Aron Ralston

**Aron Lee Ralston**  ye un alpinista d'Estaos Xuníos y orador públicu. Saltó a la fama en mayu de 2003 cuando, baxando ribayos n'Utah, viose obligáu a toyese'l brazu derechu con una navaya "multiusos" ensin filu col fin de lliberar, dempués de que'l so antebrazu quedara atrapáu por una roca.

L'incidente se documenta na autobiografía de Ralston de 2004 *[[Ente la espada y la paré (llibru)|Ente la espada y la paré]]*, y ye la tema de la película de 2010* [[127&nbsp;hores]]*.

## Vida privada
Ralston, un graduáu de Cherry Creek High School y un estudiante d'inxeniería mecánica y francés en la Universidá Carnegie Mellon, foi miembru de les sociedaes d'honor Phi Beta Kappa y Tau Beta Pi. Nel Carnegie Mellon, trabayó como asistente d'enfermería, estudió nel estranxeru, y foi un participante activu de deportes intramuros. Dexó'l so trabayu como inxenieru mecánicu con Intel en 2002 pa xubir tolos Colorado *fourteeners*, o picos de más de 4.000 metros d'altor mientres la temporada d'iviernu.
N'agostu de 2009, casóse con Jessica Ralston Trusty, y el so primer fíu (Leo), nació en febreru de 2010.

## Accidente
En 2003, mientres taba nun viaxe de senderismo en Blue John Canyon (cerca de Moab, Utah), una roca esprendióse, entartallando la so antebrazu derechu y atrapándolo contra la paré del cañón. Ralston nun cuntara a naide los sos planes de dir d'escursión y sabía que naide taría buscándolo. Pasó 127 hores sorbiendo amodo la so pequeña cantidá d'agua restante tratando de sacar el brazu, anque lamentablemente los sos esfuercios fueron inútiles. Col tiempu quedar ensin agua, asina que, suponiendo que diba morrer, decidió tallar el so nome, fecha de nacencia y la presunta fecha de la muerte na paré del cañón de piedra arenisca, y grabó en videu un últimu adiós a la so familia.

Dempués de cinco díes tratando de llevantar y romper la roca, el deshidratado y delirante Ralston disponer a toyer l'antebrazu derechu atrapáu col fin d'escapar. Anque nunca nomó al fabricante de la ferramienta, describir como "lo que llograríes si mercares una llinterna de 15$ y te regalaren una ferramienta multiuso". Dempués de lliberar, desesperáu por beber un pocu d'agua, viose obligáu a beber agua inclusive d'un charcu d'agua puerco. Pero inda taba a ventisiete quilómetros del so vehículu, y nun tenía teléfonu móvil. Tuvo que faer rappel nuna serrapatosa paré de 19,812 m y depués caminó pol cañón sol calorosu sol del mediudía. Tuvo que siguir caminando deshidratado, afamiáu y morrebundu, tantu que cayó al suelu delles vegaes, y más la presión de que les utres carroñeros yá taben empezando a volar sobre él. Nel camín atopar a trés turistes, Eric Meijer, Monique y el so fíu Andy, quien-y dieron agua y sollertaron a les autoridaes. Foi finalmente rescatáu por un equipu de busca n'helicópteru seis hores dempués de la amputación del so brazu, que foi retiráu de debaxo de la roca y recuperáu poles autoridaes del parque pa ser darréu incineráu pol mesmu Ralston. Depués tornó a la escena del accidente con Tom Brokaw seis meses más tarde, nel so cumpleaños, por dos razones: pa filmar l'episodiu de *NBC Dateline* del so accidente, y p'esparder ellí les cenices del so brazu onde él diz, "que pertenecen."

## Consecuencies del accidente

### Turismu de monte y aventura
Ralston inda xube montes prolíficamente, incluyendo una espedición en 2008 al Nevado Ojos del Salado en Chile y al Monte Pissis n'Arxentina. En 2005, Ralston convertir na primer persona n'esguilar les 53 montes del Colorado, de más de 4.000 metros d'altor, pel iviernu, un proyeutu qu'empezó en 1998 y que volvió a entamar dempués del so amputación en Blue John Canyon.

En 2008, xubió en solitariu Denali.

En 2009, dirixó una espedición colos sos amigos nel ríu Colorado al traviés del Gran Cañón, y xubió el monte Kilimanjaro en Tanzania.

Magar inda Ralston tien la intención d'esguilar el Monte Everest dalgún día, él nun taba acordies con l'esplorador polar Eric Larsen na so espedición "Salvar Los Polos" en 2010, como s'informó primeramente.

### Apaiciones nos medios de comunicación
Dempués del accidente, Ralston fixo numberoses apaiciones. El 21 de xunetu de 2003, Ralston apaeció en *The Late Show con David Letterman,*. El 6 d'ochobre de 2005, Ralston apaeció en *The Late Late Show con Craig Ferguson.* El 10 de setiembre de 2004, la hestoria de Ralston foi presentada nuna edición de dos hores de *Dateline NBC* llamáu "Díes desesperaos en Blue John Canyon." Ralston apaeció dos veces *en* The Today *Show, Good Morning America, [[The Tonight Show|The Tonight Show con Jay Leno]],* y *The Late Show con David Letterman.* Tamién apaeció en *[[The Ellen DeGeneres Show]], CNN con Bill Hemmer, Anderson Cooper 360°, el sábadu pela mañana CNN* y ''CNBC con Deborah Norville.'' Tamién participó nel espectáculu d'entrevistes Australianu *Enough Rope.*

Ralston foi nomáu Home del Añu na revista de moda masculina *[[GQ]]* y Persona del Añu* por [[Vanity Fair (revista)|Vanity Fair]]* en 2003. En 2003, Aron foi nomada la primer Estrella Brillosa del Esfotu pola WillReturn Council of Assurant Employee Benefits.

### Otros proyeutos
El 4 de mayu de 2007, Ralston presentar nel Foru Económicu Suizu y dio un discursu alrodiu de "qué tanto perdió la so mano, sinón ganó la so vida de nuevu."

Ralston documentó la so esperiencia nun llibru tituláu *"Ente la espada y la paré"* (ISBN 0-7434-9281-1), publicáu por Atria Books, el 7 de setiembre de 2004, qu'algamó'l puestu #3 na llista del *New York Times* de llibros de non ficción. Algamó'l #1 en Nueva Zelanda y Australia, y ye'l #7 bestseller autobiográficu de tolos tiempos nel Reinu Xuníu.

## ''127 Hours''

El direutor de cine inglés Danny Boyle dirixó la película *127 Hours* sobre la hestoria de Ralston. El rodaxe tuvo llugar en marzu y abril de 2010, col llanzamientu en Nueva York y Los Angeles el 5 de payares de 2010. Fox Searchlight Pictures financió la película. L'actor James Franco desempeñó'l papel de Ralston. La película recibió ovaciones de pies, tantu nel Festival de Cine de Telluride como nel Toronto International Film Festival. Dellos miembros del públicu en Toronto y, más apocayá, en Upstate, NY, esmoreciéronse debíu al realismu de les escenes de la amputación. La película foi bien recibida polos críticos de cine. Una reseña de Rotten Tomatoes informa que'l 93% de 143 críticos profesionales dieron a la película una crítica positiva, con una valoración media de 8,3 sobre 10.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Redux: la hestoria d'un escalador de sobrevivencia (n'inglés)
* Aron Ralston: nes sos propies pallabres (n'inglés) 
* La hestoria de la BBC-Outlook (26min) (n'inglés) 
* La páxina de ''127 hores'' en Facebook (n'inglés)
*