Luis Antonio Enrique de Borbón-Condé

**Luis Antonio Enrique de Borbón-Condé, duque de Enghien**  foi un noble francés, únicu fíu de Luis Enrique, duque de Borbón y darréu príncipe de Condé, y el postreru descendiente de la caña de Condé de la Casa de Borbón.

## Biografía

En 1789, a los pocos díes de la cayida de la Bastilla, el so padre fuxó con él escontra los Países Baxos, onde'l duque de Enghien, de 17 años, xunir al Exércitu de los Emigrantes entamáu n'Alemaña sol mandu del so güelu, Luis Xosé de Borbón-Condé, príncipe de Condé, y el so padre, el duque de Borbón. El propósitu d'esti exércitu yera colar sobre Francia pa restaurar l'Antiguu Réxime.

En 1792 el duque de Enghien convertir en xefe autoproclamado del Exércitu Real Francés. Tuvo amás implicáu nel intentu d'invasión de Francia xunto a los exércitos combinaos d'Austria y Prusia sol mandu del duque Carlos Guillermo Fernando de Brunswick. Sicasí, a pesar de la derrota, el 2 de febreru de 1794, recibió de manes del conde de Provenza la *Croix de Saint-Louis* pol so valerosu comportamientu.

Al eslleise l'Exércitu tres el Tratáu de Lunéville de 1801, el duque instalar en Ettenheim, Baden, Alemaña y casóse secretamente cola sobrina del Cardenal de Rohan, la princesa Carlota de Rohan-Rochefort.

Escuchando sobre una intriga realista p'asesinalo, dirixíu pol mariscal Georges Cadoudal y l'ex xeneral Jean-Charles Pichegru y convencíu de que'l mozu Enghien formaba parte d'ésti, Napoleón I dispunxo la so captura.

Foi arrestáu la nueche del 15 al 16 de marzu de 1804 xunto con otres persones. El duque foi lleváu primero a Estrasburgu y dempués zarráu nel Castiellu de Vincennes. Foi puestu en manes d'un conseyu de guerra compuestu por siete coroneles y pol Xeneral Hilin, que lo presidía. Foi condergáu a muerte.

En devanéu Enghien negó la so culpabilidá. Foi fusiláu'l 21 de marzu y el so cuerpu foi refundiáu a una fuesa a los pies del Pabellón de la Reina.

## Consecuencies de la so muerte

Los fechos provocaron la indignación de les cortes europees poles violaciones a la soberanidad por parte del Estáu Francés; la suerte corrida pol Duque influyó negativamente na imaxe de Napoleón Bonaparte quien entá yera Primer Cónsul y esperaba causar una bona impresión nos países vecinos.

Dempués de la reacción indignada de toa Europa, los principales autores del fusilamiento declarar ensin responsabilidá pol mesmu. Joseph Fouché, el xefe de la policía francesa, comentó'l fechu con una famosa frase, darréu atribuyida munches vegaes a Talleyrand:

El Xeneral Savary, xefe de la policía secreta, inculpada pol fechu, declaró nes sos memories que nun yera l'únicu responsable, sinón que Joseph Fouché apurrió a Napoleón información determinante y errónea por que tomara la decisión d'actuar, y sostuvo qu'intentó hasta l'últimu momentu de convencer al Primera Cónsul de que nun reaccionara en contra del duque.

La única persona qu'asumió la so responsabilidá foi'l mesmu Napoleón Bonaparte quien nes sos memories declaró:

Les pruebes qu'arreyaben al duque na combalechadura nunca fueron atopaes, y ello ye que los cargos contra'l nuevu duque camudar de combalechadura a alta traición, por tomar les armes contra'l so país.

La interpretación que se-y da a la decisión de proceder al raptu y asesinatu del duque ye la siguiente: nun contestu d'acusaciones per parte de los partidarios de Moreau (apocayá encarceláu, acusáu por combalechadura) que lo acusaben de querer reinstaurar la monarquía, amás de la combalechadura de los realistes dientro de Francia y nel estranxeru pa esanicialo. Napoleón quixo dar un mensaxe a dambos partíos: a los republicanos, pa demostrar que nun taba a favor de la monarquía, y a los realistes pa frenar cualquier intentu d'intriga. 

El motor de l'acción, verdaderamente, nun foi la escasa peligrosidá de Enghien, quien cola so mocedá, el so matrimoniu por amor y el sacrificiu al que foi apurríu, fixeron d'él un emblema del héroe románticu. Dempués de la Restauración, en 1816 Lluis XVIII dispunxo'l treslláu del cuerpu del duque a la Sainte-Chapelle de Vincennes, sol monumentu de Lenoir.

## Enghien na lliteratura

L'episodiu de la execución foi mentáu n'obres teatrales y lliteraries.

### Tolstói

En *[[Guerra y paz]]*, Tolstoi fai del fechu un oxetu de discutiniu nel salón del personaxe Anna Pavlovna Sherer, onde ta presente un *emigré*, el visconde de Mortemart, quien conocería personalmente al duque:

Más palantre:

### Alexandre Dumas

L'asesinatu del duque de Enghien tamién foi tocáu na novela *[[El caballeru Hector de Sainte-Hermine]]*, d'Alexandre Dumas padre:

## Notes y referencies

## Bibliografía
* 

* 

* Pier Damiano Ori - Giovanni Perich, *Talleyrand*, Milán, 1978.

## Enllaces esternos