Veniliornis lignarius

El **carpinteru bataraz grande** (Arxentina) o **carpinterito** (Chile) (***Veniliornis lignarius***), tamién denomináu **picu bataraz grande** o **carpinteru patagónico** ye una especie d'ave piciforme perteneciente al xéneru *[[Veniliornis]]* qu'integra la familia Picidae. Habita los montes y selves próximos al encadenamientu de los Andes, dende Bolivia hasta'l sur de l'Arxentina y de Chile.

## Descripción

El so llargor total ye de 18&nbsp;a 19&nbsp;cm. Dambos sexos son asemeyaos, cabeza con frente y corona negres anque'l machu tien la nuca colorada ente que na fema ye negra. Llaos de la cara blancos con banda corita que crucia'l güeyu y llega hasta la zona auricular trasera. El so color xeneral ye negru marcáu de blancu nel envés, mientres ventralmente ye blancu marcáu d'escuru. Ales y cobertoras negres con manches blanques; cubiertes interiores blanques.

## Distribución y hábitat

Una posible subespecie distribuyir nes selves del centro oeste y sur de Bolivia, nos departamentos de: La Paz, Cochabamba, Santa Cruz, Chuquisaca, y Tarija, algamando pel sur hasta'l noroeste de l'Arxentina, nes provincies de Salta, y Jujuy.
Otra posible subespecie habita nos montes del centru y sur de Chile nes rexones de: Bíu-Bíu, Araucanía, Los Ríos, Los Lagos, Aysén, y Magallanes y de l'Antártica Chilena. Esta mesma población tamién habita nos montes del suroeste de l'Arxentina, nes provincies de: Neuquén, Río Negro, Chubut, y Santa Cruz; migrando pel hibiernu hasta la de La Rioxa.

Los sos hábitats naturales son los arbustales semitropicales y tropicales d'altitú, según tamién los montes templaos y fríos. Estos postreros especialmente formaos por '''lengas''' (Nothofagus).

## Comportamientu

Ye una ave que vive mayormente solitaria o en pareya, diurna, arborícola, d'estratos medios a altos de les selves y montes. Mientres caltién la so cola sofitada na corteza, percuerre'l tueru en busca d'inseutos. Marca'l so territoriu con llamaos agudos y golpeteos en tueros buecos. El so vuelu ye onduláu y lentu.
A pesar d'aspeutu bien paecíu al '''carpinteru bataraz chicu''' (''Veniliornis mixtus''), nun son atopaos simpátricamente.

### Alimentación
La so dieta consiste de viérbenes, bárabos y insecos que busca ente los resquiebros de tueros o taladrando los tueros d'árboles podres col so robezu picu.

### Reproducción
Empieza a nidificar escontra ochobre y nel branu austral nes rexones más lluvioses al sur de Chile. Col so picu, taladra un furacu en cañes grueses o tueros, que rellena col mesmu aserrín del taladráu a manera de colchón. La niarada ye de 3 a 4 güevos blancos, brillosos, allargaos, midiendo 23 x 16 mm, de pulgu finu, lo que los fai bien fráxiles.

## Sistemática
### Descripción orixinal
Foi descrita orixinalmente pol naturalista chilenu Juan Ignacio Molina nel añu 1782 sol nome de: *Picus lignarius* con llocalidá típica: «Chile».
### Taxonomía
Acordies cola propuesta aprobada N° 262 al *[[American Ornithologists' Union|South American Classification Committee]]* (SACC) con base n'estudios de filoxenia d'ADN mitocondrial del xéneru *[[Veniliornis]]* y xéneros parientes conducíos por Moore *et al*. (2006), les especies enantes denominaes *Picoides mixtus* y *Picoides lignarius* fueron tresferíes a *Veniliornis*; y l'anterior *Veniliornis fumigatus* a *[[Picoides]]*, sol nome *[[Picoides fumigatus]]*.
Forma una superespecie con *[[Veniliornis mixtus]]*; paecen ser xenéticamente próximos, polo que podríen pertenecer a una única especie, pero dalguna posible superposición nes sos árees de reproducción entá nun ta bien documentada. Xenéticamente guarda mayor distancia con otros conxéneres americanos.

### Subespecies

Magar entá ye monotípica, esta especie ta estremada en dos poblaciones alopátricas que representaríen dos distintos taxones subespecíficos.

* *Veniliornis lignarius lignarius* (Molina, 1782) 
* *Veniliornis lignarius puncticeps* (nome disponible, en fase de descripción)
La población aisllada del norte presenta exemplares llixeramente más pequeños que la población de Chile y la Patagonia, con otres diferencies morfolóxiques, y de plumaxe.

## Referencies

## Enllaces esternos

* Videos, semeyes y soníos de '''''Picoides lignarius''''' en The Internet Bird Collection.
* Soníos y mapa de distribución de '''''''''' en xeno-canto.