open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Matusalén

D'alcuerdu al *[[Xénesis]]*, **Matusalén** (n'hebréu: מתושלח) foi l'octavu patriarca antediluvianu, fíu d'Enoc, padre de Lamec y güelu de Noé (quien foi'l postreru d'estos patriarques). Según la Biblia vivió 969 años.

## Na Biblia

Mentar a Matusalén nel pasaxe 5:21-27 del *Xénesis*, como parte de la xenealoxía que coneuta a Adán con Noé. Ésta repitir, ensin la cronoloxía, en *I&nbsp;Cróniques*&nbsp;1:3, y amás apaez en *Lucas*&nbsp;3:37. Lo siguiente provién de la traducción de la *Biblia* de Reina-Valera (1960):

Estos versos atópase en trés manuscritos tradicionales, el Testu masorético, la Septuaginta y el Torá samaritanu. Estos trés tradiciones nun coinciden ente elles. Les diferencies a esti respectu pueden ser resumíes como siguen:

Hubo numberosos intentos d'esplicar estes diferencies: el más obviu ye la corrupción accidental polos copistas y traductores. Dellos errores pueden ser la resultancia d'intentos de correxir los anteriores errores. Gerhard Larsson suxirió que los rabinos que traducieron la Septuaginta del hebréu al griegu en Alexandría alredor del sieglu&nbsp;III&nbsp;e.&nbsp;C., alvirtieron que l'historiador exipciu Manetón nun mentara n'absolutu al Diluviu, aumentando les edaes de los patriarques pa faer recular la dómina del Diluviu anterior a la primer dinastía exipcia. Otru posible error foi una mala traducción confundiendo los años solares con llunares, supuestamente tendría 72 años.

## Ver tamién

* Patriarques antediluvianos

## Referencies

## Enllaces esternos
Batalla de Santiago

**Batalla de Santiago** puede referise a:

* Batalla del Puertu de Santiago, enfrentamientu bélicu asocedíu en 1615 en Méxicu, ente tropes coloniales españoles y pirates holandeses, con victoria española.
* Batalla de Santiago o Batalla del 30 de marzu, enfrentamientu bélicu ente Haití y la República Dominicana, en 1844.
* Batalla de Santiago, nome que reciben una serie de protestes en Chile, en 1957.
* Batalla de Santiago, nome tradicional que recibe'l partíu ente Chile ya Italia, mientres la Copa Mundial de Fútbol de 1962.

## Referencies

## Enllaces esternos
Buzkashi

El **buzkashi** o **kokpar** ye una actividá ecuestre practicada n'Afganistán, onde ta considerada deporte nacional. A pesar de que se practica n'Afganistán, anicióse probablemente n'Uzbequistán.

Consiste en dos equipos de chapandoz, o caballeros, nun campu d'aproximao dos quilómetros de llargor. Los xugadores de cada equipu nun s'estremen nel color de la so camiseta, sinón que paecen conocese. L'oxetivu del xuegu ye conducir el boz, que ye una cabra ensin cabeza y ensin estremidaes, dende un estremu del campu al otru. Los integrantes de dambos equipos puxen pa llevase'l cuerpu de la cabra al centru del terrén de xuegu.

Ye un xuegu bien violentu, yá que nun tien unes regles definíes y los caballeros terminen envueltos en verdaderes batalles sangrientes. Tampoco hai árbitros polo que la resultancia depende solo de los xugadores. Pal caballeru'l pagu ye'l prestíu que puede tener ante'l restu de los sos pares. Los capitanes, denominaos "chapandaz", con turbantes y barbes negres, lleguen a la cancha con fusiles Kalashnikov al costazu y guardaespaldes y danse esquitar antes d'empezar el partíu.

Mientres la dictadura relixosa de los talibán la práutica d'esti xuegu tuvo prohibida, ye por esa razón que dende'l colapsu del réxime volvió prauticar se tolos vienres en Kabul.

## Deportes similares
N'Arxentina prauticar un xuegu similar, pero ye menos violentu. Ye conocíu como'l patu y tamién ye consideráu deporte nacional, anque na antigüedá yera violentu yá que se xugaba con un coríu vivu (d'ellí'l so nome).

N'Europa xuega'l *[[horseball]]*, un deporte cuasi idéntico al coríu que se xuega n'Arxentina y basáu n'este.

## Ver tamién
* Patu
* *[[Horseball]]*

## Referencies

## Enllaces esternos

* Buzkashi Multimedia
* L'otru Afganistán
Éric Moussambani

**Eric Moussambani Malonga**  ye un nadador de Guinea Ecuatorial, que representó al so país nos Xuegos Olímpicos de Sydney 2000.

## Biografía
Ganó fama mundial nos Xuegos Olímpicos de Sydney, celebraos nel añu 2000, cuando nadó la prueba de 100 metros llibres en 1 minutu 52,72 segundos, más del doble que los sos competidores más rápidos ya inclusive cimeru al récor mundial de 200 metros.

Consiguió participar nos Xuegos Olímpicos ensin algamar los tiempos mínimos riquíos gracies a un sistema diseñáu pa dexar la participación de deportistes de países en víes de desenvolvimientu. Nes eliminatories compitió con otros dos nadadores, almitíos nos Xuegos pol mesmu sistema, que fueron descalificaos por falsa salida, polo que nadó solo.

Ente que el ganador Pieter van den Hoogenband consiguió'l récor mundial con 47,84 segundos, Moussambani emplegó más del doble de tiempu mientres yera aclamáu pol públicu asistente. Dempués declararía: "Los últimos quince metros fueron bien difíciles". Nos díes y meses posteriores, convertir nun héroe popular convidáu a programes de televisión y otros eventos.

Antes de llegar a los Xuegos Olímpicos, nunca viera una piscina olímpica de 50 metros. Empezara a prauticar natación namái ocho meses antes nuna piscina de 22 metros d'un hotel, dada la falta d'infraestructures deportives nel so país. Nun pudo participar nos Xuegos Olímpicos d'Atenes 2004, a pesar de baxar la so marca personal per debaxo de los 60 segundos, por cuenta de un problema col visáu.

Tres la so participación nos xuegos olímpicos d'Atenes 2004, instalar en Santa Cruz de Mudela pa impartir clases maxistrales de natación a los neños de la llocalidá.
En marzu de 2012 foi nomáu entrenador del equipu nacional de natación de Guinea Ecuatorial.

## Referencies

## Enllaces esternos
Festival del quesu rodante

El **festival del quesu rodante**, que'l so nome orixinal n'inglés ye **Cooper's Hill Cheese-Rolling and Wake**, ye un eventu añal que se celebra l'últimu llunes de mayu (*[[bank holiday]]* de primavera) na llomba de Cooper cerca del distritu de Gloucester, Inglaterra. Anque ye un eventu tradicional de la pequeña llocalidá de Brockworth, ganó fama internacional.

Dende lo más alto de la llomba llánzase un quesu Double Gloucester que pesa ente 7 y les 9 llibres (cerca de cuatro kilos). Los competidores tienen de correr por él baxando'l cuetu. La primer persona que garra'l quesu (o quien tuvo más cerca d'atrapalo) y algama la llinia de meta gana'l quesu. En total, celebrar hasta cuatro carreres cada añu. 

Dada la cantidá de xente que participa y les velocidaes alcanzaes pol enclín de la llomba, les cayíes, manques y otros accidentes son bien frecuentes.

Desconozse l'orixe d'esta festividá. Les primeres referencies escrites sobre la mesma daten de 1836. A partir de 1884 convertir nuna cita añal pa los periódicos comarcales. A lo llargo de la historia realizáronse cambeos, como la inclusión d'un maestru de ceremonies que llanza'l quesu.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina web oficial del Festival del Quesu Rodante
Chess boxing

El **chess boxing** o axedrez boxeo, ye un deporte híbridu que combina'l axedrez y el boxéu. El conceutu d'esti deporte fuera imaxináu en 1992 pol dibuxante de cómics Enki Bilal. Foi Iepe Rubingh quien llevó'l conceutu a la práutica na primavera del 2005.

## Historia
Un conceutu paecíu al chess boxing viérase na película Uuno Turhaparo - fierra Helsingin fierra, onde Uuno xuega axedrez contra una persona usando un sistema de manes llibres y al par boxea con otra persona.

## Regles y organizaciones
Un alcuentru ente 2 oponentes consiste en 11 rounds polos cualos vanse alternando'l boxéu y l'axedrez, empezando con 4 minutos de partida d'axedrez y siguíu por 2 minutos de boxéu. Ente cada round hai una posa d'un minutu, mientres les cualos los competidores camuden la so vistimienta. La modalidá d'axedrez ye la blitz, nes cualos los competidores disponen un total de 12 minutos. Los competidores pueden ganar por knockout, xaque mate o una decisión tomada polos xueces cuando los 12 minutos d'un oponente termináronse.

L'axedrez boxeo ye controláu pola Organización Mundial d'Axedrez Boxeo (WCBO, poles sos sigles n'inglés). El primer campeonatu mundial tuvo llugar n'Ámsterdam, en 2003, el campeón foi Lepe Rubingh. El primer campeonatu européu de Chess boxing tuvo llugar en Berlín el 1 d'ochobre de 2005, onde Tihomir Titschko de Bulgaria ganó al alemán Andreas Schneider.

## Referencies

## Enllaces esternos

* El sitiu oficial de la WCBO (n'inglés) 
* Les regles oficiales (n'inglés)
Seleición de fútbol de Sark

La **seleición de fútbol de Sark**, conocida por ser una de los trés peores seleiciones del mundu, xunto cola seleición de fútbol de Darfur y la seleición de fútbol de Niue, pertenez a la isla de Sark nes islles de la Canal. Nun pertenez a la FIFA, asina que los sos partíos nun son reconocíos por ella. La so participación más importante foi nos Xuegos de les Islles, un tornéu formáu por seleiciones d'Ultramar non pertenecientes a la FIFA nel añu 2003. Nella, Sark realizó una horrorosa actuación en perdiendo los sos cuatro partíos recibiendo 70 goles y nun marcando nin unu solu. Ye considerada la peor seleición del mundu, magar qu'en l'únicu ranking que milita, el de l'asociación The Roon Ba, apaez per delantre de Palau. Tien el récor, al pie de la seleición de fútbol de Niue de nun anotar un gol en tola historia 

L'equipu ye malu por cuenta de que Sark solo tien 507 habitantes y nun ye posible consiguir bonos xugadores pa integralos na seleición. Solo xugó cuatro partíos y nun s'espera que vuelvan xugar nos Xuegos de les Islles.

Na plantía que conformó'l 2003, tuvo a un xugador de 52 años, llamáu Richard Barrie Dewsbury.

## Entrenador
* Chris Drillot: 2000-2002
* Shane Moon: 2002-2003
* Simon Elmont: 2003-2007
* Matt Joyner: 2007-2011
* Neil Williams: 2011-presente

## Presidente
* Simon Elmont

## Estadiu
*Bel Air Field, con capacidá pa 500 espectadores.

## Récores
*Entrenador más nuevu: Neil Williams (22 años)
*Xugador más vieyu: Richard Barrie Dewsbury (52 años)

## Xuegos Insulares
**[[Xuegos Insulares|Resultancia Xeneral]]**: *Ensin clasificación*
*1985 a 2001 - *Ensin participación*
*2003 - Primer fase *2007 
a 2009 - *Ensin participación*

## Referencies

## Enllaces esternos
Caganer

Un ***caganer*** ye una figurina de nacencia que se suel asítiase nos belenes, como tradición en Cataluña y na Comunidá Valenciana, de normal escondida nun rincón, detrás d'un arbustu, agachada y en postura de tar defecando. Tamién ye frecuente esta figura nos belenes d'otros puntos d'Italia, España y Portugal, onde reciben el nome de **cagador** o **cagón**.

## Historia
Créese que l'orixe d'esta tradición asitiar ente finales del sieglu XVII y principios del XVIII, en metá del Barrocu, un movimientu cultural y artístico que se caracterizaba por un realismu esaxeráu. Nesa dómina nun yera una figura específica del belén, sinón que s'atopa n'azulexos onde sale representáu cuntando hestories. El *caganer* apaez nel belén catalán a finales del sieglu XVII anque nun se fixo popular del tou hasta'l sieglu XIX.

Tradicionalmente, el *caganer* yera un llabrador afatiáu cola indumentaria tradicional catalana (faxa y barretina). Más modernamente realizáronse tou tipu de versiones del *caganer*, utilizando de cutiu la imaxe de personaxes populares como políticos o deportistes. Por casu, nel añu 2008 vendíense figures de Barack Obama, Hugo Chávez, Cristina Fernández de Kirchner y Lula da Silva, y nel añu 2013 vendiéronse figures de Lionel Messi, Obama, Angela Merkel, Vladímir Putin, Nelson Mandela y Francisco.

Xeneralmente, esta figura asitiar nun rincón estremáu del belén, intentando que nun quede nun llugar destacáu. Anque nun se conoz con exactitú cuál ye la razón p'asitiar esta figura, créese que'l *caganer* coles sos fieces fertiliza la tierra, polo que se-y considera un símbolu de prosperidá y bona suerte pal añu siguiente. La tradición del *caganer* ta aceptada dafechu pola Ilesia. Asitiar esta figura nel belén traía suerte y allegría; nun faelo portaba desventura.

Curiosamente, el *caganer* nun ye l'únicu personaxe navidiegu típicamente catalán que defeca. Esiste otra tradición, el *[[Tió de Nadal|Tió]]*, un tueru d'árbol al que los neños tunden la nueche antes de Navidá. Al ritmu de los golpes y de cantares tradicionales que los neños dedíquenlu, el *Tió* los pagu "sacupando" dulces y llambionaes.

## Referencies

*

## Enllaces esternos
Xenu

Según la doctrina de la Ciencioloxía, **Xenu** (tamién **Xemu** diminutivu de Zenú) yera'l dictador de la "Confederación Galáctica," que hai 75 millones d'años traxo miles de millones de persones a la Tierra en naves espaciales paecíes a aviones DC-8. Darréu, desembarcar alredor de volcanes y aniquilar con bombes d'hidróxenu. Les sos almes xuntar en grupos y pegar a los cuerpos de los vivos, y entá siguen creando caos y estragos.

Los cienciólogos conocer como "L'Incidente II", y les memories traumátiques acomuñar a éstos como la "Paré de Fueu" o "La implantación de R6". La historia de Xenu ye una pequeña parte de la gran gama de creencies de la Ciencioloxía sobre civilizaciones estraterrestres y les sos intervenciones n'acontecimientos terrenales, en xunto descritos como una obra de ciencia ficción sobre los viaxes nel espaciu por L. Ron Hubbard, escritor de ciencia ficción y fundador de la Ciencioloxía.

Hubbard reveló refechamente esta historia a los integrantes del nivel "OT III" en 1967. Na historia de Xenu diose la introducción del emplegu del volcán como un símbolu común de la Ciencioloxía y Dianética, que persiste hasta los nuesos díes.

Les crítiques a la Ciencioloxía de cutiu utilicen la historia de Xenu en contra so. La Ciencioloxía trató infructuosamente de caltener la historia de Xenu confidencial. Los críticos demanden que la revelación de la historia ye d'interés públicu, considerando l'altu preciu esixíu p'algamar el nivel "OT III". La Ciencioloxía namái enseña esta doctrina a los miembros que contribuyeron con grandes cantidaes de dineru a la organización.

La Ciencioloxía evita faer mención de Xenu en declaraciones públiques y fixo un esfuerciu considerable a caltener la confidencialidad, incluyendo aiciones llegales basaes nos derechos de propiedá intelectual y nel secretu comercial. A pesar d'esto, enforma material sobre Xenu peneróse al públicu.

## Xenu na cultura popular

### South Park
Esti personaxe apaeció nel episodiu "Atrapáu nel armariu" de la serie animada South Park, onde se rellaten les creencies de la Ciencioloxía como la historia de Xenu; en tou momentu l'episodiu amosó la historia poniendo un títulu “Esto ye lo que los cienciólogos creen en realidá", que puede vese cuando los alienígenas son tiraos a los volcanes polos DC-8. Esti episodiu foi puestu en televisión n'Estaos Xuníos el 15 de marzu de 2006 pola canal Comedy Central. Cuando diba ser retresmitíu púnxose otru episodiu, ante lo cual el creadores de South Park afirmaron qu'esta aición foi resultáu d'un boicó que Tom Cruise fíxo-y a Viacom, amenaciando con nun promocionar el so filme Misión Imposible 3.

Más tarde, el creadores de la serie dieron un comunicáu diciendo que ganaron la batalla pero que la engarradiella de millones d'años apenes empezó y terminen diciendo "Viva Xenu". A la fin l'episodiu foi retresmitíu de nuevu'l 19 de xunetu de 2006.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Historia de Xenu
Bomba gai

«**Bomba gay**» ye'l nome informal usáu pa denominar a un proyeutu d'arma química teórica non letal, qu'un llaboratoriu d'investigación de les Fuercia Aérea de los Estaos Xuníos especuló producir.

En 1994 el Llaboratoriu Wright n'Ohio realizó una propuesta de tres páxina con una serie de posibles armes químiques non letales, que terminaría en manes del Sunshine Project (incluyíes notes al marxe y errates) gracies a un pidimientu de documentos oficiales basada nel Freedom of Information Act.

Nuna frase del documentu suxerse qu'un afrodisiacu fuerte podría ser llanzáu sobre tropes enemigues, teóricamente, con una sustancia que produxera «comportamientos homosexuales». L'arma afrodisiaca foi descrita como «*desagradable pero dafechu non letal*». Na seición Nuevos descubrimientos necesarios», el documentu implícitamente reconoz que nun esistíen, nin esisten, productos químicos d'esi tipu. El documentu tamién inclúi otres idees non convencionales, como rociar a les tropes enemigues con feromones d'abeyes y depués esconder munches truébanos nel área de combate.

El Llaboratoriu Wright ganó en 2007 el Premiu Ig Nobel de la paz por «*socatrar investigación y desenvolvimientu nuna arma química, la llamada "bomba gay", que convierta a los soldaos enemigos n'irresistibles los unos pa los otros*». Sicasí, el personal de la Fuercia Aérea que foi contactáu nun quixo participar en persona na ceremonia d'entrega nel Teatru Sanders de la Universidá de Harvard.

## Ver tamién
* Homokaasu
* *[[The Nude Bomb]]*, una comedia sobre una bomba similar qu'esllee la ropa.

## Referencies

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Enllaces esternos
* 

* 
* 
*
Batallón Sagráu de Tebes

El **Batallón Sagráu de [[Tebas (Grecia)|Tebas]]** (en griegu antiguu ἱερὸς λόχος / hieròs lókhos) yera una unidá d'élite griega formada por 150 pareyes d'amantes, toos masculinos. Según Plutarcu, foi creáu pol comandante tebanu Górgidas. Les pareyes consistíen nun miembru de mayor edá o "heniochoi" (conductor) y unu más nuevu o "paraibatai" (compañeru). La motivación pal usu del "exércitu d'amantes" en batalla espresar Plutarco:

Acordies con Plutarco, Górgidas primeramente distribuyó al Batallón Sagráu de Tebas a lo llargo de les sos llinies de batalla como un cuerpu d'élite pa fortalecer la resolución de los demás, pero entós Pelópidas, dempués de que'l Batallón lluchara con ésitu na batalla de Tegira, usar como una especie de guardia personal. El Batallón Sagráu de Tebas foi una parte importante de la infantería griega mientres cerca de 33 años. Participó, como puntu fuerte de la formación tebana, nes batalles de Leuctra y de Mantinea qu'humildaron el poderíu de los espartanos, golpes de los que nunca se recuperaron, inclusive acabaron como fuercia a considerar en Grecia, al menguáu exércitu de los Homoioi.

La so única derrota producir na batalla de Queronea, en 338 e.C., batalla decisiva na que Filipo II de Macedonia y el so fíu Alexandru Magnu terminaron cola independencia de les ciudaes estáu grieges. Filipo tuviera cautivu en Tebas, onde aprendió les sos táctiques militares. El restu del exércitu tebanu fuxó cuando s'enfrentó a les apolmonantes fuercies de Filipo II y Alejandro, pero'l Batallón Sagráu, arrodiáu, caltúvose firme y cayeron onde taben. Plutarco cunta que Filipo, ante la visión de los cadabres atropaos nuna pila y entendiendo de quién se trataben, esclamó:

Anque Plutarco afirma que los 300 componentes del batallón morrieron esi día, otros escritores afirmen que 250 perecieron y que'l restu namái fueron mancaos. Estos datos fueron verificaos na so tumba comunal en Queronea, na cual fueron topaos 254 cadarmes, alliniaos en siete files .

## Ver tamién
* Pederastia tebana
* Pederastia na Antigua Grecia
* Homosexualidá na Antigua Grecia

## Referencies

## Enllaces esternos
Guerra de los Trescientos Trenta y Cinco Años

**Guerra de los Trescientos Trenta y cinco Años** (1651–1986) ye'l nome dau a la "guerra pacífica" ente los Países Baxos y les Islles Sorlingas (alcontraes na mariña suroeste del Reinu Xuníu). Duró 335 años ensin que se realizara un solu disparu. Ye considerada como una de les guerres más llargues de la hestoria

## La Guerra

### Oríxenes
Los oríxenes de la guerra atópase na segunda guerra civil inglesa, apostada ente los realistes y parllamentarios ente 1642 y 1652. Oliver Cromwell tuvo qu'engarrar contra los realistes nes llendes del Reinu d'Inglaterra. Al oeste d'Inglaterra Cornualles yera l'últimu bastión de los realistes. En 1648, Cromwell controlaba'l llau continental de Cornualles que taba en manes de los parllamentarios.

El puntu fuerte de los Realistes yera la Marina Real Británica, que trabayaba pal Príncipe de Gales Carlos II. La Marina Realista foi forzada a retirase a les Islles Sorlingas, que taben nes contornes de la mariña de Cornualles y sol dominiu del realista Sir John Grenville.

### Alianza de la Marina Holandesa
La Marina de les Provincies Xuníes de los Países Baxos taba aliada colos parllamentarios. Los Países Baxos tuvieron ayuda de los ingleses mientres la Guerra de los Ochenta Años (1568–1648), qu'empezó cola Reina Sabela I d'Inglaterra. El Tratáu de Münster (30 de xineru de 1648) confirmó la independencia holandesa d'España. Los Países Baxos buscaben caltener la so alianza con Inglaterra y escoyeron aliase col bandu que prometía ser el vencedor na Guerra Civil.

La Marina Holandesa sufrió munches perdes a manes de la flota realista asitiada nes Sorlingas. El 30 de marzu de 1651 el Almirante Maarten Harpertszoon llegó a les Sorlingas pa demandar arreglu de parte de la flota realista polos barcos holandeses y los bienes tomaos por ellos. Como nun hubo una respuesta satisfactoria, n'abril de 1651 los Países Baxos declararon la guerra. Como la mayor parte d'Inglaterra taba en manes de los parllamentarios, la guerra foi declarada específicamente a les Islles Sorlingas.

### Rindición Realista
En xunu de 1651, pocu dempués de la declaración de guerra, les fuercies parllamentaries sol mandu del almirante Robert Blake forzaron a la flota realista a rindise. La flota holandesa, yá so nenguna amenaza, retirar ensin disparar un tiru. Debíu al desconocimientu d'una declaración de guerra d'una nación contra una pequeña parte d'otra, los holandeses escaecer de declarar oficialmente la paz.

### Tratáu de paz
En 1985, Roy Duncan, historiador y Presidente del Conseyu de les Islles Sorlingas, escribió a la Embaxada de los Países Baxos en Londres pa resolver el "mitu" de que les islles entá taben en guerra. Los miembros de la embaxada atoparon que'l mitu yera verdá y Duncan convidó al Embaxador Rein Huydecoper a visitar les islles y roblar un tratáu de paz. La paz foi declarada'l 17 d'abril de 1986, 335 años dempués de qu'empezara la guerra.

## Ver tamién
* Guerra d'Arauco, 1536–1881.
* Guerra Anglu-Zanzibariana, xeneralmente considerada la guerra más curtia de la hestoria.

## Referencies

## Enllaces esternos
Panjandrum

El ***Panjandrum*** foi una bomba autopropulsada esperimental británica, diseñada pa destruyir fortificaciones.

## Diseñu
El *Panjandrum* consistía nun cilindru, similar a una carga de fondura, onde s'atopaba la carga bélica, d'hasta 1.800 kg. Nos estremos del cilindru allugábense dos ruedes de tres metros de diámetru, nes que s'instalaba una serie de cohetes de combustible sólidu que dexaben el movimientu del artefautu, capaz de movese sobre l'agua.

## Pruebes
Les pruebes, empecipiaes el 7 de setiembre de 1943, resultaron bien pocu satisfactories. El *Panjandrum* difícilmente caltenía una trayeutoria rectillinia, por cuenta d'atopar con torgues nel so percorríu o a la perda de dellos cohetes. Intentos de compensar esto por aciu l'agregu d'una tercer rueda, amontar el númberu de cohetes o l'usu de cables guía nun llograron nenguna resultancia, y finalmente l'arma nunca foi utilizada en combate.

## Reconstrucción
Mientres les celebraciones del 65º aniversariu del Desembarcu de Normandía, en 2009, construyóse un retruque aproximao de la metá del tamañu orixinal, propulsada por aciu fueos artificiales, que magar caltuvo una trayeutoria rectillinia, detener tres apenes 50 metros.

## Referencies
### Notes

### Bibliografía
* Pawle, G. *The Secret War*, White Lion, 1972. ISBN 0-85617-120-4
* Johnson, B. *The Secret War*, BBC Publications, 1978. ISBN 0-09-920790-7

## Enllaces esternos
* Eye witness account by Thomas William Leeson (n'inglés).
Tanque del zar

El **Tanque del Zar**, tamién conocíu como **Netopyr' ** (Нетопырь, esperteyu en rusu) o **Tanque Lebedenko**, yera un inusual vehículu blindáu rusu desenvueltu ente 1914 y 1915 por Nikolai Lebedenko, Nikolai Zhukovsky, Boris Stechkin, y Alexander Mikulin. Yera un "acorazáu terrestre", yá que llegó a pesar 40 t y algamaba 17 km/h. El proyeutu foi refugáu dempués de que les pruebes iniciales demostraren que'l vehículu precisaba un motor más potente y que yera vulnerable al fueu d'artillería pesao.
Desafortunadamente el so costu foi altu (250 000 rublos), asina que s'atayó la so producción en serie.

El tanque estremar de los tanques modernos por cuenta de que nun emplegaba guxanos, sinón un diseñu triciclu. Los dos ruedes de radios delanteres midíen casi 9 metros (27 pies) de diámetru; la rueda trasera yera más pequeña, con solu 1,5 metros d'altu y compuesta por trés unidaes p'asegurar la maniobrabilidad. La torreta cimera casi algamaba un altor de 8 metros. La carrocería tenía 12 metros d'anchu y dos cañones más, montaos en barbetes. Entamárase montar armamentu adicional so esta. Cada rueda yera impulsada por un motor Sunbeam de 250 hp (190 kW). 

El vehículu recibió aquel llamatu por cuenta de que cuando se tresportaba'l so modelu a escala garráu de la rueda trasera, paecía un esperteyu que duerme colgáu.

Les enormes ruedes delanteres debíen de cruciar torgues significatives. Pero por cuenta d'errores de cálculu del pesu, la rueda trasera apexar con facilidá en terrén blandu y cabianes, faciendo que les ruedes delanteres fueren dacuando insuficientes pa desapexalo. Esto condució a una serie de puebas fallíes ante l'Alta Comisión n'agostu de 1915. El tanque foi abandonáu nel llugar de les pruebes, a unos 60 quilómetros de Moscú, hasta que foi desmanteláu como chatarra en 1923.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Acorazaos terrestres (n'inglés)
*
Defenestración

La **defenestración** ye l'actu de refundiar a una persona por una ventana. La pallabra procede del llatín "*de*" (de, dende), y "*fenestra*" (ventana).

Históricamente, l'actu de defenestración tenía l'oxetivu de mancar o asesinar a daquién. La tercera defenestración de Praga considérase'l detonador de la Guerra de los Trenta Años.

Na restauración de la independencia de Portugal, en 1640 so la Dinastía Filipina, los rebeldes entren nel Palaciu de Lisboa y sorprender a Miguel de Vasconcelos, que taba al serviciu de Felipe IV d'España, quien trata de despintase nun armariu ensin ésitu, pa nun ser desaposiáu pola fachada del Palaciu Real que da a la Plaza del Mercáu de Lisboa.

Adicionalmente, en sen metafóricu, tamién significa la destitución o espulsión drástica de daquién del so cargu o puestu. Partiendo d'esti postreru significáu, la pallabra amás utilízase pa implicar una crítica drástica negativa escontra daqué o daquién.

## Ver tamién
* *[[The Falling Man]]*

## Referencies

## Enllaces esternos
Lal Bihari

**Lal Bihari** o **Lal Bihari Mritak**,   ye un granxeru d'Uttar Pradesh, India que foi declaráu oficialmente muertu ente 1976 y 1994. Fundó Mritak Sangh o *Asociación de los muertos* n'Uttar Pradesh. Lluchó escontra la burocracia gubernamental mientres 18 años pa demostrar que taba vivu.

Cuando Lal Bihari intentó consiguir un préstamu bancariu en 1976, afayó que taba oficialmente muertu: el so tíu sobornara a un oficial del gobiernu pa declaralu muertu, pa poder llograr la propiedá de la tierra de Bihari.

Bihari afayó a lo menos a otres 100 persones en situaciones asemeyaes, tando oficialmente muertes. Formó Mritak Sangh in el distritu d'Azamgarh. Él y otros miembros tuvieron en peligru de ser asesinaos por aquellos que s'apoderaron de les sos propiedaes. Anguaño l'asociación tien más de venti mil miembros en tola India. En 2004 yá llograra declarar oficialmente vivos a 4 de los sos miembros .

Mientres años Bihari intentó atraer l'atención de dellos medios. Entamó'l so propiu funeral y desixó la remuneración destinada a vilbes pa la so esposa. En 1980 amestó la pallabra *mritak* (muertu) a les sos cartes y roblábales como "difuntu Lal Bihari". Postulóse a eleiciones escontra Rajiv Gandhi en 1989 y perdió, pa probar que taba vivu. En 1994 llogró anuláron-y la so muerte depués d'una llarga llucha llegal.

En 2004 llogró un asientu nel parllamentu de Lal Ganj.

Bihari sigue ayudando a otres persones en situaciones asemeyaes. En 2004 patrocinó al miembru de Mritak Sangh Shivdutt Yadav cuando disputó la eleición escontra'l primer ministru hindú Atal Behari Vajpayee.

El cineasta Satish Kaushik fizo una película sobre la so vida, "muerte", y vida. A Bihari concediéron-y'l Premiu Ig Nobel de la paz en 2003 poles sos considerables actividaes "postmórtem".

## Referencies
Foliolu

En botánica, llámase **pinna** o **folíolo** a caúna de les pieces separaes en que dacuando s'atopa estremáu'l llimbu d'una fueya.
Cuando'l llimbu foliar ta formáu por un solu folíolo, ye dicir nun ta estremáu, dizse que la fueya ye una **fueya simple**.
Cuando'l llimbu foliar ta estremáu en folíolos dizse que la fueya ye **fueya compuesta**.

Según el númberu de folíolos o pinnas d'una fueya compuesta podemos estremar:
* *Fueyes paripinnadas*. Aquelles con un númberu par de pinnas.
* *Fueyes imparipinnadas*. Aquelles con un númberu impar de pinnas.
* *Fueyes palmaticompuestas*. Aquelles con un raquis estruyíu nel cual los folíolos ordenar en forma de palma.

Una fueya pinnada puede tener de la mesma les pinnas estremaes en pínnulas, estes fueyes frecuentes por casu en munchos felechos, se **denominen bipinnadas**.

## Referencies

* Font Quer P., Diccionariu de botánica, Editorial Labor, S.A., Barcelona, 1985.
Oxford University Press

La **Oxford University Press** (**OUP**) ye la casa editorial de mayor reconocencia nel Reinu Xuníu y una de les más prestixoses a nivel mundial. Ye una seición de la mesma Universidá d'Oxford. 

Como si tratar d'una organización benéfica, esfruta la so estatus llibre d'impuestos. Suministra al restu de la Universidá'l 30&nbsp;% de les sos ganancies añales, con una cantidá fita mínima de 12 millones de llibres al añu. La OUP ye la editorial más grande del mundu pol so númberu de publicaciones, editando más de 4500 nuevos llibros al añu y dando trabayu a unes 4000 persones. Publicó obres de consulta xeneral, téuniques y académiques, como'l *[[Oxford English Dictionary]]* (OED), el *[[Concise Oxford Dictionary]]*, el *[[Oxford World‘s Classics]]* y el *[[Oxford Dictionary of National Biography]]*. Un bon repartu de los sos productos más destacaos yá tán disponibles na rede nel apartáu Oxford Reference Online.

## Historia
William Caxton fundó la primer casa editorial en 1476, siguiendo l'exemplu de la imprenta de Johann Gutenberg en 1450 y el posterior espardimientu del inventu al traviés d'Europa. Dos años dempués, en 1478, imprimióse'l primer llibru na ciudá d'Oxford. Nos siguientes cien años, los llibros producíos pa la Universidá d'Oxford imprimir una socesión d'imprentadores independientes de la llocalidá. En 1586, sicasí, solicitó y llogró un decretu de la Star Chamber que-y concedió'l privilexu pa imprimir llibros por derechu propiu. El rei Carlos I aumentó la independencia y les fronteres de la **University Press** cuando autorizó a la Universidá pa imprimir "tou tipu de llibros" concediendo a la Universidá una Carta Magna en 1636. El conteníu de la mesma axustar l'arzobispu Laud, rector de la Universidá naquel momentu, como parte del so trabayu pa establecer un conxuntu d'estatutos (el Códigu Laudian) que sirvieron pa emponer la xestión de la Universidá pa los próximos dos sieglos.

Aprobóse como unu de los dos estatutos impresos en 1634. La OUP aportó a la imprenta más grande del mundu dempués que recibió los derechos pa publicar la versión de la Biblia del Rei Xacobu, estendiéndose bien de y sopelexando les sos ediciones universalmente. Los llibros publicaos pola Universidá d'Oxford tienen un ISBN qu'empieza con 0-19, lo que convierte a la imprenta nuna de les poques editoriales que tienen dos díxitos identificativos nel ISBN.

Nel 2003, la OUP adquirió de Macmillan Publishers el Grove Dictionary of Music and Musicians y el Dictionary of Art. Últimamente, la editorial foi alquiriendo editoriales como Oceana Publications.

Emprestó'l so nome pal Oxford Comma.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu web oficial
Cambridge University Press

**Cambridge University Press** (conocida n'inglés coloquialmente como CUP) ye una editorial que recibió la so Royal Charter de la mano d'Enrique VIII nel añu 1534, y ye considerada una de les dos editoriales privilexaes d'Inglaterra (la otra ye la Oxford University Press). Public so primer llibru nel añu 1584, llegando a publicar un llibru añalmente de magar, lo que la convierte na editorial más antigua del mundu. Tien por igual un tayu académicu y educativu, tratar d'una factoría de llibros, siendo amás la qu'imprime los documentos oficiales de la University de Cambridge. Ente los autores que publicaron en Cambridge inclúyense: John Milton, William
Harvey, Isaac Newton, Brian J. Ford y Stephen Hawking. La CUP foi de les primeres instituciones exentes d'impuestos n'Inglaterra dende'l 1976. 

Na actualidá ye una organización global con un estilu d'operar bien regional, tien oficines n'América, Reinu Xuníu, Europa, Oriente Mediu y África, según n'Asia y el Pacific. Tien les sos office's centrales en Cambridge, y centros d'almacenaxe en Cambridge, Nueva York, Melbourne, Madrid, Ciudá del Cabu, São Paulo y Singapore, con office's y agencies notaries países.

## Referencies
 
 
## Bibliografía
* David McKitterick, Juan Cano, *A History of Cambridge University Press*, 3 vols (Cambridge: Cambridge University Press, 1992-2004)

## Ver tamién
* Bowes & Bowes

## Enllaces esternos
* Cambridge University Press
* Cambridge University Press n'España y Portugal
* Cambridge University Press n'Asia
* Cambridge University Press en Hong Kong
* Cambridge University Press España: Páxina oficial
Academia de les Artes y les Ciencies d'Estaos Xuníos

L**'Academia de les Artes y les Ciencies d'Estaos Xuníos** (*American Academy of Arts and Sciences*, AAAS) ye una organización dedicada a la enseñanza y la meyora de la conocencia. Xuega'l papel d'una asociación honorífica nos Estaos Xuníos.

L'Academia foi fundada en Boston mientres la Guerra de la Independencia de los Estaos Xuníos por James Bowdoin, John Adams y John Hancock. L'oxetivu, tal que quedó recoyíu nos sos estatutos, yera'l de *"cultivar les artes y les ciencies que puedan amontar l'interés, l'honor, la dignidá y la felicidá de la xente llibre, independiente y virtuosa."*. Tamién participaron na fundación en 1780 Robert Treat Paine y 58 líderes de comunidaes llocales. Otres persones destacaes xuniéronse llueu a l'asociación, ente los primeros miembros atopábense Benjamin Franklin (que la so Asociación Filosófica d'Estaos Xuníos de Filadelfia impulsó a los líderes de Boston a crear una asociación más empobinada políticamente), George Washington, Thomas Jefferson y Alexander Hamilton. Falando en términos de prestíu, la pertenencia a l'Academia considérase un honor tan solo superáu pol Premiu Nobel. 

En 2001 de los 3.700 miembros y los 600 miembros honorarios estranxeros 150 d'ellos fueren estremaos col Nobel y 50 col Pulitzer. 

La primer muyer miembru de l'Academia foi l'astrónoma Maria Mitchell en 1848 y la primera en presidila foi Patricia Meyer Spaks en 2001. 

L'academia actual tien la so sede en Cambridge. Patrocina conferencies, entama proyeutos d'investigación y publica un periódicu trimestralmente, *Dædalus*. Anguaño l'Academia tien 4.000 miembros y cerca de 600 miembros esternos honoríficos. A lo llargo del añu académicu, son convidaos a charres y xuntes en Cambridge y los a centros de la Universidá de Chicago y la Universidá de California, Irvine. 

## Ver tamién
* Premiu Rumford
## Referencies

## Enllaces esternos

* The Current Membership. 

## Nun confundir con
* Academia de les Artes y les Ciencies Cinematográfiques
* Asociación Americana pa la Meyora de la Ciencia
* Academia Nacional de Ciencies d'Estaos Xuníos
* Academia Americana de les Artes y les Lletres
* Academia Nacional de Dibuxu d'Estaos Xuníos
Actor de voz

Un **actor de voz** o **actor vocal**, a diferencia del actor teatral o del actor cinematográficu, ye un intérprete adscritu a la especialidá de la carrera d'actuación qu'apurre la so voz pa cualquier soporte audiovisual como películes, videoxuegos, atraiciones, series radiofóniques, series de televisión, animación (como dibuxos animaos, publicidaes de televisión y radio). Suel ser confundíu col actor de doblaxe, yá que la especialidá ye paecida pero nun ye lo mesmo. Un actor de doblaxe implica que l'actor sustitúi a una voz orixinal, por casu, cuando una película traducir de la llingua orixinal a otra, ente que nel casu del actor o actriz vocal nun hai una voz predecesora como nel casu de los dibuxos animaos.

## Ver tamién
* Actor de doblaxe
* *[[Seiyū]]*

## Referencies

## Bibliografía
* . (2001). *Lexikon der Film- und Fernsehsynchronisation. Mehr als 2000 Film und Serien mit ihren deutschen Synchronsprechern etc.* (n'alemán). Schwarzkopf & Schwarzkopf, Berlín, ISBN 3-89602-289-X.
* . (2007). *Das Sprecherhandbuch – Ausbildung und Praxis bei Film, TV, Funk und Werbung* (n'alemán). Kirsten Herzog Verlag, Köln, ISBN 978-3-938604-10-6.
Ericales

Les **Ericales** son un orde de plantes maderices que crecen en suelos probes o ácidos. Enclín a la simbiosis con micorrices, dacuando pierden la clorofila (Monotropa). Flores hermafrodites, xeneralmente actinomorfas; coroles simpétalas (sacante Clethraceae, con cuatro pétalos llibres, forma una ponte con Theales); androcéu con 2 verticilos llibres de la corola, soldaos a un discu del receptáculu; anteres poricidas, con enclín a la formación de cuernos na parte basal; lliberación del polen en tétradas (sacante Clethraceae); principalmente entomófilas (dacuando anemófilas). Xinecéu súpero, con carpelos parcialmente zarraos, placentación central parietal.

Pertenecen al cladu Eudicotyledoneae del sistema APG III. Les siguientes son families típiques de clasificaciones recién. 

* Actinidiaceae (familia del quivi)
* Balsaminaceae 
* Clethraceae 
* Cyrillaceae 
* Diapensiaceae
* Ebenaceae (familia del ébanu)
* Ericaceae 
* Fouquieriaceae 
* Lecythidaceae 
* Maesaceae
* Marcgraviaceae
* Mitrastemonaceae
* Myrsinaceae
* Pellicieraceae
* Pentaphylacaceae
* Polemoniaceae 
* Primulaceae 
* Roridulaceae
* Sapotaceae (familia de la sapodilla)
* Sarraceniaceae 
* Sladeniaceae
* Styracaceae
* Symplocaceae
* Ternstroemiaceae
* Tetrameristaceae
* Theaceae (familia del té)
* Theophrastaceae

Estes componen el grupu basal d'asterides. Nel sistema de Cronquist, les Ericales inclúin un grupu menor de plantes, puestes ente les Dilleniidae:

* Ericaceae
* Cyrillaceae
* Clethraceae
* Grubbiaceae
* Empetraceae
* Epacridaceae
* Pyrolaceae
* Monotropaceae

## Referencies

## Enllaces esternos
Roy A. Tucker

**Roy A. Tucker**  ye un astrónomu d'Estaos Xuníos. Prolíficu descubridor d'asteroides, ente 1996 y 2009 identificó siquier 668 y codescubrió dos. Tucker crióse en Memphis, Tennessee. En 1966, fíxose miembru de la *Sociedá Astronómica de Memphis* y cursó un máster n'instrumentación científica na Universidá de California en Santa Bárbara. 
Trabaya como inxenieru nel llaboratoriu de teunoloxía de la imaxe de la Universidá d'Arizona.

## Eponimia
* El asteroide (10914) Tucker lleva esti nome nel so honor.

## Referencies

## Bibliografía
* Aguirre, Edwin L. 1999. *Sentinel of the Sky - Armed with a Modest Telescope and CCD Camera, Tucson Amateur Roy A Tucker Joins the Ranks of Professional Astronomers Who Have Discovered Near-Earth Objects. Sky and Telescope*. 97, non. 3: 76. 
* CCD Precision Photometry Workshop, Eric R. Craine, Roy A. Tucker, Jeannette V. Barnes. *CCD Precision Photometry Workshop: Proceedings of a Meeting Held at San Diego, California, USA, 6-7, June 1998*. Astronomical Society of the Pacific conference series, v. 189. San Francisco, Calif: Astronomical Society of the Pacific, 1999. ISBN 1583810153

## Enllaces esternos

* Goodricke-Pigott Observatory  (n'inglés)
* Discovering My First Asteroid "Don't count your asteroids till they are numbered" - Roy A. Tucker Narración en primer persona. (n'inglés)
Agaricomycetes

**Agaricomycetes** ye una clase de fungos qu'inclúi a la mayoría de les especies que d'antiguo s'asitiaben nos taxones **Gasteromycetes** y **Homobasidiomycetes**, y qu'inclúi 17 órdenes, 100 families, 1147 xéneros y 20951 especies.

## Clasificación
Esti taxón ye práuticamente idénticu a la clase Homobasidiomycetes definida por Hibbett y Thorn en 2001, pero inclúi a los órdenes Auriculariales y Sebacinales. Los Agaricomicetes pueden ser definíos escluyendo de la subclase Agaricomycotina a los taxones Tremellomycetes y Dacrymycetes, que xeneralmente son consideraos *[[Heterobasidiomycetes|fungos xelatinosos]]* (Heterobasidiomycetes). Casos como'l del xéneru *[[Auricularia]]*, de cutiu descritu como un *fungu xelatinosu*, tán agora clasificaos dientro de los Agaricomycetes.

Anque la morfoloxía de la cogorda o cuerpu granible foi la base de la clasificación inicial de los fungos que güei s'inclúin na clase Agaricomycetes, anguaño yá nun se sigue esi criteriu. Por casu, la distinción ente Gasteromycetes (bejines) y en restu de les cogordes yá nun se reconoz como una separación natural. Sicasí, la mayoría de guíes de cogordes inda describen los bejines de forma separada al restu de fungos, porque l'antigua clasificación de Fries ye útil pa identificar y determinar les especies con base na morfoloxía de los sos cuerpos granibles. Les clasificaciones modernes nun inclúin l'antiguu orde de fungos gasteroides Lycoperdales, estremándolo y asitiando nos órdenes Agaricales y Phallales les especies qu'ésti incluyía.

## Carauterístiques y hábitat
Tolos miembros d'esta clase producen basidiocarpos de bien diversos tamaños, dende diminutes cogordes d'unos pocos milímetros hasta poliporos xigantes de cuasi un metro de diámetru y un pesu d'hasta 130 kilogramos. El grupu tamién inclúi los que podríen considerase los organismos individuales más grandes y antiguos de la Tierra, como dellos individuos del fungu *[[Armillaria gallica]]*, que'l so miceliu envalórase que llegó a estendese sobre unos 150.000 metros cuadraos, algamáu un pesu de 10 tonelaes y una edá de 1.500 años.

Cuasi toles especies de Agaricomycetes son terrestres, sacante dalgunes que son acuátiques, y puédese-yos atopar nuna gran diversidá de hábitats nos que suelen actuar como saprótrofo, especialmente de madera y restos vexetales. Sicasí, delles especies son patóxenos o parásitos, y otres son simbiontes, formando micorrices con munches especies d'árboles.

## Referencies

## Enllaces esternos
Estudiu de grabación

Un **estudiu de grabación** ye un recintu insonorizado y acondicionáu acústicamente destináu al rexistro de soníu.

## Descripción
Un estudiu común ta formáu por dos sales o cámares aisllaes acústicamente ente sigo:

* **sala de captación** (o a cencielles **estudiu**), destinada a tomar de soníu, fornida cola microfonía y llinia d'unviada a la sala de control;
* **[[sales de control|sala de control]]**, na que s'alluguen los equipos destinaos a la grabación y posterior procesu de soníu (mesa d'amiestos, multipistas, ordenadores, racks de procesu, equipu de monitores, etc.).

Unu de los aspeutos más importantes nel so diseñu ye la insonorización, de manera que'l soníu esterior nun enfuse ya interfiera nes grabaciones. Esto consíguese por aciu l'aplicación de diversos materiales especiales (absorbentes y aislantes) y l'usu de cámares d'aire. Per otru llau, dichos materiales empléguense tamién pa consiguir ciertes condiciones acústiques específiques nel interior, como tiempos de reverberación determinaos, optimización del espardimientu del campu sonoro, prevención de formación d'ondes estacionaries, etc.

## Ver tamién
* Cámara anecoica
* Acústica arquitectónica
* Inxeniería de soníu
* Inxeniería acústica
* Remasterización

## Referencies

## Enllaces esternos
Discu circunestelar

Denomínase **discu circunestelar** a una estructura material con forma d'aníu o toru asitiada en redol a una estrella. El discu circunestelar ta constituyíu por gas, polvu, y oxetos predresos o de xelu, denominaos planetesimales. Los discos circunestelares pueden aniciase mientres la fase de formación de la estrella, a partir de la mesma nube de gas y polvu de que se forma ésta (discos protoplanetarios), y anque la mayor parte del material ye finalmente acretado pola estrella, espulsáu pol vientu estelar, o prindáu en forma de planetes, una cantidá residual puede sobrevivir en forma de cinturón d'asteroides o cinturón de Kuiper. Tamién puede aniciase un discu circunestelar pol choque de dos planetes o planetesimales (discu d'escombros), o mientres el procesu de captura del gas procedente de l'atmósfera cimera d'una estrella compañera en casu d'estrelles binaries zarraes (discu de acrecimiento). En 2004 un equipu de astrofísicos afayó un discu circunestelar d'escombros alredor de la estrella HD&nbsp;107146. Ye'l primeru que se detecta alredor d'una estrella similar al Sol.

## Ver tamién
* Estrelles T Tauri
* Formación estelar
* Planetes estrasolares
* Formación del sistema solar
* Nebulosa

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Antonín Mrkos

**Antonín Mrkos**  foi un astrónomu checoslovacu.

Tuvo dieciocho meses en L'Antártida, como integrante d'una espedición soviética de los años cincuenta, con cuenta d'estudiar l'aurora austral y otros fenómenos. Tamién trabayó nel observatoriu de Skalnaté Pleso.

Afayó o codescubrió los cometes periódicos 18D/Perrine-Mrkos, 45P/Honda-Mrkos-Pajdusakova, 124P/Mrkos y 143P/Kowal-Mrkos. Tamién afayó'l cometa non periódicu y brillosa C/1957 P1 (o, na nomenclatura del tiempu, Cometa 1957d).

Tamién afayó diversos asteroides, incluyendo l'asteroide Amor (5797) Bivoj y l'asteroide troyanu (3451) Mentor. L'asteroide (1832) Mrkos foi nomáu nel so honor.

## Ver tamién
* Oxetos astronómicos descubiertos por Antonín Mrkos

## Referencies

## Enllaces esternos
Jean Cabanis

**Jean Louis Cabanis**  foi un ornitólogu alemán.

Estudió na Universidá de Berlín de 1835 a 1839, añu en que viaxa a América del Norte, tornando en 1841 con una gran coleición d'historia natural.

Más tarde foi direutor auxiliar del Muséu Universitariu de Berlín, dexáu por Martin Lichtenstein. Fundó'l Journal für Ornithologie en 1853, supervisándolo mientres los próximos cuarenta y un años, hasta ser asocedíu pol so xenru Anton Reichenow.

## Obra
### 1844
* Con Johann Jakob von Tschudi. *Untersuchungen über die Fauna peruana*, Druck und Verlag von Scheitlin und Zollikofer, 1844
### 1845
* Con Johann Jakob von Tschudi. *Ornithologie*, Druck und Verlag von Scheitlin und Zollikofer, 1845
### 1847
* 
* Con Moritz Richard Schomburgk, Christian Gottfried Ehrenberg, Franz Hermann Troschel, Wilhelm Ferdinand Erichson, Johannes Müller. *Reisen in Britisch-Guiana in den Jahren 1840-1844: nebst einer Fauna und Flora Guiana's nach Vorlagen von Johannes Müller, Ehrenberg, Erichson, Klotzsch, Troschel, Cabanis und Andern*, J. J. Weber, 1847
### 1850-1851
* Con Ferdinand Heine. *Museum Heineanum: Verzeichniss der ornithologischen Sammlung des Oberamtmann Ferdinand Heine, auf Gut St. Burchard vor Halberstadt*, Museum Ornithologium Heineanum
** Parte I die Singvögel (1850-1851)
### 1859-1860
* 
### 1869
* *Vögel*, 1869

* Con Anton Reichenow. *Opuscula ornithologica: a collection of ornithological pamphlets*

## Honores
### [[Eponimia]]
Nómense dellos páxaros nel so honor:
* *[[Tangara cabanisi]]*
* *[[Emberiza cabanisi]]*
* *[[Synallaxis cabanisi]]*
* *[[Phyllastrephus cabanisi]]*
* *[[Tangara cabanisi]]* - Sclater, 1868
* *[[Phyllastrephus cabanisi]]* - Sharpe, 1882
* *[[Lanius cabanisi]]* - Hartert, 1906
* *[[Pseudonigrita cabanisi]]* - Fischer & Reichenow, 1884

## Lliteratura
* Bo Beolens, Michael Watkins. *Whose Bird?: Common Bird Names and the People They Commemorate*, Yale University Press, 2004, páxs. 73ff, ISBN 978-0300103595
* Ludwig Gebhardt. *Die Ornithologen Mitteleuropas*. AULA-Verlag, Wiebelsheim 2006, páxs. 60f, ISBN 3-89104-680-4

## Referencies

## Enllaces esternos