open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Salir do Porto

**Salir do Porto** foi una *[[freguesia]]* del conceyu de Caldas da Rainha (Portugal) con 9,86 km² d'area ya 797 habitantes (2011), y una densidá de 80,8 hab/km². Salir do Porto ta asitiáu nel final de la badea de São Martinho do Porto, na desaguada del riu Salir. Perteneció al conceyu d'Óbidos hasta 1840, data na que se convirtió na sede del so propiu conceyu. N'ochobre de 1855, integróse nel conceyu de Caldas da Rainha. Tocantes a la parroquia, esistió hasta les reformes alministratives del 2013, xuniéndose a la parroquia de Tornada pa formar Tornada e Salir do Porto, cola so sede nesi llugar.

## Referencies

## Enllaces esternos
Distritu de Rheinfelden

El **distritu de Rheinfelden** ye un de los once distritos del cantón d'Argovia, Suiza. Tien una superficie de 112,09 km². La capital del distritu ye Rheinfelden.

El distritu de Rheinfelden llenda al norte colos distritos de Lörrach (DE-WB) y Waldshut (DE-WB), al este col de Laufemburg, y al sur colos distritos de Sissach (BL) y Liestal (BL).

## Comuñes

## Referencies
Rheinfelden

Col nome de **Rheinfelden** podemos referinos a:

*Rheinfelden, una ciudá y comuña del distritu homónimu, nel cantón d'Argovia, Suiza.
*Distritu de Rheinfelden, un distritu del cantón d'Argovia, Suiza.
*Rheinfelden, un distritu de Baden-Württemberg, n'Alemaña.

## Referencies

## Enllaces esternos
Distritu de Lenzburg

El **distritu de Lenzburg** (n'alemán *Bezirk Lenzburg*) ye un de los once distritos del cantón d'Argovia, Suiza. Tien una superficie de 102,71 km². La capital del distritu ye Lenzburg.

Llenda al norte col distritu de Brugg, al este colos de Baden, Bremgarten y Muri, al sur col d'Hochdorf (LU), y al oeste col d'Aarau.

## Comuñes

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Distritu de Winterthur

El **distritu de Winterthur** ye un de los doce distritos del Cantón de Zúrich, en Suiza. La so capital ye la ciudá de Winterthur.

## Comuñes



## Cambeos nes comuñes

Archivu:Karte Bezirk Winterthur Gemeindeveraenderungen 2013.png|Comuñes hasta 2012
Archivu:Karte Bezirk Winterthur Gemeindeveraenderungen 2014.png|Comuñes hasta 2013


* 2013: Fusión de la llocalidá *Obere Hueb* de la comuña de *[[Buch am Irchel]]* con Neftenbach → Neftenbach
* 2014: *[[Bertschikon bei Attikon]]* y *[[Wiesendangen]]* → Wiesendangen

## Referencies

## Enllaces esternos
Día d'Asturies

El **Día d'Asturies** ye la xornada festiva de la comunidá autónoma del Principáu d'Asturies. Celébrase'l día 8 de setiembre, Coincide cola festividá de la Virxe de Cuadonga, patrona d'Asturies.

La fiesta, afitada pola Llei 5/1984, de 28 de xunu, celébrase institucionalmente cada añu na llocalidá que determine'l Conseyu de Gobiernu del Principáu d'Asturies.

## Llugares onde se celebró

## Propuesta del 25 de mayu
Dende los 80 vien vindicándose'l cambéu de fecha por considerar que'l 25 de mayu de 1808 ye una fecha más afayadiza dende'l puntu de vista históricu. Anque nun principiu esta demanda taba venceyada principalmente al nacionalismu asturianu, nos últimos años otres fuercies polítiques vienen sumándose a esi pidimientu.

## Referencies

## Enllaces esternos
*Llei 5/1984, de 28 de xunu, pola que s'afita'l Día d'Asturies
Ana Nebot

**Ana Nebot**  ye una cantante sopranu asturiana.

Fía del fotógrafu José Manuel Nebot entamó a estudiar melecina na Universidá d'Uviéu, pero dexólu pa cambear a Historia del Arte. En xineru de 1995 matriculóse nel Real Musical, onde estudió cola profesora María Dolores Suárez Tamargo. Fizo solféu y pianu con María Ablanedo. 

## Referencies

## Enllaces esternos
*Entrevista a Ana Nebot
Chinolabus

***Chinolabus*** ye un xéneru de coleópteros curculionoideos de la familia Attelabidae. Legalov describió'l xéneru en 2005. Habita en China. La especie tipu ye *Chinolabus ningxianus*. Esta ye la llista d'especies que la componen:
* *[[Chinolabus bicolor]]* Legalov & Liu, 2005
* *[[Chinolabus gansuanus]]* Legalov, 2007
* *[[Chinolabus ningxianus]]* Legalov & Liu, 2005

## Referencies
Polyphaga

Los **polífagos** (**Polyphaga**) son el suborde de coleópteros más ampliu y diversu. Compónse de 16 superfamilies y 144 families. Espleguen una enorme variedá d'especializaciones y adautaciones, con más de 300.000 especies descrites, esto ye, el 90% de les especies d'escarabayos afayaes hasta güei.

## Carauterístiques
La pleura protorácica nun ye visible externamente, sinón que ta fundida col trocantín y permanez interna como "criptopleura".

## Clasificación
El suborde Polyphaga estremase en cinco infraórdenes:

* Bostrichiformia — inclúi les foroños (Anobiidae) y los escarabayos de les pieles (Dermestidae).
* Cucujiformia — inclúi los Coccinellidae (maruxus, catarinas), los Cerambycidae (escarabayos longicornios), l'escarabayu de la pataca (Chrysomelidae) y los gorgoyos (Curculionoidea).
* Elateriformia — inclúi los Elateridae, como'l tagüinche.
* Scarabaeiformia — inclúi los escarabayos peloteros (Scarabaeidae) y al vacalloria (Lucanidae).
* Staphyliniformia — inclúi la gran familia Staphylinidae y dellos escarabayos acuáticos (Hydrophiloidea).

## Referencies
Attelabidae

Los **atelábidos** (**Attelabidae**) o **gorgoyos enrolladores de fueyes** son una familia de coleópteros curculionoideos llargamente distribuyida. Esisten más de 2000 especies. Tán incluyíos ente los gorgoyos primitivos por cuenta de les sos antenes non flexionadas, que tán inxertaes cerca de la base del cara. El protórax ye muncho más estrechu que la base de los élitros. 

Dellos miembros d'esta familia tienen llargos pescuezos, y dalgunos d'ellos son conocíos como gorgojo jirafa. Unes poques especies son conocíes como plagues na agricultura. Los bárabos de Rhynchitinae alimentar en biltos florales o frutos, yemes terminales, o son minadores de fueyes. Los Attelabinae son los verdaderos enrolladores de fueyes. La fema curtia incisiones nes fueyes pa depositar los sos güevos, y endolca esa parte de la fueya na que los bárabos van alimentase.

## Galería d'imáxenes


Image:Byctiscus.betulae.jpg| *Byctiscus betulae*
Image:Deporaus betulae björkrullvivel3.JPG| *Deporaus betulae*
Image:Caenorhinus germanicus 20060523 274 part.jpg| *Caenorhinus germanicus*
Image:Tatianaerhynchites.aequatus.jpg| *Tatianaerhynchites aequatus*


## Llista de xéneros escoyíos y delles especies

* *[[Apoderus]]* Olivier, 1807 
:: *[[Apoderus longicollis]]* 
:: *[[Apoderus coryli]]*
* *[[Attelabus]]* Linnaeus, 1758 
:: *[[Attelabus nitens]]* (Scopoli 1763)
:: *[[Attelabus sulcifrons]]* (Argod 1895)
:: *[[Attelabus suturalis]]* Jekel 1860
:: *[[Attelabus variolosus]]* (Fabricius 1801)
* *[[Auletobius]]*
* *[[Byctiscus]]*
::*[[Byctiscus betulae]]*
::*[[Byctiscus populi]]*
* *[[Caenorhinus]]*
::*[[Caenorhinus germanicus]]*
* *[[Calolabus]]*
::*[[Calolabus cupreus]]*
* *[[Deporaus]]*
::*[[Deporaus betulae]]*
* *[[Euops]]*
* *[[Himatolabus]]* Jekel, 1860 
::*[[Himatolabus axillaris]]* (Gyllenhal, 1839)
::*[[Himatolabus pubescens]]* (Say, 1826)
* *[[Homoeolabus]]* Jekel, 1860 
:: *[[Homoeolabus analis]]* (Iliger)
* *[[Tatianaerhynchites]]*
:: *Tatianaerhynchites aequatus*
* *[[Trachelophorus]]*
* *[[Xestolabus]]* Jekel, 1860 
::*[[Xestolabus conicollis]]* (Sharp)
::*[[Xestolabus constrictipennis]]* (Chittenden, 1926)
::*[[Xestolabus corvinus]]* (Gyllenhal)
::*[[Xestolabus laesicollis]]* (Gyllenhal)

## Referencies

* Marvaldi, A. Y.; Sequeira, A. S.; O'Brien, C. W.; Farrell, B. D. (2002). Molecular and morphological phylogenetics of weevils (Coleoptera, Curculionoidea): do niche shifts accompany diversification?. Systematic Biology 51 (5): 761–785.

## Enllaces esternos
Calícrates

**Calícrates** (griegu antiguu Καλλικράτης, Kallikrates)  foi un antiguu arquiteutu griegu activu a mediaos del sieglu V e.C. 

Nel añu 480 e.C. tres la devastación d'Atenes per parte de los perses, Pericles encargó a Calícrates y Ictino, so la direición de Fidias, el proyeutu de los edificios de l'Acrópolis construyíos. Emplegaron nellos una arquiteutura arquitrabada, basada n'estructures de llinies horizontales y verticales. Ente les obres encargar y xunto con Ictino, concibió y dirixó la construcción del Partenón, ente 447 y 442 e.C. (Plutarcu, *Pericles*, 13). 

Pa esti templu siguieron un modelu de fachada octástila, dientro del orde dóricu. La combadura del entablamento y l'estilóbato, el éntasis de les columnes y la desigualdá nos intercolumnios crean un equilibriu y una harmonía visuales que consiguen azorronar les dimensiones reales del edificiu. El templu en cuestión ye anfipróstilo, entá visible ellí, o'l so predecesor, a pequeña escala (*naiskos*), que los sos murios fueron atopaos nos cimientos del templu posterior.
Una inscripción identifícalu como l'arquiteutu del Templu d'Atenea Niké na Acrópolis d'Atenes.

Otra inscripción identifica a Calícrates como unu de los arquiteutos del recintu cercáu clásicu de l'Acrópolis, y Plutarcu diz que foi contratáu pa construyir la metá de los Murios Llargos, que xuníen Atenes y El Piréu. 

## Ver tamién
* Ictino

## Referencies
Territoriu dependiente

Un **territoriu dependiente**, **área dependiente** o **dependencia** ye un territoriu que por diverses razones nun gocia de los privilexos de total independencia o soberanía, nin fai parte integral del Estáu que lo gobierna, denomináu frecuentemente metrópolis. Munchos d'esos territorios pueden ser consideraos como colonies o territorios d'ultramar y otros atópense despoblaos. Polo xeneral los territorios dependientes son territorios autónomos.

Los territorios dependientes cunten con un sistema alministrativu distintu al de la metrópolis o les unidaes que conformen la metrópolis (por casu, provincies y departamentos). Polo xeneral, gocien de menores derechos alministrativos y políticos qu'una subunidad nacional (autonomía o gobiernu llocal). Esti tipu d'alministración varia según el nivel de dependencia del territoriu. Munchos d'ellos tienen un sistema llegal separáu al de los estaos que los gobiernen, d'alcuerdu a los distintos sistemes llegales y constitucionales, esos territorios puede o nun ser consideraos parte d'esos estaos.

La mayoría de los territorios dependientes correspuenden a islles de baxa población que nun pueden sostener un gobiernu autónomu ya inclusive delles despoblaes dafechu. Otros territorios, sicasí, tienen una amplia población como ye'l casu de Ḥong Kong.

La definición de qué ye un territoriu dependiente y qué nun lo ye, ye complexa y munches vegaes polémica. En delles llistes son amestaos como territorios dependientes de Francia los departamentos d'ultramar, a pesar de que dende 1946 toos son departamentos dafechu integraos a la República Francesa.

El territoriu d'El Sáḥara Occidental, pendiente de referendu d'autodeterminación, tópase *de facto* so ocupación militar marroquina na so mayor parte, Mauritania ocupa la población de La Güera y el restu la parcialmente reconocida República Árabe Saḥariana Democrática. La potencia alministradora, España, informó al Secretariu Xeneral de la ONX el 26 de febreru de 1976 qu'arrenunciaba a los sos derechos y obligaciones sobre'l territoriu, ensin haber primeramente alcordáu coles Naciones Xuníes la tresferencia de soberanía. Sicasí dicha arrenunciu escarez d'efectos xurídicos ante la ONX.

## Territorios non autogobernados según les Naciones Xuníes
Les Naciones Xuníes caltienen una llista de territorios non autogobernados, que foi primeramente preparada en 1946 acordies con l'artículu XI de la Carta de les Naciones Xuníes. Esta llista ye actualizada pola Asamblea Xeneral por encamientu del Comité Especial de Descolonización.
 

## Entidaes especiales reconocíes por trataos o alcuerdos internacionales

## Coleutividaes d'ultramar de Francia

## Territorios esternos d'Australia

## Estaos acomuñaos

## Territorios ensin incorporar y non entamaos de los Estaos Xuníos

## Otros territorios dependientes despoblaos o ensin población civil permanente

## Otres dependencies especiales autónomes

## Otres dependencies especiales

## Ver tamién
* Llista de países
* Colonización
* Imperiu
* País
* Territorios apostaos

## Notes

## Enllaces esternos
* WorldStatesmen - Llista d'actuales ya históricos territorios dependientes *(n'inglés)*
Elipsoide de referencia

Un **elipsoide de referencia ** ye un elipsoide que s'utiliza como un marcu de referencia en cálculos xeodésicos. Trátase d'una forma de la Tierra, cola que ye más fácil trabayar que col geoide. Ye relativamente bono de describir elipsoide de referencia utilizando emplegando fórmules matemátiques. La descripción del geoide ye muncho más complexa, yá que trai realizar midíes bien precises. Nos primeros modelos emplegábase la esfera, utilizada yá dende l'Antigua Grecia.

Nel sieglu XVII, había duldes sobre si la Tierra yera una esfera perfecta. El 1688, Isaac Newton resolvió un discutiniu con Giovanni Domenico Cassini demostrando matemáticamente que la rotación de la Tierra xeneraba una allanadura na zona de los polos, y non nel ecuador. Na práutica esto nun foi demostráu hasta mediu sieglu más tarde, per parte de Pierre Bouguer y Alexis-Claude Clairaut. Dambos fixeron unes espediciones al Perú y Laponia (1735-1741), respeutivamente. Foi la comparanza de dambes resultaos que dexó demostrar esti fechu.

La midida del arcu de meridianu llevó en 1791 a la definición del metro como la 10 millonésima parte de la distancia idealizada ente'l polu y l'ecuador. Por cuenta de distintos errores na midida, que resultó ser un 0,022% demasiáu curtiu, redefinir en dos causes, en 1793, y en 1799. El valor de 1799 sigue siendo la definición oficial, anque ye un 0.197 ‰ demasiáu curtiu. En 1983, el metro foi redefiníu como la distancia que percuerre la lluz nel vacíu, nuna cierta cantidá de tiempu.

En 1671 un astrónomu francés, Jean Richer, foi unviáu por Lluis XIV a la islla de Cayena, na Guayana francesa pa realizar delles observaciones astronómiques. El so reló foi afechu de manera que'l pendilexu, de 1 metru de llargor, marcaba con exactitú los segundos en París (cuando'l pendilexu ye curtiu, el so ritmu ye más rápidu que cuando ye llargu). Al llegar a Cayena, que ta cerca del Ecuador, Richer atopar con que'l reló atrasaba cerca de dos minutos y mediu per día. Asina les lleis de Newton sobre la gravitación fueron publicaes (1687) pudo atribuyise el retrasu del reló en Cayena a dalgún factor qu'amenorgaba'l valor de la gravedá cerca del Ecuador. Llueu se llegó a la conclusión de que'l menor valor de la gravedá deber a que la rexón ecuatorial ta más lloñe del centru de la Tierra que les rexones asitiaes más al norte o más al sur. Entós, dende esi momentu les midíes más exactes revelaron que la verdadera forma de la Tierra asemeyar a una esfera que foi estruyida nes exes polares y que ta llixeramente abuitada alredor del Ecuador. Esta forma ye conocida, ente otros nomes, como elipsoide esnacháu.

## Ver tamién
* Geoide
* Elipsoide
* Anomalía geoidal

## Referencies
Trópicu de Capricorniu

El **[[trópicu]] de Capricorniu** ye un paralelu del hemisferiu sur. Ta asitiáu (en 2015) a una llatitú de 23º 26' 14" al sur del ecuador (nel añu 1917 tuvo en 23° 27'). Esta llinia imaxinaria delimita los puntos más meridionales nos que'l Sol puede ocupar el cenit (la vertical del llugar) a mediudía. Nel trópicu de Capricorniu, poro, los rayos solares cayen verticalmente sobre'l suelu nel intre en qu'asocede'l solsticiu d'avientu, lo que socede ente'l 21 y el 22 d'avientu, fecha y hora daes en tables astronómiques n'horariu de tiempu universal coordináu (UTC). Allugar al sur del ecuador. El trópicu de Capricorniu señala la llende meridional de la llamada zona intertropical, entendida ente los trópicos de Capricorniu y Cáncer. Denominar «de Capricorniu» porque na Antigüedá clásica, cuando se producía'l solsticiu de branu nel hemisferiu sur, el Sol taba na constelación de Capricorniu. Na actualidá ta na constelación de Saxitariu, pero'l nome *trópicu de Capricorniu* sigue siendo l'aceptáu por tradición.

El nome (Capricorniu) del trópicu ye astrolóxicu porque la fecha astrolóxica del mes/signu astrolóxicu del añu astrolóxicu que coincide col solsticiu de branu nel hemisferiu sur ye'l 1º del mes/signu de Capricorniu (10º mes del añu astrolóxicu), y nel calendariu romanu eclesiásticu (gregorianu) el día correspondiente ye'l 22 d'avientu. Los astrólogos daten los díes del calendariu astrolóxicu en formatu gregorianu; d'ende que l'entamu del signu/mes de Capricorniu dase te como 22 d'avientu, y al trópicu llámese-y «de Capricorniu». Sicasí'l solsticiu ye un fenómenu astronómicu y tien el so nome astronómicu, y asina tamién el trópicu. De fechu nesi mesmu solsticiu'l Sol apaez visualmente al empiezu de la constelación de Saxitariu en sentíu añal (d'añu n'añu) y a la fin nel sentíu de la precesión (1 grau cada 71 años = 1 día precesional) y asina podemos identificalo con un nome astronómicu: «Solsticiu de Saxitariu», ya igualmente al trópicu como «Trópicu de Saxitariu». Tamién, al tar el solsticiu íntimamente amestáu a la precesión, falten dellos cientos d'años por que'l día del solsticiu d'avientu'l Sol apaeza yá na constelación zodiacal (non signu astrolóxicu) anterior a Saxitariu, que ye Ophiuchus, y sía el solsticiu y trópicu «de Ophiuchus». Ya igualmente col otru solsticiu y el trópicu de Cáncer.

## Países que crucia
*Chile
*Arxentina
*Paraguái
*Brasil
*Namibia
*Botsuana
*Sudáfrica
*Mozambique
*Madagascar
*Australia

## Galería

Tropico del capricorno Madagascar Regione di Atsimo-Andrefana.jpg|Provincia di Toliara, Madagascar
Hito al Tropico de Capricornio (2).jpg|Finxu al Trópicu de Capricorniu. Rexón d'Antofagasta, Chile
Reloj Solar del Trópico de Capricornio.JPG|Reló Solar del Trópicu de Capricorniu, Provincia de Jujuy, Arxentina


## Referencies

## Enllaces esternos
Graf

Col nome de **Graf** podemos referinos a:

## Persones
* Arturo Graf
* Claudio Graf
* David Graf
* Hermann Graf
* Steffi Graf
* Willi Graf

## Barcos y aeronaves
* Admiral Graf Spee, acorazáu de bolsu.
* SMS Graf Spee
* Graf Zeppelin

## Llugares
* Graf (Iowa), llocalidá d'Estaos Xuníos.

## Títulu nobiliariu
*Títulu nobiliariu alemán correspondiente a conde.

## Referencies

## Enllaces esternos
Arqueoxenética

La **arqueogenética** (n'inglés *Archaeogenetics*), ye un términu acuñáu por Colin Renfrew, que refierse a l'aplicación de les téuniques de la xenética de poblaciones pal estudiu del pasáu humanu. La mesma espresión tamién foi utilizáu por Antonio Amorim (1999) y defínese como: llograr ya interpretar la evidencia [xenética] de la historia humana. Un conceutu similar (anque d'una forma más ambiciosa, yá que inclúi la recreación de los estaos estinguíos inferíos) desenvolvióse na era pre-ADN por Linus Pauling y Emile Zuckerkandl (1963).

## Descripción
La arqueogenética puede incluyir:
*L'analís d'ADN recuperáu de restos arqueolóxicos, esto ye, ADN fósil;
*l'analís d'ADN de les poblaciones modernes (incluyendo los seres humanos y de plantes y especies d'animales domésticos) col fin d'estudiar el pasáu humana y l'heriedu xenéticu de la interacción humana cola biosfera;
*l'aplicación de métodos estadísticos desenvueltos polos xenetistes moleculares colos datos arqueolóxicos.

Esta disciplina tien el so orixe nel estudiu de los grupos sanguíneos humanos y la comprensión de qu'esti marcador xenéticu clásicu apurre información sobre les rellaciones ente los grupos llingüísticu y étnicu. Los primeros trabayos nesti campu, incluyíu'l de Ludwik y Hanka Hirszfeld, William Boyd y Arthur Mourant. Dende los años 1960, Luca Cavalli-Sforza utiliza marcadores xenéticos clásicos pa esaminar la población prehistórica d'Europa, que remató cola publicación de la historia y xeografía de los xenes humanos en 1994.

De magar, analizóse igualmente la historia xenética de toes nueses principales especies rellacionaes cola historia humana (por casu, trigu, arroz, maíz) y los animales (por casu, ganáu, cabres, gochos, caballos). Modelos upara analizar el momentu y la bioxeografía de la so doma y posterior cría propunxéronse a partir d'estos analises; basáu principalmente na variación del ADN mitocondrial, anque otros marcadores tán siendo analizaos pa complementar la narración xenética (por casu, el cromosoma Y pa describir la historia de la llinia masculina).

## Ver tamién
*Haplogrupos d'ADN mitocondrial humanu
*Haplogrupos del cromosoma Y humanu
*Paleoxenética
*Paleovirología
*ADN fósil

## Referencies

*Cann, R.L., Stoneking, M., and Wilson, A.C., 1987, «Mitochondrial DNA and human evolution», *Nature* 325; pp 31–36
*Cavalli-Sforza, L. L., Menozzi, P., and Piazza, A., 1994, *The History and Geography of Human Xenes*. Princeton: Princeton University Press.
*Renfrew, A.C., and Boyle, K.V., (Eds), 2000, *Archaeogenetics: DNA and the population prehistory of Europe*. Cambridge: McDonald Institute for Archaeological Research.
*  http://www.ias.ac.in/jgenet/Vol87Non1/temp/jgen08-00038.pdf
*Amorim A (1999) «Archaeogenetics». 'Journal of Iberian Archaeology* 1: 15-25
*Pauling L, Zuckerkandl Y (1963) «Chemical paleogenetics: molecular restoration studies of extinct forms of life». *Acta Chem. Scand'' 17: 89'
Diplomática

El términu **diplomática** puede referise a:
*la **[[Diplomacia]]**, conxuntu de práutiques y métodos pacíficos que regulen les rellaciones ente suxetos de Derechu Internacional.
*la **[[Diplomática (ciencia)|Diplomática]]**, ciencia auxiliar de la hestoria que tien por oxetu l'estudiu de los diplomes y otros documentos.
*una muyer **[[Diplomáticu|diplomática]]**: funcionaria pública, seya de carrera o por designación política, qu'exerz la representación del Estáu nes rellaciones internacionales.

## Referencies

## Enllaces esternos
Club Deportivo Lugo

El **Club Deportivo Lugo** ye un club de fútbol español de la ciudá de Lugo, en Galicia, fundáu en 1953. Xuega na .

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina oficial del club.
Economía d'Exiptu

Ocupando'l nordeste d'África, Exiptu ta seicionáu pol fértil valle del Ríu Nilu. La so economía yera bien centralizada mientres el periodu del presidente Gamal Abdel Nasser, pero lliberóse mientres los gobiernos de los presidentes Anwar Sadat y Hosni Mubarak.

El gobiernu enllantó agresives reformes p'atraer la inversión estranxera y aguiyar la crecedera, que foi cimera al 7 % al añu'l 2007 y el 2008. Sicasí, el 2009 la crecedera cayó al 4,7 %, como resultáu de la crisis financiera global, qu'afectó los sectores entornaos a la esportación, especialmente les manufactures y el turismu. Güei, la economía d'Exiptu ye la segunda d'África, según datos del Bancu Africanu de Desarrollu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Club Gimnàstic de Tarragona

El **Club Gimnàstic de Tarragona**, conocíu popularmente como **Nàstic de Tarragona** o **Nàstic**, ye una entidá polideportiva de la ciudá de Tarragona. Cuenta con un equipu de fútbol profesional y 8 disciplines más amateur. 

## Seiciones
* Seición d'atletismu
* Seición de fútbol sala
* Seición de tenis
* Seición de tenis de mesa
* Seición de pelota
* Seición de patinaxe artísticu
* Seición de patinaxe de velocidá
* Seición de ximnasia rítmica

## Estadiu
* Nome del estadiu: ''Nou Estadi''
* Capacidá: 14.591 espectadores
* Dimensiones: 103 x 67 m.
* Fecha d'inauguración: 1972

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu web oficial
* Ficha na web de la LFP
Comité Central del Partíu Comunista de China

El **Comité Central del Partíu Comunista de China** (chinu simplificáu: 中国共产党中央委员会, chinu tradicional: 中國共產黨中央委員會, pinyin: Zhōngguó Gòngchǎndǎng Zhōngyāng Wěiyuánhuì) ye l'organismu formáu per alredor de 300 miembros del Partíu Comunista de China (PCC) y que s'axunta añalmente pa decidir les polítiques del partíu, qu'afecten a tolos ámbitos de gobiernu na República Popular China.

Les xuntes añales del Comité Central del Partíu asoceden al empar que les xuntes de l'Asamblea Popular Nacional, el máximu órganu llexislativu del Estáu, nuna manifestación clara de la estrecha correspondencia esistente ente les instituciones del partíu y les del Estáu.

Los miembros del Comité Central son escoyíos nos congresos nacionales del partíu, anguaño celebraos cada cinco años. Nel XVI Congresu Nacional del PCC, celebráu nel añu 2002, fueron escoyíos los miembros actuales, 198 miembros titulares y 158 suplentes. 

D'estos 356 miembros del Comité Central, 24 formen una estructura más amenorgada que s'axunta de manera periódica a lo llargo del añu: el Buró Políticu. De la mesma, nueve de los miembros del Buró Políticu formen el Comité Permanente, la máxima cúpula de poder del PCC.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Artículu sobre'l nomamientu del XVI Comité Central del PCCh
República de Natal

La **República de Natal** (*Natalia Republiek* en neerlandés) foi una república bóer, establecida en 1839 polos voortrekkers pocu dempués de la famosa Batalla del Ríu Sangrientu. Taba asitiada na mariña del Océanu Índicu más allá del Cabu Oriental, y foi bautizada como Natal por marinos portugueses. La república foi conquistada y anexada pol Reinu Xuníu en 1843. Dempués de l'anexón, la mayoría de los voortrekkers emigraron al norte a *Transorangia* (dempués conocida como l'Estáu Llibre d'Orange) y al Transvaal.

## Referencies

## Enllaces esternos
AD Alcorcón - Real Sporting (19-08-2017)

L**'AD Alcorcón - Real Sporting** foi un partíu de fútbol que se xugó el sábadu 19 d'agostu de 2017 nel campu de Santu Domingu, n'Alcorcón (Madrid) ente l'AD Alcorcón, que fizo de llocal, y el Real Sporting de Xixón, que fizo de visitante. Correspondía a la primera xornada del campeonatu de Segunda División de la temporada 2017-2018 y terminó col resultáu d'empate a ceros. Enantes del entamu del encuentru guardose un minutu de silenciu en memoria de les víctimes de los atentaos en Cataluña.

## Resumen



## Referencies

## Enllaces esternos
*Crónica na páxina del Real Sporting 
*Ficha del partíu na páxina de ''La Liga 123''
*Crónica en ''El Comercio''
Historia d'Israel

**Historia d'Israel** pue referise a la historia d'unu de los dos periodos nos qu'esistió:

*La **[[historia del antiguu Israel]]** (c. 1500 e.C. - 135&nbsp;d.&nbsp;C.).
*La **[[historia del Estáu d'Israel]]** (dende 1948).

## Referencies

## Enllaces esternos
Paranthropus

***Paranthropus*** ye un xéneru estinguíu de homínidos bípedos, propios d'África Oriental y meridional carauterizáu por una gran robustez de la quexal y los molares. Los *Paranthropus* (parántropos o australopitecinos robustos) baxen probablemente del xéneru *[[Australopithecus]]* (australopitecos o australopitecinos gráciles). Dellos paleontólogos consideren, sicasí, que los australopitecinos robustos pertenecen a *Australopithecus*. 

Los fósiles atopaos correspuenden a especies que vivieron ente 2,6 y 1,1 millones d'años antes del presente, nel Gelasiense y el Calabriense (Pleistocenu ceo a mediu). Carauterízase por un aparatu mazcador especializáu, constituyíu por grandes quexales y molares con capa d'esmalte bien gruesa, unos incisivos y caníns bien pequeños y unos premolares que se desenvuelven como si tratar de molares, y músculos faciales poderosos que s'ensertaben nuna cresta sagital similar a la del gorila. Los sos celebros teníen ente 410 cm³, los más tempranos y 530 cm³ el restu, yeren por tantu d'un tamañu inferior al de los celebros del xéneru *[[Homo]]*.

## Etimoloxía
La pallabra *Paranthropus* foi acuñada por Robert Broom en 1938, qu'atopó fósiles y clasificar nuna nueva especie. Significa "al llau del home", y efeutivamente, convivió colos Homo mientres 1,5 millones d'años.

## Especies
Describiéronse trés especies:

* ***[[Paranthropus aethiopicus]]***. Ye la primer especie d'esti xéneru (apaez hai aproximao 2,5 m.a). Tenía una cara especialmente maciza. Considérase que pudo dar orixe paralelamente a les dos especies posteriores. Habitó n'África Oriental.

* ***[[Paranthropus boisei]]***. Tenía una apariencia más robusta. Les sos carauterístiques craniales tán especializaes pal consumu de vexetales duros. Presentaben un gran dimorfismu sexual, siendo muncho más grande'l cuerpu del machu que de la fema. Asitiáu ente 2,3 y 1,2 m.a. Habitó n'África Oriental.

* ***[[Paranthropus robustus]]***. Carauterizar por unos güesos especialmente gruesos. Volume craneano d'ente 500 y 530&nbsp;cm³, cara alta y allargada. Pieces dentarias macices. Asitiáu ente 1,8 y 1,5 m.a. El *[[Paranthropus robustus]]* coesistió colos *[[Homo]]* mientres un millón d'años, hasta que s'escastó. Habitó en Sudáfrica.

Ye d'alvertir que los científicos que refuguen la esistencia de *Paranthropus* como un xéneru estremáu designen estes especies como *Australopithecus robustus*, *Australopithecus boisei* y *Australopithecus aethiopicus*.

## Ver tamién
* Evolución humana

## Referencies

* Broom, Robert (1938): "More discoveries of *Autralopithecus*". *Nature*, **141**: 828
* Broom, Robert (1942): "The hand of ape-man *Paranthropus robustus*". *Nature*, **149**: 513
Trubiecu de la civilización

**Trubiecu de la civilización** ye cualesquier posible llugar de nacencia de l'agricultura y los asentamientos urbanos que faen que remaneza una civilización. Usualmente aplicar al calcolíticu nel Antiguu Oriente Próximu (Periodu d'El Obeid, Badariense), especialmente nel Creciente Fértil (el Llevante y Mesopotamia).

Tamién s'aplica a otros llugares d'Anatolia y la Meseta iranina, xunto a otres cultures asitiaes a lo llargo de valles riberanos asiáticos, como les del ríu Indo nel Subcontinente Indiu y el Ríu Mariellu en China, según a la Civilización Caral, del ríu Supi, na Suramérica andina y al área nuclear olmeca en Mesoamérica.
Seth Wescott

**Seth Benjamin Wescott**  ye un deportista d'Estaos Xuníos que compitió en *[[snowboard]]*, especialista na prueba de campu al traviés.

Participó en dos Xuegos Olímpicos d'Iviernu, Turín 2006 y Vancouver 2010, llogrando la medaya d'oru en cada edición na prueba de campu al traviés.

Ganó cuatro medayes nel Campeonatu Mundial de Snowboard ente los años 2003 y 2011.

## Medayeru internacional




## Referencies
Dan Rather

**Daniel Irvin Rather Jr.**  ye un periodista d'Estaos Xuníos, más conocíu por ser el presentador de noticies de *[[CBS Evening News]]*. Agora ye l'editor y presentador de la revista *[[Dan Rather Reports]]* na canal AXS TV. 

Rather foi presentador de *CBS Evening News* por 24 años, dende'l 9 de marzu de 1981 hasta'l 9 de marzu de 2005. Tamién contribuyó a *[[60 Minutes]]*, de CBS. Viose envolubráu en discutinios sobre un reportaxe de noticies en disputa sobre'l serviciu del presidente George W. Bush mientres la Guerra de Vietnam na Guardia Nacional y darréu abandonó *CBS Evening News* en 2005. Depués abandonó la rede por completu, nel añu 2006, depués de 43 años de llabor.

Xunto con Peter Jennings en ABC News y Tom Brokaw en NBC News, Rather foi unu de los "Trés grandes" presentadores de noticies de los años 1980, 1990 y principios de 2000. Los trés fueron anfitriones de los programes de noticies nocherniegos más importantes de la so rede mientres más de 20 años, y los trés empezaron y retiráronse en menos d'un añu.

## Primeros años

Daniel Irvin Rather Jr. nació en Wharton, Texas, en 1931. Ye fíu de Daniel Irvin Rather Sr. y de Byrl Veda Page. Los Rather camudar a Houston, onde Dan estudió na Love Elementary School y Hamilton Middle School. Graduóse en 1950 de la John H. Reagan High School en Houston. En 1953, el llogró una llicenciatura en periodismu de la Sam Houston State University, onde foi editor del periódicu d'escuela *The Houstonian*. En Sam Houston, foi miembru de The Caballeros, la organización fundadora de *Sigma Chi fraternity*.

Dempués de llograr el so títulu de grau, de volao asistió al South Texas College of Law en Houston, que-y concedió un Juris Doctor en 1990. En 1954, Rather apuntar nel State Marine Corps d'Estaos Xuníos, pero puestu foi dau de baxa porque tenía fiebre reumático.

## Premios

Recibió numberosos Emmy Awards, munchos Peabody Awards, ente otros.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Sitiu web oficial
*
Carlos el Calvu

**Carlos II de [[Francia]]**, llamáu **el Calvo** , foi rei de Francia Occidental de 843 a 877 y emperador carolinxu de 875 a 877.

## Mocedá
Yera'l menor de los fíos del rei Lluis I el Piadosu (tamién llamáu Ludovico Pío) y de la so segunda esposa, Judith de Baviera, y, por tanto, nietu de Carlomagno.

## Rei y emperador. El tratáu de Verdún
En 840, al morrer l'emperador Lluis I, empezaron de momentu les guerres ente los sos fíos con cuenta de partise el vastu imperiu fundáu por Carlomagno.

Luis el Xermánicu, fíu de Lluis I el Piadosu nel so primer matrimoniu con Ermengarda de Hesbaye, se alía con Carlos el Calvo contra'l primoxénitu Lotario I del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu na batalla de Fontenoy-en-Puisaye (841), na cual Lotario ye vencíu. Los Xuramentos d'Estrasburgu, primer testimoniu escritu nuna llingua romance, recueyen esta alianza en protofrancés y proto altu alemán. El tratáu de Verdún en 843 estrema definitivamente l'imperiu, que solo fugazmente se reunificará.

A Lotario I corresponderá-y una faxa que tomaba Italia, los valles del Ródano, del Saona, el Mosa, el Mosela y el cursu baxu del Rin; foi llamada pol so nome, Lotaringia. Caltenía'l títulu d'emperador (anque ensin tener autoridá sobre los sos hermanos) y tenía sol so control les dos capitales imperiales, Aquisgrán y Roma.

A Luis el Xermánicu va otorgáse-y la *[[Francia Orientalis]]* o Germania (la futura Alemaña), esto ye, les zones al este de la marxe derecha del Rin, más la ciudá de Mainz, na marxe izquierda.

Carlos el Calvo recibe la Francia occidental, *[[Francia Occidentalis]]* (futura Francia), esto ye, les cuenques del Escaldia, del Sena, del Loira y del Garona.

El Tratáu de Verdún, orixe de la fragmentación política d'Europa que perdura hasta los nuesos díes, foi concebíu como una solución transitoria a esti enfrentamientu d'hermanos, pero pocu dempués les sos estipulaciones fueron camudando pol encadenamientu de los fechos. 

En 869, tres la muerte de Lotario II, fíu de Lotario I, la Lotaringia partir ente Francia y Germania. En 875 muerri Lluis II el Mozu, tamién fíu de Lotario I, y Carlos el Calvo ye nomáu emperador, reunificando l'Imperiu anque nun fuera más que por curtiu tiempu.

Escordada la Lotaringia, solo restaron los territorios qu'entenderíen los reinos que son la base de les actuales Francia y Alemaña, que'l so orixe tien de buscase precisamente na partición de Verdún.

Nel so reináu, Carlos el Calvo hubo d'enfrentase nel so territoriu a les invasiones normandes ente 856 y 861.

El 16 de xunu de 877 robló la capitular de Quierzy, cola que pretendía regulase la bona marcha del imperiu, estableciendo la heredá de los principaos y cargos condales, lo que da pasu a la nacencia del feudalismu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Gimnàstic de Tarragona - Real Sporting (02-09-2017)

El **Gimnàstic de Tarragona - Real Sporting** foi un partíu de fútbol que se xugó el sábadu 2 de setiembre de 2017 nel campu del Nou Estadi, en Tarragona (Cataluña) ente'l Club Gimnàstic de Tarragona, que fizo de llocal, y el Real Sporting de Xixón, que fizo de visitante. Correspondía a la tercera xornada del campeonatu de Segunda División de la temporada 2017-2018 y terminó col resultáu de 0-4 favorable al Sporting, con goles de Xavi Molina (7') en propia puerta, Stefan Šćepović (15'), Rubén García (45') y Michael Santos (62') de penalti . 

## Resumen



## Referencies

## Enllaces esternos
*Crónica na páxina del Real Sporting 
*Ficha del partíu na páxina de ''La Liga 123''
Altu'l fueu

Un **altu'l fueu** (tamién conocíu como **cese'l fueu**) ye la detención temporal d'una guerra, o de cualesquier conflictu armáu, na que los bandos engarraos alcuerden, mutua o unillateralmente, el cese de les hostilidaes. L'altu'l fueu o la tregua pueden declarase como parte d'un tratáu de paz formal, pero tamién puen ser la demostración d'una voluntá d'entendimientu ente les partes engarraes previa a la paz definitiva.

## Exemplos d'altu'l fueu

El 29 d'avientu de 1914, mientres la Primer Guerra Mundial, na denomada Tregua de Navidá, hubo un altu'l fueu transitoriu, non oficial, ente alemanes y británicos, ensin qu'hubiera nengún tratáu robláu. La Guerra retomóse al cabu d'unos díes.

Un exemplu más recién d'altu'l fueu foi l'anunciáu ente Israel y l'Autoridá Nacional Palestina'l 8 de febreru de 2005. Nel momentu del anunciu, el xefe negociador palestín, Saeb Erakat, definió l'altu'l fueu de la manera siguiente: «*Alcordemos que, güei, el presidente Abbas va declarar un cese completu de la violencia contra los israelinos perdayuri y que'l primer ministru [[Ariel Sharón]] va declarar un cese completu de la violencia y les actividaes militares contra los palestinos perdayuri*».

Otru exemplu más recién inda, nesti casu d'un altu'l fueu unillateral, tuvo llugar el 22 de marzu de 2006, nel que la organización terrorista Euskadi ta Askatasuna (ETA) declaraba un altu'l fueu permanente nes sos hostilidaes escontra los gobiernos español y francés. Según el comunicáu d'ETA, «*l'oxetivu d'esta decisión ye impulsar un procesu democráticu n'Euskal Herria pa construyir un nuevu marcu nel que seyan reconocíos los derechos que como pueblu nos correspuenden*» de forma que se «*supere'l conflictu de llargos años y que se construya una paz basada na xusticia*». Esta tregua terminó col atentáu na terminal T-4 del Aeropuertu de Madrid-Barajas el 30 d'avientu de 2006, onde morrieron dos persones ecuatorianes, y finalmente con un comunicáu d'ETA la 5 de xunu de 2007. El 5 de setiembre de 2010, ETA «*anunció'l cese de les aiciones armaes ofensives*»; y en xineru de 2011, ETA declaró que l'altu al fueu yera «*permanente, xeneral y verificable*».

## Referencies

* , *Tregua de Navidá mientres la Primer Guerra Mundial de los soldaos alemanes*, n'inglés.
* Sharon and Abbas set to declare ceasefire at Mideast summit, AFP News Wire, 2/8/05, *Sharon y Abbas declaren l'altu'l fueu*, n'inglés.
Babe Zaharias

**Mildred Ella Didrikson "Babe" Zaharias**  foi una deportista d'Estaos Xuníos, considerada una de les atletes más polivalentes de la historia. Destacó en disciplines deportives tan diverses como'l golf, el baloncestu, el béisbol y el atletismu. De mozu xugó nel equipu *masculín* de béisbol de los Brooklyn Dodgers, onde recibió'l llamatu de "Babe".

Con 21 años, participó nos Xuegos Olímpicos de 1932. Anque, en realidá Mildred pretendía participar en cinco disciplines d'atletismu, según los reglamentos namái podía tomar parte en trés, polo que finalmente compitió en llanzamientu de xavalina, 80 metros valles y saltu d'altura. Nos trés categoríes consiguió medaya: foi **Oru** nes categoríes de xavalina y 80 metros valles (nesta categoría amás batió'l récor mundial) y **Plata** nuna revesosa final de saltu d'altura, yá que anque algamó la mesma marca que la so compañera Jean Shiley, los xueces decidieron da-y la medaya d'oru a Shiley, apostrando a Didriksen al segundu puestu.

Buscando nuevos desafíos, en 1935 afayó'l golf. Al poco tiempu pudo midise colos meyores golfistes del país. En 1938 compitió nel Abiertu de Los Angeles, un tornéu masculín de golf. Mientres cinco décades foi la única muyer en superar la corte nun tornéu de golf profesional masculín, hasta que Michelle Wie repitió dicha fazaña en 2006. El so entrenador foi George Zaharias, un conocíu lluchador profesional y promotor deportivu, col que Didriksen casar n'avientu d'esi mesmu añu.

En 1942 consiguió'l estatus de xugadora amateur y algamó el rangu de profesional en 1947. Como profesional ganó tres veces l'Abiertu d'Estaos Xuníos femenín y foi la primer golfista d'Estaos Xuníos que venció nel Campeonatu británicu de amateurs na llocalidá escocesa de Gullane. Zaharias foi inscrita en 1951 nel Salón de la Fama del Golf Mundial. En 1956 ganó per última vegada l'Abiertu d'EE.XX. y pocu dempués morrió de cáncer.

## Honores
En 1981, dedícase-y un sellu postal d'Estaos Xuníos xunto al tamién golfista Bobby Jones.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Didrikson was a woman ahead of her time - ESPN, Larry Schwartz
* Fotografíes de Babe Zaharias na Biblioteca del Congresu de los Estaos Xuníos
* Babe Zaharias nel sitiu oficial del LPGA Tour 
* Babe Zaharias nel Salón de la Fama del Golf Mundial
Caitlyn Jenner

**Caitlyn Marie Jenner**, enantes **William Bruce Jenner**  ye una figura de la televisión y ex-deportista d'Estaos Xuníos que llogró fama polos sos llogros nel atletismu y l'automovilismu.

Jenner ganó la medaya d'oru nel decatlón de los Xuegos Olímpicos de Montreal 1976. Dende entós, trabayó en delles series y películes pa televisión convirtiéndose nuna celebridá de les pantalles de televisión d'Estaos Xuníos, principalmente pola so participación nel programa de telerrealidá *[[Keeping Up with the Kardashians]]*.

Nel añu 2015, Jenner remató un procesu de cambéu de sexu declarando públicamente la so condición de muyer y camudando'l so nome a Caitlyn Marie.

## Biografía
Jenner nació na llocalidá de Tarrytown nel estáu de Nueva York n'Estaos Xuníos el 28 d'ochobre de 1949. Dedicóse al atletismu participando nos Xuegos Olímpicos de Montreal l'añu 1976 nos que ganó la medaya d'oru na prueba de decatlón.

Cuando dexó l'atletismu dedicar a la televisión onde adquirió una notable celebridá. En 1981 protagonizara delles series y películes pa televisión y foi reemplazu d'Erik Estrada na serie de televisión *[[CHiPs]]*. Dende 2007 hasta 2021 participó del telerrealidad de la so familia en *[[Keeping Up with the Kardashians]]*.

En 1992 casóse con Kris Jenner, matrimoniu nel que tuvo dos fíos, Kendall Jenner y Kylie Jenner, adoptando a los cuatro que Kris tenía d'una rellación anterior (Kourtney Kardashian, Kim Kardashian, Khloé Kardashian y Rob Kardashian). La pareya dixebrar en 2014 tres 22 años de matrimoniu. Jenner tuvo otros dos rellaciones anteriores, una con Chrystie Crownover cola que tuvo dos fíos, Burton Jenner y Casey Jenner; y otra con Linda Thompson cola que tuvo otros dos fíos, Brandon Jenner y Brody Jenner. En total seis fíos propios y cuatro hijastros (per parte del so exesposa Kris Jenner).

En setiembre de 2014 divorcióse de Kris y partieron los sos bienes ente dambos a partes iguales.

En febreru de 2015, Jenner arreyar nun accidente de tráficu nel que morrió una muyer de nome Kim Howe, finó al ser impactada por detrás, pola carroceta de Jenner quien viaxaba a alta velocidá. Sicasí, los fiscales tornaron presentar cargos por homicidiu.

### Caitlyn Jenner
El 24 d'abril de 2015 fixo pública la culminación d'un procesu de cambéu de sexu camudando tamién el nome y adoptando la condición de muyer. Tres un tratamientu hormonal qu'empezara años antes y una serie d'intervenciones quirúrxiques, amosó'l so tresformamientu y confesó que la condición de muyer haber sentíu y despintáu mientres tola so vida. El 1 de xunu de 2015, posó pa la fotógrafa Annie Leibovitz, les sos primeres semeyes como Caitlyn ilustraron la portada y el reportaxe central de la revista *[[Vanity Fair (revista)|Vanity Fair]]* na so edición de xunu. En setiembre de 2015, camudó llegalmente el so nome a Caitlyn Marie Jenner y el so xéneru a femenín.

## Referencies

## Enllaces esternos

*
Viesca (dixebra)

Col nome de **viesca** podemos referinos a:

*Viesca, una superficie con gran densidá d'árboles. 
*Viesca, un sitiu na parroquia de Cuna, nel conceyu asturianu de Mieres.

## Referencies

## Enllaces esternos
La Viña

Col nome de **La Viña** podemos referinos a:

*La Viña, un llugar de la parroquia de Veguín, nel conceyu asturianu d'Uviéu.
*La Viña, una aldea de la parroquia de Veigaḷḷagar, nel conceyu asturianu de Cangas del Narcea.
*La Viña, un sitiu de la parroquia de Cuna, nel conceyu asturianu de Mieres.
*La Viña, una casería de la parroquia de Lleiguarda, nel conceyu asturianu de Miranda. 
*La Viña, una casería de la parroquia de San Andrés de Llinares, nel conceyu asturianu de Samartín del Rei Aurelio.
* La Viña, una aldea del conceyu de Villaviciosa.
* La Viña, una casería del conceyu de Ḷḷena.
Distritu de Baden (Suiza)

El **distritu de Baden** ye un de los once distritos del cantón d'Argovia, (Suiza). Tien una superficie de 153,07&nbsp;km², una población de 125.691 habitantes (avientu de 2007) y una densidá de población de 821,13 habitantes per km². Ta formáu por 26 comuñes. La so capital ye Baden anque la ciudá más poblada ye Wettingen.

## Xeografía
Llenda al norte col distritu de Zurzach, al oeste colos distritos de Brugg y Lenzburg al sur col de Bremgarten, al este colos de Dielsdorf (ZH) y Dietikon (ZH). 

## Comuñes

### Fusiones
* 1 de xineru de 2006: *[[Oberehrendingen]]* y *[[Unterehrendingen]]* --> Ehrendingen

## Referencies
José Casas

Col nome de **José Casas** podemos referinos a:

## Persones
* José Joaquín Casas Castañeda (1866-1951), políticu, escritor y educador colombianu;
* José Manuel Casas Torres (1916-2010), xeógrafu español;
* José de las Casas Acevedo (1926-2004), periodista español;
* José Casas Gris «Pepín» (1931-2010), futbolista español;
* Claudio José Casas Gallego (1982-), ciclista español;
* José Casas García (1945-), ciclista español;

## Llugares
* José B. Casas, llocalidá del Partíu de Patagones, Provincia de Buenos Aires, Arxentina.

## Referencies

## Enllaces esternos
Palaciu del Valletu

El **palaciu de los Vázquez Prada** o **palaciu del Valletu** ye un palaciu rural de Cuna (Mieres, Asturies). Ye la casa solar de los Vázquez de Prada dende la so construcción, permaneciendo na familia hasta l'actualidá. Ye un de los meyores esponentes de l'arquiteutura palacial barroca del conceyu.

El palaciu del Valletu ta compuestu por un conxuntu d'edificios: l'edificiu propiu del palaciu, el llagar, cortes, palombar, panera, casa de los caseros, fonte de piedra llabrada.... 

La fachada principal, de gran orixinalidá, ta abierta nel so pisu inferior por trés amplios arcos de carpanel sofitaos en grueses pilastres. Na planta cimera tien 5 balcones, tando los 3 centrales sobre los arcos carpaneles de la planta baxa. L'aleru central tien forma de frontón p'agospiar l'escudu qu'actúa de remate. Les fachaes sur y trasera tienen una gran galería acristalada. La fachada norte tien un pórticu de madera sobre pies de madera. La cubierta ta rematada con 3 pináculos de piedra sobre les cumbreres.

La construcción principal ye la casona del sieglu XVI, de planta que s'avera al rectángulu y con dos pisos. Na parte d'atrás, la casa adáutase a les irregularidaes del terrén.

## Referencies

## Enllaces esternos
Viḷḷar

Col nome de **Viḷḷar** podemos referinos a:

## Llocalidaes
; Ayer
* Viḷḷar, una casería de la parroquia de Piñeres.
* Viḷḷar de Casomera, una casería de la parroquia de Casomera.
* Viḷḷar de Murias, una casería de la parroquia de Murias.

; Ḷḷena
* Viḷḷar, una casería de la parroquia de Parana.
* Viḷḷar, una casería de la parroquia de Payares.

; Tinéu
* Viḷḷar, una aldea de la parroquia de Navelgas.
* Viḷḷar, una aldea de la parroquia de Samartín de Semproniana.

; Valdés
*Viḷḷar, una aldea de la parroquia de Ayones.
*Viḷḷar, una aldea de la parroquia de Carcéu.

; Otros conceyos
*Viḷḷar, una aldea de la parroquia de Gaḷḷegos, nel conceyu asturianu de Mieres.
*Viḷḷar, un llugar de la parroquia de La Plaza, nel conceyu asturianu de Teberga.

## Ver tamién
*
*
*
Lloreo

Col nome de **Lloreo** podemos referinos a:

*Lloreo, una parroquia del conceyu asturianu de Mieres.
**Lloreo, una aldea de la parroquia anterior.
*Lloreo, un sitiu de la parroquia de Samartín, nel conceyu asturianu de Samartín del Rei Aurelio.
*Lloreo, una casería de la parroquia de La Pola Llaviana, nel conceyu asturianu de Llaviana.

## Referencies
La Roza

Col nome de **La Roza** podemos referinos a:

## Llocalidaes

### Asturies
; Mieres
*La Roza, una casería de la parroquia de Lloreo.
*La Roza, una casería de la parroquia de Turón.

; Piloña
*La Roza, un llugar de la parroquia de Los Montes.
*La Roza, una casería de la parroquia de Pintueles.

; Otros conceyos
*La Roza, una casería de la parroquia de La Puela, nel conceyu asturianu d'Allande.
*La Roza, un llugar de la parroquia de Viñón, nel conceyu asturianu de Cabranes.
*La Roza, una casería de la parroquia de Piñeres, nel conceyu asturianu d'Ayer. 
*La Roza, una casería de la parroquia de Santu Medero, nel conceyu asturianu de Bimenes.
*La Roza, un llugar de la parroquia de Bayas, nel conceyu asturianu de Castrillón.
*La Roza, un llugar de la parroquia de San Esteban, nel conceyu asturianu de Morcín.
*La Roza, una casería de la parroquia d'Amandi, nel conceyu asturianu de Villaviciosa.
*La Roza, una casería de la parroquia de Veguín, nel conceyu asturianu d'Uviéu.
*La Roza, un llugar de la parroquia de Lieres (Siero).
*La Roza, una aldea de la parroquia de Ciañu (Llangréu).

### Cantabria
* La Roza, una llocalidá del conceyu d'Arredondo (Cantabria).