Atentaos del 11 de setiembre de 2001

Los **atentaos del 11 de setiembre de 2001** (denominaos comúnmente como **9/11** o col numerónimo **11-S** o **11S**) fueron una serie de cuatro atentaos terroristes suicides cometíos aquel día n'Estaos Xuníos por 19 miembros de la rede yihadista Al Qaeda, por aciu el secuestru d'aviones comerciales pa ser impactaos contra diversos oxetivos, causando la muerte de 3016 persones (incluyíos los 19 terroristes y los 24 sumíos) y dexando a otres 6000 firíes, según la destrucción en Nueva York de tol complexu d'edificios del World Trade Center (incluyíes les Torres Ximielgues) y graves daños nel edificiu del Pentágonu (sede del Departamentu de Defensa de los Estaos Xuníos, nel estáu de Virxinia), episodiu que precedería a la guerra d'Afganistán y a l'adopción pol Gobiernu d'Estaos Xuníos y los sos aliaos de la política denomada «guerra contra'l terrorismu».

Los atentaos fueron cometíos por 19 miembros d'Al-Qaeda, estremaos en cuatro grupos de secuestradores, cada unu d'ellos con un terrorista pilotu que s'encargaría de pilotar l'avión una vegada yá amenorgada la tripulación de la cabina. El vuelu 11 d'American Airlines y el vuelu 175 d'United Airlines fueron los primeros en ser secuestraos, y dambos fueron estrellaos contra les dos torres ximielgues del World Trade Center, el primeru contra la Torre Norte y el segundu pocu dempués contra'l Sur, provocando que dambos rascacielos esbarrumbar nos dos hores siguientes.

El tercer avión secuestráu pertenecía al vuelu 77 d'American Airlines y foi emplegáu pa ser impactáu contra una de les fachaes (concretamente la fachada oeste) del Pentágonu, en Virxinia. El cuartu avión, perteneciente al vuelu 93 d'United Airlines, nun algamar nengún oxetivu al habese estrelláu en campu abierto, cerca de Shanksville, en Pennsylvania, en perdiendo'l control en cabina de resultes del enfrentamientu de los pasaxeros y tripulantes contra'l comandu terrorista. Tenía como eventual oxetivu'l Capitoliu de los Estaos Xuníos, allugáu na ciudá de Washington.

Los atentaos causaron más de 6000 mancaos, la muerte de 2973 persones y la desapaición d'otres 24, y resultaron muertos igualmente los 19 terroristes. Sumando tamién a los sumíos, morrieron 3016 persones.

Los atentaos, que fueron condergaos darréu como «espantibles ataques terroristes» pol Conseyu de Seguridá de Naciones Xuníes, carauterizar pol emplegu d'aviones comerciales como armamentu, provocando una reaición de medrana xeneralizada en tol mundu y particularmente nos países occidentales, qu'alterió dende entós les polítiques internacionales de seguridá aérea.

## Antecedentes

Estaos Xuníos yá sufriera una serie d'atentaos provocaos pol terrorismu islámicu nes décades anteriores. En 1983, l'Atentáu contra los cuarteles en Beirut mató a 241 soldaos d'Estaos Xuníos ellí destinaos, según a 58 soldaos franceses. En 1993, l'Atentáu del World Trade Center, provocáu por una furgoneta bomba nos cimientos d'una de les torres, mató a 6 persones y los Atentaos terroristes a les embaxaes d'Estaos Xuníos en 1998 en Kenia y Tanzania causaron la muerte de 213 persones, incluyíes 12 ciudadanos d'Estaos Xuníos. Y en l'añu 2000 el Atentáu contra'l USS Cole, nel cual utilizóse una llancha bomba suicida, mató a 17 marineros d'Estaos Xuníos.

## Planificación de los atentaos

La idea de los ataques con aviones suicides vieno de Jálid Sheij Mohámed, quien-y la presentó per primer vegada a Osama bin Laden en 1996, en fracasando un gran proyeutu similar albortáu pola policía filipina en 1995 denomináu "Operación Bojinka". En 1999 un grupu de musulmanes radicalizaos que vivíen en Hamburgu (Alemaña) y a los que se moteyó darréu como "Célula de Hamburgu" viaxaron a Afganistán a recibir formación pa lluchar contra los rusos na Segunda Guerra Chechena. Nesi momentu bin Laden captó-yos, financió y formó nos siguientes meses pa realizar operaciones suicides con aviones contra edificios emblemáticos d'EEXX.

El plan orixinal yera secuestrar 12 aviones de los cualos 11 seríen estrellaos contra los siguientes edificios: dos aviones contra les torres ximielgues del World Trade Center, otru contra'l Empire State Building (dambos ataques en Nueva York); otru contra'l Pentágonu (n'Arlington); otru contra la Prudential Tower (en Boston); otros 2 contra la Casa Blanca y el Capitoliu de los Estaos Xuníos en (Washington, DC); otru contra la Torre Sears (en Chicago); otru contra la U.S. Bank Tower (en Los Angeles); otru contra la Pirámide Transamerica (en San Francisco); y d'últimes otru avión contra'l Columbia Center (en Seattle).

Darréu, por cuenta de la cantidá d'oxetivos señalaos consideróse una operación inabarcable y amenorgar los oxetivos de 11 edificios a 5: les dos torres ximielgues (que representaben la economía capitalista d'Estaos Xuníos y yá sufrieren un atentáu en 1993); el Pentágonu (que representaba'l poder militar); el Capitoliu (que representaba'l poder político) y la Casa Blanca (que representa'l poder presidencial). Sicasí, el quintu avión nunca foi secuestráu porque'l pilotu suicida que lu diba a dirixir (Zacarias Moussaoui) foi deteníu pol FBI el 16 d'agostu del 2001 por cargos d'inmigración.

Alredor de tres selmanes antes de los ataques, los oxetivos fueron asignaos a cuatro equipos. El Capitoliu tuvo como nome en clave "La Facultá de Derechu". El Pentágonu denominóse "La Facultá de Belles Artes". El códigu del World Trade Center foi "La Facultá d'Urbanismu".

Hai qu'indicar que la idea de secuestrar simultáneamente dellos aviones nun yera nueva. En setiembre de 1970 asocedieron los secuestros de Dawson's Field cuando miembros del Frente Popular pa la Lliberación de Palestina secuestraron en pocos díes cuatro aviones comerciales (un 5º intentu de secuestru fracasó) y esviar a Xordania y Exiptu. Los rehenes fueron lliberaos díes dempués y los aviones esplotaos intencionadamente.

## Los atentaos
Cuatro aviones con 220 pasaxeros, de los cualos 15 yeren neños, fueron secuestraos mientres volaben al estáu de California dende l'Aeropuertu Internacional de Boston, l'Aeropuertu Internacional Washington-Dulles y l'Aeropuertu Internacional Llibertá de Newark. Los cuatro aviones teníen como destino l'estáu de California, los trés primeros escontra Los Angeles y el postreru a San Francisco, polo que los sos depósitos de combustible diben llenos con unos 91.000 llitros (unos 65.455 kg). Los dos primeros aviones impactaron contra les Torres Ximielgues del World Trade Center, el terceru contra el Pentágonu, nel Condáu d'Arlington, cerca de Washington DC, y el cuartu en campu abierto en Shanksville (Pennsylvania).

Fueron revelaos testimonios dende los mesmos aviones, nos cualos los secuestradores tomaren el control d'éstos usando simples navayes coles que mataron a azafatas de vuelu y siquier a un pilotu o pasaxeru. Según les investigaciones de la Comisión del 11-S, tiense tamién constancia de qu'usaron dalgún tipu de aerosol pa retener a los pasaxeros na cabina de primer clase. Coles mesmes, amenaciar cola presencia d'una bomba en trés de los aviones, non asina nel American Airlines 77. Según les conclusiones d'esta comisión, piénsase que los avisos de bomba yeren probablemente falsos.

Nel cuartu avión, el vuelu 93 d'United Airlines, la caxa negra reveló que los pasaxeros, dempués d'enterase de que'l restu d'aviones fueren estrellaos deliberadamente, trataron de retomar el control del aparatu, a lo que los secuestradores reaccionaron moviendo l'avión nun fallíu intentu pa someter a los pasaxeros. Acordies cola grabación 9-1-1, unu de los pasaxeros, Todd Beamer, pidió a la persona con quien falaba per teléfonu que rezara con él y al rematar a cencielles dixo «*[[Let's Roll|Let's roll]]»*. Poco dempués, l'avión estrellar nun campu cercano a Shanksville, en Pennsylvania, a les 10:03.11 am hora llocal. Esiste un alderique avera del momentu exactu en que l'avión topetó contra'l suelu, una y bones los rexistros sísmicos marquen l'impautu a les 10:06 am. Darréu, el terrorista d'Al-Qaeda prindáu Jálid Sheij Mohámed dixo que'l vuelu 93 tenía como oxetivu'l Capitoliu de los Estaos Xuníos.

La esclamación póstuma de Beamer empezó a ser llargamente usada nos Estaos Xuníos dempués de los ataques. Neil Young compunxo un cantar con esi títulu como tributu a les víctimes. Pela so parte, la vilba de Beamer patentó la frase como marca rexistrada.

Los atentaos estendieron el tracamundiu en tol país. A lo llargo del día asocedió la publicación de too tipu d'informes y noticies contradictories ensin confirma. Una de les más recurrentes foi la de qu'españara un coche bomba na sede central del Departamentu d'Estáu de los Estaos Xuníos en Washington D.C. Esta falsa noticia pasó poles axencies de noticies y aportó a publicada por dellos periódicos esi mesmu día. Otru informe, espublizáu pola axencia Associated Press, afirmaba que'l vuelu 1989 de la compañía Delta Air Lines, un Boeing 757, había tamién sío secuestráu. La noticia resultó ser tamién un error: l'avión fuera consideráu por unos intres en riesgu de secuestru, pero finalmente respondió a los controladores aéreos y aterrizó con normalidá nel aeropuertu de Cleveland, Ohio.

### Llinia de tiempu del 11S

L'horariu ta establecíu según la hora llocal de branu nel Este de los Estaos Xuníos (EDT). Pa establecer el tiempu universal (UTC) tienen de sumase cuatro hores a la hora llocal.
* **08.00:** el vuelu 11 d'American Airlines, un Boeing 767 con 92 persones a bordu, desapiega del Aeropuertu Internacional Logan de Boston escontra Los Angeles.
* **08.14:** el vuelu 175 d'United Airlines, un Boeing 767 con 65 persones a bordu, desapiega del Aeropuertu Internacional Logan de Boston escontra Los Angeles.
* **08.19:** La azafata Betty Ong del vuelu 11 d'American Airlines comunicar cola oficina de reservaciones de la compañía pa informar que l'avión paez tar siendo secuestráu.
* **08.21:** el vuelu 77 d'American Airlines, un Boeing 757 con 64 persones a bordu, desapiega del Aeropuertu Internacional Dulles de Washington DC escontra Los Angeles.
* **08.37:** la FAA (L'Alministración Federal Aeronáutica) echa voz de al NORAD (*North American Aerospace Defense Command*, Mandu de Defensa Aérea d'América del Norte) qu'esiste un barruntu de secuestru del vuelu 11 d'American.
* **08.41:** el vuelu 93 d'United Airlines, un Boeing 757 con 44 persones a bordu, desapiega del Aeropuertu Internacional de Newark escontra San Francisco.
* **08.46.30:** el vuelu 11 d'American impacta contra la Torre Norte del World Trade Center (WTC).
* **09.02.59:** el vuelu 175 d'United embiste la Torre Sur del World Trade Center. El sucesu ye cubiertu en direutu por diverses cámares de televisión qu'enfocaben a les Torres Ximielgues por causa de la trupa fumareda que surdía de la Torre Norte.
* **09.03:** la FAA echa voz de al NORAD qu'esiste un barruntu de secuestru del vuelu 175 d'United.
* **09.07:** el Xefe d'Emplegaos de la Casa Blanca avisa al presidente George W. Bush que embistieron la segunda torre y qu'Estaos Xuníos s'atopa baxu ataque. El presidente atopábase axuntáu con unos neños d'una escuela primaria de Sarasota (Florida).
* **09.08:** la FAA prohibe tolos despegues que se dirixan escontra o pasen sobre l'espaciu de Nueva York.
* **09.10-09.25: ** Richard Clarke, encargáu de la oficina anti-terrorista, entama una videoconferencia dende la Casa Blanca ente los más altos xefes militares pa entamar la respuesta.
* **09.21:** ciérrense tolos túneles y pontes de la islla de Manhattan.
* **09.26:** la FAA prohibe'l despegue de tolos aviones civiles.
* **09.31:** el presidente George W. Bush pronuncia un discursu dende la escuela primaria na que s'atopa, informando que se trata aparentemente d'un actu terrorista.
* **09.34:** la FAA echa voz de al NORAD qu'esiste un barruntu de secuestru del vuelu 77 d'American.
* **09.34:** el presidente George W. Bush sale de la escuela primaria de Sarasota escontra l'aeropuertu.
* **09.39.46:** el vuelu 77 d'American estrellar contra el Pentágonu.
* **09.45:** la FAA (con órdenes del Presidente) ordena a tolos aviones en vuelu aterrizar darréu nel aeropuertu más cercanu.
* **09.48:** el Congresu y la Casa Blanca son evacuaos.
* **09.57:** el presidente Bush abandona Florida.
* **09.59.00:** Esbarrumba la Torre Sur.
* **10.03.11 o 10.06:** el vuelu 93 d'United cai en campu abierto en Shanksville, Pennsylvania. Al paecer, produciríase una llucha de la tripulación y los pasaxeros colos secuestradores pa retomar el control del aparatu.
* **10.06:** la FAA echa voz de al NORAD qu'esiste un barruntu de secuestru del vuelu 93 d'United.
* **10.28.23:** cai la Torre Norte.
* **11.04:** l'edificiu de les Naciones Xuníes en Nueva York ye evacuáu.
* **11.45:** el presidente Bush aterriza na base aérea Barksdale en Louisiana.
* **13.04:** el presidente Bush declara "Alerta Máximo" en tol mundu y diríxese a la nación al traviés de los medios de comunicación dende la base aérea Barksdale.
* **13.37:** el Presidente Bush dexa'l Air Force One na base Barksdale.
* **14.51:** la Marina unvia destructores armaos con misiles a Nueva York.
* **15.07:** el Presidente Bush aterriza na base aérea Offutt, en Nebraska.
* **16.36:** el presidente Bush dexa'l Air Force One na base Offutt y ordena ser lleváu a la Casa Blanca.
* **17.25:** Esbarrumba l'edificiu 7 de 47 pisos del World Trade Center.
* **19.00:** el Presidente Bush llega a la Casa Blanca.
* **20.30:** El presidente Bush fala a la nación dende'l Despachu Oval, na Casa Blanca.

### Víctimes

Les muertes cuntar por miles, pereciendo esautamente 2992 persones, incluyendo 246 muertos nos cuatro aviones estrellaos (nengunu de los ocupantes de los aviones secuestraos sobrevivió), 2602 en Nueva York, muertos tantu dientro de les torres ximielgues como na base de les mesmes, y 125 muertos dientro del edificiu del Péntagono. Ente les víctimes cuntábense 343 bomberos del departamentu de bomberos de Nueva York, 23 policías del departamentu de policía de la ciudá y 37 policías de l'autoridá portuaria de Nueva York y Nueva Jersey. A fecha de güei, entá permanecen 24 persones más ente la llista de sumíos.

Según les cifres presentaes pol Departamentu de Salú en xineru de 2002, 247 llatinoamericanos tuvieron ente los muertos del atentáu terrorista d'Al-Qaeda contra les Torres Ximielgues, representando un 9% del total. D'estos, 25 yeren nacionales de la República Dominicana, 18 de Colombia, 13 d'Ecuador, 6 de Cuba, 4 d'Arxentina 2 de Venezuela y 1 de Chile. N'otros sitios, falar de 15 muertos de Méxicu, según otros d'El Salvador, Hondures, Xamaica, Perú, Paraguái, Uruguái y Guyana.

Los atentaos supunxeron l'ataque terrorista de mayor importancia contra los Estaos Xuníos d'América, al superar al atentáu d'Oklahoma City cometíu polos terroristes d'ultraderecha Timothy McVeigh y Terry Nichols, que causó 168 muertos, y los ataques llevaos a cabu por célules d'Al-Qaeda en 1998 contra les embaxaes d'Estaos Xuníos en Kenia y Tanzania.

### Sobrevivientes
Según la Comisión del 11-S, aproximao 16&nbsp;000 persones atópase nes zones d'impautu del complexu del World Trade Center nel momentu de los ataques. La gran mayoría d'ellos sobrevivió, gracies a los llabores d'evacuación antes del esbarrumbu de les torres.

La barcelonesa Alicia Esteve fíxose pasar por sobreviviente del atentáu. Adoptó una identidá falsa (Tania Head) ya inclusive aportó a presidenta de la Rede de Sobrevivientes de la catástrofe del World Trade Center. Gracies a The New York Times, afayóse'l so fraude; y gracies al diariu español La Vanguardia revelóse la so verdadera identidá.

### L'esbarrumbu del World Trade Center

Tres edificios nel complexu del World Trade Center esbarrumbaren por cuenta de fallos estructurales nel día de los ataques. La Torre Sur cayó a les 9:59 (hora llocal en Nueva York), en tando en llapaes mientres 56 minutos nun fueu causáu pol impautu del vuelu 175 d'United Airlines a les 9:03. La Torre Norte cayó a les 10:28, en tando en llapaes aproximao 102 minutos nun fueu causáu pol impautu del vuelu 11 d'American Airlines a les 8:46. Un tercer edificiu, el World Trade Center 7, esbarrumbar a les 17:20, al paecer en siendo seriamente estropiáu polos escombros de les Torres Ximielgues al cayer, xunto con una serie de quemes. Numberosos edificios axacentes al complexu tamién sufrieron daños sustanciales, amburáronse y tuvieron que ser baltaos. L'edificiu del *[[Deutsche Bank]]* ye la única estructura grande que sufrió daños y quemes na zona cero qu'en 2006 entá nun fuera totalmente baltada. La baltadera llevar a cabu en febreru del 2011.

Una investigación téunica federal del edificiu y de seguridá del esbarrumbu de les Torres Ximielgues y el WTC 7 foi realizada pol *[[National Institute of Standards and Technology]]* (NIST) del Departamentu de Comerciu de los Estaos Xuníos. Los oxetivos d'esta investigación, que tomó en cuenta la construcción del edificiu, los materiales usaos, y les condiciones téuniques que contribuyeron al esbarrumbu, dar por cumplíos el 6 d'abril de 2005. La investigación estableció una serie de bases para:
* Ameyorar los criterios con que los edificios son diseñaos, construyíos, calteníos y usaos
* Meyores nes ferramientes y les indicaciones pa la industria de la construcción y pa los responsables de seguridad
* Revisiones de los reglamentos de quema de los edificios, estándares y práutiques
* Meyores na seguridá pública L'informe conclúi que la proteición
contra quemes de les infraestructures d'aceru de les Torres Ximielgues salió esprendida col impautu inicial de los aviones y que, si esto nun asocediera, les torres probablemente permaneceríen argutes. Les quemes debilitaron les cerchas que sosteníen los pisos, y fixeron que los pisos se combaran. De la mesma, los pisos al combarse, tiraron de les columnes d'aceru esterior hasta'l puntu que les columnes esteriores inclinar escontra l'interior. Colos daños a les columnes principales, les columnes esteriores torcíes nun pudieron soportar el pesu de los edificios, produciéndose l'esbarrumbu. Amás, l'informe afirma que los buecos de les escaleres de les torres nun fueron reforzaos afechiscamente p'apurrir una salida d'emerxencia pa les persones que s'atopaben percima de les zones d'impautu. El NIST declaró que l'informe final sobre l'esbarrumbu del WTC 7 apaecería nun informe separáu.

Aparte l'esbarrumbu de les Torres Ximielgues y el WTC 7, otros 23 edificios fueron estropiaos. Anguaño al área ocupada polos restos materiales de les Torres Ximielgues conocer como *Zona Cero*. L'edificiu foi inauguráu oficialmente'l 3 de payares 2014.

#### Daños

Amás de les dos torres ximielgues de 110 plantes caúna, cinco edificios del *[[World Trade Center]]* resultaron destruyíos o seriamente estropiaos, ente ellos l'edificiu 7 del WTC y l'hotel Marriott, cuatro estaciones del metro de Nueva York y la ilesia cristiana ortodoxa de San Nicolás. En total, en Manhattan 25 edificios sufrieron daños y siete edificios del complexu de negocios del World Trade Center fueron esfarrapaos. Más tarde, el *[[Deutsche Bank Building]]* asitiáu na cai *[[Libery street]]* y *[[Borough of Manhattan Community College]]'s Fiterman Hall* nel *30 de West Broadway* tuvieron que ser baltaos debíu al estáu en que quedaron, que los faía inhabitables. Anguaño, tán a la espera de ser reconstruyíos Dellos equipos de comunicaciones tamién sufrieron daños. Ensin dir más allá, les antenes de telecomunicaciones de la Torre Norte cayeron col so esbarrumbu, ente qu'otres antenes de radiu de torres colindantes resultaron tamién gravemente estropiaes.

Nel condáu d'Arlington, una porción del Péntagono foi gravemente estropiada pol fueu y l'impautu del avión. Al cabu d'un ratu, una seición entera del edificiu esbarrumbó.

### Los secuestradores

19 homes árabes embarcaron nos cuatro aviones, cinco en cada unu, sacante'l vuelu 93 d'United Airlines, que tuvo cuatro secuestradores. De los atacantes, 15 yeren d'Arabia Saudita, dos yeren de los Emiratos Árabes Xuníos, unu yera d'Exiptu, y unu d'El Líbanu. Polo xeneral, yeren xente con estudios y de families acomodaes.

La llista completa ye:

Nel vuelu 11 d'American Airlines:
* Mohammed Atta (exipciu y supuestu pilotu)
* Waleed al-Shehri (saudín)
* Wail al-Shehri (saudín)
* Abdulaziz al-Omari (saudín)
* Satam al-Suqami (saudín)

Nel vuelu 175 d'United Airlines:
* Marwan al-Shehhi (emiratín y supuestu pilotu)
* Fayez Banihammad (emiratín)
* Mohand al-Shehri (saudín)
* Hamza al-Ghamdi (saudín)
* Ahmed al-Ghamdi (saudín)

Nel vuelu 77 d'American Airlines:
* Hani Hanjour (saudín y supuestu pilotu)
* Khalid al-Mihdhar (saudín)
* Majed Moqed (saudín)
* Nawaf al-Hazmi (saudín)
* Salem al-Hazmi (saudín)

Nel vuelu 93 d'United Airlines:
* Ziad Jarrah (libanés)
* Ahmed al-Haznawi (saudín)
* Ahmed al-Nami (saudín)
* Saeed al-Ghamdi (saudín)

#### Otru secuestradores potenciales
27 miembros de la organización terrorista Al-Qaeda, trataron d'entrar nos Estaos Xuníos pa tomar parte nel atentáu. Finalmente, solo 19 participaron. Los otros ocho son llamaos de cutiu "el ventenu secuestrador":
* Ramzi Binalshibh supuestamente quería formar parte de los ataques, pero foi-y refugáu'l visáu pa entrar nel país.
* Mohamed al-Kahtani, ciudadanu d'Arabia Saudita pudo tamién entamar xunise a los secuestradores, pero autoridad del Serviciu d'Inmigración d'Estaos Xuníos nel Aeropuertu Internacional d'Orlando refugaron la so entrada al país. Foi prindáu darréu n'Afganistán y fechu prisioneru en Guantánamo.
* Zacarias Moussaoui, según informóse, foi consideráu como un posible reemplazu de Ziad Jarrah cuando ésti amenació con abandonar por cuenta de tensiones ente los secuestradores. Supónse que direición d'Al-Qaeda nun confiaba nél y refugóse la idea. Foi arrestáu'l 16 d'agostu de 2001 cuatro selmanes antes de los ataques por asuntos d'inmigración, anque los axentes del FBI creyeron que tenía intenciones violentes. Recibiera entrenamientu de vuelu esi mesmu añu. N'abril de 2005, Moussaoui declaróse culpable de conspirar pal secuestru d'aviones y de participación n'Al-Qaeda, pero negó tener conocencia de los ataques del 11-S. Moussaoui afirmó en marzu de 2006 que so la direición personal d'Osama bin Laden, y en collaboración con Richard Reid, tenía de secuestrar un quintu avión y estrellalo contra la Casa Blanca.Los sos abogaos defensores dixeron que se trataba d'una fantasía de Moussaoui, que nunca foi operativu d'Al-Qaeda. Nun videu de mayu de 2006, Osama bin Laden afirmó que Moussaoui nun tenía conexón dalguna colos sucesos del 11 de setiembre, y qu'él lo sabía porqué "fui responsable del enfotu de los 19 hermanos que llevaron a cabu l'ataque".El 3 de mayu de 2006, un xuráu federal refugó la pena de muerte pa los acusaos y condergar a 6 cadenes perpetues en prisión ensin llibertá condicional.Nel so xuiciu, l'axente del FBI Greg Jones testificó que con anterioridá a los ataques yá avisara al so supervisor Michael Maltbie, de que "evitara que Zacarias Moussaoui estrellara un avión contra'l World Trade Center." Maltbie negárase a actuar en 70 pidimientos d'otru axente, Harry Samit, pa poder buscar nel ordenador de Moussaoui.

Otros miembros d'Al-Qaeda qu'intentaron participar pero nun lu llograron fueron Saeed al-Ghamdi (ventenu secuestrador)|Saeed al-Ghamdi (nun confundir col secuestrador del mesmu nome que sí intervieno), Mushabib al-Hamlan, Zakariyah Essabar, Ali Abdul Aziz Ali, y Tawfiq bin Attash. Según l'Informe de la Comisión del 11-S, Khalid Sheikh Mohammed, autor intelectual del ataque, quería echar siquier a un miembru del equipu (Khalid al-Mihdhar) pero Osama bin Laden opúnxose.

## Ataques con carbunclu

Una selmana dempués del 11-S, el 18 de setiembre, empezaron una serie d'atentaos terroristes utilizando carbunclu, una bacteria mortal. Mientres l'intre de delles selmanes, hasta'l 9 d'ochobre, los terroristes utilizaron el corréu pa esponer el carbunclu a periodistes, políticos y emplegaos civiles en Nueva York, Nueva Jersey, Washington DC y Florida. Un total de 22 persones fueron contaminaes con carbunclu, de les cualos cinco morrieron.

Estos ataques acentuaron la inseguridá ciudadana y el clima de terror producíos polos atentaos del 11 de setiembre.

Los autores de los ataques nunca pudieron ser identificaos. El vicepresidente d'EEXX, Dick Cheney, afirmó que nun-y sorprendería atopar a Osama bin Laden detrás d'estos atentaos y sostuvo que:

Magar los organismos de seguridá d'Estaos Xuníos nun pudieron identificar a los terroristes el Procurador Xeneral John Ashcroft mentó al Dr. Steven Hatfill como una persona d'interés» potencialmente rellacionada colos mesmos, anque nun se-y llevantaron cargos.

Más palantre demostróse que les espores proveníen d'un llaboratoriu del Exércitu d'Estaos Xuníos.

## Efeutos al llargu plazu

### Efeutos económicos
Los ataques tuvieron un impautu significativu nos mercaos d'Estaos Xuníos y del mundu. La Reserva Federal amenorgó temporalmente los sos contactos con bancos pola falta del equipu perdíu nel distritu financieru de Nueva York. N'hores recuperóse'l control sobre'l suministru de dineru, cola consecuente lliquidez pa los bancos. Los índices bolsa de valores bursátiles New York Stock Exchange (NYSE), American Stock Exchange y NASDAQ nun abrir el 11 de setiembre y permanecieron cerraos hasta les 15:30 del 17 d'esi mesmu mes. Los sistemes del NYSE nun fueron estropiaos pol ataque, pero los daños nes redes telefóniques del sistema financieru del World Trade Center torgaron que funcionara.

Cuando los mercaos reabrieron el 17 de setiembre de 2001, tres el mayor parón dende la Gran Depresión, l'índiz Dow Jones Industrial Average cayó 684 puntos (7,1 %), hasta 8920, na so mayor cayida nun solu día. El fin de la selmana, el Dow Jones había perdíu 1369,7 puntos (14,3 %), la so mayor cayida nuna selmana. Dende entós Wall Street permanez protexíu contra un atentáu terrorrista.

La economía del So Manhattan, tercer distritu económicu d'Estaos Xuníos, quedó afarada. El 30% del suelu d'oficines (2,7 millones de m³), enforma d'ello de clase A, foi destruyíu o estropiáu. L'edificiu del Deutsche Bank, vecín de les Torres Ximielgues tuvo que ser cerráu polos daños y baltáu. La lletricidá, teléfonu y gas fueron cortaos. Acutóse la entrada de persones nel Soho y So Manhattan. El treslláu de munchos de los puestos de trabayu allugaos enantes equí, escontra Midtown y Nueva Jersey aceleróse. Delles opiniones afirmen que los ingresos fiscales de la zona nun se van recuperar.

La reconstrucción enfrentóse a la falta d'alcuerdu sobre les prioridaes. Por casu, l'alcalde Bloomberg fixo de la candidatura de Nueva York pa los Xuegos Olímpicos de 2012 la exa del so plan de desarrollu 2002-2005, ente que'l gobernador Pataki hai delegáu na Corporación pal Desarrollu del baxu Manhattan, duramente criticada polos escasos llogros llograos colos amplios fondos recibíos. Nos solares de los edificios colindantes (7 World Trade Center) empezar a construyir un nuevu complexu d'oficines en 2006. El One World Trade Center terminar nel añu 2014 y algama 541&nbsp;m d'altor, lo que-y convirtió nel edificiu más altu de la ciudá de Nueva York. Tres torres más se construyeron na zona este del World Trade Center, que fueron terminaes ente los años 2007 y 2012.

Les perdes del sector aereu fueron significatives: l'espaciu aereu d'Estaos Xuníos permaneció cerráu mientres dellos díes per primer vegada na so historia, y en dellos países como Canadá. Tres la so reapertura, les compañíes aérees sufrieron un amenorgamientu del so tráficu. Envalórase que'l negociu perdió un 20% del so tamañu, y los problemes financieros de les compañíes aérees d'Estaos Xuníos agraváronse, dando llugar a una crisis económica.
;Crisis económica de 2008

Tres los atentaos del 11 de setiembre de 2001, EEXX apostó pola desregulación de los mercaos, les baxaes d'impuestos y de tipos d'interés y la espansión del creitu, lo cual causó una burbuya inmobiliaria nes denominaes hipoteques subprime. A eso había que sumar los gastos multimillonarios na guerra d'Afganistán y la guerra d'Iraq que pudieron costar dende 2 billones de dólares hasta 6 billones en total. La burbuya finalmente empezó a desmoronarse n'agostu de 2007 y colapsó de forma brutal en setiembre de 2008 cuando quebró'l bancu Lehman Brothers.

### Impautu del 11 de setiembre na economía
La economía d'Estaos Xuníos entró nuna fase de recesión dende 2001 como resultáu de la inseguridá y la rocea creciente na seguridá del mundu occidental dempués d'una década de crecedera práuticamente ininterrumpida, a pesar de que l'actividá económica yá amosara señales d'escosamientu dende 1998, efeutu de la crisis asiática, cola perda de más d'un millón d'emplegos nel sector industrial ente los años 1999 y 2000.

Los ataques terroristes agravaron la situación al amenorgase fuertemente'l consumu de resultes del estáu de psicosis de la población, qu'evitaba visitar sitios allegaos o viaxar. El sector aereu foi unu de los más afeutaos, pos la demanda de vuelos comerciales amenorgóse drásticamente, debíu sobremanera a la medrana de que se repitieren les aiciones terroristes, y tamién a la resistencia del públicu a sometese a les midíes rigoroses de seguridá nos aeropuertos. Nun intentu por solliviar esta situación, el Congresu aprobó un paquete financieru de 15 000 millones de dólares pal sector aereu, en cuantes que'l gobiernu de Bush adelantró un retayu adicional de los impuestu pa revitalizar el consumu; esta midida tuvo efeutos negativos nel presupuestu, yá de por si amenorgáu polos gastos de la guerra.

### Efeutu potencial na salú
Los miles de tonelaes d'escombros tóxicos resultancia de la cayida de les Torres Ximielgues tán compuestos por: un 50% de material non fibroso y escombros de construcción; un 41 % de vidriu y fibra; un 9,2 % de celulosa y un 0,8 % d'asbesto, plomu y mercuriu. Amás lliberáronse niveles ensin precedentes de dioxines y hidrocarburos policíclicos arumosos nos fueos qu'amburaron mientres los trés meses siguientes. Esto causó delles enfermedaes nos equipos de rescate y reconstrucción que trabayaron na zona cero, incluyendo la muerte del axente James Zadroga. Los efeutos estendiéronse tamién a la salú de los habitantes del baxu Manhattan y la cercana Chinatown. Según una especulación científica, la esposición a dellos productos tóxicos y los contaminantes del aire circundante a les Torres tres l'esbarrumbu del WTC podría tener efeutos negativos nel desarrollu fetal.

Por cuenta de esti riesgu potencial, un notable centru de salú de neños ta anguaño analizando a los fíos de madres que taben embarazaes mientres l'esbarrumbu del WTC y que vivíen o trabayaben cerca de les torres. El personal d'esti estudiu evalúa a los neños usando test psicolóxicos cada añu y entrevista a les madres cada seis meses. El propósitu del estudiu ye determinar si hai diferencies significatives nel desarrollu y la salú de los neños de les madres que tuvieron espuestes a los productos tóxicos, frente a neños que les sos madres nun tuvieron espuestes a la contaminación.

En mayu de 2007, el máximu responsable forense de Nueva York, Charls F. Hirst almitió que la muerte d'una abogada deber a la esposición a la nube tóxica, lo que constituyó la primer reconocencia oficial d'una muerte de resultes del polvu tres la cayida de les Torres Ximielgues. Declarando que: *"Cuasi con toa certidume, más allá d'una dulda razonable, la esposición al polvu del World Trade Center contribuyó a la muerte de Dunn-Jones"*. Un total de 7.300 trabayadores de la *zona cero* presentaron denuncia y reclamen compensaciones a la ciudá pola esposición y manipulación de les sustancies tóxiques de les Torres.

## Autoría

### Responsabilidad

#### La implicación d'[[Al Qaida|Al Qaeda]]

El FBI, trabayando xuntu'l Departamentu de Xusticia de los Estaos Xuníos, identificó a 19 secuestradores finaos n'apenes 72 hores. Pocos trataren de despintar los sos nomes o tarxetes de creitu, y yeren cuasi los únicos pasaxeros d'orixe árabe nos vuelos. Asina, el FBI pudo determinar los sos nomes y en munchos casos detalles, como la fecha de nacencia, les residencies conocíes o posibles, l'estáu del visáu, y la identidá específica de los sospechosos pilotos. El FBI publicó semeyes de los 19 secuestradores, xunto cola información sobre les posibles nacionalidaes y los sos llamatos.

Les pesquises del Gobiernu de los Estaos Xuníos incluyeron la operación del FBI PENTTBOM, la mayor de la historia con más de 7000 axentes arreyaos. Los resultaos d'esta determinaron qu'al-Qaeda y Osama bin Laden teníen la responsabilidá de los atentaos. A idéntica conclusión llegaron los estudios encargaos pol gobiernu británicu. La so declaración d'una guerra santa contra los Estaos Xuníos, y una fatwa roblada por Bin Laden y otros llamando a matar a civiles d'Estaos Xuníos en 1998 dende Afganistán, son consideraes por munchos como evidencia de la so motivación pa cometer estos actos.

El 16 de setiembre de 2001, Bin Laden negó cualquier participación nos atentaos lleendo un comunicáu que foi emitíu pola canal de satélite qatarín Al Jazeera y darréu emitíu en numberoses cadenes d'Estaos Xuníos:

Sicasí, en payares de 2001, les fuercies de los Estaos Xuníos atoparon una cinta de videu casera d'una casa destruyida en Jalalabad, Afganistán, ond'Osama bin Laden fala con Khaled al-Harbi. En delles seiciones de la cinta, como nel párrafu citáu de siguío, Bin Laden reconoz entamar los ataques:

El 27 d'avientu de 2001, espublizóse otru videu de Bin Laden nel qu'afirma: 

Poco primero de les eleiciones presidenciales d'Estaos Xuníos de 2004, nun comunicáu por videu, Bin Laden reconoció públicamente la responsabilidá d'al-Qaeda nos atentaos d'Estaos Xuníos, y almitió la so implicación direuta nos ataques. Dixo que los atentaos llevar a cabu porque:...somos xente llibre que nun acepta inxusticies, y queremos recuperar la llibertá de la nuesa nación. 

Nuna cinta d'audiu tresmitida n'A los Jazeera el 21 de mayu de 2006, Bin Laden dixo que dirixó personalmente a los 19 secuestradores. Otru videu llográu por Al Jazeera en setiembre de 2006 amuesa Osama bin Laden con Ramzi Binalshibh, según a dos secuestradores, Hamza al-Ghamdi y Wail al-Shehri, faciendo preparaciones pa los atentaos.

La *Comisión Nacional sobre los Ataques Terroristes contra Estaos Xuníos* foi formada pol gobiernu de los Estaos Xuníos y ye davezu conocida como *Comisión 11-S*. Publicó'l so informe'l 22 de xunetu de 2004, concluyendo que los atentaos tuvieron concebíos y llevaos a cabu por miembros d'al-Qaeda. Nel informe de la Comisión señálase que:

El 11 de setiembre de 2007, Bin Laden emitió otru comunicáu nel que dicía:
*"Califico d'héroes a los pilotos de los aviones"* 

#### Los grupos de sofitu dientro d'Estaos Xuníos
Alredor de 1 200 estranxeros fueron arrestaos y encarcelaos de callao en rellación cola investigación de los ataques del 11 de setiembre, anque'l gobiernu nun sopelexó'l númberu exactu.

Los métodos utilizaos pol Estáu pa investigar y detener sospechosos fueron severamente criticaos por organizaciones de derechos humanos como Human Rights Watch y xefes de gobiernu como la canciller alemana Angela Merkel.

Hasta'l momentu, el gobiernu d'Estaos Xuníos nun topó a nengún de los partes de la combalechadura que realizaron les operaciones en tierra.

#### Una célula de sofitu n'España
El 26 de setiembre de 2005, l'Audiencia Nacional d'España dirixida pol xuez Baltasar Garzón condergó a Abu Dahdah a 27 años de prisión por combalechadura nos atentaos del 11-S y por ser parte de la organización terrorista Al Qaeda. Coles mesmes, otros 17 miembros d'Al-Qaeda fueron condergaos a penes d'ente 6 y 12 años. El 16 de febreru de 2006, el Tribunal Supremu rebaxó la pena a Abu Dahdah a 12 años porque consideró que la so participación na combalechadura nun taba probada.

### Motivos
Según les conclusiones de les investigaciones oficiales del gobiernu d'Estaos Xuníos, los ataques cumplíen cola intención declarada d'al-Qaeda, espresada na fatwa de 1998 d'Osama bin Laden, Ayman al-Zawahiri, Abu-Yasir Rifa'i Ahmad Taha, Shaykh Mir Hamzah, y Fazlur Rahman (emir del Movimientu Yihadista de Bangladex, Fazlur Rahman).

La carta na que se listan los trés "crímenes y pecaos" cometíos polos Estaos Xuníos d'acordies colos sos autores contenía los siguientes motivos de los ataques:
* Sofitu militar d'EE.XX. a Israel.
* Ocupación militar de la península arábiga por EE.XX.
* Agresión d'Estaos Xuníos contra'l pueblu d'Iraq.
Na mesma carta establecióse que los Estaos Xuníos:
* Escala los recursos de la Península arábiga.
* Dicta la política a siguir a los gobernantes de dichos países.
* Sofita a rexímenes y monarquíes abusivos que primen a la so propia xente.
* Tien bases ya instalaciones militares na península arábiga, violando asina la so Tierra Santa, col fin d'apavoriar a los estaos vecinos.
* Intenta estremar a los estaos árabes cola cuenta de debilitalos como fuercia política.
* Sofita a Israel, y desea distrayer a la opinión mundial de la ocupación de los Territorios Palestinos.
La Primer Guerra del Golfu, el posterior embargo sobre Iraq, y el bombardéu d'esti país per Estaos Xuníos son citaes na carta de 1998 como prueba d'esos allegamientos. Pa desaprobación de musulmanes moderaos, la fatwa cita testos islámicos como exhortación de l'aición violenta contra militares y ciudadanos d'Estaos Xuníos hasta que los agravios alegaos soluciónense: estableciendo que "los ulemes a lo llargo de la historia tuvieron d'alcuerdu en que la Yihad ye un deber individual si los enemigos destrúin los países musulmanes."

Unes declaraciones d'Al-Qaeda grabaes tres el 11 de setiembre confirmaron los camientos d'Estaos Xuníos sobre l'autoría. Nun videu de 2004, aparentemente reconociendo la responsabilidá de los ataques, Bin Laden afirmó que la Guerra d'El Líbanu de 1982, de la que considera responsable a los Estaos Xuníos, impulsó-y a desenvolver los atentaos. Nel videu, tamién fixo saber que, con ellos, quería "restaurar la llibertá de la nuesa nación" pa "castigar al agresor" y infligir daños na economía d'Estaos Xuníos. Declaró qu'unu de los oxetivos del so guerra santa yera "sangrar Estaos Xuníos hasta la bancarrota." Bin Laden dixo tamién:

L'informe de la Comisión del 11S determina que la animosidad contra los Estaos Xuníos de Khalid Shaikh Mohammed, principal arquiteutu de los ataques, procedía "non de les sos esperiencies como estudiante, sinón del so violentu desalcuerdu cola política esterior d'Estaos Xuníos en favor d'Israel". Los mesmos motivos imputáronse a los dos pilotos que s'estrellaron nel WTC: Mohamed Atta, quien foi descritu por Ralph Bodenstein (compañeru so de trabayu y viaxes) como "principalmente imbuyíu pola proteición de los Estaos Xuníos a les polítiques israelines na rexón". Marwan al-Shehhi dizse qu'esplicó'l so estáu d'ánimu coles pallabres "¿cómo puede la xente rir cuando hai persones morriendo en Palestina?"

En contraste con estes conclusiones, l'alministración Bush amenorgó los motivos del ataque al "odiu a la llibertá y la democracia, ejemplificados polos Estaos Xuníos".

Según l'espertu antiterrorista Richard A. Clarke, los conflictos internos nel mundu musulmán son la causa de los atentaos del 11 de setiembre. Específicamente, Bin Laden y otros residentes d'Arabia Saudita y Exiptu creen que la mayoría de los gobiernos d'Oriente Mediu son apóstates, que nun siguen el so modelu de piedá islámica, yá que nengún ye un califatu. Inspiraos pol teólogu exipciu Sayyid Qutb, Bin Laden y los sos siguidores sostienen que ye un deber pa los musulmanes l'establecer un califatu n'Oriente Mediu.

Partiendo d'eses creencies, Bin Laden diseñó un plan pa establecer esti califatu, empezando por un ataque a los Estaos Xuníos. Esto obligaría-yos a aumentar la presión militar y económico sobre Oriente Mediu, xuniendo asina a tolos musulmanes. La folada relixosa popular llevaría a los musulmanes conservadores a tomar el control.

Acordies con Michale Doren, esta meta queda demostrada pol frecuente usu de "espectacular" por Bin Laden nes sos declaraciones. D'alcuerdu a la so hipótesis, Bin Laden esperaba provocar una reaición visceral y emotiva de los Estaos Xuníos, col fin d'asegurase una contrarrespuesta polos ciudadanos árabes.

## La respuesta d'Estaos Xuníos

### Busca de sobrevivientes, recuperación de cuerpos ya indemnizaciones
Nes hores siguientes a los ataques, empecipióse una operación de busca y rescate a gran escala con más de 350 perros especialmente entrenaos. Solo llográronse atopar a unos pocos sobrevivientes quebraos, y nes selmanes posteriores fíxose evidente que nun se diben a topar más.

La recuperación de cadabres llevó meses. A cencielles l'apagar tolos fueos qu'amburaben ente los escombros retrasóse selmanes, ente que'l desescombro completu nun terminó hasta mayu de 2002. Instaláronse miradores provisionales pa reparar el trabayu de los equipos, que fueron retiraos el 30 de mayu de 2002.

Coles mesmes, empecipiáronse munches recoyíes de fondos p'ayudar a les víctimes de los atentaos y a los familiares de los finaos. Una vegada cumplíu'l plazu pa pidir les indemnizaciones (11 de setiembre de 2003) 2833 persones recibieren el pagu.

### Respuesta pública
Los atentaos del 11 de setiembre tuvieron un efeutu apolmonante sobre la población. Los cuerpos y fuercies de seguridá (conocíos como "los primeros en responder") qu'intervinieron nos llabores de rescate y auxiliu, especialmente los bomberos, fueron aclamaos como héroes. Policías y miembros d'equipos de rescate de tol país concentrar en Nueva York pa la recuperación de cuerpos. Les donaciones de sangre esperimentaron una puxanza.

Otra respuesta aparentemente patriótica menos lloable foi l'aumentu del racismu y hostigamiento contra les persones d'orixe árabe.
Otros grupos orixinarios d'Oriente Mediu fueron frecuentemente confundíos colos árabes y víctimes d'esta xenofobia, particularmente los sijs, que tienen la tradición de llevar turbantes, signu que n'Occidente se suel acomuñar al Islam.
Balbir Singh Sodhi foi asesináu d'un disparu'l 15 de setiembre, confundíu con un musulmán.
Siquier otres ocho persones sufrieron la mesma suerte.

Políticamente, la población sofitó masivamente al gobiernu nel so llabor antiterrorista. Asina, l'índiz d'aprobación del presidente George W. Bush algamó'l 86%. El 20 de setiembre, el presidente faló ante la nación y la sesión conxunta del Congresu de los Estaos Xuníos, esplicando los sucesos del día, l'actuación del so gobiernu nos 9 díes trescurríos y los sos planes de respuesta. L'alcalde de Nueva York Rudy Giuliani foi aclamáu tantu en Nueva York como en tol país pola so reaición a la catástrofe terrorista.

### Midíes de seguridá interna n'Estaos Xuníos
Tres los ataques, rexistráronse les buelgues de 80 000 árabes y musulmanes so l'Alien Registration Act de 1940. D'ellos, 8 000 fueron entrevistaos y 5 000 estranxeros fueron deteníos sol resolución conxuntu del Congresu de los Estaos Xuníos 107-40, qu'autorizó l'usu de fuercia militar pa detener y prevenir el terrorismu internacional nos Estaos Xuníos.

Por causa de los atentaos, la opinión pública centróse sobremanera en materia de seguridá nacional, ya inclusive se creó una nueva axencia federal a nivel de gabinete, el Departamentu de Seguridá Nacional de los Estaos Xuníos, reorganizando asina la llucha antiterrorista.

Coles mesmes aprobóse la Llei Patriótica *([[USA PATRIOT Act]])*, suspendiendo y llindando delles llibertaes y derechos constitucionales col fin d'aumentar la seguridá interna de los Estaos Xuníos. Esta midida foi duramente criticada por defensores de los derechos civiles, que ven nella una violación de la privacidá de los ciudadanos, amás d'una relaxación del control xudicial sobre los cuerpos d'intelixencia.

El 11-S foi tamién l'argumentu utilizáu pol gobiernu de Bush pa empecipiar una nueva operación de l'Axencia de Seguridá Nacional coles mires de rexistrar les comunicaciones de ciudadanos d'Estaos Xuníos col estranxeru.

Los cambeos na vida cotidiana de la población y la esixencia d'un compromisu direutu cola seguridá fueron considerables. En cada mediu de tresporte asitiáronse cartelos y altavoces que repiten la conseña *"If you see something, say something"* (*"Si ves daqué, di daqué"*).

### Comisión del 11S
La Comisión Nacional sobre los Atentaos Terroristes contra los Estaos Xuníos (n'inglés *National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States* y más vulgarmente la *Comisión del 11-S*), presidida pol ex gobernador de Nueva Jersey Thomas Kean, foi formada a finales de 2002 pa preparar un informe completu de los atentaos y de les circunstancies con elles rellacionaes, incluyendo dende la preparación a la respuesta inmediata de les autoridaes d'Estaos Xuníos. Dichu informe foi publicáu finalmente'l 22 de xunetu de 2004.

## Repercusiones internacionales
Los ataques tuvieron ramificaciones globales. Gobiernos, asociaciones y medios de comunicación condergar en tol mundu. Especialmente famosu foi'l titular del periódicu francés *[[Le Monde]]*: *Nous sommes tous Américains* (Somos toos americanos), en referencia a Estaos Xuníos.

Tres los atentaos, l'alministración Bush declaró la llamada guerra contra'l terrorismu, colos oxetivos de llevar a Osama Bin Laden y Al-Qaeda a la xusticia y prevenir l'aición de redes terroristes anti-Estaos Xuníos. Estos oxetivos consiguiríense al traviés de sanciones económiques y militares contra estaos percibíos como proteutores de terroristes y aumentando la vixilancia ya intelixencia global.

Aproximao un mes dempués de los ataques, los Estaos Xuníos d'América, cola collaboración d'una coalición internacional, invadió Afganistán, que'l so gobierno diera sofitu a fuercies d'Al-Qaeda. Particularmente importante foi'l sofitu del gobiernu paquistanín, que tres los atentaos alliniar con Estaos Xuníos, dexando -y bases pa la guerra n'Afganistán y arrestando a más de 600 sospechosos de collaborar con al-Qaeda.

### Respuesta internacional
Tres el 11-S, numberosos gobiernos aprobaron lleis antiterroristes o endurecieron les yá esistentes, particularmente de cara al terrorismu islámicu. Ente ellos tuvieron el Reinu Xuníu, España, la India, Australia, Francia, Alemaña, Indonesia, China, Canadá, Rusia, Paquistán, Xordania, Mauricio, Uganda y Zimbabue. Una consecuencia de diches midíes foi la conxelación de cuentes bancaries asociaes a Al-Qaeda.

Los servicios de seguridá ya intelixencia de dellos países (Italia, Malasia, Indonesia, Filipines...) arrestaron tres los atentaos a persones rellacionaes con delles célules d'Al-Qaeda. Estes midíes fueron oxetu de crítiques varies, que les ven como un atentáu a les llibertaes individuales, como un retayu de derechos y, polo xeneral, como un aumentu de la inxerencia del Estáu na intimidá de los ciudadanos.

Particularmente conocíu ye'l campu de detención de Guantánamo, base d'Estaos Xuníos en Cuba, onde s'atopen numberosos prisioneros prindaos como "combatientes illegales". Dichu centru, criticáu por Amnistía Internacional, la Xunión Europea, la ONX y numberoses organizaciones más, foi reiteradamente denunciáu como una violación de los Derechos Humanos.

### Guerra d'Afganistán

El primer pasu dau por EEXX na Guerra contra'l Terrorismu foi la invasión d'Afganistán el 7 d'ochobre de 2001 por fuercies de la OTAN y l'Alianza del Norte con sofitu de les Naciones Xuníes, ante la negativa del gobernante réxime talibán d'apurrir a Osama bin Laden, que supuestamente s'abellugó nesi país.

El 13 de payares de 2001, la capital Kabul foi tomada pola Alianza del Norte y el gobiernu quedó en manes d'EEXX/OTAN y l'Alianza del Norte. De magar, Al-Qaeda y los talibán se xunieron y reorganizaron como guerrilla insurxente.

El 2 de mayu de 2011, Bin Laden foi abatíu por tropes d'élite d'Estaos Xuníos en Paquistán.

### Guerra d'Iraq

El segundu pasu de la Guerra contra'l Terrorismu d'EE.XX. foi la invasión d'Iraq el 20 de marzu de 2003. Esta aición militar foi realizada per Estaos Xuníos y Gran Bretaña ensin autorización de les Naciones Xuníes. Amás España, Italia y otros países, aliar con EE.XX. nesta aición y unviaron ayuda humanitaria a la zona. Estaos Xuníos sostuvo que la invasión yera indispensable por cuenta de qu'Iraq tenía armes de destrucción masiva ocultes. La invasión desencadenó una guerra, con cientos de muertos, y causó el derrocamientu del gobiernu encabezáu por Sadam Husein el 9 d'abril de 2003. Una vegada controláu'l país, nun s'atoparon armes de destrucción masiva. Estaos Xuníos sostuvo entós que la razón de la invasión deber a qu'esistíen informaciones de los servicios d'intelixencia que dexaben suponer que Sadam Husein caltenía rellaciones secretes con Al-Qaeda. Recién informes indiquen que nunca hubo una rellación de Hussein con Al-Qaeda, y el presidente Bush trató de rellacionar a Iraq cola guerra contra'l Terrorismu.

De magar, dellos grupos iraquinos opositores a la invasión entamaron un movimientu de resistencia que s'amosó bien activu na realización d'ataques contra oxetivos militares. Paralelamente, dempués de la invasión, Al Qaeda tamién se pudo instalar n'Iraq, onde realiza fundamentalmente atentaos de naturaleza terrorista.

Al día de güei, les consecuencies siguen al españase una guerra civil sectaria "non declarada", que tien de resultes la muerte de más de 34&nbsp;000 civiles (solamente en 2006, según la ONX) y según cifres de Acnur, hai 1,7 millones d'iraquinos movíos internamente y otros dos millones que fuxeron a países vecinos. Amás, a xunu de 2007 les baxes del exércitu de los Estaos Xuníos xuben a más de 4000 cayíos.

## Homenaxes

Nos díes siguientes al ataque, realizáronse delles reconocencies alredor del mundu. Munches persones asitiaron fotografíes de los muertos y sumíos na Zona Cero. Un testigu declaró que "nun yera capaz d'escaecer les cares de les víctimes inocentes que fueron asesinaes. Les sos semeyes tán perdayuri, nes cabines telefóniques, semáforos, parés d'estaciones de metro. Tou recuérdame a un enorme funeral, con xente callao y murniu, pero tamién bien atentu. Antes, Nueva York faíame sentir fríu; agora la xente averar p'ayudar unos a otros".

Unu de los primeros memoriales foi'l *[[Tribute in Light]]*, la instalación d'ochenta y ocho lluces de busca nel sitiu onde s'atopaben les Torres Ximielgues, que proyeutaba dos columnes verticales de lluz escontra'l cielu. En Nueva York, llevar a cabu una competencia pa diseñar el memorial más apropiáu pal llugar. El diseñu ganador, *[[National September 11 Memorial & Museum|Reflecting Absence]]*, foi escoyíu n'agostu de 2006, y consiste nun par de piscines reflectores onde solíen sofitase les torres, arrodiaes d'una llista de los nomes de les víctimes nun espaciu conmemorativo soterrañu. Los planes p'asitiar un muséu nel mesmu llugar fueron aplazaos, debíu al abandonu del International Freedom Center de resultes de les protestes de les families de delles víctimes.

El 20 de setiembre del mesmu añu publicó un cantar llamáu L'últimu adiós, escrita por Emilio Estefan Jr. y Gian Marco, na que s'axuntaron más de 60 artistes en señal d'alianza, ente los que destaquen: Ricky Martin, Alejandro Sanz, Thalía, Gloria Estefan, Juan Luis Guerra, Celia Cruz, Olga Tañón, etcétera.

Nel séptimu aniversariu de los ataques, el 11 de setiembre de 2008, completóse la construcción y abrióse al públicu'l Pentagon Memorial. Consiste nun parque con 184 bancos mirando'l Pentágonu. Cuando l'edificiu foi reparáu, ente 2001 y 2002, incluyéronse una capiya privada y un memorial internu, alcontraos nel puntu onde s'estrelló'l vuelu 77.

En Shanksville, entámase la construcción d'un Memorial Nacional al Vuelu 93 que va incluyir un círculu d'árboles qu'arrodien la zona onde s'estrelló l'avión, con cuarenta carillones que van llevar los nomes de les víctimes. Hasta que s'inaugure'l nuevu memorial, atópase ún temporal a 457 metros del choque.
Los bomberos de la ciudá de Nueva York donaron un memorial al Departamentu de Bomberos Voluntarios de Shanksville. Trátase d'una cruz fecha d'aceru del World Trace Center, sobre una plataforma cola forma del Pentágonu. Foi instaláu frente a la central de bomberos el 25 d'agostu de 2008.

En munchos otros llugares tán construyéndose memoriales permanentes, y les families de les víctimes, numberoses organizaciones y figures públiques crearon dellos programes de beques y fundaciones pa recaldar fondos.

En cada aniversariu, na ciudá de Nueva York, lléense los nomes de les víctimes que finaron ellí, con música aciaga de fondu. El Presidente de los Estaos Xuníos, pela so parte, asiste a un serviciu conmemorativo nel Pentágonu. En Shanksville, Pennsylvania, llevar a cabo servicio más pequeños, a los que suel asistir la Primer Dama.

La fundación Wikimedia abrió tamién un wiki dedicáu a los atentaos, que foi cerráu'l 15 de setiembre de 2006.

## Hipótesis conspirativas

Desque se producieron los atentaos surdieron delles hipótesis a les que se suel arrexuntar so la denominación de *[[Combalechadures del 11-S|teoríes conspirativas]]*, que sostienen que les conclusiones alcanzaes na investigación oficial nun resulten consistentes colos fechos.

Polo xeneral, nestes teoríes cuestiónense la posibilidá de qu'un Boeing 757 truñara contra'l Pentágonu; que les Torres Ximielgues o la Torre Nᵘ 7 del World Trade Center pudieren esbarrumbar como lo fixeron a raigañu del impautu de los aviones, y non de resultes del allugamientu de cargues esplosives, nuna baltadera fecha a control remotu; que nel vuelu 93 d'United esistiera un enfrentamientu ente los pasaxeros y los terroristes, etc. Polo xeneral, estos autores afirmen atopar incongruencies que ponen en dulda tola versión gubernamental. Dalgunes de les supuestes inconsistencies que los críticos menten seríen el fechu de que, en teoría, yera imposible qu'un avión pudiera averase al Pentágonu ensin remanar les defenses antiaéreas o que'l FBI alcontrara'l pasaporte intactu d'unu de los terroristes dientro de los restos fumientos del World Trade Center. Otres incongruencies tán basaes nes irregularidaes económiques acaecíes, antes, mientres y dempués de los atentaos.

Tocantes a los autores, dalgunes d'estes teoríes sostienen que dellos miembros del gobiernu de los Estaos Xuníos conocíen los planes d'atentar contra les torres ximielgues pero nun fixeron nada pa torgar. Otres lleguen inclusive a acusar direutamente al propiu gobiernu d'Estaos Xuníos d'entamar y executar los atentaos.

Ente los principales opositores a la versión dada pol gobiernu d'Estaos Xuníos atópase'l periodista francés y direutor de la web d'izquierda Rede Voltaire Thierry Meyssan, quien escribió un llibru tituláu *[[La gran impostura]]*. Nel so trabayu, Meyssan exhibe una serie de razones y argumentos polos que, según él, nun ye posible dar por cierta la versión gubernamental.

Otru de los más acérrimos críticos ye'l profesor d'Estaos Xuníos David Ray Griffin, autor del llibru *[[Esmazcarando'l 11-S]]* onde fai un analís puntu por puntu de los fechos asocedíos el 11 de setiembre de 2001. Griffin afirma atopar siquier 115 fallos lóxicos graves na versión oficial de los atentaos.

## Adautaciones cinematográfiques
Dos películes basaes nestos atentaos fueron estrenaes nel añu 2006:
* *[[United 93]]*, que básase n'hipótesis sobre los sucesos asocedíos a bordu del Vuelu 93 d'United Airlines.
* *[[World Trade Center (película)|World Trade Center]]*, que ta inspirada nos socedíos tres los daños causaos a la zona afeutada depués d'esbarrumbar les Torres Ximielgues.

## Ver tamién

## Referencies

## Bibliografía
* 
* 
* 
* 

### Documento

#### Comisión Nacional del 11-S
De la National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States (Comisión Nacional sobre Ataques Terroristes contra los Estaos Xuníos):
* *9/11 Commission Report (Informe de la Comisión del 11-S)*: Washington:Government Printing Office, Washington, 2004 (Descargar equí - testu solu en ''inglés'')
* *Entry of the 9/11 Hijackers into the United States (Entrada de los secuestradores a los Estaos Xuníos)*: Declaración Nᵘ 1 del staff (Descargar equí - testu solu en ''inglés'')
* *Three 9/11 Hijackers: Identification, Watchlisting, and Tracking (Trés secuestradores del 11-S: Identificación, Allugamientu en Llista de Siguimientu y Llocalización)*, : Declaración Nᵘ 2 del staff (Descargar equí - testu solu en ''inglés'')
* *The Aviation Security System and the 9/11 Attacks (El Sistema de Seguridá Aeronáuticu y los Ataques del 11-S)*: Declaración Nᵘ 3 del staff (Descargar equí - testu solu en ''inglés'')
* *The Four Flights (Los Cuatro Vuelos)*: Declaración Nᵘ 4 del staff (Descargar equí - testu solu en ''inglés'')
* *The Performance of the Intelligence Community (El Desempeñu de la Comunidá d'Intelixencia)*: Declaración Nᵘ 11 del staff (Descargar equí - testu solu en ''inglés'')
* *Outline of the 9/11 Plot (Esquema de la Intriga del 11-S)*: Declaración Nᵘ 16 del staff (Descargar equí - testu solu en ''inglés'')
* *Apéndiz coles copies de los documentos incriminatorios utilizaos pola Comisión 11-S*: Appendix A Descargar equí)
* *Appendix A: The Financing of the 9/11 Plot (Apéndiz A: Financiamiento de la Intriga del 11-S)*: Appendix A (Descargar equí - testu solu en ''inglés'')

#### Congresu de los Estaos Xuníos
* ''Joint Inquiry into Intelligence Community Activities before and after the Terrorist Attacks of September 11, 2001 (Investigación Conxunta sobre les Actividaes de la Comunidá d'Inteligencia antes y dempués de los Ataques Terroristes del 11 de setiembre de 2001'', Comité d'Intelixencia del Senáu y Comité Permanente d'Intelixencia de la Casa Blanca - (Descargar documentu equí - Namái n'inglés)

#### FEMA (Alministración Federal de Xestión d'Emerxencies d'EEXX)
* World Trade Center Building Performance Study (Estudiu sobre'l desempeñu de los edificios del Centru de Comerciu Mundial), FEMA, mayu de 2002 (Descargar documentu equí - Namái n'inglés)

#### Human Rights Watch
* ''Human Rights Watch respuende a los ataques nos Estaos Xuníos: La vida civil ten de ser respetada'', 12 de setiembre de 2001, Human Rights Watch
* ''Carta al Presidente George W. Bush'', 20 de setiembre de 2001, Human Rights Watch
* ''EE.XX.: Investigación del 11 de setiembre llarada d'abusos'', 15 d'agostu de 2002, Human Rights Watch
* ''A un añu del 11 de setiembre'', 11 de setiembre de 2002, Human Rights Watch
* ''Temes llegales que surden arriendes de la Guerra d'Afganistán y d'actividaes antiterroristes rellacionaes'', Human Rights Watch
* ''Informe Añal 2005: Estaos Xuníos'', Human Rights Watch

## Enllaces esternos

### Sitios con información sobre'l 11-S
* ''National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States* (Sitiu de la Comisión Nacional sobre Ataques Terroristes contra los Estaos Xuníos o Comisión 9-11)
* Seición del sitiu web de la Casa Blanca dedicáu a la *Guerra contra'l Terror* [http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/news/releases/2006/09/20060907-2.html (n'inglés)] y [http://georgewbush-whitehouse.archives.gov/infocus/nationalsecurity/index.es.html (n'español)]
* [https://www.webcitation.org/query?id=1263692754602292&url=home.comcast.net/~plutarch/911.html Notes about 9/11] (n'inglés)
* [http://www.september11victims.com/september11victims/ Víctimes del 11S] (n'inglés)

=== Artículos sobre'l 11-S ===
* [http://www.cbsnews.com/stories/2002/09/11/60II/main521718.shtml *The President's Story: The President Talks In Detail About His Sept. 11 Experience (La historia del presidente: el presidente fala en detalle sobre la so esperiencia'l 11 de setiembre)*, CBS News, 10 de setiembre de 2003] (n'inglés)
* [https://archive.today/20130413212628/ipsnoticias.net/nota.asp?idnews=38605 *Periodismu: Alcordances del 11/9*, por Miren Gutiérrez, IPS, 6 de setiembre de 2006]
* [https://web.archive.org/web/20070928051552/http://www.usergioarboleda.edu.co/congresovictimas/intervencion_GLENN_COLLINS.htm *El cubrimientu periodísticu del 11 de setiembre nel New York Times*, por Glenn Collins, periodista de dichu periódicu, II Congresu Internacional sobre Víctimes del Terrorismu, Colombia, 2005]
* [https://web.archive.org/web/20080527082541/http://www.univision.com/content/content.jhtml?cid=526243 *Informe culpa a CIA por ralos del 9/11*, EFE, Univision, 7 de xineru de 2005 (Información sobre l'Informe de la CIA avera del desempeñu d'esa organización frente al 11-S)]
* [http://www.cbsnews.com/stories/2002/09/04/september11/main520830.shtml *Plans For Iraq Attack Began On 9/11. Exclusive: Rumsfeld Sought Plan For Iraq Strike Hours After 9/11 Attack (Los planes p'atacar Iraq empezaron el 11-S. Esclusivu: Rumsfeld buscó un plan p'atacar Iraq hores dempués del ataque del 11-S)*, CBS News, 4 de setiembre de 2002] (n'inglés)
* [http://www.elpais.es/articulo/ensayo/guerra/CIA/elpbabens/20030125elpbabens_2/Tes/ *La Guerra de la CIA*, artículu sobre "Bush en Guerra", llibru de Bob Woodward de 2002, El País, 25 de xineru de 2003]
* [http://www.clarin.com/diario/2004/04/17/i-03101.htm *Revelen más mentires sobre la guerra*, artículu sobre'l llibru "Plan d'Ataque" de Bob Woodward de 2004, por William Hamilton del Washington Post, Clarín, 17 d'abril de 2004] 
* [https://web.archive.org/web/20061006013422/http://www.cinenganos.com/pelicula/Fahrenheit911/ *Fahrenheit 9/11: Fueu y emerxencia na política d'Estaos Xuníos'', Cinengaños] comentariu sobre'l filme Fahrenheit 9/11 (2004) del cinesta d'Estaos Xuníos Michael Moore, referíu a los ataques del 11-S.
* Noticia de la Biblioteca Nacional d'EEXX del 20 de marzu de 2007: Topen altes tases de problemes siquiátricos en neños inxemes pola muerte d'una familiar nos atentaos del 11 de setiembre, por Robert Preidt (traducíu del inglés).
* 11S: Comprueben fuerte proporción de pasaxeros venceyaos a la defensa US nel vuelu que supuestamente s'estrelló contra'l Pentágonu 
* 

### Videos
* Resume de la tresmisión en direuto de 'El Mañaneru', presentáu por Brozo (Víctor Trujillo) al traviés de CNI Canal 40, el martes 11 de setiembre de 2001.
* WTC Attack September 11, 2001 from New York Police Helicopter