1986

**1986** (MCMLXXXVI) foi un añu común entamáu en miércoles del calendariu gregorianu. Foi designáu como **Añu Internacional de la Paz** poles Naciones Xuníes. 

**Abreviatures**

° : fecha de nacencia

† : fecha de la muerte

## Fechos
* Créase la Reserva de la Biosfera de Sierra Nevada.

* 1 de xineru
* España y Portugal conviértense en miembros de la Comunidá Europea, que sería dempués la Xunión Europea.
* Aruba gana autonomía, convirtiéndose nuna entidá dixebrada de les Antilles Neerlandeses.

* 2 de xineru - El gobiernu italianu autoriza la construcción d'una ponte ente Sicilia y la península al traviés del estrechu de Messina.
* 6 de xineru - El xeneral Samuel Doe ye investíu presidente de Liberia.

*13 de xineru - Entama la guerra civil de Yeme del Sur, qu'ha durar hasta'l 24 de xineru.
*14 de xineru - El democristianu Vinicio Cerezo toma posesión del so cargu como presidente de Guatemala.
*17 de xineru - Róblase, en L'Haya, el protocolu qu'establez rellaciones diplomátiques ente Israel y España.
*19 de xineru - Entama a espardese'l primer virus informáticu, nomáu *Brain*.
*20 de xineru - El Reinu Xuníu y Francia dan anuncia a los planes pa construyir l'Eurotúnel.
*24 de xineru - La nave espacial d'Estaos Xuníos Voyager 2 pasa cerca d'Uranu, lo que permite descubrir diez nuevos satélites del planeta.
*28 de xineru - El tresbordador espacial *Challenger* desintégrase 73 segundos dempués del so lanzamientu. Muerren los sos siete tripulantes.
*29 de xineru - Yoweri Museveni, cabezaleru del grupu rebelde que consiguió facese col poder tres d'una guerra de guerrilles que duró cinco años y na que morrieron cuasi mediu millón de persones, xura'l cargu como presidente d'Uganda.

*3 de febreru - Edwin Catmull y Alvy Ray Smith funden los estudios d'animación Pixar.
*6 de febreru - Madrid: Atentáu d'ETA, qu'asesina a l'almirante Cristóbal Colón de Carvajal y Maroto y al so xofer.
*7 de febreru - El presidente d'Haití, Jean-Claude Duvalier, nomáu Baby Doc, abandona'l país, finando con ello 28 años de dominiu del país pola so familia.
*9 de febreru - El cometa Halley algama'l so periheliu, la posición más averada al Sol, no que ye la so segunda visita al Sistema Solar demientres el sieglu XX.
*16 de febreru
** El barcu de pasaxeros soviéticu *MS Mikhail Lermontov* fúndese en Marlborough Sounds (Nueva Zelanda).
**Mario Soares gana la segunda ronda de les eleiciones presidenciales en Portugal.
*17 de febreru - Róblase l'Acta Única Europea.
*19 de febreru - La Xunión Soviética lanza al espaciu la estación espacial MIR.
*22 de febreru - España en Filipines la Revolución EDSA, que pretende espulsar al presidente Ferdinand Marcos del cargu.
*25 de febreru 
** Entamen les sesiones del 27ᵘ Congresu del Partíu Comunista de la Xunión Soviética en Moscú. El so secretariu xeneral, Mikhaíl Gorbachov, da a conocer a l'audiencia los conceptos claves del so mandatu: Glasnost y Perestroika.
** Revolución EDSA. El presidente Marcos cola pal exiliu a Ḥawái tres de venti años nel poder. Corazón Aquino conviértese na primer muyer presidenta del país, a lo primero como presidenta interina, y Salvador Laurel ye'l so vicepresidente.
** Policíes militares exipcios que protestaben polos sos baxos sueldos entren en cuatro hoteles de luxu averaos a les pirámides, saquiándolos y prendiéndo-yos fueu.
*28 de febreru - Estocolmu: El primer ministru suecu Olof Palme ye asesináu de la que volvía del cine pa la so casa.
*12 de marzu - Celébrase n'España un referéndum pa decidir sobro la permanencia del país na OTAN.
*13 de marzu - Incidente del mar Negru de 1986: El cruceru militar d'Estaos Xuníos *USS Yorktown* y el destructor *USS Caron*, reclamando'l so derechu de pasu inocente, entren nes agües territoriales soviétiques cerca del estremu meridional de la península de Crimea.
*26 de marzu - Un artículu del The New York Times aifrma que Kurt Waldheim, antiguu secretariu xeneral de les Naciones Xuníes y candidatu a la presidencia d'Austria, pudiera tar implicáu en crímenes de guerra nazis demientres la Segunda Guerra Mundial.
*31 de marzu - Un Boeing 727-200 de Mexicana de Aviación sufre un accidente cerca de Maravatío (Méxicu) cuando tentaba facer un aterrizaxe d'emerxencia. Morrieron los 167 pasaxeros y tripulantes que viaxaben nelli.
*2 d'abril - Una bomba esplota nun vuelu de la compañía Trans World Airlines de Roma a Atenes. Nel incidente muerren 4 persones.
*5 d'abril - Berlín occidental: Atentáu con bomba na discoteca *La Belle*, frecuentada por soldaos d'Estaos Xuníos, que causa tres muertos y 230 firíos. El gobiernu libiu ye acusáu de ser responsable del mesmu.
*13 d'abril - El papa Xuan Pablu II visita oficialmente la Gran Sinagoga de Roma, convirtiéndose nel primer papa modernu que visita un templu xudíu.
*15 d'abril - Operación El Dorado Canyon: Muerren polo menos 15 persones pol bombardéu d'aviones d'Estaos Xuníos d'oxetivos na capital libia, Trípoli, y na rexón de Bengasi.
*16 d'abril 
**Reinu Xuníu y Holanda roblen un tratáu de paz que fina la Guerra de los Trescientos Trenta y cinco Años, ún de los conflictos más llargos de la historia.
**El presidente arxentín Raúl Alfonsín anuncia oficialmente'l Proyeutu Patagonia, que proyectaba treslladar la capital de la nación dende la ciudá de Buenos Aires a la ciudá de Viedma.
*26 d'abril 
**Accidente de Chernóbil: Un fallu nun test de seguridá na central nuclear de Chernobyl, asitiada en Pripyat (República Socialista Soviética d'Ucraína), na URSS, mató a 4.056 personas y causó un dañu de 7.000 millones de dólares. La nube radioactiva que provocó concentrose en Bielorrusia, Ucraína y Rusia, forciando la reubicación de 350.000 persones. Tres del accidente podíen rastrexase traces de la radioactividá provocada pol accidente en cuasi tolos países del hemisferiu norte.
**Mswati III ye coronáu rei de Suazilandia.
*2 de mayu - El pilotu de rally finlandés Henri Toivonen y el so copilotu Sergio Cresto muerren nun accidente demientres el Rallye de Córcega.
*8 de mayu - Óscar Arias entama'l so primer mandatu como presidente de Costa Rica.
*16 de mayu - Joaquín Balaguer ye elixíu presidente de la República Dominicana por quinta vez.
*23 de mayu - El presidente de Somalia, Siad Barre, sofre un accidente de coche en Mogadixu, y ye hospitalizáu n'Arabia Saudita. Los grupos opositores ven esti fechu como una oportunidá pa sacalu del poder, entamando asina la guerra civil somalí.
*26 de mayu - La Comunidá Económica Europea adopta la bandera europea.
*8 de xunu - L'antiguu secretariu xeneral de les Naciones Xuníes Kurt Waldheim ye elixíu presidente d'Austria.
*12 de xunu - El gobiernu de la República Sudafricana declara l'estáu d'emerxencia nacional.
*22 de xunu
**Mundial de Fútbol: Nún de los partíos más famosos de la historia el futbolista arxentín Diego Armando Maradona marca un gol cola mano (la nomada "manu de Dios") y dribla al equipu inglés enteru pa finar la xugada marcando otru gol (el nomáu "gol del sieglu"); el resultáu final del partíu foi Arxentina 2 - Inglaterra 1.
**España: Felipe González ye reelixíu presidente al volver a consiguir el PSOE la mayoría absoluta nes eleiciones xenerales.
*29 de xunu - Mundial de Fútbol: Na final, celebrada nel estadiu Azteca de la Ciudá de Méxicu, Arxentina derrota a Alemania Occidental por 3-2, convirtiéndose en campeona del mundu por segunda vez.
*5 de xunetu - Reábrese al públicu, tres d'un importante reacondicionamientu pa iguala pal so centenariu, la Estatua de la Llibertá de Nueva York.
*7 d'agostu - El lliberal Virgilio Barco Vargas toma posesión como presidente de Colombia.
*19 d'agostu - Alcuentren nuna taquilla de la estación de la cai Spencer, en Melbourne (Australia), el cuadru de Picasso *Femme en pleurs* (La muyer que llora), que fora robada dos selmanes enantes.
*20 d'agostu - Edmond (Oklahoma): L'emplegáu de correos Patrick Sherrill mata a 14 compañeros de trabayu primeru de suicidase.
*21 d'agostu - Una erupción límnica, conocía como'l desastre del llagu Nyos, mata a cerca de 2.000 persones en Camerún.
*4 de setiembre - Fúndase, en Vitoria, el partíu Eusko Alkartasuna.
*5 de setiembre - El vuelu 73 de Pan American Airlines, con 358 persones a bordu, ye secuestráu por terroristes del grupu Abu Nidal nel aeropuertu internacional de Karachi.
*6 de setiembre - Estambul: Dos terroristes del grupu Abu Nidal maten a 22 persones, y dexen a otres seis firíes, demientres la celebración del Shabbat na sinagoga Neve Shalom.
*7 de setiembre - Desmond Tutu conviértese nel primer obispu de raza negra de la Ilesia anglicana na República Sudafricana.
*10 d'ochobre - Un fuerte terremotu, de 7,5 graos na escala de Richter, mata a 1500 persones na ciudá de San Salvador, capital d'El Salvador.
*16 d'ochobre - El Comité Olímpicu Internacional escueye a Albertville, en Francia, como sede de los Xuegos Olímpicos d'Iviernu de 1992, y a Barcelona como sede de los Xuegos Olímpicos de Branu d'esi añu. El COI anuncia tamién que los xuegos d'iviernu y branu han dexar de celebrase'l mesmu añu: los de branu celebraránse nos años bisiestos, entamando en 1992, y los d'iviernu nel añu par ente medies de dos xuegos de branu.
*19 d'ochobre - L'avión nel que viaxaba Samora Machel, presidente de Mozambique, estréllase na República Sudafricana.
*21 d'ochobre - Les Islles Márxal declárense independientes de los Estaos Xuníos.
*1 de payares - Una fuga de productos químicos na fábrica de Sandoz cerca Basilea, en Suiza, provoca un gran desastre medioambiental, que contamina'l ríu Rin.
*3 de payares
**La revista libanesa *Ash-Shiraa* afirma que los Estaos Xuníos tuvieran vendiendo armes en secretu a Irán pa consiguir la lliberación de siete rehenes d'Estaos Xuníos secuestraos n'El Líbanu por grupos pro-iraninos.
**Los Estados Federaos de Micronesia declárense independientes d'Estaos Xuníos.
*7 d'avientu - Un terremotu de magnitú 5,7 destrúi la ciudá búlgara de Strajica, causando dos muertos.
*14 d'avientu - El Rutan Voyager, un avión experimental diseñáu por Burt Rutan y pilotáu por Dick Rutan y Jeana Yeager, entama'l so viaxe alredor del mundu.
*19 d'avientu - El disidente soviéticu Andrei Sakharov puede regresar a Moscú tres de seis años d'exiliu internu.
*23 d'avientu - El Rutan Voyager completa la primer circunnavegación aérea del mundu ensin repostar tres d'un vuelu de 9 díes, 3 minutos y 44 segundos.
*31 d'avientu - Incendiu nel hotel Dupont Plaza de San Xuan de Puertu Ricu, nel que muerren 97 persones y otres 140 queden firíes.


## Nacencies
*6 de xineru - Irina Shayk, modelu rusa.
*8 de xineru - David Silva, futbolista español.
*24 de xineru - Mischa Barton, actriz d'Estaos Xuníos d'orixe británicu.
*10 de febreru - Radamel Falcao, futbolista colombianu.
*11 de febreru - Gabriel Boric, políticu chilenu.
*28 de marzu - Lady Gaga, cantante y productora musical d'Estaos Xuníos.
*30 de marzu - Sergio Ramos, futbolista español.
* 3 d'abril - Amanda Bynes, actriz d'Estaos Xuníos.
*21 de mayu - Mario Mandžukić, futbolista croata.
*29 de mayu - Lara Álvarez, periodista y presentadora de televisión asturiana.
*3 de xunu - Rafael Nadal, xugador de tenis español.
*11 de xunu – Shia LaBeouf, actor y direutor de cine d'Estaos Xuníos.
*2 de xunetu - Lindsay Lohan, actriz, modelu y cantante d'Estaos Xuníos.
*21 d'agostu - Usain Bolt, atleta xamaicanu.
* 14 d'ochobre - Jean-Sylvain Babin, futbolista francés.
*22 de payares - Oscar Pistorius, atleta paralímpicu sudafricanu.

## Muertes
* 7 de xineru - Juan Rulfo, escritor mexicanu ( ° 16 de mayu de 1917).
*14 de xineru - Donna Reed, actriz d'Estaos Xuníos (º 1921).
*19 de xineru - Enrique Tierno Galván, políticu español y alcalde de Madrid (º 1918).
*24 de xineru - L. Ron Hubbard, escritor d'Estaos Xuníos, fundador de la Ilesia de la Ciencioloxía (º 1911).
*28 de xineru - astronautes d'Estaos Xuníos del *Challenger*:
** Gregory Jarvis.
** Christa McAuliffe, maestra escolar.
** Ronald McNair.
** Ellison Onizuka.
**Judith Resnik.
** Dick Scobee.
** Michael J. Smith.
* 3 de febreru - Marola, pintor y dibuxante xixonés (º 3 d'avientu de 1905).
* 11 de febreru - Frank Herbert, escritor d'Estaos Xuníos de ciencia ficción.
*19 de febreru - André Leroi-Gourhan, historiador francés (º 1911).
*28 de febreru - Olof Palme, políticu suecu (º 1927).
*30 de marzu - James Cagney, actor d'Estaos Xuníos (º 1899).
*14 d'abril - Simone de Beauvoir, escritora y activista feminista francesa (º 1908).
*15 d'abril - Jean Genet, escritor francés (º 1910).
*23 d'abril - Otto Preminger, direutor de cine d'Estaos Xuníos nacíu n'Austria (º 1905).
*26 d'abril - Broderick Crawford, actor d'Estaos Xuníos (º 1911).
*23 de mayu - Sterling Hayden, actor d'Estaos Xuníos (º 1916).
* 9 de xunu - Manuel Fernández Peón, políticu socialista ya guerrilleru asturianu (º 16 de payares de 1906).
*14 de xunu
**Alan Jay Lerner, poeta d'Estaos Xuníos (º 1918).
**Jorge Luis Borges, escritor arxentín (º 1899).
*25 de xunetu - Vincente Minnelli, direutor de cine d'Estaos Xuníos (º 1903).
*31 d'agostu
**Urho Kekkonen, políticu finlandés, primer ministru y presidente del país (º 1900).
**Henry Moore, escultor británicu (º 1898).
*7 de setiembre - Omar Ali Saifuddien III, sultán de Brunéi (º 1914).
*5 d'ochobre - Hal B. Wallis, productor de cine d'Estaos Xuníos (º 1898).
*22 d'ochobre - Albert Szent-Györgyi, bioquímicu húngaru, Premiu Nobel en Fisioloxía o Medicina en 1937 (º 1893).
*29 de payares - Cary Grant, actor británicu (º 1904).

## [[Premios Príncipe d'Asturies]]
* Artes - Luis García Berlanga
* Ciencies Sociales - José Luis Pinillos
* Comunicación y Humanidaes - Grupu de Comunicación *O Globo*
* Concordia - Vicaría de la Solidaridá de Chile
* Cooperación Internacional - Universidaes de Salamanca y Coimbra
* Investigación Científica y Teúnica - Antonio González González
* Lletres - Mario Vargas Llosa y Rafael Lapesa Melgar

## Referencies

## Enllaces esternos