open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
El Paso

Col nome de **El Paso** podemos conocer a:

* El Paso, una ciudá del estáu de Texas (Estaos Xuníos).
* El Paso, un conceyu español de la islla de La Palma, na provincia de Santa Cruz de Tenerife.
* El Paso, una comunidá amerindia de la Guyana.
* El Paso, un coleutivu artísticu que se formó pa esparder l'arte abstractu n'España.
Charleston

Col nome de **Charleston** podemos referinos a:

* Charlestón, baille de principios del sieglu XX.
* Charleston, la capital del estáu de Virxinia Occidental (Estaos Xuníos).
* Charleston, segunda ciudá en tamañu de Carolina del Sur (Estaos Xuníos).
* Charleston, ciudá d'Utah (Estaos Xuníos).
* Charleston, ciudá d'Arkansas (Estaos Xuníos).

## Referencies
Supercopa d'España de Fútbol

La **Supercopa d'España** ye una competición de fútbol qu'organiza la Real Federación Española de Fútbol dende 1982 y qu'enfrenta al campeón de la Lliga española de Primer División escontra'l campeón de la Copa del Rei. Fasta l'añu 1996, si'l mesmu equipu ganaba dambes competiciones, yera campeón de la Supercopa darréu. Dende entós, si se da esa situación, el socampeón de Copa xuega escontra'l ganador de Lliga y Copa. 

Anguaño Lionel Messi (con 12 goles) ye'l máximu goliador históricu del tornéu. 

## Antecedentes
Ente 1940 y 1953 hebo torneos que, como la Supercopa, xugaron los campeones de Lliga y Copa (entós del Xeneralísimu). Per embargu, nin la *Copa de Campeones* (1940) nin la *Copa de Oro Argentina*, que xugóse en 1945 cuando l'embaxador arxentín ofreció el troféu daes les bones rellaciones ente los gobiernos de dambos países, fueron torneos oficiales. 

Sí fueron oficiales, al tar organizaes pela Federación Española de Fútbol (FEF) la *Copa Presidente FEF* del añu 1941 y la *Copa Eva Duarte de Perón*, que davezu yera ún partíu na más y xugóse de 1947 a 1953 n'honor del presidente de L'Arxentina y la so muyer.

## Formatu
Los dos equipos xueguen dos partíos ente ellos, el primeru nel campu del campeón (o socampeón) de Copa y el segundu nel campu del campeón de Lliga. Gana la Supercopa:
* L'equipu que más goles marque nel conxuntu de los dos partíos. 
* En casu d'empate, el ganador será'l que más goles marcara nel campu visitante. 
* Si los dos equipos marcaren el mesmu númberu de goles nel tornéu, y el mesmu númberu de goles en campu visitante, na más finar el segundu partíu tienen de xugase dos partes d'añadedura de 15 minutos caúna. Si teniendo en cuenta'l resultáu d'eses dos partes ún de los equipos marca más goles que l'otru, esi equipú será'l ganador. 
* Por contra, si estes dos partes terminen n'empate, el ganador será l'equipu que xuega de visitante, si l'empate ye con goles, pero ye necesaria la ronda de penaltis si l'empate ye ensin goles. 
* En casu d'haber ronda de penaltis, los equipos tiren alternativamente cinco penaltis caún, resultando ganador el que más penaltis marque. Si marquen los mesmos siguirán tirándose penaltis alternativamente hasta qu'ún (que será entós el campeón) marque un penalti más qu'otru nel mesmu númberu de llanzamientos. 

## Palmarés
### Historial

### Títulos por clubes

## Referencies

## Enllaces esternos
*Páxina oficial de la RFEF
Supercopa d'España

Hai varies competiciones que se llamen ****:

*Supercopa d'España de Baloncestu.
*Supercopa d'España de Balonmano.
*Supercopa d'España de Fútbol.
*Supercopa d'España de Fútbol Sala.
*Supercopa d'España de Voleibol Femenín.
*Supercopa d'España de Voleibol Masculinu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Lionel Robbins

**Lionel Charles Robbins** , tamién conocíu como **Baron Robbins**, foi un economista británicu que propunxo una de les primeres definiciones contemporánees d'economía: *La economía ye la ciencia qu'analiza'l comportamientu humanu como la rellación ente unos fines daos y medios escasos que tienen usos alternativos*.

Definió la economía como *oikos* (casa) y *nomos* (regles) y aportó un nuevu significáu al conceutu d'economía, si bien namás lo detalló un poco: "La economía ye la ciencia de la eleición, la ciencia qu'estudia cómo los recursos son emplegaos pol home pa satisfacer les sos necesidaes, puesto que viven en sociedad".

Robbins foi mui influyiu pola Escuela austriaca, siendo un de los sos primeros adherentes nel mundu de fala inglesa. Robbins llegó (1929) a ocupar la cátedra na Escuela d'Economía de Londres onde unu de los sos primeros actos foi nomar profesor a Friedrich A. Hayek, a partir de lo cual una nueva xeneración d'"austriacos" entamó a facer sintir la so influyencia nel mundu.

Depués Robbins moderó'l so sofitu total por esa escuela y tresformose nun proponente críticu. Asina, por exemplu, a pesar que Robbins continuó en xeneral col so sofitu pol llibre mercáu al mesmu tiempu foi partidariu del financiamientu fiscal de sistemes d'educación universitaria y organizaciones artístiques (museos, etc).

## Referencies

## Enllaces esternos
Copa Real Federación Española de Fútbol

La **Copa Real Federación Española de Fútbol**, tamién conocida como **Copa Federación**, ye una competición de fútbol que xueguen añalmente los clubes de la Segunda División B y la Tercer División d'España que nun-yos tocara participar na Copa del Rei o que los eliminaran na primer ronda. 

La primera fase ye autonómica. Na segunda xueguen tolos campeones autonómicos más el venceder del últimu añu.

## Finales

## Palmarés

## Referencies

## Enllaces esternos
* Llista de finales en Rsssf
La Pola de Gordón

**La Pola de Gordón** ye un conceyu de la provincia de Llión, tien un área de 157,64 km² con una población de .

## Demografía

## Nucleu y pedaníes
El municipiu de La Pola de Gordón ta constituyíu de 17 poblaciones: Los Barrios, Beberino, Buiza, Cabornera, Ciñera, Folledo, Geras, Huergas, Llombera, Nocedo, Paradilla, Peredilla, La Pola, Santa Lucía, Vega, La Vid y Villasimpliz.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Ayuntamientu de la Pola de Gordón
Toracotomía

Por **toracotomía** nómase cualquier abertura de la cavidá torácica col fin d'esaminar les estructures espuestes quirúrxicamente, ya seya pa la recoyía de material, pa diagnósticu de llaboratoriu o pa esñiciar o correxir les partes dañaes.

Trátase d'un procedimientu mui emplegau na práutica quirúrxica, tanto pa diagnósticu como pa entamangar les distintes malures qu'afeuten al tórax. Semánticamente, la pallabra toracotomía, significa cualquier abertura del tórax. Quirúrxicamente, sin embargu, débense distinguir les simples ciruxíes na cavidá torácica(como por exemplu, los accesos de drenaxe) d'una llarga incisión pa la intervención n'organos torácicos

A través d' una toracotomía puén tratase ya investigase llesiones atopaes na paré torácica, pleura, pulmones, gorgoberu, bronquios, pericardiu, grandes vasos, esófagu, mediastín, diafragma y abdómen superior. Por implicar órganos endotorácicos, tal procedimientu produz un nivel significativu d'estres al sistema cardiorespiratoriu.

## Clasificación y definición de los principales tipos
Nun esiste una única téunica pa facer una toracotomía, existen distintes variantes téuniques, toes con fines terapéuticos o diagnósticos. Didáuticamente puen ser clasificaes en dos grandes grupos coles sos subdivisiones:

*Toracotomíes Simples
**Toracotomía unillateral o hemitorácica
# anterior
# axilar
# ántero-llateral
# póstero-llateral
# póstero-llátero-anterior

**Toracotomía mediana
# por incisión vertical
# por incisión arciforme
# por incisión n'omega

**Toracotomía bilateral
*Toracotomía Combinada**

**Por incisión toraco-abdominal
# variedá unillateral
# variedá mediana

**Por incisión toraco-cervical
# variedá unillateral
# variedá mediana

== Bibliografía ==

*KOGIEN, Moisés **Toracotomias: estudo epidemiológico em um hospital de grande porte da região Centro-Oeste do Paraná**. 2006. Monografia (graduação) - Universidade Estadual do Centro-Oeste - UNICENTRO, Guarapuava, 2006.
*GOFFI, Fábio S.; ''et al.'' **Téunica cirúrgica: bases anatômicas, fisiopatológicas e téunicas de cirurgia'''. 4 Edição. São Paulo: Atheneu, 2000.

## Referencies

## Enllaces esternos
Prudencio Merino Álvarez

**Prudencio Merino Álvarez** , más conocíu como *El Polenchu de Grau*, foi un intérprete de tonada asturiana.

Recibió'l nomatu d**'El Polenchu de Grado** por un desendolcu infantil del so nome, nun allegó grabar pero tornóse nuna figura de la tonada na so llocalidá ñatal y en toa Asturies arréu de la de so potente voz y chiple melodioso. Tamién actuó en Madrid nel so Centru Asturianu, xunto a *Quin el Pescador*. Fenomenal intérprete de *vaqueiradas*, el so calter bohemiu féxo-y morrer lloñe de la so tierra, xoven y nel escaezu. Tuvo nel Campu de concentración de St. Cyprien.

## Referencies

## Enllaces esternos
Demiurgu

El **Demiurgu** ye'l creador del mundiu y autor del universu na filosofía idealista de Platón y na mística de los neoplatónicos. Na filosofia nóstica, ye la entidá que, ensin ser necesariamente creadora, ye impulsora del universu y ánima universal. Ye consideráu'l xefe de los "Arcontes" teniendo sabiduría llimitada y magueta. Demiurgu significa lliteralmente: maestru, artesanu; en sentíu figuráu: creador, facedor.

## Historia
Segun los nósticos, esta entidá sería el Dios del Vieyu Testamentu el Xehová de la Biblia y creador de la materia. Mas el demiurgu que nel platonismu yera imperfeción, nel nosticismu tórgase en maldá. L'universu yera pa los nósticos una gradación, dende'l más sutil (Dios) hasta lo más baxo (la materia). Sicasí, el *demiurgu*' como creador y ordenador del mundiu material, inviértese n'encarnación del mal, aprisionando a los homes y encadenándolos a les pasiones materiales. 

L'Esprítu ye la única parte de la divinidá que corresponde al ser humanu, lluchandu aquesti una "griesca" permanente escontra'l cuerpu y lo material, tresformando asina la tierra nel infiernu, entendiendo pol infiernu non el conceutu del Hades o del inframundiu sinón, cenciellamente, el llugar más alloñáu de Dios. Tan sólo la *sophia*, la sapiencia, la nosis, llega pol amor, dende lo sutil hasta la tierra pa lliberar al ser humanu de la esclavitú de la materia. La salvación nun ye una cuestión de creyencia o de piedá divina, sinón que tórnase nuna revelación, sólo posible por aquellos que entá nun frayaron del too la poca divinidá que tolos seres humanos poseyen.

## Ver tamién
* Platón

## Referencies

## Enllaces esternos
*Investigación acerca de ''El status ontológico del demiurgo en el Timeo de Platón''
Diplomacia

La **diplomacia** tien distintes aceiciones d'alcuerdu al mayor o menor gráu d'inclusión de finxos y práutiques que al traviés d'ella desendólcanse. 

## Historia
La práutica diplomática remóntase hasta la Grecia Clásica, dándose la so revolución paulatinamente d'alcuerdu al proporcional incrementu de las rellaciones internacionales, procesu que s'intensifica nos nuesos díes. La importancia de la práutica diplomática radica na versatilidá de las funciones desempeñaes pola figura de los embaxadores residentes, las sos funciones xiran en tornu a la xeneración d'información real, la minimización de les friciones potenciales y el fomentu de les rellaciones ente los Estaos Soberanos.

## Referencies
Ángeles Caso

**Ángeles Caso**  ye una escritora, traductora y periodista asturiana.

Ye fía de José Miguel Caso González, caderalgu de la Facultá de Filoloxía de la Universidá d'Uviéu. 

Ye llicenciada en Xeografia y Historia, y trabayó pa la revista asturiana *Panorama regional*, la Fundación Príncipe de Asturias, l'Institutu Feijoo d'Estudios de la Universidá d'Uviéu, Televisión Española, Cadena SER y Radio Nacional de España ente otros.
## Premios
* Finalista Premiu Planeta, *El peso de las sombras*, 1994. 
* Premiu Fernando Lara , *Un largo silencio*, 2000. 
* Premiu Planeta, *Contra el viento*, 2009
## Filmografía
* *[[Telediario]]*, TVE (1985-1986) 
* *[[La Tarde]]*, TVE (1985-1986)
* *Deseo* (de Gerardo Vera, guión) (2002)
## Obra
* *Asturias desde la noche*. 1988. Guía. 
* *Elisabeth, emperatriz de Austria-Hungría o el hada*. 1993. 
* *El peso de las sombras*. 1994. Finalista XLIII Premiu Planeta 1994.
* *El inmortal*. 1996, recopilatori: *Érase una vez la paz*. 
* *El mundo visto desde el cielo*. 1997. 
* *El resto de la vida*. 1998. 
* *El verano de Lucky*. 1999. 
* *La trompa de los monos*. 1999, recopilatorio: *Mujeres al alba*
* *La alegría de vivir*. 1999, recopilatorio: *Hijas y padres*
* *Un largo silencio*. 2000. V Premiu Fernando Lara de novela.
* *Giuseppe Verdi, la intensa vida de un genio*. 2001. Biografía del compositor italiano Giuseppe Verdi.
* *Las olvidadas, una historia de mujeres creadoras*. 2005. 
* *Contra el viento*.2009. LVIII Premiu Planeta 2009.
* *Donde se alzan los tronos*. 2012
* *Rahima Begum*. 2013

## Referencies

## Enllaces esternos

* Blog d'Ángeles Caso en el diario Público
Ramón Menéndez Pidal

**Ramón Menéndez Pidal**  foi un filólogu español. Foi l'introductor del criteriu comparatista ya historicista nel estudiu de les llingües y lliteratures, sigiendo les corrientes xurdíes n'Alemaña por delles escueles y corrientes filolóxiques del sieglu XIX.

Entama los sos estudios n'Universidá Complutense de Madrid, siendo ellí discípulu de Marcelino Menéndez Pelayo. Doctórase nel 1893. Durante los años siguientes contauta con escritores del momentu y participa con estos na nomada Xeneración del 98, siendo una de les sos principales preocupaciones la revindicación de la identidá española y la so figura al través de la lliteratura medieval en castellán. Nesti sen, espubliza abundantes trabayos alrodiu esta época que ye convierten nel máximu esponente medievalista lliterariu.

## Reinterpretación de la Historia y Lliteratura
Menéndez Pidal ye un españolista convencíu. Participa profusamente del *positivismu científicu* qu'apaez n'Alemaña y que gocia d'amplios sofitos en toa Europa. El *positivismu* establez la necesidá de que toa afirmación científica debe tomar de basa el mayor númberu de documentos que lu confirmen. Ruempe con una tradición de Menéndez Pelayo y l'escola establecida, basada na pura erudición, y participa del positivismu. Al contautu con escritores y pensadores conviértese aína n'nterpretador, revisando por completu la lliteratura ya historia medieval por considerala parte fundamental pa entender el conceutu d'españa que quier introducir les idees de la Xeneración del 98.
Interpreta *El Cantar del Mio Cid* como'l testu basa de la nación española na que s'espeya la formación de la llingua castellana y por estensión de la española. Otres obres comu *La Epopeya Castellana a Través de la Literatura Española* (1910) o *La Chanson de Roland y el neotradicionalismo* (1959), confirman la pasión de Menéndez Pidal pola figura del Cid, en total comunión con unos collacios de xeneración, algamando'l cume na so obra *La España del Cid* (1929).
Funda con otros eruditos españoles el *Centru d'Estudios Históricos* (1910) que guetaba ente otros oxetivos l'afondamientu n'identidá española al traviés la historia y la llinguística.

## Referencies

## Enllaces esternos
Felipe II d'España

**Felipe II de Castiella y I d'Aragón**, nomáu **El Prudente**  foi rei de Castiella y Aragón dende'l 15 de xineru de 1556 hasta la so muerte, de Nápoles y Sicilia dende 1554 y de Portugal y los Algarves (como **Felipe I**) dende 1580, faciendo una ansiada xunión dinástica con Portugal, que duró 60 años. Foi asinamismo Rei d'Inglaterra, pol so matrimoñu con María I d'Inglaterra, ente 1554 y 1558.

## Vida
Fíu y herederu de Carlos I y Sabela de Portugal, hermanu de María d'Austria y Xuana d'Austria, ñetu por vía paterna de Xuana I de Castiella y Felipe I y de Manuel I de Portugal y María de Castiella por vía materna. Morrió a los 71 años d'edá nel 13 de setiembre de 1598, tres pasar unos años nunes condiciones de vida males por mor de la enfermedá que padecía, y que s'agravaba col pasu del tiempu.

## Fechos Históricos
Durante'l so reináu España gana la batalla de Saint Quinten a los franceses, colo que s'afitó la supremacía Hispánica nel continente européu y foi fundida l'Armada Invencible, colo que'l so interés por conquistar Inglaterra y frenar la so piratería nun pudo completase.

## Referencies

## Enllaces esternos
Citroën

**Citroën**, (Pronunciación en francés: [sitʁoˈɛn]) ye un productor francés de coches.

## Orixe

Fundáu en 1919 por André Citroën, foi'l primer productor de coches en masa fora de los Estaos Xuníos.

## Empresa

Dende 1976 forma parte de *PSA Peugeot Citroën*, y la so sede ta na *rue Fructidor*, París.

## Principales coches

Una de las principales revoluciones de los coches de Citroën foi nel 1934 l'inovativu Traction Avant, el primer coche de ruedes frontales producíu en masa (1934–56). 

Otros modelos importantes foron l'H Van (1947–81), el 2CV (1948–90), el DS (1955–1975) y el CX (1974–91).

## Referencies

## Enllaces esternos
Citroën.es
Motor

Un **motor** ye una máquina que ye a tresformar la enerxía almacenada en combustibles, bateríes o otres fontes, n'enerxía mecánica capaz de realizar un trabayu. Por casu, nos automóviles esti efeutu ye una fuercia que produz el movimientu.

## Tipos de motores
Esisten distintos tipos, siendo común clasificalos en:

* **Motores térmicos**, cuando'l trabayu s'obtién a partir d'enerxía térmica
** *Motores de combustión interna*: Produzse una combustión del fluyíu motor, tresformando la so enerxía química, a partir de la cual obtiense enerxía mecánica
** *Motores de combustión esterna*
* **[[Motor llétricu]]** cuando'l trabayu s'obtién a partir d'una corriente llétrica.

## Clasificación según l'elementu qu'aporta [[enerxía]] a los motores
* Aquellos que consiguen la enerxía de fluyíos (eólicos, hidráulicos, d'aire comprimíu, térmicos, etc)
* Aquellos que obtienen la enerxía de sólidos 
* Aquellos que cueyen la enerxía de formes especiales (motor llétricu)

## Referencies

## Enllaces esternos
Motor llétricu

Un **motor llétricu** ye una máquina llétrica que tresforma enerxía llétrica n'enerxía mecánica por mediu d'interaiciones electromagnétiques. Dalgunos de los motores llétricos yeren reversibles, ye dicir, puen tresformar enerxía mecánica n'enerxía llétrica funcionando comu xeneradores. Los motores llétricos de tración usaos en llocomotores faen a menudu dambes xeres, si se los equipa con frenos rexenerativos. 

## Referencies

## Enllaces esternos

* Control de motores de CC, Ponte H
* Control de motores de CC, Control por Anchu de Pulsu (PWM)
Enola Gay

**Enola Gay** foi'l bombarderu B-29 que llanzó la primera bomba atómica emplegada na Segunda Guerra Mundial sobre la ciudá xaponesa de Hiroshima el 6 d'agostu de 1945. La bomba foi bautizada como Little Boy. L'Enola Gay, ún de los 15 bombarderos B-29 modificaos pa llanzar bombes atómiques, despegó de Tinian, un pequeñu castru de les islles Marianes. El nome del avión yera'l de la ma del pilotu, el coronel Paul Tibbets (Enola Gay de Gordon Thomas y Max Morgan-Witts). Trés díes más tarde, otru B-29, el Bockscar, llanzó una segunda bomba atómica, Fat Man, sobre Nagasaki. Little Boy y Fat Man foron les úniques armes nucleares emplegaes escontra ciudaes. 

## Anéudotes
* El nome del avión (propiedá de Robert Lewis) foi puestu ensin el so permisu.
* La espresión sorpresiva del capitán Robert Lewis: **Dios míu. ¿Qué fixemos?**
* Orchestral Manoeuvres in the Dark (OMD) asoleyó una canción nel añu 1980 tituláu "Enola Gay" en clara referencia al ataque de Hiroshima.
* Podemos atopar al fíu del militar que s'encargó del repostaxe del Enola Gay, ye ún de los guíes del Muséu Aeroespacial Nacional del Smithsonian.
* La banda alemana de Heavy Metal Grave Digger tien un tema nomáu "Drop The Bomb (Enola Gay)" nel so álbum "Wargames" de 1986.
* Iron Maiden fai referencia a esti avión bombarderu nel so tema "Tailgunner" del so álbum "No Prayer For The Dying", de 1990.
* Andrés Calamaro tien una canción nomada "Enola Gay" na producción "Salmo (xéneru)", de 2000.
* Rush tien la canción Manhattan Project aú ún de los versos fai mención al Bombarderu (The pilot of enola gay / Flying out of the shockwave)
* Hai un personax na película Waterworld nomáu Enola (anque nun tien que ver cola bomba, pues *Enola* ye la escritura revertida -bifronte o semipalíndromu- d*'Alone* -"solu" n'inglés-, l'argumentu postapocalípticu de la película faimos recordar esti personax al citado avión).
* Massacre tien la canción Sembrar Sembrar aú fai mención al bombarderu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Erwin Schrödinger

**Erwin Rudolf Josef Alexander Schrödinger**  foi un físicu austriacu, nacionalizáu irlandés.

## Obra

Fizo importantes contribuciones nos campos de la mecánica cuántica y la termodinámica. 

Recibió'l Premiu Nobel de Física en 1933 por desendolcar la **ecuación de Schrödinger**. Tres caltener una llarga correspondencia con Albert Einstein propunxo l'esperimentu mental del **gatu de Schrödinger**, qu'amosaba les paradoxes ya interrogantes a los qu'abocaba la física cuántica.

### ''¿Qué ye la vida?''

Nel añu 1944 asoleyó n'inglés un pequeñu volume tituláu *¿Qué ye la vida?* (*What is life?*), resultáu d'unes conferencies divulgatives. Esta obra menor tevo gran influyencia sobre'l desendolcu posterior de la Bioloxía. Aportó dos idees fundamentales:
# Primera, que la vida nun ye ayena nin s'opon a les lleis de la termodinámica, sinón que los sistemes biolóxicos caltienen o amplíen la so complexidá esportando la entropía que producen los sos procesos.
# Segunda, que la química de la herencia biolóxica, nun momentu nel que nun taba clara la so dependencia d'ácedos nucleicos o proteínes, debe basase nun “cristal aperiódicu”, contrastando la periodicidá esixía a un cristal, cola necesidá d'una secuencia informativa. Según les memories de James Watson, *DNA, The Secret of Life*, el llibru de Schrödinger de 1944, *What's Life?* inspiró-yos a investigar los xenes, lo que lu llevó a atopar la estructura de doble héliz del ADN.

## Referencies

## Enllaces esternos
Termodinámica

La **termodinámica** (del griegu *θερμo-*, termo, que significa "calor" y δύναμις, dinámicu, que significa "fuercia") ye una rama de la física qu'estudia los efeutos de los cambeos de la temperatura, presión y volume de los sistemas físicos a un nivel macroscópicu.

La termodinámica básase en lleis establecíes esperimentalmente:

* La Llei Cero de la Termodinámica determina que, cuando dos cuerpos tienen igualdá de temperatura con un tercer cuerpu, ellos tienen igualdá de temperatura ente sí. Esta llei ye la base pa facer les midíes de temperatura. 

* La Primer Llei de la Termodinámica favorez l'aspectu cantitativu de procesos de conversión d'enerxía. Ye'l principiu de la conservación de la enerxía: "La enerxía del Universu ye constante". 

* La Segunda Llei de la Termodinámica determina l'aspectu cualitativu de procesos en sistemas físicos, esto ye, los procesos tienen llugar nuna cierta direición mas nun puen asoceder na direición opuesta. Enunciada por Rudolf Clausius del siguiente xeitu: "La entropía del Universu tiende a un máximu". 

* La Tercer Llei de la Termodinámica establez un puntu de referencia absolutu pa la determinación de la entropía, representáu pol estáu postreru d'orde molecular máxima y mínima enerxía. Enunciada como "La entropía d'una sustancia cristalina pura na temperatura cero absoluto ye cero". Ye estremadamente útil nel analís termodinámicu de les reaiciones químiques, como la combustión, por exemplu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Vesubiu

El monte **Vesubiu**, (n'italianu monte Vesuvio; llatín, Mons Vesuvius) ye un volcán activu del tipu vesubianu. 

## Allugamientu
El Vesubiu ta asitiáu fronte a la bahía de Nápoles y a unos nueve quilómetros de distancia de la ciudá de Nápoles, provincia de Nápoles, perteneciente a Campaña, Italia. 

## Estensión
El Vesubiu tien un altor máximu de 1.817 ms. 

## Cadena de montes
El Monte Vesubiu álzase al sur de la cadena cimera de los Apeninos. 

## Historia
La esplosión del Vesubiu nel añu 79 provocó la desapaición de las ciudaes de Pompeya y Herculanu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Science Fiction Writers of America

La **Science Fiction Writers of America** o **SFWA** (pronunciáu n'inglés */ˈsɪfwə/* o */ˈsɛfwə/*), ye una organización d'Estaos Xuníos d'América d'escritores de llibros de Ciencia Fición. Foi fundada nel añu 1965 por Damon Knight, que foi'l so primer Presidente.

## Camudamientu de nome
La organización camudó'l nome pol de **Science Fiction and Fantasy Writers of America, Inc.**, anque sigui col acrónimu SFWA dempués d'un curtu tiempu d'usar SFFWA.

## Presidentes
La riestra de los Presidentes de la *Science Fiction Writers of America* ye la siguiente:

* Damon Knight (1965-1967)
* Robert Silverberg (1967-1968)
* Alan E. Nourse (1968-1969)
* Gordon R. Dickson (1969-1971)
* James E. Gunn (1971-1972)
* Poul Anderson (1972-1973)
* Jerry Pournelle (1973-1974)
* Frederik Pohl (1974-1976)
* Andrew J. Offutt (1976-1978)
* Jack Williamson (1978-1980)
* Norman Spinrad (1980-1982)
* Marta Randall (1982-1984)
* Charles Sheffield (1984-1986)
* Jane Yolen (1986-1988)
* Greg Bear (1988-1990)
* Ben Bova (1990-1992)
* Joe Haldeman (1992-1994)
* Barbara Hambly (1994-1996)
* Michael Capobianco (1996-1998)
* Robert J. Sawyer (1998)
* Paul Levinson (1998-2001)
* Norman Spinrad (2001-2002)
* Sharon Lee (2002-2003)
* Catherine Asaro (2003-2005)
* Robin Wayne Bailey (2005-2007)
* Michael Capobianco (2007-2008)
* Russell Davis (2008- )

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina de la SFWA (n'inglés)
* Llistáu de presidentes de la SFWA
Ondina

Les **ondines** son seres mitolóxicos d'orixe xermanu que s'atopen na estaya occidental d'asturies. Tienen tamién la so correspondencia nes náyades de la mitoloxía griega. 

A partir del sieglu XVIII, les ondinas convirtiéronse en suxetos lliterarios col puxu del cuentu fantásticu alemán, qu'estendióse aína per toa Europa, aportando a Asturies. Mientres que les xanes ocupen el centru d'Asturies, les ondines ocupen l'occidente, como amuesa'l siguiente testu recoyíu por Eva González:

## Topónimos rellacionaos coles ondines
Na villa de Salas hai una cai que llamen de vieyo *Ondinas*, na salida a la carretera vieya pa La Espina, xunto al ríu Nonaya.

## Referencies
Tributu de les Cien Doncelles

El **tributu de les cien doncelles** foi un reconocimientu de la supremacía del Emiratu de Córdoba sobro'l reinu d'Asturies, ente finales del sieglu VIII y mediaos del sieglu IX.

Nel añu 783, Mauregatu (fíu bastardu d'Alfonsu I d'Asturies) toma'l tronu asturiano cola aida d'Abderramán I, col que se compromete al pagu del tributu de les cien doncelles pola so collaboración. Nel añu 788, los condes Don Arias y Don Ovecu rebeláronse escontra'l rei Mauregatu y asesináronlu como venganza d'haber dao a los moros tal tributu. El rei Bermudu I d'Asturies, el so socesor, quier finar col tributu trocándolu por un pagu en dineru. A Bermudu socéde-y Alfonsu II el Castu (791–842), que refuga tamién del tributu en dineru y entra en batalla escontra los moros pa evitar el so pagu, venciendo na *[[batalla de Lodos]]* y matando al capitán moru **Mugait**, colo que consigue'l so propósitu.

Postreramente Abderramán II, en tiempos del rei Ramiru I d'Asturies, atrévese a pidir otra vegada'l tributu de les cien doncelles. Esti, al tar nuna situación de debilidá, y dempués de reunir a los sos conseyeros, accede otra vegada al pagu del tributu. Col tributu vixente de nuevu, dase'l fechu/lleenda de que, los de Simancas, entregen les siete doncelles que-yos correspuenden, coles manes cortaes. Como consecuencia d'esti fechu, los cristianos salieren a pelear escontra los moros, dándose la mítica *[[batalla de Clavijo]]*, na que'l propiu apóstol Santiagu participare. Véncese al exércitu moru, y desaparez el tributu.
Esplumeru

Los **esplumeros** o **espumeros**, primos-hermanos de los ventolinos, son trasgos de la mar, son estremadamente pequeños y visten un traxe d'ocle, lleven bígaros que-yos dan les serenes, a cambiu de collares de flores, polo que n'ocasiones salen a tierra a recoyer diches flores. Esisten dos clases d'esplumeros: los morenos, que tienen güeyos perrellumantes polo que suelen ponese delantre de los barcos en díes de nublina pa llevalos a puertu. Éstos van coronaos d'algues y usen un caracol marín como trompa. Los otros esplumeros son roxos, éstos salen a tierra firme pa metese nes cases de los mariñanes, pa lleva-yos noticies d'estos a les sos families o viceversa.

Si hai tremolina o mal tiempu, abellúguense nes cueves de la costa. Escribi **Jove y Bravo**:*"Eses borrines que munches vegaes vienen rodando sobro la superficie del mar a estrellese escontra'l [[cantil]], y que s'esfaen el milenta pedazos nos sos picos ya cortes, nun son tales borrines, sinón lexones d'esplumeros, rebozaos nos sos mantes, y que van a abellugase a los sos llares."*

## Referencies

## Enllaces esternos
Güestia

La **kricho** o **Santa Compaña** ye un grupu d'ánimes que visiten a los moribundos pocu enantes de morrer. Normalmente tán formaos por antiguos conocios del moribundu qu'efectuaron el viaxe enantes qu'él. Suelen portar güesos prendios y sudarios blancos, y n'ocasiones lleven un ataud nel cual llevarán l'ánima del futuru fallecíu. La misión de la kricho nun ye infundir temor a los vivos, sinón solo de servir de porteadores del anima del futuru difuntu. Anque nun son peligrosos si un vivu por error o despiste alcuéntrase con ellos y tócalos sufriría la muerte él tamién, polo que pa defendese nesti casu había que facer un círculu nel suelu y metese nél.

En San Xuan de Beleño considerábase tamién como un índiz de seguridá el suxetase o arreyase a la cría **machu** d'una vaca: un xatu.

Versos de los componentes de la kricho:

La procesión o grupu d'ánimes arrodia trés vegaes la casa d'un moribundu, y al finar la tercer vuelta, en enfermu muerre, y la so imaxe apaez nel ataúd que llebaven los cuatro espectros, o conviértese na imaxe del muertu la forma que había nes andes portaes poles figures fantasmales. Entós la kricho, glaya, apáguense les lluces y desaparecen.

La ronda davezu dura siete nueches, y óyense cánticos tristayos. La imaxe del desahuciáu figura na procesión, de tal mou que si se ve a un vecín nella, albídrase la so muerte. **Aurelio de Llano** cunta'l siguiente asocedíu en Caravia

## Na tradición gallega
En Galicia recibe'l nome de "*Santa Compaña*". Nesti, la "*Santa Compaña*" ye una lleenda fantástica sobre una procesión d'ánimes o apaecíos qu'escurre dende los dolce de la nueche polos términos d'una parroquia col propósitu de visitar, o alvertir, a toes aquelles cases nes qu'en curtia va haber un óbito, decesu o fallecimientu.

## Na traducción estremeña
En Les Hurdes (Estremadura) apaez un ''Corteju de Genti de Muerti'' compuestu por dos caballeros pantasmales que causen de madrugada la llerza polos pueblos, una y bones quien los ve pue resultar muertu.

## Proteición
Contar la lleenda supón tamién una proteición escontra esta procesión de non muertos. 

*Abrir los brazos en cruz y pronunciar Xesucristu cuando te vaigan dar la cruz.

*Responder "Cruz yá tengo" cuando'l vivu que lleve la cruz intente dar la cruz diciendo "tócate a ti" o "toma tu".

*Llevar los brazos cruzaos.

*Llevar les dos manes ocupaes, con una piedra, un palu...

*Cuenta la lleenda que la kricho nun va tener el poder de prindar l'alma del mortal que se crucia con ella si esti s'atopa nos pasos de dalgún cruceru de los asitiaos nes cruces de caminos o si porta una cruz consigo y llogra remanala a tiempu.

*Dibuxar con xiz un círculu en suelu y metese dientro mientres la kricho pasa.

## Referencies

## Enllaces esternos
San Xuan (Beleño)

**San Xuan** ye un llugar de la parroquia de San Xuan de Beleño, nel conceyu asturianu de Ponga. Tien .

El so nome remanez de l'almiración que sentíen haza'l Sol los pueblos prehistóricos que habitaben estes tierres, y que denomaben «Belenus» o «Belenos». Ye ún de los nucleos más poblaos del territoriu dientro d'una estaya bien abegosa p'habitar. Les viviendes incrústense de mou singular dientro del suelu municipal, dando al conceyu un paisax carauterísticu.

## Ver tamién
*Beleño, grupu de música.

## Referencies

## Enllaces esternos
Belenos

**Belenos**, (tamién conocíu como *Belenus*, *Belenos* o *Belanu*s), ye un Dios na mitoloxía celta veneráu polos astures.

*Belenus* o *Belinus* significaba brillante, rellumante y designaba a un dios de la Lluz, el Sol y el Fueu (toles enerxíes renovadores). *Belenus* yera'l nome tanto irlandés como galu y astur. Los romanos xunieron baxo'l nome d'Apolu a dellos dioses galos encargaos especialmente de les termes.

Conocíu polos irlandeses, el so nome pasaría a les noveles medievales. Les «Baltené» yeren una de les grandes fiestes irlandeses que se celebraben el 1 de mayu y nel que se-yos daba cultu a esta divinidá. Asocióse-y como compañera a la diosa **Belisama**.

N'Asturies el so nome quedó espeyáu na toponimia llocal. Asina, nel conceyu de Ponga alcuéntrase la parroquia de San Xuan de Beleño, y que'l so nome remanez d'esti dios celta.

Tamién se-y conoció por otros nomes como: 
* *Grannios* y *Borno* de la celtia continental 
* *Balor* y *[[Beltaine|Beltayne]]* de la celtia irlandesa 
* *Beli* y *Balor* de los celtes galeses 
* *Bel* y *Belenos* de los celtes de la islla de Mann 
* *Bile* y *Belenos* de los celtas escoceses

## References
Zlatan Ibrahimović

**Zlatan Ibrahimović**  ye un fubolista suecu de pá bosniu y ma croata. Xuega de delantreru nel PSG de la Ligue1.

Foi elixíu Meyor xugador del Calcio nel añu 2008 asina comu Fubolista foriatu del Añu na Serie A nos años 2005 y 2008. Tamién ganó'l premiu al Meyor fubolista suecu nos años 2005, 2007, 2008, 2009 y 2010.

## Clubes y estadístiques

## Participaciones en Copes del Mundiu

## Participaciones n'Eurocopes

## Palmarés

### Campeonatos nacionales

Cola Juventus FC ganó les lligues italianes de 2004-05 y 2005-06, poro tres el xuiciu por manipulación de partíos consecuencia del Moggigate, la primera lliga quedó desierta, y la segunda otorgose-yos al Inter de Milán.

### Campeonatos internacionales

### Distinciones individuales

## Vida privada
El so nome, Zlatan, significa *d'oru* en bosniu.

Ta casáu cola modelu y economista sueca Helena Seger, cola que tien dos guaḥes: Maximilian Ibrahimović y Vincent Ibrahimović
El so tíu Sabahudim Ibrahimović, foi un famosu boxeador na antigua Yugoslavia.
Ye cinchu ñigru de taekwondo y mui aficionáu al tenis, la Fórmula 1 y a la prautica de pesca.

## Referencies

## Enllaces esternos
Fernando Torres

**Fernando José Torres Sanz** , apodáu como "El Niño" n'España y "The Kid" n'Inglaterra, ye un exfutbolista españolque xugaba na posición de delanteru. Tres pasar gran parte de la so carrera deportiva nel Atlético de Madrid, coló na temporada 2007/08 pal Liverpool FC de la Premier Leage inglesa. 

## Clubes

## Palmarés
### Campeonatos internacionales

## Distinciones individuales

## Estadístiques

## Datos y curiosidaes

* Ñació'l 20 de marzu de 1984 na llocalidá madrilana de Fuenlabrada, fíu de pá gallegu natural de la llocalidá coruñesa de Boqueixón y ma madrilana.

* Lleva diez años cola so actual pareya, Olalla, gallega de Santiago de Compostela.

* El 10 d'ochobre de 2007 conozse que ye ún de los 30 nomaos, y l'únicu español, al Xugador Mundial de la FIFA, reconocimientu al meyor xugador del añu 2007 votáu polos seleccionadores y capitanes de seleiciones. 

* Participó nel videoclip de la canción "*Ya nada volverá a ser como antes*" del famosu grupu *El Canto del Loco*, au ésti perdía la so moza pa dise col vocalista del mentáu grupu.

* Amuesa nel so brazu esquierdu un tatuaxe escritu col alfabetu tengwar ideáu por J. R. R. Tolkien pa les sos noveles, que significa "Fernando".

* Na temporada 2007/08 foi'l primer xugador n'anotar más de 20 goles pal Liverpool FC nuna temporada dende que Michael Owen lo fizo en 1996.

* Como curiosidá, na so etapa escolar, compartió aules cola cantante y supermodelu Mónica Sanz y el futbolista del Getafe CF, Manu del Moral.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Fernando Torres .
* Sitiu web oficial de Fernando Torres.
* Ficha de Fernando Torres na Lliga de Fútbol Profesional (LFP.es).
* Myspace Oficial de Fernando Torres.
* Ficha de Fernando Torres como xugador de la Seleición de fútbol d'España.
Tribunal Superior de Xusticia d'Asturies

El **Tribunal Superior de Xusticia d'Asturies** (**TSXA**) ye'l muérganu xurisdiccional cimeru de la organización xudicial nel Principáu d'Asturies. Constituyóse'l 23 de mayu de 1989 en función del desenvolvimientu del artículu 26 de la Llei Orgánica del Poder Xudicial. La so sede ta allugada n'Uviéu.

## Organización
Ta formáu por trés sales de xusticia y la sala de gobiernu:
* Sala de lo Civil y Penal, presidida pol presidente del Tribunal Cimeru de Xusticia d'Asturies.
* Sala de lo Contencioso Alministrativo.
* Sala de lo Social.

## Competencies
Según el Estatutu d'Autonomía del Principáu d'Asturies les sos competencies algamen a:
* toles instancies y graos, con esceición de los recursos de casación y revisión, nos órdenes civil y penal y social;
* los recursos que se deduzan contra los actos y disposiciones de les alministraciones públiques, nos términos qu'estableza la Llei Orgánica del Poder Xudicial, nel orde contenciosu-alministrativu;
* les cuestiones de competencia ente órganos xudiciales n'Asturies.

## Sede
El TSXA tien la so sede na ciudá d'Uviéu, en dos palacios barrocos apegaos: unu d'ellos ye'l Palaciu de Camposagrado.

## Ver tamién
* Palaciu de Camposagrado

## Referencies

## Enllaces esternos
*
San Sebastián de los Reyes

**San Sebastián de los Reyes** ye una ciudá española, na Comunidá de Madrid. Ta allugada a 705 m d'altor, a 18 quilometros de la capital. Tien una población de 72.414 habitantes (2008), una superficie de 59 km², y una densidá de 1.227,36 hab per km².

## Referencies

## Enllaces esternos
Procurador Xeneral del Principáu d'Asturies

El **Procurador Xeneral del Principáu d'Asturies** ye'l nome que se-y da al Defensor del Pueblu del Principáu d'Asturies, n'España. Ye de so la figura institucional qu'encárgase de la defensa de los derechos y les llibertades de los ciudadanos del Principáu reconocíos nel Títulu I de la Constitución española y de velar polos principios xenerales establecíos nel artículu 9 del Estatutu d'Autonomía d'Asturies.

La figura foi creada pola Xunta Xeneral del Principáu d'Asturies al traviés de la Llei 5/2005, de 16 d'avientu, del Procurador Xeneral.

Ente los sos llabores desendolcaos pol Procurador Xeneral incluyense:

:*investigar quexes
:*denunciar abusos
:*formular recomendaciones
:*realizar actuaciones de mediación
:*proponer modificaciones de les normes

Anguaño lleva'l cargu María Antonia Fernández Felgueroso.

## Referencies

## Enllaces esternos

*Procuradora Xeneral del Principáu de Asturies

ç
Dimitri Chygrynskiy

**Dimitri Anatóliyovich Chygrynskiy** (n'ucraín Дмитро Анатолійович Чигри́нський; coñocíu davezu pola treslliteración del so nome al inglés Dmytro Chyhrynskiy; Iziaslav, 7 de payares de 1986) ye un .

## Clubes

## Palmarés

### Campeonatos nacionales

### Campeonatos internacionales

### Distinciones individuales
* Miembru del once ideal del Européu sub 21 (2006).

## Referencies

## Enllaces esternos
Spider-Man

**Spider-Man** (pronunciación inglesa [ ˈspaɪdəˌmæn ]; traducío quier dicir l'«*home araña*») ye un superhéroe creáu por Stan Lee y Steve Ditko n'agostu de 1962 pa una historieta apaecía nel númberu 15 de la revista *Amazing Fantasy*. La so identidá secreta ye Peter Parker un xoven estudiante de Nueva York d'aproximadamente un metru y setenta y cinco d'altor y non demasiao musculosu, al que-y pega tol mundu. Él alquier poderes impresionantes tres ser picáu por una araña modificada xenéticamente, como por exemplu adherise a les muries o cualaquier material y llanciar telarañes, anque llueu nel cómic se descubre que tien cartuchos de telarañes.

Col pasu de los años, Spider-Man convirtióse nel símbolu de la compañía Marvel Comics, y nún de los personaxes de ficción del cómic más conocíu nel mundiu enteru.

## Adautaciones
Spider-Man foi adautáu en múltiples ocasiones pa la televisión.

Arriendes d'ello, ficiéronse tres películes de gran ésitu:

* *Spider-Man* (2002). 
* *Spider-Man 2* (2004). 
* *Spider-Man 3* (2007). 
* *Spider-Man 4* (2011) 
* *Spider-Man 5* (tentativamente, 2012) 

Tamién se ficieron varios videoxuegos protagonizaos por Spider-Man pa diferentes plataformes.

Ente otres, cabe amosar:

* *Spider-Man* (Playstation, Nintendo 64, Dreamcast, PC). 
* *Spider-Man 2: Enter The Electro* (Playstation, Nintendo 64, Dreamcast). 
* *Spider-Man The Movie* (Playstation 2, Xbox, GameCube, PC). 
* *Spider-Man 2* (Playstation 2, Xbox, GameCube, PC). 
* *Spider-Man 3* (Playstation 2, PC, Xbox 360, Wii, Game Boy Advance, PlayStation 3, PSP). 
* *Ultimate Spider-Man* (Playstation 2, PC, Xbox, GameCube, Gameboy Advance). 
* *Spider-Man: Friend or Foe* (Playstation 2, Wii, PSP, Xbox 360,PC) 
* *Spider-Man: Web of Shadows* (Playstation 3,Xbox 360,Wii, PC, DS.)

## Referencies

## Enllaces esternos
* Spider-Man 3- Páxina oficial  (Idioma Opcional)
* Marvel.com - Páxina oficial (Inglés)
* Spider-Man: Baxo la Mázcara. Too sobre Spider-Man en castellán  
* Ultimate Spider-Man  (información sobre'l cómic de la llinia Ultimate, en castellán)
* Comics en España y otres cosas (Castellán)
* EUM - Spider-Man (Castellán)
* SpiderMex: La historia Spider-Man en Méxicu (Castellán)
* Spider-Man 3 The Game (Inglés)
* Coleición de semeyes sobre Spider-Man  (Castellán)
Zelda Sayre Fitzgerald

**Zelda Sayre Fitzgerald** (24 de xunetu de 1900 – 10 de marzu de 1948), ñacía **Zelda Sayre** en Montgomery, Alabama, Estaos Xuníos d'América, foi una novelista.

## Vida

Cásase col escritor F. Scott Fitzgerald, foi un iconu de los años 20 del sieglu XX.

## Obra

La primer novela del so maríu, *[[This Side of Paradise]]* (1920), fízola famosa, siendo amosada polos xornales como'l prototipu de muyer americana d'esitu: xoven, rica, y famosa.

## Referencies

## Enllaces esternos

* F. Scott and Zelda Fitzgerald museum
* Highland Hospital  nel National Park Service, parte de la National Register of Historic Places.
* Profile of Zelda Fitzgerald en Find A Grave.
* artículu de Zelda Fitzgerald, Encyclopedia of Alabama
F. Scott Fitzgerald

**Francis Scott Key Fitzgerald** , foi un autor Americanu de noveles y hestories curties.

## Años 20

F. Scott Fitzgerald ye un autor mui conocíu nos años 20 del sieglu XX, perteneciendo a la Jazz Age y la Lost Generation.

## Obres

### Noveles
* *[[This Side of Paradise]]* (New York: Charles Scribner's Sons, 1920)
* *[[The Beautiful and Damned]]* (New York: Scribner, 1922)
* *[[The Great Gatsby]]* (New York: Scribner, 1925)
* *[[Tender Is the Night]]* (New York: Scribner, 1934)
* *[[The Love of the Last Tycoon|The Last Tycoon]]* – orixinalmente *The Love of the Last Tycoon* – (New York: Scribners, published posthumously, 1942)

### Otros trabayos
Coleiciones d'Hestories Curtíes
* *[[Flappers and Philosophers]]* (Short Story Collection, 1920)
* *[[Tales of the Jazz Age]]* (Short Story Collection, 1922)
* *[[All the Sad Young Men]]* (Short Story Collection, 1926)
* *[[Taps at Reveille]]* (Short Story Collection, 1935)
* *[[Babylon Revisited and Other Stories]]* (Short Story Collection, 1960) 
* *[[The Pat Hobby Stories]]* (Short Story Collection, 1962)
* *[[The Basil and Josephine Stories]]* (Short Story Collection, 1973)
* *[[The Short Stories of F. Scott Fitzgerald]]* (Short Story Collection, 1989)

Hestories Curties
* *[[Bernice Bobs Her Hair]]* (Short Story, 1920) 
* *[[Head and Shoulders (story)|Head and Shoulders]]* (Short Story, 1920)
* *[[The Ice Palace]]* (Short Story, 1920)
* *[[May Day]]* (Novelette, 1920)
* *[[The Offshore Pirate]]* (Short Story, 1920)
* *[[The Curious Case of Benjamin Button (short story)|The Curious Case of Benjamin Button]]* (Short Story, 1921)
* *[[The Diamond as Big as the Ritz]]* (Novella, 1922)
* *[[Winter Dreams]]* (Short Story, 1922)
* *[[Dice, Brassknuckles & Guitar]]* (Short Story, 1923)
* *[[The Freshest Boy]]* (Short Story, 1928)
* *[http://gutenberg.net.au/fsf/MAGNETISM.html Magnetism]* (Short Story 1928)
* * [[A New Leaf (short story)|A New Leaf]]* (Short Story, 1931)
* *[[Babylon Revisited]]* (Short story, 1931)
* *[[Crazy Sunday]]* (Short Story, 1932)
* *[[The Fiend]]* (Short Story, 1935)
* *[[The Bridal Party]]* (Short Story)
* *[[The Baby Party]]* (Short Story)

Otres
* *[[The Vegetable, or From President to Postman]]* (play, 1923)
* *[[The Crack-Up]]* (essays, 1945)

## Ver tamién

* Zelda Sayre Fitzgerald

## Referencies

## Enllaces esternos
The Beautiful and Damned

**The Beautiful and Damned** ye una novela del escritor d'Estaos Xuníos d'América F. Scott Fitzgerald. 

## Referencies

## Enllaces esternos
The Great Gatsby

**The Great Gatsby** ye una novela del escritor d'Estaos Xuníos F. Scott Fitzgerald.

Esta novela xira alredor d'un home misteriosu nomáu Jay Gatsby, que nuna vegada foi probe, poro dempués d'un duru trabayu medró na sociedá. Esti home usa pa facer normes fiestes na so mansión nel esti cola esperanza de ver el amor de so vida, una muyer nomada Daisy Fay Buchanan que yera la so amante n'antaño, poro esa rellación nun podía durar, porque Jay yera probe y la familia de la so moza yera rica. El problema agora ye que Daisy ta casada con Tom Buchanan. 

J. Gatsby usa a Nick p'acercase a Daisy y asina tar de nuevo con ella.

Esta historia ta basada na voluntá de siguir un suañu, dalgo que de xuru desea pa ser verdá, esta novela amuésanos que debemos facer tolo que seya posible pa que los nuesos suaños se faigan realidá.

## Filmografía
*The Great Gatsby* llevóse cuatro vegaes a la gran pantalla:

* En 1926 por parte de Herbert Brenon – Una película muda de la que nun sobrevivió nenguna copia y de la que solo se conserven unes poques escenes sueltes;
* En 1949 por Elliott Nugent – Con Alan Ladd como protagonista;
* En 1974 por Jack Clayton – Esta versión suel considerase como la definitiva con Robert Redford como protagonista y Mia Farrow nel papel de Daisy;
* En 2001 por Robert Markowitz – Una película fecha pa la televisión con Toby Stephens y Mira Sorvino.

## Ver tamién
* Zelda Sayre Fitzgerald
* Los 100 llibros del sieglu según Le Monde

## Referencies

## Enllaces esternos
Tender Is the Night

**Tender Is the Night** (*Suave ye la nueche* n'inglés), ye una novela del escritor d'Estaos Xuníos F. Scott Fitzgerald.
La novela reflexa una etapa de la vida del propiu autor: en 1932, so muyer Zelda Sayre Fitzgerald foi hospitalizada por esquizofrenia nun sanatoriu en Baltimore (Maryland). L'escritor alquiló entós la villa nomada "la Paix", nel suburbiu de Towson, pa escribir esta novela: la hestoria del ascensu y cayida de Dick Diver, un xoven y prometedor psicoanalista, y so muyer, Nicole, quien al mesmu tiempu yera una de les sos pacientes. Al ser asoleyada, esta obra foi la primer novela de Fitzgerald en más de nueve años, y la cabera que llegaría a finar. Durante'l procesu de redaición quedóse varies vegaes ensin dineru, y tebo que recurrir al so editor y axente, o escribir rellatos breves pa revistes comerciales. A entamos de los años 30, ensin dubia la vida del autor atopábase nun momentu escuru, lo que se tresparenta na propia obra.

## Referencies

## Enllaces esternos
The Love of the Last Tycoon

**The Love of the Last Tycoon** ye una película de 1976 dirixida por Elia Kazan y basada na novela *The Love of the Last Tycoon* de F. Scott Fitzgerald.

El film ta protagonizáu por Robert DeNiro comu "Monroe Stahr", Tony Curtis comu "Rodriguez", Robert Mitchum comu "Pat Brady", Jeanne Moreau comu "Didi", y Jack Nicholson comu "Brimmer". El Premiu Nobel Harold Pinter adautó la novela a la pantalla. La película ye la segunda collaboración ente Kazan y Spiegel, que trabayaron anguaño na Llei del silenciu.

## Ver tamién
*F. Scott Fitzgerald
*Zelda Sayre Fitzgerald

## Referencies

## Enllaces esternos
Dipolu Magnéticu

Un **dipolu magnéticu** ye una aproximación que se fai al campu xeneráu por un circuitu cuando la distancia al circuitu ye muncho mayor a les dimensiones del mesmu. 

## Momentu dipolar magnéticu
Si per un circuitu C circula una a corriente llétrica I, defínese'l momentu dipolar magnéticu como:
 

:\vec m = \frac{1}{2} I \oint_{C}\vec r \times \,d\vec r

Nel casu que'l circuitu ye planu tendráse que:

:\vec m = \frac{1}{2} I \oint_{C}\vec r \times \,d\vec r = I S \hat n 

au S ye'l área de la superficie plana cuyo borde es C.

## Campu magnéticu creáu por un dipolu
Defínese'l potencial magnéticu dipolar xeneráu por esti circuitu comu:

:\vec A (\vec r) = \frac{\mu\ \vec m \times (\vec r - \vec r ')}{4 \pi\ \left \Vert \vec r - \vec r ' \right \|^3} 

ya'l campu magnéticu dipolar será:

:\vec B (\vec r) = \nabla \times \vec A (\vec r) = -\mu\ \nabla \times \frac {\vec m \times (\vec r - \vec r ')}{4 \pi\ \left \Vert \vec r - \vec r ' \right \|^3}