Benigembla

**Benichembla** (en valencianu y oficialmente, **Benigembla**) ye un conceyu español asitiáu nel nordeste de la provincia d'Alicante, na comarca de la Marina Alta y nel Valle de Pop, na Comunidá Valenciana. Cuenta con 490 habitantes (INE 2015).

## Xeografía
El pueblu ta a 314&nbsp;msnm. Atopar a 23&nbsp;km de Dénia, a 50&nbsp;km de Benidorm, y a 88&nbsp;km d'Alicante. Allugar a una altitú: 314 metros y les sos coordenaes son 38º&nbsp;45'&nbsp;N y 00º&nbsp;06'&nbsp;O.

Los principales altores destacables d'esti conceyu son *El Caballu Verde* (793&nbsp;m), *La Peña del Altar* (999&nbsp;m), *La Solana* (793&nbsp;m) y el *Mirabó* (691&nbsp;m). El * Morru de Serra* con 1.001&nbsp;m representa la máxima altitú del términu municipal de Benichembla. Nel monte del *Caballu Verde* atópase una colonia de *[[Caralluma munbyana]]* var. hispánica, una especie amenazada según la Unión Internacional pal Caltenimientu de la Naturaleza (UICN). Esta planta ye endémica del sureste peninsular, y anguaño namái hai tres colonies más na Comunidá Valenciana, les de Miñena, Sierra Cortina y Pinoso.

Una ruta de senderismo interesante ye l'ascensión al visu del Cocoll (1047 m), ruta señalizada y que s'empecipia dende'l camín de la Corrolada Nueva, a unos 350 metros de Benichembla en direición a la carretera que va a Castell de Castells. El camín termina nun corral y sigue una sienda que gana altor pela fastera nidia y progresivamente. Pasamos sobre'l barcal del Frare xunto al ribayu dels Bous. Unes zigzag avérennos al corral d'Empecata, y en pasalo, nun espaciu más abiertu llamáu la Corona. De siguío llegamos al Pla d'en Moragues onde s'atopa la pista d'aterrizaxe de les avionetes de los servicios forestales. Dende equí una pista forestal llévanos al visu del Cocoll, yá mui cerca. Les vistes, si'l tiempu dexar, son magnífiques: El Caballu Verde, el Carrascal de Ebo, Alfaro, el Pla de Petracos, Serrella, Aixortá, Aitana, y el Carrascal de Parcent.

El ríu Gorgos traviesa'l términu del pueblu en direición oeste-este. Naz nes proximidaes de Fageca, onde recueye les agües de les Sierres de Serrella y Alfaro, y foi declaráu apocayá como llugar d'interés comuñal per parte de la Xunión Europea, a propuesta de la Conseyería de Mediu Ambiente de la Xeneralidá Valenciana. Esti ríu desagua finalmente nel puertu de Xàbia.

## Historia

Diverses investigaciones realizaes nes pintures rupestres del Plana de Petracos (antiguu pobláu moriscu a 7,5&nbsp;km en direición al Valle de Ebo) demuestren que la zona foi poblada dende la prehistoria.

Les pintures rupestres del Pla de Petracos son representatives del arte llevantín y macroesquemático, y fueron declaraes patrimoniu de la Humanidá pola Unesco en 1998. Tienen más de 8.000 años d'antigüedá.

El pueblu, como munchos pueblos del Valle de Pop, ye d'orixe árabe. Hasta l'añu 1544 foi señoríu de la familia de Pere Andrés. En 1609 al conocese la noticia del decretu d'espulsión, los moriscos d'esta población xunto a otros 14.000 de la zona concentrar nel cume del monte del Caballu Verde, o d'El Pop pa protexese de los ataques de los cristianos. 

Dempués del decretu de la espulsión de los moriscos del añu 1609, el pueblu repoblóse mayoritariamente de mallorquinos y catalanes occidentales. El pueblu entá caltién munches tradiciones, y costumes de los sos repobladores, que son celebraes tolos años. Nel cume del "Caballu Verde" o monte "El Pop" entá queden restos del antiguu castiellu islámicu denomináu'l castiellu de Pop. El castiellu de Pop foi teníu por Al-azraq, y dempués por Pedro de Altafulla. Dende l'añu 1329 foi teníu por Vidal de Vilanova y los sos socesores.Mientres l'últimu periodu musulmán perteneció Al-Azraq, que apurrir a Xaime I por aciu el pactu de Jovada. Más tarde, Pedro'l Grande ordenó la so destrucción y, güei queden bien poques muertes. El castiellu de Pop da-y el nome a esti valle asitiáu na Marina Alta.

## Demografía
Según el padrón municipal del 2011 (INE 2011), la población del pueblu xubía a 606 habitantes.
En 1615 el pueblu tenía tan solo 99 habitantes, y en 1715 llega a 360 habitantes. La población esperimentó una crecedera espectacular hasta 1860. N'anguaño la población llega a 848 habitantes. Dende l'añu 1900 al 1964, la población mengua nun 34%, debíu principalmente a una corriente migratoria escontra los EE. XX., Francia, Alemaña y a Arxelia. pero dende l'añu 1991 al 2011 la población vuelve crecer moderadamente. La mayoría de la población ye valencianoparlante.

De los 606 habitantes censaos nel 2011, el 48% de la población ye estranxera, principalmente británicos. 

## Economía

A mediaos del sieglu XIX, la producción de pasa esperimentó un considerable aumentu, non yá en Benigembla, sinón en tol Valle de Pop, y en tola Marina Alta. La causa d'esta crecedera foi la gran demanda de pasa per parte del mercáu británicu. Suelse citar l'añu 1818 como l'entamu d'esta espansión económica por producise esi añu la primer xubida significativa del preciu de la pasa, y por tanto de la construcción de los Riuraus. Si piénsase que l'agricultura comercial emponer por una regla d'oru según la cual namái deber cultivar lo que resulte rentable, nun se fai d'estrañar el masivu plantíu de cepes qu'empezó entós por tola contorna, a la vista d'aprovir d'uva de moscatel na que yá se perfilaba como la primer industria de los benichembleros y marinencs. Empecipiábase asina lo que más tarde se llamaría acertadamente "el sieglu de la pasa". La producción de la pasa tuvo la so rellumanza a lo llargo del sieglu XIX, y hasta mediaos del sieglu XX. La viña yera'l cultivu tradicional, y la variedá de moscatel imponíase como única, coles mires del llogru de pases. Los Riuraus utilizar pa poner la pasa dientro, por que nun se moyara al llover. Entá queden dellos Riuraus nel términu, pero yá naide escaldia la uva anguaño. Los precios del mercáu de la pasa nun son rentables.
* La mayoría de los *benichembleros* dedicar a l'agricultura y al área de servicios. El sector de la construcción esperimentó una puxanza bien importante mientres los últimos años de resultes de la espansión del turismu residencial. Nel sector agrícola, los cultivos más abondosos son les olivares, almendrales, vide, y cítricos, y al igual que nel restu de poblaciones de la Marina Alta quedó apostráu a un segundu planu económicu pol sector servicios.

* Económicamente el turismu rural atópase en plena espansión. De resultes, nel pueblu hai 2 restoranes, dos cases rurales, una zona recreativa, y una zona d'acampada o camping. El Camping atopar a 1&nbsp;km de Benichembla, na partida de *Les Palmeres*, y na carretera que conduz a Castell de Castells. El camping ta dotáu de: parking, aseos con duches, quioscu-chigre, piscina, polideportivu, frontón, etc. Una ruta bien interesante pa prauticar el senderismo ye la Ruta del *Mirabó*, ónde pueden atopase dellos manantiales d'agua natural qu'esisten nel términu municipal.

## Monumentos y llugares d'interés

* **Ilesia parroquial de San José**. De finales del sieglu XVIII y principios del XIX. D'estilu neoclásicu, anque'l campanariu ye barrocu. En 1994 La Ilesia foi restaurada y decorada.

* **El Sindicatu**. Edificiu del añu 1925, diseñu del maestru d'obres Adelí Moll. Ye d'estilu neoclásicu con elementos del rococó y del barroquismu francés. Esta influyencia puede ser debida a la emigración de principios y mediaos del sieglu XX escontra Arxel (Arxelia). Esti edificiu restauróse y rehabilitóse nel añu 2010, calteniendo la fachada orixinal. Utilízase como centru pa satisfaer les necesidaes cultural y cívicu de la población.

* **Los Riuraus**.Los Riuraus utilizar pa poner la pasa dientro, por que nun se va bañar. Entá queden dellos Riuraus nel términu, pero yá naide escaldia la uva anguaño. 
Tamién cabo destacar los murios del ríu, que circunvala la parte oeste del pueblu, construyíos por canteros hai más de 80 años. El señor Baldomero Vega de Seoane foi'l principal benefactor, pa la construcción d'estos murios de contención. Los murios del Ribás o del ríu protexen al pueblu, de les crecíes del ríu Jalón-Gorgos. El señor Baldomero Vega de Seoane foi un representante na Diputación d'Alicante del partíu de Canalejas. Anguaño la plaza más importante del pueblu lleva'l so nome.

N'ochobre del añu 2006 rodóse parte de los esteriores de la película "La so Maxestá'l Minor" nos campos de Benichembla, una superproducción europea del direutor francés Jean-Jacques Annaud.

## Símbolos
N'avientu del añu 1999 aprobar pola Xeneralidá Valenciana la denominación tradicional, histórica y puramente en valencianu del pueblu como *Benigembla*. Enantes la denominación oficial que s'utilizaba, yera la de Benichembla, esta denominación yera una treslliteración fonética que s'utilizó dende'l sieglu XVIII (arriendes de los decretos de Nueva Planta) hasta la llegada de la democracia y les comunidaes autónomes. Mientres el curtiu periodu de la II República recuperóse la denominación de *Benigembla*. Anguaño utilízase puramente la denominación valenciana como oficial.

L'escudu del pueblu aprobóse'l día 30 de xineru de 1989, y na sesión del 30 de marzu de 1999 aprobóse'l cambéu del escudu, afaciéndose al timbre la corona real abierta en cuenta de la corona real zarrada, que constaba nel expendiente orixinal del 1989. Ente los elementos del escudu tán la señera cuatribarrada, qu'identifica a los *benichembleros* como valencianos. Tamién destaca'l muriu d'oru, mazonado de sable, que representa los murios de contención que protexe al pueblu de les crecíes del ríu Jalón-Gorgos, pero tamién simboliza l'antiguu castiellu d'orixe islámicu, el Castiellu de Pop.

## Política
Nes eleiciones municipales del añu 2011, Compromís saca trés conceyales, el PSPV-PSOE saca 2 conceyales y el PPCV 2 conceyales, y ye escoyíu alcalde por mayoría simple Joan Caselles i Mengual de Compromís. Nes eleiciones de mayu del 2015, el PSPV-PSOE llogra 3 conceyales, el PPCV saca 2 conceyales, y Compromís llogra 2 conceyales.

Dende les eleiciones municipales de 1979 el PSPV-PSOE llogró 5 vegaes l'alcaldía, Compromís 2, el PPCV dos, una candidatura independiente una y el PDP una.

.

Nel añu 2005 dimite l'alcalde popular Aurelio Llinares i Mas, y la mayor parte del equipu del so gobiernu. La presión popular que causa la dimisión ye consecuencia de la firma d'un conveniu urbanísticu robláu cola empresa Coll de Rates, que la so empresa tienen a Andrés Ballester y a Julio Iglesias al frente. El pueblu al conocer la notícia pola prensa, amosó'l so refugu total a la forma y secretismu en que se robló'l conveniu, el oscurantismo detrás del conveniu, según a la evocación a les polémiques lleis d'urbanismu valencianu conocíu como LRAU, amás del fechu que dichu conveniu daba tol poder a la empresa Coll de Rates pa exercer d'axente urbanizador, ensin nenguna considerancia a los derechos de los pequeños propietarios de los terrenes. En dichu añu asume l'alcaldía Joan Felip Pérez i Mengual, tamién del partíu popular. Nes eleiciones de mayu del 2007, el PP saca 3 conceyales, el PSPV-PSOE 2, el BLOC-Compromís 1, y un grupu independiente 1. El 23 d'agostu de 2008 produzse una moción de censura que da l'alcaldía a Joan Caselles i Mengual, del BLOC-Compromís quitar l'alcaldía a Fernando Mengual del Partíu Popular. Esta moción foi sofitada polos dos conceyales del PSPV-PSOE y el conceyal independiente de GB.

## Fiestes
* **Fiestes patronales**. Les fiestes del pueblu celebrar n'honor de San Xosé, San Agustín, San Franciscu Xavier y l'Asunción de la Virxe ente los díes 12 y 17 d'agostu. Tamién se celebra los díes de San Honorato y San Antonio a mediaos de xineru, concretamente'l 16 y 17 de xineru. Les fiestes más allegaes suelen ser les del branu, con verbenes, teatru, xuegos infantiles, concursos, castiellos de fueos artíficiales y los típicos correfocs.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Índiz d'Estadística Municipal de Benichembla. Unidá de Documentación de la Diputación d'Alicante 
* Benichembla nel Rexistru d'Entidaes Llocales de la Xeneralidá Valenciana
* Valle de Pop Más información de Benichembla, y los otros pueblos del Valle de Pop. 
*