Brahmaputra

El **ríu Brahmaputra** (en idioma sánscritu, ब्रह्मपुत्र, que significa «el fíu de Brahmā») ye unu de los ríos más llargos d'Asia. 

Naz nel glaciar Kubigangri, cerca del monte Kailāsh, nel Himalaya, y escurre en direición este per territoriu chinu, pela parte oeste del Tíbet, pasando cerca de Lhasa. Dempués d'un percorríu de 2896&nbsp;km desagua nel golfu de Bengala, en Bangladex, formando parte del delta del Ganges, el mayor delta del mundu. El ríu ye conocíu como *Tsangpo* nel Tíbet y na zona central de Bangladex estremar en dos ramales, siendo'l principal el ríu *[[Jamuna]]*, nome col que ye conocíu nesa rexón, y l'otru, de menor caudal, el ríu Shitalakshya.

Ye'l Dyardanes o "Œdanes" de los antiguos griegos. El so percorríu pela zona tropical fai del so valle unu de los más ricos en diversidá biolóxica del mundu. Los sos principales llenes dexen la fertilización del suelu, anque son devastadoras. Na so parte más baxa, el ríu considérase sagráu pa los hindús, y utilízase pal tresporte de productos agrícoles.

## Toponimia

En tibetanu el ríu ye conocíu como *Mazang*, *Damqog Zangbo* o Yarlung Tsangpo (ཡར་ཀླུངས་གཙང་པོ་; treslliteración Wylie: *yar kLungs gTsang po*); en chinu mandarín *Yarlung Zangbo* (雅鲁藏布; pinyin: Yǎlǔ Zàngbù) o *Yǎlǔ Zàngbù Jiāng* 雅鲁藏布江 (Jiāng significa ríu en chinu), en chinu clásicu *Mǎquán Hé* 马泉河, en ciertes zones el nome chinu ye Yairu Zangbo.

Como se señaló, en sánscritu «Brahmaputra» significa «fíu de Brahmā». N'hindi escríbese ब्रह्मपुत्र, *Brahmaputra*; en Assam ye ব্ৰহ্মপুত্ৰ, *Brohmoputro*; y en bengalí ব্রহ্মপুত্র, *Brohmoputro*. En sánscritu antiguu llámase *Lauhitya* y la xente del valle del Brahmaputra nomar como *Luit*. 

## Xeografía
### Curso nel Tíbet

El ríu Brahmaputra traviesa en direición este'l pandu y los cordales del sureste del Tíbet, hasta algamar el nordeste de la India y enfusase nel estáu d'Arunachal Pradesh. Na so travesía pol Tíbet, dende les sos fontes cercanes al monte Kai
osh hasta'l so ingresu en territoriu indiu, esti ríu aprove d'una importante vía de tresporte que va d'este a oeste mientres aproximao 1200&nbsp;km, siendo probablemente la exa de navegación fluvial alcontráu a mayor altor del mundu. 

### Cursu na India y Bangladex

Entrando en Bangladex xúnese-y el Tista (Teesta nel mapa), unu de los sos mayores afluentes, y estrémase nel intre en dos. La caña principal toma'l nome de Jamuna y diríxese al sur onde conflúi col Ganges formando'l Padma. La caña menor caltién el nome de Brahmaputra, por ser l'antigua caña principal, y diríxese al sureste pa xunise al Meghna. El conxuntu d'esos ríos forma'l mayor delta fluvial del mundu, asitiáu na so mayor parte en Bangladex. La rexón del delta ye conocida como los Sundarbans («formosos montes»), una rexón de trupu monte de manglar y unu de los principales hábitat del tigre de Bengala. Nella atopa'l Parque Nacional de Sundarbans y foi declarada como Patrimoniu de la Humanidá pola Unesco nel añu 1997, entendiendo un área protexida de 1395&nbsp;km².

El sistema Tsampo-Brahmaputra ye totalmente navegable nos sos postreros 1290&nbsp;km. 
Ye unu de los pocos ríos del mundu qu'amuesa'l fenómenu del macareo, que se da cuando nes marees más vives una fola única remonta ríu arriba.

Ye navegable na mayor parte del so trayeutu y les sos zones pocu fondes son sagraes pa los hindús. El ríu ye propensu a provocar llenes catastróficos en primavera cuando les nieves del Himalaya empiecen a dilise.

## Historia
Nel cursu altu del ríu atopa l'orixe de la dinastía Yarlung de reis tibetanos, y nel so valle (valle del Yarlun) atópense les tumbes de los sos principales reis. Nel valle d'Assam
desenvolvióse l'antiguu reinu indianizado de Kamarupa.

## Referencies

## Enllaces esternos

*