Cien famoses vistes d'Edo

consiste nuna serie de grabaos realizaos pol pintor xaponés Utagawa Hiroshige ente 1856 y 1858. A pesar del títulu de la obra, qu'indica una cantidá de 100 trabayos, en total cúntense 119 grabaos, iguaos toos ellos por aciu la téunica de la xilografía (grabáu en madera). La coleición pertenez al estilu *[[ukiyo-e]]*, un xéneru de grabaos sobre temes populares destinaos a la clase media urbana xaponesa que se desenvolvió nel Periodu Edo (1603-1868). Dalgunes de les estampes fueron remataes pol so discípulu, Utagawa Hiroshige II, que mientres un tiempu usó dichu seudónimu pa roblar delles de les sos obres y qu'amás yera tamién hijo adoptivu del maestru.

Hiroshige foi un gran Arte de paisaxes paisaxista, unu de los meyores del so tiempu, afigurando n'imáxenes de forma llírica y emotiva los llugares más bellos y renomaos de Xapón, especialmente de la so capital, Edo —actual Tokiu—. Nesta serie d'obres presentó a los llugares más emblemáticos de la ciudá, apocayá reconstruyida tres un devastador terremotu acaecíu en 1855. Sicasí, Hiroshige nun amosó los efeutos de la destrucción, sinón qu'amosó la urbe de forma idealizada y optimista, pretendiendo infundir a la población un estáu d'ánimu vitalista y garapoleru. Coles mesmes, la serie ufiertaba al públicu un aspeutu d'actualidá, de gaceta onde acolumbrar les novedaes na reconstrucción de la ciudá. Les estampes presenten tamién escenes sociales, ritos y costumes de la población llocal, auniendo'l paisaxe cola descripción pormenorizada de persones y ambientes locales de gran diversidá.

## Historia

Mientres el periodu Edo, Xapón tuvo gobernáu pol Shogunato Tokugawa, que cerró'l país a tou contautu esterior al traviés del *[[sakoku]]*: los cristianos fueron escorríos y los comerciantes europeos, espulsaos. Esti periodu supunxo una etapa de paz y prosperidá tres les guerres civiles asocedíes nél mientres los sieglos XV y XVI: ente 1573 y 1603 (Periodu Azuchi-Momoyama), quedando unificáu por Oda Nobunaga, Toyotomi Hideyoshi y Tokugawa Ieyasu, qu'esaniciaron a los *[[daimyō]]* (señores de la guerra d'orixe feudal) y crearon un estáu centralizáu. La capital establecer en  —l'anterior nome que recibía la ciudá de Tokiu—, que creció con gran rapidez, especialmente tres la so reconstrucción en 1657 por cuenta de una gran quema que la destruyó cuasi dafechu. En 1725 yera la ciudá más populosa del mundu, con más d'un millón d'habitantes. Nel momentu de la publicación de la serie de Hiroshige, cuntaba con una población de cuasi dos millones de censaos, según con una superficie d'unos 80 km² d'estensión.

Edo convertir nel nucleu d'una próspera clase media: pese al sistema de vasallaxe, abondó'l comerciu y l'artesanía, dando llugar a l'apaición d'una clase burguesa que foi creciendo en poder ya influencia, y que se dedicó al fomentu de les artes, especialmente grabaos, cerámica, laques y productos testiles. Asina, cobró una gran puxanza'l grabáu en madera, surdiendo una importante industria en nucleos urbanos especializada en testos ilustraos y estampes. Primeramente yeren grabaos en tinta negra sobre papel coloriáu a mano, pero a mediaos del sieglu XVIII surdió la impresión en color (*[[nishiki-y]]*).


Edo Panorama old Tokyo color photochrom.jpg|Panorama d'Edo, 1865 o 1866. Fotografía de Felice Beatu.


## Estilu

La escuela  destacó pola representación de tipos y escenes populares. Desenvuelta alredor de la téunica del grabáu –principalmente xilografía–, foi un estilu de corte llaicu y plebeyu, eminentemente urbanu, qu'inspirándose en temes anecdótiques y escenes de xéneru otorgába-yos un llirismu y una guapura estraordinaria, con una sutil sensibilidá y un gustu refináu de gran modernidá. Cola llegada de la paz tres les guerres civiles y la puxanza d'una clase burguesa nes grandes ciudaes —principalmente en Edo—, la nueva prosperidá traducir nun aumentu del consumu d'arte, especialmente de les estampes que retrataben la vida urbana y los ambientes d'ociu y entretenimientu: cases de té, *[[geisha|geishes]]*, actores de *[[kabuki]]*, lluchadores de sumu, etc. Foi una dómina lúdica, onde se valoraba l'esparcimientu, la diversión y la relaxación, y tou aquello que fixera la vida prestosa. La sensación de llexar nuna nube, de dexase llevar pol placer, marcó'l sentimientu de hedonismu qu'aprució na xente, d'ende'l nome *ukiyo-e*: «estampes del mundu flotante». Esti estilu tuvo un gran ésitu ente les clases medies d'Edo, que consumíen con avidez les estampes que retrataben de forma senciella y amena, pero al empar artística y estética, a la ciudá, los ambientes y a les persones que conocíen y que-yos resultaben prestoses. 

El so fundador foi Hishikawa Moronobu, al que siguieron figures como Okumura Masanobu, Suzuki Harunobu, Isoda Koryūsai y Torii Kiyonobu, fundador de la escuela Torii. Dellos artistes especializar na reproducción de los actores del teatru popular xaponés *[[kabuki]]* ––, ente ellos Torii Kiyomasu, Torii Kiyomitsu y, sobremanera, Tōshūsai Sharaku. Otru xéneru bastante corriente foi'l , que representaba a *[[geisha|geishes]]* y cortesanes n'actitúes íntimes y escenes de tocador, con gran detallismo, principalmente nes sos ropajes, como se denota na obra de Torii Kiyonaga, Kitagawa Utamaro y Keisai Eisen. Otra variante foi'l , de conteníu más explícitamente eróticu. El paisaxismu foi introducíu por Utagawa Toyoharu –fundador de la escuela Utagawa, a la que perteneció Hiroshige–, qu'aplicó la perspeutiva occidental al paisaxe xaponés, siguíu pola escepcional obra de Katsushika Hokusai.

## L'autor

 (1797-1858) foi unu de los postreros y meyores representantes de la escuela *ukiyo-e*. Discípulu d'Utagawa Toyohiro, empecipiar nos xéneros *yakusha-y* y *bijin-ga*, anque darréu especializóse nel paisajismo, xeneralmente en formatu de grabáu. Tamién aprendió los estilos de les escueles Kanō y Maruyama-Shijō. El so estilu carauterizar por un gran realismu y pol reflexu de la vida cotidiana y de la xente popular, según pola aplicación d'una gran sensibilidá nel tratamientu atmosféricu de les sos obres y de la plasmación n'imáxenes d'estado d'ánimu. Supo captar de forma maxistral la lluz de distintes hores del día, y los cambeos asocedíos na naturaleza nel intre de les estaciones. Reflexó a la naturaleza d'una forma llírico y evocador, con un ciertu romanticismu y con una gran sensibilidá p'afigurar la so guapura efímera. De cutiu introdució poemes nes sos imáxenes –con una delicada caligrafía–, reflexu de la so escelente formación tanto lliteraria como artística. Trabayó preferentemente en series de grabaos, como *[[Cincuenta y tres Estaciones de Tōkaidō|Cincuenta y tres etapes de la ruta de Tōkaidō]]* (1833), *Famoses vistes de Kyōto* (1834) y *Sesenta y nueve estaciones del Kisokaidō* (1839). A lo llargo de tola so vida realizó unes 5.400 xilografíes, que-y convirtieron nun maestru indiscutible del *ukiyo-e*.

Les estampes de Hiroshige tuvieron una gran acoyida n'Occidente –onde surdió la moda del xaponismu–, llegando a influyir na obra de dellos artistes: queda evidenciado en delles obres de los años 1870 de James Abbott McNeill Whistler, como *Thames set* y *Pintures nocherniegues*. Tamién impresionó en gran midida al pintor holandés Vincent van Gogh, que realizó copies de delles obres de Hiroshige, como *Japonaiserie: Ponte so l'agua* (1887) –copia de *[[La ponte Ōhashi en Atake so una agua repentino]]*– y * Japonaiserie: Cirolar en flor* (1887) –copia de *Xardín de cirolares en Kameido*–. Van Gogh llegó a dicir en 1888: «con güeyos xaponeses vese más; siéntese'l color d'una manera distinta». La obra de Hiroshige foi coles mesmes llargamente espublizada pola revista *-y Japon Artistique* (1888-1891), editada por Samuel Bing.

## La serie

La serie *Cien famoses vistes d'Edo* foi realizada por Hiroshige ente 1856 y 1858 –años Ansei 3 a Ansei 5 nel calendariu xaponés–. Entiende un total de 119 estampes sobre paisaxes y llugares emblemáticos d'Edo –l'antiguu nome de Tokiu–. Esti proyeutu foi unu de los más ambiciosos y el postreru en relevancia de la producción d'esti artista. Con él, l'afamáu siguidor de la escuela *ukiyo-e* pretendió reflexar los cambeos sufiertos pola capital nipona mientres esos últimos años, en que'l progresu y la modernidá avanzaben vertiginosamente destruyendo les costumes y tradiciones ancestrales de Xapón. En 1853, el bloquéu naval del comodoro d'Estaos Xuníos Matthew Perry obligó al emperador a abrir Xapón a Occidente. Darréu, en 1855, Edo sufrió un gran terremotu (de magnitú 7,1), que provocó una gran destrucción, con un saldu de 10.000 finaos y unos 16.000 edificios destruyíos. Estos cambeos na fisonomía de la ciudá fueron los que quixo reflexar Hiroshige na so serie.

Nel momentu de realizar esta obra, Hiroshige topar nel cume de la so carrera: en 1856, al cumplir sesenta años, realizó'l ritual budista d'afaitase la cabeza, empecipiando la vida de monxu. Recibió l'encargu de Sakanaya Eikichi, un editor que quixo reflexar los cambeos acaecíos en Edo tres el terremotu. Hiroshige afiguró esta idea en más de cien vistes sobre los llugares más conocíos y pintorescos de la ciudá. Buscó sobremanera imáxenes insólites, enfoques novedosos, con perspeutives pocu avezaes, como imáxenes partíes por un marcu vertical, o bien mediu tapaes por un oxetu cotidianu que s'asitia ente'l fondu y la vista del espectador. Estes vistes tuvieron una esitosa acoyida –de cada grabáu realizar de 10.000 a 15.000 exemplares–, anque desgraciadamente la serie quedó atayada pola muerte del autor nuna epidemia de cólera, en 1858. Finalmente, dalgunos de los grabaos que nun aportar# a remataos pol maestru, fueron terminaos pol so discípulu Utagawa Hiroshige II.

La serie realizar en formatu *ōban* –formatu grande, aproximao 39,5 x 26,8 cm–, y emplegó la téunica *nishiki-y*, un tipu de cromoxilografía introducíu nel sieglu XVIII (escontra 1765) que dexó'l grabáu en color. Dientro de la normativa gubernamental, tuvo qu'afaer los sos trabayos por que pasaren la censura –según un edictu de 1790 toles obres teníen de cumplir la política de llimitación del luxu, según nun contener material políticamente sensible– en diverses fases: el primer añu (1856) presentó 37 estampes; en 1857, 71; y, en 1858, l'añu de la so muerte, 7. Según paez, la idea del autor y l'editor yera rematar la serie en xunetu de 1858, y dos estampes d'esi mes lleven el títulu de *Complementos entreteníos de los cien vistes d'Edo* (*Edo hyakkei yokyō*); pero al mes siguiente presentaron otros trés estampes sol títulu habitual. Estes 115 xilografíes completar n'ochobre de 1858 con otros trés estampes, aprobaes polos censores tres la muerte del artista, probablemente obres de Hiroshige II a pidimientu del editor. Encargóse entós l'índiz a Baisotei Gengyo (1817-1880), afamáu diseñador de portaes. A lo último, en 1859 Hiroshige II realizó una última llámina pa celebrar el so ascensu a la categoría de maestru, selláu ante'l censor n'abril de 1859.

Les estampes fueron arrexuntaes según les estaciones del añu, como s'indica nel índiz: 42 estampes de primavera, 30 de branu, 26 de seronda y 20 d'iviernu. Anque cola edá perdiera cierta fuercia espresivo presente n'obres anteriores, esta serie tresvierte d'un intensu coloríu y una gran sensibilidá emotiva, amuesa de la vinculación especial col paisaxe de la so ciudá natal. A lo llargo de les diverses estampes emplegó numberoses téuniques qu'había alloriáu aprendiendo a lo llargo de la so vida: *karazuri*, téunica de grabáu realzáu en que s'imprime sobre'l papel una plancha ensin tinta, por que quede impresu'l relieve; *atenashi-bokashi*, téunica qu'entemez un líquidu cola tinta y pártese por tola superficie, ideal pal agua y les nubes; *kimekomi*, téunica pola que se prime una plancha sobre'l papel, pa llinies y contornes; y *kirakake*, grabáu brillosu, realizáu con dos planches, una de color y otra de cola de güesos, sobre les que s'asitia'l papel, que darréu ye alboráu con polvu de mica.

Nestes imáxenes Hiroshige presenta'l paisaxe sol prisma de la emotividá, describiendo la realidá d'una forma suxetiva, interpretada según la visión del artista. Ye una naturaleza evocadora, qu'amuesa l'intre del tiempu y lo efímero de la vida y la guapura, siguiendo'l conceutu *[[zen]]* de transitoriedad (*mujō*). Pa los xaponeses esiste una innata rellación ente l'arte y la naturaleza, que ye reflexu de la so vida interior, y sentar con un delicáu sentimientu de murria, cuasi de murnia (*monu-non-aware*), como queda patente na fiesta del *[[Hanami]]*, basada na contemplación de les zrezales en flor. L'autor engloba los paisaxes n'encuadres insólitos, que favorecen una cierta sensación de perspeutiva, anque ensin usar la perspeutiva llinial occidental –que sicasí conocía y usó esporádicamente, sobremanera na recreación de teatros *[[kabuki]]*–. Xeneralmente inclúi pequeñes figures humanes somorguiaes na grandiosidá de la so redolada, xunto a animales y oxetos en forma d'elementos anecdóticos, dacuando con un ciertu tonu satíricu y humorístico, pero denotando un gran respetu pol pueblu llanu y pola vida y les costumes ancestrales de Xapón.

Polo xeneral, toles xilografíes contienen trés cartelas: na esquina cimera derecha, en colloráu, el títulu de la serie (*Meisho Edo hyakkei*), nel mesmu formatu qu'una fueya de poesía *tanzaku*; al llau, el títulu de cada estampa, en formatu de fueya de poesía *shikishi*; y na esquina inferior izquierda, tamién en colloráu, el nome del autor, Hiroshige. Fora del marcu de la estampa, nel marxe inferior esquierdu, apaez frecuentemente'l sellu del editor, Sakanaya Eikichi, dacuando cola so direición (Shitaya Shinkuromonchō), y dacuando embrivíu como «Shitaya Uoei» (onde Uoei correspuende a **Uo**yá **Ei**kichi, un nome alternativu pol que yera tamién conocíu l'editor). Tamién fuera del marcu, pero enriba a la derecha, suelse asitiar el sellu del censor, *aratame* («esamináu»), xeneralmente cola fecha, representada pol signu del añu: 1856 foi l'añu del dragón (*tatsu*), 1857 de la culiebra (*hebi*) y 1858 del caballu (*uma*).

### Primavera

### Branu

### Seronda

### Iviernu

## Ver tamién
* Pintura de Xapón
* Xaponismu
* Ukiyo-e
* Escuela Utagawa

## Referencies

;Notes

;Bibliografía 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Enllaces esternos

*Brooklyn Museum