Umm Kalzum

**Fāima Ibrāhīm al-Baltāī** (n'árabe, **فاطمة إبراهيم البلتاجي**), más conocida pol so nome artísticu **Umm Kulthum** (**أم كلثوم** IPA:/ʔumm kalθūm/), foi una cantante exipcia, nacida'l 30 d'avientu de 1898 y finada el 3 de febreru de 1975. El so nome atópase trescritu tamién como **Oum Kalsoum, Om Kalsoum, Om Kolthoum, Om Kolthum, Oum Kalthoum, Umm Kalzum**, etc. Na trescripción SATTS: **Umm Kulūm**. Foi la cantante más conocida y reverenciada nel Mundu Árabe; foi un auténticu fenómenu social nos años 50 y 60 y los sos álbumes figuren ente los más vendíos nel mundu (unos 200 millones d'exemplares en total), na so mayoría nos países árabes. Conocer tamién como la **Señora del Cantar Árabe** (**سيدة الغناء العربي**, *Sayyīdat al-Ginā al-Arabi*) y como'l **Astru d'Oriente** (**كوكب الشرق**, *Kawkab aš-Šarq*). Ye considerada una de les "Grandes"" del cantar árabe xunto con Mohammad Abdel Wahab, Abdel Halim Hafez y Farid al-Atrash.

## Biografía

Umm Kalzum nació en Tamay az-Zahayra, Ad-Daqahliyya; la fecha exacta de la so nacencia ye desconocida, magar foi de xuru alredor del 4 de mayu. Siendo mozu, demostró tener un gran talentu pa cantar, de cuenta que cuando tenía 12 años, el so padre amarutar como un mozu nuevu y introducir nuna pequeña actuación qu'él dirixía. Cuatro años dempués afitáronse nella un famosu cantante, Abu l-Ala' Muhammad, y un famosu intérprete de llaúd, Zakariya Ahmad, y pidiéron-y que los acompañara a El Cairu. Esperó a tener 23 años p'aceptar la so invitación; mentanto actuaba como un mozu en pequeños teatros.

Na so carrera musical tuvieron gran peso dos persones: la primera, el poeta Ahmad Rami, qu'escribiría 137 cantares pa Umm Kalzum y empecipiar na lliteratura francesa qu'él estudiara na Sorbona. La otra persona foi Muhammad al-Qasabgi, un virtuosu del llaúd qu'introdució a Umm Kalzum nel Palaciu del Teatru Árabe, onde tendría'l so primeres grandes ésitos. En 1932 yera yá famosa y entamó una gran xira per ciudaes árabes, visitando Damascu, Bagdag, Xerusalén, Beirut, y Trípoli. La so fama tamién-y dexó, en 1948, conocer a Gamal Abdel Nasser, l'oficial conspirador y futuru presidente d'Exiptu. Dambos profesaríense en delantre mutua almiración.

Paralelamente a la so carrera de cantante impulsó la so carrera como actriz, pero abandonar rápido, por preferir el contautu personal y emocional colos espectadores.

Nos años 40 Umm Kalzum tuvo un contrapuntu na cantante Asmahan, hermana del popular Farid al-Atrash y tamién actriz. Dambes yeren igual de famoses pero totalmente opuestes: la bella Asmahan yera una aristócrata d'orixe Siriu, de relixón drusa, de vida disipada y cercana a los círculos palaciegos. Umm Kalzum, otra manera, yera exipcia polos cuatro costaos, d'orixe humilde, musulmana y virtuosa, que ponía voz a un amor fondo y esgarrao. Amás, yera simpatizante de Nasser y de los Oficiales Llibres. La rivalidá terminó cola muerte de Asmahan n'estrañes circunstancies al acabar la Segunda Guerra Mundial.

En 1953, Umm Kalzum casóse con un home al qu'ella respetaba y almiraba, el so médicu Hasan al-Hafnawi. La so popularidá foi n'aumentu. Les sos comentaristes occidentales suelen recordar un apoteósico conciertu en 1967 nel Olympia de París, ante centenares d'emigrantes árabes llegaos de toa Europa.

Umm Kalzum ye l'esponente más famosu del llamáu cantar árabe. Conocer como la Señora del Cantar Árabe y tamién como l'Astru d'Oriente. La so figura yera familiar: grande, con un pimpanu peñáu y un vistíu bordáu hasta los pies, acompañada pola so orquesta. Cantaba apertando un pañuelu de seda na so manzorga, onde, según la lleenda, escondía una bola de ḥaxís que diba enfusando na so piel y dexába-y executar los sos interminables cantares y caltener la riega de voz. Ye pocu probable que fuera asina, anque sí ye ciertu que los sos cantares, de sólida raigón árabe, duraben tantu que de cutiu tenía de grabar versiones más amenorgaes por que cupieren nos discos de vinilu, a razón d'un cantar por discu. Nes sos actuaciones selmanales en públicu, radiaes en direutu pola poderosa cadena Sawt al-Qahira (La Voz d'El Cairu) y escuchaes en tol Mundu Árabe, realizaba variaciones ya improvisaciones.

### Muerte

Foi-y diagnosticáu un casu severu de nefritis a finales de los años 1960. En 1972, en dando'l so últimu conciertu nel Palaciu del Nilo, los exámenes médicos indicaron que la so enfermedá yera incurable. Treslladar a los Estaos Xuníos, onde se benefició mientres dalgún tiempu de l'avanzada teunoloxía médica, pero en 1975, de regresu nel so país, tuvo una grave crisis y foi hospitalizada. Exiptu enteru tuvo pendiente de la so evolución, y na so aldega natal la población entera recitó El Corán mientres tol día. Umm Kalzum morrió nel hospital d'El Cairu el 3 de febreru. La so muerte provocó suicidios y espresiones d'histeria coleutiva. Al so funeral asistieron más de 4 millones de dolientes -unu de los más grandes de la hestoria- y desencadenóse nuna balasma cuando l'ensame tomó'l control del so ataúd y llevar a una mezquita que según dicíen yera la so favorita, más tarde lliberar pal entierru.
Foi soterrada en loor d'ensames y con honores de xefe d'Estáu na célebre Ciudá de los Muertos.

Mientres munchos años, la voz del Astru d'Oriente acompañó a los árabes na gran ilusión coleutiva de la renacencia del Mundu Árabe tres la etapa colonial: la puxanza del panarabismu, la revolución exipcia, la nacionalización de la canal de Suez, la unidá árabe, les reformes sociales, la llucha contra Israel. La so desapaición, pocu dempués de la muerte de Nasser, marcó definitivamente'l fin d'una dómina.

## Discografía
* Al Atlal
* Amal Hayati - Sono Cairo
* Enta Omri - Sono Cairo
* Fat el Mead - Sono Cairo
* Hagartek - EMI
* Retrospective - Artistes Arabes Associés
* The Classics - CD, EMI Arabia, 2001
* La Diva - CD, EMI arabia, 1998
* La Diva II - CD, EMI Arabia, 1998
* La Diva III - CD, EMI Arabia, 1998
* La Diva IV - CD, EMI Arabia, 1998
* La Diva V - CD, EMI Arabia, 1998
* Oum Kalthoum. Diva of Arab Music - 2 CD, Recording Arts, 2002
* Alf Leila wa Leila - LP-1980- Sono Cairo

## Legáu

Um Kalzum foi una influencia significativa nuna serie de músicos tantu nel mundu árabe como fora d'él. Ente otros, Jah Wobble reivindicar como una influencia significativa nel so trabayu. Bob Dylan foi citáu diciendo "Ella ye bien bona, ella realmente ye xenial", Maria Callas quien dixo considerala como “la incomparable voz”, Jean-Paul Sartre, Marie Laforêt, Salvador Dalí, Nico, Bono y Led Zeppelin son tamién almiradores de la música de Um Kalzum. Una de los sos más conocíes cantares, Enta Omri (El to yes la mio vida) foi la base de munches reinterpretaciones, como por casu nel intro o cover del cantar “Güeyos asina” fecha pola cantante colombiana Shakira.
Um Kalzum ye recordada n'Exiptu y Mediu Oriente como una de les más grandes cantantes que vivieron, tamién ye especialmente popular n'Israel ente los xudíos y árabes por igual, y los sos discos siguen vendiéndose alredor d'un millón per añu.

Na isla d'Al-Roda, n'El Cairu hai un muséu dedicáu a Umm Kalzum.

## Filmografía

* Wydad (1935-1936)
* Nachid El Amal (1937)
* Dananir (1940-1941)
* Aïda (1942-1943)
* Sallama (1945)
* Fatima (1948)

## Ver tamién
* Al Atlal

## Referencies
### Notes

### Bibliografía
* Oum Kalsoum, l'Etoile de l'Orient - Ysabel Saïah, prólogu d'Omar Sharif.

## Enllaces esternos
* formes-nun algamar/ Brigitte Vasallu: Oum Kelthoum, onde les formes nun algamar, Batonga!, núm. 59, febreru 2005

* Traducción del cantar Inta Omri