Aloe

***Aloe*** ye un xéneru de plantes ensundioses de la familia Asphodelaceae, familia sumida nes clasificaciones filoxenétiques más modernes (APG III, 2009), y los sos xéneros incluyíos agora na familia Xanthorrhoeaceae. De la mesma manera, enantes d'entrar na familia Asphodelaceae taben na d'Aloaceae (monogenérica) y Liliaceae (Sistema de Cronquist, 1981). Tien alredor de 525 especies aceptaes de les más de 1.000 descrites. Ye nativu de les rexones seques d'África, Madagascar y Oriente Próximu, anque s'espublizara en tol mundu anguaño.
Los miembros de los xéneros *[[Gasteria]]* y *[[Haworthia]]*, que tienen una manera de crecedera similar son, dacuando, cultivaos y popularmente conocíos como aloes. Otra familia xeneralmente confundida colos aloes son les agavacees, pero estremar d'éstes en que les sos fueyes nueves nun s'arrexunten de forma cónica, el so escape nun ye terminal y la planta nun muerre dempués del floriamientu.

## Descripción
La mayoría de les especies formen una roseta de grandes fueyes carnoses y grueses que salen d'un tarmu curtiu (en delles especies ye bien llargu ya inclusive ramificáu). Estes fueyes son de normal llanceolaes con un afiláu ápiz y márxenes espinosos, los colores varien del gris al verde brillosu y dacuando tán rayaes o motudes. Les flores tubulares, con colores dende mariellu a anaranxáu o colloráu, nacen nun tarmu ensin fueyes, simple o ramificáu, arrexuntaes en trupos recímanos (inflorescencies). Los áloes son plantes que se reproducen por polinización cruciada y multiplíquense, amás, por grana o por retueyos.

Munches de les especies aparentemente nun tener tarmu, surdiendo la roseta direutamente a nivel del suelu; otres variedaes pueden tener o non tarmos ramificaos d'onde broten les carnoses fueyes. Dalgunos de los áloes nativos de Sudáfrica tienen llargos tueros, lo que-yos da l'aspeutu d'árboles.

Esti xéneru tien la capacidá de caltener l'agua d'agua, lo que-y dexa sobrevivir mientres llargos periodos de tiempu en condiciones de seca.

Dempués de tres años de vida de la planta, el xel conteníu nes dures fueyes verdes esternes ta al máximu del so conteníu nutricional.

## Etimoloxía
D'orixe bien incierta: podría ser derivada del griegu *άλς, άλός* (als, alós), "sal" - dando *άλόη, ης, ή* (aloé, oés) que designaba tanto la planta como'l so zusmiu - por cuenta del so sabor, que recuerda l'agua del mar. D'ellí pasó al Llatín *ălŏē, ēs* cola mesma aceptación, y que, en sentíu figuráu, significaba tamién "amargosu". Propúnxose tamién un orixe árabe, *alloeh*, que significa "la sustancia amargoso brillosa"; pero ye más probablemente d'orixe complexu al traviés del hébreo: *ahal* (אהל), frecuentemente citáu en testos bíblicos.

## Usos
Estes plantes cultívense frecuentemente como ornamentales tantu en xardinos como en tiestos, pol so curiosu y durez.

Delles especies, *[[Aloe maculata]]*, *[[Aloe arborescens]]* y n'especial *[[Aloe vera]]*, utilizar en medicina alternativa por contener el principiu activu aloina y como botiquín domésticu de primeros auxilios. Tanto la magaya tresparente interior como la resina mariella exudada al cortar unes fueyes úsase externamente pa solliviar dolencies de piel. Sistemátiques reseñes de pruebes clíniques aleatories y controlaes demostraron que nun esiste evidencia de que'l *Aloe* tenga potentes efeutos melecinales Sicasí, otres investigaciones suxeren qu'Aloe vera puede amenorgar significativamente el sanamientu de firíes en comparanza a los protocolos de tratamientu normales
.

El xel que s'atopa nes fueyes usar p'aselar quemadures menores, mancaes y diverses afecciones cutanees, como'l eccema y la tiña. El so efeutu calmante ye cuasi inmediatu, amás d'aplicar sobre les mancaes una capa que se supón amenorga los cambeos producíos por cualesquier infeición. L'usu d'esti floritu foi popularizáu en munchos países occidentales mientres la década de los 50.

Hai pocos estudios correutamente empobinaos sobre los posibles efeutos beneficiosos d'inxerir el xel de Aloe, por cuenta de que los sos estractos inxeríos por demás son tóxicos. Dellos estudios n'animales de llaboratoriu indiquen que los estractos tienen un significativu efeutu anti-hiperglucémico y pueden ser útiles nel tratamientu de la diabetes tipu II, sicasí estos estudios nun fueron confirmaos n'humanos.

El 9 de mayu de 2002, la U.S. Food and Drug Administration publicó una llei prohibiendo l'usu del Aloe y la pulgu sagráu como ingredientes laxantes en productos melecinales ensin receta médica.


Archivu:Starr_011104-0040_Aloe_vera.jpg|*[[Aloe vera]]*
Archivu:Aloe_arborescens_HRM.jpg|*[[Aloe arborescens]] (A.candelabru)*
Archivu:Aloe_saponaria_1.jpg|*[[Aloe maculata]] (A.saponaria)*
Archivu:Aloe_ferox_BW.JPG|*[[Aloe ferox]]*
Archivu:Aloe aristata.jpg|*[[Aloe aristata]]*
Archivu:Köcherbaum_Köcherbaumwald_01.JPG|*[[Aloe dichotoma]]*
Archivu:Aloe_hereroensis_Auob_C15.JPG|*[[Aloe hereroensis]]*
Archivu:Aloe_striatula_1.jpg|*[[Aloe striatula]]*


## Dalgunes de les especies más conocíes
Magar son munches les especies de aloes esistentes, non más de 30 son les más conocíes poles sos propiedaes melecinales, cosmétiques o'l so usu decorativu. Amás, hai unes cuantes especies que nun son prestoses a la vista, lo que facilita la so identificación.

* ***[[Aloe arborescens]]***: Tien forma arbustiva, con un altor d'hasta 1-2 m. Caúna de les sos fueyes son delgaes, de color verde escuru dafechu, dientes nel cantu y tiende a doblar nel estremu. La so inflorescencia ye de color coloráu, de forma cónica, más grande que la de *Aloe maculata*. Cultivar pa usu melecinal y como planta decorativa.

* ***[[Aloe vera]]***: Con un altor de 1 m aproximao, les sos fueyes son de color verde claru buxu, con una combadura pronunciada nel empiezu. La so inflorescencia ye de color blancu-amarellentáu, pequeña de forma similar a la de *Aloe maculata*. Consumir poles sos propiedaes melecinales.

* ***[[Aloe ferox]]***: Con un altor d'hasta 2 m, tien un tarmu d'unos 20 cm de diámetru, y nel so estremu cimeru tien la roseta carauterística de los aloes. Les sos fueyes son de color verde, con una pequeña combadura. La so inflorescencia ye de color anaranxada, de forma cilíndrica. Consúmese como llaxante natural.

* ***[[Aloe maculata]]***: Con un altor de 5-10 cm, tien forma d'estrellada con 4 o 5 fueyes per nivel. Caúna d'estes fueyes naz verticalmente pero depués cayen pa caltenese de manera horizontal, tienen pintes blanques y dientes nel cantu. La so inflorescencia color anaranxáu (naranxa escarlata), ye pequeña (con forma cilíndrica). Cultivar pa usu cosméticu, como planta decorativa y pocu frecuentemente pa usu melecinal.

## Referencies

## Ver tamién
* Especies de Aloe
* Identificando los Aloes

## Enllaces esternos

* Aición antiasmática del Aloe vera en pacientes