Coronel

**Coronel** ye'l rangu militar más altu de los oficiales cimeros de los exércitos. Xeneralmente ye l'inmediatu superior al de teniente coronel y darréu inferior al de brigadier, brigadier xeneral o xeneral de brigada. Suel exercer el mandu en cuarteles y bases militares.

Nel ámbitu de los países que formen parte de la OTAN, al grau de coronel correspuénde-y el códigu OF-5 según la norma STANAG 2116 que estandariza los graos del personal militar.

## Historia
Vien del francés *colonel,* del italianu *colonnello* (‘columna de soldaos'), de *colonna* (‘columna'), del llatín *columna.*

## Alemaña
N'Alemaña, esti escalafón denominar ***oberst*** (coronel).

## Arxentina
N'Arxentina ye'l grau que sigue al de Teniente Coronel y preciede al de Xeneral de Brigada nel Exércitu Arxentín. Esti rangu equival al de Capitán de Navío pa l'Armada y al de Comodoro pa la Fuercia Aérea. La so insinia conformar con tres Soles Doraos de Fondu Negru. Nel Exércitu Arxentín, el Coronel ye Oficial Superior. La Cámara Alta del Parllamentu, ye la Cámara de Senadores del Congresu de la Nación, ye la qu'aprueba l'ascensu de los Tenientes Coroneles al grau inmediatu cimeru como tamién asina de los Capitanes de Fragata de l'Armada y a los Vicecomodoros de la Fuercia Aérea.

Nel Exércitu d'esti país esiste la xerarquía honorífica de Coronel Mayor, grau que sigue al de Coronel y preciede al de Xeneral de Brigada. Este ye un rangu puramente honoríficu que se-yos da solamente a dellos coroneles que lleven enforma tiempu ostentando'l rangu de Coronel y que nun llograron xubir a Xeneral de Brigada.


Ficheru:CR-EA.png|Insinia de Coronel del Exércitu Arxentín.
Ficheru:CY-EA.png|Insinia de Coronel Mayor del Exércitu Arxentín.


## Brasil
En Brasil, **Coronel** ye'l grau que sigue al de Teniente Coronel y preciede al de Xeneral de Brigada nel Exércitu Brasilanu y na Fuercia Aérea Brasilana. Esti rangu equival al de **Capitão de Mar y Guerra** (Capitán de navío n'España) pa la Marina de Brasil.


Ficheru:Coronel-V.gif|Insinia de Coronel del Exércitu Brasilanu.
Ficheru:CoronelFAB-V.png|Insinia de Coronel de la Fuercia Aérea Brasilana.
Ficheru:Generic-Navy-O7.svg|Insinia de Capitán de navío de la Marina de Brasil.


## Chile
En Chile, el galón correspondiente al grau de *coronel d'exércitu* presenta, na so tenida formal, una trenza dorada, que contién 3 estrelles platiaes pegaes a lo llargo de la trenza. Este alluga nel costazu, dende'l pescuezu hasta la manga, a diferencia del galón de xeneral, que llévase nel costazu, pero del pechu en direición al llombu. Si un *coronel d'exércitu* lleva más de 4 años de serviciu nel grau, ye denomináu xerárquicamente un brigadier (nun confundir con xeneral de brigada, yá que nel Exércitu de Chile esisten dambos), siempres y cuando tenga una destinación relevante o tenga de tar nun puestu de normal ocupáu por un oficial xeneral.

Por que un teniente coronel siga xubiendo nel escalafón xerárquicu militar y pase a pertenecer al rangu d'oficiales cimeros, al de *coronel*, y darréu al de Xeneral de Brigada, tien d'aprobar la especialidá primaria na Academia de Guerra o na Academia Politéunica Militar.

El grau de coronel en Carabineros de Chile ye similar al del exércitu, cola única diferencia de que la trenza ye platiada y les estrelles son d'un color más escuru. Los coroneles de Carabineros van poder emprestar servicios yá seya como prefeutos, integrantes de planes mayores, direiciones y subdireiciones nacionales de Carabineros. Tamién representen una instancia cimera de calificación de los oficiales subalternos, esto ye, capitanes, tenientes y subtenientes. Pa llegar al grau de Coronel de Carabineros, l'oficial tendrá d'asistir y graduase nel institutu cimeru de Carabineros, anguaño denomináu Academia de Ciencies Policiales, Acipol.

Na Xendarmería de Chile el grau de coronel no referente a la so simboloxía utiliza anguaño galones con forma de presilla trenzada con trés estrelles platiaes brillosos al igual que l'Exércitu y Carabineros, pero'l diseñu tien los colores verde boldo y blancu. Utilizáronse dellos distintivos de graos distintos a lo llargo de la historia de Xendarmería, dende la creación de la institución usáronse presillas trenzadas doraes con trés estrelles idéntiques a les del Exércitu, pero depués mientres los años ochenta nel réxime militar d'Augusto Pinochet implementóse l'emplegu de galones tipu pala verde boldo y enriba de los galones usábase una barra platiada opaca con forma de castiellu siguida de trés estrelles del mesmu color y material nos costazos.

Na Armada de Chile, equival al rangu de capitán de navío, que utiliza cuatro galones doraos na bocamanga, toos ellos de 16mm, y enriba d'ellos va una estrella dorada.

Na Fuercia Aérea de Chile (FACh), esti grau equival al de *Coronel d'aviación*. Utiliza cuatro galones azules o celestes na bocamanga de la guerrera o blusa, toos de 16mm, y enriba d'ellos va una estrella azul.

## Colombia
**Coronel** ye'l tercer y más altu grau de la categoría de los **[[Oficial (fuercies armaes)|oficiales]] superiores**; usáu poles Fuercies Militares (Exércitu, Armada y Fuercia Aérea); y la Policía Nacional.

Nes Fuercies Militares simbolizar con una barra vertical con una estrella sobre'l centru y una estrella a cada llau.

Na Armada, denominar *[[Capitán de Navío]]*, pero caltién el mesmu nome na Infantería de Marina.

Na Policía representar con trés barras verticales y dos rames de lloréu xuníes en forma semicircular; afitaes sobre les presillas y hombreres de los uniformes.

Estatutariamente el grau dura cinco años primero que l'oficial pueda ser promovíu al grau de Brigadier Xeneral.

Ficheru:Cr.otan.jpg|Insinia de coronel Exércitu Nacional de Colombia.
Ficheru:Coronel col fuerza aerea.svg|Grau de Coronel del Aire de la Fuercia Aérea Colombiana. 
Ficheru:CR_PONAL_COL.svg|Grau de Coronel de la Policía Nacional de Colombia.


## España
El *coronel* ye'l xefe cimeru d'un reximientu nel exércitu de tierra, na Guardia Civil ta al mandu de los efectivos d'una provincia (comandancia) o comunidá autónoma (zona). El so grau ye'l primeru de la milicia en que s'adquier el tratamientu de *señoría* y tien bien prescrites les sos obligaciones nes ordenances del exércitu. Na xerarquía militar española, el grau de coronel de los exércitos de Tierra o Aire ye l'equivalente al de capitán de navío na Armada Española.

Como distintivu del so grau, lleva trés estrelles d'ocho puntes paraleles na bocamanga de la levita o casaca, a partir de 1986 asítiase nes palas de la guerrera de la mesma forma, debaxo del galón del morrión y na faxa ceñidora del **[[quepis]]** o de la gorra(hasta 1986) y como signu de mandu'l cayáu dende 1736.

Ficheru:6ej.png|Acolumbra de coronel del Exércitu de Tierra.
Ficheru:3in.png|Acolumbra de coronel de la Infantería de Marina.
Ficheru:Captain general of the Air Force 6a.png|Acolumbra de coronel del Exércitu del Aire.
Ficheru:4ci.png|Acolumbra de coronel de la Guardia Civil.
Ficheru:Vintagedivi7.png|Acolumbra de coronel del Exércitu de Tierra hasta 1986.


### Historia
L'antiguu nome de los reximientos n'España yera coronelía y l'oficial xefe superior d'un reximientu en cualquier arma ye *coronel* y la fecha d'introducción d'esta pallabra "coronel" pertenez a España.

Nel añu de 1505 foi reorganizada l'antigua *hermandá* sol nome de *Tropa d'ordenanza* y plantegóse la xunta d'ocho, nueve o diez compañíes nun solu cuerpu llamáu *columela*, a los que s'asignó un xefe llamáu **cabu de columena** y de esta denominación conrota deriven dalgunos la pallabra *coronel* (tamién maestres de campu) n'España.

Tercios y entá dempués coronelías llamóse a lo que güei son reximientos, y maestres de campu a los que güei se llamen coroneles. Dalgunos de los reximientos estranxeros auxiliares d'España na guerra de los Países Baxos empezaron a apaecer escontra'l sieglu XVI col nome de coronelías, deriváu acasu de corona, aplicada a una fuercia entamada, la corona o Estáu que dicha fuercia defendía o representaba.

En Francia dar yá Francisco I dende 1534, al primera capitán de caúna de les sos *lexones* hasta 1544 en que se creó'l cargu de **coronel xeneral**. Estes denominaciones pasaron a España y en 1640 diose'l nome de coronelía a un reximientu fuerte de 3000 homes que s'entamó por cuenta de la guerra de Cataluña.

A esta coronelía se apellidó de *guardias del rei*, entamándola cola xente del *[[Terciu]] de los Moraos Vieyos* qu'esistía y al envís de comprometer a les armes a la nobleza qu'en dichu cuerpu quixera ingresar, asegurando'l gocie de fueros. Esta coronelía vieno ser un mallográu ensayu del reximientu a la chamberga, que depués creó rexentar de reinar madre de Carlos II y de la guardia real posterior.

D'equí tomó'l so orixe'l nome de *coronel* y pocu dempués llegó a esistir el cargu de **coronel xeneral** de la infantería, que quedó suprimíu col advenimiento n'España de los Borbones.

## Perú
En Perú, ye'l Sestu grau de la xerarquía del Oficial nel Exércitu y el más altu de los Oficiales cimeros, El Coronel nel Exércitu de Perú, ocupa los siguientes puestos:
* Direutores d'Escueles (Sacante Escuela Cimera de Guerra y la Escuela Militar de Chorrillos).
* Xefe del Estáu Mayor Alministrativu d'una Brigada.
* Xefe del Estáu Mayor Operativu d'una Brigada.
* Inspector d'una Brigada o Auxiliar de Inspectoria d'una División d'Exércitu.
* Miembru del EM d'una División d'Exércitu o del CCFFAA.
* Asesor del Comandante Xeneral del Exércitu.
* Agregáu Militar a les distintes embaxaes de Perú.
La so insinia consta de seis barras de bronce dixebres ente sigo de 4mm y ente la tercera y cuarta 6mm, na Marina de Guerra de Perú'l so grau equivalente ye Capitán de Navío.


EP CNEL.png
Insignia de Capitán de Navío MGP.jpg


## Ver tamién
* Emplegos y divises de los oficiales de los exércitos de la OTAN.
* Rangu (militar)

## Referencies

## Enllaces esternos