Istán

**Istán** ye un conceyu español de la provincia de Málaga (Andalucía) y atópase 15 quilómetros al noroeste de Marbella. Asitiar na falda sur de la Sierra de les Nieves. Nel añu 2016 cuntaba con una población total de 1.399 habitantes.

Los sos vecinos celebren el 29 de setiembre les fiestes n'honor del so patrón, San Miguel Arcánxel.

## Situación xeográfica
El conceyu d'Istán atopar al suroeste de la provincia de Málaga, nel "piedemonte" de les sierres mariniegues que cuerren paraleles a la mariña occidental malagueña.

Precisamente d'esta situación entemedia ente'l monte y el mar viénen-y daes a Istán una gran parte de les sos carauterístiques físiques, socioeconómiques y de xacíu, históriques.

La forma del conceyu asemeya la d'un triángulu equilláteru ya invertíu cola base empobinada escontra'l norte, onde parti con Tolox. El vértiz nororiental parte con Monda, nuna estrecha franxa, al igual que lu fai con Parauta nel vértiz noroccidental. El llau occidental del triángulu ye una amplia llinia que delimita los territorios d'Istán y Benahavís, ente que'l llau oriental compartir Ojén al norte y Marbella al sur. Nel vértiz sur alleguen les llinies divisories de Benahavís y Istán.

## Historia
Les especiales carauterístiques del so enclave, un pequeñu puexu sobre los valles de los ríos Verde y Molinos, según la so proximidá a Marbella, fixeron que los musulmanes escoyeren esti llugar pa establecese. Una vegada conquistada la Tierra de Marbella y tres la conversión xeneral de 1500, les presiones exercíes sobre los mudéxares fueron el detonante pa empecipiar una marcha subrepticia escontra'l norte d'África que foi albortada cerca de la desaguada de Ríu Verde.

Mientres la rebelión de los moriscos de 1568, Istán alzóse cabezaleru de los alzaos y nos sos montes viviéronse encarnizadas batalles, hasta la derrota del Fuerte de Arboto (Plaza Armes) en que fueron sometíos pol Duque d'Arcos y, darréu, exiliaos al interior de la Península.

En 1570 empecípiase un procesu de repoblación con cristianos vieyos que veníen de distintos puntos d'España, ente los que se partieron les propiedaes de los moriscos. Unu d'aquellos grupos venía de les güertes de Murcia y falaben el panocho, una peculiaridá qu'influyó por que dende entós aplicárase a los nativos d'Istán esti xentiliciu.

Col asentamientu d'estos pobladores empecípiase una manera de vida distinta del anterior,y que ye orixe del actual sistema social.

## Clima
El clima d'Istán, a pesar de tar asitiáu nel monte, carauterizar por una temperatura medio de 16,1 °C. Les precipitaciones son de 930 milillitros añales. Prodúcense principalmente ente los meses de payares y xineru. 

**Temperatura medio**: 16 °C 
**Hores de sol al añu**: 2920 hores/año **Precipitaciones**: 
930 l/m²

## Celebraciones

## Puntos d'interés d'Istán
En Istán podemos atopar munchos puntos d'interés turísticu que faen qu'esti pequeñu pueblu de málaga sía un llugar peculiar que podemos visitar.

puntos d'interés cultural :

- La ilesia de san Miguel, foi construyida sobre'l sieglu XVI. empezar los moriscos sobre'l 1569, pero col pasu del tiempu reconstruyóse. Ta formada por una única nave de madera, amás , podemos destacar les peculiares pintures del sieglu XVIII ya imáxenes artístiques.

- La Torre Escalante: ye testigu d'unu de los acontecimientos más importantes d'esti conceyu, dende'l sieglu XV, esta construcción contién un arcu de mediu puntu, un patiu de caballeríes. tou esto constitúin una cortil abovedada.

-La ermita de san Miguel: asitiar nuna cueva a pocos quilómetros del cascu históricu de la ciudá, nel so interior podemos apreciar la imaxe del patrón de la villa.

-La castañal santa: ye un árbol con más de 800 años d'antigüedá y con un perímetru de 13 metros. Dizse que Fernando'l Católicu celebró en 1501 una misa so la so solombra.

- El mirador natural del Tajo Banderes: ye'l llugar onde asitiaben les banderes de los bandos combatientes na guerra por conquistar estes tierres, esti mirador ufierta maraviyoses vista del banzáu de la concepción amás de les numberoses sierres qu'arrodien esti pueblu.

- Los miradores de la casa de la mocedá, de la cai azufaifo y del peñón: dende estos miradores podemos apreciar les numberoses vistes que nos ufierten la contorna d'Istán, amás del valle del ríu verde, el cursu del ríu de los molinos y la so cascada.

-El muséu d'agua: ye'l centru d'interpretación, cortil espositiva y centru d'información. el so oxetivu ye espublizar la hestoria de la importancia de los recursos hídricos que tien la sierra de les nieves.

## Gastronomía
Dientro de la gastronomía típica d'Istán puen destacase platos como: sopa de tomate, sopa de maíz, gazpachuelo, berza, migues, sopes cocíes, coneyu fritu, roscos de vinu d'alfajor, salmorejo y zahinas.

## Referencies

## Bibliografía
* URBANEJA ORTIZ, L. y CASADO BELLAGARZA, J.L., Istán, una hestoria por afayar, Edición de los autores, Marbella, 1992.

## Enllaces esternos