Aeropuertu Internacional John F. Kennedy

L**'Aeropuertu Internacional John F. Kennedy **   orixinalmente conocíu como l**'Aeropuertu Idlewild**, ye un aeropuertu internacional alcontráu en Queens al sureste de la Ciudá de Nueva York, Estaos Xuníos, a unos 20 km de Manhattan.

L'aeropuertu ye operáu pola Port Authority of New York and New Jersey (Autoridá Portuaria de Nueva York y Nueva Jersey), que tamién opera tres aeropuertos nel área metropolitana de la ciudá de Nueva York (el Newark Airport, LaGuardia y Teterboro), pero'l John F. Kennedy ye l'aeropuertu más grande de toos. Ye la base d'operaciones de JetBlue Airways y ye aeropuertu d'entrada principal internacional pa Delta Air Lines y American Airlines.

JFK ye l'aeropuertu con mayor cantidá d'entraes de pasaxeros internacionales n'Estaos Xuníos y tamién d'encomiendes nacionales ya internacionales.
Les salíes internacionales de JFK representaron el 17% de tolos pasaxeros que viaxaron diariamente en 2004, el porcentaxe más grande nos Estaos Xuníos. En 2000, dirixó un permediu de 50 000 pasaxeros internacionales al día. La ruta que coneuta esti aeropuertu col Heathrow de Londres ye la ruta más transitada en vuelos internacionales d'Estaos Xuníos con más de 2,9 millones de pasaxeros en 2000.

Anque ye conocíu como l'aeropuertu con mayor númberu de pasaxeros internacionales tamién dirixe vuelos nacionales, la mayoría a la mariña oeste. En 2005 l'aeropuertu dirixó más de 41 millones de pasaxeros; l'aeropuertu Newark Liberty con 33 millones de pasaxeros, y l'aeropuertu LaGuardia con 26 millones, pa faer un total d'aproximao 100 millones de viaxeros usando los aeropuertos de Nueva York faciendo que l'espaciu aereu de la ciudá devase al de la ciudá de Chicago como'l más ocupáu nos Estaos Xuníos.

## Historia

L'aeropuertu ye operáu pola Autoridá Portuaria de Nueva York y Nueva Jersey so un arriendu dende 1947. Anguaño, envalórase que gracies a JFK hai 30.100 millones de dólares d'actividá económica y da más de 207.000 emplegos nel área Metropolitana de la Ciudá de Nueva York.

La construcción del aeropuertu empezó en 1942. Solamente marcáronse 4 km² del parque de golf Idlewild, d'onde surdió'l nome orixinal del aeropuertu.

Vio'l so primer vuelu comercial el 1 de xunetu de 1948 y foi denomináu como l'"Aeropuertu Internacional de Nueva York" el 31 de xunetu d'esi mesmu añu, anque'l nome Idlewild yera bien común y el códigu IATA yera KIDL.

Mientres l'aviación crecía, tamién Idlewild. La importancia de Nueva York como un centru internacional de negocios y comerciu significaba qu'había una gran necesidá de más y más capacidá. 16 km² y 8 terminales fueron eventualmente añadíes al aeropuertu orixinal. Sobre los años, les aereollinies pernomaes d'Estaos Xuníos fixeron del aeropuertu un aeropuertu principal pa Pan Am, TWA, Eastern, National, Tower Air, American, Delta, JetBlue, Atles Air Cargo y Flying Tiger Line.

La terminal Temporaria de 1948 foi la única terminal hasta 1957, cuando s'abrir l'edificiu de llegaes internacionales. Otres 8 terminales fueron construyíes de 1958 a 1971, cada terminal diseñada por cada aereollinia principal del aeropuertu.

El Worldport (Pan Am), darréu denominada Terminal 3, abrir en 1962 y foi baltada en 2013. Tenía un gran techu elípticu suspendíu por 32 postes y cables. El techu estender dende la base de la terminal hasta l'área de cargamentu de pasaxeros. La terminal tenía aeropasillos coneutaos de la terminal y que podíen movese fácilmente pa dar al pasaxeru una caminada llixera dende la terminal al avión atracáu.

El Centru de Vuelos TWA, agora la terminal 5, tamién foi abierta en 1962. Diseñáu por Eero Saarinen foi fechu como un símbolu astractu de l'aviación. Ye consideráu como l'edificiu cola arquiteutura más distinguida nel mundu y que seya una terminal. TWA yá nun usa l'edificiu principal y agora nun ta n'usu. L'edificiu principal va quedar como parte de la nueva Terminal 5 construyida por JetBlue.

L'aeropuertu foi renomáu como "Aeropuertu Internacional John F. Kennedy" en 1963, un mes dempués del asesinatu del Presidente de los EE.XX. John F. Kennedy. Dende esi momentu l'aeropuertu recibió'l nuevu códigu IATA JFK, y dende esi momentu refierse comúnmente pol so abreviación.

El "Domo del Sol" foi abiertu por National Airlines, diseñáu por Pei Cob Freed & Partners. Agora ye usáu por JetBlue y ye conocíu como la terminal 6. Mientres el tráficu aereu de Nueva York siguía creciendo, les terminales 5 y 3 fueron modificaes pa poder atender a los vuelos de Boeing 747. L'avión supersónicu Concorde tenía vuelos supersónicos tresatlánticos operaos por Air France y British Airways dende 1977 hasta 2003, cuando'l Concorde foi retiráu por dambes aereollinies. JFK yera l'aeropuertu con más operaciones d'aviones Concorde que cualesquier otru del mundu.

El cargu de JFK foi víctima de los robos de Lufthansa heist en 1978 y el robu d'Air France en 1967, inspiráu pola novela *Wiseguys* de Nicholas Pileggi y Goodfellas por Martin Scorsese.
En 1998, l'aeropuertu empezó la construcción del sistema de metro AirTrain JFK completáu en 2003. Esti sistema tien rutes que se xunen al sistema de metro de Nueva York y trenes comuñales en Howard Beach y Ozone Park.

Dempués de los atentaos del 11 de setiembre de 2001, l'aeropuertu JFK foi unu de los primeros nel país en cerrase temporalmente.

El 19 de marzu de 2007, JFK foi'l primer aeropuertu nos Estaos Xuníos que recibió l'Airbus 380 con pasaxeros a bordu, el vuelu esperimental contenía más de 500 pasaxeros, el vuelu foi operáu por Lufthansa y Airbus y llegó a la terminal 1.

### Planes futuros
JFK ta pasando por una reconstrucción de 10.300 millones de dólares, ye unu de los proyeutos de reconstrucción aeroportuaria más grandes nel mundu. L'aeropuertu apocayá abrió la so nueva Terminal 1. El reemplazu del edificiu de Llegaes Internacionales ta costando 1400 millones de dólares. La terminal 4 abrir en 2001. Empezóse a construyir una nueva Terminal 5, dexando l'edificiu actual nel so llugar. Les terminales 2 y 3 tán entamaes pa baltadera o reconstrucción. Les terminales 8 y 9 anguaño tán pasando por una reconstrucción pa xuntar los dos terminales nuna sola.

## Terminales
JFK tien ocho terminales que formen una «O», alredor hai aparcamientos, hoteles, una planta llétrica y otros servicios del aeropuertu. Les terminales tán coneutaes pol sistema de metros AirTrain y otros caminos d'accesu. Una encuesta realizada por J.D. Power and Associates xunto a *Aviation Week* reveló que JFK ye'l segundu aeropuertu con más prestu per parte de los viaxeros nos Estaos Xuníos, en primer llugar ta l'Aeropuertu Internacional McCarran que da serviciu al área metropolitana de Las Vegas.

* Terminal 1: Tien 11 sales. La terminal 1 orixinal foi la terminal principal pa Eastern Airlines, foi baltada y una nueva Terminal 1 foi abierta en 1998, 50 años dempués de ser inauguráu l'aeropuertu, tien 11 puertes: 1-11.

* Terminal 2: Foi abierta en 1962 y ye llar de Northwest Airlines. Tien 11 sales. Delta espera que nel futuru puedan xunise los dos terminales (Terminal 2 y Terminal 3) pa ser una terminal moderna. Cuenta con 7 puertes forníes con pasareles d'accesu: 20-22, 26-29 y 17 que son pa Delta Connection: 23A-H, 23J, 25K-N, 25P-S.

* Terminal 3: Construyida como'l Worldport pa Pan American en 1960 espandir pa la introducción de los Boeing 747 nel añu 1970. Cuenta con 16 puertes forníes con pasareles d'accesu: 1-10, 12, 14-18 con dos puertes (Puerta 11) y un helipuertu na cai de rodaxe 'KK'. La terminal foi cerrada en mayu de 2013 por cuenta de la apertura d'una estensión de la terminal 4 qu'añadió diez puertes internacionales pa Delta. La terminal 3 foi baltada en 2013.

* Terminal 4: La terminal internacional ye capaz de recibir l'Airbus A380 y ye remanáu pol Schiphol Group. Ye la primera terminal d'Estaos Xuníos que ye remanada por un operador d'aeropuertos estranxeru. Ye la entrada principal de llegaes internacionales en JFK. Ye la estructura más nueva del Aeropuertu que nun incorpora un edificiu esistente. Abierta en 2001, el nuevu edificiu foi construyíu a un costu de 1400 millones de dólares. La terminal tien 17 sales y dos salones pa pasaxeros. El Salón A tien 6 sales nomaos d'A2 a A7. El Salón B tien 21 sales nomaos de B20 a B41, escluyendo la sala B21. Mientres se construyía la terminal 4 tamién se taba construyendo'l sistema de metro AirTrain. La estación de AirTrain pa la terminal 4 ta construyida dientro de la terminal. N'otres terminales la estación atopar del otru llau de les mesmes.
** La estensión de la terminal 4 foi abiertu en mayu de 2013. La estensión añadió diez puertes internacionales a la salón B (B32 a B41).

* Terminal 5: Tamién conocida como'l Centru de Vuelos de TWA esta en reconstrucción pa faer la nueva terminal de JetBlue Airways, cuntaba con 26 puertes: 1-12, 14-27.
** La terminal va ser espandíu con una nueva espansión de puertes dempués de la baltadera de la terminal 6. La espansión va ser soportar vuelos internacionales que llegue a la terminal 5. La espansión Terminal 5i va ser añadíu en 2015.

* Terminal 6: Atópase zarrada, cuntaba con 14 puertes y foi l'antigua casa de JetBlue Airways. El so futuru ye desconocíu nesti momentu, pero confirmóse que les puertes temporales van ser baltaes. La terminal foi baltada en 2012.

* Terminal 7: Foi construyida por BOAC y Air Canada nos años 70. En 1997 l'Autoridá Portuaria llegó a un alcuerdu con British Airways pa espandir la terminal. La terminal anovada tien 12 puertes: 1-12.

* Terminal 8: Va Ser desmantelada agora que l'edificiu de la terminal 9 ye operacional, cuenta con 29 puertes: 12 puertes na sala B (1-8, 10, 12, 14, 16) y 17 puertes na sala C (31-47).

## Aereollinies y destinos

### Destinos nacionales

### Destinos internacionales

### Destinos Estacionales

## Infraestructura y Servicio

### Tráfico y Estadístiques

En 2008, l'Aeropuertu Internacional JFK tuvo 47 807 816 pasaxeros.

JFK contribúi con aproximao 30.100 millones de dólares a l'actividá de la rexón de Nueva York, xenerando 229.000 trabayos y aproximao 9800 millones en sueldos y salarios. Cerca de 35.000 persones son emplegaes del aeropuertu.

Por pasaxeros tresportaos, les cinco aereollinies más grandes del JFK son:
# JetBlue Airways (25,5%)
# Delta Air Lines (incluyendo Delta Connection) (21,9%)
# American Airlines (incluyendo American Eagle) (16,7%)
# British Airways (2,8%)
# Air France (1,9%)

Cerca de 100 aereollinies de más de 50 países operen regularmente vuelos regulares dende'l JFK. La ruta JFK-Aeropuertu de Londres-Heathrow ye'l par internacional d'EE.XX. más importante con más de 2,9 millones de pasaxeros en 2008. Los viaxes nacionales tamién representen una gran parte del tráficu del aeropuertusobremanera los transcontinentales y los vuelos a Florida.

|

|}

### Pistes

Dos pares de pistes paraleles, cuatro en total, les pistes arrodien l'aérea central de les terminales del aeropuertu, pistes: 4L-22R, 4R-22L, 13L-31R y 13R-31L. La pista 13R-31L ye la pista comercial más llarga en Norteamérica, con una midida de 4441 metros. La pista 4R-22L tien 2560 metros de llargu y 60,96 d'ancha. Los dos finales de la pista tán forníos con Sistema Instrumental d'Aterrizaxe, Sistema d'Aterrizaxe con intermitentes ordenaes y aluzamiento Touchdown Zone.

La pista 4R ye una pista Categoría III A/L ILS, dexando aterrizaxes con una visibilidá de 189 metros o más por tripulaciones aérees cualificaes. El primer Sistema Empobináu de Detención en Norteamérica foi instaláu nel final de la pista nordés en 1996. La cama consiste de célules feches d'un material derivao del cementu, que puede desacelerar o parar l'avión con seguridá en casu de que se sala de la pista. El conceutu d'esti sistema foi aniciáu y construyíu pola Autoridá Portuaria ya instaláu nel JFK como un proyeutu d'investigación y desarrollu pola FAA. La pista 22L ILS tamién ye una pista Categoría III. La pista 4L-22R ye de 3460 metros de llargu y 45 metros d'anchu.

Ente finales de 2009 y principios de 2010, la pista 13R/31L foi cerrada pa un fondu arreglu y enanche pa poder recibir principalmente al nuevu jumbo A380 ensin retrasos.

### Tresporte Aereu de Mercancíes
JFK ye la entrada de mercancíes internacional más ocupada, pol valor de los cargamentos, nel país. En 2003, JFK remanó más del 21% del cargamentu internacional de los Estaos Xuníos. JFK ye un aeropuertu principal pa mercancíes ente Estaos Xuníos y Europa. Londres, Bruxeles y Frankfurt del Main son les tres rutes comerciales superiores. El tipu de mercancía que pasa por JFK ta compuesta principalmente de zapatos, materiales pa coser, papel y plásticos.

Más de 100 empreses de mercancíes operen en JFK, na llista tán: ABX Air, Air France, Alitalia, Asiana, Astar Air Cargo, Atles Air, Cargo 360, Cargoitalia, Cargolux, China Airlines, Continental Airlines, DHL, Emirates SkyCargo, EVA Air, Evergreen International Airlines, Execaire, FedEx Express, Gemini Air Cargo, Japan Airlines, Kalitta Air, Korean Air, Lufthansa Cargo, Nippon Cargo Airlines, Polar Air Cargo, Prince Edward Air, Singapore Airlines Cargo, United Cargo, UPS, Varig Loxística, World Airways y Yantze River Express.

La mayoría de servicios de carga y caltenimientu en JFK tán alcontraes al norte y al oeste del área principal de les terminales. Les siguientes aereollinies construyeron terminales de carga en JFK: Continental Airlines, Emirates SkyCargo, EVA Air, Evergreen International Airlines, FedEx Express, Japan Airlines, Korean Air, Nippon Cargo Airlines, United Cargo y UPS.

En 2000, Korean Air Cargo abrió una terminal de 102 millones de dólares nel JFK. Ye la terminal de mercancíes aérees más grande na mariña este con una aérea total de 16.764 m² y cola capacidá de remanar 200.000 tonelaes añales.

## Accesu al Aeropuertu

### Ferrocarril
El JFK ta conectáu al sistema de metro de Nueva York y a otros sistemes de trenes usando l'AirTrain JFK. AirTrain pa en toles terminales, nos aparcamientos de carros de renta y en dos estaciones del metro. AirTrain JFK ye de baldre dientro del aeropuertu pero pa llegar a les estaciones del metro y fuera del aeropuertu cobren solamente 5 dólares. La distancia de viaxe de JFK a Manhattan faise aproximao en 45 minutos usando AirTrain y el ferrocarril de la estación en Xamaica

### Autobús
Podemos usar el carrilet de Southern Pouthern pa movenos dende'l mesmu pueblu hasta la mentada destinación.

### [[Taxi]]
Los taxis mariellos de la ciudá de Nueva York, que son operaos pola Comisión de Taxis y Limusinas de la Ciudá de Nueva York, ufierten un preciu de 52 dólares (setiembre de 2013) de JFK a Manhattan, escluyendo mampurres y peaxes. Dende'l 30 de payares de 2006 esti preciu tamién s'aplicó pa viaxes de Manhattan a JFK (escluyendo mampurres y peaxes). Dependiendo nel tiempu del día un viaxe de JFK a Manhattan facer n'aproximao 25 minutos. Los taxis de Nueva York pueden afaer a cuatro persones, escluyendo les vans que pueden afaer a cinco persones.

## Accidentes ya incidentes
* En 1996 el **[[vuelu 800 de TWA]]** que partió escontra París esplotó y estrellóse nel Océanu Atlánticu, les causes deber a que'l vuelu retrasar por más d'una hora ( por cuenta de qu'había una pieza d'equipaxe a bordu y supuestamente, el so dueñu non) y los sistemes d'aire acondicionáu calecieron el combustible (nel Boeing 747 los *packs* d'aire acondicionáu atópense debaxo del tanque central de combustible(CWT)). Minutos dempués de desapegar, un cortucircuitu (l'avión yera bien vieyu) unvió una chispa al CWT, provocando la esplosión. Esiste la teoría potencial de que l'avión foi baltáu por un misil.

* El 12 de payares de 2001, 2 meses dempués de los atentaos del 11 de setiembre un Airbus A300 d'American Airlines, el **[[Vuelu 587 d'American Airlines|vuelu 587]]** que se dirixía al Aeropuertu Internacional Las Américas en Santu Domingu, (República Dominicana) estrellóse menos de 2 minutos dempués de desapegar, l'accidente deber a un error del pilotu, yá que manipolió sópito los controles (que nesi modelu yeren bien sensibles) mientres taben travesando una turbulencia de cercu d'un 747 (qu'había despegáu antes), causando'l desprendimientu del estabilizador vertical de la cola del avión. La investigación reveló que la maniobra que realizó'l pilotu yera innecesaria.

* N'abril de 2011 un Airbus A380 d'Air France que se dirixía a París topeta con un CRJ-700 de Comair. Esti postreru acabaría d'aterrizar procedente del Aeropuertu Logan de Boston.

## Aeropuertos cercanos
* Aeropuertu LaGuardia (17km)
* Aeropuertu de Nueva York Downtown Manhattan H/P (20km)
* Aeropuertu Internacional Llibertá de Newark (33km)
* Aeropuertu de Nueva York East 34th St Heliport (35km)
* Aeropuertu del Condáu de Westchester (48km)

## Ver tamién
* Aeropuertu LaGuardia
* Aeropuertu Internacional Llibertá de Newark
* Aeropuertos del mundu
* Aeropuertos d'Estaos Xuníos
* Aeropuertos más importantes d'Estaos Xuníos

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina oficial del aeropuertu JFK (n'inglés)
*  (n'español)
* Sitiu oficial del Departamentu de Tresportes de los Estaos Xuníos (n'inglés)
* Alministración Federal d'Aviación de los EE.XX. (n'inglés)
* Diagrama del aeropuertu de la FAA (PDF), n'efeutu el 13 de setiembre de 2018
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*