open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Agaricus

Col nome de **xampiñón** denómase xenéricamente a les especies de fongos del xéneru *[[Agaricus]]*, de les cuales delles cultivense como comestibles, n'especial *[[Agaricus bisporus]]*, el *xampiñón de París*.

Les especies d**Agaricus'' presenten de vezu fructificaciones carnoses, mayoritariamente de tamañu mediu a grande; el [[sombreru (seta)|sombreru]] ye hemisféricu nún entamu, depués convexu y a la fin más o menos achapláu o llixeramente deprimíu, de color blanquecín o pardu. El pie ye cilíndricu y tanto regular como engrosáu o atenuáu haza la bas; siempres porta un aniellu, más o menos desenrolláu, que pue ser persistente o caducu y se separta con facilidá de la carne del sombreru.

Les llámines ([[himenóforu]]) son llibres, ye dicir nun fixaes al pie, denses, de color muy pálidu al aniciu (blanquecín, buxaracáu o rosáu) depués con matices rosaos, seyan fuertes o débiles, y a la fin de color marrón-negru. La carne suel ser densa y firme, de color blanquecín pero en contautu col aire alquier tonalidaes roxines o mariellaes, n'ocasiones llixeres y n'otras bastante intenses.

El [[golor]] varia d'unes especies a otres, incluyendo los selemente acidulaos, con efluvios [[anís (planta)|anisaos]], con reminiscencies d'[[almendra amarga|almendres amargues]] o francamente desagradable (cual [[fenol]]) en delles especies cuya carne mariellea. La suma de golor desagradable y mariellamientu de la carne desaconseya'l so consumu.


* **Seición**: ''Agaricus''
** ''[[Agaricus campestris]]''
** ''[[Agaricus bisporus]]'' 
** ''[[Agaricus bitorquis]]'' 
* **Seición**: ''Sanguinolenti''
** ''[[Agaricus silvaticus]]'' 
** ''[[Agaricus langei]]''
* **Seición**: ''Minores''
** ''[[Agaricus semotus]]'' 
** ''[[Agaricus comtulus]]'' 
* **Seición**: ''Arvenses''
** ''[[Agaricus arvensis]]'' 
** ''[[Agaricus silvicola]]''
** ''[[Agaricus augustus]]'' 
* **Seición*': *Xanthodermatei*
** * Agaricus xanthoderma* 
** *Agaricus placomyces''

## Referencies

## Enllaces esternos
UNICEF

L**'United Nations International Children's Emergency Found** (**UNICEF**) o n'asturianu: **Fondu de Naciones Xuníes pa la Infancia** foi creáu pola Asamblea Xeneral de les Naciones Xuníes en 1946 p'aidar a los neños d'Europa depués de la Segunda Guerra Mundial.

Primero foi conocíu como **UNICEF**, ye dicir, **U**nited **N**ations **I**nternational **C**hildren's **E**mergency **F**und o (Fondu Internacional d'Emerxencia de les Naciones Xuníes pa la Infancia). En 1953, **UNICEF** conviértese n'organismu permanente dientro del sistema de les Naciones Xuníes, encargáu d'aidar a los neños y protexer los sos derechos. El so nome foi reducíu a Fondu de les Naciones Xuníes pa la Infancia, pero caltúvose l'acrónimu **UNICEF** pol que ye conocíu hasta agora. 

Dióse-y el Premiu Nobel de la Paz en 1965 y el Premiu Príncipe d'Asturies de la Concordia en 2006.

## Referencies

## Ver tamién
* Drechos del neñu
* Organización de les Naciones Xuníes

## Enllaces esternos
*  Páxina web d'UNICEF
*  UNICEF Oficina para Colombia
*  UNICEF Oficina pa Chile y el Conu Sur
*  Organigrama de la ONX
Verdura

Les **verdures** son hortalexes nes que la parte comestible son los muérganos verdes de la planta como los tallos o les fueyes. Ente esti tipu d'hortalexes alcontramos a l'acelga y a la llechuga. Dientro del grupu de verdures tamién s'inclúin les llegumes verdes de les que se puen xintar les sos simientes entá non maúres como son los arbeyos y les fabes.

Les verdures son persaludables porque mos aporten munchos micronutrientes qu'actúen como antioxidantes y mos protexen de delles enfermedaes cróniques tanto cardiovasculares como canceríxenes, como'l cáncanu de próstata y cáncanu de colon.

Les verdures alcuéntrense nel segundu nivel fundamental de la pirámide de los alimentos. Amás d'aportar micronutrientes, aporten hidratos de carbonu d'absorción lenta y fibra dietético. Habríen de xintase de cinco a seyes porciones de verdura al día, siendo la equivalencia d'una porción de verdura a media taza de vexetales verdes cocinaos o enllataos, a una pataca o a una cenahoria.

## Referencies

## Enllaces esternos
Vichy

**Vichy** (n'occitanu: *Vichèi*) ye una comuña y ciudá francesa, más conocida por ser la capital de la Francia_de_Vichy de 1940 a 1944, demientres la Segunda Guerra Mundial.

Alcuéntrase nel departamentu d'Allier, na rexón d'Auvernia-Ródanu-Alpes

Tien  y una superficie de  km².

Llenda con .

Tamién son conocíos los sos manantiales d'agua mineral. 

## Ver tamién
*CAVILAM (*Centre d'approches vivantes des langues et des médias*) 

## Referencies

## Enllaces esternos
Xeometría euclídea

La **[[xeometría]] euclídea** ye l'estudiu de les propiedaes xeométriques de los espacios euclídeos. Un espaciu euclídeu ye un espaciu vectorial real dotáu d'un productu escalar.

La xeometría euclídea ye, según la filosofía del Programa d'Erlangen, l'estudiu de los invariantes d'espacios euclídeos al aplica-yos tresformaciones ortogonales.

Ye importante nun confundila cola xeometría euclidiana, que ye l'estudiu xeométricu del **planu afín euclídeu real** y del **espaciu afín euclídeu tridimensional real** per aciu del métodu sintéticu, introduciendo los cinco postulaos d'Euclides. Tamién ye común (abusando del llinguax) dicir qu'una xeometría ye *euclídea* sinón ye *non euclídea*, ye dicir, si en dicha xeometría verificase' l quintu postuláu d'Euclides. Ésta denominación ta cada vegada más en desavezu, por mor de la perda d'interés que va teniendo la tema de la posibilidá de trazar paraleles a una reuta dende un puntu esterior a la mesma.
Espaciu euclideu

Un **espaciu euclideu** ye un espaciu vectorial normáu de dimensión finita en que la norma ye heredada d'un productu escalar.

L**'espaciu euclideu** ye'l espaciu matemáticu *n*-dimensional usual , una xeneralización de los espacios de 2 y 3 dimensiones estudiaos por Euclides. Formalmente, pa cada númberu enteru non negativu *n*, l'espaciu euclideu *n*-dimensional ye'l conxuntu ℝ*n* (u con ℝ queremos dicir el conxuntu de los númberos reales) xunto cola función distancia obtenida per aciu de la siguiente definición de distancia ente dos puntos (*x*1, ..., *x**n*) e (*y*1, ...,*y**n*): la raíz cuadrada de Σ (*x**i*-*y**i*)², u la suma ye sobre *i* = 1, ..., *n*.

Esta función distancia ta basada nel teorema de Pitágoras y ye nomada **métrica euclídea**.

El términu "espaciu euclideu *n*-dimensional" ye usualmente abreviáu a "*n*-espaciu euclideu", o sólo "*n*-espaciu". El *n*-espaciu euclideu denotase por *E**n*, anque ℝ*n* ye bastante usáu (sobreentendiendo la métrica). *E*2 dizse **el planu euclideu**.

Por definición, *E**n* ye un espaciu métricu, y ye por tanto tamién un espaciu topolóxicu; ye'l exemplu prototípicu d'una *n*-variedá, y ye una *n*-variedá diferenciable. Pa *n* ≠ 4, cualquier *n*-variedá diferenciable que seya homeomorfa a *E**n* ye tamién difeomorfa a ella. El fechu sorprendente ye qu'esto nun ye cierto tamién pa *n* = 4, lo que foi probao por Simon Donaldson nel añu1982; los contraexemplos nómense 4-espacios exóticos (o falsos).

Puede decise muncho sobre la topoloxía d**E''<sup>''n''</sup>.Un resultáu importante, la [[invariancia del dominiu]] de [[L. E. J. Brouwer|Brouwer]], ye'l de que cualesquier subconxuntu d**E*<sup>*n*</sup> que sea homeomorfu a un subconxuntu abiertu d*'E*<sup>*n*</sup> ye en sí mesmu abiertu. Como consecuencia inmediata desto se tien que*'E*<sup>*m*</sup> nun ye homeomorfu a *E*<sup>*n*</sup> si *m* ≠ *n* -- un resultáu intuitivamente "obviu" qu'ensin embargu nun ye fácil de demostrar.

El *n*-espaciu euclideu pue considerase tamién como un [[Espaciu vectorial]] *n*-dimensional real , de fechu un [[Espaciu de Hilbert]], de mena natural. El [[productu interior]], tamién nomáu *'productu puntu**, de **x** = (''x''<sub>1</sub>,...,''x''<sub>''n''</sub>) e **y*' = (*y*<sub>1</sub>,...,*y*<sub>*n'') ta dau por
:\mathbf{x}\cdot\mathbf{y} = \sum_{i=1}^n x_iy_i = x_1y_1+x_2y_2+\cdots+x_ny_n

## Ver tamién
*Xeometría euclídea
Technicolor

El **Technicolor** foi'l primer intentu efeutivu de la industria cinematográfica pa dexar atrás el blancu y prietu y reproducir en pantalla los colores filmaos na realidá. El so primer gran esponente ye la superproducción *[[Gone with the Wind (película)]]*.

Algamábase pola filmación simultánea de trés películes dientro de la mesma cámara, caúna d'elles cuntando con filtros pa que fuere impresionada namái por una color. Depués, tres un procesu de tintura, que más tenía que ver cola imprenta que cola fotografía, sacábase una sola copia qu'al ser proyeutada caltenía los colores de la realidá. 

Esta práutica ufría una pureza de colores qu'entá nun foi igualada, emplegándose tovía pal tiraxe de copies en dellos mercaos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Llista de premios de cine

Los principales **premios de cine** internacionales son estos:

* Óscar &nbsp;(premios de l'Academia de Cine de Hollywood)
* Globos d'Oru &nbsp;(premios de la Prensa Estranxera de Hollywood)
* Premiu del cine européu (llamaos premios Felix de 1988 a 1996) &nbsp;(premios de l'Academia de cine européu)
* Goya &nbsp;(premios de l'Academia Española de Cine)
* César &nbsp;(premios de l'Academia Francesa de Cine)
* David de Donatello &nbsp; (premios de l'Academia del cine italianu)
* Premios del Festival Internacional de Cine de Cannes
* Premios del Festival Internacional de Cine de San Sebastián
* Premios del Festival Internacional de Cine de Venecia
* Premios del Festival Internacional de Cine de Berlín
* Premios del Festival Internacional de Cine de Karlovy Vary
* Premios del Festival de Cine de Sitges
* Premios del Festival de Cine de Sundance

Los premios Emmy otórgalos la industria de televisión d'Estaos Xuníos. Anque nun se trata de cine nel sentíu estrictu de la pallabra, munchos de los premios Emmy concédense pol trabayu realizáu por actrices, actores y téunicos na grabación de películes pa esti mediu.

Esisten tamién premios satíricos, como'l Premiu Golden Raspberry o Razzies, que ye una parodia de los Óscar, pero que premia en serio a los peores filmes, actores y direutores de la industria cinematográfica d'Estaos Xuníos

## Referencies

## Enllaces esternos
Xeometría euclidiana

Denomínase **xeometría euclidiana** (términu emplegáu pa estremala de la xeometría euclídea, que ye la que desixe'l postuláu de les paraleles) a la xeometría atropada pol matemáticu griegu clásicu Euclides, nel so llibru *[[Los elementos]]*, escritu alredor de 300 años enantes de Xesucristu.

La xeometría euclidiana ye aquella qu'estudia les propiedaes del planu y l'espaciu tridimensional. N'ocasiones los matemáticos usen el términu pa englobar xeometríes de dimensiones cimeres con propiedaes asemeyaes. Por embargu, de vezu, xeometría euclidiana ye sinónimu de xeometría plana.

## Asiomática
La presentación tradicional de la xeometría euclidiana faise nun formatu asiomáticu. Un sistema asiomáticu ye aquel que, de magar un ciertu númberu de postulaos que s'asumen verdaderos (conocíos como axomes) y al traviés d'operaciones lóxiques, xenera nuevos postulaos nos que'l valir de verdá ye tamién positivu. 

Euclides plantegó cinco postulaos nel so sistema:
# Daos dos puntos pue trazase una y namái una reuta que los xune. 
# Cualquier segmentu pue enanchase de manera continua en cualquier sentíu.
# Pue trazase una circunferencia con centru en cualquier puntu y de cualquier radiu.
# Tolos ángulos reutos son pareyos.
# Si una reuta al cortar a otres dos forma ángulos internos menores a un ángulu reutu, eses dos reutes enanchaes indefinidamente curtiense del llau nel que tán los ángulos menores que dos reutos. 

Esti caberu postuláu, que ye conocíu como'l postuláu de les paraleles, foi reformuláu como; Per un puntu esterior a una reuta, pue trazase una única paralela. 

Esti postuláu paez menos nidiu que los otros cuatro, y munchos xeómetres tentaron en vanu deducilu. Al construyise la xeometría hiperbólica amosóse qu'esto nun yera posible yá que nesti tipu d'espacios, s'amuesa que'l quintu postuláu ye falsu demientres el restu sostiense. Tamién notóse qu' el conxuntu d'asiomes escoyíu por Euclides ye incompletu.

## Llendes

Euclides utiliza fechos non amosaos nin postulaos nos sos teoremes dende'l primeru, anque son coses tan sutiles que pasaron inalvertíes demientres munchu tiempu. 

Pa que'l sistema d'euclides fuere completu habría d'añader al menos dos postulaos más:

* Dos circunferencies separtaes menos de 2R curtiense en dos puntos (Euclides lo utiliza na su primera construcción)
* Dos triángulos con dos llaos iguales y el so ángulu igual son parexos (equival al conceutu de movimientu, qu'Euclides usa pal so teorema cuarto ensin definir esplícitamente)

## Ver tamién
* Xeometríes non euclídees
Cuadráu

Na xeometría euclidiana, un **cuadráu** ye un polígonu regular de cuatro llaos. Esto ye, una figura poligonal de cuatro llaos iguales na que los cuatro ángulos internos tamién son iguales.

Un cuadráu tien los sos llaos opuestos paralelos y por tanto ye un paralelogramu. Dao que los sos cuatro ángulos son reutos, ye tamién un exemplu de rectángulu (anque non tou rectángulu ye un cuadráu). De mou asemeyáu, al tener los cuatro llaos iguales, ye una mena de rombu (anque non tou rombu ye cuadráu).

## Referencies

## Enllaces esternos
Ríu Mississippi

El **Mississippi** ye un ríu de los Estaos Xuníos. Forma, xunto'l so afluente, el ríu Missouri, el sistema fluvial más grande de Norteamérica.

El ríu Mississippi naz nel llagu d'Itasca, al norte del estáu de Minnesota, y va lentamente hacia'l mar, formando amplios meandros en direición norte-sur. Tres percorrer 3.730 km de la zona central de los Estaos Xuníos desemboca, formando un gran delta, nel golfu de Méxicu. Xunto col so afluente, el Missouri (4.130 km de llargor) forma una gran conca que drena total o parcialmente les agües de 31 estaos comprendíos ente los Montes Rocosos al oeste y los montes Apalaches al este, incluyíes la mayor parte de les Grandes Llanaes, y ye'l cuartu ríu más llargu del mundu.

## Otros datos d'interés
La so fonte ye'l llagu d'Itasca, nel Parque d'Itasca na parte del norte de Minnesota. A elli se xune'l ríu Missouri en Saint Louis (Missouri) y el ríu Ohio en Cairo (Illinois). El ríu Mississippi drena l'agua de la mayor parte del área ente los Montes Rocosos y los Montes Apalaches, sacante l'área drenada polos Grandes Llagos.

El Mississippi pasa per diez estaos d'Estaos Xuníos: Minnesota, Wisconsin, Iowa, Illinois, Missouri, Kentucky, Arkansas, Tennessee, Mississippi y Louisiana. Desemboca nun gran delta nel Golfu de Méxicu aproximadamente 160 km ríu abaxo de la ciudá de Nueva Orleans.

La boca del ríu foi camudando col tiempu. Desque se construyó una canal a entamos del sieglu XIX, el ríu foi guetando la boca del ríu Atchafalaya, aproximadamente a 95 kilómetros de Nueva Orleans. El Cuerpu d'Inxenieros del Exércitu d'EE.XX. caltién una estensa cadarma d'escluses pa caltener el ríu nel so cursu presente.

Otros camudamientos nel cursu del ríu ocurrieron debío a terremotos a lo llargo de la zona de la falla de New Madrid, que s'alcuentra ente les ciudaes de Memphis y Saint Louis (Missouri). Trés terremotos en 1811 y 1812, estimaos n'aproximadamente de gráu 8 na escala Richter, invirtieren temporalmente'l cursu del Mississippi. Estos terremotos tamién crearon el llagu Reelfoot en Tennessee, camudando'l paisax a la vera'l ríu.

Enantes de que s'implantare'l ferrocarril en Norteamérica, el ríu Mississippi foi una de les principales víes de comunicación y tresporte. El so ampliu calce permitía la navegabilidá treslladando mercancíes y persones. 

El ríu Mississippi ye l'escenariu nel que ta ambientada la novela de Mark Twain "Les aventures de Huckleberry Finn".

## Referencies

## Enllaces esternos
Ambientalismu

L'ambientalismu ye una corriente filosófica mui rellacionada cola ecoloxía político anque con munches estremancies. Pa l'ambientalismu ye necesariu facer igües significatives nes polítiques ambientales de tolos estaos del mundu. Suxer l'usu d'aparatos llétricos d'altu rendimientu, asina como emplegar enerxíes renovables y basar el desenrollu nun modelu caltenible. Quiciabes ye nesti aspeutu onde mas difier de la ecoloxía político, pues nésta proponse un cambéu radical nel sistema d'estáu y ñégase la necesidá de más desenrollu, demientres que l'ambientalismu namái propón un cambéu na política ambiental.

Probablemente esta política ñaz nel momentu en que se fai patente'l deterioru del mediu ambiente por mor de los esperimentos o la desconocencia de l'actividá humano. Nel *[[Informe sobro los llímites del desarrollu]]* deriváu del club de Roma, ñaz la inquietú y surden una bayura de grupos políticos ambientalistes o ecoloxistes.

Ye importante que seya patente la estremancia ente ecoloxía político y ambientalismu. Siendo la diferencia más importante l'ecocentrismu.

## Ver tamién
* Ecoloxismu

## Referencies

## Enllaces esternos
Club de Roma

El **Club de Roma** ye una organización formada por prominentes personalidaes, que gueta la promoción d'un xorrecimientu estable y sofitáu de la humanidá. El Club de Roma tien, ente los sos miembros a importantes científicos (dellos Premios Nobel), economistes, políticos, xefes d'estáu, ya inda asociaciones internacionales. L'Asturianu David M. Rivas forma parte del Clube.

=Historia=
En 1968 reunióse en Roma un grupu de 35 científicos, políticos ya investigadores, que proveníen de 30 países estremaos, pa falar de los cambios que se taben produciendo nel planeta por consecuencia d'aiciones humanes. Dos años más sero'l club de Roma taría creáu ya llegalizáu embaxo la llexislación suiza. 

Trenta años depués, el Club de Roma cuntara ente les sos files con más de 100 especialistes de 52 países, asoleyara mas de 21 informes de sumu interés ambiental y caltuviera una posición importante, nel ámbitu ambiental, reconocida internacionalmente. Ye necesario destacar que depués de la espublización del Informe sobro los llímites del crecimientu por Dennis Meadows en 1972, desatóse l'aniciu d'un movimientu que sería conocíu como ecoloxía político y otres corrientes político-filosófiques derivaes tales como'l ecofeminismu o l'ambientalismu.

=Oxetivos=
El club de Roma asoleyará de contino dellos proyeutos ya informes de temes de tanto interés como:
* deterioru del medioambiente físicu,
* crís de les instituciones,
* burocratización,
* enayenadura de la mocedá,
* violencia,
* educación inadecuada,
* brecha creciente ente países probes ya industrializaos,
* xorrecimientu urbanu incontroláu,
* inseguridá nel emplegu,
* satisfaición decreciente obtenida nel trabayu,
* impugnación de los valores de la sociedá,
* indiferencia énte la llei y l'orde,
* inflacción y disrupción monetaria y
* brecha creciente nos países ente ricos y probes 

=Ver tamién=
*Jay Forrester
*Dinámica de Sistemes
*Informe sobro los llímites del desarrollu

=Enllaces esternos=
*  Páxina oficial

## Referencies

## Enllaces esternos
The Limits to Growth

**The Limits to Growth** (*Les llendes del desarrollu*, n'asturianu) foi un informe encargáu al MIT pol Club de Roma espublizáu en 1972, poco depués de la primer crisis del petroleu. L'autora principal foi Donella Meadows pero tamién contribuyeron Dennis Meadows y Jorgen Randers. L'informe sofítase na simulación informática del programa World3, creáu polos autores del informe col oxetivu de recrear el crecimientu de la población, el crecimientu económicu y la medra de la buelga ecolóxica de la población sobre la tierra nos cien años próximos, según los datos disponibles hasta la fecha. La tesis principal del llibru ye que *nun planeta con llende nun ye posible un crecimientu económicu continuu*, y estes llendes pueden ser de dos tipos: de recursos naturales y de la capacidá de la tierra p'absorber la polución ensin amenorgar la calidá del mediu ambiente.

El programa informáticu World3, en delles simulaciones, da como resultáu una estrallimitación nel usu de los recursos naturales y el so progresivu escosamientu, siguíu d'un colapsu na producción agrícola ya industrial y darréu d'un decrecimientu bruscu de la población humana. Ye por eso que los autores esponen como una posible igua a esti colapsu'l "crecimientu cero" o "estáu estacionariu", deteniendo'l crecimientu esponencial de la economía y la población, de mou que l'usu de los recursos maturales que queden nun seyan mermaos pol crecimientu económicu pa que d'esa manera puedan perdurar más nel tiempu. 

Ye posible modificar les tases de desarrollu y algamar una condición d'estabilidá ecolóxica, caltenible, inda a llargu plazu. L'estáu d'equilibriu global habría ser diseñáu de manera que les necesidaes de cada persona sobre la tierra seyan satisfeches, y que caún tenga iguales posibilidaes de realizar el so propiu potencial humanu.

En 1992, 20 años depués de la espublización orixinal, actualizóse ya espublizóse una nueva versión del informe entituláu *[[Beyond the limits]]*, na que, en base a los datos ariciaos dende entós, esponíase que la humanidá yá superara la capacidá de carga del planeta pa sostener la so población. Una versión actualizada, col títulu: *[[Limit to Growth: The 30 – Year Update]]* foi asoleyada'l 1 de xunu de 2004 pola Chelsea Green Publishing Company. Nesta versión actualícense ya intégrense les dos versiones precedentes.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Páxina del Club de Roma  
* YAN Kun(2011). The tendency equation of the total annual energy consumption and its limit value in the United States (Brief annotation of the connection equation(R)), Xi'an: Xi'an Modern Nonlinear Science Applying Institute.
Terenci Moix

**Ramón Moix** , más conocíu como **Terenci Moix**foi un escritor catalán. 

## Biografía
De formación autodidáutica y anárquica. Diose a conocer como narrador cola obra *La torre de los vicios capitales* (1968). La so obra céntrase na crítica y la mitificación de los valores de la dómina franquista, la cultura, la educación y el sexu. Escribió nel Tele-Exprés, Tele-Estel, El Correo Catalán, Editorial Destino, Nuevos Fotogrames, Serra d'Or y n'El País. Morrió d'un enfisema pulmonar pola so adicción al tabacu.

## Narrativa
* *La torre de los vicios capitales* :
* *El día que morrió Marilyn* 
* *Foles sobre una roca erma* 
* *Mundiu machu* 
* *La caiguda de L'imperi sodomita* 
* *La increyada concencia de la raza o melodrama*
* *Sadistic, esperpentic i adhuc metafisic* 
* *Nuestru Virxe de los mártires* 
* *Amami, Alfredo! o polvu d'estrelles* 
* *Nun digas que foi un suañu* 
* *L'arpista ciegu*
* *Chules y famoses*

## Ensayu
* *Iniciació a una història del cine
* *Los cómics, arte pal consumu y formes pop* 
* *El sadismu de la nuesa infancia*
* *Terenci del Nilu*
* *Cróniques italianes*
* *Hollywood stories* (2 vols.) 
* *Trés viaxes románticos''

## Referencies

## Enllaces esternos
Lluna enllena

La **lluna enllena** o **plenilluniu** ye una fase llunar qu'acontez cuando la Tierra alcuéntrase ente'l Sol y la lluna. Nesi momentu la lluna dende la Tierra se ve illuminada y redonda dafechu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Xune Elipe

**Xulio Andrés Elipe Raposo** , más conocíu como **Xune Elipe**, ye un cantante y productor discográficu asturianu dende va más de venti años, del grupu Dixebra.

Dende bien mozu yá desendolcó los sos esmolecimientos pa cola llingua asturiana, con 15 años yera miembru de Conceyu Bable, más sero foi ún de los qu'entamó l'Asociación Cultural Arfueyu, depués collaboró como periodista en llingua asturiana en dellos medios de comunicación como Cadena SER, Radio Popular de Avilés (con programes como, Albintestate o la organización del I, II y III Día de la radio n'Asturianu o La Voz de Avilés, ú dirixó la seición *La Fueya'l Carbayu*, tamién perteneció al Coleutivu L'Esperteyu con quien asoleyó doce númberos d'un fancín n'asturianu con cierta periocidá; pese a nun poder cursar la carrera universitaria de periodismu por imposibilidá de colar d'Asturies. Nel so llugar, fizo estudios d'Historia na Universidá d'Uviéu, anque envede finalos acabó faciendo Graduáu Social, amás d'impartir clases de llingua asturiana.

También foi miembru d'organizaciones nacionalistes como Ensame Nacionalista Astur y Andecha Astur, acabando por presentase como candidatu independiente a l'alcaldía d'Avilés.

En 1987 forma na so ciudá de nacencia'l grupu de rock Dixebra, en cuya formación permanez hasta anguaño editando ocho discos.

En 1992 funda'l sellu discográficu Discos L'Aguañaz xunto al so compañeru en Dixebra, el gaiteru Fernando Rubio.

Asoleya en 1996 el llibru *Llingua y rock*, un estudiu sobre la música rock con lletres n'asturianu al traviés de los años. Esti mesmu añu collabora na emisora uvieína Radio Sele con programes comu *Al Debalu* o *Rockromería*.

Anguaño, compaxina la so actividá en Dixebra y L'Aguañaz col so llabor profesional como Graduáu Social.

En 2020 ganó'l Premiu Máximo Fuertes Acevedo d'ensayu en llingua asturiana cola obra Hai una llinia trazada. Historia de la música asturiana. 

## Referencies

## Enllaces esternos
* Páxina de Dixebra
Charlie Kaufman

**Charles Stuart Kaufman**  ye un guionista d'Estaos Xuníos d'América. Nomáu pola revista Premiere como una de les 100 persones más poderoses de Hollywood.

## Biografía
Kaufman ñació nuna familia xudía na ciudá de Nueva York. Entamó la so carrera en televisión escribiendo dos episodios pa *[[Búscate la vida|Get a Life]]* de Chris Eliott, asina como una docena d'otros episodios pa programes como *Ned y Stacey* y *The Dana Carvey Show*.

Tuvo reconocencia per primer vegada al escribir *[[Being John Malkovich]]*, película que-y valió una nominación al Óscar y un premiu BAFTA. Tamién escribió *[[Human nature]]*, que foi dirixida por Michel Gondry, y llueu trabayó con Spike Jonze otra vegada como l'escritor pa *[[El lladrón d'orquídees]] (Adaptation)*, que-y valió otra nominación al Óscar y el so segundu BAFTA. En dicha película presentábase a un personax, Charlie Kaufman, que resultaba ser una versión bastante irreal del escritor. Na vida real nun tien un hermanu ximielgu idénticu, ta casáu y abegosamente pudo esperimentar el drama fantásticu de la hestoria.

Tamién escribió *[[Confessions of a Dangerous Mind]]*, un retratu biográficu de Chuck Barris, un conductor d'un programa de concursos del que se pensaba yera un home clave de la CIA. Foi dirixida por George Clooney, que debutaba como direutor. Kaufman, mui molestu, criticó a Clooney por facer alteraciones dramátiques al guión de la película ensin siquiera consultá-ylo. El guionista afirmó nuna entrevista con William Arnold: *«Lo usual pa un escritor ye entregar un guión y llueu desapaecer. Pero eso nun ye pa min. Quiero tar involucráu d'entamu a fin. Y estos direutores (Gondry, Jonze) sábenlo y respétenlo»*.

Depués llegó *[[Eternal sunshine of the spotless mind]]* (*¡Escaezte de min!*),la so segunda película col direutor Michel Gondry, pol que recibió'l so primer premiu Óscar al meyor guión orixinal, el so tercer BAFTA y el prestixosu PEN American Center 2005. 

Un patrón interesante nos trabayos de Kaufman ye que de vezu céntrense nun protagonista masculín introvertíu, dalgo timíu, y una figura dominante femenina. Esto asocede con *Eternal sunshine...* (Joel/Clementine), *El lladrón d'orquídees* (Charlie), y *Being John Malkovich* (Craig/Maxine).

Vive en Pasadena, California.

## Guiones cinematográficos
**[[Being John Malkovich]] (Being John Malkovich)* (1999), dirixida por Spike Jonze.
**[[Human nature]]* (2001), dirixida por Michel Gondry.
**[[El lladrón d'orquídees]] (Adaptation)* (2002), dirixida por Spike Jonze
**[[Confessions of a Dangerous Mind]] (Confessions of a dangerous mind)* (2002), dirixida por George Clooney.
**[[Eternal sunshine of the spotless mind]] ("¡Escaezte de min!")* (2004), dirixida por Michel Gondry.

## Referencies

## Enllaces esternos
*  Charlie Kaufman n'Internet Movie Database
*  Cómo ser Charlie Kaufman
A la pe

**A la pe** ye un xuegu tradicional pa la comia.

La mecánica del xuegu, qu'ha de tener al menos tres participantes, ye cenciella y nun faen falta elementos esternos. Ún de los participantes fai de *madre*, sentándose nuna piedra o una siella. El segundu arrodíyase enfrente guardando la tiesta nel so somantu ensin que pueda ver a los demás. El restu de los xugadores canten:

Depués d'esti cantar, ún de los neños que tán detrás del neñu arrodiyáu pon-y ún, dos, trés o más deos sobre la espalda y, si esti acierta cuántos son, toca-y quédase al que los punxo; pero si s'enquivoca, los demás canten:

## Referencies

## Enllaces esternos
Pedralba

**Pedralba** (oficialmente en castellán: *Pedralba de la Pradería*) ye un conceyu y llocalidá española de la contorna de Senabria, na provincia de Zamora, comunidá autónoma de Castiella y Llión.

## Xeografía
Atópase allugáu na contorna de Senabria, al noroeste de la provincia de Zamora. Nel so términu municipal atópense les llocalidaes de Calabor, Llobécianos, Pedralba, Rueidenore de Riba y Santa Cruz d'Abranes. Tien una estación de ferrocarril.

## Historia
Mientres la Edá Media Pedralba quedó integráu nel Reinu de Llión, que los sos monarques acometeríen la repoblación de la llocalidá dientro del procesu repoblador lleváu a cabu en Senabria. Tres la independencia de Portugal del reinu lleonés en 1143 Pedralba sufriría pola so situación xeográfica los conflictos ente los reinos lleonés y portugués pol control de la frontera, quedando estabilizada la situación a entamos del sieglu XIII.

Darréu, na Edá Moderna, Pedralba foi una de les llocalidaes que s'integraron na provincia de les Tierres del Conde de Benavente y dientro d'esta na receptoría de Senabria. Sicasí, al reestructurase les provincies y crease les actuales en 1833, Pedralba pasó a formar parte de la provincia de Zamora, dientro de la Rexón Lleonesa, quedando integráu en 1834 nel partíu xudicial de La Puebla de Senabria.

Per otru llau, en redol a 1850, el conceyu de Pedralba tomó la so actual estensión territorial, al integrar nel so términu les llocalidaes de Calabor, Llobécianos, Ruidenore y Santa Cruz d'Abranes.

## Riqueza llingüística
Pedralba ye un conceyu carauterizáu pola so elevada diversidá y riqueza llingüística, al tar presentes nél tres llingües romances: el castellán, el lleonés (llingua tradicional de la mayoría del conceyu) y el gallegu (llingua principal de la pedanía de Calabor); magar ye ciertu qu'estos dos últimes llingües fálense ellí nes sos respeutives variantes sanabresas y por ello amuesen una gran semeyanza ente sigo, con un porcentaxe mayoritariu de léxicu compartíu.

## Demografía

### Población por nucleu

## Ver tamién
* Llagu de Senabria
* Lleenda del Llagu de Senabria
* Camín de Santiago Senabrés
* La Puebla de Senabria
* Samartín de Castañeda

## Referencies

## Enllaces esternos
* 
* de Pedralba de la Pradería
Emisión de positrones

La **emisión de positrones** ye una mena d'emisión beta, que tamién recibe'l nome de "**beta plus**" (β+). Nella, un protón conviértese, per aciu d'una interacción nuclear feble, nun neutrón, un positrón y un neutrín. Los isótopos qu'emiten positrones son, por exemplu: Carbonu-11, Nitróxenu-13, Oxíxenu-15 y Flúor-18:

:
{}^{11}\hbox{C}\;\to\;^{11}\hbox{B}\;+\;e^+\;+\;\nu_e.


Estos isótopos úsense na tomografía d'emisión de positrones, una teúnica usada en medicina nel diagnósticu per imaxe.

La captura electrónica ye'l procesu inversu y ta favorecíu enerxéticamente.

## Ver tamién
*Emisión beta
*Captura electrónica

## Referencies

## Enllaces esternos
Transición isomérica

La **transición isomérica** ye un procesu de desintegración radioactiva qu'asocede nun átomu nel que'l nucleu ta nun estáu meta escitáu (por exemplu depués de la emisión d'una partícula alfa o beta). La enerxía extra del nucleu ye lliberada pola emisión de radiación gamma, devolviendo al nucleu a un estáu estacionariu. Esti procesu ye asemeyáu a la emisión gamma pero difier en que se produz n'estaos meta.

La radiación gamma pue tresferir la so enerxía direutamente a ún de los electrones más fuertemente xuníos, espulsándolu del átomu, procesu que recibe'l nome de conversión interna.

## Referencies

## Enllaces esternos
Neutrín

El **neutrín** ye una partícula subatómica de tipu fermiónicu, de carga neutra y espín 1/2. Los últimos estudios confirmaron que los neutrinos tienen masa anque esta nun se conoz con exautitú. El so valor, en tou casu, sería perpequeñu teniéndose obtenío namái cotes superiores con valores aproximadamente doscientes mil vegaes más pequeños que la masa del electrón. Amás, la so interaición coles demás partícules ye mínima, polo que pasen al traviés de la materia ordinario ensin malpenes perturbalo.

La masa del neutrín tien importantes consecuencies nel modelu estándar de física de partícules yá qu'implicaría la posibilidá de tresformaciones ente los trés tipos de neutrinos esistentes nun fenómenu conocíu como oscilación de neutrinos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Inercia

La **inercia** ye la tendencia de los cuerpos a caltener l'estáu de movimientu o reposu nel que s'alcuentren, estáu que nun se modifica a menos qu'actúen fuercies esternes sobro la so masa. Tamién pue considerase la **inercia** como la tendencia de los cuerpos a caltener el so estáu, seya de reposu o de movimientu, hasta qu'una fuercia esterna modifique esi estáu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Movimientu

En mecánica'l **movimientu** ye un fenómenu físicu que se define como tou camudamientu de posición qu'esperimenten los cuerpos d'un sistema o conxuntu nel espaciu con respeutu a ellos mesmos o con otru cuerpu que sirve de referencia. Tou cuerpu en movimientu describe una trayeutoria. 

La parte de la física que s'encarga del estudiu del movimientu ensin estudiar les sos causes ye la cinemática. La parte de la física que s'encarga del estudiu de les causes del movimientu ye la dinámica.

## Referencies

## Enllaces esternos
Asteroide

Un **asteroide** ye un cuerpu rocosu, carbonáceu o metálicu más pequeñu qu'un planeta y qu'orbita alredor del sol. Los asteroides tamién se nomen planetes menores, denomación que se considera más afechisca. Los más de los asteroides poseyen órbites semiestables ente Marte y Xúpiter, pero dalgunos son esviaos n'órbites que crucien aquélles de los planetes mayores.

Dende la Tierra tienen aspeutu d'estrelles, d'ehí'l nome d*'asteroides* (del griegu ἀστεροειδής, *figura d'estrella*) que foi alcuñáu por John Herschel poco depués de que los primeros fueran descubiertos.

El 1 de xineru de 1801 l'astrónomu sicilianu Giuseppe Piazzi descubrió l'asteroide o planeta menor Ceres mentes trabayaba nun catálogu d'estrelles. Esti planeta menor foi denomáu *Ceres Ferdinandea* n'honor del entós rei de les Dos Sicilies, Fernandu I.

Tres d'esta descubrición vinieron otres paecíes pero d'oxetos más pequeños. Anguaño estímase qu'hai cerca de 2 millones d'asteroides con un diámetru mayor a 1 km namái nel cinturón principal d'asteroides. Sicasí, si se sumen toles sos mases, el total ye del 5% de la masa de la lluna.

Nel casu del Cinturón de Kuiper estímase la esistencia de 60 millones d'oxetos, con una masa del orde de 2,5 veces la de la lluna, ye dicir, el 3% de la terrestre.

## Ver tamién
* Llista d'asteroides
* Cinturón d'asteroides
* Planeta menor
* Planeta nanu

## Referencies

## Enllaces esternos
Llista d'asteroides

Esta ye una **llista de planetes menores numberaos**, cuasi toos asteroides, n'orde secuencial. A data de setiembre de 2007 hai 164.612 planetes menores numberaos, y munchos más inda non numberaos.

Los más de los asteroides son normales y normalmente ensin trescendencia. Pa consultar una llista más pequeña d'asteroides importantes, ver la llista d'asteroides importantes.

## Referencies

## Enllaces esternos
Llista d'asteroides/1101–1200

*... | [[Llista d'asteroides/1001–1100|Previu]] | *'Llista d'asteroides*' | [[Llista d'asteroides/1201–1300|Siguiente]] | ...*

## Referencies

## Enllaces esternos
Gaita de fole

La **gaita de fole** ye un instrumentu musical de vientu qu'inda se caltién en partes de la provincia de Zamora y nel Norte de Portugal. Tien dos palletas, magar que hai modelos con una. Tien dos conductos: el furnión y el punteru, dambos xuníos al fol.

## Referencies

## Enllaces esternos
Himalaya

L**'Himalaya** ye un cordal asitiáu nel continente asiáticu y estiéndese pelos países de Bután, China, Nepal, Tíbet, India y Paquistán, formando un arcu d'oeste a este de 2600 quilómetros y de norte a sur de 350 quilómetros. El so nome procede del sánscritu y significa *morada de ñeves* 
Ye'l cordal más altu de la Tierra con 14 cimes de más de 8000 metros d'altor, siendo l'Everest colos sos 8848 metros, el monte más altu de la tierra, otros "ochomil" como'l K2 (8611 m) y Kanchenjunga (8598 m), tamién tán nel Himalaya.

## Formación del Himalaya
L'Himalaya entamó a formase hai unos 5 millones d'años na era terciaria y según la teoría de la tectónica de plaques, prodúxose pol choque del antiguu continente de Gondwana, y la d'Eurasia, que resultó de la dixebra de l'antigua Laurasia.

Tradicionalmente tiende a incluyise dientru del conceutu d**'Himalaya**'l cordal del Karakorum, los montes del Treshimalaya nel Tíbet ya inclusive los montes prehimaláyiques (*Siwaliks*) que separten l'Himalaya de les llanures indies. Estriutamente, los xeógrafos d'anguaño separten el Karakorum del Himalaya propiamente dichu, yá qu'anque'l Karakorum s'alcuentra al noroeste del Himalaya ye un cordal con carauterístiques xeolóxiques propies.

De los catorce montes de más d'ocho mil metros qu'hai na Tierra, cuatro afayense nel Karakorum, y son:
:* K2 nomáu tamién Ghogo Ri (*Qogir* n'ortografía pinyin) y Godwin Austen con 8.611 metros
:* Broad Peak o Falchan Kangri con 8.047 metros
:* Gasherbrum I o Hidden Peak con 8.068 metros
:* Gasherbrum II con 8,035 metros

## Xeografía política del Himalaya
Nel Himalaya alcuentrense dellos países. Cubre una estensión d'unos 594.400 km² qu'inclúi partes de Paquistán, India, Nepal, Bután y Tíbet.

La vertiente septentrional del Karakorum pertenez a Sinkiang, tarritoriu chinu, demientres que la vertiente meridional pertenez a Paquistán. L'estremu oriental del Karakorum correspuende a Caxmir, tarritoriu n' engarradiella ente Paquistán y la India dende 1947.

La vertiente septentrional del Himalaya pertenez al Tíbet, país ocupáu por China, repartiéndose la vertiente meriodional ente Paquistán, la India, Nepal y Bután.

Les estremaes tribes de la vertiente norte del Himalaya son predominantemente de tipu asiáticu al este y de relixón budista, demientres que na vertiente sur esiste un mosaicu étnicu ya cultural (namái en Nepal desaméyense al menos 19 grupos étnicos principales) y de relixón fundamentalmente musulmana nel oeste, ya hinduista nel centru y este del cordal.

## Referencies

## Enllaces esternos
Laurasia

**Laurasia** ye'l nome dau a una antigua masa de tierra del hemisferiu norte xurdía haza la fin del Xurásicu de la desintegración del supercontinente Panxea, separtándose de Gondwana pola apertura del Mar de Tetis. Laurasia dividióse ensiguida n'Eurasia y América del Norte.

## Ver tamién
* Alfred Wegener
* Panxea
* Gondwana
* Deriva continental
* Pantalasa

## Referencies

## Enllaces esternos
Panxea

**Panxea** ye'l nome alcuñáu por Alfred Wegener pa definir al supercontinente formáu pola xunión de tolos continentes d'anguaño.

Remanez del prefixu griegu *"pan"* que significa "tou" y de la pallabra en griegu Γαῖα Gaĩa, Γαῖη Gaĩê o Τῆ Gễ, ‘suelu’ o ‘tierra’. D'esta miente, quedaría una pallabra que significa *"tola tierra".*

Cuidase que dichu procesu xeolóxicu prodúxose a fines del periodu proterozoicu, (hai aproximadamente 300 millones d'años) cuando de les agües xurdieron mases continentales, quedando toles unidaes formando un solu cuerpu y arodiáu per un únicu mar denomáu Pantalasa.

Se camienta que, productu de los camudamientos y movimientos de les plaques tectóniques, encomencipiaría ente fines del Triásicu y entamos del Xurásicu (hai aproximadamente 200 millones d'años) el procesu de dixebración d'esti supercontinente hasta lo que conocemos güei como los continentes actuales. 
Dichu procesu xeolóxicu de debalamientu de les mases continentales caltiénse en marcha fasta'l día de güei.

Panxea nun foi'l primer supercontinente. Colos datos disponibles, los científicos algamaron recrear un supercontinente anterior, denomáu Pannotia y formáu va 600 millones d'años. Otru supercontinente, Rodinia, foi formáu aproximadamente hai 1.100 millones d'años.

## Referencies

## Enllaces esternos
* Teoría de la Teutónica de Plaques y la Deriva Continental 
* Video en formatu mov qu'amuesa'l movimientu de Panxea
Llista d'asteroides/1001–1100

*... | [[Llista d'asteroides/901–1000|Previu]] | *'Llista d'asteroides*' | [[Llista d'asteroides/1101–1200|Siguiente]] | ...*

## Referencies

## Enllaces esternos
Pannotia

**Pannotia**, descritu per primer vegada por Ian W. D. Dalziel en 1997, 
ye un supercontinente hipotéticu qu'esistió dende hai unos 600 millones d'años hasta la fin del periodu Precambrianu, va unos 450 millones d'años. Enantes de Pannotia, l'anterior supercontinente que se formó foi Rodinia, y el postreru (hasta la data) foi Panxea.

## Ver tamién
* Tectónica de plaques
* Supercontinente 

## Referencies

## Enllaces esternos
Rodinia

**Rodinia** foi un supercontinente qu'hai 1100 millones d'años, demientres el neoproterozoicu, axuntaba gran parte de la tierra xurdía del planeta. Entamó a dixebrase va 800 millones d'años por mor de movimientos magmáticos na corteya terrestre, acompañaos por una fuerte actividá volcánica.

## Ver tamién
* Panxea
* Pannotia
* Tectónica de plaques
* Xeoloxía histórica

## Referencies

## Enllaces esternos

* Rodinia en Palaeos Earth (n'inglés).
Magma

El **magma** ye un mestu a alta temperatura (dependiendo de la so composición ya evolución, dende menos de 700&nbsp;°C hasta más de 1500&nbsp;°C) de sólidos (cristales y cachos de roca), llíquidu (na so mayoría silicatos) y gas (ricu n'H, O, C, S y Cl), formáu pola fusión parcial o dafecha d'una fonte parental (principalmente, la parte superior del mantu y la bas de la corteya terrestre).
Pol so conteníu mineral, el magma pue clasificase en dos grandes grupos: máficos y félsicos. Básicamente, los magmes máficos contienen silicatos ricos en Mg y Ca, demientres que los félsicos contienen silicatos ricos en Na y K.

El magma ascendente que, dende la so xeneración hasta enantes de la so solidificación, xurde na superficie, recibe'l nome de llava.

## Referencies

## Enllaces esternos
Llista d'estudios de cine

Esta **llista d'[[estudios de cine]]** inclúi los principales estudios productores de películes de cine, d'anguaño como yá desapaecíos.

## [[Estaos Xuníos d'América|Estaos Xuníos]]
Tolos asitiaos en Hollywood
* 20th Century Fox (de News Corporation)
** Fox Searchlight Pictures
* Paramount Pictures (de Viacom)
** MTV Films
** Nickelodeon Movies
** Paramount Classics
*** Republic Pictures
* Sony Pictures Entertainment (de Sony)
** Columbia Pictures
*** TriStar Pictures
*** Screen Gems
*** Triumph Films
** Sony Pictures Classics
** Destination Films
** Metro-Goldwyn-Mayer
*** United Artists
*** Orion Pictures
* NBC Universal Entertainment (de General Electric)
** Universal Studios
*** Focus Features
* Warner Bros. Entertainment (de Time Warner)
** Warner Bros. Pictures
*** Warner Independent Pictures
*** Cartoon Network Studios
*** Castle Rock Entertainment
* New Line Cinema (de Time Warner)
** Fine Line Features
** HBO Films
* Buena Vista Motion Pictures Group (de The Walt Disney Company)
** Walt Disney Pictures
** Hollywood Pictures
** Touchstone Pictures
** Miramax Films
*** Dimension Films
* Amblin Entertainment
** Amblimation
* American Zoetrope
* Blue Sky Studios
* Davis Entertainment
* DreamWorks (de Steven Spielberg, Jeffrey Katzenberg, y David Geffen)
** DreamWorks Animation
* RKO Pictures
* Pixar Animation Studios
* Revolution Studios (Asociación ente Columbia Pictures HBO Pictures Time Life's y NBC Universal Entertainment).
* Morgan Creek Productions
* The Samuel Goldwyn Company

## [[Europa]]
*EuropaCorp. (de Luc Besson)
*Mosfilm (Moscú)
*Estudios Gorki (Moscú)
*Cinecittà (Roma)
*UFA (Berlín)
* Bavaria Film (n'Alemaña)
*Pathe (en Francia)
*Gaumont (París)
*Ciudad de la Luz (España)

## [[América Llatina]]

### Chile
*Chile Films (Santiago de Chile)

### Méxicu
*Tollan Films (Pachuca, Hidalgo)
*Fox Studios Baja (Rosarito, Baxa California)
*Estudios Churubusco (Ciudá de Méxicu)
*Lemon Films (Ciudá de Méxicu)
*Estudios Camus (Ciudá de Méxicu)

### Panamá
*Livedream Films (Ciudá de Panamá)
*Panamax Films (Ciudá de Panamá)
*Smiling People Films (Ciudá de Panamá)

## [[Asia]]
Pa la India ver Bollywood

## Otros Estudios
* EMI Films
* The Geffen Film Company
* Gold Circle Films
* IFC Entertainment
* Imagine Entertainment
* Interscope Pictures
* Jim Henson Pictures (de The Jim Henson Company)
* Liberty Media
** Ascent Media Group
* Lions Gate Films
** Artisan Entertainment
* Lucasfilm, Ltd.
** Lucasfilm Animation
* Mandalay Pictures
* Producers Releasing Corporation
* Rankin-Bass
* Spyglass Entertainment
* Strand Releasing
* StudioCanal (de Vivendi Universal)
* Troma Entertainment
* Vanguard Films
* Village Roadshow Pictures
* Zeitgeist Films

## Referencies

## Enllaces esternos
Batalla de Worcester

La **[[Batalla de Worcester]]** foi la batalla final de la Segunda Guerra Civil Inglesa. Oliver Cromwell y los Parlamentaristes derrotaron a les fuercies escoceses de Carlos II d'Inglaterra el 3 de setiembre de 1651 en Worcester, Inglaterra.

## Referencies

## Enllaces esternos
Viacom

**Viacom Inc.** (NYSE: **[http://www.nyse.com/about/listed/lcddata.html?ticker=VIAB VIAB] **) o simplemente **Viacom**, ye un conglomeráu de dellos medios de comunicación alredor del mundu y anguaño remana varies de les cadenes de televisión per satélite más reconocíes.

Tien la so sede d'operaciones en Nueva York, Estaos Xuníos.

## Referencies

## Enllaces esternos
Páxina oficial (n'inglés)
El Gaiteru de Veriña

**José Antonio García Suárez** , más conocíu como'l **Gaiteru de Veriña**, yera un músicu tradicional asturianu.

Magar de tener nacío en Puao, el nome pol que foi conocíu nel ámbitu musical y folklóricu yera'l de *El Gaiteru de Veriña*. L'entornu familiar facilitó'l so contautu cola gaita yá que so pá, Ramón d'Antón, y un tíu suyu tocaben esti instrumentu, anque él reconoció siempres como'l so maestru a David Alonso, de Llanera. A los catorce años interpretó la so primera misa de gaita en Pruvia.

Formó pareya con munchos tamboriteros anque l'habitual yera Luis de Sarilles, de Santa Rosa (Llugo). Con quince años tuvo la oportunidá d'acompañar a La Busdonga, igualmente, a lo llargo de la so carrera tocaría pa los grandes de la tonada: José Noriega, Diamantina, El Tordín de Frieres, Josefina Argüelles, Miranda, Mari Luz Cristóbal Caunedo, ...

Nos años setenta formó parte de l'agrupación “Así canta Asturias”.

Unu de los sos últimos trabayos discográficos foi la misa asturiana de gaita que grabó xunto a Pedro Pangua y Mari Luz Cristóbal, recuperando d'esta manera una pieza que fuera bien popular nel mundu rural asturianu.

## Referencies

## Enllaces esternos
Llista d'asteroides/1301–1400

*... | [[Llista d'asteroides/1201–1300|Previu]] | *'Llista d'asteroides*' | [[Llista d'asteroides/1401–1500|Siguiente]] | ...*
## Referencies

## Enllaces esternos
Acción Libertaria

**Aición Libertaria** foi un selmanariu de calter anarquista fundáu en Xixón por Eleuterio Quintanilla y Ricardo Mella.

El primer exemplar vio la lluz nel mes de payares de 1910 y nél collaboraron importantes representantes del movimientu obreru como José Prat, Anselmo Lorenzo, Kropotkin, etc. La direición corría a cargu de José Machargo, y la redaición componíenla Ricardo Mella, Pedro Sierra y Eleuterio Quintanilla que s'encargaba de la seición llamada «Revista de Prensa».

Dexó d'asoleyase nel númberu 27, nel veranu de 1911, cuando les autoridaes prohibieron la so ellaboración nes imprentes d'Asturies, lo que dio llugar a que'l llugar d'impresión pasase a Vigo, llugar del que yera natural Ricardo Mella, que se fizo cargu de la so direición. Nesta ciudá solo llegaron a asoleyase cinco o seis númberos, viéndose obligáu a cesar la so actividá nel més de payares debido a la represión gubernativa como consecuencia de la güelga xeneral acordada nel segundu congresu de la CNT, que se celebrara los díes 8 y 9 de setiembre en Barcelona.

## Referencies

## Enllaces esternos