Retuerta del Bullaque

**Retuerta del Bullaque** ye un conceyu español perteneciente a la provincia de Ciudá Real, na comunidá autónoma de Castiella-La Mancha. Asítiase al noroeste de la provincia, llindando al norte cola de Toledo.

## Símbolos

L'escudu heráldicu y la bandera que representen al conceyu fueron aprobaos oficialmente la . El blasón del escudu ye'l siguiente:

La descripción testual de la bandera ye la siguiente:

## Historia
En 1980 atopóse un meteoritu de cerca de 100&nbsp;kg de pesu nes proximidaes de la llocalidá.

Les cuenques del Tajo y del Guadiana fueron repoblaes con repobladores procedentes del valle del Duero. Probablemente, el nucleu de Salamanquinos, próximu a la carretera de Los Yébenes y la cabecera del ríu Algodor, recuerde a repobladores de Salamanca.

## Xeografía y paleontoloxía
Retuerta del Bullaque atópase na contorna natural (ya histórica) de Los Montes de Toledo. El so relieve ye montascosu y llanu y alternen les sierres coles depresiones. El so nome deber a la nacencia del ríu Bullaque nuna sierra cercana al cascu urbanu. Retuerta significa vuelta o xiru que fai'l ríu. Bullaque podría provenir del llatín "bullire" o del nome d'un caudiellu árabe.
Nel so términu municipal, bien estensu, atópase'l banzáu de Torre de Abraham, con una capacidá de 184 hectómetros cúbicos y el Parque nacional de Cabañeros.
Unu de los curiosos de Retuerta del Bullaque, xunto col vecín conceyu de Navas de Estena, ye'l de la so riqueza paleontolóxica.

## Patrimoniu históricu-artísticu
La ilesia parroquial de San Bartolomé Apóstol, ye d'una sola nave llonxitudinal dende onde s'apuerta a otra tresversal por aciu un gran arcu apuntáu. La cabecera ta formada por un ábside cuadrangular con cubierta de madera. L'edificiu cubrir con madera en forma de bacica, sobre vigues dobles sofitaes en ménsulas. Nel interior atopa una talla de San Bartolomé, apocayá restaurada nes Mínimes de Daimiel. L'esterior, de lladriyu y mampostería, lleva la torre adosada a los pies, de piedra y lladriyu nes esquines y nel cuerpu de campanes con arcos dobles de mediu puntu, de clares reminiscencies árabes. Estilísticamente, el conxuntu podríamos datalo nos sieglos XVI o XVII.
Na fachada de la ilesia atopa una cercu romanu de granitu con una inscripción qu'entá puede lleese parcialmente.

Nel conceyu atopa una edificación bien interesante, el castiellu de Prim, residencia del militar. Trátase d'una propiedá privada y nun ye visitable. Nel so interior tuvo llugar en 1857 un bien curtiu alcuentru ente'l Xeneral Prim y La so Santidá'l Papa Pío Nonu (IX), qu'entró a reposar y reponer fuercies mientres transitaba escontra la Catedral y sede de la Archidiócesis de Toledo procedente de Sevilla mientres la so visita a España.

Tamién dientro del términu municipal, a unos 22 km, na C-403 y a veres del actual banzáu de Torre de Abraham, esiste una antigua fortificación o torre talaya de forma cuadrada colos ángulos arrondaos: ye'l castiellu del Milagru, edificáu en 1213 por orde del arzobispu de Toledo Rodrigo Jiménez de Rada col fin de detener les incursiones de los almohades escontra Toledo mientres la guerra de Reconquista.

## Fiestes
La fiesta del patrón del pueblu, San Bartolomé, celébrase'l 24 d'agostu. Nes proximidaes, nel cantu de la provincia de Ciudá Real con Toledo, caltiénense restos d'una antigua fortaleza árabe reedificada en 1214 pol Arzobispu Jiménez de Rada y que s'alza sobre un cantil bordiáu pel ríu Milagru, que-y da nome.

### Romería de la virxe del cuetu
Esta romería celebra'l segundu domingu de mayu. L'orixe d'esta romería deber a cuatro muyeres que nesti día llevaron a la Virxe hasta la nacencia del ríu Bullaque. El segundu sábadu del mes de mayu, pela tarde, xubir a la Virxe del Cuetu a la ermita dende la Ilesia de San Bartolomé y el domingu realiza'l percorríu inversu llevando a la Virxe n'andes poles muyeres del pueblu.

### La Lluminaria
Celebrar en Retuerta la nueche del 12 d'avientu, viéspora de Santa Lucía.
Ye una fiesta tradicional y d'antiguo consistía en realizar fogueres pequeñes de romeru en cada puerta, onde la familia y vecinos alredor del fueu cantaben y baillando pasaben ente'l fumu cola creencia y pidimientu de que Santa Lucía caltuviéra-yos la vista.
Anguaño y fai yá munchos años realiza una sola y gran foguera de romeru na plaza del reló, onde tola población axúntase alredor cantando, baillando, pasando ente'l fumu, y tomando chocolate con churros hasta la madrugada.
Pa la realización d'esta fiesta collabora casi tol pueblu: los neños y neñes del colexu ayuden na recoyida del romeru, el Conceyu apurre los sos trabayadores pal tresporte del romeru del campu a la plaza, l'Asociación de xubilaos y l'Asociación d'ames de casa, según el Conceyu collaboren na compra y ellaboración de chocolate con churros pa tol pueblu.

### Selmana Santa
La parte culminante de la Selmana Santa de Retuerta ye la quema de Judas que se celebra dempués de la Vixilia Pascual, el sábadu de Pascua, realizada polos quintos del pueblu.

## Educación
El conceyu cunta col Colexu Rural Arrexuntáu d'Infantil y Primaria "Montes de Toledo", xunto a Navas de Estena y El Molinucu, con 60 alumnos. El so Maxestá reinar Doña Sofía ye madrina d'estes instalaciones docentes. El proyeutu pa la piscina climatizada topar en fase de finalización y espérase que bien llueu se sume al complexu educativu.

## Ciudaes hermaniaes
*  **[[Marktl am Inn]]**, Alemaña (1997)

## Referencies

## Bibliografía
* Rahn, Otto, "Cruzada Contra'l Grial" - Editorial Hiperion, 2007 - ISBN/ASIN: 9788475170794
* Broëns, Maurice y Chamberlin, Wells, "The Resurgence of Pre-Indo-European Elements in the Western Medieval Cult of the Dead" - Editorial Diogenes, 2008 - ISBN/ASIN: 9789004125360
* Fishwick, Duncan, "The Imperial Cult in the Latin West. Studies in the Ruler Cult of the Western Provinces of the Roman Empire" - Editorial Brill, 2002 - ISBN/ASIN: 9789004128064
* 

## Enllaces esternos