open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Islla Sur

La **islla Sur** ye una de los dos mayores islles que componen Nueva Zelanda. Atópase dixebrada de la islla Norte pol estrechu de Cook. El nome maorí pa esta islla ye *Te Wai Pounamu* (les agües de piedra verde) o Te *Waka o Aoraki* (la canoa de Aoraki).

Tien un área de 151&nbsp;215 km², ocupando'l puestu númberu 12 dientro de les mayores islles del mundu, siendo amás la mayor de les que componen Nueva Zelanda. Ta travesada en direición noreste a suroeste por una cadena montascosa llamada Alpes del Sur, siendo'l monte Cook el picu más altu del país.

## Incidentes
El 19 de payares de 2010 quedaron atrapaos 29 mineros a más de 1500&nbsp;m so tierra dempués d'una esplosión de metanu (principal componente del conocíu gas grisú) que colapsó'l túnel na mina de Atarau na islla Sur. Díes más tarde otra nueva esplosión fizo que s'esmoreciera toa esperanza d'atopa-yos con vida.

## Provincies históriques de la Islla Sur
* Nelson
* Otago
* Canterbury (Islla Sur)
* Marlborough
* Westland
* Southland

## Ciudaes
Ente les principales ciudaes que s'atopen nesta islla tán les siguientes: 
* Christchurch
* Dunedin
* Invercargill
* Greymouth
* Nelson
* Queenstown
* Westport
* Arrowtown

## Principales llagos
* Te Anau
* Wakatipu
* Wanaka
* Manapouri
* Mapourika

## Referencies
Selandia

**Selandia** (*Sjælland* en danés) ye la islla más grande de Dinamarca con 7.031 km². Ta asitiada ente l'estrechu de Kattegat (al norte) y el mar Bálticu (al sur), dixebrada de la rexón sueca d'Escania pol estrechu de Sund (al este) y de Fionia pol Gran Belt (al oeste).

## Información xeneral
Tien un suelu llanu, accidentáu per llombes morrénicas y mariñes recortaes.

La capital de Dinamarca, Copenḥague, ta parcialmente allugada na mariña este de Selandia y parcialmente na islla d'Amager (parte del Øresund). Otres ciudaes na islla son Roskilde y Elsinor.

El nome tien el so orixe nes grandes poblaciones de foques (en danés *sæl*) nes mariñes de la islla.

## Orixe mitolóxicu
Na mitoloxía nórdica como dixo na historia de Gylfaginning, la islla foi creada pola diosa Gefjun dempués de qu'ella engañara a Gylfi, el rei de Suecia. Quitóse un cachu de tierra y tresportar a Dinamarca, y convirtióse Selandia. L'área vacante enllenar d'agua y convirtióse en Mälaren. Sicasí, como los mapes modernos amuesen una semeyanza ente Selandia y el llagu suecu Vänern, dacuando identifícase como'l buecu dexáu por Gefjun.

## Xeografía
Selandia ye la islla más poblada (pop. 2012 est. 2.491.090). Xunir a Fionia pela ponte del Gran Belt y Scania en Suecia pela ponte d'Øresund. Tien forma irregular, y atópase al norte de les islles de Lolland, Falster y Møn. 

El 5 de xunu de 2007, la filial rexonal de la emisora nacional DR informó Kobanke que la llomba nel sureste, cerca de la ciudá Rønnede nel conceyu de Faxe, con un altor de 122,9 m (403,21 pies), foi'l puntu natural más altu de Selandia. Gyldenløveshøj, al sur de la ciudá de Roskilde, tien un altor de 126 metros (413,4 pies), pero que ye de dos a una llomba fecha pol home dende'l sieglu 17 y el so puntu más altu natural ye namái 121,3 m (397,96 pies).

## Referencies

## Enllaces esternos
Península d'Alaska

La **península d'Alaska**  ye una península que s'estiende unos 800 km nel suroeste d'Alaska, nel noroeste d'América. Les islles Aleutianes constitúin un allongamientu orográficu, y, xunto con elles, dixebra'l océanu Pacíficu de la badea de Bristol, un brazu del mar de Bering.

## Xeografía
La península ta vertebrada pola sierra Aleutiana, una cadena montascosa llena de volcanes activos. Equí atópense diversos parques nacionales y reserves de la fauna, como'l Parque nacional y Reserva Katmai, el Monumentu nacional y Reserva de Aniakchak, el Becharof National Wildlife Refuge, el Alaska Peninsula National Wildlife Refuge y el Izembek National Wildlife Refuge.

La parte más meridional de la península d'Alaska tien un relieve accidentao y montascoso, creáu pola subducción de la placa del Pacíficu Norte so una seición occidental de la Placa Norteamericana; ente que la mariña septentrional de la penínusla ye xeneralmente plana y con marismes, frutu de milenios d'erosión y estabilidá sísmica.

La mariña norte de la península, que bordia la badea de Bristol, presenta agües turbies, pocu fondes y sometíes a considerables marees, ente que la mariña sur, nel Pacíficu, tien una agua fondo y clara.

## Demografía
Amás de les comunidaes asitiaes na mariña de la badea de Bristol, la península d'Alaska alluga delles llocalidaes: Cold Bay, King Cove, Perryville, Chignik, Chignik Lake, Chignik Lagoon y Port Moller. En toos viven principalmente indíxenes d'Alaska y dependen de la industria pesquero.

## Ver tamién
* Parque nacional y Reserva Katmai
* Monumentu nacional y Reserva de Aniakchak

## Referencies

## Enllaces esternos

*Ugashik Area
*Lake & Peninsula Borough
*Lake and Peninsula School District
*Alaska Peninsula Trek
Península de Malaca

La **península de Malaca** o **península malaya** o **península de Malasia**, (tamién conocida como **península de Kra**) (en malayu, *Semenanjung Tanah Melayu*) ye un llargu y estrechu apéndiz del continente asiáticu, la mayor península del Sureste Asiáticu y tamién el puntu más austral d'Asia continental. El so puntu más estrechu ye l'ismu de Kra.

La mariña suroeste ta dixebrada de la islla de Sumatra pol estrechu de Malaca. Al este, nel mar de la China Meridional, alcuéntrase la islla de Borneo. La mariña sur ta dixebrada de la islla de Singapur pol estrechu de Johor. Singapur, al ser una islla, nun ye parte de la península malaya. Políticamente ta estremada en territorios pertenecientes a Birmania, Tailandia, Malasia y Singapur:

* El noroeste ye la parte más al sur de Birmania.
* La rexón central y el nordeste ye la parte del sur de Tailandia.
* El sur ye una parte de Malasia llamada Malasia Peninsular o Malasia Oeste (dacuando confundida cola península en sí).

Dacuando úsase políticamente'l términu malayu "Tanah Melayu" pa llamar a la unidá a los pueblos de la península so una sola nación malaya. Anque esta unidá consiguióse cola creación de Malasia, entá queda una mayoría de población malaya en la parte sur de Tailandia, un área que formaba parte del reinu malayu de Pattani. Esiste amás una minoría malaya na islla de Singapur, de población mayoritariamente china, qu'adquirieron los británicos (Thomas Stamford Raffles) del sultanatu de Johor en 1819.

## Referencies

## Enllaces esternos
Cordal Americanu

El **Cordal Americanu** ye una cadena montañosa que consiste nuna secuencia cuasi continua de cordales y sierres que formen una especie de cadarma continental na fastera occidental d'América del Norte, América Central y América del Sur, y que llega hasta L'Antártida. Ye tamién la cadarma del arcu volcánicu que forma la metá oriental del Cinturón de Fueu del Pacíficu.

De norte a sur, esta secuencia de cordeleres que delles veces monten unes notres y otres van paraleles entama col Cordal d'Alaska y el Cordal de Brooks, n'Alaska, y continúa polos territorios canadienses de Yukón y Columbia Británica. Ellí la llinia principal de los Montes Rocosos cuerre en direición sur paralela a los Montes Columbia y la Cadena Costera del Pacíficu. Nos Estaos Xuníos la cordelera inclúi los Montes Rocosos, Sierra Nevada, la Cordal de les Cascaes y sierres menores de la Cadena Costera del Pacíficu. En Méxicu el cordal continúa pola Sierra Madre Occidental y la Sierra Madre Oriental, amás de polos montes de la península de Baxa California. A tou esti conxuntu de cordales y sierres avézase a llamalu Cordal Norteamericanu, Cordal Occidental d'América del Norte (n'Estaos Xuníos y Canadá) y Cordal Canadiense o Cordal Pacíficu (en Canadá).

El cordal continúa colos cordales que traviesan América Central, por Guatemala, Hondures, Nicaragua, Costa Rica y Panamá, anantes de convertise nel Cordal de los Andes n'América del Sur. Los Andes, coles cordales paraleles a ellos y la cadena d'islles averada a la costa de Chile conformen el cordal americanu al traviés de Colombia, Venezuela, Ecuador, Perú, Bolivia, Arxentina y Chile hasta l'estremu más meridional del continente, na Tierra del Fueu. Continúa, finalmente, pol Arcu de les Antilles Australes hasta llegar a los montes de la Tierra de Graham, en L'Antártida.

## Ver tamién
* Cordal
* Cordal norteamericanu
* Cordal Centroamericanu
* Cordal de los Andes

## Bibliografía
*Silberling, N.J. et al. (1992). *Lithotectonic terrane map of the North American Cordal* [Miscellaneous Investigations Series I-2176]. Reston, Va.: U.S. Department of the Interior, U.S. Geological Survey.

## Referencies
Islla Alexandru I

La **islla d'Alexandru I** ye una gran islla de L'Antártida allugada al sureste del mar de Bellingshausen y suroeste de la península Antártica (mariñes Rymill y English), de la que ta dixebrada pola bahía Margarita y la canal Xurde VI (denomináu canal Sarmiento per Arxentina), casi tol añu cubiertu por xelu permanente pola barrera de xelu George VI. Tien forma de cuyarón y unos 440 km ente los sos estremos norte y sur, y unos 250 km d'anchu. El so área de 43&nbsp;250 km² convertir na mayor islla de L'Antártida, la mayor de les islles de les Antilles del Sur y la 28ª islla del mundu.

La zona ye desaxeradamente abrupta, a lo llargo de la canal Xurde VI estiende la cordal Douglas, qu'algama los 2987 m. L'estremu norte de la islla ye'l denomináu cabu Arauco por Chile y cabu Rusu por Arxentina (), afayáu por Jean B. Charcot mientres la Cuarta Espedición Antártica Francesa de 1908-1910. La mayor parte de la mariña atópase bloquiáu por barreres de xelu. Escontra l'oeste ta la badea Wilkens, cubierta pola barrera de xelu Wilkins que forma una ponte de xelu coles islles Charcot, Rothschild y Latady. Nel suroeste de la islla sobresal la península Beethoven (denomada península Carvajal per Chile), que remata nel cabu Perce (estremu occidental de la islla), al sur de la cual hai una badea bloquiada pola barrera de xelu Bach (o Flores). La entrada sur de la canal Xurde VI ye llamada badea Ronne, que dixebra a Alexandru I de les islles Smyley y Spaatz.

## Historia
Foi afayada'l 28 de xineru de 1821 pola espedición rusa nos barcos *Vostok* y *Mirnyy* liderada por Fabian Gottlieb von Bellingshausen, pero creyer parte del continente, polo que foi nomada n'honor del zar Alexandru I de Rusia: *Tierra d'Alexandru I*. La espedición de los Estaos Xuníos en trinéu al mandu de Finne Ronne, ente payares de 1940 y xineru de 1941, probó que se trataba d'una islla. En delles cartes figuró como *islla Margarita* o *islla Alexandru*.

El 20 de febreru de 1961 foi instalada na mariña oriental, bloquiada pola barrera de xelu, la base británica de Fossil Bluff, que ye dende 1975 usada como abellugu branizu y centru meteorolóxicu.

## Reclamaciones territoriales

Arxentina inclúi a la mayor parte de la islla (sacante la parte de la península Beethoven al oeste del meridianu 74° O) nel departamentu L'Antártida Arxentina dientro de la provincia de Tierra del Fueu, L'Antártida ya Islles del Atlánticu Sur. Para Chile forma parte de la comuña Antártica de la provincia de L'Antártida Chilena dientro de la Rexón de Magallanes y de L'Antártida Chilena. Pal Reinu Xuníu integra'l Territoriu Antárticu Británicu. Los trés reclamaciones tán suxetes a les disposiciones del Tratáu Antárticu.

Nomenclatura de los países reclamantes: 
* Arxentina: *isla Alejandro I*
* Chile: *isla Alejandro I*
* Reinu Xuníu: *Alexander Island*

## Referencies
Montes Adirondack

Los **montes Adirondack** ye un macizu montascosu de los Estaos Xuníos nel noroeste del estáu de Nueva York. Tien una estensión de 25.000 quilómetros cuadraos ente montes, tierres montiegues, llombes redondes, valles en forma de "U" y llagos.

## Orixe del so nome
Créese que provién d'una pallabra fonética de la llingua iroquesa y que dalgún escursionista nomó asina a esti cordal, que s'alza xeolóxicamente percima de la rexón montascosa de los Apalaches.

## Parque nacional
En 1882, la llexislatura del Estáu de Nueva York declaró a esta rexón parque nacional anque esistíen propiedaes privaes qu'entá se caltienen. El fin d'esta creación foi caltener «la vida montesa [, y que les tierres] non puedan vendese, rentar o intercambiar, nin ser ocupaes por corporaciones, privaes o estatales».

## Montes
El conxuntu de montes d'Adirondack considérase como «montes nuevos» pos, según un estudiu orográficu, crez a razón de 1,5 milímetros añalmente, siendo'l cume más altu la del monte Marcy con 1629 metros (5344 pies). Esisten amás unos cuarenta montes cimeros a los 1200 metros (3973 pies).

La mayoría de los montes altos tienen tres zones de vexetación: la primera, la d'haya, pládanu y abeduriu mariellu del monte de maderes dures del norte. La segunda, d'abetu coloráu y el balsámicu. La tercera nel visu, una zona alpina de roques con liques, juncia y krummholz.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina oficial de los montes d'Adirondack
Llanures Interiores

Les **Llanures Interiores** (n'inglés: *Interior Plains*)
ye una vasta rexón fisiográfica que s'estiende al traviés del cratón de Laurentia nel centru d'América del Norte.
Les llanures del interior son una estensa división fisiográfica que toma 8 provincies fisiográficas distintes, los pandos baxos del Interior, les grandes llanures, les tierres baxes centrales, delta del Mackenzie, les tierres baxes de Manitoba, Llanures Boreales septentrionales, les praderíes de pacionales y les llanures y pandos y Boreales y meridionales.

## Ver tamién
* Xeografía de Canadá
* Xeografía d'Estaos Xuníos

## Referencies

## Enllaces esternos
* Información sobre les Llanures
Provincia xeolóxica de Basin and Range

La **provincia xeolóxica de Basin and Range** ye una vasta rexón fisiográfica que cubre gran parte del interior del oeste d'Estaos Xuníos y noroeste de Méxicu. Carauterizar por abruptos cambeos d'elevación, alternando ente cadenes montascoses estreches (*range* n'inglés), y valles grebos y planos o cuenques (*basin* n'inglés). La xeografía física de la provincia ye la resultancia de la teutónica extensional qu'empezó na zona hai 17 millones d'años, mientres la dómina xeolóxica del Miocenu.

Los numberosos cordales de la provincia son conocíes como "cordales de la Gran Cuenca", anque munches nun tán realmente na Gran Cuenca.

## Referencies

## Enllaces esternos
Pandu del Columbia

La **pandu del Columbia**  ye una amplia pandu de la zona del Pacíficu Noroeste de los Estaos Xuníos travesada pel ríu Columbia, un pandu d'hinchente de basaltu alcontrada ente la cordal de les Cascaes y los Montes Rocosos. Ye una rexón xeolóxico y xeográfico que alministrativamente, entiende parte de los estaos de Washington, Oregón y Idaho. Una de les acepciones del términu «cuenca del Columbia» (*Columbia Basin*) referir a más o menos la mesma zona que'l pandu del Columbia.

## Xeoloxía

A finales del Miocenu y principios del Pliocenu, una de les mayores hinchente de basalto|inundación de basaltu surdió alredor de  del Pacíficu Noroeste, formando una gran provincia ígnea. Mientres un periodu de seique de 10 a 15 millones años, fluyó la llava dempués de que'l fluxu arramar pola superficie, atropando n'última instancia hasta una espesura de más de . A midida que la roca fundida llegaba a la superficie, la corteza de la Tierra fundíase adulces ocupando l'espaciu dexáu pola llava surgente.

Esa subsidiencia de la corteza produció esti gran pandu, una amplia llanura de llava llixeramente ablayada que dacuando tamién ye conocida como la cuenca del Columbia. L'antiguu ríu Columbia viose obligáu a escurrir pol so cursu actual pola llava qu'avanzaba escontra'l noroeste. La llava, cuando fluyía sobre l'área, enllenó primero los valles fluviales, formando diques que de la mesma causaron banzaos o llagos. Nos llechos d'estos llagos hai impresiones fósiles de fueyes, madera petrificada, inseutos fósiles y güesos d'animales vertebraos.

## Flora
Parte del pandu del Columbia acomuñar cola ecorrexón Pandu del Columbia, parte de la ecorexón «praderíes neárticas templaes y subtropicales, sabanes y carbes» ( 'Nearctic temperate and subtropical grasslands, savannas, and shrublands') del bioma de «pacionales, sabanes y carbes templaes».

## Xeografía

Les principales ciudaes de Washington nel pandu del Columbia son:

y les d'Oregón son:

## Ver tamién
* Grand Coulee
* Scablands 
* Pandu Interior

## Referencies

## Enllaces esternos

* USGS Page on Columbia Plateau 
* Geology of Lake Roosevelt National Recreation Area (source of much of this page)
* Guide to digital documents and photographs about the Columbia River area.
* Columbia River Basin Ethnic History Archive
Grandes Llanures

Les **Grandes Llanures** (n'inglés: *the Great Plains*) ye una alta y amplia pandu que s'estiende al este de los Montes Rocosos, nel continente americanu, y cubre l'estáu mexicanu de Coahuila, los estauxunidenses de Nuevu Méxicu, Texas, Oklahoma, Colorado, Kansas, Nebraska, Wyoming, Montana, Dakota del Sur y Dakota del Norte. En Canadá, estender poles provincies canadienses d'Alberta, Saskatchewan y Manitoba.

Por tola rexón esisten munches granxes dedicaes a l'agricultura y la ganadería. Cuenta amás con grandes depósitos de petroleu y carbón. Cada 25 años aproximao, la rexón sufre seques y devastadoras tormenta de sable.

Les Grandes Llanures son les más occidentales d'América del Norte, y estiéndense escontra l'este hasta'l pandu de los Apalaches. El Serviciu Xeolóxicu d'Estaos Xuníos estrema les Grandes Llanures d'Estaos Xuníos en nueve subdivisiones fisiográficas: 
* Pandu de Missouri (*Missouri Plateau*), glaciares: esti centru de Dakota del Sur, el norte y este de Dakota del Norte y el nordeste de Montana 
* Black Hills (*Black Hills*): oeste de Dakota del Sur 
* Altes Llanures (*High Plains*): l'este de Nueva Méxicu, el noroeste de Texas, l'oeste d'Oklahoma, l'este de Colorado, l'oeste de Kansas, la mayoría de Nebraska (incluyida la de sable Hills) y nel sureste de Wyoming 
* Llanures de la Frontera (*Plains Border*): central de Kansas y el norte d'Oklahoma (incluyida la Flint, Colloráu y Smoky Hills) 
* Piedemonte de Colorado (*Colorado Piedmont*): Colorado oriental 
* Seición Ratón (*Raton section*): el nordeste de Nuevu Méxicu 
* Valle del Pecos (*Pecos Valley*): oriental de Nuevu Méxicu 
* Pandu Edwards (*Edwards Plateau *): el centru-sur de Texas 
* Seición Texas Central (*Central Texas section*): centru de Texas

L'altiplanu utilizar en rellación con, contestu más xeneral pa describir la elevación de les rexones de les Grandes Llanures, que son principalmente al oeste del meridianu 100º. El 100º correspuende aproximao col meridianu de la llinia qu'estrema a les Grandes Llanures nuna zona que recibe 500 mm o más d'agua al añu y un área que recibe menos de 500 mm. Nesi contestu, l'altiplanu ye semi-greba la tierra y caracterízase polo xeneral polos pacionales o tierres de cultivu marxinales. La rexón ta dacuando sometida a llargos periodos de seca, fuertes vientos na rexón pueden xenerar devastadoras nubes de polvu. 

Mientres el periodu Cretácicu (145-65 millones d'años), les Grandes Llanures taba cubiertu per un mar interior llamáu someres Occidental Interior Seaway. Sicasí, mientres el Cretácicu Tardíu al Paleocenu (65-55 millones d'años), el mar empezó a recular, dexando detrás depósitos marinos d'espesura y un terrén relativamente planu que'l mar había una vegada ocupáu.

## Ver tamién
* Tratáu del fuerte Laramie (1851)
* Territoriu del ríu Powder

## Referencies

## Enllaces esternos
* Historia xeolóxica de les Grandes Llanures.
Cordal norteamericanu

La **Cordal norteamericanu** ye la porción norte de la Cordal americanu la cual sigue'l marxe occidental d'América. El Cordal norteamericanu inclúi dellos cordales subordinaos, valles intermontanos y altiplanos nel oeste d'América del norte colos Grandes Llanures siendo la llende oriental nuna considerable parte del so trayeutu de norte a sur. El Cordal norteamericanu pasa por 3 países: Canadá, Méxicu y Estaos Xuníos incluyendo Alaska. 

Compónse de la mesma de los siguientes cordales principales:

* Cordal de Brooks: Al norte d'Alaska y en Yukón.
* Cordal d'Alaska: Al sur d'Alaska y en Yukón.
* Montes Rocosos: En Canadá y Estaos Xuníos.
* Cadena costera del Pacíficu: Dende la península de Kenai (Alaska) hasta Sierra La Llaguna (Baxa California, Méxicu), pero puede variar el so delimitación según los autores. 
* Cordal de les Cascaes: En Canadá y Estaos Xuníos.
* Sierra Nevada: En California, EE.XX. 
* Sistema de les Sierres Madre: Dende la zona de frontera Méxicu-EE.XX. hasta Centroamérica.

## Referencies

## Enllaces esternos
Península del Cabu York

La **península del Cabu York** ye una península nel norte de Queensland, Australia. El Cabo York () atopar nel estremu de la península y ye'l puntu más al norte d'Australia continental. Foi nomáu en 1770 por James Cook n'honor a Edward, Duque de York y d'Albany (1739-1767).

La punta de la península allugar a unos 140 km al sur de Nueva Guinea, dixebrándose ente sigo pol estrechu de Torres. La mariña oeste bordia'l golfu de Carpentaria ente que la mariña este, el mar de Coral. La península del Cabu York cubre aproximao 137.000 km² y la so población ronda los 18.000 habitantes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Península de Taimyr

La **península de Taimyr** () ye una gran península de Siberia que forma la parte más septentrional del continente asiáticu. Atópase delimitada peles agües del golfu del Yeniséi, al oeste; les del mar de Kara, al norte; y les del golfu de Játanga del mar de Láptev, al este; al sur, la so llende continental ta formáu pol cursu del ríu Játanga.

Alministrativamente, tola península pertenez al Krai de Krasnoyarsk de la Federación de Rusia.

La península ye últimu llugar natural conocíu onde habitó'l güe almizcleru fuera d'América del Norte.Fueron reintroducíos con ésitu en 1975.

Na península escurren dellos ríos importantes que desaguan direutamente al mar de Kara, como'l ríu Taimyr o'l ríu Piassina.

## Población
L'allugamientu aislláu del pueblu Nganasan dexó-yos caltener les práutiques xamániques, inclusive hasta'l sieglu XX.

## Economía
La compañía MMC Norilsk Nickel lleva a cabo operaciones mineres na zona, con una fundición na ciudá de Norilsk, cerca de la península. El concentráu de mineral de níquel y otros productos de la compañía son tresportaos nun curtiu ferrocarril a la ciudá portuaria de Dudinka, a veres del ríu Yeniséi, y dende ellí por barcu escontra Múrmansk y otros puertos.

## Fauna y flora

Nel norte de Siberia, la fauna y la flora tienen solamente un periodu de dos meses al añu pa garantizar la so reproducción. Cada branu, el sol de medianueche xunta ensames d'especies. Los renos emigren y xáciense con millares d'osos polares y foques. De la mesma, aves d'Europa, África y Asia van a Taimyr, la mayor concentración d'aves selvaxes del mundu.

Esta zona ye una ecorrexón de la ecozona paleártica de la World Wide Fund for Nature, la «Tundra de Siberia Central y península de Taimyr».

## Referencies

## Referencies
: L'artículu de la Wikipedia n'inglés recueye la siguiente bibliografía:
:*  ( El títulu significa «Los xamanes en Eurasia», el llibru ta escritu n'húngaru, pero tamién se publicar n'alemán, finlandés y estoniu. Sitiu de la editorial con una curtia descripción del llibru (n'húngaru) ).

## Enllaces esternos

:* Semeyes.
Península de Yamal

La **península de Yamal** (), ye una península que s'interna nel océanu Árticu, alcontrada al noroeste de Siberia, nel distritu autónomu de Yamalo-Nénets, en Rusia. Ta bien próxima a la península de Guida.

## Xeografía
La península de Yamal, d'unos 120.000 km², intérnase aproximao unos 700 km nel mar, en direición sur-norte, bordiada, al oeste, pol mar de Kara —en concretu, l'área de la badea de Baydarátskaya— y al este, peles agües del perllargu golfu de Obi. Na llingua de los sos habitantes indíxenes, los nenets, «Yamal» significa «voi al bañu».

La península ta compuesta principalmente de permafrost y xeolóxicamente ye un llugar bien nuevu —delles zones podríen tener menos de 10.000 años.

Yamal tien les mayores reserves de gas natural de Rusia. El depósitu Bovanénkovskoye ta previstu que sía desenvueltu pol monopoliu rusu de gas, Gazprom, en 2011-2012, una circunstancia que puede faer apeligrar el futuru de la cría de renos nómades.

## Fauna

La península de Yamal ye'l llugar onde se caltién meyor la cría tradicional a gran escala de renos de tola Federación Rusa. Na península, dellos miles de pastores nómades, nenets y jantys, llenden unos 500.000 renos domésticos. Asina mesmu, Yamal ta habitada por un ensame d'especies d'aves migratories.

La tundra d'esta rexón (al pie de la de la cercana península de Guida) constitúi una ecorrexón de la World Wide Fund for Nature: Tundra de les penínsules de Yamal y Guida.

## Paleontoloxía
Na península, nel branu de 2007, un pastor de renos atopó los restos bien calteníos d'un mamut, d'hai unos 37.000 años. L'exemplar yera una fema, una cría de seis meses nel momentu del fallecimientu.

## Ver tamién
* Tundra de les penínsules de Yamal y Guida

## Referencies
* (n'inglés) Artículu sobre la historia de los restos del mamut atopáu na península, nel NY Times de 11 de xunetu de 2007, disponible en: http://www.nytimes.com/2007/07/11/world/europe/11briefs-mammoth.html?ex=1341806400&en=b3ad73300da74b30&ei=5088&partner=rssnyt&emc=rss

## Referencies

## Enllaces esternos
All England Lawn Tennis and Croquet Club

El **All England Lawn Tennis y Croquet Club** (**AELTC**), tamién conocíu como All England Club, ye un club priváu de tenis fundáu en 1868 y con sede en Wimbledon, Londres, Inglaterra.

## Carauterístiques

Ye una organización ensin fines d'arriquecimientu y los fondos que xenera de la celebración de los campeonatos, menos impuestos, son utilizaos pola Lawn Tennis Association pa desenvolver el tenis nel Reinu Xuníu. 

Ye más conocíu por ser el llugar onde s'apuesta'l Campeonatu de Wimbledon, l'únicu Grand Slam de tenis que se xuega sobre verde.

Tamién pa los partíos de Tenis de los Xuegos Olimpicos de Londres 2012.

## Miembros
El club cunta con 375 miembros de plenu derechu, unos 100 miembros temporales y un númberu de miembros honorarios, incluyendo los campeones individuales de Wimbledon y les persones qu'hayan emprestáu servicios distinguíos al campeonatu. 

### Membresía
Pa aportar a un miembru de plenu derechu o temporal, el solicitante tien de llograr cartes de sofitu de cuatro miembros de plenu derechu, dos de los cualos tien de conocer al solicitante mientres siquier trés años. El nome va añader a los candidatos de la llista.

### Miembros d'honor
Los Miembros d'Honor son escoyíos de xemes en cuando pola Comisión del club. 

### Numerus clausus
Una de les razones de la restricción de los númberos de miembros ye que l'adhesión trai'l derechu a mercar dos entraes por acaldía de los campeonatos, polo que si'l númberu de miembros amóntase s'amenorgaría la cantidá d'entraes a disposición del públicu. 

## P atronalgu
La patrona del club ye la reina Sabela II y el presidente ye SAR Eduardo de Kent.

## Referencies

## Enllaces esternos
Cleveland Gladiators

**Cleveland Gladiators** (*Gladiadores de Cleveland*) ye un equipu de fútbol americanu de l'Arena Football League, na división Oeste. Fundar en 2008 y xuega nel Quicken Loans Arena de Cleveland, Ohio.

## New Jersey Red Dogs (1997-2000)
L'equipu xugó la so primer temporada como les Rede Dogs de New Jersey en 1997 xunto colos Nashville Kats y los New York Cityhawks. A pesar de tener en 1997 y 1998 temporaes de marca ganadora l'equipu nunca foi a los playoffs. Los sos partíos xugar nel Continental Arlines Arena.

## New Jersey Gladiators (2001-2002)
L'equipu foi vendíu. A pesar de caltenese en New Jersey l'equipu camuda de nome a Gladiators,

## Entrenadores
* 2003-2004: Frank Haege: 16-16.
* 2005-2006: Ron James: 13-19.
* 2007 Danton Barto: 2-13.
* 2008-anguaño: Mike Wilpolt: 0-0-0

## Temporada per temporada

## Palmarés
* **[[Títulos Wild Card]] (1)**: 2003.
* **[[Títulos de la División]] (0)**
* **[[Títulos de la Conferencia]] (0)**
* **Ganador del [[Arena Bowl]] (0)**

## Referencies

## Enllaces esternos
Fred Perry

**Frederick John Perry**  foi un campeón de tenis de mesa y de tenis británicu.

Empezó la so carrera deportiva xugando al tenis de mesa, aportando a Campeonatu del mundu de Tenis de Mesa campeón del mundu en 1929.

Dempués xugó al tenis, onde foi consideráu como'l númberu unu del mundu mientres cinco años mientres los años 1930, trés d'ellos como *amateur* y otros dos comos profesional. Trunfó tres veces nel Abiertu de los Estaos Xuníos en 1933, 1934 y 1936, trés nel Campeonatu de Wimbledon en 1934, 1935, 1936, unu nel Abiertu d'Australia en 1934 y unu nel Tornéu de Roland Garros en 1935. 

En 1933, Perry ayudó a liderar al equipu de Gran Bretaña escontra la victoria sobre Francia na Copa Davis, dempués ganólos a los Estaos Xuníos nes finales de 1934, y 1935, y el so cuartu títulu consecutivu con una victoria sobre Australia en 1936.

Tres la so retirada deportiva fundó la marca de ropa deportivo que lleva'l so nome y ye reconocida mundialmente pol so logotipu, una corona de lloréu, basáu nel antiguu símbolu del tornéu de Wimbledon.
## Tenis de mesa

### Campeonatos del mundu

## Tenis
### Torneos de Grand Slam
#### Campeón individuales (8)

#### Finalista individuales

#### Campeón dobles

#### Finalista dobles

#### Clasificación en torneos del Grand Slam

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
*
Federación Francesa de Tenis

La ***Federación Francesa de Tenis*** (*Fédération Française de Tennis*, en francés) ye una organización fundada en 1920. Esta encárgase de la organización y coordinación de los eventos tenísticos en Francia, ta reconocida pol Ministeriu d'Educación Nacional, Mocedá y Deportes y pola Federación Internacional de Tenis. La sede de la federación ta allugada nel Estadiu de Roland Garros. La institución foi fundada sol nome *Fédération Française de Lawn Tennis* hasta qu'en 1976 camuda pol nome actual. Les principales xeres que tien son la organización del Grand Slam de Roland Garros y de la representación de los equipos franceses na Copa Davis y la Fed Cup.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Federación Francesa de Tenis (en francés)
* Twitter oficial de la Federación Francesa de Tenis
Virginia Wade

**Sarah Virginia Wade**, OBE (Bournemouth, Inglaterra, 10 de xunetu de 1945) ye una ex-tenista inglesa. Ye la postrera británica en ganar el Campeonatu de Wimbledon na categoría individual en 1977.

## Trayeutoria
Creció en Sudáfrica y llueu destacó nel tenis británicu. En 1968 cumplió les mires venciendo nel US Open, pero tres la so derrota en 1969 en Wimbledon frente a Ann Jones quedóse como segunda nel ranking británicu. En 1972 venció nel Abiertu d'Australia ante Evonne Goolagong Cawley.

Foi en 1977 cuando consiguió'l títulu femenín individual en Wimbledon, venciendo a Betty Stöve na final. Virginia Wade retirar tres esta victoria p'asesorar l'equipu británicu de la Wightman Cup.

En 1989 foi incluyida nel *[[International Tennis Hall of Fame]]*.

En 2010 trabayaba como comentadora pa la cadena televisiva británica BBC.

## Títulos de Grand Slam

## Referencies

## Enllaces esternos

*Ficha nel International Tennis Hall of Fame
USTA Billie Jean King National Tennis Center

L**'USTA Billie Jean King National Tennis Center** ta alcontráu nel Flushing Meadows-Corona Park, nel *[[Borough (Nueva York)|borough]]* de Queens en Nueva York y ye la sede del Abiertu de los Estaos Xuníos de tenis, el postreru de los torneos del Grand Slam que se xuega tolos años a finales d'agostu y empiezos de setiembre. D'alcuerdu a los datos qu'ufierta la USTA, este ye'l segundu complexu tenístico más grande del mundu con 22 pistes dientro de les sos instalaciones y otres 11 nel parque axacente. Les 33 pistes tienen la superficie de DecoTurf desque fueron construyíes en 1978. 

Asitiáu cerca del Citi Field en Queens, el complexu ta abiertu mientres 11 meses al añu (namái se cierra por inclemencies del tiempu y n'agostu/setiembre pola celebración del US Open), y acueye los torneos entamaos pola USTA. El complexu ta abiertu al públicu por un preciu de $16 la hora.

El 28 d'agostu de 2006, el USTA National Tennis Center foi renomáu como'l **USTA [[Billie Jean King]] National Tennis Center**, tal que plantegaren otros tenistes de la talla de Martina Navratilova, Venus Williams, Chris Evert, John McEnroe o Jimmy Connors. Ye'l complexu deportivu más grande del mundu dedicáu a una muyer.

## Historia
### Creación
La idea d'un complexu tenístico surdió en xineru de 1977 cuando W. Y. "Slew" Hester (acabante escoyer presidente de la USTA) vio'l infrautilizado Singer Bowl / Estadiu Louis Armstrong mientres un vuelu alneoyorquino aeropuertu de LaGuardia. Con esa idea na cabeza, solicitó a la ciudá de Nueva York que-y dexaren utilizar l'Estadiu Louis Armstrong y el terrén axacente pa construyir unes instalaciones que pudieren acoyer el US Open, y tres l'aceptación del proyeutu, el complexu abrió les sos puertes n'agostu de 1978.

### Espansión

Ante los rumores d'un posible treslláu del tornéu a la ciudá de San Diego, en 1995 realizóse una fonda remodelación y ampliación de les instalaciones. Vencióse mas terrén al complexu, y l'Estadiu Arthur Ashe reemplazó al Louis Armstrong Stadium como la pista central. L'Estadiu Arthur Ashe tien capacidá pa más de 22.000 espectadores ente que l'Estadiu Louis Armstrong vio amenorgáu'l so aforu de los 18.000 orixinales hasta los 10.000 espectadores.

## Referencies

## Enllaces esternos
* USTA
* Ashe and Armstrong Stadiums
* History of the USTA National Tennis Center
* New York City Sports Commission information
Roy Emerson

**Roy Stanley Emerson**  ye un ex-xugador de tenis d'Australia, que foi'l mayor esponente del tenis amateur mientres los años 60. Na so carrera conquistó 12 títulos de Grand Slam n'individuales y 16 en dobles, totalizando un récor históricu de 28 Grand Slam consiguíos, que se caltién hasta l'actualidá. Los sos 12 conquistes n'individuales fueron récor hasta que foi superáu nel añu 2000 por Pete Sampras, en 2008 por Roger Federer y en 2013 por Rafael Nadal; ya igualáu por Novak Djokovic en 2016. Ye l'únicu xugador de la historia en conquistar los 4 Grand Slam tantu n'individuales como en dobles.

La so considerancia per parte de los especialistes ente los meyores tenistes de la historia siempres se vio clisada pol fechu de que nos sos tiempos de xugador, amateurs y profesionales nun pertenecíen xuntos y el circuitu profesional siempres tuvo un nivel cimeru al amateur, a pesar de que los torneos más tradicionales ya importantes (los Grand Slam) taben acutaos pa amateurs.

## Torneos del Grand Slam

### Individuales (12)

#### Títulos

#### Finalista (3)

### Dobles (16)

#### Títulos

#### Finalista (12)

## Referencies

## Enllaces esternos
* Perfil ATP (n'inglés)
Nicolas Mahut

**Nicolas Mahut**  ye un xugador profesional de tenis francés.

Dende'l 24 de xunu de 2010 tien el récor de mayor cantidá de puntos ganaos nun partíu (502) y el de xugar el partíu más llargu na historia del tenis xunto al norteamericanu John Isner mientres la primer ronda del Tornéu de Wimbledon que duró 11 hores y 5 minutos cola resultancia final de 6-4, 3-6, 6-7(7), 7-6(3) y 70-68 pal norteamericanu.

El 23 de xunu de 2013 consiguió'l so primer títulu como profesional n'individuales en ganando na final del Tornéu de 's-Hertogenbosch al suizu Stanislas Wawrinka (segundu cabeza de serie) en dos sets: 6-3 y 6-4. Porteriormente, siguió demostrando l'escelente nivel na temporada de yerba algamando tamién la victoria del Tornéu de Newport, venciendo al ex Non. 1 del mundu Lleyton Hewitt por 5-7, 7-5, 6-3. En 2015 algamaría'l so segundu títulu en 's-Hertogenbosch y terceru en total al vencer a David Goffin na final por 7-6, 6-1. 

El 6 de xunu de 2016 Nicolas convertir nel n°1 del ranking atp na modalidá dobles a los 34 años d'edá.

Anguaño ocupa'l puestu númberu 103 del ranking ATP.

## Torneos de Grand Slam
### Campeón en dobles (2)

### Finalista en dobles (2)

## Títulos ATP (25; 4+21)
### Individuales (4)

#### Finales (2)

### Dobles (21)

#### Finalista (13)

### Clasificación en torneos del Grand Slam

## ''Challengers'' (20; 7+13)
### Individuales (7)

### Finalista n'individuales (6)
* 2003: Pozoblanco (pierde ante Stefano Pescosolido)
* 2004: Segovia (pierde ante Paul-Henri Mathieu)
* 2004: Grenoble (pierde ante Karol Kučyera)
* 2005: Cherbourg (pierde ante Rik de Voest)
* 2005: Orleans (pierde ante Cyril Saulnier)
* 2007: Orleans (pierde ante Olivier Rochus)

### Dobles (13)

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* Perfil ATP (n'inglés)
Timea Bacsinszky

**Timea Bacsinszky**  ye una tenista profesional suiza que ganó tres títulos individuales y cuatro en dobles nel circuitu WTA.

Timea empezó a xugar al tenis a los 3 años y yá siendo bien nuevu empezó a destacar. Como junior, algamó les semifinales de los Grand Slams d'Australia (2004 y 2005) y Roland Garros (2004).

## Títulos WTA (9; 4+5)
### Individual (4)

#### Finalista (3)

### Dobles (5)

#### Finalista (3)

## Clasificación nos torneos del Grand Slam

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* 
*
Yekaterina Makárova

**Yekaterina Valérievna Makárova** (; ) ye una tenista profesional rusa. Empezó a xugar al tenis a los 6 años ya incorporóse al circuitu femenín senior a los 15 años.

Na primer selmana de 2015 llogró allugase na décima posición del ranking WTA, el so meyor rexistru históricu.

En torneos de Grand Slam, Makárova llegó a semifinales n'individual nel Abiertu de los Estaos Xuníos 2014 y el Abiertu d'Australia 2015, y a cuartos de final d'Australia 2012 y 2013, Wimbledon 2014 y Estaos Xuníos 2013. En tantu, ganó dos títulos de Grand Slam en dobles femeninos, Roland Garros 2013 y Estaos Xuníos 2014, asina coo un títulu de dobles mestos n'Estaos Xuníos 2012. 

Nos Xuegos Olímpicos de Rio 2016 consiguió la medaya d'oru en dobles femenín xuntu'l so compatritoa Yelena Vesniná venciendo na final a les suices Timea Bacsinszky y Martina Hingis por 6-4 6-4.

Makárova ganó cuatro títulos WTA: el Premier de Eastbourne y los torneos de Fés, Estoril y Pattaya.

## Títulos de Grand Slam
### Dobles
#### Campeona (3)

#### Finalista (4)

### Dobles mistu
#### Campeona (1)

#### Finalista (1)

## Títulos WTA (15; 3+12)
### Individual (3)

#### Finalista (2)

### Dobles (12)

#### Finalista (18)

## Clasificación en torneos del Grand Slam
### Individual

### Dobles

## Victories destacaes
* Eastbourne 2008: Vera Zvonariova
* Estaos Xuníos 2008: Anna Chakvetadze
* Miami 2009: Nadia Petrova
* Eastborune 2010: Samantha Stosur, Victoria Azarenka
* Australia 2011: Ana Ivanovic
* Australia 2012: Vera Zvonariova, Serena Williams
* Eastbourne 2012: Petra Kvitova
* Australia 2013: Angelique Kerber
* Madrid 2013: Victoria Azarenka
* Eastbourne 2013: Angelique Kerber
* New Haven 2013: Sara Errani
* Estaos Xuníos 2013: Agnieszka Radwanska
* Sydney 2014: Jelena Janković
* Miami 2014: Sara Errani
* WImbledon 2014: Agnieszka Radwanska
* Canadá 2014: Petra Kvitova
* Estaos Xuníos 2014: Eugenie Bouchard
* Australia 2015: Simona Halep
*Wimbledon 2016: Petra Kvitova

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* 
*
Anna Kúrnikova

**Anna Sergeyevna Kournikova** (; ), conocida como **Anna Kournikova**, ye una ex tenista y modelu rusa.

## Biografía
Nacida en Rusia, Kournikova dexó Moscú a los 9 años d'edá pa dir a l'academia de tenis de Nick Bollettieri en Florida, EE. XX. - la mesma academia que creó a los campeones Monica Seles y Andre Agassi. A finales de 1995 yá taba ente los meyores nel ranking mundial de categoría xuvenil, pocu dempués de que Martina Hingis entrara nel ranking profesional.

Kournikova convertir en profesional en 1996, y compitió nel so primer *[[Grand Slam (tenis)|Grand Slam]]*, nel Abiertu d'Estaos Xuníos d'esi mesmu añu. Anna progresó extraordinariamente bien, ganando bastantes xugadores antes de cayer finalmente contra la eventual campeona Steffi Graf en 4ª ronda.

En 1997, confirmó la so posición ente les meyores xugadores del mundu, col agregu de llegar hasta la ronda de semifinales nel so primer tornéu de Wimbledon como xugadora profesional. Esi añu esperimentó una gran xubida nos rankings, aumentando notablemente'l so prestíu al llegar a la final del prestixosu tornéu Lipton, ganando consecutivamente a cuatro de les 10 meyores xugadores del momentu mientres el tornéu. Ella tamién caltuvo un maraviyosu récor de nun perder con nenguna xugadora asitiada a partir del puestu 15 (o con menor ranking que'l suyu) dende l'empiezu de 1997.

Anna Kournikova diz que'l so xuegu nun ye imitación al de nenguna xugadora, anque menta a Graf y a Seles como xugadores de les cualos aprendió enforma, mirándoles pola televisión.

### Intereses
Tuvo una curtia apaición nel filme *[[Me, Myself & Irene]]*, protagonizada por Jim Carrey y Renée Zellweger.

### Vida personal
Ye pareya del cantante español Enrique Iglesias dende l'añu 2001 con quien tuvo mellizos, Nicholas y Lucy, en 2017.

## Títulos
### Individuales (0)

### Dobles (16)

## Finalista
### Individuales (4)

* 1998: Miami (pierde con Venus Williams)
* 1999: Hilton Head (pierde con Martina Hingis)

* 2000: Moscú (pierde con Martina Hingis)
* 2002: Shanghai (pierde con Anna Smashnova)

### Dobles (12)

* 1995: Moscú (con Aleksandra Olsza)
* 1998: París (con Larisa Neiland)
* 1998: Linz (con Larisa Neiland)
* 1998: Filderstadt (con Arantxa Sánchez Vicario)
* 1999: **[[French Open]]** (con Martina Hingis)
* 1999: Stanford (con Yelena Líjovtseva)

* 2000: Indian Wells (con Natasha Zvereva)
* 2000: San Diego (con Lindsay Davenport)
* 2000: Moscú (con Martina Hingis)
* 2001: Tokiu (con Iroda Tuliáganova)
* 2001: San Diego (con Martina Hingis)
* 2002: Sydney (con Martina Hingis)

### Dobles mestos (2)

* 1999: Wimbledon (con Jonas Björkman)

* 2000: U.S. Open (con Max Mirnyi)

## Destacaos

* En 1998 ganó a seis xugadores que taben ente les Top 10 y allugóse nel númberu 10 del ranking de la WTA.
* El so primer tornéu profesional ganar nel tornéu de dobles de Tokiu en 1998, faciendo pareya con Monica Seles.
* En 1997, convertir na segunda muyer que, na Yera Open consiguía algamar les semifinales de Wimbledon nel so debú nel tornéu (daqué que yá llograra Chris Evert en 1972).

## Referencies

## Enllaces esternos
Bethanie Mattek-Sands

**Bethanie Mattek**, de casada **Mattek-Sands** , ye una tenista profesional de los Estaos Xuníos.

## Biografía
casó'l 29 de payares de 2008 con Justin Sands, presidente d'una compañía de seguros. Dende esa fecha añadió al so apellíu'l del so maríu: Bethanie Mattek-Sands. Ganó cinco títulos individuales y tres títulos dobles nel circuitu de la ITF. Amás ganó tamién cuatro títulos en dobles nel circuitu de la WTA. La so pareya habitual como esperta en dobles ye la checa Lucie Šafářová. 

Ye famosa polos sos peñaos y sobremanera el so estravagante indumentaria na pista, na que suel usar complementos o calzar botes o calcetos negros o llevar marques de pintura so los güeyos como los xugadores de fútbol americanu; por esti motivu foi sancionada nel US Open de 2005 cuando xugó na pista con un sombreru Stetson de *cowboy*; sicasí, esto tamién-y valió jugosos contratos publicitarios. Tan estraños paxellos terminaron per ganar -y el llamátigu periodísticu de "Lady Gaga del tenis".

Nel tornéu femenín individual de Wimbledon de 2017 sufrió una doliosa ya importante mancadura cuando xugaba un partíu de segunda ronda con Sorana Cîrstea y tuvo que ser llevada a un hospital llocal con una "mancadura aguda na rodía" que consistió en frayatu del so tendón rotuliano. Mattek-Sands yá sufriera un esgarriu del lligamentu colateral medianu na mesma rodía en setiembre de 2013.

## Torneos de Grand Slam

### Dobles

#### Títulos (5)

### Dobles Mistu

#### Títulos (2)

#### Finalista (1)

## Xuegos olímpicos

### Dobles mistu

## Títulos WTA (26; 0+26)

### Individuales (0)

#### Finalista n'individuales (4)

### Dobles (26)

### Finalista en dobles (8)
* 2005: Los Angeles (xunto a Angela Haynes pierden ante Yelena Deméntieva y Flavia Pennetta)
* 2006: Praga (xunto a Ashley Harkleroad pierden ante Marion Bartoli y Shahar Peer)
* 2006: Rabat (xunto a Ashley Harkleroad pierden ante Zi Yan y Jie Zheng)
* 2010: Memphis (xunto a Meghann Shaughnessy pierden ante Vania King y Michaella Krajicek)
* 2011: Indian Wells (xunto a Meghann Shaughnessy pierden ante Sania Mirza y Yelena Vesniná)
* 2013: Stuttgart (xunto a Sania Mirza pierden ante Mona Barthel y Sabine Lisicki)
* 2016: Charleston (xunto a Lucie Šafářová pierden ante Caroline Garcia y Kristina Mladenovic)
* 2016: Tour Cahmpionships (xunto a Lucie Šafářová pierden ante Ekaterina Makarova y Elena Vesnina)

## Referencies

## Enllaces esternos

* 
* 
*
Yelena Vesniná

**Yelena Serguéievna Vesniná** (; ) ye una tenista profesional de Rusia.

N'individuales, la tenista rusa consiguió dos títulos y algamó les semifinales del Campeonatu de Wimbledon 2016, siendo'l so meyor ranking el n.°&nbsp;13.
Pero nun ye equí onde sobresal, sinón nel dobles, onde algamó la tercer posición del ranking, consiguiendo 17 títulos. Destaquen el Tornéu de Roland Garros 2013, el Abiertu d'Estaos Xuníos 2014 y l'oru olímpico nos Xuegos Olímpicos de Rio de Janeiro 2016, los trés al pie del so compatriota Yekaterina Makárova. Amás coronóse campeona del dobles mistu nel Abiertu d'Australia 2016 xunto al brasilanu Bruno Soares.

## Torneos de Grand Slam

### Dobles

#### Títulos (3)

#### Finales (7)

### Dobles mistu

#### Títulos (1)

#### Finales (3)

## Títulos WTA (21; 3+18)

### Individuales (3)

#### Finalista (7)

### Dobles (18)

#### Finalista (24)

## Clasificación en torneos del Grand Slam

## Referencies

## Enllaces esternos
Chan Hao-ching

:*Este ye un [[Onomástica china|nome chinu]]; l'[[apellíu chinu|apellíu]] ye *'Chan (詹)**.''

**Hao-Ching Chan'''  ye una tenista profesional de Taiwán. Ye hermana de la tenista Chan Yung-jan.

## Torneos de Grand Slam
### Dobles
#### Finalista (1)

### Dobles Mistu
#### Finalista (2)

## Títulos WTA (14; 0+14)
### Dobles (14)

#### Finalista (9)

### WTA 125s
#### Dobles (1)

## Referencies

## Enllaces esternos
* Hao-Ching Chan na WTA
Monica Niculescu

**Monica Niculescu**  ye una tenista profesional rumana.

Ganó tres títulos n'individuales y ocho títulos en dobles nel circuitu de la WTA, 18 torneos de la ITF en categoría individual y 22 en categoría de dobles.

## Torneos de Grand Slam
### Dobles
#### Finalista (1)

## Títulos WTA (11; 3+8)
### Individuales (3)

#### Finalista (5)

### Dobles (8)

#### Finalista (15)

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* 
*
Pista de tenis dura

La **pista de tenis dura** ye aquella pista de tenis que ta fecha de cementu, plásticu o asfaltu, y considérase superficie media o rápida, onde los botes baxos y rabiones faen que los puntos sían curtios, y los xugadores con un serviciu duro y potente tien cierta ventaya. Les pistes dures pueden variar en velocidá, pero son más rápides que les de tierra batida y que les de yerba. Estes pistes considérense como les más equitativas pa tolos tipos de xugadores. L'Abiertu de los Estaos Xuníos xuégase sobre DecoTurf, un tipu de pista dura acrílica, ente que el Abiertu d'Australia xuégase sobre Plexicushion antes en Rebound Ace, una pista dura sintética. Otros torneos mayores opten por GreenSet, como'l Masters.

La diferencia principal ente les superficies de les pistes dures como DecoTurf, Rebound Ace o GreenSet ye'l so nivel de durez. Rebound Ace ye más blanda que la DecoTurf, ente que GreenSet ufierta un nivel entemediu. Cuando la pelota bota nestes superficie gran parte de la velocidá de la pelota ye absorbida pola superficie polo que se frena. Nes pistes rápides la perda de velocidá ye despreciable porque estes pistes ufierten menos amortiguación al bote de la pelota.

La cantidá de sable que s'usa na pintura de la pista tamién determina la so velocidá. Más arena significa menos velocidá. El coeficiente de resfregón tamién puede modificar y más resfregón produz los efeutos de les pistes de tierra batida, onde'l topspin auméntase. El mayor agarre de la pista fai que tamién sía peligrosa pa los movimientos de los xugadores yá que provoca mancadures.

Na clasificación de la Federación Internacional de Tenis, les superficies Rebound Ace son del tipu 3 (velocidá media) y 4 (media-rápida) pero la DecoTurf ye de tipu 3 (velocidá media). GreenSet col so compuestu MTC pa pistes provisionales dexa afaer la velocidá a les demandes de cada organizador y ta homologada nes categoríes 2, 3 y 4.

## Torneos
Los torneos más conocíos que s'apuesten sobre esta superficie son los siguientes:

### Grand Slams
* Abiertu d'Australia
* Abiertu d'Estaos Xuníos

### ATP Tour Finals (Masters)
* ATP World Tour Finals

### Masters 1000
* Masters d'Indian Wells
* Masters de Miami
* Masters de Canadá
* Masters de Cincinnati
* Masters de Shanghai
* Masters de París

## Referencies