Protectoráu francés de Tunicia

El **Protectoráu francés de Tunicia** foi un protectoráu del Imperiu colonial francés establecíu dempués de que Francia llograra'l control del Beylicato de Tunicia (nominalmente parte del Imperiu Otomanu) en 1881. Darréu daría llugar a un efímeru estáu tres la independencia en 1956, que duró pocu más d'un añu antes de l'abolición de la monarquía y la proclamación de l'actual República Tunecina.

## Historia

### Protectoráu francés: 1881 - 1956
Antes de la llegada de los franceses, Tunicia yera llegalmente una provincia del decadente Imperiu Otomanu, el Beylicato de Tunicia, qu'esfrutaba d'una independencia *de facto* sol reináu del Bey Muhammad III al-Sadick. Por cuenta de la desastrosa política de los beys, a l'alza d'impuestos y a les interferencies estranxeres na economía, el país tuvo d'enfrentar adulces graves dificultaes financieres. Toos estos factores obligaron al gobiernu a declarar la bancarrota en 1869 y a crear una comisión financiera internacional anglu-francu-italiana. La constitución aportó a inclusive suspendida'l 1 de mayu de 1864. Foi la ocasión por que trés de les grandes potencies europees (Francia, Italia y el Reinu Xuníu de Gran Bretaña ya Irlanda) ingresaren al país. Tunicia dirixíase recién a una independencia real en 1873 con Kheireddine Pacha, cuando cayó sol dominiu d'una potencia estranxera.

El destín de la Rexencia de Tunicia (nome dau a la rexón so la dominación otomana) presentóse rápido como un desafíu estratéxicu d'importancia capital por cuenta de la situación xeográfica del país, nel encruz de les cuenques occidental y oriental del Mediterraneu. Tunicia convirtióse, por tanto, n'oxetu de cobicies rivales de Francia ya Italia: la primera quería asegurar les fronteres de l'Arxelia francesa y evitar que la segunda alteriara les sos ambiciones n'Exiptu y el Llevante mediterraneu per mediu del control del accesu al Mediterraneu oriental. Italia, que tuvo d'encarar una sobrepoblación, allampaba una política colonial y el territoriu tunecín, que la so minoría europea taba compuesta principalmente d'italianos. Los cónsules franceses ya italianos procuraron aprovechar les dificultaes financieres del bey; amás, Francia cuntaba cola neutralidá del Reinu Xuníu (pocu deseosa de ver a Italia tomar el control de la ruta de la Canal de Suez) y beneficióse de los cálculos de Bismarck, que deseyaba esviar la so atención de la cuestión d'Alsacia y Lorena. Dempués del Congresu de Berlín lleváu a cabu del 13 de xunu al 13 de xunetu de 1878, Alemaña y el Reinu Xuníu dexaron a Francia anexonase Tunicia, en desterciu d'Italia, que consideraba a esti país como'l so dominiu reserváu.

Les incursiones de "saquiadores" khroumires en territoriu arxelín aprovieron d'una sida a Jules Ferry, sofitáu por Léon Gambetta frente a un parllamentu contrariu, pa sorrayar la necesidá de prindar Tunicia. N'abril de 1881, les tropes franceses incursionaron ensin mayor resistencia y llograron ocupar Tunicia en tres selmanes, ensin necesidá de combatir. El 12 de mayu de 1881 oficializóse'l protectoráu, ente que Muhammad III as-Sadick, gobernante de Tunicia, robló baxu pena de muerte el tratáu del Bardu, nel palaciu de Ksar Said. Esto nun foi torga por que dellos meses más tarde les tropes franceses fixeren frente a delles revueltes nes rexones de Kairuán y Sfax, mesmes que fueron rápido encaloraes.

Tunicia aportaría finalmente a la independencia'l 20 de marzu de 1956.

### Reinu independiente: 1956 - 1957
Tunicia aportó finalmente a la independencia'l 20 de marzu de 1956, depués de llograr la so autonomía l'añu anterior. El 15 de marzu de 1956 foi escoyida l'Asamblea Nacional Constituyente: el Neo Destour consiguió tolos escaños y Burguiba quedó a la cabeza de l'Asamblea dende'l 8 d'abril. El 11 d'abril, convertir nel primer ministru de Lamine Bey. A otru día, Tunicia fixo'l so ingresu na Organización de les Naciones Xuníes.

El códigu de estatus personal, d'enclín progresista, foi proclamáu'l 13 d'agostu, ente que el 25 de xunetu de 1957 foi abolida la monarquía. De magar, Tunicia convertir nuna república, de la cual Habib Burguiba foi escoyíu presidente el 8 de payares de 1959. El so pasáu de resistencia y les midíes adoptaes dempués de la independencia pa desafiar a les muyeres y combatir la probeza y l'analfabetismu contribuyeron a reforzar la so autoridá.

La constitución republicana foi ratificada de manera definitiva'l 1 de xunu de 1959.

## Referencies