Jack Vance

**John Holbrook Vance** . Ye autor, ente otres, de la saga *Planeta de l'aventura* (1968-1970). Utilizó diversos pseudónimos — **Peter Held**, **John Holbrook**, **John van See**, **Alan Wade** — pa roblar el so trabayu, escribiendo inclusive sol policiacu de **[[Ellery Queen]]** tres noveles: *The Madman Theory*, *The Four Johns* y *A Room to Die in*.

## Biografía
Nacíu'l 28 d'agostu de 1916 en California . 
Dempués de terminar la so escuela secundaria y nun ser capaz de dexase'l luxu d'asistir a la universidá, viaxa per tol país faciendo trabayos ocasionales (recoyida de fruta, obreru nuna fábrica de ferramientes de minería, mineru y de petroleu privilexada pozos), pasando d'un pocu impráctico intelectual nun mozu más impetuosa.
Matricular na ' Universidá de California en Berkeley , antes d'asistir física y depués el periodismu , pero ensin completar los sos estudios. Trabayó mientres un tiempu nel puertu de Honolulu , pero torna a los Estaos Xuníos a tiempu pal entamu de la Segunda Guerra Mundial . Participar ensin ésitu al programa d'entrenamientu d'intelixencia , polo que s'apuntó na marina mercante y embárcase. Nesti periodu empezó a escribir ficción, sobremanera les primeres hestories del ciclu de la tierra morrebunda . La so primer obra publicada foi Los mundos pensador en 1945 na revista Thrilling Wonder Stories .
Nel periodu entendíu ente los años cincuenta y los setenta trabayó mientres un curtiu periodu de tiempu como guionista pa la 20th Century Fox . Muévese tanto tiempu, primero n'Europa y depués al restu del mundu, deteniéndose mientres unos meses en llugares exóticos, onde escribió nueves hestories y noveles, de siguío, dexando pa otru destín. A finales de los años cincuenta, mientres un periodu nel que s'atopa en Nueva York , escribió guiones pa la serie de televisión de ciencia ficción Capitán de videu . Nesti periodu escribió les noveles La Odisea de Glystra , El llinguaxe Pao y Homes y dragones (que ganó un Premiu Hugo ), empieza la triloxía Durdane y Ciclo Principio de demonios . Tamién volver a les hestories del ciclu de tierra morrebunda y escribe la serie d'hestories protagonizaes por Cugel l'Astutu ( Les aventures del astutu Cugel ).
Hasta la so muerte moraba cola so esposa y un fíu en Oakland , California. 

Dempués de que los sos padres dixebráronse se treslladó cola so madre y dellos hermanos nel ranchu de los sos güelos maternos, onde pasó una infancia feliz. Como un home nuevu llee y escribe poesía . Tamién ye un apasionáu de les revistes de magaya , como Weird Tales y les hestories estelantes , y autores como Edgar Rice Burroughs , Jules Verne , Lord Dunsany y PG Wodehouse .

John Holbrook Vance, conocíu pol so pseudónimu Jack Vance, nació en San Francisco (California) el 28 d'agostu de 1916. Creció en San Francisco y, darréu, cuando los sos padres dixebráronse, nel ranchu de los sos güelos maternos cerca d'Oakley, nel delta del ríu Sacramento, onde pasó una infancia feliz. Siendo adolescente lleó y escribió poesía, y tamién foi un apasionáu de les revistes *[[pulp]]* como *[[Weird Tales]]* y *[[Amazing Stories]]*, y d'autores como Edgar Rice Burroughs, Jules Verne, Lord Dunsany y P. G. Wodehouse.

N'acabando la secundaria non podía dexase el luxu d'asistir a la universidá, asina que viaxó per tol país faciendo trabayos ocasionales (recoyer fruta, operario nuna fábrica de ferramientes, mineru y braceru de pozos petrolíferos). Y anque consiguió lo suficiente pa matriculase na Universidá de California en Berkeley, primero en física y depués en periodismu, nun llegó a completar nenguna d'eses carreres.

Trabayó mientres un tiempu como lletricista nel puertu de Honolulú, pero tornó a los Estaos Xuníos poco primero de que Xapón bombardease el puertu de Pearl Harbour empezando asina la Segunda Guerra Mundial. Y como nun tuvo ésitu n'entrar nun programa d'espionaxe, polo que s'apuntó na marina mercante. Nesti periodu empezó a escribir ficción, sobremanera les primeres hestories del ciclu de *La tierra morrebunda*. Publicó la so primer obra en 1945, na revista *Thrilling Wonder Stories*.

En 1946 casóse con Norma Ingold y viven col so fíu nuna casa construyida por Vance. Realizaron numberosos viaxes alredor del mundu, viviendo en sitios como Tahití, Italia o una casa-barcu en Caxmir.

Gran amigu de Frank Herbert y Poul Anderson, los trés compartieron una casa-bote nel delta del ríu Sacramento. Los Vance y los Herbert vivieron xuntos en Méxicu una temporada.

Trabayó como marín, tasador, ceramista y carpinteru antes de poder dedicase por completu a la escritura en 1970. 

John Holbrook escribió más de 60 llibros y dellos rellatos curtios.

## La obra de Vance
El curiosu principal de la narrativa de Vance nun son tantu les trames lliniales y el so esquisitu llinguaxe irónicu y secu cuanto la so capacidá de remembrar (de cutiu con solo unes poques pallabres) alienígenas complexos y absurdos, y sicasí dafechu humanos. Con esi poder de síntesis Vance crea de cutiu, nun simple párrafu, un mundu muncho más completu y realizáu que'l que munchos escritores llogren cuayar n'estensos volúmenes.

Otru talentu especial de Vance ye la facultá de cuntar hestories dientro d'hestories por aciu l'usu de cites al empiezu del párrafu (por casu les aventures de Marmaduke nel *Llibru de los suaños* (1981), quintu del ciclu de *Los Príncipes demoniu*, y el de les notes a pie de páxina (la capacidá d'un narrador d'usar con eficacia les notes a pie de páxina ye rara y casi única; otru exemplu puede ser Terry Pratchett). Ye frecuente que Vance esponga arbitrariamente la naturaleza de la sociedá descrita, a manera de notes llingüístiques sobre términos intraducibles. Estos términos describen los conceutos fundamentales pa la sociedá descrita, pero son dafechu ayenos al llector. Ello ye que la capacidá de Vance pa "esplicar" ensin menguar l'atención del llector ye parte del encantu de la so obra, rica na "capacidá negativa" emponderada por John Keats y esencial nel cultivu de la fantasía y la ciencia ficción. El fechu de nun poder imaxinar l'aspeutu d'un "deodand" o de nun oyer nunca falar de la "carne de miscus" nun torgar de nenguna manera la capacidá de siguir la hestoria.

Un llugar común de los trabayos de Vance ye la villa (o planeta) nel cual los habitantes practiquen cola máxima sinceridá un sistema de creencies absurdu, repugnante o dambes coses. Amás del so potencial picarescu, Vance emplega estos episodios pa ironizar sobre'l dogmatismu polo xeneral y la relixón en particular. Ello ye que hai enforma de *[[philosophe]]* ilustráu dieciochesco en Vancesobremanera, na triloxía de *[[Lyonesse]]*, onde gusta de llanzar dardos contra'l cristianismu. "Cuando tantes persones dieron creitu a tantes creencies distintes a lo llargo de los sieglos", paez dar a entender Vance, "¿quién tien derechu a imponer el so dogma a los demás?" Esti escepticismu ta venceyáu al individualismu de Vance, que ye un imperativu tan éticu como estéticu pa él y pa los sos personaxes y aplica na práctica'l deséu de Henry David Thoreau de qu'esistan tantos distintos tipos de persones como sía posible. Los sos valores ilustraos siguen apaeciendo na so creencia de que tol mundu tendría de tener la llibertá de realizase a sigo mesmu y a la so manera, a condición de qu'esti votu non vaya en desterciu d'otros. De cutiu, los "malos" de Vance son artistes que violen esti principiu y destrúin la vida o la propiedá d'otros pa escorrer la so propia visión.

En consecuencia Vance favorez a los personaxes aristocráticos na variedá que l'estáu social y el dineru pueden ensin dulda apurrir a estos personaxes, y préstase en crear sociedaes individualistes y aristocrátiques apavoriantes (como en *Marune: Alastor 933* o la *Ska*, na triloxía *[[Lyonesse]]*). Una tema favorita so (ejemplificado en *L'últimu castiellu*) ye la sociedá decadente aristocrática na que la persecución del individualismu estéticu haber dexáu incapaz d'encarar los problemes práuticos de la realidá que riquen cooperación y sacrificiu. Ye una tensión recurrente en Vance, anque lo normal ye que los sos protagonistes llogren conxugar el riesgu de ser tanto estetes como héroes.

Sicasí Vance nun asume más que l'aristocracia conferida automáticamente pol méritu, y esplega la so sátira de notables pomposos que piensen qu'una nacencia noble espácha-yos de la obligación de ser xentiles o interesantes. Ser pretencioso ye siempres un viciu pa Vance, qu'estrema siempres ente pretenciosidad y elevación real. Una de les munches fascinaciones qu'ufierta la so obra ye la manera shakesperariana cola cual dambos principios trátense y critíquense nun pulíu llinguaxe pulíu.

La so énfasis nel individualismu torga a Vance convertise nun relativista. N'efeutu, los sos valores prevalecen, por casu al desaprobar la homosexualidá: solo los malos son homosexuales nes sos obres. Esti conservadorismu sexual manifiéstase tamién nes rellaciones ente home y muyer. Vance puede crear personaxes femeninos vívidos y heroicos, como Glyneth nel ciclu de *Lyonesse*; sicasí, una vegada casada sale d'escena nel últimu llibru de la triloxía. En "La Murthe", una hestoria del ciclu de la *Tierra morrebunda*, ye especialmente esplícitu n'aportunar sobre la naturaleza distinta d'homes y muyeres y en que toa esviación del propiu sexu tien de ser evitada. Qu'esti innegable sexismu nun sía sinón consecuencia de prexuicios xeneracionales nun mengua'l gocie del so vívido estilu ya imaxinación.

Vance faló sobre'l so prestar na llectura de P. G. Wodehouse y un ciertu influxu d'esti humorista puede atopase en dalgunos de los escritos de Vance, cuantimás nes sos descripciones de los prepotentes y de los sos sobrinos fácilmente apavoriaos y apurríos a la so mercé. Tamién s'atopa la buelga de L. Frank Baum nel diálogu ampuloso de *The Tin Woodman of Oz*. Pero sía'l que quier el pesu relativu d'estos y otros modelos, Vance probó ser un maestru de la farsa episódica en trabayos como *El mundu de los Showboat* y na hestoria curtia "El xuegu de la guerra".

## Premios

* Hugo de 1963 por *Homes y dragones*
* Nebula de 1966 y Hugo de 1967 por *L'últimu castiellu*

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* Perfil y bibliografía de Jack Vance en *[[The Encyclopedia of Science Fiction]]* 
* 
* Bibliografía de Jack Vance en *Fantastic Fiction* 
* Bibliografía n'español de Jack Vance en *La Tercer Fundación*
* Ficción online de Jack Vance en Free Speculative Fiction Online 
* Páxina sobre Jack Vance