Cleveland

**Cleveland** ye la sede del condáu de Cuyahoga, el más pobláu del estáu d'Ohio, n'Estaos Xuníos. El conceyu ta asitiáu nel nordeste d'Ohio na oriella sur del llagu Erie, aproximao a 100&nbsp;km al oeste de la frontera de Pennsylvania. Foi fundáu en 1796 cerca de la desaguada del ríu Cuyahoga, y convirtióse nun centru manufacturero por cuenta de la so situación na cabeza de numberoses canales y llinies de ferrocarril. Col amenorgamientu de la manufactura pesada, los negocios de Cleveland diversificáronse nel sector servicios, incluyendo servicios financieros, seguros, y asistencia sanitaria.

Según el censu del añu 2000, la ciudá tenía una población total de 478.403, asitiándola como la trentena tercer ciudá más grande de la nación y la segunda más grande d'Ohio. Les estimaciones recién de la Oficina del censu de los Estaos Xuníos amuesen qu'anguaño ye la trentena sesta ciudá más grande de la nación. 

Los residentes de la ciudá y los turistes beneficiar de les inversiones feches por residentes adineraos na ciudá, n'instituciones artístiques y culturales y la filantropía tamién ayudaron a establecer un robezu sistema de biblioteques públiques na ciudá. Les inversiones más recién apurrieron a la ciudá atraiciones turístiques nel centru, como'l Progressive Field, el Salón de la Fama del Rock and Roll, y el Playhouse Square Center. N'estudios realizaos por *[[The Economist]]* en 2005, Cleveland y Pittsburgh asitiáronse como les ciudaes más habitables nos Estaos Xuníos, y la ciudá asitióse como la meyor ciudá p'alcuentros de negocios nos Estaos Xuníos continentales. Sicasí, la ciudá encara continuos desafíossobremanera de probeza concentrada en dellos barrios y dificultaes nel pagu y entrega d'educación pública d'alta calidá.

Los residentes de Cleveland son de normal conocíos como *Clevelanders*. Dalgunes de les sos ciudaes hermanes inclúin Alexandría (Exiptu), Bangalore (India), Bratislava (Eslovaquia), Liubliana (Eslovenia), Miskolc (Hungría) y Volgográu (Rusia).

## Historia
Cleveland llogró'l so nome'l 22 de xunetu de 1796, cuando los peritos de la Connecticut Land Company trazaron la Western Reserve de Connecticut en conceyos y una ciudá capital que llamaron «Cleaveland» n'honor al so líder, el Xeneral Moses Cleaveland. Cleaveland supervisó'l plan pa l'área moderna del centru, centrándose na Public Square, antes de volver a casa, pa nun visitar nunca más Ohio. El primer colonu en Cleveland foi Lorenzo Carter, que construyó una cabaña nes veres del ríu Cuyahoga. El pueblu de Cleaveland foi incorporáu'l 23 d'avientu de 1814. La ortografía del nome de la ciudá foi darréu camudada a «Cleveland» cuando, en 1831, quitóse-y una «a» de manera que'l nome cupiera na cabecera d'un periódicu.

Anque primeramente nun yera bien curiosu —pola proximidá a tierres baxes y pantanoses, con iviernos duros que nun animaba l'asentamientu— el llugar resultó providencial. La ciudá empezó a crecer rápido tres la finalización de la canal d'Ohio y Erie en 1832, convirtiendo a la ciudá nun enllaz clave ente'l ríu Ohio y los Grandes Llagos (convirtiéndose nun enllaz críticu ente l'Océanu Atlánticu al traviés de la canal de San Llorienzo y el golfu de Méxicu al traviés del ríu Mississippi), y particularmente una vegada añadiéronse los enllaces de ferrocarril a la ciudá. La rápida crecedera resultó na incorporación de Cleveland como ciudá en 1836. L'añu siguiente, la ciudá, entós asitiada namái na vera este del ríu Cuyahoga, cuasi españa nuna guerra abierta cola vecina ciudá d'Ohio (dende entós anexonada), sobre una ponte que conectaba dambes ciudaes. Como un puntu a mediu camín pal mineral de fierro que venía de Minnesota travesando los Grandes Llagos y pal carbón y otres materies primes que venía per ferrocarril del sur, el llugar espolletó. Cleveland convertir n'unu de los mayores centros manufactureros y de población de los Estaos Xuníos, y foi la sede de numberoses grandes firmes d'aceru. El fundador de Standard Oil, John D. Rockefeller fixo la so fortuna ellí, y en 1920, yera la quinta ciudá más grande del país. La ciudá tamién foi unu de los centros del movimientu progresivu nacional, encabezáu llocalmente pol alcalde Tom L. Johnson. Munchos *clevelanders* d'esta era tán soterraos nel históricu Campusantu Lake View, xunto con James A. Garfield, el ventenu presidente de los Estaos Xuníos.

En conmemoración del centenariu de la incorporación de Cleveland como ciudá, la Esposición de los Grandes Llagos debutó en xunu de 1936 xunto a orellar norte del llagu Erie. Concebíu como una manera d'impulsar a la ciudá, fuertemente cutida pola Gran depresión, atraxo a 4 millones de visitantes na so primer temporada, y 7 millones a la fin de la so segunda y última temporada en setiembre de 1937. La esposición allugar en tierres qu'agora son usaes pol Centru científicu de los Grandes Llagos, el Salón de la Fama del Rock and Roll, y l'Aeropuertu Burke Lakefront, ente otros.

Darréu dempués de la Segunda Guerra Mundial, la ciudá esperimentó un curtiu boom. En deportes, los Indians ganaron la Series Mundiales de 1948 los Browns apoderaron el fútbol profesional nos años 1950. Los negocios proclamaron que Cleveland yera'l «meyor llugar de la nación». La población de la ciudá algamó'l so máximu de 914.808, y en 1949 Cleveland foi nomada una *All-America City* per primer vegada. Nos años 1960, sicasí, les industries pesaes empezaron a cayer en picáu y los residentes buscaron nueves viviendes nes contornes.

## Xeografía y clima

### Xeografía
Cleveland ta asitiada a . Según la Oficina del censu de los Estaos Xuníos, la ciudá tien una superficie total de 213,5&nbsp;km². D'estos, 201,0&nbsp;km² ye tierra y 12,5&nbsp;km² ye agua. La superficie d'agua representa un 5,87% de la superficie total.

La vera del llagu Erie ta a 173&nbsp;m sobre'l nivel del mar; sicasí, la ciudá asitiar nuna serie de riscos irregulares que s'atopen paralelos al llagu. En Cleveland estos riscos tán cortaos principalmente pol ríu Cuyahoga, Big Creek, y Euclid Creek. La tierra xube rápido dende la vera del llagu. La plaza central, a menos de 2 km) nel interior, xaz sobre una elevación de 198&nbsp;m, y l'Aeropuertu Hopkins, a solu 8 km nel inteior dende'l llagu, ta a una elevación de 235&nbsp;m.

### Paisaxe urbano

## Arquiteutura
L'arquiteutura del centru de Cleveland ye variada. Munchos de los edificios gubernamental y civil, incluyendo'l Conceyu, el palaciu de xusticia del Condáu de Cuyahoga, la Biblioteca Pública de Cleveland, y l'Auditoriu Públicu tán arrexuntaos alredor d'un centru comercial abiertu y comparten una arquiteutura neoclásica común. Construyíos a principios del sieglu XX, son la resultancia del Group Plan de 1903, y constitúin unu de los exemplos más completos de diseñu City Beautiful nos Estaos Xuníos. La Terminal Tower, construyida en 1930, foi l'edificiu más altu de los Estaos Xuníos quitando Nueva York hasta 1967 y el más altu de la ciudá hasta 1991. Ye un rascacielos prototípicu de Beaux-Arts. Los dos nuevos rascacielos na plaza del centru, Key Tower (anguaño l'edificiu más altu d'Ohio) y el BP Building, combinen elementos d'arquiteutura Art decó con diseños postmodernos. Otru de les ayalgues arquiteutóniques de Cleveland ye The Arcade (dacuando llamáu Old Arcade), una arcada construyida en 1890 y anovada en 2001 como'l Hyatt Regency Hotel.

Diendo escontra l'este dende la plaza central al traviés del University Circle ta la Euclid Avenue, que nun tiempu andaba a la tema cola Quinta Avenida de Nueva York por prestíu y elegancia. La Euclid Avenue foi célebre como'l llar de nomes conocíos internacionalmente como Rockefeller, Hanna y Hai.

El sistema de parques metropolitanos, inclúi cuatro parques en Cleveland. Nel Big Creek valley asítiase'l Cleveland Metroparks Zoo, que contién la coleición más grande de primates de cualesquier zoo nos Estaos Xuníos. Los otros trés parques son Brookside Park y partes del Rocky River y les reserves de Washington. Amás de los parques metropolitanos, ta'l Cleveland Lakefront State Park, qu'apurre accesu públicu a llagu Erie. Ente los sos seis parques tán el Edgewater Park, asitiáu ente'l Shoreway y el llagu Erie al oeste del centru, y Euclid Beach Park y Gordon Park na parte este. El parque Rockefeller, col so ensame de xardinos culturales n'honor a los grupos étnicos de la ciudá, sigue'l Doan Brook al traviés de la parte este de la ciudá.

### Cultura

La ciudá cunta con un muséu de relieve internacional, el Cleveland Museum of Art, qu'alluga importantes antigüedaes medievales (escultures, pieces d'orfebrería) según pintures d'autores tan diversos como Fra Angelico, Tiziano, Rubens, Van Gogh, Picasso... El muséu ta cerráu dende 2005 por obres de reforma, y aprovechó la ocasión pa emprestar delles de les sos pieces al Getty Center de Los Angeles.

Ye sede de la **Cleveland Orchestra**, una de les grandes orquestes d'Estaos Xuníos (a les que coloquialmente suelse referir como "Big Five"). Fundada en 1918; el so actual direutor titular ye Franz Welser-Möst.

En Cleveland tamién s'atopa'l Salón de la Fama del Rock and Roll.

### Barrios
El centru de Cleveland inclúi barrios d'usu mistu como'l Flats y el Warehouse District, que tán ocupaos por edificios industriales y d'oficines, y tamién por restoranes y chigres. El númberu de viviendes nel centru na forma de copropiedáes, lofts, y apartamentos creció mientres los últimos diez años.

Los residentes de Cleveland de cutiu defínense a ellos mesmos en términos de si viven na parte este o la parte oeste del ríu Cuyahoga La parte este inclye los siguientes barrios: Buckeye-Shaker Square, Central, Collinwood, Corlett, Euclid-Green, Fairfax, Forest Hills, Glenville, Payne/Goodrich-Kirtland Park, Hough, Kinsman, Lee Harvard/Seville-Miles, Mount Pleasant, Nottingham, St. Clair-Cimeru, Union-Miles Park, University Circle, Little Italy, y Woodland Hills. La parte oeste de la ciudá inclúi los siguientes barrios: Brooklyn Centre, Clark-Fulton, Detroit-Shoreway, Cudell, Edgewater, Ohio City, Old Brooklyn, Stockyards, West Boulevard, y los cuatro barrios coloquialmente conocíos como West Park: Kamm's Corners, Jefferson, Puritas-Longmead, y Riverside. Tres barrio nel valle de Cuyahoga conózse-yos dacuando como la parte sur: Industrial Valley/Duck Island, Slavic Village (Broadway norte y sur), y Tremont.

Dellos barrios urbanos empezaron a xentrificar nos últimos años. Árees na parte oeste (Ohio City, Tremont, Detroit-Shoreway, y Edgewater) y na parte este (Hough, Fairfax, y Little Italy) tuvieron ésitu atrayendo un númberu creciente d'artistes, gais, y profesionales nuevos, qu'al empar tán afalando nuevos desarrollos residenciales. Amás, división en zones vida-trabayu pa la parte más cercana al este de la ciudá facilitó'l tresformamientu d'antiguos edificios industriales en lofts p'artistes.

### Clima
La vera del llagu Erie ta mui cerca del esti oeste dende la desaguada del Cuyahoga al oeste de Sandusky, pero na desaguada del Cuyahoga vuélvese sópito escontra'l noroeste. Esta carauterística ye la principal contribuidora a la nieve "efeutu llagu" que ye una pilastra principal del tiempu de Cleveland (especialmente na parte este) dende mediaos de payares hasta que la superficie del llagu Erie conxélase, de normal a finales de xineru o principios de febreru. L'efeutu del llagu causa que la cantidá total de nieve bazcuye enforma ente distintos partes de la ciudá; mientres l'Aeropuertu Hopkins solo algamó 254&nbsp;cm de nevada nuna temporada tres veces dende 1968, les cantidaes totales por temporaes que s'averen o entepasen 254 cm son comunes nun área conocida como'l "Snow Belt", estendiéndose dende la parte este de Cleveland, les contornes al este y hasta la vera del llagu Erie hasta Buffalo.

El récor históricu máximu en Cleveland de 40 °C foi establecíu'l 25 de xunu de 1988, y el récor históricu mínimu de −29&nbsp;°C foi consiguíu'l 19 de xineru de 1994. De media, xunetu ye'l mes más calorosu con una temperatura medio de 22,2&nbsp;°C, y xineru, con una temperatura medio de −3.5&nbsp;°C, ye'l más fríu. La precipitación normal añal basada nel periodu de 30 años dende 1971 a 2000 ye 930&nbsp;mm.

## Demografía

Según el censu del 2000 moraben na ciudá 478.403 persones, 190.638 llares, y 111.904 families. La densidá de población yera de 2.380,9/km². Había 215.856 llares con una densidá media de 1.074,3/km². El mapa racial de la ciudá yera 41,49% blancos, 50,99% negros o afroamericanos, 0,30% americanos nativos, 1,35% asiáticos, 0,04% isleños del Pacíficu, 3.59% d'otres races, y 2,24% de dos o más races. El 7,26% de la población yera hispanos o Llatín de cualquier raza. Los grupos étnicos inclúin alemanes (9,2%), irlandeses (8,2%), polacos (4,8%), italianos (4,6%) ya ingleses (2,8%). Hai tamién otres comunidaes sustanciales d'húngaros, griegos, árabes, ucraínos, rumanos, checos, eslovacos, lituanos, croates, serbios, eslovenos, montenegrinos y albaneses.

Había 190.638 llares de los cualos el 29,9% teníen fíos menores de 18 años viviendo con ellos, el 28,5% yeren pareyes casaes viviendo xuntes, el 24,8% teníen un dueñu de la casa que yera una muyer ensin home y el 41,3% nun yeren families. El 35,2% de tolos llares yeren de solteros y el 11,1% teníen daquién viviendo solo que yera mayor de 65 años. El tamañu mediu de la familia yera de 3,19. La población taba partida col 28,5% menores de 18 años, el 9.5% ente 18 y 24, el 30,4% ente 25 y 44, el 19,0% ente 45 y 64, y el 12,5% de más de 65 años. La mediana d'edá yera de 33 años. Por cada 100 muyeres había 90 homes. Por cada 100 muyeres de más de 18 años, había 85,2 homes.

Los ingresos medios pa un llar na ciudá yeren de $25.928, y los ingresos medios pa una familia yeren $30,286. Los homes teníen una media d'ingresos de $30.610 contra los $24.214 de les muyeres. La renta per cápita pa la ciudá yera de $14.291. El 26,3% de la población y el 22,9% de les families taben per debaxo de la llinia de probeza. Ente la población total, el 37,6% d'estos menores de 18 y el 16,8% d'estos de 65 o más taben viviendo per debaxo de la llinia de la probeza.

## Gobiernu y política
La posición de Cleveland como un centru manufacturero estableciólu como un caldu de cultivu d'actividaes sindicales a principios de la so historia. Esto contribuyó a un progresismu políticu qu'influyó la política de Cleveland hasta anguaño. Mientres otres partes d'Ohio, particularmente Cincinnati y la porción del sur del estáu, sofitaron históricamente'l Partíu Republicanu, Cleveland comúnmente produz el sofitu más fuerte nel estáu pa los Demócrates; Los dos representantes de Cleveland na Cámara de Representantes son Demócrates: Dennis Kucinich y Stephanie Tubbs Jones. Mientres les eleiciones presidenciales del 2004, anque George W. Bush ganó en Ohio, John Kerry ganó nel Condáu de Cuyahoga, lo que-y dio'l sofitu más fuerte nel estáu.

La ciudá de Cleveland opera con una forma de gobiernu alcalde-conseyu. L'alcalde ye'l xefe executivu de la ciudá, y el cargu ta anguaño ocupáu por Frank G. Jackson.

## Economía

La situación de Cleveland nel ríu Cuyahoga y el llagu Erie foi providencial na crecedera de la ciudá y la so industria. Cleveland esperimentó una crecedera esplosiva tres l'apertura de la canal d'Ohio y Erie, convirtiendo la ciudá n'unu de los centros manufactureros d'América. El aceru y munchos otros bienes manufacturados fueron les industries principales.

La ciudá foi cutida duramente cola cayida de la manufactura, pero diversificó la so economía pa incluyir industries basaes nos servicios. Cleveland ye la sede central corporativa de munches grandes compañíes como National City Corporation, Eaton Corporation, Forest City Enterprises, Sherwin-Williams Company, y KeyCorp. La NASA caltién una instalación en Cleveland, el Centru d'Investigación Glenn.

## Educación
Cleveland ye sede de múltiples de *colleges* y universidaes. La más prominente ente estes ye la Case Western Reserve University, una célebre institución d'investigación y enseñanza asitiada en University Circle. Case ye una universidá privada, la universidá más valorada en Ohio y el númberu 37 n'Estaos Xuníos según *[[U.S. News & World Report]]*, y ye sede de dellos programes de graduación altamente valoraos. University Circle ye tamién el llar del Cleveland Institute of Art, el Cleveland Institute of Music, y el Ohio College of Podiatric Medicine. Cleveland State University, asitiada nel centru de Cleveland, ye la universidá pública de la ciudá. Amás de CSU, el centru alluga'l campus metropolitanu del Cuyahoga Community College, la institución d'educación cimera del condáu, según la Myers University, una escuela privada que se centra na educación pa los negocios.

El Distritu Escolar Metropolitanu de Cleveland xestiona escueles públiques.

## Tresporte

La ciudá ye llar de dos aeropuertos. L'aeropuertu Internacional Hopkins ye la instalación más grande de la ciudá y un importante aeropuertu internacional que sirve como unu de los trés principales enllaces aéreos para Continental Airlines. Tien la distinción de ser el primer aeropuertu con conexón rápida escontra'l centru de la ciudá, creáu en 1968. En 1930, l'aeropuertu foi'l llugar del primer sistema d'allumáu del campu d'aviación y de la primera torre de control de tráficu aereu. Amás del Hopkins, Cleveland ta sirvíu col aeropuertu Burke Lakefront, na oriella norte del centru ente'l llagu Erie y la carretera de la vera. Burke ye principalmente un aeropuertu de negocios y trabayu, anque dexó servicios aéreos comerciales a principios de los años 1990.

Cleveland anguaño tien una rede de buses y metro públicos. Consiste en dos llinies de metro, conocíes como les llinies verde y azul, y una llinia de ferrocarril, la llinia colorada.

Trés autopistes interstatales de dos díxitos sirven a Cleveland direutamente. La Interstate 71 empieza xusto al suroeste del centru y ye la principal ruta dende'l centru de Cleveland hasta l'aeropuertu. La Intersate 71 pasa pol sureste de les contornes y finalmente coneuta Cleveland con Columbus. La Interstate 77 empieza nel centru de Cleveland y avanza escontra'l sur al traviés de los barrios periféricos del sur. La Interstate 77 ye la que tien menos tráficu de los trés, anque coneuta Cleveland con Akron. La Interstate 90 coneuta les dos partes de Cleveland, y ye'l final norte pa la Interstate 71 y la Interstate 77.

El condáu Cuyahoga, que ye'l más pobláu d'Ohio según el censu de 2010, y que'l so centru alministrativu ye Cleveland, coneutar con esti al traviés de la Ruta 82 al cruciar pela ponte d'altu nivel Brecksville –Northfield. La curiosa ponte, diseñáu por Alfred M. Pelgate, mide cerca 1130 pies (344.424 metros) d'altu y estiéndese al traviés del ríu de Cuyahoga. 

El 30 d'abril de 2012, el Grupu de Xeres de Terrorismu del FBI detuvo a cinco individuos acusaos de conspirar pa usar esplosivos col fin de destruyir esta ponte. Douglas Wright, Brandon Baxter, Hayne Anthony fueron acusaos de combalechadura y posible usu de materiales esplosivos pa estropiar la propiedá física qu'afecta'l comerciu interestatal. Los cargos pa los otros dos integrantes del grupu, Stevens Connor y Josué Stafford siguen pendientes. El grupu se autoproclamó como “anarquista” y sigue so vixilancia de la policía. 

Los sospechosos buscaben españar la ponte al traviés d'un control remotu dende la estación de tren Cuyahoga Valley Scenic Railroad Brecksville y pa distrayer a les autoridaes diben usar bombes de fumu según informó'l FBI al traviés d'un comunicáu de prensa. El FBI abstener de dar más declaraciones pa “dexar que'l procesu xudicial desenvuélvase y cunte la historia” según informó l'axente especial Vicki Anderson. 

Nin la ponte nin el públicu tuvieron en peligru. Sicasí l'alerta creció pol aniversariu de la muerte Osama Bin Laden.

## Ciudaes hermaniaes

## Ver tamién

## Referencies

## Enllaces esternos