Martes foina

La  ye un mamíferu carnívoru de la familia Mustelidae. Ye un depredador nocherniegu de tamañu medianu.

## Distribución
Atópase nel sur y centru d'Europa hasta los países bálticos, Anatolia y los países mediterráneos del este, incluyendo les islles de Creta, Rodes y Corfú, Cáucasu, Irán, Iraq, Mongolia, vertiente norte del Himalaya y China. Hai tamién una población establecida en Wisconsin (Estaos Xuníos) proveniente d'exemplares fuxíos del comerciu de mascotes.

## Carauterístiques

N'estáu adultu, la foina mide ente 40 y 50 cm de llargor, la cola mide ente 21 y 27 centímetros, y el so pesu bazcuya ente 1 y 2 kg. Bien paecida a la fuína mariella (*Martes martes*), bastante ye que tienen antepasaos comunes, pero ye llixeramente más paticurtia y trabada, tien el focicu más chatu y les oreyes más pequeñes, y estrémase d'aquella pol so baberu de color blancu qu'ábrese en forqueta escontra les estremidaes delanteres. Tien un escelente oyíu, perbona vista y olfatu.

El craniu ye asemeyáu al de la fuina, pero ye de menor tamañu, con un llargor de casi 8 cm.

La so fórmula dentaria ye la siguiente: 3/3, 1/1, 4/4, 1/2 = 38.

## Hábitat
Ye puramente nocherniega, y puede vese por tola península ibérica per montes, carbes, roqueos o zones rurales y suburbanes. Estinta n'Eivissa. Vive en zones bien soleyeres, de normal praos, zones montascoses y predreros con poca vexetación. Afíxose a llugares au vive l'home y caza en granxes, pero tamién puede atopase en montes como encinares.

## Comportamientu y alimentación
Aliméntase de pequeños mures, pequeños mamíferos, páxaros, anfibios, güevos, insectos, fruta y miel. Ye un animal solitariu. Muévese rápidu a saltos pol so ampliu territoriu de caza que puede ser de 2 a 10 km y nun dubia en defendelu d'otros machos adultos. Suel disponer de delles llurigues ente roques y toconos d'árboles vieyos qu'ocupa indistintamente. Bien de cutiu vive sola na so lluriga (un buecu ente roques, nun árbol o ocupáu enantes por otru animal), marca'l so territoriu que, de normal, ye de 80 hectárees y ye básicamente nocherniega y silenciosa.

## Reproducción
Les fuines algamen el maduror sexual ente los 18 meses y los 3 años. La fuina tien dos époques de reproducción al añu, la primera mientres el mes de febreru y la otra ente xunu y agostu. Al ser de costumes solitaries, machos y femes namái xúntense p'apariase. Los machos engárrense y glayen, percuerren llargues distancies hasta atopar una fema. Esti periodu de salida dura unos 15 díes. La fema va retener los espermatozoides vivos del machu nel so interior hasta más o menos el mes de xineru por cuenta de la implantación diferida. La xestación dura unos 56 díes. Cría a partir del mes de marzu en llurigues o so los cuévanos de los bloques de piedres. Puede tener de 3 a 7 críes. Aliméntase gracies a les sos cuatro glándules mamaries. 

## Subespecies
Reconócense les siguientes subespecies:
* *[[Martes foina foina]]*
* *[[Martes foina bosniaca]]*
* *[[Martes foina bunites]]*
* *[[Martes foina kozlovi]]*
* *[[Martes foina intermedia]]*
* *[[Martes foina mediterranea]]*
* *[[Martes foina milleri]]*
* *[[Martes foina nehringi]]*
* *[[Martes foina rosanowi]]*
* *[[Martes foina syriaca]]*
* *[[Martes foina toufoeus]]*


## Referencies

## Bibliografía
* Grizimek, B., 1990. Martes foina. P. 411–412,416,442 a B. Grizimek, ed. Grizimek's Encyclopedia of Mammals, Vol. 3, Sesta edición. Boston: McGraw-Hill. 
* Virgos, Y., F. Garcia. 2002. Patch occupancy by stone martens Martes foina in fragmented landcapes of central Spain: the role of fragment size, isolation and habitat structure. Acta Oecologica - International Journal of Ecology, 
* Abramov, A. V., Kruskop, S. V. i Lissovsky, A. A., 2006. Distribution of the stone marten Martes foina (Carnivora, Mustelidae) in the European part of Russia. Russian Journal of Theriology 5(1): 37–41. 
* Kryštufek, B., 2004. The Cretan Stone Marten Martes foina bunites. Small Carnivore Conservation 30: 2–4. 
* Kryštufek, B., 2004. The Stone Marten Martes foina milleri on the Island of Rhodes. Small Carnivore Conservation 31: 6–8. 
* Long, C. A., 1995. Stone marten (Martes foina) in southeast Wisconsin, U.S.A. Small Carnivore Conservation 13: 14. 
* Rabinowitz, A. i Tun Khiang, S., 1998. Status of selected mammal species in North Myanmar. Oryx 32(2): 201–208.

## Enllaces esternos
* Ficha  nel sitiu Sierra de Baza.

* Güesos y dientes de la fuina. Nel Atles virtualsobre cranios, güesos, cadarmes y denticiones de los mamíferos ibéricos" del apartáu de rastros de mamíferos del sitiu Barbastella.
** Rastros de fuina; nel mesmu sitiu.
** Llista de nomes vernáculos; nel mesmu sitiu. 

* ''M. foina'' en Fauna ibérica; mamíferos. Ángel Cabrera Latorre. 1914. Facsímil electrónicu.

* ''M. foina'' en HEPTNER, V. G.; SLUDSKII, A. A.: *[[Mammalia|Mammals]]* *of the* *[[Xunión Soviética|Soviet Union.]]* Vol. II, parte 1b:Carnivores (*[[Mustélidos|Mustelidae]]* *and* Procyonidae). Vysshaya Shkola. Moscú. 1967. Ed. americana de Robert S. Hoffmann; 2001. Smithsonian Institution Libraries y National Science Foundation. Washington D.C. Facsímil electrónicu. N'inglés.