Procyonidae

Los **prociónidos** (**Procyonidae**) son una familia de mamíferos del orde Carnivora, qu'inclúi los mapaches y los coatíes, ente otros. Na actualidá distribúyese pol continente Americanu dende'l sur de Canadá hasta'l norte d'Arxentina, siendo un representante esclusivu del Nuevu Mundu. Son los parientes más cercanos a Mustelidae, siendo un cladu constituyíu por aproximao 19 xéneros, de los cualos 6 esisten anguaño.

## Bioloxía
Son animales que presenten estilos de vida arbórea y escansorial, de midíes medianes a pequeñes, con llargores que van de 60 a 135 cm aproximao y miembros pentadáctilos. Son plantígrados a semiplantígrados, los sos díxitos tán dixebraos a distintos graos y el terceru ye más grande que'l restu, les garres usualmente nun son retráctiles y la so forma ye curvada y curtia. Sicasí, *[[Bassariscus astutus]]* tien les uñes de los miembros anteriores semiretráctiles.

La forma xeneral del craniu ye variable (en delles especies la rexón facial ye elongada, n'otres el craniu ye curtiu y arrondáu, ya inclusive algama a ser fuertemente elongada). Sicasí, la mayoría de los neurocráneos son relativamente avolumaos. Na mayoría de les especies la canal aliesfenoide (canal al traviés del güesu aliesfenoide que da pasu al quintu nerviu cranial) nun ta desenvueltu, la canal de l'arteria carótida ta alcontráu al llau interior de la bulla auditivo y separao del foramen resgón mediu.

Los molares de la familia suelen ser anchos y nun presenten el cantu de corte característicu de cánidos y félidos. La fórmula dentaria na mayoría ye:
:I: \frac 3 3 ; C: \frac 1 1; P: \frac 4 4 ; M: \frac 2 2 \times 2 \,=\ 40 

Pero en *Potos*, el kinkajú, ye:
:I: \frac 3 3 ; C: \frac 1 1; P: \frac 3 3 ; M: \frac 2 2 \times 2 \,=\ 36 

## Historia evolutiva
Apaecieron primero nel Oligocenu tardíu d'Europa. El so rexistru más tempranu n'América del Norte dar na formación Harrison cimera, probablemente del Arikareean tardíu (Miocenu tempranu). Procyonidae convertir nun grupu predominante n'América del Norte, primero apaecen nel Hemingfordiano (Miocenu tempranu tardíu), y amosando una gran distribución. En Suramérica el grupu tuvo llugar ente Miocenu tardíu y el Pliocenu, en dos époques distintes. Nos neo-trópicos Procyonidae, anguaño, tien gran diversidá, y los rexistros fósiles indiquen que foi mayor ente los periodos del Miocenu al Pliocenu.

Con rellación a los datos moleculares tiénense estimaciones que suxeren que los xéneros tuvieron un tiempu de diverxencia, que presentóse nel Miocenu (23,8-5,3 Ma) con muestres significatives de diversificación. Con al respective de Potos determinóse un tiempu nel cual estremóse de los demás prociónidos fai 21,6-24 Ma. Envalórase tamién que de manera simultánea los xéneros *Bassaricyon* y *Nasua*, y *[[Bassariscus]]* y *[[Procyon]]* dixebrar a finales del Miocenu, lo cual puede suxerir que dambos grupos sufrieron la influencia del mediu, que curiosamente coincide con un periodu d'enfriamientu global. Créese entós que dicha diversificación deber a l'adaptación a hábitats y estilos de vida nuevos, nos cualos buscaben llograr morfoloxíes que-yos dexaren afaer se a una vida arbórea y otres que-yos dexaren ameyorar la con rellación a vezos alimenticios.

D'igual manera los datos llograos por analises moleculares y los datos fosilíferos suxeren que la familia Procyonidae ye la resultancia d'una diversificación masiva qu'asocedió mientres el miocenu. Puede entendese tamién que Potos ye un representante d'un llinaxe muncho más antiguu que'l restu, unu que pudo esistir ente l'Oligocenu y el Miocenu tempranu.

La evidencia fósil suxer que los prociónidos esvalixáronse al traviés de Suramérica en dos causes distintos, una qu'asocedió antes del ismu de Panamá y otra qu'asocedió dempués, onde se ve representáu pol xéneru *[[Cyonasua]]* (Miocenu Cimeru), polo que se cree que'l primer intercambiu dar d'isla n'isla o al traviés de maderos que cumplieron una función de balsa. Dichu xéneru ye absolutamente similar a unu estinguíu n'América del Norte, Arctonasua. Créese que *Cyonasua* dio llugar a múltiples descendientes ente ellos a Chapalmalania (tamaña paecencia al d'un osu), sicasí lo que s'envalora ye que toos aquellos prociónidos endémicos de Suramérica escastase nel pliocenu Tardíu. Piénsase que los prociónidos con xéneros esistentes en Suramérica entraron dempués del ismu de Panamá nel Gran Intercambiu Americanu aproximao fai 2,3 Ma, pos los fósiles de *Nasua nasua* y *Procyon cancrivorus* atopaos n'América del Sur rexistrar por primer vegada en formaciones del pleistocenu, al igual que gran parte de los rexistros de Suramérica polo xeneral.

## Bioestratigrafía
Tiénense rexistru de la familia nes siguientes llocalidaes y tiempos. Ente paréntesis amuésase'l númberu d'individuos atopaos en cada afloramientu.

•Holocenu de Brasil (2 coleiciones), Panamá (1), Perú (1), Estaos Xuníos (6: Arizona, Texas, Virginia), Venezuela (1)

•Pleistocenu al Holocenu de Brasil (1), Estaos Xuníos (16: Arizona, Missouri, Tennessee, Virginia, Virginia del Oeste)

•Pleistocenu de Bolivia (1), Canadá (1: Alberta), Méxicu (5), Nicaragua (1), Estaos Xuníos (40: Arkansas, California, Florida, Georgia, Idaho, Illinois, Iowa, Kansas, Missouri, Nuevu Méxicu, Carolina del Sur, Tennessee, Texas, Virginia)

•Pliocenu al Pleistocenu de los Estaos Xuníos (1: Florida)
•Pliocenu de Méxicu (1), Estaos Xuníos (20: Arizona, California, Florida, Kansas, Nebraska, Nevada, Texas, Washington)

•Hemphillian de los Estaos Xuníos (13: Arizona, California, Kansas, Nebraska, Nuevu Méxicu, Oklahoma, Oregon)

•Miocenu al Pliocenu d'África del Sur (1)

•Miocenu d'Arxentina (1), Canadá (3: Saskatchewan), Francia (3), Alemaña (3), Polonia (1), Eslovaquia (1), Estaos Xuníos (40: Arizona, California, Delaware, Florida, Kansas, Luisiana, Nebraska, Nevada, Oklahoma, Oregon, South Dakota, Texas, Wyoming)

•Harrisonian de los Estaos Xuníos (1: Nebraska)

•Arikareean de los Estaos Xuníos (1: Idaho)

•Oligocenu de Francia (1)

## Clasificación
La familia Procyonidae tien una gran cantidá de xéneros
* **Familia** *Procyonidae*
** **Xéneru** *[[Bassaricyon]]* - olingos
*** *[[Bassaricyon alleni]]*
*** *[[Bassaricyon beddardi]]*
*** *[[Bassaricyon gabbii]]*
*** *[[Bassaricyon lasius]]*
*** *[[Bassaricyon neblina]]* - olinguito
*** *[[Bassaricyon pauli]]*
** **Xéneru** *[[Bassariscus]]* - gatu de cola anillada y cacomixtle.
*** *[[Bassariscus astutus]]*
*** *[[Bassariscus sumichrasti]]*
** **Xéneru** *[[Nasua]]* - coatíes
*** *[[Nasua nasua]]*
*** *[[Nasua narica]]*
** **Xéneru** *[[Nasuella]]* coatí oliva 
*** *[[Nasuella olivacea]]*
** **Xéneru** *[[Procyon]]* - mapaches
*** *[[Procyon cancrivorus]]*
*** *[[Procyon pygmaeus]]*
*** *[[Procyon lotor]]*
** **Xéneru** *[[Potos]]* - micu lleón
*** *[[Potos flavus]]*

Amás, hai los siguientes xéneros estinguíos conocíos:

* *[[Amphinasua]]* †
* *[[Angustictis]]* †
* *[[Arctonasua]]* †
* *[[Bassaricynoides]]* †
* *[[Chapalmalania]]* †
* *[[Cyonasua]]* †
* *[[Edaphocyon]]* †
* *[[Paranasua]]* †
* *[[Parapotos]]* †
* *[[Probassariscus]]* †
* *[[Protoprocyon]]* †

## Referencies

## Enllaces esternos
* Procyonidae en HEPTNER, V. G.; SLUDSKII, A. A.: *"[[Mammalia|Mammals]] of the [[Xunión Soviética|Soviet Union]]"*. Vol. II, parte 1b:*"[[Carnivora|Carnivores]] ([[Mustelidae]] and Procyonidae)"*. Vysshaya Shkola. Moscú. 1967. Ed. americana de Robert S. Hoffmann; 2001. Smithsonian Institution Libraries y National Science Foundation. Washington D.C.. Facsímil electrónicu. En **inglés**.•
*
*