Sherlock Holmes

**Sherlock Holmes** (pronunciáu n'inglés / ˈʃɜrlɒk ˈhoʊmz/), personaxe creáu en 1887 pol escritor escocés *sir* Arthur Conan Doyle, ye un detective inglés de finales del sieglu XIX que destaca pol so intelixencia, el so arteru usu de la observación y el razonamientu deductivu pa resolver casos difíciles. Ye protagonista d'una serie de cuatro noveles y cincuenta y seis rellatos de ficción, que componen el «canon holmesiano», publicaos na so mayoría por *[[The Strand Magazine]]*.

Sherlock Holmes ye l'arquetipu d'investigador cerebral por excelencia ya influyó en gran midida na ficción detectivesca posterior a la so apaición. Anque se considera a Auguste Dupiny, creáu por Edgar Allan Poe, como un personaxe predecesor bien similar, la xenialidá escéntrica d'ésti nun algamar la enorme popularidá que Holmes y el so autor algamaron en vida d'ésti.

## Descripción

Sherlock Holmes, que nun principiu Doyle tenía previstu llamar Sherrinford, ye un detective asesor, alto, delgáu, fríu, irónicu, atélite y intelectualmente inquietu. El so compañeru, amigu y cronista el Dr. Watson, con quien nunca llega a tutearse (llamar pol apellíu) describir físicamente de la siguiente manera al poco de conocese:  N'ocasiones resulta un tanto sópitu, pero ye cortés coles muyeres a pesar de que resabia d'elles. El Dr. Watson resalta n'unu de los sos casos la presencia d'una bella dama llamada Irene Adler, que chantajea al rei de Bohemia (nes obres de Sherlock Holmes vese una xeopolítica paralela, nómense reis, como'l d'Escandinavia o otros...), que ye considerada siempres por Sherlock como «la Muyer». A los sos güeyos, ella anda a la tema con él mesmu n'intelixencia, como demuestra nuna de les sos aventures.

Nun ye bien ordenáu na rutina cotidiana, ye bien habilidosu amarutándose, fuma en pipa, gústen-y les galletes, toca'l violín con maestría (un Stradivarius, de cutiu a hores pocu fayadices), ye un espertu apicultor, escelente boxeador, tien una gran conocencia científica, cuantimás en química, y, cuando s'aburre por falta de los retos intelectuales que suponen los sos casos, consume cocaína nuna solución al 7 per cientu (esto namái se menta nel llibru *[[El signu de los cuatro]]*, publicáu en 1890), que dexa gracies a la insistencia de Watson, con quien vive hasta finales del sieglu XIX nel númberu 221B de la cai Baker, en Londres.

El primer casu nel que Sherlock intervién de mozu, según cúntalu a Watson, ye na aventura de «La corbeta Gloria Scott» (1893), na cual ayuda a un amigu a descifrar un mensaxe codificado.

Doyle basó'l métodu deductivu del so personaxe nel venir de unu de los sos profesores nel Edinburgh Royal Infirmary, onde estudió medicina, Joseph Bell, precursor de la medicina forense.

Anque munchos negaron esta opción, l'escritor basó la so descripción de Holmes nun antiguu amigu de la facultá, llamáu Sherrinford, que llegó a formar parte de Scotland Yard, aproximao escontra 1844, y gran amigu y aliáu de Conan Doyle y que les sos descripciones de vivencies policiaques inspiraron munches de les sos obres.

## Biografía
Ateniéndonos a les pautes de testos de Doyle, Sherlock Holmes nació'l 6 de xineru de 1854. El so padre yera un hacendado inglés y la so madre baxaba d'un fonduxe de pintores franceses, ente ellos el pernomáu Vernet, primu de la so güela. Tien dos hermanos: Mycroft, del cual Sherlock siempres dixo que ye más llistu qu'él pero que "nun tener nenguna ambición nin enerxía"; lo que Sherlock entiendi como un oficiu -deducir coses a partir de minúsculos detalles- Mycroft ver como un simple pasatiempu. Trabaya como coordinador xeneral ya informador internu de los asuntos del gobiernu británicu y ye miembru pernomáu del Club Diógenes. Y Sherrinford, el mayor de los trés, que ye escasamente mentáu y conocemos bien pocu d'él, anque munchos espertos confirmaron la so esistencia yá que ye bien probable que, dada la dómina, el primoxénitu llamárase igual que'l padre: Sherrinford.

Sherlock Holmes paez ser estudiante na universidá, de xuru de les d'Oxford o Cambridge onde cursaría delles asignatures de música y musicoloxía, medicina, derechu, pero sobremanera, química. Tamién ye na universidá onde empieza dalgún llabor como detective (La corbeta Gloria Scott) y onde empieza la so faceta d'actor, xuniéndose al grupu universitariu de teatru, fechu que-y va ser bien útil a la hora interpretar los papeles qu'adopta al amarutase en dalgunos de los sos casos. En realizando los sos estudios agóspiase cerca del Muséu Británicu pa poder estudiar les ciencies necesaries pal desenvolvimientu de la so carrera posterior. Conoz a Watson en 1881, nel llaboratoriu del hospital Saint Bartholomew por un conocíu de mancomún al envís de compartir el pisu del 221B de Baker Street.
Rehúsa el títulu de caballeru (*[[sir]]*), pero acepta la Lexón d'honor de forma totalmente discreta.

El so gran enemigu, tamién d'estraordinaries facultaes intelectuales, ye'l profesor Moriarty, quien llegó a acabar aparentemente cola vida del eminente detective na cascada de Reichenbach, Suiza (*El problema final*). Doyle tuvo qu'optar por resucitar al so héroe cuando miles de llectores protestaron llevando crespones negros nel sombreru en señal de llutu. Sherlock Holmes remanez nel casu *La casa vacía* (*El regresu de Sherlock Holmes*, 1903) esplicando los motivos de la so ausencia. Esti interludiu de tres años ente l'aparente muerte de Sherlock Holmes y el so remanecimientu ye conocíu como El Gran Hiatu, tiempu lliterariu que dexó a dellos autores de pastiches dar rienda suelta a la imaxinación y dexase ciertes llicencies poétiques tales como: la desintosicación de Holmes a la cocaína gracies al psicoanalista Sigmund Freud o'l posible matrimoniu del detective consultor cola so supuesta amada Irene Adler. Pero son obres que se salen del canon holmesiano, polo que son "estraoficiales".

Tres una carrera de ventitrés años, de los que Watson compartió diecisiete con él, Holmes retirar a Sussex, onde se dedicó a estudiar filosofía y a l'apicultura, y llegó a escribir un llibru tituláu *Manual d'apicultura, con delles observaciones sobre la separación de la reina*, y tamién, casi de casualidá, resolvió unu de los sos casos más complicaos: *L'aventura de la melena del lleón* (1907). Darréu a la so xubilación como detective dedicó dos años a preparar concienzudamente una importante aición de contraespionaxe pocu enantes del entamu de la Primer Guerra Mundial. Namás consta sobre él a partir de 1914.

## Conocencies y habilidaes

Na primer historia, *Estudiu n'escarlata*, bríndase una cierta fonderada de Holmes. A principios de 1881, preséntase como un estudiante independiente de química con una variedá d'intereses bien interesada, casi tola cual sírvelu na resolución de crímenes. Nuna de les primeres histories, «La corbeta Gloria Scott», el padre d'un amigu del colexu felicitar poles sos habilidá deductives y el mesmu Holmes esplica qu'ello foi una de les razones pola que se convirtió en detective.  Holmes siempres usó métodos científicos (o supuestamente científicos) y céntrase nos métodos de la lóxica y los poderes d'observación y deducción. Ye un personaxe excéntrico y siempres sigue siendo oxetivu. Él namái nos revela les coses adulces.
En *Estudiu n'escarlata*, Watson amuésase sorprendíu del desconocimientu que tien Holmes de la teoría heliocéntrica demostrada por Nicolás Copérnico nel sieglu XVI: 

Entá ye más cuando xusto dempués de Sherlock Holmes asegúralu que «agora que lo sabe, va intentar escaecelo», aludiendo a que cree que'l celebru ye llindáu tocantes a la capacidá d'información que puede retener, y que por ello «ye de mayor importancia que los datos inútiles nun muevan a los preseos». Arriendes de esto, el doctor Watson decide evaluar les habilidaes de Holmes, calificándoles d'esta miente:

# Lliteratura. — Sensacionalista. (Sicasí en "El signu de los cuatro" cita a Goethe y a La Rochefoucault, amás d'amosar la so conocencia del escritor Jean-Paul).
# Filosofía. — Cero.
# Astronomía. — Cero.
# Política. — Llixeros.
# Botánica. — Desiguales. Al corriente sobre la belladona, opiu y venenos polo xeneral (puede estremar el llugar de cultivu de la planta, día y tiempu de consumu estudiando una colilla de cigarru). Ignora tou lo referente a los cultivos práuticos y xardinería.
# Xeoloxía. — Conocencies práutiques, pero llindaos. Estrema d'un golpe de vista les clases de tierres. Dempués de los sos paseos per Londres puede debíu al color y consistencia definir de qué parte de tola ciudá ye caúna de les manches de folla nel so pantalón.
# Química. — Fondos.
# Anatomía. — Exactos, pero non sistemáticos.
# Literatura sensacionalista. — Inmensos. Paez conocer con tou detalle los crímenes perpetaos nel sieglu XIX.
# Música. — Toca bien el violín.
# Combate. — Espertu boxeador y xugador d'esgrima de palu y espada. (Sicasí, en *L'aventura de la casa despoblada*, de 1901, Sir Arthur Conan Doyle menta que Holmes tenía dalguna conocencia de «baritsu», refiriéndose al bartitsu, arte marcial eclécticu enfocáu a la defensa personal que foi desenvueltu n'Inglaterra ente 1898 y 1902).
# Lleis. — Tien conocencies práutiques de les lleis britániques.

Sicasí, el doctor Watson realizó esta calificación al poco d'empezar a vivir con Holmes y, como se demuestra darréu, el detective tien conocencies sobre, por casu, Astronomía. Esto puédese reparar en *El ritual de los Musgrave* (onde Holmes fala de *consiguir la ecuación personal, como lo llamen los astrónomos*), en *L'aventura de los planos de Bruce-Partington* (compara la visita que-yos fai Mycroft Holmes al 221B de Baker Street con *un planeta abandonando la so órbita*) y en *L'intérprete griegu* (Holmes charra sobre *les causes de los cambeos na oblicuidá de la Eclíptica*).

## Llibros

L'amplia bibliografía de Sherlock na que se rellaten les aventures de Sherlock Holmes y el so compañeru Watson, conocida nel so conxuntu como «canon holmesiano», consta de cuatro noveles y cincuenta y seis rellatos recoyíos en dellos tomos:

### Coleiciones de rellatos
* *[[Les aventures de Sherlock Holmes]]* (1892)
* *[[Memories de Sherlock Holmes]]* (1893)
* *[[El regresu de Sherlock Holmes]]* (1903)
* *[[La so última reverencia]]* (1917)
* *[[L'archivu de Sherlock Holmes]]* (1927)

### Noveles
* *[[Estudiu n'escarlata]]* (1887)
* *[[El signu de los cuatro]]* (1890)
* *[[El sabuesu de los Baskerville]]* (1901–1902)
* *[[El valle del terror]]* (1914–1916)

### Películes
* The Hound of the Baskervilles (película de 1939) **(1939)**

* The Adventures of Sherlock Holmes (Sherlock Holmes contra Moriarty) **(1939)**

* Sherlock Holmes and the Voice of Terror **(1942)**

* Sherlock Holmes and the Secret Weapon (Sherlock Holmes y l'arma secreta) **(1943)**

* Sherlock Holmes in Washington (Sherlock Holmes en Washington) **(1943)**

* Sherlock Holmes Cares Death (Sherlock Holmes desafía a la muerte) **(1943)**

* The Spider Woman (Sherlock Holmes y la muyer gatuña) **(1944)**

* The Scarlet Claw (La garra escarlata) **(1944)**

* The Pearl of Death (Perlla maldita) **(1944)**

* The House of Fear (La casa del mieu) **(1945)**

* The Woman in Green (El casu de los deos cortaos) **(1945)**

* Pursuit to Algiers (Persecución n'Arxel) **(1945)**

* Terror by Night (Terror na nueche) **(1946)**

* Dressed to Kill (Vistida pa matar) **(1946)**

* The Private Life of Sherlock Holmes **(1970)**

*Young Sherlock Holmes **(1985)**

* The Sign of Four **(1987)** N'español: El Signu de los cuatro

* The Hound of the Baskervilles **(1988)** (Hasta 2006, hai cerca de 24 versiones de película de la novela: "The Hound of the Baskervilles").

* The Master Blackmailer **(1992)**

* Sherlock Holmes (película de 2009)**

* [[Sherlock Holmes: A Game of Shadows]]** (2011)

*Mr. Holmes **(2015)**

## Cronistes
La mayoría de les aventures y rellatos de Sherlock Holmes tán narraes pol so amigu'l doctor J. H. Watson, sacante seis rellatos en particular. *L'aventura de la melena del lleón* y *L'aventura del soldáu de la piel descolorío* tán narraos por un narrador protagonista, yá que ye Holmes quien cunta lo asocedío dende la so perspeutiva, esto ye, la de personaxe principal de los rellatos. *La piedra preciosa de Mazarino* ye una de les últimes esperiencies del afamáu detective, y ta narrada por un narrador omnisciente al igual que *El so últimu saludu nel escenariu*. Tanto *La corbeta Gloria Scott* como *El ritual de los Musgraves* son casos policiales anteriores a l'asociación ente'l doctor Watson y el señor Sherlock Holmes, nelles déxase ver que, a pesar de que Watson escribir, foi Holmes quien les cuntó a títulu anecdóticu de los sos primeros tiempos como detective. El restu de les sos aventures y rellatos sí fueron narraos pol doctor John H. Watson.

Sherlock Holmes siempres criticaba al so compañeru d'aventures porque, según Holmes, nos sos rellatos, los fechos significativos entemecer con detalles que, al ser innecesarios, distrayen de los detalles oxetivos que lleven a la resolución del casu. Sicasí, en cuanto vese él mesmu na tesitura de redactar les sos aventures, reconoz que l'asuntu tien les sos dificultaes y que seique xulgó con demasiada severidá la redaición florida» de Watson.

## Sherlock Holmes como iconu popular

Sherlock Holmes foi lleváu munches vegaes al cine y al teatru y tamién apaez en noveles, rellatos, historietes, dibuxos animaos y series de televisión, colos más diversos graos de fidelidá al espíritu del personaxe que ye yá tou un iconu de la cultura popular.

Ente los actores más aplaudíos atópense Robert Downey Jr., Basil Rathbone quien, con Nigel Bruce, constituyeron l'iconu referencial nel ámbitu del cine; Peter Cushing, Robert Stephens y Jeremy Brett, quiciabes el meyor Sherlock Holmes de la pequeña pantalla por cuenta del so grau de fidelidá en *Les Aventures de Sherlock Holmes*.

Ente les historietes, destaquen versiones risibles como los españoles *Les estrañes aventures de Sherlock López y Watso de Lleche* (1943) de Gabriel Arnao Crespo o *[[Sir Tim O'Theo]]* (1970) de Raf. Tamién apaeció de volao nel 50 aniversariu de Detective Comics (númberu 572, agostu de 1980) xunto a Batman, el personaxe más popular de la publicación (y que'l so métodu deductivu guarda dacuando semeyances col personaxe de Conan Doyle).

Tocantes a les noveles, Sherlock Holmes vuelve apaecer como personaxe secundariu na saga Sherlock Holmes y los Irregulares de Baker Street. Les noveles, escrites por Tracy Mack y el so maríu Michael Citrin, centrar nel grupu de güérfanos (Los Irregulares de Baker Street), quien ayuden a Holmes en delles de les noveles orixinales.

En 2004 esti personaxe foi tomáu como gran fonte d'inspiración na serie televisiva estauxunidense *[[House (serie de televisión)|House]]*, sobre l'irreverente doctor del mesmu nome, especialista en diagnósticu médicu. Holmes non yá comparte con House paecíu nel nome, sinón tamién la so personalidá escéntrica y unos métodos bien similares a la de resolver los sos casos. Como un chisgo a los espectadores, los guionistes agospien al Dr. House nel 221B, tamién comparte la dependencia a les drogues (Vicodine/cocaína al 7&nbsp;%). El so meyor amigu, Wilson, tamién comparte semeyanza nel nome con Watson, arriendes de tener el mesmu oficiu, la de médicu.

N'avientu del 2009 estrenóse la nueva película sobre les aventures de Sherlock Holmes dirixida por Guy Ritchie y que cunta cola participación de Robert Downey Jr. (Holmes), Jude Law (Watson) y Rachel McAdams (Adler).

Del 2010 a la fecha, la BBC produció una miniserie de nueve episodios sobre Sherlock Holmes, trés per temporada, titulada *[[Sherlock (serie de televisión)|Sherlock]]* anque ambientada na actualidá. La miniserie cunta cola participación de Benedict Cumberbatch como Sherlock Holmes, y Martin Freeman como Watson.

La primer temporada de la miniserie consta de tres episodios, al igual que la segunda y la tercera, emitida a principios de xineru de 2014, siendo confirmada una cuarta temporada polos protagonistes.

En 2012, la cadena televisiva CBS empecipió una nueva serie, *Elementary*, onde un Sherlock Holmes (Jonny Lee Miller) nel presente añu camudar a Nueva York dempués de tar en rehabilitación d'un problema con drogues. Nesta serie, presentar a Watson como una muyer, la excirujana Joan Watson (Lucy Liu).

En 2012 estrenar n'España *[[Holmes & Watson. Madrid Days]]* de José Luis Garci. La historia trata sobre un viaxe del detective y el so acompañante a la capital d'España, Madrid. Equí van tratar de pescudar si Jack l'Estripador atópase na ciudá.

En 2012 el grupu de SM Entertainment, SHINee, publicó'l so cantar tituláu "Sherlock", dichu video musical amuesa a los 5 miembros del grupu resolviendo un misteriu sobre una xoyería perdida.

En 2015 estrenóse *[[Mr. Holmes]]*, dirixida por Bill Condon, na que se cunta la vida d'un aveyuscáu Sherlock en 1947, con 93 años d'edá, esfrutando'l so retiru criando abeyes ya intentando resolver l'enigma del casu que-y fixo abandonar el so oficiu 35 años tras. Sherlock ta interpretáu por Sir Ian McKellen.

### Muséu de Sherlock Holmes

En Londres esiste un muséu dedicáu a recrear l'apartamentu que se describe na obra de Doyle. Ta allugáu nel 221 de la cai Baker Street, esautamente la mesma direición que se menta nes famoses noveles.
Nél puédese visitar l'estudiu, la recámara, inclusive el bañu nel que supuestamente pasaben los sos díes Sherlock Holmes y el Dr. Watson. Hai tamién recreaciones con maniquíes de delles escenes de les noveles.

## Sherlock Holmes y los escritores
Munchos autores dedicaron llinies al célebre detective.
* Borges escribió a cuenta del so almiráu personaxe inglés:

* Enrique Jardiel Poncela fai una parodia de Sherlock Holmes nel so llibru *Pa lleer mientres xube l'ascensor*.

* Stephen King inclúi una historia curtia titulada «El casu del Doctor» nel so llibru *[[Velees y Allucinaciones]]*.

* Blas Matamoro recrea la rellación ente Holmes y Watson en *Los bigotes de la Gioconda*.

## Sherlock Holmes na radio
N'Estaos Xuníos emitióse una serie radiofónica sobre Sherlock Holmes llamada *[[:en:The New Adventures of Sherlock Holmes|The New Adventures of Sherlock Holmes]]* (*Les nueves aventures de Sherlock Holmes*) que duró cientos d'episodios. Emitir dende'l 2 d'ochobre de 1939 al 7 de xunetu de 1944.

## Ver tamién
* Arthur Conan Doyle, (Edimburgu, Reinu Xuníu, 22 de mayu de 1859-Crowborough, 7 de xunetu de 1930 ) foi un médicu y escritor escocés, creador del célebre detective de ficción Sherlock Holmes y John H. Watson, ente otros.
* Adautaciones de les aventures de Sherlock Holmes
* John H. Watson
* Basil Rathbone, unu de los principales intérpretes de Sherlock Holmes nel cine.
* Nigel Bruce, unu de los principales intérpretes de John H. Watson nel cine.
* Roy William Neill, unu de los principales direutores de les películes de Sherlock Holmes.
* James Moriarty, el profesor James Moriarty ye un personaxe ficticiu creáu por Arthur Conan Doyle en 1893 como'l némesis de Sherlock Holmes.
* Javier Casis, ye un escritor español. Ye un estudiosu de la figura de Sherlock Holmes, a quien considera un personaxe máxicu que punxo'l broche d'oru a la lliteratura victoriana y del qu'escribió dos noveles pastiche: Holmes & Watson 1903-1904 y Los cuadiernos secretos de Sherlock Holmes (2013).

## Referencies

## Enllaces esternos

### N'español
* Sherlock-Holmes.es — sitiu web con documentos ya información sobre'l personaxe.

### N'inglés
* The Sherlock Holmes Museum — sitiu web del Muséu asitiáu nel 221b de Baker Street, Londres.
* Sherlock Holmes Top Sites  — direutorio web de sitios sherlockianos de tol mundu.