open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Óvulu

Los **óvulos** son les célules sexuales o gametos femeninos.Son célules grandes, esfériques ya inmóviles. Dende la pubertá, cada 28 díes aproximao, maurez un ovocito n'unu de los ovarios y pasa a una de les trompes de falopio, mientres el denomináu ciclu menstrual, esti cuando se fecunda por un espermatozoide convertir nun cigotu.

Fueron descubiertos y descritos per primer vegada en 1827 —*Ovi Mammalium et Hominis genesi*—, pol biólogu Karl Ernst von Baer, quien depués de realizar esperimentos d'encruz de mamíferos, llogró identificalos como'l gametu femenín. 

## N'animales

Nos animales, incluyíu *Homo sapiens*, el **óvulu** ye'l gametu femenín (célula sexual femenina), una célula haploide producida pol ovariu portadora del material xenético y capaz de ser fecundada por un espermatozoide, formándose entós un cigotu.

Los óvulos son célules haploides formaes nos ovarios pola subdivisión por meiosis d'un ovocito primariu en dos ovocitos secundarios, y éstos nun óvulu y dos "cuerpos polares". Esti procesu, llamáu ovogénesis, manifiéstase macroscópicamente al traviés del procesu periódicu de la ovulación.

La primera de les dos divisiones meióticas —qu'amenorga'l númberu de cromosomes— empecipiar mientres el desenvolvimientu embrionariu y queda atayada mientres la profase. Volver# a entamar a partir de la pubertá, cuando en cada ciclu maurez un ovocito y el folículo que lo envolubra, completándose la primer división —que produz un ovocito secundariu— y empecipiándose la segunda. La segunda división meiótica —que xenera l'óvulu maduru— queda de la mesma atayada, y nun se completa hasta que nun asocede la fecundación, si ye qu'ésta llega a producise. Depués de completar la meiosis de les ovogonies, amás d'un ovocito formaríense dos cuerpos polares, el primeru siendo la célula hermana del ovocito secundariu, y el segundu la del óvulu.

Mientres los cuerpos polares son célules relativamente pequeñes, los óvulos son les célules haploides más avolumaes del cuerpu humanu. La membrana plasmática d'un ovocito llámase ovolema y tien un papel importante nel procesu de la fecundación.

## En plantes

Nes plantes llámase óvulos a los primordios seminales, que son megasporangios, ente que los gametos femeninos reciben el nome de **oosferas**.

## Referencies

## Ver tamién
* Gametu
* Espermatozoides
* Gónada
Histeria

La **histeria** (del francés *hystérie*, y ésti del griegu ὑστέρα, «úteru») ye una afección psicolóxica que pertenez al grupu de les neurosis. Téunicamente, denominar trestornu de conversión.

## Síntomes

Los síntomes histéricos son reversibles. Destaquen los trestornos motores, sensitivos y sensoriales. 

Los trestornos motores pueden ser convulsiones o paralises.

## Diagnósticu

Dos son los elementos indispensables pal diagnósticu d'un síntoma histéricu: primero, estos déficits d'apariencia neurolóxicu soceden ensin nenguna patoloxía orgánica nel sistema nerviosu, central o periféricu, y segundu, soceden en rellación con situaciones d'estrés o de conflictu psíquicu. Tolos exámenes que s'efectúen dan resultaos normales. Estos trestornos nun son simulaos intencionadamente pol paciente.

## Trestornos histéricos na actualidá

El *[[DSM-IV|DSM-IV-TR]]* inclúi dalgunos trestornos somatoformes, los trestornos disociativos y los trestornos de conversión.

## Dellos aspeutos históricos

Na dómina de Hipócrates, creíase que l'úteru yera un órganu móvil, qu'analaya pol cuerpu de la muyer, causando enfermedaes a la víctima cuando llega al pechu. A esti desplazamientu atribuyíense-y los trestornos sintomáticos, esto ye, l'aforfugamientu o les convulsiones.

La etimoloxía de la pallabra recueye, poro, esa idea: la histeria como una enfermedá del úteru y, poro, mesma de la muyer, que causa trestornu nel comportamientu psicolóxicu.

Na actualidá quedó refugada esta postura, considerándose que nun esiste rellación dalguna col úteru y que nun ye una entidá esclusiva de les muyeres.

## Ver tamién
*Trauma psíquicu
*Trestornu de conversión
*Trestornos de somatización
*Neurosis

## Referencies

## Enllaces esternos
Llinu

**Lino** puede referise a:

* Lino, una fibra testil d'orixe vexetal.
* Color llinu.
 
## Fitónimos
*El nome común de les plantes yerbácees del xéneru *[[Linum]]*, de la familia de les lináceas:
:* ***[[Linum bienne]]
:* ***Linum catharticum
:* ***[[Linum narbonense]]
:* ***Linum usitatissimum***, emplegada pal llinu testil.
:* ***Linum suffruticosum***.
* El nome común de ***Hypericum linariifolium**'' (o **linillo de Badayoz**), una planta de la familia ''Hypericaceae''.

== Antropónimu ==
* **Lino**, instructor de música del míticu héroe griegu Heracles.
* **Llinu''' o San Llinu, papa dende l'añu 67 al 76.

## Topónimos
*Puertu de Haza del Lino, orónimu español.
*Lino Lakes (Minnesota), llocalidá d'Estaos Xuníos.

## Referencies
Newsweek

***Newsweek*** ye una revista de noticies d'apaición selmanal. Publicar en Nueva York y distribúyese nos Estaos Xuníos. 

Por cuenta de problemes financieros, Newsweek suspendió les sos ediciones impreses el 31 d'avientu de 2012 y volvió retomales el 7 de marzu de 2014.

## Historia
Orixinalmente denomada *News-Week*, foi fundada por Thomas J.C. Martyn el 17 de febreru de 1933. Esi númberu contenía siete fotografíes de les noticies de la selmana na so portada. Col pasu del tiempu amplió'l conceutu de revista de noticies, dende hestories personales al analís y la crítica. En 1961 The Washington Post Company mercó la revista.

A fecha de 2003, calculábase que tenía una distribución mundial de más de 4 millones, incluyendo 3,1 millones n'Estaos Xuníos. Tamién publica ediciones en xaponés, coreanu, polacu, rusu, español y árabe, amás de *Newsweek International* n'inglés.

Anque tea centralizada en Nueva York, tien 22 oficines: nueve n'Estaos Xuníos y en Beixín, São Paulo, Rio de Janeiro, Buenos Aires, Ciudá del Cabu, Frankfurt del Main, Ḥong Kong, Xerusalén, Londres, Ciudá de Méxicu, Moscú, París, Tokiu y Varsovia.

Dende 2008, *Newsweek* travesó dellos problemes financieros, que se vieron reflexaos n'amenorgamientos socesivos. N'agostu, el grupu The Washington Post vendió esta revista al empresariu Sidney Harman por un preciu simbólicu de 1 dólar. L'editor Jon Meacham arrenunció en concretándose la venta. En payares de 2010, *Newsweek* fundir col sitiu web d'opinión *[[The Daily Beast]]*; Tina Brown, redactora xefe, va asumir la redaición de dambes publicaciones. Newsweek ye propiedá conxunta de Harman y IAC.

## ''Newsweek n'Español''

*Newsweek n'Español* ye la primer revista de noticies internacionales en Méxicu.

A partir del 2004, Grupu Editorial Vía Satélite adquier la llicencia de *Newsweek n'Español* y güei día circula en Méxicu, Estaos Xuníos, Centru y Suramérica.

Col tiempu, la edición n'español vieno desenvolviendo un conteníu editorial propiu, mesmu que se complementa col conteníu del so homólogu n'inglés y qu'asegura que los llectores permanezan informaos del soceder nacional, rexonal y mundial.

## Referencies

## Enllaces esternos
Hai versiones de la revista *News Week* pa distintos países como pa Méxicu, Arxentina y Venezuela.

* Páxina web de ''Newsweek'' 
* Newsweek n'Español
* The Washington Post Company
Mártir

Un **mártir** (del griegu «μάρτυρας», «testigu») ye una persona que sufre persecución y muerte por defender una causa, xeneralmente relixosa, o por arrenunciar a abjurar d'ella, colo que da «testimoniu» de la so creencia nella.

## Nel cristianismu

Nel mundu occidental de tradición cristiana, la pallabra tien históricamente connotaciones relixoses, pos se consideró qu'un **mártir** yera una persona que morría pola so fe relixosa y, en munchos casos, yera torturada hasta la muerte.

Los mártires cristianos de los trés primeros sieglos dempués de Cristu yeren asesinaos polos sos convencimientos relixoses (dacuando yeren crucificaos como Cristu) de la mesma manera que los prisioneros políticos romanos o refundiaos a los lleones nun espectáculu circense. Sicasí, dellos historiadores de la Ilesia, como por casu John Fletcher y Alfonso Roperu afirmen qu'hubo más mártires cristianos nel sieglu XX que nel conxuntu de los diecinueve sieglos anteriores. 

Anguaño, la Ilesia católica incoa el procesu de beatificación, pa depués dar pasu al de canonización, cuando un fiel católicu que gocia de fama de martiriu porque, siguiendo a Xesucristu más de cerca, sacrificó la so vida nel actu del martiriu. La fama de martiriu ye la opinión estendida ente los fieles alrodiu de la muerte sufierta pol siervu de Dios sía pola fe o por una virtú rellacionada cola fe.

Esti procesu suel durar dellos años, ente otros motivos, pol estudiu fondu y refechu que se realiza de la vida y contestu históricu y escritos (si hai). Nesti procesu suelen intervenir numberosos espertos en toles materies y suel escuchase tantu los testimonios favorables como los d'aquellos que tán en contra. La Santa Sede, suel poner especial curiáu y percuru nel estudiu de les causes rellacionaes con personaxes controversiales.

En munches ocasiones llevanten edificaciones relixoses posteriores ellí onde se produció'l martiriu d'un cristianu. Exemplu d'ello ye'l llugar de martiriu de San Servando y San Germán, asitiáu según la lleenda en San Fernando (Cádiz), ermita que podemos contemplar na imaxe.

## Ver tamién
* :Categoría:Mártires
* Actes de los mártires
* Martiroloxu
* Persecución a los cristianos

## Referencies

## Bibliografía
* 
* 
* 

## Enllaces esternos

* Mártires antiguos y modernos
Cirrosis

La **cirrosis** (del griegu: *kirr- κιρρóς*, mariellu anaranxao, y *-ō-sis*, patoloxía), usada equivocadamente en desterciu del términu oficial "cirritis", ye una histopatoloxía na que les célules del parénquima d'un órganu internu cualesquier son sustituyíes, al morrer, por un texíu anormal de tipu cicatricial formáu a partir del texíu estromal del propiu órganu.

El términu 'cirrosis' foi acuñáu por René Laënnec en 1805 al estudiar la cirrosis hepática y reparar la presencia de gránulos amarellentaos nel texíu hepático, debíu esto a la presencia de pigmentos biliares. Polo xeneral, el términu 'cirrosis' queda acutáu pa la enfermedá hepática, denominándose la enfermedá pancreática como pancreatitis crónica, ensin dalguna rellación fisiopatogénica cola hepática, salvo'l posible orixe etílicu coincidente de la primera con dellos casos de la postrera. Tienen distintos aspeutos morfolóxicos y histopatológicos, con ciertes analoxíes.

Esencialmente trátase d'una enfermedá dexenerativa acelerada del parénquima hepáticu, que como espresión final de múltiples etioloxíes, traduz una desestructuración del lobulillo hepáticu, por un estáu de rexeneración calteníu, que finalmente nun consigue sostener la funcionalidad del fégadu, al crecer de forma desaveniente hepatocitos qu'ensin los sos fayadizos conductos de drenaxe, y agraváu pola fibrosis intersticial interlobulillar estromal, terminen produciendo insuficiencia hepática progresiva, y cursando por una serie de graos de afectación clínica relativamente correllacionaes coles anomalíes morfolóxiques crecientes que se van produciendo.

## Causes
Les causes más comunes ya importantes son:
*Etilismo crónicu.
*Hepatitis cróniques víriques, especialmente la hepatitis C, y en menor midida la hepatitis B, en respuesta a ciertes configuraciones genotípicas del güéspede, con anormal respuesta autoinmune celular como orixe principal de la patoxenia, más que'l mesmu virus en sí.
*Medicaciones o fármacos de ingesta crónica, que terminen portándose como'l dañu alcohólicu.
*Obesidá y sobrenutrición.

Amás de la cirrosis hepática, son comunes la cirrosis pancreática, la renal y la biliar.

## Ver tamién
* Cirrosis hepática
* Cirrosis biliar primaria

## Referencies

## Enllaces esternos
* Más alrodiu de la cirrosis hepática 
* Información sobre la cirrosis hepática
2136 e.C.

## Fechos
*China: Primer eclipse solar del que se tienen rexistros.

## Nacencies
* -

## Muertes
* -

## Referencies

## Enllaces esternos
Al·lahu-àkbar

***Al·lahu-àkbar*** (, *Allāh<sup>o</sup> akbar*, «Dios ye [el] más grande»), tamién llamada ***takbir*** (, *takbīr*) y ***tekbir***, ye una espresión de fe del islam bien utilizada nel mundu musulmán como esclamación informal y espresión formal de fe.

La espresión ta compuesta pola forma *Allāhu*, nominativu de *[[Alá|Allah]]* (Dios), y la forma *akbar*, superlativu del axetivu *Kabir* «grande», traducíu por más grande».

Como espresión formal de fe, el takbir ye la primer frase de la llamada a la oración (*àdhan*) felicidá pol almuédano. Ye la espresión que s'utiliza pa indicar que la oración empieza (*[[iqama]]*) y dempués repitir pa indicar cada etapa de la oración.

## Usu

Esta frase ye recitada polos musulmanes en munches situaciones distintes. Por casu, cuando tán bien contentos, pa espresar aprobación, pa evitar qu'un musulmán amuésese vanidosu recordándo-y que dios ye la fonte de tolos sos ésitos o como berru de guerra. La frase nun apaez nel Corán, onde nun se refier a Dios como *Akbar*, sinón utilizando'l nome *Al-Kabir* (El Grande) o *Kabir* (Grande), xeneralmente traducíu como "el más Grande" (13:9, 31:30, 22:62, 34:23, 40:12, 4:34).

## Vexiloloxía
### Iraq

La frase *A el·lahu-àkbar* ta escrita nel centru de la bandera d'Iraq,

### Irán

El takbir ta escritu veintoidós vegaes a lo llargo de los cantos de la franxa central blanca na bandera d'Irán, 

### Afganistán

Na bandera d'Afganistán, el takbir apaez nel centru escritu en lletres blanques sobre fondu coloráu, debaxo de la shahada, según lo determinao pol proyeutu de Constitución de 2004.

### Paquistán

Tamién foi usáu pol movimientu de resistencia en Waziristán, Paquistán, que lluchó contra los británicos mientres la década de 1930, que la so bandera, colorada, amosaba la espresión escrita en lletres blanques.

### Pastunistán

Una de les variantes de la bandera de Pastunistán Oincluye el takbir.

## Ver tamién
* Alhamdulillah
* Alláh-o-Abhá
* Dhikr
* Hallel
* Hallelujah
* Glosariu del islam
* Corán
* Tawhid
* Deo optimo maximo

## Referencies

## Enllaces esternos
Eccema

Un **eccema**, **eczema** o **dermatitis eccematosa** ye un conxuntu d'afecciones dermatolóxiques, caracterizaes por presentar manques inflamatorias diverses tales como: eritema, visícules, pápules y exudación.

Tamién s'usa o s'aplica esti términu pa dermatitis causaes por contautu con una sustancia pa la cual sensibilizárase el paciente (*eccema de contautu*).

Carauterízase por un encarnizamientu de la zona afeutada siguida d'una fuerte picazón; puede espardese fácil y rápido a otres árees del cuerpu.
L'eccema puede clasificase, según les sos carauterístiques, en:

* **Atópico:** l'eccema atópico puede presentar munches variantes, pero polo xeneral caracterízase por plaques de tieces coloraes de piel engafada con constante comición.

* **Seborreica:** la dermatitis seborreica ye una enfermedá inflamatoria común de la piel carauterizada por mancadures escamoses xeneralmente nel cueru cabelludo (nun confundir con caspa) y la cara.

* **De contautu:** la dermatitis de contautu ye'l nome que se-y da a cualquier inflamación de la piel que se produz cuando la superficie de la piel entra en contautu con una sustancia que s'anicia fora del cuerpu.

L'eccema xeneralmente preséntase como reacción a dalguna alerxa.

## Ver tamién
* Dermatitis atópica
* Dermatoloxía
* Eczema dishidrótico

## Referencies

## Enllaces esternos
* Eccema MedlinePlus
Estrella fuxitiva

Una **estrella fuxitiva** (*runaway star* n'inglés) ye una estrella que se mueve al traviés del espaciu con una velocidá inusitadamente alta en comparanza con otres estrelles de la so redolada. La velocidá ye supersónica con rellación al mediu interestelar circundante.

Dos posibles mecanismos pueden dar llugar a una estrella fuxitiva:
* Un alcuentru bien próximu ente dos sistemes binarios, que puede resultar na destrucción de dambos sistemes y la espulsión de delles de les estrelles a gran velocidá.
* Una esplosión d'una supernova nun sistema estelar puede causar que los componentes restantes salgan despidíos.

Anque dambos mecanismos son posibles, los astrónomos suelen ser más partidarios de la hipótesis de la supernova, por ser na práutica más probable.

Un exemplu d'estrelles fuxitives rellacionaes son AE&nbsp;Aurigae, 53&nbsp;Arietis y μ&nbsp;Columbae, caúna d'elles moviéndose lloñe de les demás a velocidaes de más de 100&nbsp;km/s. Buscando'l puntu d'orixe, ésti atópase cerca de la Nebulosa d'Orión, nuna esplosión que pudo producise fai dos millones d'años. La nebulosa d'emisión Sh&nbsp;2-276 (el Llazu de Barnard) piénsase que ye'l remanente d'aquella supernova qu'espulsó a les mentaes estrelles.

Otru exemplu ye la estrella ζ&nbsp;Ophiuchi, que s'alloñar a gran velocidá d'una estrella de neutrones (PSR J1932+1059), a raigañu probablemente de la esplosión de la supernova que-y dio orixe fai un millón d'años.

## Referencies
* 
* 

## Referencies

## Enllaces esternos
* ABC Science: Runaway stars
* ESO Press release: Enigma of Runaway Stars Solved
Estrella T Tauri

Les **estrelles T Tauri** son un tipu d'estrelles variables irregulares nomaes a partir del oxetu prototípicu del grupu, la estrella T Tauri. Son estrelles nueves qu'entá nun entraron na secuencia principal (estrelles pre-secuencia principal). Atópense cerca de nubes moleculares ya identifíquense pola so variabilidá estelar y la presencia de llinies intenses na so cromosfera.

## Carauterístiques
Les estrelles T Tauri son les estrelles más nueves visibles, de tipu espectral F, G, K y M y con una masa inferior a dos mases solares. Les sos temperatures superficiales son similares a les de les estrelles de la secuencia principal de masa asemeyao, pero la so lluminosidá ye significativamente más alta dáu'l so mayor radiu. Les sos temperatures centrales son probablemente demasiáu baxes pa empecipiar reacciones termonucleares. Nel so llugar, la so fonte d'enerxía ta basada na lliberación d'enerxía gravitacional a midida que la estrella contraer pa formar una estrella de la secuencia principal, pudiendo tardar n'algamar esti estáu ente 10 y 100 millones d'años. Les estrelles T Tauri tienen curtios periodu de rotación (en redol a doce díes comparáu con un mes pal Sol) y son bien actives y variables.

Amuesen emisiones intenses y variables de rayos X y d'ondes de radio, y munches tienen vientos solares bien fuertes. Los sos espectros presenten mayor bayura de litiu que'l Sol y otres estrelles de la secuencia principal, una y bones esti elementu químicu destruyir a temperatures cimeres a 2.500.000 K.

Aproximao la metá de les estrelles T Tauri estudiaes tienen discos circunestelares, denominaos nesti casu discos protoplanetarios, yá que se trata de los posibles proxenitores de sistemes planetarios como'l sistema solar. La mayoría de les estrelles T Tauri atópase en sistemes binarios.

Oxetos paecíos a les estrelles T Tauri pero con masa mayor (de 2 a 8 mases solares) son les llamaes estrelles Herbig Ae/Be, que correspuenden a estrelles de tipu espectral A y B qu'entá nun entraron na secuencia principal. Nun se repararon oxetos d'esti tipu con masa cimero a 8 mases solares, pos evolucionen bien rápido: cuando son visibles yá se produz la fusión del hidróxenu nel nucleu y son, por tanto, estrelles de la secuencia principal.

## Ver tamién
* Formación estelar
* Estrelles Herbig Ae/Be
* Oxetu Herbig-Haro

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Estrella doble óptica

En astronomía denominar **estrella doble óptica** o **estrella binaria óptica** a dos estrelles qu'anque paecen tar mui cerca una de la otra vistes dende la Tierra, en realidá tópense dixebraes por una gran distancia nel espaciu y nun s'atopen gravitacionalmente xuníes ente sigo. Nesti sentíu son distintes de les estrelles binaries puramente diches, onde dambes estrelles atópense próximes nel espaciu y xiren alredor d'un centru de mases común.

## Carauterístiques
Les estrelles dobles óptiques estremar de les estrelles binaries por aciu la so observación mientres un llargu periodu, de normal años. Si'l movimientu relativu paez llinial, puede asumise con seguridá que'l movimientu débese namái al movimientu propiu de les estrelles y que formen una doble óptica. Nel casu d'una verdadera estrella binaria, l'ángulu de posición camuda progresivamente y la distancia ente dambes estrelles bazcuya ente un máximu y un mínimu.

### Exemplos d'estrelles dobles óptiques

## Ver tamién
* Estrella doble
* Estrella binaria

## Referencies

## Enllaces esternos
Hindú

La pallabra **hindú** (plural **hindús**) provién del idioma persa, yera la manera en que los perses pronunciaben el nome del ríu Sindhu. La so apaición más antigua conocida data del tiempu de Darío I, so la forma *hindush*, mentada nuna inscripción n'avésticu. El nome designaba al pueblu del contemporaneu Subcontinente Indiu. Dempués de les conquistes musulmanes del sieglu XI, orixinaries de Persia y Asia Central, esti nome empezó a ser utilizáu tamién na India.

## Hindús por rexones

### Los hindús son mayoritarios en
* India 80.5%.
* Nepal 83.3%.
* Bali (Indonesia) 93.1%.
* Mauriciu 54%.

### Destacaes comunidaes hindús en
* Afganistán (segunda relixón dempués del Islam)
* Bangladex (segunda relixón dempués del Islam)
* Bután (segunda relixón dempués del budismu)
* Birmania (segunda relixón dempués del budismu)
* Indonesia (segunda relixón dempués del Islam)
* Malasia (tercer relixón dempués del Islam y el budismu)
* Omán (segunda relixón dempués del Islam)
* Paquistán (segunda relixón dempués del Islam)
* Sri Lanka (segunda relixón dempués del budismu)
* Tailandia (segunda relixón dempués del budismu)

### Tamién hai importantes comunidaes d'inmigrantes hindús en
* Estaos Xuníos = 2,182,068 
*  Reinu Xuníu = 3,514,100
*  Canadá = 2,400,000
*  Australia = 686,256
*  Nueva Zelanda = 150,000
*  Península Arábiga 
* Trinidá y Tobagu 
* Sudáfrica 1,160,000
*  Colombia = 5,000
* Méxicu = 2,500
*  Arxentina = 1,600
*  Chile = 1,500
*  Panamá = 15,000
*  Brasil = 9,200
*  Uruguái = 300
*  Xamaica
*  Haití
*  Guyana = 327,000
*  Surinam = 185,000
*  Ecuador = 100
*  Perú = 285
*  Venezuela = 690

## Referencies
* 

## Enllaces esternos
* Hinduismu.eu  («páxina dedicada a la cultura, filosofía y espiritualidá hindú)
Orléans

**Orléans** ye la capital de la rexón de Centro-Valle de Loira y del departamentu de Loiret.

## Historia

Yera la ciudá de Cénabo (lat. *Cenabum*) el centru de la tribu celta de los carnutes. Nel 52&nbsp;e.&nbsp;C., Xuliu César destruyir. Nos tiempos d'Aurelio se refundó la ciudá como *Aurelianorum*. En 451 Atila escaló la ciudá.

Nel añu 937 la ciudá foi atacada polos maxares nel marcu de les sos campañes de saquéu dende l'actual Hungría.

En 1306 Clemente V reconoz la Universidá y el Colexu Universitariu d'Orléans. 

El 29 d'abril de 1429, Xuana d'Arcu llibró la ciudá del asediu inglés al que taba sometida, de resultes de la Guerra de los Cien Años.

## Puntos d'interés
* Monte de Orléans
* Jardin des plantes d'Orléans

## Referencies

## Bibliografía
D<small>UTOUR</small>,.T<small>HIERRY</small> (2003), *La ciudá medieval. Oríxenes y trunfu de la Europa urbana*. — Paidós, Buenos Aires, 2005, páx. 83. ISBN 950-12-5043-1

## Enllaces esternos
Secuencia d'ADN

Una **secuencia d'ADN, **secuencia de nucleótidos***' o '''secuencia xenética''' ye una socesión de lletres representando la [[estructura primaria de les proteínes|estructura primaria]] d'una [[molécula]] real o hipotética d'[[Ácidu desoxirribonucleico|ADN]] o banda, cola capacidá de tresportar [[información]].

Les posibles lletres son ''A'', ''C'', ''G'', y ''T'', que simbolicen los cuatro subunidades de [[nucleótidos]] d'una banda ADN - [[adenina]], [[citosina]], [[guanina]], [[timina]], que son bases covalentemente amestaes a cadenes fosfóriques. Nel típicu casu, les secuencies preséntense pegaes unes a les otres, ensin espacios, como na secuencia AAAGTCTGAC, diendo de 5' a 3' de izq. a derecha.

Una socesión de cualquier númberu de nucleótidos mayor a cuatro ye posible de llamase una secuencia. En rellación a la so función biolóxica, que puede depender del contestu, una secuencia puede tener ''sentíu'' o ''antisentido'', y ser tantu [[Códigu xenéticu|codificante]] o [[códigu xenéticu|non codificante]]. Les secuencies d'ADN pueden contener "[[ADN non codificante]]."

Les secuencies pueden derivase de material biolóxico de refugue al traviés del procesu de [[secuenciación del ADN]].

En dellos casos especiales, les lletres siguíes d'A, T, C, y G presentar nuna secuencia. Eses lletres representen ambigüedá. De toles molécules muestreadas, hai más d'una clase de nucleótidos nesa posición. Les regles de la [[Unión Internacional de Química Pura y Aplicada]] (IUPAC) son les que siguen:

:A = '''a'''denina 
:C = '''c'''itosina,,,,,,n 
:G = '''g'''uanina 
:T = '''t'''imina 
:R = G A (pu'''r'''ina) 
:Y = T C (pirimidina, n'inglés ''p'''y'''rimidine'') 
:K = G T (ceto, n'inglés ***k**eto'') 
:M = A C (a**m**ino)
:S = G C (enllaces fuertes, n'inglés ***s*'trong*)
:W = A T (enllaces débiles, n'inglés ***w**eak'')
:B = G T C (cualesquier sacante A)
:D = G A T (cualesquier sacante C)
:H = A C T (cualesquier sacante G)
:V = G C A (cualesquier sacante T)
:N = A G C T (cualesquier)

## Ver tamién
* Ácidu desoxirribonucleico
* Polimorfismu de nucleótido únicu

## Referencies

## Enllaces esternos
* DNA motif .
Universidá de Londres

La **Universidá de Londres** (n'inglés: *University of London*) ye una célebre institución d'educación cimera con sede na capital británica. Nun ye una universidá tradicional sinón una federación voluntaria de 19 colexos universitarios totalmente independientes nel ámbitu académico y alministrativo, que de la mesma collaboren de manera proporcional nel presupuestu del sistema y nel sostenimientu d'once institutos.

La universidá ye la tercera más antigua d'Inglaterra y nació pa dar educación a aquel ingleses que por motivos relixosos nun podíen asistir a la Universidá d'Oxford o a la Universidá de Cambridge, que namái almitíen alumnos anglicanu a principios del sieglu XIX. Cola unión de dellos colexos londinenses y dempués de delles coleutes, la universidá constituyóse oficialmente nel añu de 1836. En 1878 convertir na primer universidá nel Reinu Xuníu n'almitir muyeres y para 1908 convirtiérase na universidá más grande del país. 

Anguaño cunta con más de 116.000 alumnos.

## Organizaciones constituyentes y afiliaes

* Birkbeck (BBK)
* The Central School of Speech and Drama (CSSD)
* Courtauld Institute of Art
* Goldsmiths (GUL)
* Heythrop College
* Institute of Cancer Research (ICR)
* Institute of Education (IoE)
* King's College de Londres (KCL)
* Escuela de Negocios de Londres (LBS)
* Escuela d'Economía y Ciencia Política de Londres (LSE)
* Escuela d'Hixene y Medicina Tropical de Londres (LSHTM)
* Queen Mary, University of London (QMUL)
* Real Academia de Música (RAM)
* Royal Holloway (RHUL)
* Royal Veterinary College (RVC)
* Escuela d'Estudios Orientales y Africanos (SOAS)
* The School of Pharmacy, University of London
* University College London (UCL)
* St George's, oficialmente *St George's Hospital Medical School* (SGUL)

## Ver tamién
* Clasificación académica d'universidaes
* T. S. Ashton

## Referencies

## Enllaces esternos

* Universidá de Londres - Sitiu oficial.  .
Cólicu

Un **cólicu** (del griegu *kolikos*, relativu al colon) ye un tipu de dolor carauterizáu por dolor abdominal que varia d'intensidá nel tiempu, dende bien intensu, opresivo (retortijón o retorcijón) hasta cuasi sumir, pa volver aumentar d'intensidá. Producir por un aumentu, dacuando violentu, de los movimientos peristálticos de les coraes bueques abdominales.

## Etioloxía
Aniciar pola contraición intensa del músculu llisu visceral y, n'ocasiones, revela la esistencia d'una torga parcial o total al tránsitu normal del conteníu de la corada bueca afeutada. La infeición del intestín puede aniciar el cólicu pol estímulu de los músculos.

## Cuadru clínicu
Los dolores producen irritabilidá, tensión y estrés. Puede acompañase d'estomagaes, vultures y foria.

## Tipos de cólicos
Ente los cólicos más frecuentes atópense:
* Cólicu biliar
* Cólicu nefríticu
* Cólicu del lactante

## Tratamientu
Esisten distintes melecines que combaten estos tiemblos; dalgunes como ye la papaverina, atropina, que inhiben el pasu de los impulsos nerviosos al traviés de la rexón afeutada. 

## Referencies
Direutor de televisión

El **direutor de televisión** ye la persona encargada de dirixir les actividaes qu'arreyen grabar o filmar una producción de televisión.

## Obligaciones
Les obligaciones del direutor de televisión varien conforme tratar d'una producción en direuto –como la tresmisión del noticieru o d'un eventu deportivu- o d'una filmada o grabada.
Nos dos casos ye responsable de supervisar l'allugamientu de les cámares, de los elementos de llume, micrófonos y elementos de sofitu. Nuna producción de ficción el so rol ye similar a la d'un direutor de cine, faciendo suxestiones a los actores, indicando al operador cuándo empezar y rematar la filmación. Nes series de televisión compuestes de dellos episodios, el papel del direutor puede diferir del rol del direutor de cine pos solamente va trabayar n'unu o en dellos episodios en llugar de ser l'autor de la totalidá de la producción; nesi casu'l control creativu va tar más bien en manes del productor de televisión de la serie.
El Direutor de cámares tien la función de " cuntar la historia ", tien de llograr cola seleición d'imáxenes seducir y atraer al receptor.

## Responsabilidaes
Nes producciones en vivu, el direutor amás de dar con prontitud les órdenes del momentu, tien de caltener l'aselu y caltener l'orde na sala de control, nel pisu de filmación y en tolos llugares so la so supervisión.

L'estudiu pal noticieru puede tener, cuanto más, cuatro cámares con movimientos amenorgaos. Nuna tresmisión deportiva puede haber 20 o 30 cámares y tien d'indica-y de cutio a los operadores qué tienen d'enfocar.

En tanto'l direutor ye responsable de los elementos específicos que faen a la producción, el productor de televisión -xeneralmente sentáu na sala de control nun segundu planu detrás del direutor- fai una coordinación más xeneral, qu'inclúi les pautes publicitaries y la duración del programa.

## Ver tamién
* Realizador

## Referencies

## Enllaces esternos
*
Glándula

Una **glándula** ye un conxuntu de célules que la so función ye sintetizar sustancies químiques, como les hormones, pa lliberar, de cutiu na corriente sanguínea y nel interior d'una cuévanu corporal o'l so superficie esterior.
Estes sustancies pueden ser mensaxeros químicos que s'incorporen al organismu pa llegar a la célula a la que ta destinada, según la so carauterística especial, o producir direutamente un efeutu específicu nel mediu al que son secretadas.

## Etimoloxía
La pallabra **glándula** provién del diminutivu llatín *glandulae* (fem. pl., cf. Celsus 4.1) que significa "amígdalas" o "glándules del gargüelu". De la mesma esti términu ye un diminutivu de *glans* (fem. sg., xenitivu *glandis*) que significa "nuez". *glandulae* (un plurale tantum) lliteralmente significaría "nuececitas".

## Clasificación
Les glándules estremar en tres grupos: 

* Endocrines - Llámense tamién glándules zarraes. Escarecen de conductu y arramen la so secreción nos capilares qu'arrodien les glándules.
* Mistes - Son glándules que na so estructura producen, tanto productos que son secretados al esterior como al conductu sanguineu. 
* Exocrinas - Tamién llamaes glándules abiertes. Secretan los sos productos a un tubu excretor que secreta'l so productu tantu sobre la superficie como escontra la lluz d'un órganu buecu. Esti tipu de glándules estremar en tres grupos d'alcuerdu a los sos mecanismos distintos pa descargar los sos productos secretados:
:* Apocrines - parte de les célules corporales perder mientres la secreción . El términu *glándula apocrina* usar con frecuencia pa referise a les glándules sudorípares. Aun así, les glándules sudorípares apocrinas, que'l so nome vien de l'antigua creencia del so tipu de secreción, tienen una secreción merocrina que foi comprobada gracies a los estudios col MET. 
:* Holocrinas - tola célula se desintegra pa escretar el so conteníu, como nes glándules sebáceas que s'atopen nel corion de la piel.
:* Merocrinas - les célules secretan les sos sustancies por exocitosis, como nes glándules mucoses y serosas.

### Subdivisión
Tamién s'estremen n'unicelulares y pluricelulares según el so númberu de célules:
* **Unicelulares** - Célules individuales que s'atopen distribuyíes ente célules non secretores. Un exemplu son les célules caliciformes. 
* **Pluricelulares** - Compuestes por más d'una célula, pueden estremase ente la disposición de les célules secretores y si hai o non ramificación de los conductos secretores.

### Tipu de secreción
El tipu de productu secretor d'una glándula exocrina puede estremase tamién en tres clases: 
* Seroso - productu aguacientu de cutiu ricu en proteínes.
* Mucoso - productu mafosu ricu en carbohidratos, como les glucoproteínas.
* Sebáceo - productu lípidu.

## Ver tamién
* Parénquima

## Referencies

## Enllaces esternos
Hectágonu

Un **hectágonu** ye un polígonu de 100 llaos, anque visualmente asemeyase a una circunferencia. Nun hectágono regular, la suma de tolos ángulos interiores ye 17&nbsp;640 graos. L'área "A", siendo *a* el llargor de l'aresta, vien dada por:

:A = 25a^2 \cot \frac{\pi}{100} \simeq 795.513 a^2

## Referencies

## Enllaces esternos
Llargumetraxe

Un **llargumetraxe** ye una película que tien una duración de sesenta minutos o superior, o la que, con una duración superior a cuarenta y cinco minutos, ta producida en soporte de formatu 70 mm, con un mínimu d'ocho perforaciones por imaxe. Les consideraciones tocante a la duración del llargumetraxe son variaes, asina, según el *[[Diccionariu de l'Academia de la Llingua Asturiana]]* de l'Academia de la Llingua Asturiana. defínese con una duración de más d'una hora, y según l'Academia de les Artes y les Ciencies Cinematográfiques d'Estaos Xuníos, l'American Film Institute y British Film Institute, un llargumetraxe ye cuando perpasa los cuarenta minutos,  

## Historia
D'alcuerdu al *Rexistru de la Memoria del Mundu* de la Unesco, “*The Story of the Kelly Gang*” foi'l primer llargumetraxe de tola historia. Esta cinta muda, estrenada a fines de 1906, foi dirixida y escrita pol australianu Charles Tait y dura poco más d'una hora.

El primer llargumetraxe completu de color que se proyeutó nos cines foi “*On with the snow*”, que s'estrenó nel añu 1929. Sicasí, el primeru rodáu y estrenáu en technicolor nun foi otru que “Vanity Fair”, de 1935 y que taba dirixíu por Rouben Mamulian.

El primer llargumetraxe sonoru de la historia del cine foi “*The Jazz Singer*”, qu'estrenó nel añu 1927 y que taba dirixíu por Aland Crosland.

El primer llargumetraxe del xéneru de terror foi “Le manoir du diable”, que data del añu 1896 y que taba dirixíu por Georges Mèlies.

## Ver tamién
* Metraxe
* Curtiumetraxe
* Mediumetraxe

## Referencies
Miers

** Miers ** ye una comuña y población de Francia, na rexón d'Occitania, departamentu de Lot, nel distritu de Gourdon y cantón de Gramat. La so población ye de .

Ta integrada na *Communauté de communes du Pays de Padirac *.

## Demografía

## Referencies

## Enllaces esternos
Ministru

Un **ministru**  ye un políticu que dirixe un ministeriu o un departamentu (por casu, Educación, Finances, Salú, Estáu, Guerra), que pertenez al gabinete de gobiernu y que trabaya so l'autoridá d'un primer ministru o d'un presidente. En dellos países (como los Estaos Xuníos y Méxicu), son conocíos como Secretarios d'Estáu secretarios o secretarios d'Estáu.

Hasta empiezos del sieglu XX, los xefes de les delegaciones diplomátiques tamién fueron llamaos "ministros", por casu: "ministru pa Cuba" o "ministru pa Francia". Por casu, *sir* Ernest Satow foi "Unviáu estraordinariu" y ministru pa Xapón ente 1895 y 1900, polo cual yera'l diplomáticu británicu de rangu cimeru en Xapón. El so socesor, *[[sir]]* Claude MacDonald, foi ministru y depués embaxador a partir de 1905, añu en qu'ameyoraron les rellaciones diplomátiques ente Gran Bretaña y Xapón.

## Referencies

## Enllaces esternos
Moravia

**Moravia** (en checu y eslovacu: *Morava*, alemán *Mähren*) ye una de les trés rexones históriques que conformen la República Checa, xunto con Bohemia y la Silesia checa. Llenda al oeste con Bohemia, al sur con Austria (estáu de Baxa Austria), al sureste, este y nordeste coles rexones eslovaques de Trnava, Trenčín y Žilina, respeutivamente; al nordeste y norte cola Silesia checa, y al norte cola Silesia polaca.

El so nome vien del ríu Morava, onde s'estableciera cerca d'él un grupu d'eslavos pocu antes del añu 600. Los habitantes de Moravia falen diversos dialeutos del checu.

Anguaño Moravia ta estremada nes rexones de Moravia Meridional, Zlín, y parte de les rexones de Moravia-Silesia, Olomouc, Pardubice, Vysočina y Bohemia Meridional. La so capital y principal ciudá ye Brno.

## Historia
Alredor del añu 60 e.C. el pueblu celta de los boios retiróse de la rexón y foi asocedíu poles tribus xermániques de los cuados, siendo absorbíos por Roma y reemplazaos nel sieglu VI d.C. por tribus eslaves. A finales del sieglu VIII, el principáu de Moravia correspondíase col sureste de la contemporánea Moravia, Záhorie (nel suroeste d'Eslovaquia) y partes de la Baxa Austria.

Poblada polos moravos, un pueblu eslavu, dende'l sieglu V. A finales del sieglu VI foi invadida polos ávaros, qu'establecieron un imperiu ente'l ríu Elba y el Dniéper. Tres dellos intentos de llibrase del xugu ávaru, estos fueron finalmente vencíos por Carlomagno a fines del sieglu IX, y Moravia pasa a ser tributaria del Imperiu francu.

Nel añu 833 constituyóse como l'Estáu de la Gran Moravia tres la conquista del Principáu de Nitra (Eslovaquia contemporánea; dende'l sieglu X hasta 1918 parte del Reinu d'Hungría). El so primer rei foi Mojmír I (dende 830 hasta 846). El segundu rexente de la Gran Moravia foi Ratislav I (846-870), que trató d'emancipar el so territoriu de la influencia carolinxa, unviando los sos emisarios a Roma. En siendo refugáu, pidió ayuda al emperador bizantín Miguel III. Ello resultó na misión de Cirilu y Metodiu, que traducieron los llibros llitúrxicos al llinguaxe eslavu, y que darréu foi alzáu pol papa al nivel del llatín y griegu. 

En siendo vencíos polos maxares nel añu 906, los reinos vecinos compitieron por Moravia. A partir del sieglu XI, Moravia xunióse a Bohemia y en 1526 dambes quedaron sol dominiu de los Habsburgu.

A partir d'entós formó parte d'esi reinu, pudiendo siguise la so historia na Historia de Chequia.

## Ciudaes
* Brno
* Olomouc
* Zlín
* Přerov
* Prostějov
* Třebíč
* Jihlava
* Kroměříž
* Znojmo
* Ostrava
* Frýdek-Místek

## Referencies

## Enllaces esternos

* https://web.archive.org/web/http://www.czech.cz/es/cultura-checa/las-regiones-sus-atractivos-y-diversidad/moravia/czech.cz/es (Moravia nel sitiu oficial de la República Checa).
* Chequia.cz (Moravia del Norte).
* Chequia.cz (Moravia del Sur).
* Olomouc-Travel.cz (Olomouc).
Nefritis

La **nefritis** ye una inflamación del reñón. Términu del idioma griegu *nephro-* "del reñón" y *-itis* "inflamación". Ye frecuentemente causada por infeición, toxines o enfermedá autoinmune.

## Subtipos

* Glomerulonefritis ye una inflamación de los glomérulos. (Frecuentemente cuando'l términu "nefritis" usar ensin calificación, ye esta condición.)
* Nefritis intersticial o nefritis túbulo intersticial ye una inflamación de los espacios ente los túbulos renales. 
* Pielonefritis ye cuando una infeición urinaria algama'l pielum (maxana) del reñón.
* Nefritis lúpica ye una inflamación del reñón causada por lupus eritematoso sistémico (-YOS), una enfermedá del sistema inmunolóxicu.

## Síntomes
* Sangre na orina (orina escura, de color óxidu o marrón) 
* Orina esplumosa *
Perda de pesu (involuntaria) 
* Estomagaes y vómito 
* Sensación de malestar xeneral (indisposición) 
* Ganes de mexar frecuentemente *
Dolor de cabeza * 
Quedase con ganes de mexar
* Pruyiciu xeneralizáu * 
Amenorgamientu del gastu urinariu * 
Necesidá de mexar mientres la nueche * 
Enclín al sangráu * 
Amenorgamientu del estáu d'alerta * 
Suaño mientres el día, somnolencia, letargo
* Dolor de reñones

## Veterinaria
Los animales ensin tresllechar, beben lleche en polvu pudiendo traer problemes intestinales llevando a una nefritis, y posible decesu.
Nefritis, denominación común pa los procesos inflamatorios del reñón. Esisten delles formes de nefritis, les más habituales son la glomerulonefritis y, en menor midida, la pielonefritis y la nefritis tubulointersticial.

Ye frecuente que los pacientes con glomerulonefritis aguda sufrieren nos díes o selmanes previos una infeición estreptocócica (por casu, una infeición de gargüelu). L'apaición de la glomerulonefritis manifestar por cansanciu, perda de mambís, inflamación de la cara, dolor abdominal o na banda, y amenorgamientu del volume d'orina, qu'amás ye más escura de lo habitual. Por cuenta de la variedá de formes de les glomerulonefritis agudes, el pronósticu ye tamién variable. Les formes que son más frecuentes en neños, son tamién les de meyor pronósticu polo xeneral. Otres formes pueden terminar en nefritis crónica, que produz una mancadura progresivo y destructivo del reñón. Munches formes de glomerulonefritis son producíes por mecanismos autoinmunes. 

Les nefritis tubulointersticiales son consecuencia en munches ocasiones de la ingesta abusiva de salicilatos tales como l'ácidu acetilsalicílico (aspirina) y otros fármacos anti inflamatorios non esteroideos (AINES). 

Les nefritis cróniques suelen ser asintomáticas, pero l'analís d'orina revela la presencia d'albúmina y célules coloraes (eritrocitos). Cuando la destrucción del texíu renal ye avanzada, el déficit de la función renal traducir nel cuadru denomináu insuficiencia renal crónica, nel qu'apaecen hipertensión arterial y otros procesos que son consecuencia de la falta de función depuradora del sangre.

## Ver tamién
* Enfermedá de Bright
* Granulomatosis de Wegener

## Referencies

## Enllaces esternos
Norfolk

**Norfolk** /ˈnɔrfək/ ye unu de los cuarenta y siete condaos d'Inglaterra, Reinu Xuníu, con capital en Norwich. Allugáu na rexón Este llinda al noroeste col estuariu del Wash, al norte y este col mar del norte, al sur con Suffolk y al oeste con Cambridgeshire y Lincolnshire. 

El condáu ocupa un área de 5371&nbsp;km² y la so población nel añu 2003 yera de 810&nbsp;695 habitantes. El puntu más eleváu del condáu asitiar en Beacon Hill con un altor exactu de 100 metros sobre'l nivel el mar. Ye'l puntu más altu del *Cromer Ridge* formáu por vieyos glaciares. Amás de la capital, otres ciudaes importantes son King's Lynn y Great Yarmouth. 

Esisten nicios de que l'área tuvo habitada mientres la dómina prehistórica. Atopáronse dellos restos de la Edá del fierro por tol condáu. En tiempos de la ocupación romana, Norfolk foi un condáu agrícola. Numberoses víes romanes traviesen el condáu.

Norfolk y el so vecín del sur Suffolk xuntos formen la mayor parte del Reinu d'Estanglia. Los anglos colonicen esta rexón nel sieglu V y darréu convirtiéronse en "the north folk" y "the south folk", d'ende "Norfolk" y "Suffolk". 

Ente 1785 y 1786 realizáronse les primeres actividaes d'aviación civil en Norfolk cuando diversos vuelos con globos aerostáticos partieron dende la ciudá de Quantrell.

## Miembros nel Parllamentu
* Richard Bacon (C)
* Henry Bellingham (C)
* Charles Clarke (L)
* Christopher Fraser (C)
* Chloe Smith (C)
* Norman Lamb (LD)
* Keith Simpson (C)
* Anthony David Wright (L)

## Llugares d'interés

* Universidá de East Anglia
* Abadía de Wymondham
* Abadía de Walsingham
* Catedral de San Xuan Bautista de Norwich
* Circuitu de Snetterton
* Palaciu Holkham Hall
* Basílica de La nuesa Señora de Walsingham, patrona d'Inglaterra

## Ver tamién
* Patrimoniu natural de la XE

## Referencies

## Enllaces esternos
Metacritic

***Metacritic*** ye un sitiu web qu'arrexunta reseñes d'álbumes de música, xuegos, películes, programes de televisión, DVD y llibros

## Descripción
En cuenta de calificar pol conteníu, *Metacritic* usa reseñes feches por otres páxines, o usuarios. Realicen una media de toes reseñar recibíes, dando más importancia a reseñar que consideren relevantes pa faer el conteo. De manera que nun va influyir lo mesmo a la de faer la media, la nota que punxera un usuariu d'internet, qu'una importante páxina de calificación de conteníu.

Pa efectuar l'encamientu de la crítica, empléguense tres códigos de color: verde, mariellu y colloráu. Esto da una idea xeneral de la valoración del productu ente los críticos y, en menor midida, el públicu.

La puntuación de los resultaos dacuando varien drásticamente, dependiendo de qué evaluación s'anotó.

## Creación
Metacritic foi fundada en xineru de 2001 polos hermanos *Marc y Julie Doyle Roberts*, xunto a un compañeru de clase de la Universidá del Sur de California, *Jason Dietz*.

## Películes
Metacritic numbera casi 9.000 películes clasificaes por un marcador global. Al 31 de xineru de 2017, les 10 meyores películes son:

## Enllaces esternos
* Metacritic

## Referencies
Xigante gaseosu

Un **xigante gaseosu** ye un planeta xigante que nun ta compuestu mayoritariamente de roca o otra materia sólida sinón de fluyíos; anque dichos planetes pueden tener un nucleu predresu o metálicu. Créese que tal nucleu ye probablemente necesariu por que un xigante gaseosu fórmese, pero la mayoría de la so masa ye en forma de gas, o gas estruyíu n'estáu líquidu.

A diferencia de los planetes predresos, los xigantes gaseosos nun tienen una superficie bien definida. Términos como dimensión, área superficial, volume, temperatura superficial o densidá superficial pueden referise a la capa esterior vista dende fora, por casu dende la Tierra.

Nel sistema solar hai cuatro xigantes gaseosos: Xúpiter, Saturnu, Uranu y Neptunu. Estos planetes son conocíos tamién como los planetes jovianos» o planetes esteriores.

Uranu y Neptunu fueron consideraos polos científicos como una subclase separada de planetes xigantes, xigantes xelaos, tamién denominaos «planetes uranios», por cuenta de la so estructura principalmente compuesta de xelu, roca y gas. Estremar de xigantes gaseosos «tradicionales», como Xúpiter y Saturno, porque la so proporción d'hidróxenu y heliu ye muncho más baxa, principalmente pol so mayor distancia al Sol.

Anguaño conozse la esistencia de munchos xigantes gaseosos fuera del sistema solar, por cuenta de que la mayoría de los planetes estrasolares conocíos son precisamente d'esti tipu de planeta.

Puede denominase **planetes xigantes** a un planeta que ta compuestu principalmente d'hidróxenu y metanu y qu'amás nun tien superficie sólida a diferencia de los planetes terrestres . Nesti casu ye posible atopalos en distintos llugares del Universu.

## Ver tamién
* Planeta errante
* Xúpiter caliente
* Clasificación de Sudarsky pa planetes xigantes
* Nana marrón
* Sistema solar
* Sistema planetariu
* Gliese 581 c.

## Referencies

## Enllaces esternos
*