Cabezón de Cameros

**Cabezón de Cameros** ye un conceyu español de La Rioxa asitiáu nes sierres occidentales del Cordal Ibéricu, na cuenca del ríu Leza, na contorna del Camero Viejo. Allugar xunto a la carretera LR-250, a 43&nbsp;km de Logroño, a un altor de 916&nbsp;msnm. Tien dellos árboles singulares de gran tamañu (Castañal d'Indies, Tilal,...) y delles cases d'interés. Frontón, plaza, xuegos infantiles y paseos.

## Historia
El so orixe remóntase a feches de la Reconquista coles repoblaciones. Formó parte del Señoríu de Tejada creáu nel sieglu IX. Hasta'l sieglu XVII formó parte, jurisdiccionalmente, de San Román de Cameros de quien s'independizó'l 2 de febreru de 1653 cuando'l Rei Felipe IV robló la so carta de villazgo y dotó-y col so propiu términu municipal. Florió económicamente cola Mesta y la xestión ganadera; les sos xentes dedicáronse tamién al comerciu con contactos por tola península y otros países (Inglaterra). A mediaos del sieglu XX sufrió un éxodu importante escontra la capital de la provincia fundamentalmente.

## Xentiliciu
El xentiliciu ye "peluchos" y fai referencia a tiempu de La Mesta, cuando se trabayaba la llana nel conceyu y soltábase muncha pelusa na redolada del pueblu.

## Demografía
En 2005 había 24 habitantes empadronaos (19 homes y 5 muyeres, siendo'l cuartu conceyu español con mayor proporción de población masculina). La población real crez considerablemente les fines de selmana y en vacaciones yá que hai munches cases acondicionaes pa ello. 

## Icnitas
Mientres el periodu Cretácicu inferior formó parte d'una llanura encharcada que se desecaba dacuando, dexando tras zones enfollagaes nes que les buelgues de dinosauriu quedaben marcaes al so pasu. Col tiempu éstes ensugaben y cubríen con nuevos sedimentos que'l so peso prensaba les capes inferiores, faciéndoles solidificar en roques col pasu de millones d'años. La erosión foi foliando les capes cimeres faciendo visibles munches d'estes formaciones predreses, dexando reparar les icnites.

Nel conceyu atopen los xacimientos de "*Valdemayor*", "*La Carbayeda*", "*Los Chopos*", otru nel ribayu "*Valdaedo*" y dos nel camín de les neveres. El primeru y más importante, asítiase na paraxa de Valdemayor, a 930 m al oeste de Cabezón de Cameros y el so accesu realízase remontando mientres unos 20 minutos un camín cascayosu, bien señalizáu, a lo llargo d'un ribayu. Nél reparen una serie de rastros de buelgues d'iguanodon, dinosauriu herbívoru que caminaba a dos pates (*[[ornitópodos]]*), cola peculiaridá de que delles buelgues pertenecen a les sos estremidaes anteriores. Esto podría debese a que la folla taba blandu (delles buelgues tienen 11 cm de fondura) y l'animal tuvo que sofitar les sos manes pa nun cayese. El xacimientu foi afayáu en 1985 y descritu en 1992 por Joaquín Moratalla y los sos collaboradores, sirviendo pa demostrar qu'estos dinosaurios yeren cuadrúpedos y non bípedos como se creía hasta entós. Foi declaráu Bien d'Interés Cultural na categoría de Sitiu Históricu el 23 de xunu de 2000.

El xacimientu de Carbayeda,a 10 minutos del pueblu, foi producíu por dinoturbación de saurópodos. El de Los Chopos, xunto al ríu, atópase bien calteníu. Tien icnitas de ornitópodos con buelgues de tres dedos arrondaos con almadina y talón arrondáu y icnitas tridáctiles de terópodos.

## Alministración

## Llugares d'interés
**Ilesia de l'Asunción**, sieglu XVI. Destaca'l suelu formáu por tumbes numberaes de madera de carbayu, l'altar mayor con cuadros de bella factura sobre l'Anunciación, la Presetación nel templu, el Prendimiento y l'Adoración, según diverses escultures relixoses: Escena de l'Asunción, Cristu Crucificáu, diverses Vírxenes, Sta Marina, San Roque, ...

Retablu móvil: "**El Monumentu**", datáu dende 1839 ye'l meyor calteníu de los trés que queden na nuesa provincia (La sarga en Villoslada, San Román y Cabezón) y que recuerden una antigua tradición de retablos portátiles sobre la Pasión, que s'asitiaben en Xueves Santu pa retirase col Domingu de Resurreición. Esti costume tuvo vixente hasta 1952 y recuperóse col esfuerciu coleutivu de tol pueblu. El Monumentu formar unos 40 llenzos de grandes dimensiones que se ensamblan pa crear un retablu tridimensional de cinco metros d'anchu per ocho d'altu y cuatro de fondu.

Riqueza natural na **Devesa de Cabezón** con abondosos carbayos y camperes de monte. Rutes de montañismo y valor mediu ambiental. Un senderu a destacar ye'l que pasa pol Xacimientu de Valdemayor y que tres la Collada del Cabedín baxa por un frondoso carbayera hasta la casa del **[[Señoríu de la Cortil de Tejada|Antiguu y Pernomada Cortil de Tejada]]** (1 hora y 30 minutos), la más antigua institución nobiliaria de señoríu, creada nel 844 pol Rei Ramiro I, que los sos privilexos y escudu fueron confirmaos por tolos Xefes d'Estáu dende los Reis Católicos hasta Xuan Carlos I.

## Texíu social de Cabezón de Cameros
* Asociación Cultural **El Sazre**, qu'edita la publicación El Torco con noticies del pueblu y artículos sobre la so hestoria y otros aspeutos d'interés. El so principal oxetivu ye ameyorar el pueblu y pallo trabaya na creación d'un Parque Públicu (El Arquillo) col trabayu y el dineru de tola xente del pueblu. Tamién pretende recuperar les dances y tradiciones etnográfiques, según ufiertar alternatives culturales.

* Asociación Xuvenil **Piedra Muyer** que collabora nes fiestes y entama actividaes pa los neños, sobremanera pel branu. Quier crear una Ludoteca nos locales d'asociaciones del Conceyu.

* Asociación de Tercer Edá. Peña Sta. Marina.

## Agospiamientos
**Albergue Xuvenil "Señoríu de Cameros"** dependiente del Institutu Rioxanu de la Mocedá del Gobiernu de La Rioxa, forma parte de la rede de minialbergues con 22 places.

**Casa Rural con Encantu Valdemayor**, ocho habitaciones con bañu y una decoración personalizada en caúna d'elles.

## Fiestes
La patrona del pueblu ye '''Sta. Marina''', que se celebra'l 18 de xunetu y el fin de selmana más cercanu. Destaca la tradición de nomar un **Alcalde Mozu** que va dirixir a tolos mozos pa faer la Enramada, allugamientu de cañes vexetales nel balcón de les mochaches casaderes del pueblu, p'a otru día realizar el **Cobru de Ramos** encabezando una comitiva festiva con tol pueblu casa por casa.

Tamién se celebra **San Martín** el 11 de payares, xeneralmente con una cena d'hermandá nel Centru Social (Chigre)

## Personalidaes
* Martín Fernández de Tejada (Cabezón de Cameros, 1635-¿?, 1693), empresariu nel Madrid de Carlos II.

## Ver tamién
* Bienes d'Interés Cultural de La Rioxa
* Conceyos de La Rioxa
* Llocalidaes d'entidá menor de La Rioxa

## Bibliografía
* Reiner, Ernesto. *Viaje por el Camero Viejo*. Logroño: 1984. ISBN 84-398-2054-2 
* Dellos Autores. *Por los Cameros en los Años Noventa*. Logroño: 1991. ISBN 84-87209-34-3
* Martínez Rubio, Alberto. Artículu sobre *[El Monumentu][http://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=2690118]* na revista Belezos (nº7) del Institutu d'Estudios Rioxanos. Xunu de 2008

## Referencies

## Enllaces esternos