 FM
* Murcia 96.5 FM
* Ricote 106.1 FM
* Cartagena 104.6 FM
* Lorca 101.1 FM
* Yecla 91.6 FM
* Jumilla 90.9 FM
* Mazarrón 93.8 FM
* Águilas 105.9 FM
* Cehegín 100.7 FM
* Caravaca 91.1 FM

Cunta con una segunda canal dedicada a la emisión de música les 24 hores del día: OR MUSICA (105.9 FM)

Además, las emisiones de Onda Regional y OR Musica tamién pueden escucharse por toda la región de Murcia en digital, por TDT radio, Canal 29 o 60 (según zona).

## Referencies

## Enllaces esternos
Diputáu

**Diputáu** o **Diputada** ye la persona integrante d'una Cámara de Diputaos, Asamblea Nacional, Asamblea Llexislativa o Cámara de Representantes y, polo xeneral, d'un Parllamentu, que la so llabor ye aldericar y aprobar les lleis que reglamentarán la conducta d'una sociedá dada. Nos países bicamerales, davezu integren la cámara baxa, mentanto que la cámara alta ta integrada polos Senadores. 

Tienen la responsabilidá de ser los representantes del pueblu y son escoyíos pol votu llibre y secretu de los ciudadanos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Autovía Industrial

L**'AS-II** o **Autovía Industrial** ye una autovía que s'alcuentra nel Principáu d'Asturies. Entró en serviciu'l 13 de mayu de 2007, circulando per ella más de 36.000 vehículos el primer día. Foi contruyida pola fórmula público-privada, esto ye, la empresa concesionaria Viastur punxo'l dineru pa facer la obra y va xestionala hasta 2035; el Principáu d'Asturies paga-y un peaxe pol númberu de vehículos que circulen per ella.

L'AS-II nació como un desdoblamientu de la carretera AS-18, siendo yá ésta una meyora de l'antigua carretera ente Uviéu y Xixón. Nómase Autovía Industrial porque permite una meyor comunicación de los grandes polígonos industriales del área central d'Asturies.

En setiembre de 2019 inauguróse una conexón col Hospital Central d'Asturies a l'altura de La Corredoria.

## Tráficu

## Facturación

## Referencies
Don Quixote de la Mancha

***El Quixote*** ye'l llibru más conocíu de los qu'escribió Miguel de Cervantes Saavedra.
Editóse nel añu 1605, y ye güei la obra en castellanu más traducida a toles llingües del mundu.

La novela tien dos partes, una que se publicó en 1605 col nome d**El ingenioso hidalgo don Quijote de la Mancha'' y otra del añu [[1615]] ''El ingenioso caballero don Quijote de la Mancha''.

== ''Don Quixote'' n'asturianu ==
Existe una versión íntegra d**El Quixote* en llingua asturiana, traducida pol doctor en filoloxía pola [[Universidá d'Uviéu]] [[Pablo Suárez García]] en [[2010]], depositada nel «Museo Cervantino de El Toboso» en xunu de [[2014]], y que ta a disposición de los visitantes d'esti muséu. Magar que la obra nun s'editó inicialmente por falta de fondos, l'[[Academia de la Llingua Asturiana]] amosóse perinteresada na so edición. El [[21 d'abril]] de [[2015]], la obra vio la lluz na so versión traducida n'[[asturianu]] pola editorial [[Publicaciones Laria|Laria]] con gran acoyida social na sede del [[RIDEA]]. 



Per otra parte, la escritora asturiana [[Esther García López]] espublizó en [[2005]] una escoyeta de testos d*'El Quixote*, titulada *Aventures del Quixote* que foi editada por Madú ya ilustrada pol dibuxante [[Neto]]. Amás, Pedro Llanza Alfonso publicó en 2004 y con VTP, *El Caballeru de la Murnia Figura'', una obra de teatru basada nos testos del clásicu castellán.

## Referencies

## Enllaces esternos
Gilgamesh

**Gilgamesh** o **Gilgamés**, tamién conocíu como **Istubar**, ye un personaxe llexendariu de la mitoloxía sumeria. Según el documentu llamáu llista Real Sumeria, foi'l quintu rei d'Uruk haza l'añu 2650 e.C.. y protagonista del *[[Poema de Gilgamesh]]*, tamién denomada *La Epopeya de Gilgamesh* na que se cunten les sos aventures y gueta de la inmortalidá xunto al so amigu Enkidu. A Enkidu creólu Aruru por pidimientu d'Anu qu'oyía les quexes de la xente sobre Gilgamesh y ésta díxo-y a Aruru que creara un ser tan fuerte como Gilgamesh, fíu de la diosa Ninsun y un sacerdote denomáu Lillah. Gilgamesh, al enterase de la esistencia d'Enkidu, unvió a una prostituta sagrada llamada Shamhat, que pasó seis díes y siete nueches amoreciendo con Enkidu pa convencelu de que yera meyor una vida sabio y social qu'una vida de soledá y brutalidá nel monte.

La mitoloxía cunta que Gilgamesh foi un rei déspota que reinó en Babilonia na ciudá d'Uruk (actual Warqa, n'Iraq). Na Biblia faise referencia a esta ciudá col nome d*'Erech*. Fonéticamente, la so evolución pue dar el nome a Iraq.

Según la llista de reis de Sumeria, el padre de Gilgamesh y predecesor nel tronu foi Lugalbanda. La lleenda dicía, amás, que la madre yera la diosa Ninsun. A Gilgamesh asocediólu nel tronu'l so fíu Ur-Nungal, que gobernó mientres 30 años.

## Referencies

## Enllaces esternos
Hamlet

***La traxedia de Hamlet, Príncipe de Dinamarca*** (títulu orixinal n'inglés: *The Tragedy of Hamlet, Prince of Denmark*), o a cencielles ***Hamlet***, ye probablemente la pieza teatral más famosa de la cultura occidental y una de les obres lliteraries qu'anició mayor númberu de comentarios críticos. **Hamlet**, traxedia escrita pol dramaturgu inglés William Shakespeare, foi probablemente compuesta ente 1599 y 1601. La obra trescurre en Dinamarca y rellata cómo'l príncipe Hamlet lleva a cabu la so vengación sobre'l so tíu Claudiu. La vengación motívase en que Claudiu asesinó al padre de Hamlet, el rei, y ostenta la corona usurpada según el matrimoniu con Xertrudis, madre de Hamlet. La obra trázase vívidamente alredor de la llocura, tanto real como asonsañada, y el trescursu del fondu dolor a la roxura descomanada. Amás, esplora los temes de la traición, la vengación, l'incestu y la corrupción moral.

## Referencies

## Enllaces esternos
Brahma

Nel marcu del hinduismu, **Brahmā** (lliteralmente ‘evolución’ o ‘desenvolvimientu’ n'idioma sánscritu) ye'l dios creador del universu y miembru de la Tri-murti (‘trés formes’), la tríada conformada por Brahmá (dios creador), Visnú (dios preservador) y Shivá (dios destructor).

Según un mitu pocu espublizáu, los trés dioses surdieron del güevu cósmicu puestu pola diosa Ammavaru.

Otru mitu más modernu, d'orixe visnuista (de los adoradores del dios Visnú), Brahmá surdió d'una flor de lotu que llexaba nel océanu del embelicu de Vishnú durmiente (que xenera la esistencia del universu nos sos suaños).
Anque quiciabes el mitu primeru ye aquel que supón a Brahmá como'l primer ser creáu pol Brahman, ya inclusive como la primer personificación del absolutu Brahman, per aciu la cual el Brahman crea tou.

Brahmá ye'l maríu de Sáraswati (la diosa de la conocencia) y de Savitrī (la fía del dios de Sol, Vivasuán o Savitrá), tamién denomada Gaiatrí (‘la cantada’; ún de los mantres más importantes del hinduismu). Sicasí, siendo'l Creador, tolos sos fíos son *mana-putra* o fíos de la mente, indicando la so nacencia de la mente de Brahmá y non del so cuerpu.

Brahmá interfier dacuando nos asuntos de los dioses, y entá más raramente nos de los mortales. Él obligó al dios Soma (el dios de la Lluna) a devolver a Tara al so home Brijáspati (el *[[gurú]]* de los semidioses). Ye consideráu'l padre de Dharma (el dios de la relixón) y d'Atri. Brahmá vive en Brahmapura, una ciudá asitiada na cume del mitolóxicu monte Meru (asitiáu en metada del universu).

Tal como se dixo, Brahmá ye un axente del Brahman (el Ser supremu o Ser absolutu del hinduismu).
Nunca se volvió oxetu d'adoración: n'India namái hai dos templos dedicaos a él.

## Representación

Brahmá represéntase tradicionalmente con cuatro cabeces de barbes blanques (símbolu de la sabiduría), cuatro brazos y piel colorao (o mariella, más modernamente). Cada boca recita ún de los cuatro *[[Vedás]]*. Les manes sostienen un recipiente d'agua usáu pa crear la vida, un *[[japa-mālā|yapa-mala]]* (collar de cuentes) usáu pa llevar el rexistru del tiempu del universu, el testu de los *[[Vedás]]* escritos en papel (un anacronismu, una y bones los llibros son más modernos), y un *padma* (flor de lotu).
Va montáu sobre un cisne, Jansa, col que vuela pel universu. Esti Jansa nun tien de tracamundiase cola encarnación de Vishnú en forma de cisne, tamién denomáu Hamsa.

## Ver tamién
* Brahma Sutras
* Mantra

## Referencies

## Enllaces esternos

* Gurjari.net (descripción de Brahmá).
* Escueles del hinduismu (n'inglés)
Hinduismu

L**'hinduismu** ye una tradición relixosa de la India. En sánscritu conozse como *sanātana [[dharma]]* (‘relixón eterna’) o *vaidika dharma* (‘deber védicu’). Ye la tercer relixón más estendida, con más de novecientos millones de fieles, tres el cristianismu y l'islamismu.

## Etimoloxía

Orixinariamente la pallabra remanez del idioma persa *hindú*, que yera la manera na que los perses pronunciaben el nome del ríu Sindhu (n'asturianu, el ríu Indo, que d'antiguu yera la frontera d'Indostán). La pallabra n'asturianu remanez del francés *hindou*.

Denómase «hinduista» a la persona que prautica dalguna de les relixones del hinduismu, pero tamién designa a quien forma parte d'esa mesma cultura.

El fechu de que la mayoría de la población de la India profese l'hinduismu, xunto col deséu d'evitar l'ambigüedá del xentiliciu *indiu* (usáu tamién pa designar a los aboríxenes del continente americanu) esplica que práuticamente dende la so introducción al asturianu ―nel postreru terciu del sieglu XIX― s'usare tamién la pallabra *hindú* pa designar a los naturales de la India.

Esti usu estensivu d'hindú ye almitible en contestos nos que nun esista riesgu de tracamundiu col so sentíu puramente relixosu. Xeneralmente tiéndese a usar el términu «hindú» ya «hinduista» nel so sentíu de creyente na relixón hinduista, y «indiu» como ciudadanu de la República de la India (Anque esto xenera tracamundiu colos pueblos orixinarios d'América, que se denomen tamién «indios»).

## Referencies
Shivá

Nel marcu del hinduismu, **Shivá** (शिवः Śivá, ‘auspiciosu’) ye'l dios destructor na Tri-murti (‘trés-formes’, la Trinidá hindú) xunto a Brahmá (dios creador) y a Visnú (dios preservador).

## Shivaísmu
Nel shivaísmu (o relixón śaiva o śaivita) la deidá principal ye *Shivá-Rudra*, y na que Brahma y Visnú considérense dioses menores.

Na relixón védica más antigua, la única deidá destructora yera *Rudra* (‘tarrecible’), pero depués nel hinduismu avezaron a da-y a esi dios el nome eufemísticu de *Shivá*, ‘auspiciosu’ (del mesmu mou que na Grecia clásica a les *Roxures* terminó en denomáse-yos Euménides, ‘*les Gracies*’).

Na so calidá de destructor, dacuando llámase-y Kāla (‘prietu’), y ye entós identificáu col tiempu, anque la so función destructiva activa ye entós asignada a la so esposa sol nome de Kali. Como deidá de la reproducción (concomitante a la destrucción), el símbolu de Shivá ye un monolitu de piedra o de mármol denomáu *[[siva-lingam|lingam]]*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Agnosticismu

:*Nun confundir con [[gnosticismu]].



L**agnosticismu*' (del griegu α- *a-*, ensin + γνώσις *gnōsis*, conocencia) ye aquella postura filosófica o personal que, a grandes trazes, considera inaccesible pal ser humanu toa conocencia de lo divino y de lo que tresciende o va más allá de lo esperimentao. L'agnosticismu ye una doctrina basada n'observaciones y esperiencies, y polo tanto declara como inaccesible tou fenómenu qu'escape de la esperimentación o reproducibilidá. N'otres pallabres, pa un agnósticu, el *valor de verdá* de ciertes afirmaciones (particularmente les metafísiques respeutu a la teoloxía, el *más allá*, la esistencia de Dios, dioses, deidaes, o una realidá última) ye incognoscible o, dependiendo de la variante d'agnosticismu, imposible d'alquirir la so conocencia darréu de la naturaleza suxetiva de la esperiencia.

## Referencies
Ateísmu

L**'ateísmu** ye, nun sentíu ampliu, la non creencia en dioses, deidaes o otros *seres sobrenaturales*. Nun sentíu más estrictu, l'ateísmu ye la posición que sostién la inesistencia de deidaes. Dalgunos defínenlo como una doctrina o posición que refuga'l teísmu, que na so forma más xeneral ye la creencia na esistencia de, siquier, una deidá o dios. 

Nun sentíu ampliu podría incluyise dientro de la definición d'ateísmu, tantu les persones atees, quienes espliciten la non-esistencia de dioses, como aquelles que, ensin creer na so esistencia, nun tienen evidencia nin convencimientu pal so refutación. Nun sentíu estrictu esclúyense a estos postreros, denominaos agnósticos, de la definición d'ateos. Los agnósticos refuguen reconocese como ateos o ateístes yá que consideren *inaccesible al entendimientu humanu toa conocencia de lo divino y de lo que tresciende la esperiencia* o a cencielles irrelevante.



Image:Bezbozhnik u stanka 22-1929.jpg
Image:Descent of the Modernists, E. J. Pace, Christian Cartoons, 1922.png



## Referencies
Poesía

La **poesía** (del griegu *ποίησις* 'creación' < *ποιέω* 'crear') ye un xéneru lliterariu. Tamién ye encuadrable como una «modalidá testual» (esto ye, como un tipu de testu). Ye frecuente, anguaño, utilizar el términu «poesía» como sinónimu de poesía llírica o de «llírica», anque, dende un puntu de vista históricu y cultural, esta ye un subxéneru o subtipu de la poesía.

## Referencies

## Enllaces esternos
Odisea

La **Odisea** (en griegu: Ὀδύσσεια, *Ódýsseia*) ye un poema épicu griegu compuestu por 24 cantares, atribuyíu al poeta griegu Homero. Créese que s'escribió nel sieglu VIII e.C.., nos asentamientos que Grecia tenía na mariña oeste del Asia Menor (actual Turquía asiática). Según otros autores, la Odisea completóse nel sieglu VII e.C.. a partir de poemes que namái describíen partes de la obra actual. Orixinalmente escribióse no que se denomó *dialeutu homéricu*. Cunta la vuelta a casa del héroe griegu Odiseo (***Ulises*** en llatín) tres la Guerra de Troya. Odiseo tarda venti años en tornar a la islla d'Ítaca, au tenía'l títulu de rei, periodu mientres el que'l so fíu Telémaco y la so esposa Penélope tienen de tolerar nel so palaciu a los pretendientes que busquen casala (darréu que yá creíen muertu a Odiseo), al empar que gastaben los bienes de la familia.

La meyor arma d'Odiseo ye la so *mētis* o astucia. Gracies a la so intelixencia —amás de l'ayuda provista por Palas Atenea, fía de Zeus Cronida— ye quien a escapar de los continuos problemes a los que tien d'enfrentase por caprichu de los dioses. Pa esto, camienta delles artimañes, bien seyan físiques —como por exemplu amarutándose— o con coraxoses y engañosos discursos de los que se sirvi p'algamar los sos oxetivos.

El poema ye, al pie de la Ilíada, ún de los primeros testos de la épica grecollatina y por tanto, de la lliteratura occidental. Créese que'l poema orixinal tresmitióse per vía oral mientres sieglos por aedos que recitaben el poema de memoria, alteriándolu consciente o inconscientemente. La epopeya tresmitióse en dialeutos per tola antigua Grecia. Yá nel sieglu IX e.C.., cola recién apaición del alfabetu, tantu la *Odisea* como la *Ilíada* pudieron ser les primeres obres en trescribise, magar que la mayoría de la crítica inclínase por datales nel sieglu VIII e.C.. El testu homéricu más antiguu que conocemos ye la versión d'Aristarco de Samotracia (sieglu II e.C..). El poema ta escritu usando una métrica denomada hexámetru dactílicu. Cada llinia de la Odisea orixinal taba formada por seis unidaes o *pies*, siendo cada pie dáctilu o espondéu. Los primeros cinco pies yeren dáctilos y el postreru podía ser un espondéu o bien un troquéu. Los distintos pies van separtaos por cesures o poses.

## Versión n'asturianu
La Odisea foi traducida Xosé Gago, escritor, traductor y profesor de griegu na Universidá Oberta de Cataluña y foi publicada pola Editorial Trabe en 2007.

## Referencies

## Enllaces esternos

* La Odisea n'asturianu
Humanismu

:*Esti artículu fala del movimientu cultural de recuperación de la cultura clásica amestáu al Renacimientu*.

L**'humanismu** ye un movimientu intelectual, filosóficu y cultural européu estrechamente arrayáu al Renacimientu que'l so orixe asitióse nel sieglu XIV na península Itálica (especialmente en Florencia, Roma y Venecia) en personalidaes como Dante Alighieri, Francesco Petrarca y Giovanni Boccaccio. Busquen l'Antigüedá Clásica y retoma l'antiguu humanismu griegu del sieglu d'oru y caltién la so hexemonía en bona parte d'Europa hasta fines del sieglu XVI, cuando se foi tresformando y diversificando a mercé de los cambeos espirituales provocaos pola evolución social ya ideolóxica d'Europa, fundamentalmente al coludir colos principios defendíos poles reformes (luterana, calvinista, anglicana.), la Contrarreforma católica, la Ilustración y la Revolución francesa del sieglu XVIII. El movimientu, fundamentalmente ideolóxicu, tuvo asina mesmu una estética impresa paralela, plasmada, por exemplu, en nueves formes de lletra, como la redonda conocida como *[[Lletra humanística]]*, evolución de les lletres Fraktur tardogótiques desenvuelta na redolada de los humanistes florentinos como Poggio Bracciolini y de la cancillería papal en Roma, que vieno sustituyir per aciu la imprenta a la lletra gótica medieval.

## Referencies

## Enllaces esternos
Vuelta a Asturies 2012

La **56ª edición de la [[Vuelta a Asturies]]** (oficialmente ***Vuelta Asturies Julio Álvarez "Mendo"***) disputóse ente'l 27 y el 29 d'abril de 2012, con 4 etapes (con un doble sector), entamando n'Uviéu y con final en La Cuesta'l Naranco.

Participaron 15 equipos. Los 2 equipos españoles de categoría UCI ProTour (Movistar Team y Euskaltel-Euskadi); los 2 de categoría Profesional Continental (Andalucía y Caja Rural); los 2 de categoría Continental (Burgos BH-Castilla y León y Orbea Continental); y la Selección Española. No tocante a representación extranxera, tarán 8 equipos: el Profesional Continental francés del Cofidis, le Crédit en Ligne; y los equipos Continentales del Efapel-Glassdrive, EPM-UNE, Onda-Boavista, Carmin-Prio, Lokosphinx y Gios Deyser-Leon Kastro; y la Selección Arxentina. Formando asina un pelotón de 110 ciclistes, con 8 corredores cada equipu (escepto la Selección Arxentina que saldrá con 6).

## Etapas

## Referencies

## Enllaces esternos
* http://www.lavueltaasturias.com
Premios L'Horru del Carbayedo de Microrrellatu n'Asturianu

Los **Premios L'Horru del Carbayedo de Microrrellatu N'Asturianu**, convóquense con motivu de les Fiestes de San Roque n'Avilés, al envís d'alitar la creación lliteraria nesti idioma. 

Tán organizaos pola Asociación de Vecinos *El Hórreo del Carbayedo*, en collaboración cola Estaya de Normalización llingüística del Conceyu d'Avilés.

## Llista de ganadores
Nos años primeros del concursu, esistía namái un ganador y dellos finalistes. Dende l'añu 2011, consiste nun primer y segundu premiu:

## Referencies

## Enllaces esternos
Ingmar Bergman

**Ernst** **Ingmar Bergman** , guionista y direutor de teatru y cine suecu. Consideráu unu de los direutores de cine clave de la segunda metada del sieglu XX, pa munchos, el más importante de la cinematografía mundial.

## Biografía
Segundu fíu d'un pastor luteranu, Erik, y de Karin Åkerblom nació n'Uppsala. El mundu metafísicu de la relixón influyó tantu na so niñez como na so adolescencia; la so educación tuvo basada nos conceutos luteranos de pecáu, confesión, castigu, perdón y redención. «*Casi tola nuesa educación tuvo basada en conceutos como pecáu, confesión, castigu, perdón y misericordia, factores concretos nes rellaciones ente padres y fíos, y con Dios», escribe nes sos memories. Munches de les sos obres tán inspiraes neses rellaciones. «Los castigos yeren daqué dafechu natural, daqué qu'enxamás se cuestionaba. Dacuando, yeren rápidos y cenciellos como bofetaes y azotes nes nalgues, pero tamién podíen adoptar formes bien sofisticaes, perfeicionaes a lo llargo de xeneraciones*».

## Referencies
Akira Kurosawa

foi ún de los más célebres direutores de cine de Xapón. Empezó la so carrera con *Sugata Sanshiro* (*La lleenda del gran Yudu*), dirixó más de 30 películes, ente elles dalgunes tan conocíes como *[[Los siete samuráis]]*, *[[Rashōmon (película)|Rashōmon]]* o *[[Dersu Uzala]]*. En 1990 recibió un Óscar honoríficu pola so trayeutoria.

## Filmografía
* *Sugata sanshiro*, 1943. (*[[La lleenda del gran Yudu]]*)
* *Ichiban utsukushika*, 1944. (*[[La más bella]]*)
* *Zoku sugata sanshiro, 1945*. (*La nueva lleenda del gran Yudu*)
* *Tora-non-o fumu otokotachi*, 1945. (*[[Los homes que caminen sobre la cola del tigre]]*)
* *Asu o tsukuru hitobito*, 1946. (*Los que constrúin el porvenir*)
* *Waga seishum nin kuinashi*, 1946. (*Nun añoro la mio mocedá*)
* *Subarashiki nichiyobi*, 1947. (*Un domingu maraviyosu*)
* *Yoidore tenshi*, 1948. (*[[L'ánxel borrachu]]*)
* *Shizukanara ketto*, 1949. (*Un duelu silenciosu*)
* *Nora inu*, 1949. (*El perru rabiosu*)
* *Shubun*, 1950. (*Escándalu*)
* *[[Rashōmon (película)|Rashōmon]]*, ref 1950
* *Hakuchi*, 1951. (*El fatu*)
* *[[Ikiru]]*, 1952. (*Vivir*)
* *Shichinin non samurai*, 1954. (*[[Los siete samuráis]]*)
* *Ikimona non kiroku*, 1955. (*Crónica d'un ser vivu*)
* *Kimonosu-jo*, 1957. (*[[Tronu de sangre]]*)
* *Donzoko*, 1957. (*Los baxos fondos*)
* *Kakushi toride no san-akunin*, 1958. (*La fortaleza escondida*)
* *Warai yatsu hodo yoku nemuru*, 1960. (*Los canalles duermen en paz*)
* *[[Yojimbo]]*, 1961. (*El mercenariu*)
* *Tsubaki Sanjuro*, 1962. (*[[Sanjuro]]*)
* *Tengoku to jigoku*, 1963. (*[[L'infiernu del odiu]]*)
* *[[Barbarroja (película)|Akahige]]*, 1965. (*Barbarroxa* / *Bondá humana*)
* *Dodes ka-dean*, 1970.
* *[[Dersu Uzala (película de 1975)|Dersu Uzala]]*, 1975. (*El cazador*)
* *[[Kagemusha]]*, 1980. (*La solombra del guerreru*)
* *[[Ran (película)|Ran]]*, 1985. (*Caos*)
* *[[Los Suaños, de Akira Kurosawa]]*, 1990. (*Suaños*)
* *[[Hachi-gatsu non kyōshikyoku]]*, 1991. (*[[Rapsodia n'Agostu]]*)
* *[[Madadayo]]*, 1992. (*Espera un pocu / Inda non*)

## Referencies
Stanley Kubrick

**Stanley Kubrick** , foi un fotógrafu, direutor de cine, guionista y productor norteamericanu. Consideráu por munchos ún de los más influyentes cineastes del sieglu XX. Destacó tanto pola so precisión téunica como pola gran estilización de les sos cintes y el so marcáu simbolismu. Fizo trece películes, ente les que s'atopen dellos clásicos del cine, como *[[Lolita (película)|Lolita]]*, *[[Dr. Strangelove]]*, *[[2001: A Space Odyssey]]*, *[[A Clockwork Orange (película)|A Clockwork Orange]]*, *[[The Shining (película)|The Shining]]*, *[[Full Metal Jacket]]* y *[[Spartacus (película)|Spartacus]]*.

## Referencies

## Enllaces esternos
Walt Disney

**Walter Elias Disney**  foi un productor, direutor, guionista y animador d'Estaos Xuníos. Foi'l fundador, xunto col so hermanu Roy O. Disney, de The Walt Disney Company,  empresa que xenera unos ingresos añales de 30.000 millones de dólares, y el principal cabezaleru d'un estilu inconfundible de películes de dibuxos animaos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Dames

Les **dames** ye un xuegu de mesa pa dos contrincantes. El xuegu consiste en mover les pieces en diagonal al traviés de los cuadros prietos d'un tableru de axedrez col enfotu de prindar (comer) les pieces del contrariu saltando percima d'elles.

## Historia
Topáronse nueves evidencies d'un xuegu asemeyáu del antiguu Exiptu nos primeros sieglos *enantes de la era común*. El so orixe exipciu allúgase hasta'l 1600 e.C.. Esta idea foi refutada pol holandés Govert Westerveld col so llibru de 2004.

Tamién hai constancia arqueolóxica d'un tipu de pieces estremaes en dos colores que pudieron usase pa xugar a les dames y qu'asitiaríen el xuegu na antigua Persia. Estes idees refutáronse afechiscamente pol historiador del xuegu de dames, l'holandés Govert Westerveld.

La opinión xeneralizada ye que les dames surdieron de xugar nun tableru d'axedrez, el xuegu del alquerque (asemeyáu al trés en raya). Tanto les dames como l'alquerque, teníen doce pieces por xugador. 

Nun esiste consensu nel llugar d'orixe, magar que xeneralmente asítiase ente España y Francia. Dellos escritores como Harold James Ruthven Murray creen que l'orixe de les dames data del 1100 de la era común, probablemente del sur de Francia. Al paecer, el xuegu viaxó dende Valencia (España) a Provenza (Francia). Govert Westerveld refuta esta hipótesis y axusta la fecha en 1495 en Valencia.

Nel añu 1100 el xuegu denomábase *ferses*, el nome que se-y daba a la reina nel axedrez nesos tiempos. Indicar que les pieces nes dames muévense como lo facía la reina nel axedrez de la dómina. El nuevu movimientu qu'introduxo esti xuegu foi l'habilidá de saltar sobre les pieces del contrariu y prindales. Nesi momentu'l xuegu pasó a ser conocíu como *fierges*. Estes teoríes foron refutaes por Govert Westerveld y José Antonio Garzón Roger que consideren que'l xuegu de les dames, ye un inventu español del añu 1495 atribuyíu al xudeuconversu *Francesch Vicent* de Valencia.

## Referencies

## Enllaces esternos
Entidá subnacional

**Entidá subnacional** ye un términu xenéricu pa designar les divisiones territoriales que tienen los Estaos soberanos en cualquier nivel, davezu, con calter políticu-alministrativu, anque tamién pueden sirvir pa efeutos militares, eclesiásticos, xudiciales o otros.

Una entidá subnacional normalmente supón un gobiernu o una alministración llocal qu'inclúi diverses llocalidaes, contornes, conceyos o provincies con un ciertu grau d'autonomía, nun númberu variable de materies. 

El términu pue ser confusu, yá que n'estaos que nun son un Estáu nación pue asoceder que les entidaes subnacionales seyan, en realidá, "naciones".

Les entidaes subnacionales son un conceutu distintu al de les árees dependientes, una y bones les primeres formen parte del nucleu del respeutivu Estáu. 

## Nomes
Dalgunos de los nomes de les entidaes subnacionales son:

## Comparanza
* País (entidá nacional)
* Imperiu (entidá supranacional)
* Estáu (entidá nacional o supranacional)

## Referencies

## Enllaces esternos
Premios al Meyor Blogue n'Asturianu

Los **Premios al Meyor Blogue n'Asturianu** fueron unos gallardones entamaos del añu 2009 al 2011, como iniciativa de los blogueros de *TrayasgayA* qu'organizaron les distintes votaciones al meyor blogue del añu anterior nesti idioma. 

## Ganadores
### 2008

### 2009
Celebróse una entrega de premios, el 20 de febreru de 2010, na Casa los Alberti de Ciañu (Llangréu). 

### 2010
Celebróse una entrega de premios, el 12 de febreru de 2011, na Casa Cultura de La Pola Siero.

## Referencies
Formientu, númberu 1

El **númberu 1** de la revista lliteraria **[[Formientu]]** asoleyóse n'ochobre de 2006 col envís de "dar voz" a los escritores más mozos. Los autores de Formientu son los ñacíos dende 1977 hasta 1988. La revista ta ilustrada por xente mozo como Raquel Prieto (Llangréu, 1987), Xurde Comerón (Mieres, 1987) y sobremanera Eduardo Portela (San Xuan; Puertu Ricu, 1982), cola idea de dar a conocer a los nuevos artistes asturianos y la so obra.

## Autores

## Referencies

## Enllaces esternos
Llibru

Un **llibru** (del llatín *liber, libri*, 'membrana' o 'corteya d'árbol') ye una obra impresa, manuscrita o pintada nuna serie de fueyes de papel, pergamín, vitela o otru material, xuníes per un sitiu (esto ye, encuadernaes) y protexíes con tapes, tamién denomaes cubiertes.

Según la definición de la Unesco, un llibru tien de tener 49 o más páxines (25 fueyes o más).
* Dende cinco hasta 48 páxines sería un folletu (dende trés hasta 24 fueyes).
* Dende una hasta cuatro páxines considérense fueyes sueltes (una o dos fueyes).

Tamién se llama "llibru" a una obra de gran estensión publicada en dellos llibros, llamaos "tomos" o "volúmenes". Otres vegaes tamién se denoma "llibru" a caúna de les partes d'una obra, anque físicamente se publiquen toes nun mesmu volume.

## Referencies
Árbol

Un **árbol** o **árbole** ye una planta perenne, de táramu de madera, que se ramifica a ciertu altor del suelu. El términu fai referencia davezu a aquelles plantes que la so altor supera un determináu llímite, distinta según les fontes, 2 metros, 3 metros, 5 metros o los 6m na so madurez. Arriendes, producen cañes secundaries nueves cada añu que parten d'un únicu fuste o tueru, con claru dominiu apical  dando llugar a una nueva **copa** separtada del suelu. Dellos autores establecen un mínimu de 10 cm de diámetru nel tueru (el llargor de la circunferencia sería de 30 cm ). Les plantes maderices que nun axunten estes carauterístiques por tener dellos tueros, o son de pequeñu tamañu, considérense arbustos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Arbustu

L**'arbustu**, o tamién llamáu **arbolexu**, ye una planta maderiza de ciertu porte cuando, a diferencia de lo que ye propiu d'un árbol, nun s'ergue sobre un solu tueru o fuste, sinón que se ramifica dende la mesma base. Los arbustos puen tener dellos metros d'altor.

Non toles plantes maderices ramificaes dende la base merecen ser denomaes arbustos; por casu, los tomillos (*[[Thymus]]*) o los espliegos (*[[Lavandula]]*) son matos maderizos o, como se diz tamién, **[[subarbustu|subarbustos]]**. Términos como *árbol*, *arbustu* o *matu* describen biotipos na llingua común y son más o menos equivalentes d'otros téunicos; los equivalentes botánicos pa esti conceutu estiéndense ente los términos caméfitu, nanofanerófitu y microfanerófitu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Papel

El **papel** ye una fueya delgada fecha con pastia de fibres vexetales que se muelen, ablánquiense, esllíense n'agua, ensúguense, y darréu endurécense; a la magaya de celulosa, de normal, amiéstense-y sustancies como'l polipropilenu o'l polietilenu col fin d'apurri-y delles carauterístiques. Les fibres tán apetiguñaes per aciu d'enllaces per ponte d'hidróxenu. Tamién se denomina **papel**, **fueya**, o **foliu**, a la so forma más común como llámina delgada.

## Historia
Nel Antiguu Exiptu escribíase sobre papiru (d'onde remanez la pallabra *papel*), que llográbase a partir del táramu d'una planta bien abondosa nes riberes del ríu Nilu (Cyperus papyrus). N'Europa, mientres la Edá Media, utilizóse'l pergamín que consistía en pelleyes de cabra o de carneru curtíes, preparaes pa recibir la tinta, que por desgracia yera bastante costosu, lo que causó qu'a partir del sieglu VIII popularizárase la infausta costume de desaniciar los testos de los pergaminos pa reescribir sobre ellos (dando llugar a los palimpsestos) perdiéndose d'esta manera una cantidá inestimable d'obres.

Los chinos yá fabricaben papel a partir de les borrafes de la seda, la paya d'arroz, y el cáñamu, ya inclusive del algodón. Considérase tradicionalmente que'l primer procesu de fabricación del papel desendolcóse pol eunucu *[[Cai Lun]]*, conseyeru del emperador He de Han, nel sieglu II. Mientres unos 500 años, l'arte de la fabricación de papel tuvo llimitáu a China; nel añu 610 introdúxose en Xapón, y alredor del 750 n'Asia central. La conocencia tresmitióse a los árabes, quien de la mesma, lleváronlu a les que güei son España y Sicilia nel sieglu X. La ellaboración de papel estendióse a Francia que lu producía usando llinu dende'l sieglu XII.

## Referencies
Conocencia

La **conocencia** o **conocimientu** suel entendese como:

# Fechos, o datos d'información adquiríos por una persona al traviés de la esperiencia o la educación, la comprensión teórica o práutica d'un asuntu o oxetu de la realidá. 
# Lo que s'adquier como información relativa a un campu determináu o a la totalidá del universu
# Conciencia o familiaridá adquirida pola esperiencia d'un fechu o situación.
# Inclúi'l "saber qué" (*know what*), el "saber cómo" (*know how*) y el "saber ónde" (*know where*).

Nun esiste una única definición de "Conocencia". Sicasí esisten munches perspeutives dende les que pue considerase la conocencia, siendo un problema históricu de la reflexón filosófica y de la ciencia la considerancia de la so función y encontu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Niccolò Machiavelli

**Niccolò di Bernardo dei Machiavelli** o **Maquiavelo**  foi un diplomáticu, funcionariu públicu, filósofu políticu y escritor italianu. Asinamesmo, foi una figura relevante del Renacimientu italianu. En 1513 espublizó'l so tratáu de doctrina política tituláu «*[[El Príncipe]]*». 

## Biografía

Maquiavelo nació nel pequeñu pueblu de San Casciano in Val di Pesa, a unos quince quilómetros de Florencia el 3 de mayu de 1469, fíu de Bernardo Machiavelli (abogáu perteneciente a una aprobetada rama d'una antigua familia influyente de Florencia) y de Bartolomea di Stéfano Nelli, dambos de families cultes y d'oríxenes nobiliarios pero con pocos recursos por causa de les deldes del padre.

Ente 1494 y 1512 Maquiavelo tuvo al cargu d'una oficina pública. Viaxó a delles cortes en Francia, Alemaña y otres ciudaes-estáu italianes en misiones diplomátiques. En 1512 foi encarceláu por un curtiu periodu en Florencia, y dempués exiliáu y despacháu a San Casciano. Morrió en Florencia en 1527, au lu enterraron na Basílica de Santa Cruz.

## Referencies
La República

***La República*** (en griegu, Πολιτεία *Politeia*, de *[[polis]]*, que significa 'ciudá-estáu') ye la más conocida ya influyente obra de Platón, el compendiu de les idees que conformen la so filosofía. Escrita en forma de diálogu ente Sócrates y otros personaxes, como discípulos o parientes del propiu Sócrates, encadármase en diez llibros, magar que la transición ente ellos nun correspuende necesariamente con cambeos nos temes de discutiniu. Nesta obra, el tema que s'alderica primeramente ye'l de la naturaleza de la xusticia. El discutiniu deriva escontra'l tema de cuál sería la meyor filosofía y organización del Estáu, de tala forma qu'ésti fuera perfectu, ideal. Pa ello, Platón fai que Sócrates opine sobre la forma d'educar a los homes mientres instrúi a los demás contertulios. Les idees clave según l'autor, son la importancia de la educación de los guerreros pa la posterior defensa del Estáu, la obligación moral d'exercer la xusticia y, finalmente, declara abiertamente que la república —según el modelu establecíu nesta obra, bien distintu del sentíu modernu que s'asigna a la pallabra república— ye la meyor opción pa entamar un Estáu.

Según paez, el **Llibru I** escribióse con anterioridá a tolos demás, seique alredor del 395 e.C.. Otru bloque, formáu polos **Llibros II, III** y **IV**, taría escritu escontra'l 390 e.C.., enantes del primer viaxe de Platón a Sicilia. El tercer bloque qu'inclúi los Ll**ibros V** al **X**, ye, ensin dulda, enforma posterior, darréu que los escribió Platón dempués d'esi primer viaxe a Sicilia, pero primero que'l segundu; probablemente escontra'l 370 e.C..

## Referencies

## Enllaces esternos
Ali

**Ali** pue referise a:
## Persones
### Nomes
* Ali Ibn Abi Talib: Foi'l primu y xenru de Mahoma que gobernó mientres l'imperiu Rashidun de 656 a 661.
* Abu Ali ibn ar-Rigal: Foi un astrólogu árabe de finales del sieglu X y principios del XI.
* Ali Daei: Ex futbolista iranín y ex-seleicionador nacional d'Irán.
* Ali Hassan al-Mayid: Más conocíu como *Alí el Químicu*, foi un xeneral iraquín qu'exerció distintos puestos de relevancia mientres el gobiernu del so primu Sadam Husein.
* Alí Jamenei: Ye l'actual líder supremu d'Irán.
* Ali Larter: Ye una modelu y actriz norteamericana.
* Ali MacGraw: Ye una modelu y actriz norteamericana.
* Mehmet Ali Ağca: Foi l'autor material d'un atentáu escontra la vida del papa Xuan Pablu II.
* Ali Pasha de Tepelen: Foi gobernador otomanu de Rumelia ente 1787 y 1822.
* Müezzinzade Ali Paşa: foi un gran almirante de la flota otomana ente 1569 y 1571.
* Alí Raps: Ye un raperu norteamericanu nacíu'l 9 d'avientu de 1995.

### Apellíos
* Muhammad Ali: boxeador norteamericanu que foi tres veces campeón del mundu de los pesos pesaos.
* Laila Ali: boxeadora profesional, fía del famosu boxeador Muhammad Ali.
* Ayaan Hirsi Ali: Ye una feminista y política neerlandesa.
* Rashied Ali: foi un norteamericanu de free jazz
* Sonni Alí: Foi un monarca africanu que dio entamu a la imponentes espansión del imperiu Songhay.
* Tatyana Ali: ye una actriz y cantante de rhythm & blues norteamericana.
## Llugares
* Alì: Ye una llocalidá italiana de la provincia de Messina, rexón de Sicilia, con 869 habitantes.
* A'ali: Ye ún de los mayores centros urbanos de Baḥréin.
* Ali (Kazakstán): Ye un pueblu de la Provincia d'Almaty en Kazakstán.

## Referencies
Aniceto Sela Sampil

**Aniceto Sela Sampil**  foi un xurista asturianu, rector de la Universidá d'Uviéu, miembru del Grupu d'Uviéu, y padre del tamién xurista Luis Sela Sampil.

## Biografía
Estudió Derechu na Universidá d'Uviéu, doctorándose n'Internacional na Central de Madrid. Foi designáu profesor de la Institución Llibre d'Enseñanza. En 1888 algamó plaza de catedráticu de Derechu Internacional Públicu y Priváu, na Universidá de Valencia. Treslladóse a la d'Uviéu, na que se xubiló en 1933. Foi rector de la mesma en 1900, secretariu de la so Xunta d'Estensión Universitaria dende 1898. Representó a la universidá asturiana nel Congresu Pedagóxicu Hispanoamericanu de Madrid y nos conceyos universitarios de Valencia, n'ochobre de 1902, y presidió la de Barcelona, en 1905. Foi direutor xeneral d'Enseñanza Primaria en 1919. En 1911 foi elixíu asociáu del Institutu de Derechu Internacional, y en 1921 miembru del mesmu. Presidió densde 1929 l'Asociación Francisco de Vitoria. Collaboró na *Enciclopedia jurídica Seix* y nel *Boletín de la Institución Libre de Enseñanza*. 

En 1919 pronunció en Burdeos la conferencia: *Concepción Arenal et le droit de la guerre*, en Madrid: *La Sociedad de las Naciones*, y en 1929: *Vitoria y los medios d'adquirir la soberanía territorial*. Realizó unos brillantes comentarios al *Rapport sur les mandats internationaux*, de Henri Rolin. Tamién tradució del alemán el manual de Neumann *Derecho Internacional Público Moderno*. Foi maestru de notables discípulos, como Camilo Barcia Trelles, Adolfo Miaja de la Muela, el so fíu Luis Sela Sampil o César G.F. Castañón. Nel Boletín de la Institución Llibre d'Enseñanza asoleyó: *Los procedimientos d'enseñanza en la Facultad de Derecho de la Universidad de Oviedo*, *Derecho Internacional Público y Derecho Internacional Privado*, *La misión moral de la Universidad*, etc. Dellos de los sos postulaos fueron revolucionarios pal so tiempu. El so pacifismu tuvo mui influidu pol pensamientu de Concepción Arenal. Foi hermanu del escritor Inocencio Sela Sampil.

## Obres
*
*
*

## Referencies
* El Tesoro de Oviedo, Aniceto Sela Sampil

## Referencies

## Enllaces esternos
El Príncipe

***El Príncipe*** (nel orixinal n'italianu: *Il Principe*) ye un tratáu de doctrina política escritu por Nicolás Maquiavelo en 1513 mientres s'atopaba confináu en San Casciano pola acusación de conspirar en contra de los Médici. Foi dedicáu a Lorenzu II de Médici, duque de Urbino, en respuesta a dicha acusación, a manera de regalu.

Trátase ensin dulda de la so obra con más sonadía, aquella pola cual nació'l sustantivu "maquiavelismu" y l'axetivu maquiavélicu". A pesar del usu despreciatible que se-y confier al términu, "maquiavélicu" nun ye otra cosa sinón una obra dotada d'una gran conocencia de la psique humana, un enorme sentíu común y enforma pragmatismu. Tanto ye asina, que munchos homes de negocios y políticos han extrapolado dalgunes de les sos idees.

Esti llibru na actualidá tien total vixencia, siempres entendiendo y afaciendo los conceutos a los nuevos tiempos (por casu, nun vas esaniciar a un fíu d'un principe rival, pero si puedes apostrar del cargu a los siguidores de los tos adversarios políticos...)

## Referencies
Príncipe (dixebra)

La pallabra **príncipe** o **Príncipe** pue referise a:
* **[[Príncipe]]**, títulu de nobleza.
* **[[El Príncipe]]**, llibru escritu por Nicolás Maquiavelo.
* **[[Port-au-Prince]]**, capital d'Haití.
* **[[Islla de Príncipe|Príncipe]]**, islla d'África, parte de Santu Tomé y Príncipe.
* **[[Santu Tomé y Príncipe]]**, país insular d'África.

## Referencies

## Enllaces esternos
Discu compautu

El **discu compautu** (conocíu popularmente como **CD** poles sigles n'inglés de *Compact Disc*) ye un soporte dixital ópticu utilizáu p'almacenar cualquier tipu d'información (audiu, imáxenes, videu, documentos y otros datos). Magar qu'esisten otros soportes, anguaño sigui siendo'l mediu físicu preferíu pa la distribución d'audiu.

Los CD estándar tienen un diámetru de 12 centímetros y puen almacenar hasta 80 minutos d'audiu (o 700 MB de datos). Los MiniCD tienen 8 cm y úsense pa la distribución de cenciellos y de controladores guardando hasta 24 minutos d'audiu o 214 MB de datos.

Esta teunoloxía foi más tarde espandida y adautada pal almacenamientu de datos (CD-ROM), de videu (VCD y SVCD), la grabación doméstica (CD-R y CD-RW) y l'almacenamientu de datos mistos (CD-i), *Photo CD*, y *CD EXTRA*.

El discu compactu sigui gociando de popularidá nel mundu actual. Nel añu 2007 vendiéronse 200 millones de CD nel mundu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Omar

**Omar**, **Ómar** o **Umar** ye un nome árabe masculín (n'árabe, عمر‎ **ʿUmar**). Significa n'árabe "llonxevu". 

## Personaxes famosos con esti nome
* Umar ibn al-Jattab, el socesor de Mahoma y segundu de los califes bien guiaos.
* Omar Jayyam, astrónomu, matemáticu y poeta persa.
* Mohammed Omar, líder de los talibán d'Afganistán.
* Omar Rodríguez-López, un multi-instrumentalista compositor, la primer guitarra y productor del grupu de rock progresivu y sicodélicu The Mars Volta.
* Omar Torrijos, ex-oficial del exércitu panamiegu.
* Omar Bravo, futbolista mexicanu.
* Omar Fayad, políticu mexicanu.
* Sergio Omar Almirón, ex-futbolista arxentín.
* Gabriel Omar Batistuta, ex-futbolista arxentín.
* Don Omar, cantante, compositor y productor puertorriqueñu.
* Omar Vizquel, xugador de béisbol venezolanu.
* Omar Sívori, futbolista arxentín.
* Omar Osama bin Laden, ún de los fíos d'Osama bin Laden.
* Omar Sharif, actor exipcianu.
* Omar Nelson Bradley, foi un militar norteamericanu, el postreru Xeneral d'Exércitu (xeneral de cinco estrelles) del Exércitu de los Estaos Xuníos.
* Ómar Rayo, foi un pintor y escultor colombianu.
* Omar, personaxe de la serie neozelandesa "The New Tomorrow"

## Referencies

## Enllaces esternos
Moisés

**Moisés** ye un personaxe del xudaísmu, el cristianismu, l'islam y la fe bahá'í.

* hebréu: מֹשֶׁה
* hebréu modernu treslliteráu: Moshé
* hebréu tiberianu treslliteráu: Mōšéh
* en griegu bíblicu: Mωϋσῆς, treslliteráu Mōüsēs*
* n'[[idioma árabe|árabe]]: موسىٰ, treslliteráu Mūsa.

Según la *Torá* xudía (l*'Antiguu Testamentu'' cristianu) yera fíu d'Amram y la so esposa Iojebed. Descríbise como l'home encamentáu pol dios Hashem (Yahvé o Jehová) pa lliberar al pueblu hebréu de la esclavitú n'Exiptu y como'l so máximu profeta y llexislador.

Nun esisten datos históricos qu'enconten la esistencia real de Moisés, darréu que toles referencies a él son bien posteriores, cuando yá se formara'l xudaísmu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Aragón TV

**Aragón TV** (enantes conocida como *Aragón Televisión*) ye la marca comercial baxo la qu'opera *Televisión Autonómica de Aragón, S.A.* y la primer canal de la televisión autonómica pública aragonesa. Ta xestionáu pola *[[Corporación Aragonesa de Radio y Televisión]]* (**CARTV**), l'ente pública de radio y televisión de la Comunidá Autónoma d'Aragón.

El llogotipu d'Aragón TV consiste nuna "A" inclinada colorada y mariella, sobre un fondu prietu. Esti llogotipu ye similar al d'Aragón Radio y al de la CARTV, variando namái nel color del fondu.

Aragón TV entamó les sos emisiones en pruebes en payares de 2005. El 22 d'esi mesmu mes, sustituyó la carta d'axuste por un ciclu d'imáxenes d'Aragón. El 4 de marzu de 2006 realizó la so primer tresmisión de fútbol: Real Zaragoza - FC Barcelona. Al finar l'encuentru, tornó a la fase en pruebes.

Les emisiones oficiales d'Aragón TV entamaron el 21 d'abril de 2006, en vísperes de la celebración del día d'Aragón (23 d'abril), siendo ún de los primeros programes una gala especial de presentación.

En 2009, convirtióse na primer canal de televisión d'España n'emitir parte de la so programación en formatu panorámicu. Tamién foi la primera en cuntar con una canal n'alta definición (HD).

Por otru llau, el Gobiernu d'Aragón zarró un alcuerdu cola Generalitat de Cataluña pa que les emisiones d'Aragón TV puedan vese en parte del territoriu catalán. Asina, dende'l 30 d'abril de 2010, ye posible sintonizar Aragón TV (incluida la canal HD y la señal d'Aragón Radio) na ciudá de a. Tamién ta previsto de que les sos señales puedan vese en Navarra y en Castiella-La Mancha si llegase a roblar un alcuerdu colos gobiernos de les respeutives comunidaes autónomes.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Web oficial d''''Aragón TV'''
* Web oficial d''''Aragón Radio'''
* Web oficial de '''CARTV'''
Aragón Radio

**Aragón Radio** ye la marca comercial de la *Radio Autonómica de Aragón S.A.*, la radio pública d'Aragón y que forma parte de la *[[Corporación Aragonesa de Radio y Televisión]]* (**CARTV**).

El llogotipu d**'Aragón Radio** ta compuestu por una "A" inclinada, colorada y mariella, sobre un fondu azul. Esti llogotipu ye similar al d'Aragón TV y al de CARTV, variando namái nel color del fondu.

**Aragón Radio** entamó les emisiones en periodu de pruebes el 28 d'agostu de 2005, coincidiendo cola disputa del partíu de fútbol ente l'Atlético de Madrid y el Real Zaragoza. Les emisiones regulares nun escomenzaron hasta'l 1 d'ochobre de 2005.

Aragón Radio cunta con una canal n'Internet, **Aragón Radio 2**. La so programación ta basada na música y el deporte, anque tamién emite espacios d'información y actualidá.

## Frecuencies

* Zaragoza: 94.9 FM
* Uesca : 90.0 FM
* Teruel : 105.2 FM
* Tarazona : 96.8 FM
* Caspe : 101.9 FM
* Utrillas : 97.1 FM
* Javalambre : 103.4 FM
* Fraga : 101.0 FM
* El Pont de Suert : 97.6 FM

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu web oficial
El Molinón

**El Molinón** pue facer referencia a dellos llugares:

*El Molinón, estadiu de fútbol de la ciudá de Xixón (Asturies).
*El Molinón, un llugar de la parroquia asturiana de Trespando, nel conceyu de Siero.

## Referencies
El Casar

Col nome d**'El Casar** podemos referinos a:

*El Casar, un llugar de la parroquia de Serrapio, nel conceyu asturianu d'Ayer.
*El Casar, una casería de la parroquia de San Román nel conceyu asturianu de Piloña.
*El Casar, casería de la parroquia de Valle, nel conceyu asturianu de Piloña.
*El Casar, conceyu de Castiella-La Mancha, España.

## Referencies