Estiria

**Estiria** (n'alemán: ; n'eslovenu: *Štajerska*) denomina unu de los nueve estaos federaos d'Austria y una rexón d'Eslovenia.

Ta nel sureste del país y fai frontera con Eslovenia y los estaos federaos austriacos d'Alta Austria, Baxa Austria, Salzburgu, Burgenland y Carintia. La so capital, de la que la ciudá más grande del estáu, ye Graz. Tien daqué más de 1,1 millones d'habitantes, nuna superficie de 16&nbsp;388 km², lo que se debe a los sos montes, qu'ocupen más de la metá de la superficie.

Cuenta con una minoría autóctona y oficialmente reconocida de 4250 eslovenos.

## Historia
La historia d'Estiria entiende aproximao la rexón correspondiente del modernu estáu d'Estiria, dende los primeros asentamientos eslavos mientres la Edá Escura hasta'l presente. Esta rexón montascoso y pintoresco, que convirtióse nun importante centru d'alpinismu mientres el sieglu XIX, ye comúnmente llamada'l "Corazón Verde", porque la metá de la so superficie ta cubierta por trupos montes y un cuartu per praos, camperes, viñeos y güertos. Estiria ye coles mesmes rica en minerales como fierro y hulla, que fueron estrayíos n'Erzberg dende'l tiempu de los romanos. El ""Windisch Büheln"" ye un famosu distritu vinícola, que s'estiende ente Eslovenia y Austria.

### Denominación d'Estiria
El nome d'Estiria, n'alemán "*Steiermark*", provién de la ciudá llamada Steyr, anguaño n'Alta Austria. La primer referencia apaez en 985, en Styraburg (castiellu d'Estiria), llamáu anguaño castiellu de Lamberg. La ciudá de Steyr yera enantes parte del Traungau (rexón alcontrada n'Alta Austria), estrechamente acomuñada a los sos privilexos comerciales de la industria del fierro n'Erzberg. Na historia común de la ciudá y la rexón inda se caltién en llatín el nome de la provincia (Estiria) y l'escudu común de los brazos de plata, colloráu y armaos con cuernos. Poro, hai una distinción ente'l conceutu xeográficu d'Estiria y l'oficial políticu establecíu poles autoridaes y les instituciones d'Estiria.

### Entamos de ''Steyr''

Estiria tuvo los sos entamos con trés partes de Carintia, establecíos dempués de la batalla de Lechfeld del 10 d'agostu del añu 955. Darréu, fuéron-y añadíos los cuatro condaos más orientales de Carintia pa tener un sofitu militar contra la continua amenaza de los maxares.

De primeres el territoriu tuvo habitáu na so mayor parte por eslavos, hasta que finalmente pasó a dominiu de la familia Traungauer, tamién conocíos como los Otakar, constrúin el so poder feudal, por aciu campañes militares y casorios dende la fortaleza de *Steyr*, d'ellí tomaría la so actual denominación el llugar. En 1180, Otakar IV recibe'l títulu de duque, abandonando asina la subordinación de Baviera. Magar ello, la independencia d'Estiria nun permanecería enforma tiempu.

Al nun tener herederos el duque Otakar IV, realizóse'l Tratáu de Georgenberg en 1186 y Estiria foi adquirida pola familia Babenberg en 1192. Nesos momentos, el cleru y particularmente les arquidiósesis de Salzburgu y Passau teníen la mayor parte de les meyores tierres locales. Col pasar de los años, los Babenberg ampliaron los sos dominios por aciu confiscaciones, socesiones y compres ya introducieron a los llamaos "ministeriales", que yeren families servidores con responsabilidaes alministratives y militares. Yá nel sieglu XIII los Babenberg convertir en gobernantes ducales con amplios territorios del Sacru Imperiu Romanu n'Austria y Estiria, y aliaos de la familia imperial Hohenstaufen.

L'emperador Enrique IV del Sacru Imperiu Romanu Xermánicu destituyó a Leopoldu II, pero una xeneración dempués Leopoldu III sofitó a Enrique V, fíu d'Enrique IV. Gracies a ello, Leopoldu III casóse cola hermana d'Enrique V, Inés d'Alemaña nel añu 1106, aumentando drásticamente el prestíu de los Babenberg. Leopoldu III siguiría pacificando el territoriu y fundaría los monesterios de Klosterneuburg y Heiligenkreuz, convirtiéndose nel santu patronu d'Austria pola so canonización en 1495.

Yá nel sieglu XIII, Leopoldu IV fundó dellos monesterios y xunióse a les cruzaes, amás mercó delles ciudaes qu'incluyíen a Wels, Linz y Freistadt, amás de realizar una importante meyora nes sos rellaciones con Viena.

Leopoldu V ordenó l'arrestu de Ricardu I d'Inglaterra en 1192 y col dineru del rescate construyó la carretera dende Viena hasta Estiria, magar que por ello foi escomulgáu por encarcelar a un cruzáu. Nesa dómina, les órdenes relixoses como los benedictinos fueron importantes axentes pal establecimientu de la población llocal, yá que dichos llugares sosteníen impuestos menores y teníen tierres fértiles que faíen posible colleches de gran valor como la vide, por ello los bávaros emigraben escontra estes tierres que yeren predominantemente eslaves.

Leopoldu V establecer en Viena en 1150 ameyorando'l llugar y brindándo-y les muralles, Leopoldu VI convirtió a la ciudá en centru urbanu y Viena adquirió Estiria en 1192. El duque Federico II nel añu 1238 estremó'l territoriu en dos: Baxa Austria y Alta Austria. Traungau y Steir n'Alta Austria atopábense por cuenta d'Estiria.

Depués de la batalla de Marchfeld escastar en 1246 la dinastía de los Babenberg y desencadena una crisis pol poder. Otakar II de Bohemia asume'l poder en 1251 y cásase con una Babenberg, Margarita tomando'l control d'Austria, Estiria, Carintia, Carniola, Friuli y Aquileia. Rodolfo I d'Habsburgu asumi como rei d'Alemaña en 1273 y en 1276 derrota a Otakar, reclamándo los territorios d'Austria, Estiria y Carniola que, en 1282 otorgaría como feudos a los sos fíos Alberto y Rodolfo, el primeru quedar colos territorios un añu más tarde.

Les tierres de la Casa d'Habsburgu fueron estremaes nos años 1379, 1396 y 1400 cuando los fíos de Leopoldu III apostábense los territorios del so heriedu, se divididió en trés partes: Baxa Austria, Austria Interior (con Estiria, Carintia, Carniola y los territorios del Mar Adriáticu) y Alta Austria.

### Modernidá
Estiria foi por enforma tiempu la rexón montascosa más densamente poblada y granible n'Europa. Antes de la Primer Guerra Mundial, la población d'Estiria yera un 68% xermana y un 32% eslovena, bordiada por Baxa Austria, Hungría, Croacia, Carniola, Carintia, Salzburgu y Alta Austria. En 1918, dempués de la Primer Guerra Mundial, una tercer parte al sur del ríu Mura foi incorporada a Eslovenia formando la rexón informal de Štajerska en Eslovenia, anguaño estremada nes rexones de Podravska, Savinjska y parte de Koroška. Les dos terceres partes restantes convertir nel estáu federáu austriacu d'Estiria. La capital del ducáu y del estáu austriacu foi siempres Graz, que ye coles mesmes la residencia del gobernador y sede de l'alministración estatal.

## Xeografía

La provincia d'Estiria tien una superficie total de 16&nbsp;391,93 km², siendo la segunda provincia más grande d'Austria. Tien un cantu de 145 quilómetros de llongura con Eslovenia.

Estiria atópase estremada en delles rexones y ye conocida como la Marca Verde» (*Grüne Mark*) o «El corazón verde d'Austria» (*Grüne Herz Österreichs*), yá que alredor del 61% de la so superficie ta cubierta por montes y un cuartu per praos, pacionales, güertos y viñeos.

El ríu principal d'Estiria ye'l ríu Mura, que naz en Lungau y estiéndese escontra'l sur hasta la frontera con Eslovenia, dende ellí flúi escontra l'este a Bad Radkersburg y conforma la frontera.

## Economía
Como en cualesquier parte del mundu desarrolláu, producióse en Estiria un cambéu del sector manufacturero escontra'l sector de servicios. Esto tuvo consecuencies negatives pa les rexones industriales de l'Alta Estiria, que sufrieron un descensu constante na so población n'años recién.

En 2004, Estiria tuvo'l mayor índiz de crecedera económica n'Austria (3,8&nbsp;%), principalmente debíu a la fuerte crecedera económica reparáu en Graz esi añu y que siguió creciendo en términos económicos y de población.

## Divisiones alministratives

L'estáu federáu atópase estremáu en 12 distritos (*Bezirke*) y una ciudá abierta (2013).

### Ciudá estatutaria

 Graz


### Distritos

 Distritu de Bruck-Mürzzuschlag
 Distritu de Deutschlandsberg
 Distritu de Graz-Umgebung
 Distritu de Hartberg-Fürstenfeld
 Distritu de Leibnitz
 Distritu de Leoben
 Distritu de Liezen con subdistricto de Gröbming
 Distritu de Murau
 Distritu de Murtal
 Distritu de Südoststeiermark
 Distritu de Voitsberg
 Distritu de Weiz


## Política

L'estáu federáu foi un bastión del Partíu Popular Austriacu (ÖVP) dende 1945. El gobernador (el términu políticu austriacu: *[[Landeshauptmann]]*) foi miembru d'esti partíu.

## Población

Por cantidá de población, diez mayores ciudaes de la rexón d'Estiria son:

### Composición étnica

Estiria tien una zona de fala eslovena que ye difícil de delimitar, debíu al difuminado llende de 130 quilómetros cola República d'Eslovenia, con pequeños nucleos de población y poles migraciones d'éstos producíes escontra los centros urbanos pola necesidá del meyoramientu educativu y/o económicu. Unes 5 mil persones afirmaben ser eslovenos y morar en Estiria na década de 1990, pero'l censu de 1991 establecía tan solo a unes 1 685 persones.

### Relixón

A fines del sieglu XVIII, los protestantes constituyíen una cafiante minoría ante los católicos n'Alta Austria, Carintia y Estiria. Por ello, María Teresa I d'Austria ordenó'l treslláu masivu de protestantes del centru d'Austria a Transilvania, el postreru d'estos tresllaos forzosos foi en Estiria en 1774.

En Estiria en 1857 calculábase que'l 99,48&nbsp;% de la población yera católica y el 0,50&nbsp;% evanxélica. Pa 1951 calcular na rexón 991 958 católicos y 62 864 evanxélicos, los restantes pertenecíen a relixones con menos de 3 mil siguidores.

Nel sieglu XX, el catolicismu marcó'l so preeminencia con más del 80&nbsp;% de la población, llegáu a máximos de 89&nbsp;%.

## Turismu

Estiria forma parte de la llamada «Ruta del vinu» y na so parte cimera atópense les llamaes «Ruta de l'agua» (n'alemán, *Steirischen Wasserstraßy*), la Ruta del fierro» (n'alemán, *Steirischen Eisenstraßy*) y los antiguos caminos de pelegrinación. A la contorna de la ciudá de Graz danse actividaes mesmes urbanes, nel este atopa la zona de termes colos sos centros de bienestar y guapura y, nel sur, la ciudá de Leibnitz conocida polos sos vinos.

El Parque Nacional Gesäuse asitiáu ente Admont y Hieflau y trevesáu pol ríu Enns. Tien una superficie total de cuasi 11 mil hectárees y ye un centru natural d'esguilada, rafting y senderismo. Conformáu naturalmente por montes de alerces y pinos cola so fauna propia del llugar, camperes alpines de distintos tipos, el ríu Enns serrapatosu con roques qu'apurre la flora y fauna acuática (dalgunos d'éstos en peligru d'estinción).

De les 4500 cueves qu'esisten na rexón d'Estiria, namái 25 pueden ser visitaes. Unu d'esos sitios turísticos ye «*Lurgrotte Peggau*», un covarón con estalactites y estalagmites que tien dos entraes y 6 quilómetros de llargu. Foi afayada'l 1 d'abril de 1894 por Max Brunello, un espelólogo italianu.

El autódromu Red Bull Ring, tamién conocíu como Österreichring, alluga'l Gran Premiu d'Austria de Fórmula 1 y el Gran Premiu d'Austria de Motociclismu Gran Premiu d'Austria del Campeonatu Mundial de Motociclismu.

### Arquiteutura

La *Via Artis* o «Ruta del Arte» empieza nel balneariu de Kurhaus y el muséu lliterariu Literaturmuseum Altaussee, pasando pola Villa Königsgarten. La *Schlösserstraßy* o «Ruta de los Castiellos» apigura a unos 17 castiellos o palacios.

Tocantes a l'arquiteutura de tipu sacra, Estiria tien l'Abadía de Admont que ye la más grande de la zona y contién la mayor biblioteca monacal del mundu. Tamién esisten llugares de pelegrinación como la Basílica de la Nacencia de la Virxe María (*Mariazell*) que ye un edificiu d'arquiteutura gótica y barroca.

N'Ausseerland, perteneciente a la zona montascosa de Salzkammergut, les villes siguen teniendo l'arquiteutura propia de la dómina del Imperiu.

## Ver tamién
* Graz
* Ducáu d'Estiria
* Población d'Austria por estaos

## Bibliografía
* 
* 

## Referencies

## Enllaces esternos

* Estiria - Sitiu Oficial