Sotés

**Sotés** ye un conceyu de la comunidá autónoma de La Rioxa (España).

## Xeografía
Sotés ye una villa de la Rioxa Media, asitiada nel valle occidental del ríu Iregua, afluente del Ebro, y a una distancia de 16 km de Logroño y a 10 de Nájera. La so altitú sobre'l nivel del mar ye de 672 metros. El nucleu urbanu atopar nuna llomba, aumentando'l relieve escalonadamente a midida que averamos al sur, hasta llegar al Serradoriu de 1491 m. 

El clima, propiu d'esta llatitú, ye medianamente fríu: llixeramente húmedu pel hibiernu y nidiu pel branu.

## Historia
El terrén qu'ocupa anguaño Sotés foi habitáu por variaes cultures a lo llargo de los sieglos. Atopáronse numberoses muertes d'orixe predominantemente romanu, magar el más importante ye "Peña Lacita", un pobláu de finales de la Edá del Bronce y primer Edá del Fierro.

Yá na Edá Media, cabo destacar la fecha de 2 de payares de 1044, sobre dotación al monesteriu de san Xuan de Sojuela. El rei Don García *el de Nájera*, fai mención a "Sotiel.lo", al describir les llendes de dichu monesteriu. Otru de los documentos que faen referencia a esta población foi suscritu nel añu 1068. Nel mesmu, el Rei Don Sancho *el de Peñalén* noma a Sotés. Nel añu 1137, Alfonsu VII entrega al Monesteriu de Santa María la Real de Nájera les heredaes que tenía en Sotés. 

Sicasí, ye a partir del sieglu XVIII, cuando podemos empezar a falar de los "sieglos d'oru" de la hestoria sotesina: la creación d'hospitales pa pelegrinos xacobeos, la concesión en 1747, per parte del Rei d'España Fernandu VI, del títulu de "Villa" y consiguiente independización de Navarrete o la nacencia de Domingo Duce y Garay en 1808, marquen ensin dulda l'aportar d'esti pequeñu pueblu rioxanu mientres munchos años. 

Sotés, allugáu en plena encruciada, siempres permaneció a los cambeos históricos, y anguaño, nos empiezos del sieglu XXI, preséntase como un pueblu atopadizu, y en constante tresformamientu.

## Fíos ilústres
*Domingo Duce y Garay: (**Sotés**, 7 de mayu de 1808 – Amélie-les-Bains, Francia, 23 de payares de 1869) foi un xeneral del Exércitu onde ingresó en 1823 coincidiendo col final del Trieniu Lliberal. Participó na Primer Guerra Carlista colos militares cristinos y so les órdenes de Baldomero Espartero a quien-y xunía una fonda amistá, llogrando cuatro Crucies Gallardoniaes de San Fernando. Participó tamién na guerra de los Matiners, yá col grau de xeneral, enfrentándose victoriosu al llexendariu militar carlista Ramón Cabrera. Participó en *[[Vicalvarada|La Vicalvarada]]* sofitando, nesti casu, a O´Donnell y el so proyeutu d'Unión Lliberal, según darréu enfrentóse al alzamientu carlista de San Carlos de la Rápita, tres que'l so achaplamientu llogró'l títulu de *[[Marquesáu de Castell-Florite|Marqués de Castell-Florite]]*.

## Demografía
El conceyu, que tien una superficie de 14,6&nbsp;km², cuenta según el padrón municipal pa  del INE con  habitantes y una densidá de &nbsp;hab./km².

Mientres el pasáu sieglu XX, el conceyu sufrió una paulatina pero constante perda poblacional (éxodu rural). Los últimos censos amuesen cambeos nel enclín.

## Economía

### Evolución de la delda viva
El conceutu de delda viva contempla namái les deldes con caxes y bancos relatives a creitos financieros, valores de renta fixa y préstamos o creitos tresferíos a terceros, escluyéndose, poro, la delda comercial.

La delda viva municipal per habitante en 2014 xubía a 320,77 €.

## Llugares d'interés

**Ilesia parroquial de San Martín**. Trátase d'un edificiu construyíu con piedra de sillería, d'estilu renacentista. Sobresal d'esti conxuntu, añadíu a la puerta principal, un gran pórticu, obra empecipiada en 1644 por Pedro d'Aguilera y rematáu por Clemente de Setién. Na parte cimera o frontispiciu, destaca la estatua ecuestre de San Martín de Tours, patrón de la parroquia. Nel interior cúriase una imaxe de la Virxe de los Remedios, procedente de la sumida ermita qu'esistió nel términu de Nares.
 
**Palacete del Marqués de Castelflorite y Conde de Garay, Don Domingo Duce y Garay** Rehabilitáu y tresformáu en bodega y albergue de pelegrinos. 

**Palacete del sieglu XVI-XVII**. Anguaño rehabilitáu y usáu como casa rural (Señoríu de Moncalvillo). Perteneciente n'orixe a la familia Alesón.

**Campu de práutiques cinexétiques "L'Espinaral"** 

**Fonte "L'Escolín"** Área recreativa asitiada xunto al ribayu de les Alías. Na carretera vieya de Sotés a Fornos de Moncalvillo, xunto a la curva que foi suprimida. A unos 18 km de Logroño. La vexetación componer de montes de rebollo y caxigal. Dellos exemplares de fauna del llugar son la martalena, el foín, el glayu, la papuda capirotada y el sapu común.

**Sociedá Cooperativa Vitivinícola de Sotés** dende l'añu 1999 ellabora vinu de la Denominación d'Orixe Calificada Rioja.

## Fiestes llocales y tradiciones
* **24 de xunu** Fiestes patronales de San Xuan
* **11 de payares** Fiestes de San Martín 
* A finales de xunetu y principios d'agostu tien llugar la Selmana Cultural, entamada pola Asociación García Romero 
* En Xueves Santu de cada añu, tien llugar una procesión, onde se canten romances de La Pasión de Cristu de Lope de Vega. Escúchalos equí:  de-la so-madre

## Ver tamién
* Conceyos de La Rioxa
* Llocalidaes d'entidá menor de La Rioxa
* La Rioxa (España)

## Bibliografía
* 

## Referencies

## Enllaces esternos